MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Butunjahon urug' ombori

Shpitsbergen butunjahon urug' ombori () — Shpitsbergen orolidagi asosiy ekinlarning urugʻ namunalarini xavfsiz saqlash uchun mahsus saqlash tuneli. U 130 metr chuqurlikda joylashgan.

Yaratilish tarixi
Ilmiy va amaliy maqsadlar uchun urug'larning birinchi kolleksiyasi 1920-yillarda rus botanigi N. I. Vavilov tomonidan Leningrad chetida yaratilgan. Sovuq urush davrida butun dunyoda rus tizimiga muvofiq tashkil etilgan urug'lik banklari paydo bo'la boshladi. Shunday qilib, Qo'shma Shtatlar Fort Kollinzda (Kolorado) bankni tanal toshini qo'ydi

Dunyoda mavjud bo'lgan barcha qishloq xo'jaligi o'simliklarining ekin materiallarini saqlash uchun Jahon urug'lik banki qurilishi 2006-yilda boshlangan. Loyiha Norvegiya tomonidan moliyalashtirildi va unga 9 million dollarga tushdi Saqlash ombori 2008-yilda qurilgan. Loyihaning davom etayotgan xarajatlari, shuningdek, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkiloti hamda Bioversity International orqali faoliyat yurituvchi hukumatlararo tashkilot CGIAR tomonidan tashkil etilgan Global Crop Diversity Trust tomonidan moliyalashtiriladi.  Nordic Genetic Resource Center ham loyihada ishtirok etadi.

Tavsifi

Har bir mamlakat ushbu o'simliklar bankida o'z bo'linmasini ega. Bunday urug'lik omborining vazifasi asteroid qulashi, yadro urushi yoki global isish kabi mumkin bo'lgan global ofatlar natijasida ularning yo'q qilinishining oldini olishdir. Ombor ichida 4,5 million urugʻ namunasi uchun yetarli joy mavjud

Ombor 120 metr chuqurlikda, Longyarbyen qishlog'ida dengiz sathidan 130 metr balandlikda joylashgan. Bank portlashdan himoyalangan eshiklar va qulflash kameralari bilan jihozlangan. Materiallarning xavfsizligi mahalliy ko'mirda, shuningdek, permafrostda ishlashga qodir sovutish moslamalari tomonidan ta'minlanadi. Uskunalar ishlamay qolsa ham, harorat 3 ° C ga ko'tarilishi uchun kamida bir necha hafta kerak bo'ladi. Urug'lar yopiq konvertlarga joylashtiriladi, ular o'z navbatida to'rt qavatli plastik qoplarga o'raladi, ular metall javonlarga joylashtirilgan idishlarga joylashtiriladi. Past harorat (-18 °C) va cheklangan kislorod ta'minoti past metabolik faollikni ta'minlashi va urug'larning qarishini sekinlashtirishi kerak

Omborda 2,25 milliard urug'ni saqlash mumkin. 2020-yil holatiga ko'ra, uchta zaldan faqat bittasi foydalanilmoqda. Hammasi bo'lib, 2020-yil holatiga ko'ra, omborda 900 mingdan ortiq urug'lar mavjud.

Shitsbergen arxipelagidagi abadiy muzlik va kam tektonik faollik tufayli urug'lik banki sifatida tanlangan.

Manbalar
Ahmadiya ta'limoti (davlatlar kesimida)

Ahmadiya 1889-yilda Hindistonning shimolida Mirzo Gʻulom Ahmad (1835-1908) taʼlimoti asosida vujudga kelgan islomiy diniy harakat boʻlib, u oʻzini Mahdiy va Masih sifatida Xudo tomonidan tayinlanganini daʼvo qilgan va oxirzamonda musulmonlar kutayotgan Masihdir.

2016-yil holatiga koʻra, Hamjamiyat Janubiy Osiyo, Gʻarbiy Afrika, Sharqiy Afrika va Indoneziyada kontsentratsiyalar bilan birgalikda dunyoning 209 mamlakatida tashkil etilgan. Jamiyat dunyoning deyarli barcha mamlakatlaridagi ozchilik musulmon guruhidir.

Baʼzi mamlakatlarda Ahmadiy musulmon boʻlish amalda noqonuniy hisoblanadi. Masalan, Pokistonda XX farmonga koʻra, Ahmadiylar oʻzlarini musulmon deb atashlari, islom eʼtiqodiga ochiq eʼtiqod qilishlari yoki oʻzlarining ibodat joylarini masjid deb atashlari mumkin emas. „Qadioniy“ diniy tuhmati Ahmadiy musulmonlariga qarshi qoʻllanilgan va jamiyat ham taʼqibga uchragan. Bu omillar birgalikda ham Jamiyatning oʻzi, ham mustaqil tashkilotlar uchun Ahmadiya aholisini hisoblashni qiyinlashtiradi. Shu sababli hamjamiyat „oʻnlab millionlar“ raqamini beradi, ammo, aksariyat mustaqil manbalar turlicha hisob-kitoblariga koʻra, Ahmadiya taʼlimoti aholi soni dunyo boʻylab kamida 10 dan 20 milliongacha boʻlib, budunyo musulmon aholisining taxminan 1 foizini tashkil qiladi.

Jahon xristian entsiklopediyasiga koʻra, Ahmadiya harakati 21-asr boshlarida eng tez rivojlanayotgan islomiy guruhdir. Ahmadiya aholisi eng koʻp boʻlgan davlat Pokiston boʻlib, taxminan 4 million Ahmadiy musulmonlari bor. Kichik xalqlarni hisobga olmaganda, Ahmadiy musulmonlarining musulmon aholisi orasida eng katta ulushi boʻlgan mamlakat Gana boʻlib, 16 % ni tashkil qiladi. Umumiy aholining eng yuqori foiziga ega boʻlgan mamlakat Syerra-Leone boʻlib, 8 foizdan oshadi.

Ahmadiya umumiy aholisi deyarli butunlay Xalifa boshchiligidagi Ahmadiya Musulmon Jamiyati (AMJ) deb ataladigan yagona, uyushgan va birlashgan harakat boshchiligida boshqariladi. Shuningdek, Lahor Ahmadiya Harakati ham mavjud boʻlib, tarixan ahamiyatli boʻlsa-da, Ahmadiya umumiy aholisining 0,2 % dan kamrogʻini tashkil etadi.

Mamlakatlar kesimida

Xaritalar 
Quyidagi xaritalar jadvalda keltirilgan maʼlumotlarni umumlashtiradi.

Jadval 
Quyidagi raqamlarda Ahmadiy musulmonlar soni va ularning mamlakatlar boʻyicha foizlari koʻrsatilgan. Ammo unda Ahmadiya mavjud boʻlgan barcha mamlakatlar roʻyxati keltirilmagan. Xususan, u Ahmadiylar koʻp boʻlgan bir qator davlatlarni sanab oʻtmaydi. Bunga Benin, Burkina Faso, Fil Suyagi qirgʻogʻi, Gvineya, Gambiya va bir qator arab davlatlari kiradi.

Eng mashhur markazlari

Yana qarang 
Islom:

 Mamlakat boʻyicha islom
 Arab dunyosidagi shia musulmonlari

Boshqa dinlar:

 Mamlakatlar boʻyicha Bahai dini
 Mamlakat boʻyicha buddizm
 Mamlakat boʻyicha xristianlik
 Mamlakat boʻyicha hinduizm
 Mamlakat boʻyicha yahudiylik
 Mamlakat boʻyicha sikxizm

Manbalar 
Havolalar

Havolalar  
Pages with unreviewed translations
Laos-Tailand munosabatlari

Laos-Tailand munosabatlari Laos va Tailand oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlardir. Davlatlar oʻrtasidagi davlat chegarasining uzunligi 1845 km.

Tarix 
Bu mamlakatlar ikki tomonlama munosabatlarning uzoq tarixiga ega. 15-asrda Lan Xang va Ayutthaya oldingi shtatlari oʻrtasida aloqalar mavjud edi. 18-asr boshlarigacha Lan Xan zamonaviy Tailandning shimoli-sharqidagi hududlarni oʻz ichiga olgan, bu hudud aholisi isan tilida (Laos tilining dialektlaridan biri. 1950-yilda ular oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan. zamonaviy davlatlar, lekin transchegaraviy hamkorlik faqat oxirida boshlangan Sovuq urush 1980-yilda Mekong daryosida bu davlatlarning chegara qayiqlari oʻrtasida qurolli toʻqnashuv boʻldi. 1984 va 1987-yillarda yanada jiddiy harbiy toʻqnashuvlar sodir boʻldi. Mojarolarning sababi oʻrmon resurslariga egalik qilish boʻyicha kelishmovchiliklar edi.

1988-yilda Tailand Bosh vaziri Chatchai Choonxavan Laosga nisbatan siyosatni tubdan oʻzgartirdi va bu davlat bilan savdo aloqalarini rivojlantira boshladi. 1989-yilda Laos Xalq Demokratik Respublikasi Prezidenti Kayson Phomvixan rasmiy tashrif bilan Bangkokga keldi. 1990-yil mart oyida Tailand malikasi Maha Chakri Sirindhorn Laosga tashrif buyurdi va 1992-yil iyun oyida Tailand valiahd shahzodasi Maha Vajiralongkorn Ventyanga keldi. 1990-yillarda ikkita muammoli lahzalar Laos-Tailand munosabatlarining rivojlanishini sekinlashtirdi: Tailandga kelgan koʻp sonli muhojirlar va qochqinlar, shuningdek, Laos va Xmong xalqlarining radikal vakillari Tailandda oʻquv lagerlarini joylashtirishni boshladilar. 1992-yil iyul oyida Tailand uyiga qaytmagan yoki uchinchi mamlakatlarda yangi yashash joyi topmagan laoslik qochqinlar 1995-yilda noqonuniy immigrantlar sifatida tasniflanib, Laosga deportatsiya qilinishini eʼlon qildi. 2009-yil dekabr oyida 4000 dan ortiq Xmong Tailand askarlari tomonidan quvib chiqarilgan va Laosga majburan qaytarilgan. Bu harakatlar AQSh Davlat departamenti va Human Rights Watch tashkiloti tomonidan tanqid qilingan.

1990-2000-yillarda Mekong chegara daryosi orqali Tailand va Laosni bogʻlaydigan uchta koʻprik tashlangan. 2008-yilda Tailanddan Laosga (Laos hududi boʻylab 3,5 km) birinchi Laos PDR temir yoʻli qurildi.

Savdo 
2012-yilda Tailand hukumati Laosga ikkita loyiha uchun kredit berishga rozi boʻldi. Qiymati 718 million bahtdan ortiq boʻlgan birinchi kredit Tailandning Uttaradit provinsiyasidan Laoning Sainyabuli provinsiyasigacha boʻlgan 33 km uzunlikdagi yoʻlni qurishga sarflandi. 84 million bahtdan ortiq ikkinchi kredit Laoning Champasak provinsiyasidagi Pakse shahridagi aeroport qurilishiga yoʻnaltirildi. 2011-yil oktabr oyida Laos hukumati Tailandning markaziy qismidagi toshqin qurbonlari bilan birdamlik sifatida Tailand hukumatiga 1,5 million bat xayriya qildi.

Manbalar
Sayyora rangini oʻzgartiradi

"Sayyoraning rangi o'zgartiradi" - tojik rejissyori Muhiddin Muzaffarning filmi. Film premyerasi 2018-yil 22-sentabrda bo‘lib o‘tdi

Hikoyaning qisqacha mazmuni 
Film ikki xislat, ya'ni yaxshilik va yovuzlik, ikki qadriyat - ma'naviy va moddiy o'rtasidagi ziddiyat va ular o'rtasidagi kurash haqida hikoya qiladi. Film qahramoni Sayora onasi va ikki opasi bilan kamtarin, ammo ma’naviy jihatdan boy hayot kechirgan. Xurshed bilan Sayora bir-birlarini sevishardi. Ularning qalblarida ezgu orzular bor edi. Sayyora o'zi bilmagan holda tasodifan qotil bo'ladi.

Sayyora Faridning yolg‘iz farzandini o‘ldiradi  Farid o'g'lini o'ldirgan Sayorani yomon ko'radi va undan o'ch olishni xohlaydi. Ammo qizning ichki dunyosi, bo‘lib o‘tgan voqealar bilan yaqindan tanishgach, Farid o‘g‘lini qanday tarbiyalagani haqida o‘ylay boshladi. ! Yosh ayol keksa odamni va dunyoni o'z ichkiligini topishga majbur qilardi. Bu ichki ziddiyatlardan so‘ng Farid o‘ziga shunday savol beradiki, ota sifatida o‘g‘lining barcha xohish-istaklarini amalga oshirish, sharoit yaratib berish to‘g‘ri bo‘ldimi? Puldan tashqari, merosga nima qoldi? Chichele va nega biz bu dunyoda yashashimiz kerak?

Rollarda 
Filmdagi bosh rollarni aktyorlar Qurbon Sobir, Tahmina Rajabova (Sayora), Dilbar Sulaymonova, Tag‘oymurod Roziqov, Nurullo Haqnazarov, Xurshed Mustafoyev, Umar Aliyev yaratgan.

Film omillari 
Film rejissyori Osimi Orifpurning so‘zlariga ko‘ra, film asosan Xo‘jand shahrida suratga olingan, bir qancha sahnalar Devashtich tumanidagi Uguk qishlog‘ida suratga olingan. Suratga olish ishlari taxminan ikki oy, montaj qilish, ovoz berish va bastalash ishlari esa 5 oy davom etdi. Yuqori malakali kinematograflar – Diloshub Orifzoda, Zayniddin Karimov, Davron Vosidiy, Abduaziz Abdurahmonov, Qobiljon Sharipov, Temur Sultonov, Abdusafo Qosimov, Karomatullo Norov, Suhrob Mulloshoev, Sarvar Habibov, Bahodur Toshbonov, Anush Toshov, Anush Toshov, Anush  .

Kino byudjeti 
Filmning byudjeti 350 ming somoniyni  tashkil qiladi .

Manbalar
Shayxontohur maqbarasi

Shayxontavr, Shayx Xovendi at-Tahur maqbarasi – Oʻzbekiston, Toshkent shahridagi meʼmoriy yodgorlik.

Xovendi at-Tahur 
Shayx Xovendi at-Tahur (Shayxontavr) 13-asr oxirida tugʻilgan. U sayyid edi, yaʼni u Muhammad paygʻambarning qabilasidan boʻlgan Quraysh qabilasidan ekanligini daʼvo qilgan. Uning otasi Umar ibn al-Xattobning oʻn ettinchi avlodida toʻgʻridan-toʻgʻri avlod ekanligiga ishonishgan, shuning uchun bu oilaning erkak aʼzolari ham Xoja va Orif (Xoja) unvoniga ega edilar. Shayx Xoʻja Umar soʻfiy boʻlib, darvesh Hasan Bulgʻoriy tarafdorlaridan biri edi. U Toshkentga Islom dinini targʻib qilish missiyasi bilan kelgan. Keyin u togʻli qishlogʻiga koʻchib oʻtdi va u erda umrining qolgan qismini oʻtkazdi. Shunday qilib, Shayx Xoʻja Hovendi at-Tahurning tugʻilgan joyi Oʻzbekistonning Toshkent viloyatidagi Chorvoq koʻliga yaqin joylashgan Bogʻi tosh  edi. Yosh Shayxontavr darveshlarning Yasaviy tariqati tarkibiga oʻsha davrda taʼlimot asoschisi boʻlgan soʻfiy Shayx Xoja Ahmad Yasaviy hurmatga sazovor boʻlgan Yasi (hozirgi Qozogʻistonning hozirgi Turkiston) shahrida kirgan. Shayxontovr Movaroun-nahr atrofida uzoq vaqt sarson-sargardon boʻlganidan soʻng Toshkentga keladi va u yerda xalq xotirasida donishmandlarning donosi sifatida saqlanib qoladi. Shayx 1355-1360 yillar orasida vafot etgan.

Shayxontavr maqbarasi 

Shayxontavr mozori (maqbarasi) 14-asrda qurilgan, ammo uning tashqi koʻrinishi yillar davomida qayta-qayta oʻzgargan. Maqbara qabristoni yonida noyob muqaddas Iskandar Sauri joylashgan. Saur – ignabargli daraxtlarning mahalliy navi boʻlib, u XV asrda butunlay yoʻq boʻlib ketgan. Ularning kelib chiqishi Sharqda afsonaviy qahramon sifatida keng hurmatga sazovor boʻlgan Makedoniyalik Iskandar nomi bilan bogʻliq deb ishoniladi. Bu joy Shayxontavrning dafn qilinadigan joyi sifatida tanlangan boʻlishi mumkin, chunki bu yerda ushbu ajoyib Savrlar mavjud. Maqbaraning nisbatlari: 16,2 x 9 m. kengligi, 12,8 m. balandligi.

Shayxontavr dafn majmuasi 
Maqbara atrofi avliyo oʻz nomini bergan dafn majmuasi bilan oʻralgan. Shoʻrolar davrigacha Shayxontohur nomi Toshkent shahrining butun bir tumaniga (mahalliy „mahalla“) nisbatan qoʻllanilgan. Keyingi yillarda bu yerda Toshkent tarixining koʻplab buyuk shaxslari dafn etilgan. Ulardan biri Shayxontovrning „Hakam“i (mahalla boshligʻi) XVIII asrda Toshkent yarim mustaqil shahar-davlat boʻlgan paytda hukmdori Yunusxoʻja edi. Bu yerda dafn etilgan yana bir diqqatga sazovor shaxs Alimqul Parvarchi – 1864—1865-yillarda Toshkentni ruslardan himoya qilgan, ammo oxir-oqibat, Chimkent oldidan, generalning Toshkentni ikki kunlik qamalidan sal oldin boʻlgan janglarda halok boʻlgan qoʻqonlik general Mixail Grigorevich Chernyaev 1865-yilda shaharni egallashga olib keldi.
Shayxontavr qabriston majmuasining oʻn olti yodgorligidan faqat uchtasi butunligicha qolgan. Bu yerda Shayxontohur maqbarasidan tashqari Qaldirgʻochbiy va Moʻgʻuliston xoni Yunusxon maqbaralari ham bor.

Yana qarang 
 Toshkent darvozalari
 Oʻzbekistonda turizm

Manbalar

Havolalar 
 Toshkent tarixi va fotosuratlari.
 Shayxontavr maqbarasi joylashuvi.
YUNESKOning xalqaro kunlari
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Rafaela Silva

Rafaela Lopes Silva (; tugʻ. 1992-yil 24-aprel, Rio-de-Janeyro, Braziliya) — braziliyalik dzyudochi, 57 kg gacha vazn toifasida, Braziliya terma jamoasi aʼzosi. 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi va 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni. Dzyudo boʻyicha Jahon chempioni (2013), Jahon chempionati kumush va bronza medali sovrindori, Panamerika oʻyinlari sovrindori, ikki karra Panamerika chempioni (2012, 2013).

Faoliyati 
Silva oʻzining birinchi yirik medalini 2011-yilda Parijda (Fransiya) boʻlib oʻtgan dzyudo boʻyicha Jahon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2013-yilda Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan dzyudo boʻyicha Jahon chempionatida Silva finalda AQSh sportchi Marti Malloy ustidan gʻalaba qozonib, oʻz mamlakati uchun dzyudo boʻyicha Jahon chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan birinchi braziliyalik ayol boʻldi.

2012-yilda u Londonda (Birlashgan Qirollik) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etdi, ammo 1/8 finalda vengriyalik dzyudochi Hedvig Karakasga yutqazib, natijada 9-oʻrinni egalladi. 2016-yilda Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 57 kg gacha vazn toifasida u finalda mongoliyalik dzyudochi Dorjsürengiin Sumiyaani magʻlubiyatga uchratib , Braziliya terma jamoasiga dzyudo boʻyicha yagona oltin medalni keltirdi. 2016-yil 10-avgustda Braziliyaning Globo Esporte jurnaliga bergan intervyusida u Tamara ismli ayol bilan uzoq muddatli munosabatlari haqida gapirib berdi.

2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u uchinchi oʻrin uchun kechgan bahsda fransiyalik sportchi Sarah Cysiqueni magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2022-yilda Limada (Peru) boʻlib oʻtgan dzyudo boʻyicha Panamerika chempionatida u uchinchi oʻrin uchun kechgan bahsda argentinalik sportchi Brisa Gomezni magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Medal natijalari

Yozgi Olimpiada oʻyinlari

Dzyudo boʻyicha Panamerika chempionati

Manbalar 

24-aprelda tugʻilganlar
1992-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2012-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2016-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
Zé Marcos

2017-yilning yozida Zé Markos Yevropaga koʻchib oʻtdi va „Red Star Belgrad“ga qoʻshildi. U 2017-yilning 7-iyulida klub bilan toʻrt yillik professional shartnoma imzoladi. U 2017-18-yilgi mavsumning birinchi yarmida birinchi tarkibda mashgʻulot oʻtkazgan, ammo 2017-yil oxirigacha klub safida rasmiy oʻyin oʻtkaza olmadi. Mavsum oʻrtasida u 2017–18-yilgi Serbiya SuperLiga kampaniyasining qolgan qismida 5 yildan soʻng birinchi xorijlik futbolchi sifatida Rad klubiga ijaraga berildi. Zé Markos 2018-yilning 17-fevralida jamoasi bilan Radnik Surdulisa klubiga qarshi oʻyinda 1–1 hisobi bilan durang oʻynadi. U 2018-yilning 3-martida boʻlib oʻtgan Superliganing 25-turida Borak Chachak ustidan 5-0 hisobida jamoasi bilan gʻalaba qozongan oʻyinda oʻzining birinchi golini kiritdi. Mavsum yakunlangach, Zé Markos „Srvena Zvezda“ klubiga qaytdi. 2018-yil yozgi transfer oynasining soʻnggi kunida u kalendar yil oxirigacha Radga yangi ijaraga assosida oʻtdi.

Xalqaro martaba 
Zé Markos 2013-yilgi 15 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Janubiy Amerika chempionatida Braziliyaning 15 yoshgacha boʻlgan terma jamoasida oʻynagan. Keyinchalik, Zé Markos 2015-yilda Braziliyaning 17-yoshgacha boʻlgan terma jamoasi aʼzosi edi. U 2015-yilda 17 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Janubiy Amerika futbol chempionatida ishtirok etib, Braziliyaga musobaqada gʻalaba qozonishga yordam berdi. U, shuningdek, 2015-yilgi FIFA U-17 Jahon chempionatida sardor sifatida jamoani boshqargan.

Oʻyin uslubi 
6 fut-2 dyuym (1,88 m) balandlikda joylashgan Zé Markos chap oyoqli futbolchi boʻlib, u asosan markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi. Garchi u chap qanot himoyachisi sifatida futbol oʻynay boshlagan boʻlsada, oʻzining balandligi tufayli himoyaning oʻrtalarida moslashdi. U joylashishda dominant, yaxshi boshqaruv qobiliyatiga ega, shuningdek, etakchilik xususiyatlariga ega. Qoʻshimchasiga, u kuchli texnikaga ega tezkor, hujumdagi uzilishlarda xavfli futbolchi sifatida taʼriflanadi.

Karyera statistikasi

Klub

Faxrlar 
Braziliya U17

 17 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Janubiy Amerika chempionati : 2015-yil (oltin medal)

Manbalar

Manbalar

Havolalar 

 Zé Marcos at FootballDatabase.eu
 Zé Marcos at WorldFootball.net
 Zé Marcos at Soccerbase
 Zé Marcos — FIFA competition record (archived)

Braziliyalik futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1998-yilda tugʻilganlar
Zizinho

Tomaz Soares da Silva, shuningdek, Zizinho nomi bilan ham tanilgan (1921-yil, 14-sentabr – 2002-yil, 8-fevral), Braziliya terma jamoasida hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynagan braziliyalik futbolchi. U 1950-yilgi Jahon chempionatida xalqaro miqyosida mashhurlikka erishdi va u yerda ikkita gol urdi. U toʻliq oʻyinchi sifatida maqtovga sazovor boʻlib, uning driblingi, toʻp uzatishi va ikkala oyogʻi bilan zarba berish kabi bir qator hujumkor qobiliyatlari, shuningdek, oʻlik toʻp holatlaridagi aniqligi va gʻayrioddiy koʻrish qobiliyatiga ega. U Pelening kumiri edi va koʻpincha Pelegacha boʻlgan davrning eng yaxshi braziliyalik futbolchilaridan biri sanaladi.

Karyera 
Rio-de-Janeyroning Niteroy shahrida tugʻilgan, u Flamengo, Bangu, San-Paulu, Chilining Audax Italiano kabi boshqa jamoalarida oʻynagan. U 1942, 1943 va 1944-yillarda shtat chempionatlarida gʻalaba qozongan, 1950-yilgi Jahon chempionati boshlanishidan oldin Bangu klubiga oʻtgan u „Flamengo“ klubining birinchi kumiri hisoblangan. San-Pauluda u 1957-yilda shtat chempionligini qoʻlga kiritdi, bu juda muhim edi va kumirga aylandi.

1950-yilgi Jahon chempionatida u Braziliyaga finalga chiqishga yordam berdi, ammo kutilmaganda Urugvaydan 2– 1 hisobidagi magʻlubiyat uning obroʻsiga putur yetkazdi. Zizinyo terma jamoa safida jami 53 marta maydonga tushib, 30 ta gol urgan. U avvaliga 1954-yilgi jahon chempionati, keyin esa 1958-yilgi terma jamoaga qoʻshilish uchun CBFning soʻnggi daqiqadagi takliflarini rad etdi va ikkala holatda ham oʻyinchining oʻrniga yoʻl ochish uchun soʻnggi daqiqada tushirilishi adolatsizlik boʻlishini aytib oʻtdi.

Pele har doim Zizinyo oʻzi koʻrgan eng yaxshi futbolchi ekanligini taʼkidlagan. „U toʻliq futbolchi edi. U yarim himoyada, hujumda oʻynagan, gollar urardi, belgi qoʻyardi, boshi bilan toʻpni uzatardi.“

Faxrlar

Klub 

 Campeonato Carioca : 1942, 1943, 1944
 Kampeonato Paulista : 1957-yil

Xalqaro 

 FIFA Jahon kubogi gʻolibi: 1950-yil
 Janubiy Amerika chempionati : 1949-yil
 Taça do Atlantiko : 1956-yil
 Roka kubogi : 1945-yil
 Copa Rio Branco : 1950-yil
 Taça Osvaldo Kruz : 1955, 1956

Shaxsiy sovrinlar 

 FIFA Jahon chempionati Oltin toʻp: 1950-yil
 FIFA Jahon chempionatining yulduzlar jamoasi: 1950-yil
 IFFHS 20-asrning Braziliyalik futbolchisi (4-oʻrin)
 IFFHS 20-asrning Janubiy Amerika oʻyinchisi (10-oʻrin)</ref>
 Braziliya futbol muzeyi shon-sharaf zali

Rekordlar 

 Janubiy Amerika chempionati / Amerika Kubogi tarixidagi eng yaxshi toʻpurar: 17 gol (Norberto Mendez bilan boʻlishishdi)

Manbalar

Havolalar 

 Zizinho — FIFA competition record (archived)
 Profile at cbf.com.br
 Craque Imortal (in Portuguese)

Braziliyalik futbolchilar
2002-yilda vafot etganlar
1922-yilda tugʻilganlar
Tinchlik imzolandi

Tinchlik imzolandi  () — 1856-yilda Jon Everett Millaisning tomonidan yarador Britaniya armiyasi ofitseri The Times gazetasining Qrim urushi tugagani haqidagi eʼlonini oʻqigani tasvirlangan surati. Kartina 1856-yilda Qirollik Badiiy akademiyasida namoyish etilgan hamda turli sharhlar olgan, ammo tanqidchi Jon Ruskin tomonidan yuqori baholangan va kelajakda u „dunyoning eng yaxshi durdonalari“ qatoriga kirishini aytgan Asarda zobitning rafiqasi koʻrinishi uchun foydalanilgan muallifning rafiqasi Euphemia 'Effie' Chalmers Gray avval Jon Rskinning rafiqasi boʻlgan.

Asar boʻzga moy bilan chizilgan, uning oʻlchamlari 120 × 91 sm.

Umumiy tasvir 
Millias dastlab satirik ohang bilan rasm yaratishni maqsad qilganligi haqida baʼzi dalillar mavjud — Qrimdagi daxshatli voqealarga qaramay oddiy askarlardan farqli oʻlaroq ofitserlar „zarur shaxsiy ishlar“i tufayli uyga shoshilinch ketishlari koʻp boʻlgan. Urush tugagach, bunday satira rassomga eskirgandek tuyuldi, shuning uchun u rasm syujetini uyda tuzalib ketayotgan yarador ofitser obraziga oʻzgartirdi

Ofitser yonboshlagan holatda tasvirlangan, undan unchalik uzoq boʻlmagan joyda uning irland boʻribosar iti yotadi, xotini esa uning yonida divanda va qisman tizzasida oʻtiradi; ularning boshlari ortida abadiy sevgining anʼanaviy ramzi boʻlgan mirtaning katta butasi bor. Ofitser gazeta oʻqish uchun William Makepeace Thackeray „The Newcomes“ (boshining orqasidagi sariq kitob) jildini chetga surib qoʻydi.

Uning oyogʻi ostidagi ikki bola oʻsha davrning mashhur oʻyinchogʻi Nuh kemasi shaklidagi yogʻoch quti bilan oʻynamoqda. U turli hayvonlarning haykalchalarini oʻz ichiga oladi, ulardan baʼzilarini bolalar onalarining tizzasiga qoʻyishadi. Har bir hayvon Qrim urushida qatnashgan mamlakatlardan birini ramziy belgisidir. Gall xoʻrozi Fransiyaning ramzi, sher — Angliya, ayiq — Rossiya, kurka — Usmonli imperiyasi (kurkaning inglizcha nomi „turkiy“ — Turkiya nomiga oʻxshash). Chapdagi bola qutidan faqat tinchlik ramzi boʻlgan kabutarni tanladi. Ona libosining boy matolari oʻyinchoqlar ostida urush paytida toʻkilgan qonning ramzi boʻlgan katta qizil dogʻdek taassurot uygʻotadi. Ofitserning oʻng tomonidagi qiz otasi olgan Qrim yurishi uchun medalni tutib, unga soʻroq nigohi bilan qarab turibdi.

Manbalar