MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ilohiy Onaning Vutivan ikonasi

Ilohiy Onaning Vutivan ikonasi — bu pravoslav cherkovida moʻjizaviy sifatida hurmat qilinadigan Xudo onasining ikonasi. Bayram 2-may kuni boʻlib oʻtadi (Yulian kalendariga koʻra).

Vutivani ikonasining ikonografiyasi „Sehrgarlarning sajdasi“ Xushxabar ikonografiyasidan kelib chiqqan, chap tizzasida oʻtirgan ilohiy goʻdak bilan Odigetriya turiga asoslangan. Vutiva ikonkasida Bokira Maryam chap tomonda chaqaloq Iso bilan taxtda oʻtirgan holda tasvirlangan (Uning oʻng qoʻlini koʻkragiga bosish yoki nominal duo qilish mumkin, chapga oʻram qoʻyish mumkin). Taxtning yon tomonlarida ikkita farishta tasvirlangan (qanotsiz tasvirlanishi mumkin).

Ushbu belgining paydo boʻlishi haqidagi anʼanalar va maʼlumotlar saqlanib qolmagan. Bu faqat XVIII-XIX asrlardagi tasvirlardan maʼlum (masalan, „Xochga mixlanish va Rabbiyning ehtiroslari“ belgisi, eng muqaddas Theotokosning 142 ta moʻjizaviy tasviri (XVIII asr oxiri — XIX asr boshlari, Epiphany Yeloxovskaya sobori); „Xudoning onasi“, „Yonayotgan buta“, Oʻn ikki bayram va Xudo onasining moʻjizaviy piktogrammalari (XIX asr, MDA MDA); V. T. Georgiyevskiyning oʻymakorligi „Oʻn ikkinchi bayramning tasviri va Bokira qizning moʻjizaviy piktogrammalarining 132 ta koʻrinishi Markazdagi yonayotgan buta bilan“).

Adabiyotlar 

 Zayseva D. A. Vutivanskaya ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2005. — T. X : „Vtorozakonie — Georgiy“. — S. 32-33. — 752 s. — 39 000 ekz. — ISBN 5-89572-016-1.
 
alfavit bo'yicha bizning xonimning belgilar
Cellhelmet

Cellhelmet mobil aksessuarlar ishlab chiqaruvchisi/distribyutori boʻlib, shtab-kvartirasi Pensilvaniya shtatining Pitsburg shahrida joylashgan boʻlib, Shenzhenda sunʼiy yoʻldosh ofisi 2012-yilda tashkil etilgan. Kompaniya 2013-yil 8-martda ABC telekanalining Shark Tank koʻrsatuvida paydo boʻldi Cellhelmet — Kane va McHenry Enterprises, LLC kompaniyasining roʻyxatdan oʻtgan savdo belgisi. Uning asl biznes modeli, agar ular maʼlum bir qurilmani himoya qila olmasa, mobil telefon aksessuarlari bilan tasodifiy zararni qoplashni oʻz ichiga olishi kerak edi. Agar qurilma uyali dubulgʻaning ichida sinsa, kompaniya qamrov shartlariga koʻra uni taʼmirlaydi yoki almashtiradi. Oʻshandan beri kompaniya turli xil uyali telefon aksessuarlari liniyalarini, jumladan ekranni himoya qilish vositalarini, zaryadlovchilarni, maʼlumot kabellarini, tozalash eritmalarini va mobil telefonlar va planshetlar uchun qoplamani oʻtkazmaydigan selfi tayoqlarini taqdim etdi. cellhelmet 2012-yil yanvar oyida Kickstarter -da oʻzining himoya aksessuarlari bilan tasodifiy zararni qoplashni oʻz ichiga olgan birinchi kompaniya sifatida debyut qildi.

Cellhelmet kompaniyasi Pensilvaniya shtatining Pitsburg shahridan Maykl Keyn va Devid Eldrijga tegishli va boshqariladi.

Manbalar 

Iphone aksessuarlar
Pitsburgda joylashgan ishlab chiqarish kompaniyalari
DxO ONE

DxO dan DxO ONE — bu planshet yoki smartfonga ulanadigan kichik kamera. U dastlab Lightning ulagichi portidan foydalangan holda iPhone va iPad -ga, yaqinda esa baʼzi Android telefonlariga mos kelardi. U 2015-yil iyun oyida taqdim etilgan DxO ONE 1 dyuymli formatli, 20,2 megapikselli tasvir sensoriga ega — xuddi Sony Cyber-shot DSC-RX100 da topilganidek — hamda f/1,8 maksimal diafragmali linza va yuqori tezlikda. deklanşör. ONE biriktirilgan mobil qurilmadan kamera uchun elektron vizör sifatida foydalanadi, uning oʻz vizörü yoʻq.

Yevropa tasvir va tovush assotsiatsiyasi DxO ONE-ga 2015-2016-yillardagi foto innovatsiyalar uchun mukofotini berdi. DxO shuningdek, fotosuratchilar DxO ONE bilan olingan rasmlarni namoyish etishlari mumkin boʻlgan veb-sayt yaratdi.

Texnik xususiyatlari 

 20,2 megapikselli 1 dyuymli formatli BSI-CMOS tasvir sensori
 JPEG, RAW (DNG) va SuperRAW (DXO) formatlarida harakatsiz tasvirlarni yozib oladi
 Oʻlchash rejimlari: Avtomatik, Dastur, Oʻchirish ustuvorligi, Diafragma ustuvorligi va Qoʻlda
 Sahna rejimlari: Sport, Landshaft, Portret va Tungi
 EHM kompensatsiyasini sozlash
 ISO sozlamalari 100 — 12 800 plyus 25 600 va 51 200 (Hi 1 va Hi 2) va Auto.
 Kontrastli avtofokus, yuzni aniqlash yoki ulangan mobil qurilmadagi sensorli ekran orqali fokuslang
 1080p 30fps yoki sekin harakatlanish uchun 720p 120fpsda bitta kanalli audio bilan video yozish
 tasvir va videolarni yozib olish uchun microSD karta uyasi
 tasvir va videolarni zaryadlash va kompyuterga oʻtkazish uchun microUSB ulagichi

DxO ONE SuperRAW tasvir formatini oʻz ichiga oladi, u toʻrtta xom tasvirni keyinroq qayta ishlash uchun ketma-ket yozib oladi. Vaqtinchalik shovqinni kamaytirish tasvirlar toʻplamida amalga oshiriladi.

Lightning ulagichi orqali ulangandan soʻng uni har tomonga 60 darajagacha aylantirish mumkin. Selfi suratga olish uchun uni foydalanuvchi tomonga qaratib oʻgirish mumkin.

Talablar 
DxO ONE iOS 8 yoki undan keyingi versiyalarida ishlaydigan va Lightning ulagichiga ega iPad va iPhoneʼlar bilan hamda USB-C ulagichiga ega baʼzi Android telefonlari bilan ishlaydi. Mobil qurilma va DxO ONE oʻrtasida toʻgʻri ulanish uchun Lightning ulagichi atrofidagi joyni toʻsib qoʻymaydigan korpus kerak boʻladi. DxO ONE-dan oʻzi foydalanish mumkin, uning orqa OLED ekrani foydalanuvchiga fotosurat va video oʻrtasida almashish imkonini beradi, lekin tasvirni oldindan koʻrish uchun emas.

Xom va SuperRAW tasvirlarni ish stolida qayta ishlash uchun Apple Mac yoki Windows kompyuteri talab qilinadi. Tasvirlar alohida DxO Connect ilovasi yordamida microUSB kabeli (yoki bevosita kamerada ishlatilgan microSD kartasi yordamida) orqali uzatiladi. Apple Digital Camera Raw 6.17 da DxO ONE raw fayllarini qayta ishlashni qoʻllab-quvvatladi va Adobe Camera Raw 9.2 da ularni qoʻllab-quvvatladi.

Manbalar 

Iphone aksessuarlar
Tegishli kameralar
Darrou kitobi

Darrou kitobi, Darrou Injili () — 7-asrda yaratilgan yoritilgan qoʻlyozma. Yaratilish joyi aniq emas. Ehtimol kitob Nortumbriyada (Shimoliy Angliya) yoki Irlandiyaning Laois okrugidagi Darrow abbatligida yaratilgan boʻlishi mumkin. Kitob Injillarni oʻz ichiga oladi va, ehtimol, Britaniya va Irlandiyada nashr etilgan Injillarning bizgacha yetib kelgan eng qadimgi toʻliq rasmli kitobidir. Tarkibi toʻrtta Injil va ularga soʻzboshidagi yordamchi jadvallar. Kitobning formati 247 ga 228 mm, kitob 248 pergament varagʻidan iborat. Koʻp sonli miniatyuralarni oʻz ichiga oladi, jumladan, oltita „gilam“ sahifalari toʻliq naqshlar bilan qoplangan, toʻrtta yevangelistning ramzlari bilan toʻliq sahifali miniatyura, har bir xushxabarchining ramzlari bilan toʻrtta toʻliq sahifali miniatyura va olti sahifali bezatilgan matn. Kitob irland-anglosakson yozuvida yozilgan.

Yana qarang 

 Kells kitobi
 Lindisfarna Injili

Adabiyotlar 

 Kalkins, Robert G. Oʻrta asrlarning yoritilgan kitoblari. Itaka, Nyu-York: Kornel universiteti nashriyoti, 1983-yil.
 DeHamel, Kristofer. Yoritilgan qoʻlyozmalar tarixi. Boston: Devid R. Godine, 1986-yil.
 Darrow kitobidagi muqaddas tasvirlar va belgilarning konfessional boʻlmagan motivlar bilan uygʻunligi // Madaniyat, davr va uslub: Gʻarbning klassik sanʼati: maqolalar toʻplami. Art. M. I. Sviderskayaning 70 yilligi sharafiga / Shtat. sanʼat tarixi instituti. — M.: GALART, 2010. — S. 94-104. — ISBN 978-5-269-01095-3

Havolalar 

 Shimoliy Karolina universiteti katalogidagi Darrowdan kitob sahifalari  Arxivnaya kopiya  )
alifbo tartibida yoritilgan qo'lyozmalar
 Illuminated Injil
Trinity kolleji, Dublindagi kitoblar
Irlandiyaning O'rta asr qo'lyozmalari
 Giberno-sakson qo'lyozmalari
VII asr qo'lyozmalari
VII asr yoritilgan qo'lyozmalar
Angevin uyining afsonasi

Angevin uyining afsonasi — bu Angevin sulolasining Vengriya tarmogʻi tomonidan hurmat qilinadigan azizlar hayotini hikoya qiluvchi gotika uslubidagi italyancha yoritilgan qoʻlyozma. 1330-yilda Charlz Robert va uning oʻgʻli Endryuning Neapolga sayohati munosabati bilan yozilgan.

Legendarium bolalar uchun tasvirli kitob boʻlib, unda rasmlar qisqacha tavsif bilan birga berilgan. Qoʻlyozmani bezash uchun Boloniyadan trechento uslubida ishlagan rassomlar kelishgan.

140 dan ortiq sahifadan iborat mazkur oʻrta asr afsonasida Iso Masih, vengriyalik ruhoniy Jerar, Vengriya shahzodasi Emerik, Vengriya qiroli Laslo I, polshalik ruhoniy Stanislav Shepanovski, Frensis Assizskiy va Jorj Viktoriy va Vengriyada mashhur boʻlgan boshqa azizlar hayotidan sahna koʻrinishlari mavjud.

Bugungi kunda qoʻlyozmaning parchalarini Vatikan kutubxonasi, Morgan kutubxonasi va Ermitajda koʻrish mumkin.

Ermitajda ilgari afsonaga kiritilgan beshta miniatyura mavjud: „Havoriy Pavelning ishlari“, „Avliyo Pavel hayotidan sahnalar“, „Nursiyalik Benedikti va Avliyo Antoniy hayotidan lavhalar“, „Avliyo Aleksey hayotidan sahnalar“, „Avliyo Fransisk hayotidan sahnalar“ va „Yepiskop Avliyo Avgustin hayotidan lavhalar“.

Manbalar

Havolalar 
 
 JSTOR: Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, Vol. 43 (1980), pp. 234-238
[[Angiografiya
Anjou-Sitsiliya uyi
Italiya yoritilgan qo'lyozmalar
alifbo tartibida yoritilgan qo'lyozmalar
 XIV asrning yoritilgan qo'lyozmalari
 Ermitaj Qo'lyozmalari
Beva qush

Beva qush () — beva qushlar oilasiga mansub qushlar turkumi (Viduidae). Bu nom koʻplab turdagi erkaklarning „motam“ qora rangi tufayli berilgan.

Koʻpayishi 
Bu qushlar uya parazitidir — ular tuxumlarini uya toʻquvchi uyalariga qoʻyadi. Baʼzi joylarda toʻquvchi qushgning barcha yoki deyarli barcha uyalariga tuxumlari „sovgʻa qilinadi“. Bundan tashqari, beva qushlarning har bir turi aniq bir turkumdagi qushlarning uyalarina tanlashadi.

Toʻquvchi joʻjalarning ogʻiz burchaklarida sariq, oq, koʻk rangli osimtachalari mavjud (baʼzi turlarida nurni aks ettiruvchi, qorongʻuda porlab turadi), baʼzan qora halqa bilan chegaralangan, tayagda, tilda va tumshuq qirralarida qora nuqta va chiziqlar boʻladi. Bunday rang-barang ogʻiz ochilganda, u uyaning soyasida juda aniq koʻrinadi. Har bir turning joʻjalarida turli xil ranglar va ogʻiz bezaklari bilan ajralib turadi, tanadagi yalangʻoch terining turli xil ranglari (qizʻish, jigarrang, qora) yoki qalin paxmoq bilan ajralib turadi. Ajralib turuvchi ovz va bosh burush orqali ozuqa soraydi.

Beva qushning joʻjalari aka-uka va opa-singillar bilan birga oʻsadi va uyadan chiqqandan keyin bir muncha vaqt doʻstona oilada yashaydi. Yosh bevalar oʻzlarining asrab oluvchi ota-onalarining ovozlarini, hushtaklarini, jaranglarini va boshqa qichqiriqlarini eslashadi. Keyinchalik, etuk boʻlib, erkak bevalar bir xil qoʻshiqlarni kuylashadi. Urgʻochilar esa faqat uyalarida oʻsib ulgʻaygan qushlar kabi qoʻshiq aytadigan erkaklarga uchadilar va keyinchalik faqat oʻsgan oilasining turkumidagi qushlar uyasiga tuxum qoʻyiladi.

Tasniflash 

2018-yil fevral holatiga koʻra, 19 tur jinsga kiritilgan:

 Vidua camerunensis (Grote, 1922)
 Vidua chalybeata (Statius Müller, 1776) — Qizilboshli beva qush
 Vidua codringtoni (Neave, 1907)
 Vidua fischeri (Reichenow, 1882) — Fisher beva qushi
 Vidua funerea (de Tarragon, 1847) — Oqoyoq beva qush
 Vidua hypocherina Verreaux & Verreaux, 1856 — Yaltiroq beva qush
 Vidua interjecta (Grote, 1922)
 Vidua larvaticola Payne, 1982
 Vidua macroura (Pallas, 1764) — Domiinikan beva qush
 Vidua maryae Payne, 1982
 Vidua nigeriae (Alexander, 1908)
 Vidua obtusa (Chapin, 1922) 

 Vidua orientalis Heuglin, 1870 — Kengdumli beva qush
 Vidua paradisaea (Linnaeus, 1758) — jannat beva qushi
 Vidua purpurascens (Reichenow, 1883)
 Vidua raricola Payne, 1982
 Vidua regia (Linnaeus, 1766) — Qirollik beva qushi
 Vidua togoensis (Grote, 1923)
 Vidua wilsoni (Hartert, 1901) — Vilson beva qushi

Adabiyotlar 

 Akimushkin I. I. Hayvonlar dunyosi: Qushlar. Baliqlar, amfibiyalar va sudralib yuruvchilar. — 4-nashr, Rev. va qoʻshimcha — M. : „Fikr“, 1998. — 445 [1] b.: kasal. — S. 251-253. — ISBN 5-244-00803-X.

Havolalar 

Qushlar
Gerakl papirusi

Papirus Oxyrhynchus 2331 (kod Pap. Oxyrhynchus 2331) yoki Gerakl papirusi () — taxminan 3-asrga oid yoritilgan papirus boʻlib, unda Geraklning jasoratlari haqidagi yunon poemasining parchalari tasvirlangan. Adabiy asarni tasvirlashtirishning eng qadimgi namunalaridan biri.

Parcha Oksirnxda olib borilgan qazishmalar paytida topilgan boʻlib, uning oʻlchami 23,5 × 10,6 sm. Boshqa topilmalar bilan birga papirus Sakler kutubxonasidan joy olgan va birinchi marta 1954-yilda nashr etilgan. Parcha Gerakl va boshqa (nomaʼlum) qahramon oʻrtasidagi sheʼr dialogini oʻz ichiga olgan. Syujet Geraklning jasoratiga taalluqlidir, matnning saqlanib qolgan ikkita ustuni Nemea sherining ovidan soʻzlaydi. Tasvirlar kichik oʻlchamli boʻlib, qora siyohda chizilgan rasmda qilingan va eskizlarni eslatib yuboradi. Chapdagi rasm Geraklning zaytun yogʻochidan tayoq oʻyayotganini, yuqori oʻngdagi eskiz uning sherni ushlab olganini tasvirlaydi. Pastki oʻng burchakdagi eskiz juda shikastlangan, aftidan, Gerakl sher terisini yirtib tashlagan.

Havolalar 

 Yuqori aniqlikdagi rasm (1264×739 piksel)
 Papirus rasmlari Oxyrhynchus Online
 Papirusning tasvirlari va tavsifi da arxivlangan : Shahar va uning matnlari, Virtual koʻrgazma da arxivlangan
Oxyrinx papiruslari
alifbo tartibida yoritilgan qo'lyozmalar
 III asr qo'lyozmalari
 Hercules
Aleksandr papirusi

Aleksandr papirusi yoki "Roman papirusi" (, shifr Supplément grec 1294, Fransiya Milliy kutubxonasi) — nomaʼlum yunon romanining yoritilgan papirus parchasi. 11,5 × 34 sm formatda. Taxminan 1-2-asrlarga oid, tasvirli adabiy matnlarning eng qadimgi namunalaridan biri. Yomon saqlangan ushbu parcha 19-asr oxirida Misrda topilgan. Uzoq vaqt davomida u Fransiyada shaxsiy kolleksiyada saqlangan, 1902-yilda Milliy kutubxona tomonidan sotib olingan.

Omon qolgan fragmentda har biri 14 satrdan iborat toʻrtta ustunli matn mavjud, eng chap va oʻng ustunlari eng yomon saqlanib qolgan. Matn qadimgi yunon tilida boʻlib, qadimgi adabiyotning saqlanib qolgan yodgorliklari orasida unga oʻxshashi yoʻq. Koʻrinib turibdiki, bu romanning bir parchasi. Parchada ikki qahramon pul haqida bahslashmoqda va sudga murojaat qilmoqchi. Bir nechta sahnalar tasvirli qilib berilgan. Birinchisida ikkita raqam koʻrsatilgan, ulardan biri pushti rangda — aftidan ayol. Ikkinchi sahnada, koʻk rangdagi qahramon, aftidan, askar, Demetrius nomi bilan imzolangan va sudya ..Figuralar chiziqli texnikada tayyorlangan va toʻrtta rang bilan boʻyalgan.

Adabiyotlar 

 Kurt Weitzmann, Manuscrits gréco-romains et paléochrétiens, Chêne, 1977, 127 p. (ISBN 2851081179), p. 9-10
 Kurt Weitzmann, Roll and Codexdagi rasmlar, Prinston, 1947, p. 51 (40-rasm)
 Kurt Weitzmann, Vizantiya sanʼatida yunon mifologiyasi, Prinston, 1951, p. 197.

Havolalar 

 Fransiya Milliy kutubxonasining veb-sayti Arxivnaya kopiya
 Fransiya Milliy kutubxonasi veb-saytidagi tavsif Arxivnaya kopiya
 Papiruslar
 II asr qo'lyozmalari
alifbo tartibida yoritilgan qo'lyozmalar
Kulayotgan bola

Kulayotgan bola () — italyan haykaltaroshi Deziderio da Settinyanoning (1430-1464) marmar byusti. Taxminan 1460/1464-yillarda Florensiyada yaratilgan. Vena Sanʼat tarixi muzeyidagi Kunstkamerada saqlanadi (in raqami UK 9104).

Begʻam quvnoq kulgi bu chaqaloq byustiga oʻziga xos spontanlik va jonlilik beradi. Jingalak ipak sochlar individuallikni shu qadar ifodalaydiki, bu byust Antik davrdan beri eng qadimiy bolalar portretlaridan biri hisoblanadi. Kuzatuvchining gʻayrioddiy sovgʻasi va toshga nozik qayta ishlov berish yordamida haykaltarosh sovuq marmarga hayotning iliqligini berishga muvaffaq boʻldi.

Shunga oʻxshash buyumlar buyurtma qilingan va xususiy ibodatxonalarga oʻrnatilgan. Ilgari bu byust Donatelloga tegishli deb hisoblangan, ammo bugungi kunda Deziderio da Settinyano muallifligi shubhasiz. „Kulayotgan bola“ 1464-yilda yosh vafot etgan haykaltaroshning soʻnggi asari hisoblanadi.

Adabiyotlar 

 
  

XV asrning marmar haykallari
 san'at tarixi muzeyi kollektsiyalaridan haykallar
 marmar büstler
 haykaltaroshlikdagi bolalar
Aravachilar papirusi

"Aravachilar papirusi" () — nomaʼlum adabiy asar uchun rasmli papirus parchasi. Londonda Misr tadqiqotlar jamiyatida saqlanadi (inventar raqami va kodi P. Ant. sn. = MP³ 2916)

Tarkibi 
Papirus 1914-yilda Jon Jonson boshchiligidagi ingliz ekspeditsiyasi tomonidan qadimgi Antinopolis xarobalarida olib borilgan qazishmalar paytida topilgan. Parcha topilgan axlatxonada 4-6-asrlarga oid hujjatlar bor. Materialni tahlil qilish va matn qoldiqlari (bir nechta harflar izlari) boʻyicha, rasm dastlab oʻrama qogʻozda emas, balki taxminan 22-25 × 30-33 sm formatdagi kodeksda joylashtirilgan boʻlgan. Harflar gipotetik jihatdan kopt tipidagi unsialdir, ammo qoʻl yozuvini aniq aniqlash imkonsiz.

Stilistik xususiyatlarga koʻra, u taxminan V asrga toʻgʻri keladi. Bizgacha saqlanib qolgan bir nechta tasvirli papiruslardan farqli oʻlaroq, bu nusxada matn mavjud emas. Omon qolgan rasmda oq, koʻk, yashil va qizil kiyingan oltita aravachining tasviri mavjud (oltinchi suratning kichik izlari saqlanib qolgan). Figuralarga qoʻshimcha ravishda, tasvirda arka bor. Koʻrinishidan, holat sirkda sodir boʻlmoqda. Koʻrinib turibdiki, birinchi navbatda shtrixli tarzda chizilgan, keyin esa mohirlik bilan boʻyalgan. Bir farazga koʻra, tasvirning syujeti Patroklusning dafn marosimi yoki ularga bagʻishlangan oʻyinlar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.

Adabiyotlar 

 
 
 
qadimgi Misr papiruslari
 V asrning yoritilgan qo'lyozmalari
alifbo tartibida yoritilgan qo'lyozmalar
 1914-yil kashfiyotlari
Quyoshli arava

Quyoshli arava (dat. Solvognen) — bronza davri aravasining miniatyura haykali, 1902-yilda Zelandiya orolining shimoli-gʻarbiy sohilidagi Trundholm botqogʻida bir dehqon tomonidan topilgan va oʻsha paytdan beri Kopengagendagi Daniya Milliy muzeyi kolleksiyasining marvaridiga aylangan. (Daniya madaniy kanoniga kiradi).

Haykaltaroshlik guruhiga toʻrt gʻildirakli aravadan tashqari 25 sm.li, oʻng tomoni zarhal ishlangan bronza disk shaklidagi Sol (Quyosh) tasviri va uni yetaklab ketayotgan, bronzadan quyilgan ot tasvirlangan. Zarhal quyosh diskining faqat bir tomoniga qoʻllanilgan: aftidan, qadimgi odamlar Quyoshning bu tomoni kunduzi vagon harakati paytida, qarama-qarshi. zarhallanmagan tomoni esa tunda qaytib kelganida Yerga qaragan deb hisoblashgan.

Trundholmdan quyoshli arava miloddan avvalgi XVIII-XVII asrlarga tegishli boʻlishi mumkin. (Nebradan samoviy disk bilan bir vaqtda). Shunisi eʼtiborga loyiqki, bu gʻildirakli arava: har bir gʻildirakda toʻrtta sim bor. Birinchi haqiqiy aravalar Yevropada faqat temir asrida paydo boʻlgan (Monteleonedan etrusk aravasi, miloddan avvalgi VI asr).

Quyosh xudosining aravada osmon boʻylab sayohati haqidagi afsona hind-yevropa xalqlariga xos (qarang. Gelios aravasi, qadimgi hind Vimana). German anʼanalarida bu birinchi marta oʻrta asrlarda qayd etilgan: maʼbuda Sol Arfak va Alsvid ismli otlar, kun xudosi Dagr esa — Xrimfaksi („qirov yolli“) va Skinfaksi („och yolli“) otlar tortilgan aravada osmon gumbazini aylanib chiqadi

Yana qarang 
 Tarixdan oldingi Fennoskandiya

Adabiyotlar

Havolalar 
 Медиафайлы по теме Солнечная повозка на Викискладе
Bronza haykallar
Parij Zaburi

Parij Zaburi (Parij. gr. 139) — 10-asr oʻrtalarida yaratilgan Zaburning yoritilgan qoʻlyozmasi. Hozirda Parij Milliy kutubxonasida saqlanadi. Bu Makedoniya Uygʻonish davrining eng mashhur qoʻlyozmasi hisoblanadi.

Parij Zaburi bezakli ramkada 14 ta toʻliq sahifali miniatyura bilan bezatilgan. Ular landshaftlar va meʼmoriy elementlarga eʼtibor berish bilan ajralib turadigan Eski Ahd syujetlarida qilingan. Qoʻlyozma tasvirlari qadimiy sanʼatga taqlid qilishi bilan ajralib turadi. Miniatyuralarga prototip vazifasini 4-asrning Iskandariya qoʻlyozmasi oʻynagan, ammo prototipning kelib chiqishini Kichik Osiyo bilan bogʻlovchi fikrlar ham mavjud.

Koʻpgina miniatyuralarda allegorik tasvirlar va timsollar mavjud (masalan, arfa chalayotgan Dovudning yonida, Melodiya timsoli tasviri qoʻyilgan, tun esa yonayotgan mash’ala va boshiga parda oʻralgan ayol sifatida tasvirlangan). Kechki antik sanʼatning stilizatsiyasi shunchalik ishonchli ishlanganki, uzoq vaqt davomida koʻplab tadqiqotchilar ushbu Zaburni 10-asrga qaraganda ancha oldinroq davrga bogʻlab kelgan.

Manbalar

Havolalar 

 Zaxarova A. V. , Oreskaya I. A. Vizantiyskaya knijnaya miniatyura
 Vizantiyskoe iskusstvo v IX—XII vekax. Jivopis
 Zabur
alifbo tartibida yoritilgan qo'lyozmalar
 X asrning yoritilgan qo'lyozmalari
Vizantiya yoritilgan qo'lyozmalar
Fransiya Milliy kutubxonasida yoritilgan qo'lyozmalar
Uyqudagi Amur

Uyqudagi Amur (; shuningdek, „Uyqudagi Kupidon“) — 1496-yilda Mikelanjelo tomonidan yaratilgan va antik yodgorlik sifatida sotilgan, Amurning yoʻqolgan marmar haykali.

Ushbu haykalni badiiy mistifikatsiyaning klassik namunasi deb hisoblash mumkin: Mikelanjelo uchun bu jiddiy muammo edi — uning asari antik namunalar bilan raqobatlasha oladimi.

Yaratilish tarixi 
Vazarining yozishicha, Mikelanjelo Buyuk Lorensoning amakivachchasi Lorenso di Pyerfranchesko de Medici uchun Choʻqintiruvchi Ioann va Uxlayotgan Amur haykallarini yasagan. Kondivining soʻzlariga koʻra, buyurtmaning sharti asarga shunday ishlov berish kerak ediki, ularni antik haykallardan koʻra qimmatroqqa sotish imkoniyati boʻlishi kerak edi, Paolo Jovio esa Mikelanjeloning oʻzi haykalni antik sifatida sotmoqchi boʻlganini taʼkidlaydi. Vazarining soʻzlariga koʻra, Pyerfranchesko haykaltaroshga haykal qadimiyroq koʻrinishi uchun yerga koʻmishni va Rimda uni ancha qimmatroqqa sotishni maslahat bergan.

Bir versiyaga koʻra, Mikelanjelo haykalni Baldassare del Milaneze (), antiqa buyumlar sotuvchisiga sotgan, u esa uni San-Jorjio-in-Velabroda kardinali Rafael Riarioga qayta sotgan. Kardinal qalbakiligini bildi, lekin ishning mahoratiga shunchalik qoyil qoldiki, natijada yosh ustani Rimga taklif qildi. Milaneze kardinalga haykal uchun olgan pullarini-qaytarib berdi va kardinal unga Amurni berdi. 1496-yil 2-iyuldagi Lorenso di Pyerfranchesko de Medichiga yoʻllagan maktubida Mikelanjelo bolani () Milanezedan sotib olmoqchi ekanligini yozgan, lekin u buni qilgandan koʻra, haykalni sindirishni afzal koʻrishini aytadi.

Keyinchalik, haykal Chezare Borjianing qoʻliga tushadi, u 1502-yilda uni Izabella dʼEstega, Mantua Markgrafinyasiga sovgʻa qiladi. 1630-yilda Mantua talon-toroj qilinganidan keyin () Gonzaga uyining butun kolleksiyasini, shu jumladan Uyqudagi Amurni ham Karl I oʻzining Uaytxolldagi (London) qarorgohiga olib ketdi. 1698-yil 4-yanvarda butun saroy yonib ketdi.

Sanʼatdagi obrazi 

Julio Romanoning Yupiterning tugʻilishi kartinasi 1530-yillarning oʻrtalariga toʻgʻri keladi. Yosh Yupiter — Mikelanjeloning yoʻqolgan Amurning tasviri boʻlishi mumkin. Rasm Londondagi Milliy galereyada saqlanadi.

XVI-asrning ikkinchi yarmida Tintorettoning „Venera, Vulkan va Mars“ kartinasi yaratilgan. Orqa fonda uxlab yotgan Amurning surati. Rasm Myunxendagi Eski Pinakotekda saqlanadi.

Karel Shultsning „Tosh va ogʻriq“ biografik romanida bu haykal „chiroyli uxlab yotgan yalangʻoch Kupidon“ sifatida tasvirlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
Mikelanjeloning yo'qolgan haykallari
marmar haykallar
Yunon-Rim mifologiyasiga oid haykallar