MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ali an-Nasaviy

Ali ibn Ibrohim ibn Ahmad an-Nasaviy (Abul Hasan) – nasolik bo‘lgan, Iroq, Hijoz va Misrda hadis eshitgan, o‘zi ham ko‘pchilikdan rivoyat qilgan. Masalan, Abu Misʼab orqali Molikning “Muvatto” („Soddalashtirilgan to‘plam“) asarini rivoyat qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ali an-Nasaviy hijriy 287-yilda Nasoda olamdan o‘tgan.

Manbalar
Anna Axmatova koʻchasi (Toshkent)

Anna Axmatova koʻchasi — Sergeli tumani hududida. Yangi Sergeli va Fayzli koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 1,5 km.

1988-yil 29-iyulda yangi koʻchaga Ikkinchi Jahon urushi davrida Toshkentda yashab ijod qilgan, taniqli rus shoirasi Anna Axmatova nomi qoʻyilgan. Koʻcha yoʻnapishida Sergeli tuman hokimligi, „Yangi Sergeli“ nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi, sport majmuasi, sanoat korxonalari mavjud.

Yana qarang 
 Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar 

Toshkent koʻchalari
Ali al-Miyonajiy

Ali ibn al-Hasan ibn Ali al-Miyonajiy (Abul Hasan) – Hamadon qozisi bo‘lgan, o‘sha yerda shahid ketgan. Bag‘dodga borib, u yerda hadislar eshitgan va fiqh ilmidan tahsil olgan. Fazilat va maʼrifat sohibi bo‘lgan. Adab va fiqh ilmini to‘liq o‘zlashtirgan. Balog‘at ilmini egallagan shoir va mutakallim bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Dushmanlari kelishib olib, hijriy 471-yilda Ali al-Miyonajiyni shafqatsizlarcha o‘ldirganlar .

Manbalar
Ali al-Muljakoniy

Ali ibn al-Hakam al-Ansoriy al-Muljakoniy al-Marvaziy (Abul Hasan) – fozil inson bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 
Ali al-Muljakoniy hijriy 226-yilda vafot etgan.

Manbalar
Ali al-Magʻkoniy

Ali ibn Iso ibn Muhammad ibn al-Munzir ibn Ahmad al-Mag‘koniy (Abul Hasan). U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 
Ali al-Mag‘koniy hijriy 412-yilda vafot etgan.

Manbalar
Ali al-Marvaziy

(Abul Husayn) Ali ibn Abdulloh ibn al-Muborak al-Marvaziy – sufiy bo‘lgan, sheʼrlar bitgan. 
Ali al-Marvaziy milodiy 1125-yil (hijriy 519-yil) vafot etgan.

Asarlari
 „Qasida fiz-zo‘ va sharhuho“ („Izg‘i harfi qasidasi va uning sharhi“)

Manbalar
Abu-l-Arab

Abu-l-Arab ( — Abu-l-Arab Muhammad ibn Ahmad ibn Tamim at-Tamimiy) — molikiy faqihi, muhaddis va tarixchi.

Abu-l-Arab al-Qayravoniy hamda al-Mag‘­ribiy nisbalari bilan ham zikr qilinadi. Obro‘li oilaga mansub bo‘lgan Abu-l-Arabning katta bobosi Tammom xalifa Horun ar-Rashid (786-809-yillar) davrida Shimoliy Afrikada boshqaruv va harbiy vazifalarda faoliyat olib borgan, baʼzi voqealarda bevosita ishtirok etgan va maʼlum muddat Bag‘dodda hibsda ham bo‘lgan. Otasi esa ko‘proq ilm bilan mashg‘ul bo‘lgan.

Taʼlimi 
Abu-l-Arab yoshlik yillaridan ilmga rag‘bat qilgan. Shimoliy Afrikaning peshqadam olimlaridan Sahnunning shogirdi bo‘lgan. Shuningdek, Yahyo ibn Umar al-Andalusiy, Iso ibn Miskin, Himos ibn Marvon va Ibn al-Haddod al-Mag‘ribiy kabi faqihlardan taʼlim olgan. Abu-l-Abbos Tammom va Abu Jaʼfar Tamim nomli ikki o‘g‘li bilan birga Ibn Abu Zayd, Abu-l-Hasan ibn Ziyod, Hasan ibn Saʼid al-Harrot, Hasan ibn Mas’­ud, Muhammad ibn Horis al-Xushaniylar Abu-l-Arabdan taʼlim olganlar.

Faoliyati 
Abu-l-Arab fotimiylarning Tunisga kelishi va ag‘labiylarning ular bilan kurashishiga guvoh bo‘ladi. Murabbiylik, kotiblik bilan shug‘ullangan va manbalarda 3500 dan ortiq kitobni ko‘chirgani zikr qilingan.

Asarlar 

 „Tabaqāt ’ulamā Ifrӣqiyya“. Molikiy mazhabi faqihi va hadis olimlarining tarjimai holiga oid mazkur asari vafotidan so‘ng shogirdi Muhammad ibn Horis al-Xushaniy tomonidan tamomlangan.
 „Kitāb al-mihan“. Sahoba, tobeʼin va Islom olimlarining hayoti haqidagi asar.
 „Ubbād Ifrӣqiyya ilā kitāb az-zu’a­fā“.
 „Sanad hadӣsi Mālik“.
 „Manāqib Tamӣm“.
 „Fazāil Mālik“.
 „Kitāb at-tahāra va-l-vuzu’“.
 „Kitāb al-janāiz va zikr al-mavt va ’azāb al-qabr“.
 „Kitāb fi-s-salāt“.
 „Tabaqāt ahl al-Qayravān“.

Adabiyotlar 

 Abu Bakr al-Molikiy. Riyāz an-nufӯz. — Bay­rut: 1401-1403/1981-83. I, 14; 
 Qozi Iyoz. Tartӣb al-madārik. II, 334-336; 
 Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. III, 889-890; 
 Az-Zahabiy. Siyar. XV, 394-395; 
 As-Suyutiy. Tabaqāt al-huffāz. 364; 
 Ali Öngül. „Ebü’l-Arab“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 293.

Manbalar
Ali ibn Ahmad al-Xuzoʼiy

Ali ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Hasan al-Xuzoʻiy al-Balxiy (Abul Qosim) — muhaddis. U „Bo‘ri bilan gaplashgan“ laqabli Uhbon ibn Iyoz Xuzoʻiyning avlodlaridan. U milodiy 938-yil (hijriy 326-yil) rajab oyida tavallud topgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ilm talabi bilan Buxoro, Balx, Samarqand va Nasafga safar qilgan.

Ali ibn Ahmad al-Xuzoʻiy milodiy 1020-yil (hijriy 411-yil)ning safar oyida Buxoroda vafot etgan.

Manbalar
Aqaral (Almati viloyati)

Aqaral () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Usharal okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 195657200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 273 kishini (133 erkak va 140 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 553 kishi (267 erkak va 286 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Qozogʻiston qishloqlari
Panfilov tumani aholi punktlari (Qozogʻiston)
Ali an-Nusiy

Ali ibn Muhammad an-Nusiy — faqih bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 1019-yildan (hijriy 410-yil) keyin vafot etgan.

Manbalar
Abu Aruba

Abu Aruba ( — Abu Aruba al-Husayn ibn Muhammad ibn Mavdud al-Harroniy) — muhaddis, adib, muarrix.

As-Sulamiy va al-Jazariy nisbalari bilan ham zikr qilinadi. 850-851-yil (hijriy 236-yil)da hadis ilmidan tahsil ola boshlagan.

Taʼlimi 
Al-Jazira, Damashq va Iroq kabi mamlakatlarga safar qilib, Muhammad ibn Horis ar-Rofiqiy, Ismoil al-Fazoriy, Abduljabbor ibn Alo, Muhammad ibn Saʼid al-Ansoriy, Abu Yusuf as-Saydaloniy, Muhammad ibn Zanbur al-Makkiy, Amr ibn Usmon al-Himsiy, Abu Nuaym al-Halabiy va boshqa muhaddislardan ilm o‘rgangan. Abu Arubadan Ibn Hibbon, Ibn Adiy, Ibn as-Sunniy, Abu-sh-Shayx, Hokim al-Kabir, Abu Muslim Abdurrahmon al-Bag‘dodiy kabi taniqli muhaddislar hadis rivoyat qilganlar.

Ibn Adiy Abu Aruba hadis va muhaddislarni yaxshi bilgani va u harronliklarning muftiysi bo‘lganini aytadi. Al-Hokim al-Kabir esa, uni o‘zi ko‘rgan muhaddislar ichida eng ishonch­lisi, hofizasi eng yaxshilaridan biri, hadisdan tashqari fiqh va kalom ilmini ham yaxshi bilgan olim sifatida zikr qiladi. Ibn Asokir uni shia ekanini taʼkidlab, umaviylarga qarshi bo‘lganini aytgan. Az-Zahabiy bu daʼvoning asossiz ekanini taʼkidlaydi.

Vafoti 
Abu Aruba to‘qson olti yoshda olamdan o‘tgan.

Adabiyotlar 

 „At-Tabaqāt“. Mazkur asar „At-Tarӣx“ nomi bilan ham zikr qilinadi.
 „Al-Amsāl as-sāira ’an Rasӯlillah“.
 „Ahādӣs Abӯ Arӯba al-Harrānӣ“.
 „Hadӣs“.
 „Al-Jazӣra“ yoki „Tarӣx“ va „Tarӣx Harrān“ nomlari bilan ham zikr qilingan.
 „Al-Avāil“.
 „Hadӣs al-jazariyyӣn“.
 „Kitāb al-ahkām“.
 „Kitāb shavāhid ash-shi’r“ va boshqalar.

Adabiyotlar 

 Ibn Adiy. Al-Kāmil. I, 147; 
 Ibn an-Nadim. Al-Fihrist. 286; 
 Yoqut Hamaviy. Mu’jam. II, 236; 
 Az-Zahabiy. Siyar. XIV, 510-512; 
 Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. II, 774-775; 
 Yofi’iy. Mir’āt al-jinān. II, 277; 
 Hoji Xalifa. Kashf az-zunӯn. I, 163, 280; 
 Ibn Hajar. Al-Isāba, III, 1235; 
 Ibn al-Imod. Shazarāt az-zahab. II, 279; 
 Kahhola. Mu’jam al-muallifӣn. IV, 60; 
 Sezgin. GAS. I, 176; 
 F. Rosenthal. „Abū ʿArūba“. EI2 (Fr.). I, 109; 
 M. Yaşar Kandemir. „Ebû Arûbe“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 99.

Manbalar
Ali an-Nuriy

Al-Hasan ibn Ali ibn Ahmad ibn al-Hasan ibn Ismoil ibn Dovud ad-Dodiy an-Nuriy – ulamolar undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 1059-yil (hijriy 451-yilda) tugʻilgan, milodiy 1124-yilda (hijriy 518-yilda) esa vafot etgan.

Manbalar
Ali al-Yoniy

Ali ibn Abdurrahmon ibn Ibrohim ibn Mahmud Mujohid ibn Xalaf ibn Yona ibn Kilob al-Muhmudiy al-Yoniy – Omuli Jayhunning hukumatida faoliyat olib borgan, Samarqand va Buxoroda fiqh ilmini o‘zlashtirgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan. Milodiy 1005—1006-yillar oraligʻi (hijriy 396-yil, zulhijja oyida) vafot etgan.

Manbalar
Ali al-Validiy

Ali ibn Muhammad Ali ibn Muhammad ibn Dovud ibn al-Valid ibn Abdulloh ibn Ubaydulloh al-Valid al-Bazzor al-Buxoriy al-Validiy — u ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 1040-yildan (hijriy 432-yil) keyin vafot etgan.

Manbalar
Ali az-Zanjoniy (1842-yil vafot etgan)

Ali Naqi az-Zanjoniy, al-Asfahoniy — fozil va bir necha asarlar muallifi bo‘lgan. U milodiy 1842-yilda (hijriy 1258-yilda) vafot etgan.

Manbalar
Abu-l-Asbagʻ Abdulaziz al-­Andalusiy

Abu-l-Asbagʻ Abdulaziz al-­Andalusiy ( — Abu-l-Asbag‘ Abdulaziz ibn Abdulmalik ibn Nasr al-Andalusiy al-Hofiz al-Umaviy) — hadis hofizi.

Andalusiyaning Qurtuba (Kordova) shahridan yeti­shib chiqqan Abu-l-Asbag‘ Abdulaziz al-Andalusiy 941-yil (hiriy 328-yil)da Andalus olimlarining suhbatida bo‘lib, ulardan hadis eshitadi.

Hadis ilmi 
So‘ng hadis ilmi talabida mashriq va mag‘rib yurtlariga safarga chiqib, Misr­da Yunus ibn Abdulaʼlo, Ahmad ibn Abdurrahmon ibn Vahb va ularning safdoshlaridan, Shomda Hishom ibn Ammor, Muhammad ibn Aziz al-Ayliy, ularning safdoshlari va boshqa ko‘plab olimlardan taʼlim oladi. 954-yil (hijriy 341-yil)da Kufa, keyin Isfahonda bo‘lib, 954-yil (hijriy 342-yilramazon oyi) yanvar oyida Isfahondan Nishopurga keladi va u yerda 958-yil (hijriy 345-yil)ga qadar yashaydi. Keyin Marvga, undan Buxoroga kelib, u yerda Ibn Xanabdan, so‘ng Kushoniyada Ali ibn Muhtoj va Abu Yaʼlo an-Nasafiylardan tahsil oladi. Shoshga, u yerdan Isfijobga borib, olimlardan ko‘plab hadis yozib oladi. Safari yakunida olim Buxoroni vatan tutib, hayo­tining so‘nggi yillarini o‘sha yerda o‘tkazadi.

Hadislari 
Abu-l-Asbagʻ Abdulaziz al-­Andalusiy Makka shahrida Abu Saʼid Ahmad ibn Muhammad ibn Ziyod al-Aʼrobiy, Bag‘dodda Abu Ali Ismoil ibn Muhammad as-Saffor, Abu Sahl Ahmad ibn Muhammad al-Qatton, Isfahonda Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad al-Hofiz, Damashqda Abu-l-Hasan Xaysama ibn Sulaymon at-Tarabulusiy, Marvda Abu Ali al-Husayn ibn Muhammad as-Sag‘oniy va boshqalardan hadis eshitgan. O‘z navbatida, olimning ilmidan Ahmad ibn Abdulaziz al-Makkiy, Abu Abdulloh Muhammad ibn Abdulloh al-Hofiz va Buxoro ahllari bahramand bo‘lganlar.

Adabiyotlar 

 As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Haydarobod: „Doi­ra al-maʼorif al-Usmoniyya“, 1962. I, 365; 
 Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 14.

Manbalar
Anhor boʻyi koʻchasi (Toshkent)

Anhor boʻyi koʻchasi — Shayxontohur tumani hududida. Alishaer Navoiy koʻchasi bilan Islom Karimov koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 0,7 km.

Anhor kanali boʻyida joylashgani uchun shu nom bilan yoʻritiladi. XX asrning 30-yillarida tashkil etilgan. Anhor koʻprigi yonidan kiriladi. Koʻcha boshida bir necha koʻp qavatli turar joy binolari mavjud. Koʻchaning qolgan qismi bogʻ-rogʻlardan iborat. Ushbu koʻcha orqali "Paxtakor" markaziy stadioni va tennis kortiga borish mumkin.

Gallireya

Yana qarang 
 Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar 

Toshkent koʻchalari
Ali al-Abivardiy

Ali ibn Ahmad al-Abivardiy ash-Shofiʼiy — mutakallim bo‘lgan. U Mashhad ar-Rizaviyga kelib, shu yerda muqim istiqomat qilgan. Milodiy 1559-yilda (hijriy 966-yil) vafot etgan.

Asarlari 
 „Isbotu-l-vojib“ („Vojibning isboti“)
 „Ravzatu-l-jinon fi-lhikmat“ („Hikmat haqidagi jannat bog‘i“)
 „ash-Shavoriq fi-l-kalom“ („Kalom ilmi haqida yorqin fikrlar“).

Manbalar
Muhibbulla Bobunagariy

Shoh Muhammad Muhibbulloh Babunagariy ( ; 1934-yil 15-fevralda tugʻilgan) — Bangladeshlik Devbandiy islom olimi, siyosatchi va akademik. Hefazat-e-Islam Bangladeshning uchinchi va amaldagi amiri, Al-Jamiatul Islomiya Azizul Ulum Babunagar rektori. Shuningdek, Islami Oikya Jote, Befaqul Madarisil Arabia Bangladesh va Al-Haiatul Ulya Lil-Jamiatil Qavmia Bangladeshda yetakchi lavozimlarda ishlagan. Bangladeshdagi devbandiylik harakatining kashshoflaridan biri hisoblanadi.

Tarjimai holi 
Muhibulla 1934-yil 15-fevralda Sharqiy Bengaliyaning (hozirgi Bangladesh) Chittagong tumanidagi Fatikchxari tana shahridagi Babunagar qishlog‘ida Bengal musulmon dindor oilasida tug‘ilgan. Otasi Al-Jamiatul Islomiya Azizul Ulum Babunagar asoschisi Horun Babunagariy, onasi esa Ummi Salma edi. Babunagari 5 aka-ukaning eng kattasi edi. Otasi tomonidan bobosi Soʻfiy Azizur Rahmon Xatazariy Al-Jamiatul Ahlia Dorul Ulum Moinul Islomning asoschilaridan biri boʻlib, nasl-nasabini xalifa Abu Bakrga bogʻlagan.

Taʼlim 
Bobunagariy otasining Al-Jamiatul Islomiya Azizul Ulum Bobunagar taʼlim muassasida 8-sinfgacha (Jamat-e-Chaharum) tahsil oldi. 9-sinfdan Hathazariydagi Al- Jamiatul Ahlia Dorul Ulum Moinul Islomda (Hidoya Avvalayn) oʻqishni davom ettirdi. Babunagari islomiy ilmlarini yanada yuqori darajada oʻrganish uchun Bengaliyani tark etib, Shimoliy Hindistondagi Dorul Ulum Deobandga oʻqishga kirdi. Babunagariy Deobanddagi oʻqishini yana 9-sinfdan (Hidaya Avvalain) boshladi. 1959-yilda institutning hadisshunoslik yoʻnalishini tamomlagan . Husayn Ahmad Madaniydan „Hidoya Oxirayn“, Sayid Faxruddin Ahmaddan „Sahih al-Buxoriy“, Ibrohim Balyaviydan Sahih Muslim va Jomiy at-Termiziy, Faxrul Hasandan Sunan Abu Dovud boʻyicha taʼlim olgan.

Karyera 
Oʻqishdan soʻng Bengaliyaga qaytgan Babunagariy Al-Jamiatul Islamiah Azizul Ulum Babunagarda dars bera boshladi va keyinchalik direktor oʻrinbosari boʻldi.

2020-yil 15-noyabrda Hefazat-e-Islam Bangladeshning bosh maslahatchisi etib saylandi. Bungacha ushbu tashkilot vitse-prezident boʻlgan.

Siyosat 
Charmonai Pir Fazlul Karim hayotlik davrida Islomiy Andolan Bangladesh Prezidiumi aʼzosi edi. Fazlul Haq Aminiy hayotlik davrida Islomiy Oikya Jote va Islom qonunlarini tatbiq qilish qoʻmitasi bilan ishlagan. Keyinchalik Islomi Oikya Jote vitse-prezidenti etib saylandi. 2018-yilda Islomi Oikya Jotedan isteʼfoga chiqqan. Hozirda hech qanday siyosiy partiyaga bevosita aloqador emas.

Oila 
Babunagariy 3 oʻgʻil va 6 qizning otasi.

Yana qarang 

 Shoh Ahmad Shafi
 Junaid Babunagariy

Manbalar

Havolalar 

 
 

Yashayotgan insonlar
Hanafiylar
Deobandiylar
1935-yilda tugʻilganlar
Ali Akbar al-Ardabiliy

Ali Akbar ibn Muhsin al-Ardabiliy — olim. Vilodiy 1853-yilda (hijriy 1269-yil) tugʻilgan. Dastlabki taʼlimni o‘z yurtida olgach, Iroqqa borgan. U yerda Habibulloh ar-Rushtiy va boshqalarga shogird tushib, ilm o‘rgangan. So‘ngra Ardabilga qaytib borgan. Ardabilda fiqh, usul, hadis, kalom va ilm-fanning boshqa sohalari bo‘yicha yirik olim sifatida eʼtirof etilib, katta shuhrat qozongan. Milodiy 1935-yilda (hijriy 1354-yil) tugʻilgan.

Asarlari 
 „Risolatu avomili-n-nos“ („Odamlarning omillari haqidagi risola“)
 „Baʼs va nushur“ („Qayta tiklash va nomutanosiblik“)
 „Fathu-l-ulum“ („Ilmlarning fath etilishi“)
 „Kayfiyatu-t-taʼlim va-t-taʼallum li dini-l-islom“ („Islom dinini o‘rganish va o‘qitish yo‘llari“) va hokazo.

Manbalar
Abu Aqiyl al-Ansoriy

Abu Aqiyl al-Ansoriy ( — Abu Aqiyl Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Saʼlaba al-Balaviy) — sahoba.

Hayoti va faoliyati 
Quzoa qabilasining Baliy urug‘iga mansub. [Muhammad|Payg‘ambar]] Islomdan avvalgi Abduluzzo ismini Abdurrahmon deb o‘zgartirgan. „Aduvv al-avson“ (butlar dushmani) nomi bilan ham zikr qilinadi. Abu Aqiyl al-Ansoriy Badr, Uhud va boshqa barcha g‘azotlarda Payg‘ambar bilan birga bo‘lgan. Savodli bo‘lgani uchun kotiblik qilgani ham rivoyat qilinadi. Abu Aqiyl al-Ansoriy soxta payg‘ambar Musaylamaga qarshi Yamoma jangida shahid bo‘lgan.

Abu Aqiyl al-Ansoriy kunya va nisbasi bilan mashhur yana boshqa bir sahoba bo‘lgan. Ismi Hab­hob yoki Hashos yo Hubob ekani aytilgan ushbu shaxs „Sohib as-soʻ“ laqabi bilan tanilgan. Bunga sabab Payg‘ambar musulmonlarni Alloh yo‘lida mollarini sarflashga chaqirganlarida, o‘zi faqir yashagan Habhob tuni bilan ishlab ikki o‘lchov (soʻ) xurmo topib keladi. Ulardan birini o‘z oilasiga qoldirib, boshqasini Payg‘ambarga olib borgan va Ul Zotning duosini oladi. Biroq munofiqlar u bajargan xizmatga Allohning ehtiyoji yo‘qligini aytib, xizmatini kamsitadilar. Mazkur voqea­ga javoban kuchlari yetganicha sadaqa bergan moʻminlarni ayblab, masxara qilganlar azobga uchrashi haqida oyat nozil bo‘lgan. Payg‘ambar bilan Abu Aqiyl al-Ansoriy birga yo‘lga chiqqanida ilon chaqib oladi va unga Amr ibn Hazm ruqiya (dam solish) qilgan. Baʼzi manbalarda ismi o‘xshash Abu Aqiyl al-Balaviyning biografiyasida ham mazkur voqea keltirilgan va u ham „Sohib as-soʻ“ nomi bilan atalgani aytilgan. Shuningdek, yuqorida keltirilgan va boshqa shu kabi oyatlar tafsirida ham Payg‘ambarning mazkur daʼvatlariga turli xil o‘lchovda ehson qilish bilan javob bergan sahobalar haqida so‘z boradi.

Uning ismlari borasida turli taxminlar aytilgan. Ulardan Abdurrahmon ibn Bayhon, Abdurrahmon ibn Sayhon, Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Saʼlaba, Rifoʻa ibn Sahl va boshqalar.

Adabiyotlar 

 Al-Voqidiy. Al-Mag‘āzӣ. I, 161; 
 Ibn Hishom. As-Sӣra. II, 690; 
 At-Tabariy. Jāmi’ al-ba­yān. X, 123-124; 
 Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. I, 438; III, 458-459; IV, 219; 
 Ibn Hajar. Al-Isāba. II, 402, 407; IV, 136; 
 Mûcteba Uğur. „Ebû Akil el-Ensârî“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 88.

Manbalar
Ali at-Tabriziy al-Ardabiliy

Ali ibn Abdulloh ibn Abul Hasan al-Ardabiliy at-Tabriziy ash-Shofiʼiy (Tojuddin, Abul Hasan) — tafsir, hadis, fiqh, usul, arifmetika, geometriya, kalom, grammatika va tabobat kabi ilm-fanning turli sohalarida faoliyat ko‘rsatgan shofiʼiy olim. Milodiy 1278-yilda (hijriy 677-yil) tugʻilgan. Tabrizda istiqomat qilgan. Avval Bag‘dodga, so‘ngra Makkaga borib hoji bo‘lgan. Shundan so‘ng Misrga borgan. Bu yerda bir jamoadan hadis eshitgan va ko‘plab hadis kitoblarini qo‘lga kiritgan. Odamlarni ilm-fanning usul, fiqh, grammatika, tafsir, ritorika, mantiq, jadal, faroiz, matematika, geometriya, algebra kabi sohalari bilan shug‘ullantirgan. „Hisomiya“ madrasasida dars bergan va to‘garaklar ochgan. Talabalarining safi kengayib borgan, odamlar esa murakkab savollarni undan so‘rab bilib olganlar. Tafsir, hadis, usul va maʼqul kabi ilm sohalari bo‘yicha asarlar tasnif etgan. Keyinchalik Shahrizo‘r, Sultoniya va Marog‘aga safar qilgan. Undan keyin Bag‘dodga, u yerdan Makkaga, so‘ngra Tayiba (Yasrib)ga borgan. Shundan so‘ng milodiy 1322-yilda Qohiraga kirib borgan va shu yerda 1345-yil ramazon oyida vafot etgan.

Asarlari 
 „Hoshiya ala sharhi-l-hoviyis-sag‘iyr li-l-Qazviniy fi furuʼi-l-fiqhi-sh-shofiʼiy“ (Shofiʼiy fiqhning sohalari haqidagi Qazviniyning „Sharhu-l-hoviyi-s-sag‘iyr“ asariga hoshiya-izoh")
 „Mabsutu-l-ahkom fi tasʼhihi ma yataallaqu bi-l-kalim va-l-kalom min sharhi kofiyati ibn al-Hojib“ ("Ibn al-Hojib qalamiga mansub „Sharhu kofiya“dagi jumlalar va iboralarga tegishli tuzatishlar kiritish haqida batafsil bayon qilingan hukmlar")
 „Muxtasaru ulumi-l-hadis“ li ibn as-Saloh" (Ibn as-Saloh qalamiga mansub „Ulumu-l-hadis“ kitobining qisqartirilgan shakli")
 „at-Tazkira fi-l-hisob“ („Arifmetikaga oid tazkira“).

Manbalar
Ali al-Abivardiy (faylasuf)

Ali ibn Isʼhoq al-Abivardiy al-Xovuroniy (Avhaduddin) — shoir va faylasuf bo‘lgan. Milodiy 1156-yilda (hijriy 551-yil) tugʻilgan.

Asarlari 
 „al-Bishorotu fi sharhi-l-ishorot“ (Ibn Sinoning „Sharhu-l-ishorot“ asari haqidagi bashoratlar")
 „Devoni sheʼr“ („Devon“).

Manbalar
Arpapoya koʻchasi (Toshkent)

Arpapoya koʻchasi — Chilonzor tumani hududida. Beshyogʻoch maydonidan kiriladi. Avval uzun koʻcha boʻlgan, ayni paytda uning uzunligi 500 metr atrofida.

Koʻcha nomi 1893-yil qoʻyilgan. Koʻcha yoʻnalishida Muqimiy nomidagi oʻzbek musiqali drama teatri, Gʻafur Gʻulom uy-muzeyi va 5-chi sonli shahar yuqumli kasalliklar shifoxonasi mavjud. Koʻcha yonidan Anhor kanali oqib utadi. Yaqinida „Beshyogʻoch“ bozori, Beshyogʻoch maydoni, avtoboshbekat, Oʻzbekiston milliy bogʻi (hozirgi Magic sity), dorixona va savdo majmualari bor.

Yana qarang 
 Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar 

Toshkent koʻchalari
Ali al-Omuliy

Ali ibn Ahmad ibn al-Husayn al-Husayniy al-Alaviy, („Mumtozu-l-ulamo“ — „Ulamolarning sarasi“ (Abul Hasan) laqabi bilan mashhur) — faqih. Kelib chiqishi jihatidan Omulga mansub bo‘lgan imom. Maʼlum bir muddat Karbaloda istiqomat qilib, u yerdagi ulamolardan ilm o‘rgangan. Milodiy 1881-yilda (hijriy 1298-yil) tugʻilgan, milodiy 1937-yilda (hijriy 1355-yil) vafot etgan.

Asarlari 
 „Kitob fi-l-fatovo“ („Fatvolar haqidagi kitob“)
 „Rasoil fi-l-ijtihod va isboti-n-nubuvvati va-l-imomat“ („Ijtihod, payg‘ambarlik va imomlikni isbotlash haqidagi risolalar“).

Manbalar
Abu Ahmad ibn Jahsh

Abu Ahmad ibn Jahsh ( — Abu Ahmad Abdulloh ibn Jahsh ibn Riyob al-Asadiy) — sahoba.

Hayoti va faoliyati 
Ismi Abdulloh yoki Abd, Ubaydulloh uning ukasidir. Abu Ahmad kunyasi bilan mashhur bo‘lgan. Onasi — Rasulullohning xolalari Umayma bint Abdulmuttalib. Azvoji mutahharalardan Zaynab bint Jahshning ukasi. Abu Ahmad ibn Jahsh ukalari Abdulloh va Ubaydulloh bilan birga Payg‘ambar Dor al-Arqamda yashirinishlaridan avval musulmon bo‘lgan va ular Habashis­tonga hijrat qilganlar. Baʼzi manbalarda uning Habashiston hij­ratida qatnashmagani zikr qilingan. Ukasi Ubaydulloh u yerda nasroniylikni qabul qilganidan so‘ng, Rasululloh uning xotini Ummu Habiba bint Abu Sufyonga uylanib, uni o‘z himoya­lariga oladilar.

Madinaga to‘p bo‘lib hijrat qilgan Jahsh o‘g‘illarining Makkadagi uylari tamoman yopiladi. Abu Ahmad ibn Jahsh o‘z uyi Abu Sufyon tomonidan sotib olinganidan qattiq xafa bo‘lgan. Payg‘ambar Makka fathi kuni Ka’badagi murojaatlarini tamomlagach, Abu Ahmad ibn Jahsh Kaʼba ro‘parasida, tuya ustida turib uyi va boshqa masalalarda Makka mushriklari tomonidan qilingan haqsizliklar hisobini so‘raydi. Payg‘ambar Usmon ibn Affonning qulog‘iga baʼzi narsalarni aytadilar, u Abu Ahmad ibn Jahshning yoniga kelib, Payg‘ambarning gap­larini yetkazadi. Umayma bint Abdulmuttalib darhol tuyasidan tushib, boshqa musulmonlar yoniga o‘tiradi. U vafotiga qadar bu mavzuda boshqa biror kishiga gapirmagan. Payg‘ambarning mazkur ovozsiz tarbiyalarida uning uyi o‘rniga unga jannatdan bir uy berilishi aytilgani rivoyat qilinadi.

Abu Ahmad ibn Jahsh Foria bint Abu Sufyon bilan nikohlanadi. Keyinchalik ko‘r bo‘lib qolgan Abu Ahmad ibn Jahsh, Makkaning har bir qarichini yaxshi bilgani bois, shaharda yolg‘iz kezib yura olgan. Xalq orasida sevimli bo‘lganidan, atrofida shoirlar to‘planib, suhbat qurar edilar.

Vafoti 
Abu Ahmad ibn Jahshning o‘lim sanasi aniq emas. Baʼzi rivoyatlarda u opasi Zaynab bint Jahshdan avval vafot etgani aytilgan. Rivoyatlarga ko‘ra, ukalaridan biri vafot etganida Zaynab atir keltirishlarini talab qiladi hamda Alloh va oxirat kuniga ishongan ayolga eridan boshqa kishi uchun uch kundan ortiq aza tutish halol emasligi sababli shunday qilganini aytadi. Zaynab bint Jahshning ikki ukasi bo‘lib, ulardan Abdulloh Uhud jangida shahid bo‘lgani, Ubaydulloh Habashistonda nasroniy bo‘lib vafot etgani hamda ukasi Abu Ahmad ibn Jahsh 641-yil (hijriy 20-yil)da Zaynabdan avval vafot etgani taxmin qilinadi.

Adabiyotlar 

 Ibn Hishom. As-Sӣra. II, 111-112; 
 At-Tabariy. Jāmi’ al-bayān. IX, 92; 
 Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. VII, 61; 
 Ibn Hajar. Al-Isāba. VIII, 407; 
 Ibn Ishoq. As-Sӣra. 124; 
 Al-Voqidiy. Al-Mag‘āzӣ. II, 839-841; 
 Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. IV, 102-103; 
 Omiriy. Bahja al-mahāfil. — Madina: 1330. I, 162; 
 Raşit Küçük. „Ebû Ahmed b. Cahş“. TDV İA.- İstanbul: 1994. X, 88.

Manbalar
Asadulla Xoʻjayev koʻchasi (Toshkent)

Asadulla Xoʻjayev koʻchasi — Shayxontohur tumanidagi markaziy koʻchasidan biri. Bunyodkor shoxkoʻchasi bilan Islom Karimov koʻchasi kesishmasi va Mannon Uygʻur koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 2,5 kilometrga yaqin. 

Oʻz davrida Toshkent shahar xoʻjaligiga katta hissa qoʻshgan Asadilla Xoʻjayev (1920-1983) nomi bilan yuritiladi. 1983-yil 3-noyabrda qoʻyilgan. Koʻcha yoʻnalishida maʼmuriy va koʻp qavatli turar joy binolari, shaxsiy uy-joylar, „Qoratosh“ mavzesi, 2 ta avtoyonilgʻi quyish shoxobchasi, „Jar“ sport majmuasi mavjud.

Yana qarang 
 Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar 

Toshkent koʻchalari