MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Brest qal’asi (Belorussiya)

Brest qal’asi () — Brestda XVIII-asrgacha mavjud boʻlgan qal’a, Bug va Muxavets daryosining ikki tarmogʻi bilan chegaralangan hududda joylashgan (hozirgi Brest qal’asining bir qismi).

Tavsif 
234 x 187 x 234 metr oʻlchamdagi Brest qal’asi baland sopol qoʻrgʻon bilan oʻralgan boʻlib, uning ustida bitta tosh va toʻrtta yogʻoch minoralar joylashgan, ular ikki qavatli devorlar — "gorodnyas" bilan bogʻlangan. Shaharga qaragan minoralardan birining kirish eshigi va soati bor edi. Manbalarda XIII-asrga oid tosh minora Muxovets yaqinidagi burchak minorasi sifatida qayd etilgan.

1566-yil inventarizatsiyasiga koʻra, qal’aning arsenalida 12 ta toʻp, bitta minomyot, 96 ta gaz quroli, 7 ta „temir ishora“, yuz kishilik zirhlar, nayzalar, teshilgan va boshqa qurol hamda oʻq-dorilar mavjud edi. Xuddi shu inventarizatsiyaga koʻra, qal’ada katta tegirmon gʻildiragi bor edi, u yogʻoch quvurlar orqali suv yetkazib berish uchun mis nasoslarni, porox tayyorlash uchun ohak va toʻldirgichni harakatga keltiradi.

Oʻzining mavjud boʻlgan davrida, XVIII-asrgacha, qal’a bir nechta qamallardan omon qolgan va bir necha bor vayron qilingan. Hamdoʻstlik Seymi qarori bilan XVII-asrning oʻrtalarida shaharni, xususan, qal’ani mustahkamlash boʻyicha ishlar boshlanadi, ammo 1657-yil may oyida Shvetsiya qoʻshinlari va uning ittifoqchilari shahar va qal’ani egallab oldilar. Qirol Charlz X Gustavning Brestni eng oʻtib boʻlmaydigan shaharga aylantirish haqidagi buyrugʻi bilan Erik Dalberg qal’ada, shuningdek, shahar atrofida istehkomlar qurish loyihasini tayyorlaydi, ammo loyiha amalga oshirilmaydi, chunki bosqinchilar shaharni tark etishga majbur boʻlishadi. 1657-yil oxiri. 1705-yilda Shimoliy urush paytida qal’a shved generali Meyerfeld tomonidan bosib olingan. XIX-asrda qal’aning qal’a istehkomlari Brest qal’asining bir qismiga aylandi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Tkachooʻ, M. A. Bresskіya garadskіya umatsavannі // Ensiklapediya gіstoriі Belarusі / Redkal.: B. І. Sachanka (gal. red.) i insh.; Mast. E. E. Jakevich. — Mn.: BelEn, 1994. — T. 2 : Belіsk-Gіmn. — S. 109-110. — 537 s. — 20 000 ekz. — ISBN 5-85700-142-0. (belor.)
 
Litva buyuk duchyasining qal'alari
Belarusning yo'qolgan qal'alari
Brestning yo'qolgan binolari va inshootlari
XI Qizil Armiya yodgorligi

"XI Qizil Armiya yodgorligi" () — XI Qizil Armiyaning 1920-yil aprelda Bokuga kirishi sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik. Boku shahrida joylashgan. Yodgorlik 1980-yil 18-aprelda Sumgaitdan Bokuga kiraverishdagi keng maydon markazida oʻrnatilgan.

Yodgorlik mualliflari haykaltarosh Toʻqay Mammadov va meʼmor A. Surkin. Sanʼatshunos Rene Afandizodaning fikricha, yodgorlikning katta oʻlchami, uning plastik va kompozitsion yechimi unga keng makonning ustun jihatiga aylanishiga, shuningdek, Bokuning asosiy kirish eshigiga ahamiyat va hissiy toʻyinganlik berishga imkon bergan.

1990-yil 20-yanvardagi fojiali voqealardan soʻng 19 dan 20-yanvarga oʻtar kechasi Sovet armiyasining boʻlinmalari Bokuga siyosiy muxolifatni bostirish uchun kiritildi, bu yuzdan ortiq tinch aholining oʻlimiga olib keldi. Ana shundan keyin bu yodgorlik olib tashlandi. 2010-yilda esa bu joyda 20-yanvar qurbonlari xotirasiga monument ochildi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
Boku meʼmoriy yodgorliklari
Ozarbayjon yodgorliklari
V. I. Kuzminning yodgorlik-byusti

V. I. Kuzminning yodgorlik-byusti — Yakutsk shahridagi Kuzmin Valeriy Ilichga bagʻishlangan yodgorlik.

Yodgorlikning ahamiyati 
Kuzmin Valeriy Ilich 1918-yil 7-noyabrda Olekminskiy tumani Innyax qishlogʻida tugʻilgan. Yoshligidan u aviatsiyani yaxshi koʻrardi, birinchi boʻlib Yuriy Shafer boshchiligidagi yangi ochilgan planer stansiyasiga kirdi. 1935-yilda Kuzmin Ulyanovsk uchuvchilik maktabiga oʻqishga kirdi va uni 1937-yilda tugatdi. Keyin Aldan, Yakut uchish klublarida uchuvchilar tayyorgarligidan oʻtdi. Urushdan oldin Kuzmin yangi tashkil etilgan mahalliy aviatsiyaning uchuvchisi edi. 1942-yil oxirida Alyaska-Sibir havo yoʻli ochildi. Bu yoʻl Sovet Ittifoqi uchun taʼminot manbai boʻldi. Uning yordami bilan sakkiz mingga yaqin Amerika samolyoti SSSRning jangovar havo guruhlariga qoʻshildi. Urush yillarida V. I. Kuzmin Amerika harbiy samolyotlarini Alyaskadan Krasnoyarskka olib oʻtish uchun ushbu marshrutni tadqiq qilish va taʼmirlash ishlarini olib bordi. Kuzmin — million kilometrlik parvoz tajribasiga ega boʻlgan Yakutiyaning birinchi uchuvchilaridan sanaladi. U bir necha bor YaSSSR Oliy Kengashiga deputat etib saylangan. Yakutsk, Olekminsk shaharlari va Yoqut Respublikasining bir qator viloyatlarining faxriy fuqarosi. Valeriy Kuzmin sharafiga „Yakutiya“ aviakompaniyasining TU-154M samolyoti va teploxod nomlangan. 1984-yil iyul oyida Yakutsk shahridagi aeroport yaqinidagi koʻcha uning nomi bilan atala boshlandi.

Yodgorlik tarixi 
Kuzmin haykali bir marta koʻchirilgan. U dastlab 2007-yil 5-oktabrda ochilgan, joylashgan joyi — Aviatsiya shon-shuhrati xiyoboni. Aviaport. Yoqut aeroporti rahbariyati yodgorlikni xalqaro terminalning vokzal maydoniga koʻchirishga qaror qildi. Koʻchirish toʻgʻrisidagi qaror 2015-yilda Yakutsk aeroporti bosh direktori tomonidan bir qancha sabablarga koʻra qabul qilingan boʻlib, ulardan asosiysi yodgorlikning qattiq eskirishi va stela qoplamasining doimiy ravishda buzilishi boʻlgan. 2017-yil 8-sentabrda Alyaska-Sibir avtomagistralining 75-yilligi munosabati bilan yangilangan yodgorlik ochildi.

Yana qarang 

 Ulugʻ Vatan Urushi
 Sovet Ittifoqi Qahramoni K. K. Krasnoyarov yodgorlik-byusti

Manbalar 

Yoqutistondagi Ulugʻ Vatan urushi yodgorliklari
Sovet Ittifoqi Qahramoni K. K. Krasnoyarovning yodgorlik-byusti

Sovet Ittifoqi Qahramoni K. K. Krasnoyarovning yodgorlik-byusti — Yakutsk shahrida Krasnoyarov Klavdiy Karpovichga bagʻishlangan yodgorlik.

Yodgorlikning ahamiyati 
Klavdiy Karpovich Krasnoyarov vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini olgan. Omsk viloyatida tugʻilgan, Ulugʻ Vatan urushigacha u Lena daryosi yuk tashish kompaniyasida transportchi boʻlib ishlagan. U oddiy oʻqchi sifatida frontga chaqirilgan. Kursk jangi qatnashchisi. 1943-yil 23-yanvarda Klavdiy Karpovich Krasnoyarov xizmat qilgan harbiy qism Dneprni kesib oʻtdi. Klavdiy Krasnoyarov va yana bir qancha Qizil Armiya askarlari birinchilardan boʻlib Dneprni kesib oʻtib, oʻng qirgʻoqqa yetib kelishdi. Oʻrmon chetidan chiqib, ular yalanglikda dushman istehkomlarini koʻrdilar. Oʻng qanotda Qizil Armiya askarlari toʻrtta dzotni toʻsib qoʻyishga muvaffaq boʻlishdi. Chap qanotda qarshilik koʻrsatadigan yagona dzot qoldi. Krasnoyarov bu bunkerga sudralib, unga tankka qarshi granata otishga muvaffaq boʻldi. Bunkerdagi nemis pulemyoti bir muddat jim qoldi, biroq birozdan keyin yana oʻq otishni boshladi. Krasnoyarov jonini tikib dzotni tanasi bilan toʻsdi. Ushbu jasorati uchun 1944-yilda unga Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni berilgan. Xuddi shu yili Yakutskdagi Aldanskaya koʻchasi uning sharafiga qayta nomlandi.

Yodgorlik tarixi 
Krasnoyarov haykali bir necha marta koʻchirilgan. Birinchi marta yodgorlik cherkov qurilishi, ikkinchi marta turar-joy binosi qurilishi tufayli demontaj qilingan. 2015-yil 2-sentabrda Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 70-yilligini nishonlash doirasida Yakutsk aholisi ishtirokida Krasnoyarov haykali qayta ochilishi boʻlib oʻtdi. Yodgorlik Krasnoyarov koʻchasi va Lenin prospekti kesishgan chorrahadan joy topdi. U yerda Krasnoyarovga bagʻishlangan maydon ham ochildi.

Yana qarang 

 Ulugʻ Vatan Urushi
 Ona yodgorligi (Yakutsk)

Manbalar 

Harbiy yodgorliklar
 Rossiya Büstleri
Yakutskdagi Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari
F. K. Popov yodgorlik-byusti

Sovet Ittifoqi Qahramoni F. K. Popov yodgorlik byusti ― Sovet Ittifoqi Qahramoni Fyodor Kuzmich Popov xotirasiga bagʻishlangan Saxa (Yakutiya) Respublikasining Megino-Kangalasskiy ulusi, Mayya qishlogʻidagi yodgorlik. Mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan tarix yodgorligi.

Umumiy maʼlumot 
Ulugʻ Vatan urushi tugagandan soʻng, Yakutiyaning shahar va qishloqlarida, shuningdek, butun SSSRda halok boʻlgan askarlar, ayniqsa, jasorat koʻrsatib yuksak mukofotlar bilan taqdirlangan askarlarga bagʻishlangan haykal va yodgorliklar oʻrnatila boshlandi. Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan jangchilarning xotirasi asrlar davomida saqlanib qolishga haqli. Ushbu jasur askarlardan biri Yakutiyalik Fedor Kuzmich Popov boʻlib, u YaSSRning Megino -Kangalasskiy ulusida tugʻilgan. 1930-2007-yillarda Mayya qishlogʻi tuman markazi boʻlgani uchun u yerda Sovet Ittifoqi Qahramoni F.K.Popovning nomi alohida ulugʻlanadi. Ushbu aholi punktida Fyodor Kuzmich sharafiga bir nechta yodgorlik obyektlari oʻrnatilgan, markaziy koʻcha Qahramon Popov deb nomlangan. Yodgorlik inshootlari orasida 1968-yilda qishloq markazidagi keng maydonga oʻrnatilgan byust koʻrinishidagi yodgorlik alohida oʻrin tutadi.

Tarixi 
1942-yilda Yakutiyaning „Oktabr“ kolxozining 20 yoshli brigadiri Fyodor Kuzmich Popov Qizil Armiya safiga chaqirilib, oʻsha yili frontga joʻnatildi. 1943-yil 1-oktabrda u Dneprni kesib oʻtishda ajralib turdi. 1943-yil 11-oktabrdagi jangda u qattiq yarador boʻlib, ikki kundan keyin vafot etdi.

Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni 1944-yil 15-yanvardagi farmon bilan yakutlardan birinchi F.K. Popovga vafotidan keyin berilgan.

Yodgorlikning tavsifi 
Haykaltarosh P.A. Zaxarov tomonidan ishlangan Sovet Ittifoqi Qahramoni Fyodor Kuzmich Popov haykali 1968-yilda Mayya qishlogʻida oʻrnatilgan. Choʻyandan yasalgan byust katta portretga oʻxshaydi. Qizil Armiya askari harbiy kiyimda, boshida kepka va koʻkragida Oltin yulduz medali bilan tasvirlangan. Byust baland postamentga oʻrnatilgan. Yodgorlikning perimetri 5,2 m, yodgorlikning maydoni 1,687 m².

YaSSR Vazirlar Kengashining 1976-yil 31-dekabrdagi 484-sonli „Yoqut ASSR tarix va madaniyat yodgorliklarining holati va muhofazasini yaxshilash chora-tadbirlari toʻgʻrisida“gi qaroriga muvofiq yodgorlik madaniy meros obyektlari roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

Adabiyotlar 

 Postanovlenie Soveta Ministrov YaASSR „O sostoyanii i merax po uluchsheniyu oxrani pamyatnikov istorii i kulturi Yakutskoy ASSR“ ot 31.12.1976 g. № 484 ot 31.12.1976 
 Geroi Sovetskogo Soyuza. Kratkiy biograficheskiy slovar. Voenizdat, 1988, t.2, s.310

Havolalar 

 Obʼekt „Pamyatnik-byust Geroyu sovetskogo Soyuza F. K. Popovu“ na sayte „Mesto pamyati“
 Statya na sayte KESKIL14 „Uroki Pobedi: Yakutyane — Geroi Sovetskogo Soyuza. Fedor Kuzmich Popov“
 Informatsiya o pamyatnike na sayte Karta Rossii (kartarf.ru)

Yoqutistondagi Ulugʻ Vatan urushi yodgorliklari
 1968-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
 1968-yilgi haykallar
Yakutiyada 1968-yil
Vanilli sous

Vanilli sous — vanil taʼmi boʻlgan shirin sous boʻlib, xamir ovqatlar, shirin pishiriqlar, muzqaymoq yoki mevalar bilan issiq yoki sovuq holda tortiladi. Bu, xususan, tort tayyorlash uchun tarkibiy qism boʻlishi mumkin. Vanildan tashqari, u sut, qaymoq, sariyogʻ, shakar, tuxum sarigʻi, un yoki kraxmaldan iborat boʻladi. Vanil sousi Yevropa oshxonasida, xususan, fransuz va nemis oshxonalarida mashhur.

Sousni tayyorlash uchun vanil (vanil shakari) issiq sut yoki qaymoq bilan eritiladi. Shu tarzda taʼm berilgan sut yoki qaymoq tuxum sarigʻi bilan aralashtiriladi, shakar va kraxmal qoʻshiladi va quyuqlashguncha past olovda isitiladi. Baʼzi retseptlarda sut sousda ishlatilsa, oxirida sariyogʻ qoʻshiladi.

Vanil sousi odatda vanilin bilan taʼm berilgan va karotin yoki riboflavin bilan boʻyalgan tez eruvchan yoki tayyor mahsulot sifatida sotiladi.

Manbalar 

Shirinliklar
Pishiriqlar
Fransuz oshxonasi
Yevropa taomlari
Nemis oshxonasi
Souslar
Bombey qal’asi

Bombey qal’asi (, shuningdek, Casa da Orta nomi bilan tanilgan) ― Hindistonning Mumbay shahrida (sobiq Bombey) qurilgan eng qadimgi mudofaa inshootlaridan biridir. Qal’a inglizlar tomonidan aslzoda portugaliyalik Garsiya de Orta tomonidan qurilgan qasr oʻrnida qurilgan. 1554-1570-yillarda Horta Portugaliya qirolidan Bombey orolini ijaraga oladi.

Qal’a mahalliy Kurla koʻk toshidan va Mumbay janubidagi Konkan mintaqasidan qizil lateritdan qurilgan. 1662 -yilda orol inglizlar qoʻliga oʻtadi va 1665-yilda Sharqiy Hindiston kompaniyasi qal’ani egallab oladi. Keyingi oʻn yil ichida kompaniya mulk atrofida mudofaa inshootlarini quradi. Taxminan bir vaqtning oʻzida yangi shahar markazi atrofida devor oʻrnatiladi. 1865-yilda shaharning tez oʻsishidan keyin buzib tashlanganiga qaramay, baʼzi joylarda devor parchalarini hali ham koʻrish mumkin.

Asl Portugal qal’asi haqida bir nechta yozuvlar saqlanib qolgan va tarixchilar asl mulkni birlashtirishga harakat qilmoqdalar. Qal’a olmos shaklidagi toʻrtta qal’adan iborat boʻlib, uchta kirish joyidan ikkitasi ham saqlanib qolgan. Mulkning ikkita darvozasi Janubiy Mumbaydagi Hindistonning Angre dengiz bazasida (INS Angre) joylashgan. Portugaliya hukmronligi davriga oid boʻlgan quyosh soati ham mavjud. Quyosh soati kunning oʻn ikki soatining har birini emas, balki oʻsha davr odamlari uchun muhim boʻlgan muayyan davrlarni belgilaydi.

Qal’aning asosiy binosi gubernatorning qarorgohi boʻlib, u yerda birinchi gubernatori Gerald Aungier turardi. Keyinchalik, qarorgoh Parelga koʻchiriladi va keyingi ikki asrda u Malabar tepaligida boʻladi. Bugungi kunda binoda Gʻarbiy dengiz kuchlari bosh qoʻmondoni admiralining idoralari joylashgan.

Manbalar 

 Hindistonning Diqqatga Sazovor Joylari
 Hindiston Qal'alari
 Mumbay binolari va inshootlari
Buterbrodli tort

Buterbrodli tort (sendvich-tort) — bu buterbrod yoki sendvichga oʻxshash turli xil masalliqqa ega nonli sovuq yegulik, lekin yumaloq yoki toʻrtburchakli tort shaklida bezatilgan, yupqa (bir qatlamli) yoki qalin (koʻp qatlamli) boʻladi. Buterbrodli tort 1950-yillarda amerikalik uy bekalari tomonidan ziyofatlarda bayram dasturxonini bezash uchun ixtiro qilingan deb hisoblashadi, ammo tez orada modadan chiqib ketgan. Buterbrodli tort shved oshxonasida jiddiy taom maqomini oldi, u yerda ular „Smörgåstårta“ yoki „sörgastorte“ deb ataladi, u koʻpincha choʻqingan kun va yubileylar uchun tayyorlanadi. Buterbrodli tort boshqa Skandinaviya mamlakatlari oshxonalarida ham bayramona yegulik sifatida tanilgan.

Buterbrodli tort asosi uchun unchalik yangi boʻlmagan pechkada yopilgan yoki qolipga solingan javdar yoki bugʻdoy noni tilimlari yo boʻlmasa, shoʻr qatlama, xamirturushli yoki yogʻ qoʻshilgan xamir mos keladi. Buterbrodli tort ham tegishli tartibda taxlangan alohida buterbrodlarga oʻxshaydi. Buterbrodli tort masalliqlari uchun buterbrodga solinadigan har qanday mahsulotlar mos keladi, chunki buterbrodlarda mahsulotlar (goʻsht, kolbasa, baliq, dengiz mahsulotlari, sabzavotlar) taʼbga koʻra tanlanadi. Koʻpincha buterbrod pastalari va yogʻli aralashmalar ishlatiladi (pishloq yogʻi, yashil sariyogʻ, choʻchqa yogʻi, xantalli moy, kilkali moy). Polsha oshxonasida goʻshtli buterbrodli tort uchta qatlamdan iborat boʻlishi mumkin, choʻchqa pastasi, pishirilgan goʻsht pastasi va tuxum pastasi, baliq mahsulotlari qoʻshilgani ham boʻladi — baliq pashtetli pastasi, dudlangan baliqli va pishloqli pasta. Shvetsiyadagi eng mashhur buterbrodli tortga qisqichbaqalar, qizil ikra, omar va mayonezli tuxum solinadi. Buterbrodli tort bezaklari koʻpchitilgan qalin sariyogʻ, smetana yoki mayonez qatlamiga yoyiladi, shunda u yaxshi saqlanadi. Buterbrodli tort dasturxonga tortishdan oldin oldin bezatiladi, shunda bezak qurib qolmaydi va buzilmaydi. Tort dasturxonga toʻligʻicha yumaloq idish yoki patnisda tortiladi, ammo kesib qoʻyiladi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 gastronom.com: Buterbrodli tort
 Smergastorteni qanday bezash kerak )
Skandinaviya taomlari
Tortlar
Buterbrodlar
Boston qal’asi

Boston qal’asi (; ) ― Irlandiyadagi qal’alardan biri boʻlib, Kler okrugida, Bostonning omonim qishlogʻi yaqinida joylashgan.

Tarixi 
Hozirda qal’adan faqatgina bitta minora qolgan — yarmi minoraning faqat shimoliy devori pol parchalari bilan saqlanib qolgan. Minora toʻrt qavatli boʻlib, pastki qavatlarida derazalar va boʻshliqlar boʻlgan, qavatlar orasida gumbaz shaklida oʻtish joyi mavjud edi. Yuqori qavatda ikkita katta deraza bor edi. Qal’a devorning shimoliy uchida joylashgan boʻlib, devor bilan toʻldirilgan va mustahkamlangan. Endi minora xarobalari 60 fut balandlikka koʻtarilgan, qal’aning barcha boshqa binolari saqlanib qolmagan.

Boston nomi keyinchalik, katta ehtimol bilan XIX-asrda paydo boʻlgan, istehzoli nom yoki 1839-yilda bu joylarda qurilgan va Tomond Markiziga tegishli boʻlgan bir nechta inshootlarning nomi sifatida. Bu qal’aning Irlandiya nomi — janob Klogendagi Moinin. Ismni „kichik oʻtloq qal’asi“ yoki „bosh suyagi botqoq qal’asi“ deb tarjima qilish mumkin. Ehtimol, „Boston qal’asi“ nomi janubdagi Kratlou shahrida joylashgan boshqa joydan koʻchirilgan oʻzgacha nomidir.

Boston qal’asi xarobalari yonida yana ikkita qal’aning xarobalari joylashgan: Kluain Dubin va Skagard, Loch Bunny qirgʻogʻida joylashgan. Bir paytlar bu uch qal’a shiddatli janglar va qamallar joyi boʻlgan. XVI-asrda Klunduen qal’asi Irlandiya klanlariga tegishli eng mustahkam qal’alardan biri hisoblangan. Xususan, bir vaqtlar bu qal’alarni Irlandiya rahbari Mahon OʻBrayen — Turl OʻBrayenning oʻgʻli himoya qilgan, u uch oy davomida bu qal’alarni toki u mushak otib oʻldirilmagunga qadar mudofaasini ushlab turgan.U Angliya qirolichasi Yelizaveta I ga xizmat qilgan ingliz zobiti ser Richard Bingem tomonidan oʻldirilgan. Bu janglar va voqealar 1586-yilda sodir boʻlgan. Richard Bingham Angliya qirolichasi tomonidan „Connaught Lord“ etib tayinlanadi va u itoatkor Irlandiya klanlariga qarshi urush boshladi. Ammo Klunduen (Boston) qal’asini egallash uchun unga uch oylik mashaqqatli kurash kerak boʻladi. Rahbarning oʻlimidan soʻng, uning atrofidagi qishloqlarda yashovchi odamlar gʻoliblarning rahm-shafqatiga umid qilib, taslim boʻlishga qaror qilishadi, ammo barcha mahbuslar qatl qilinadi. Qal’aning qulashi bilan Klunduen ingliz qoʻshinlari tomonidan vayron qilingan.

Yana qarang 
 Irlandiyadagi qal’alar roʻyxati

Havolalar 
 http://irishantiquities.bravehost.com/clare/boston/bo
 Bagwell, Richard (1890). Ireland under the Tudors. 3 vols. London. 
 O'Donovan (ed.), John (1851). Annals of Ireland by the Four Masters. 7 vols. 
 http://irelandinruins.blogspot.com/2014/11/cloondooan.
Claire County qal'alari
Botal qal’asi

Botal qal’asi () ― qal’a Morpeth va Ashington, Northumberland oʻrtasidagi Wansbeck daryosi ustida bir xil nomdagi qishlogʻida bir qal’a va mamlakat qarorgohi. Qadimgi ingliz tilidan tarjima qilingan Botl „turar joy“ degan maʼnoni anglatadi, shuning uchun maʼlum bir uy yoki zalni shunday deb atash mumkin. Qal’a Norman istilosidan oldin mustahkamlangan va bir necha marta taʼmirlangan va qayta qurilgan. U antik davr yodgorligi boʻlib, toifali meʼmoriy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi 
1095-yilda qirol Uilyam II Bothal qal’asini Guy I de Balliolga beradi, uning qizi Elis Uilyam Bertramga, baron Mitfordga, ehtimol birinchi manorni qurgan insonga turmushga chiqadi. Bir necha avlod oʻtgach, 1343-yilda ser Robert Bertram manorni qasrga aylantirishga ruxsat oladi. U mulkni qayta katta Torxaus koʻrinishida quradi. Darvoza minorasi va parda devorining parchalari oʻrta asrlarga tegishli boʻlib, hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Bertramning qizi Xelenning ser Robert Ogle (vafoti 1363-y.) ga turmushga chiqishi orqali qal’a XIV-asrda Ogl oilasiga oʻtgan.

1583-yil avgustda 7-baron Ogl Katbert Ogle qizi Jeyn va Shrusberining 6-grafi Jorj Talbotning oʻgʻli Edvard Talbot oʻrtasida nikoh tuzadi. Shrusberi grafi Botalga tashrif buyurib, uni „Ustoz Jon Manners yashaydigan Xeddon Xolldan farqli oʻlaroq, jang izlari qolgan qalʼa“ deb taʼriflagan.

1591-yilda qal’a Kavendish — Bentink oilasiga (Portlend gersoglari) Ketrin, grafinya Ogle va Uelbeklik ser Charlz Kavendish bilan turmush qurish orqali oʻtadi. 1617-yil 5-mayda qirol Jeyms I Shotlandiyaga ketayotib, qasrga tashrif buyuradi va u yerda ikki kecha qoladi.

Qal’a XIX-asrda qayta tiklangan va hozirda juda yaxshi holatda. Bu Kavendish-Bentink oilasining shaxsiy qarorgohi boʻlib, u hamma uchun yopiqdir.

Yana qarang 
 Angliyadagi qal’alar roʻyxati

Manbalar

Adabiyotlar 
 Fry, Plantagenet Somerset, The David & Charles Book of Castles, David & Charles, 1980.

Havolalar 
 Фотографии замка Ботал и деревни 
 Northamberland Qal'alari
XIV asrda qurilgan qulflar
Angliyada I toifali qulflar
Folklend urushi

[ {
		"type": "Feature",
		"geometry": {
			"type": "Point",
			"coordinates": [
				-59.00000,
				-51.75000			]
		},
		"properties": {
			"title": "Фолклендская война",
			"marker-symbol": "college",
			"marker-color": "#3366cc"
		}
	} , {
			"type": "ExternalData",
			"service": "geoline",
			"ids": "Q48249",
			"properties": {
				"stroke": "#FF9999"
			}
		}, {
			"type": "ExternalData",
			"service": "geoshape",
			"ids": "Q48249",
			"properties": {
				"fill": "#FF0000",
				"fill-opacity": 0.1,
				"stroke": "#FF9999"
			}
		} ]HGЯO

 

Folklend urushi (, shuningdek, Malvin urushi, ; 1982 yil 2-aprel — 14-iyun) — Argentina va Buyuk Britaniya oʻrtasidagi Janubiy Atlantikadagi ikkita Britaniya dengiz hududi : Folklend orollari, shuningdek Janubiy Jorjiya va Janubiy Sandvich orollari uchun oʻn hafta davom etgan urush. U 1982-yil 2-aprelda Argentinaning Folklend orollarini (ertasi kuni Janubiy Jorjiya va Janubiy Sandvich orollari) bosib olishi va oʻzi daʼvo qilgan suverenitetni oʻrnatishga urinishi bilan boshlandi. 5-aprel kuni Britaniya hukumati orollarga desant tushirish oldidan Argentina harbiy-dengiz kuchlari va havo kuchlariga hujum qilish uchun harbiy-dengiz kuchlarini yubordi. Toʻqnashuv 74 kun davom etdi va 1982-yil 14-iyunda Argentinaning magʻlubiyati bilan yakunlandi. Janglar davomida jami 649 nafar argentinalik va 255 nafar britaniyalik harbiy xizmatchi, shuningdek, Folklend orollarining uch nafar fuqarosi halok boʻldi.

Ikkala davlat ham rasman urush eʼlon qilmagan, ammo Britaniya va Argentina hukumatlari orollarni urush zonasi deb tasdiqlaganlar va davlatlar oʻrtasidagi urush va harbiy harakatlar deyarli faqat bahsli hududlar va orollar joylashgan Janubiy Atlantika bilan cheklanganligini rasman tan olgan.

Urush sabablari 
Folklend orollari ikki marta kashf etilgan: 1690-yilda ingliz dengizchilari va 1694-yilda fransuzlar (fransuzlar ularni oʻz ona shahri San-Malo nomi bilan Malvin deb nomlashgan). 19-asr boshidan (mustaqillikka erishgandan keyin) Argentina bu orollarni oʻziniki deb hisoblagan. 1833-yilda Malvin orollarining Buyuk Britaniya tomonidan bosib olinishi Argentina aholisining noroziligiga sabab boʻlgan.

Manbalar
Bouzov qal’asi

Bouzov qal’asi () — Chexiya Respublikasining Olomouc viloyati Olomouc tumanidagi xuddi shu nomdagi aholi punktida joylashgan oʻrta asrlardagi Moraviya qal’alaridan biri. Qal’a XIII-asr oxiri — XIV-asr boshlarida qurilgan. Qal’aning hozirgi koʻrinishi XX-asr boshlarida Romanesk uslubida rekonstruktsiya qilinganidan keyin olingan.

Qal’aning tarixi 

Qal’a XII-XIV-asrlar oxirida tashkil etilgan va dastlab Buzov (Buzov) deb nomlangan. Qal’aning birinchi taniqli egasi 1317-1339-yillarda Buzovga egalik qilgan Buzovlik Buz edi. XIV-asrning oʻrtalarida qal’a Vildenberglik aka-uka Jeshek va Beneshlarning mulkiga oʻtadi. 1382-yilda Benesh qal’a va Bouzovning manorini Moraviya Margrave Jostga sotadi, u 1396-yilda qal’ani Podebradiyalik Bochek II ga beradi, uning avlodlari (Kunstat va Podebradidagi panlar) keyingi 70-yil davomida qal’aga egalik qiladi. Ulardan keyin qal’a tez-tez egalarini oʻzgartiradi.

Oʻttiz yillik urush paytida Bouzov qal’asi imperator qal’asi va shved asirlari uchun qamoqxona boʻlib xizmat qilgan. 1649-yilda qal’a Prusinowitsedan Evgenia Podstatska tomonidan sotib olinadi va uning oʻgʻli uni 1696-yilda Teuton ordeniga sotadi. Qal’a 1939-yilgacha ordenga tegishli edi.

1939-yilda qal’a fashistlar maʼmuriyati tomonidan musodara qilinadi va urush paytida qal’ani musodara qilingan qimmatbaho narsalarni saqlash joyi sifatida ishlatgan SS Bosh maʼmuriyati nazorati ostiga olinadi. Urush tugagandan soʻng, Bouzov Chexoslovakiya davlatining mulkiga aylanadi. Chexoslovakiya oʻz faoliyatini toʻxtatgandan soʻng, Tevton ordeni qal’aga boʻlgan huquqlarini talab qildi, ammo hech qanday natija bermaydi.

Havolalar  
 Сайт замка
 Hrad Bouzov на turistickyatlas.cz
Olomouts hududi qulflari
Chexiya milliy madaniy yodgorliklari