MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Venchur filantropiyasi

Venchur filantropiyasi oʻzida venchur biznesi mohiyati va usullarini filantroplarning maqsadlari bilan birlashtiradi. U moliyaviy resurslar va nomoddiy koʻmak yordamida kuchli ijtimoiy tashkilotlar va loyihalar yaratishga yoʻnaltirilgan. Ijtimoiy sarmoya va grantlar insonlarning hayotini yaxshi tomonga oʻzgartiruvchi startaplar va loyihalar (nochorlikka qarshi kurash, atrof-muhitni muhofaza qilish, taʼlim, sogʻliqni saqlash) ga yoʻnaltiriladi. Ijtimoiy tadbirkorlik va samarali alturizm falsafasi venchur filantropiyasi tushunchasiga yaqin.

Venchur filantropiyasi quyidagi xususiyatlar bilan tavsiflanadi:

 Yangicha yondashuvlarni tajribadan oʻtkazish va qoʻllashga tayyorlik.
 Moliyaviy, intellektual va insonlar kapitali bilan taʼminlash.
 Notijorat tashkilotlarda biznes koʻnikmalarini qoʻllash.
 Ijtimoiy loyihalarni uzoq muddatli asosda moliyalashtirish (3 yildan 7 yilgacha).
 Sarmoyalar samaradorligini qoʻllab-quvvatlash, loyiha salohiyatini mustahkamlash.
 Global usullarni mahalliy sharoitlarga moslashtirish.
 Sarmoyadorning loyihadagi ishtiroki ulushining notijoriy tashkilot rahbariyati tarkibiga qoʻshilishgacha boʻlgan daraja yuqoriligi.
 Ijtimoiy loyihalardan daromad olish va uni loyiha koʻlamini kengaytirishga yoʻnaltirish (bu holatda ijtimoiy taʼsir daromad olishdan ustun turadi).
 Natijani sarmoyadorlar va qabul qilib oluvchilar bilan birgalikda baholash.
 Sarmoyani olingan natijalarga qarab boshqa loyihalarga oʻtkazishga tayyorlik.

Venchur filantropiyasiga jalb qilishning uchta modeli mavjud: grandlar tizimiga ega anʼanaviy fond tashkil qilish, professional yollanma xodimlar ishlaydigan va filantroplar tomonidan moliyalashtiriladigan notijoriy tashkilot yaratish; venchur kapitali sarmoyadorlari qabul qiluvchilar bilan yaqindan hamkorlik qiladigan loyiha yaratish (pass-through funds).

Bill va Melinda Geyts fondi, Omidyara tarmogʻi, New Profit Inc., Draper Richards Kaplan Foundation, Peery Foundation, Pershing Square Foundation, Echoing Green, Mulago fondi, MCE Social Capital, RSF Social Finance, Yevropa venchur filantroplari assotsiatsiyasi, Foundation for Advanced Philanthropy, Social Venture Partners International, Social Venture Network, Brainerd Foundation, Kirsch Foundation, Silicon Valley Community Foundation, Silicon Valley Social Venture Fund, Robin Hood Foundation, Tipping Point Community, Austin Social Venture Partners, Community Development Venture Capital Alliance, Community Wealth Ventures, Dallas Social Venture Partners, The Enterprise Foundation, Global Partnerships, Roberts Enterprise Development Fund faoliyati venchur filantropiyasiga kiradi.

Manbalar

Havolalar 
 What is Venture Philanthrophy?
 Венчурная филантропия: прямые инвестиции в благотворительность 
 Венчурная филантропия
 Венчурная благотворительность (Venture Philanthropy)

Adabiyotlar 
 
 ijtimoiy tadbirkorlik shakllari
 Xayriya
 iqtisodiy atamalar
ijtimoiy investitsiyalar
 shovqin kapitali
Venchur kapitalini moliyalashtirish

Venchur kapitalini moliyalashtirish — bu uzoq muddatli (5-7 yil) yuqori darajadagi tavakkalni talab etuvchi investitsiyalar boʻlib, ilm-fanni rivojlantirish va ishlab chiqarishga yoʻnaltirilgan yangi tashkil etilgan kichik yuqori texnologiyali istiqbolli kompaniyalar (yoki yaxshi tashkil etilgan venchur korxonalar)ning oʻz kapitaliga xususiy kapitalning sarmoyasidir.  

Klassik investitsiyalardan ravishda (mablagʻlarning qaytarilishini nazarda tutgan holda), venchur moliyalashtirish modeli har bir aniq kompaniyaga kiritgan (odatda 50% dan ortiq ehtimollik bilan) investitsiyalarini yoʻqotish ehtimoli yuqori. Daromadga katta miqdorda kiritilgan sarmoyaning yuqori rentabelligi tufayli erishiladi.

Biznes farishtalariga nisbatan Venchur moliyalashtirish startaplarni koʻproq pul, ijtimoiy va inson kapitalini bilan taʼminlaydi. Biroq boshqa tomondan oʻbroli, tajribasi katta va yaxshigina aloqalarga ega boʻlgan venchur investorlar koʻpincha noqulay shartlarni oʻz ichiga olgan moliyalashni taklif qilishadi. Bundan tashqari, venchur kapitalni moliyalashtirishning mavjudligi bozor holatiga bevosita bogʻliq boʻlib, bu turdagi investitsiyalarni beqaror qiladi. Venchur moliyalashtirishdan foydalanish mulkka egalik huquqini taqsimlashning oʻzgarishiga va qarorlar qabul qilish ustidan nazoratning yoʻqotilishiga olib kelishi mumkin.

Moliyalashtirishning bu turi ikkinchi jahon urushidan keyin rivojlana boshladi. 1980-yillarga kelib sezilarli oʻringa ega boʻldi. AQSH venchur kapital sanoatida doimo yetakchi boʻlib kelgan. Yevropada venchur biznes ham faol rivojlanmoqda. Buyuk Britaniya bu mintaqada yetakchi hisoblanadi. Dunyodagi venchur kapitali subyektlarining alohida toifasidir Isroil davlatini kiritishimiz mumkin.

Yana qarang 
 Venchur fondlari
 Venchur kapitali

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 Семенов А. С., Еремеева Е. А. Детерминанты уровня развития венчурной отрасли на примере России и США // Cloud of Science. 2016. Т. 3. С. 137-170. 
Biznes
Axborot kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati

Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati. Lugʻat Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taraqqiyot Dasturi va Oʻzbekiston Respublikasi hukumati oʻrtasidagi qoʻshma “Oʻzbekiston Respublikasi hukumatiga mamlakat rivojlanishi uchun AKT siyosatini shakllantirish va joriy etishda koʻmak” (ICTP) loyihasi tomonidan Kompyuterlashtirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish boʻyicha Muvofiqlashtiruvchi kengash hamda Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan. 

Lugʻat 2004-yilda chop etilgan izohli lugʻatning ikkinchi nashri boʻlib, unga yangi atamalar kiritilgan, ayrim kam ishlatilayotgan tushunchalar chiqarilgan, bundan tashqari, baʼzi bir taʼriflarga grafik materiallar qoʻshilgan. 
Lugʻat Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining yanada ommaviylashishi uchun xizmat qilishga moʻljallangan.

Manbalar

Havolalar 
 Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lug'ati
Adham Ochilov

Adham Ochilov (1976-yil 7-aprelda tavallud topgan) — oʻzbek erkin kurashchisi, Osiyo chempioni, jahon chempionati sovrindori.

Tarjimai hol 
Adham Ochilov 1976-yilda Toshkent shahrida dunyoga keladi. U 1995-yilda Markaziy Osiyo oʻyinlarining kumush medalini qoʻlga kiritdi. Yosh boʻlishiga qaramay Adham 1996-yilda Osiyo chempioni boʻldi va jahon kubogi kumush medalini qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻldi, ammo Atlantadagi Olimpiya oʻyinlarida u 7-oʻringa tushib qoldi. Erkin kurashchi yana oʻz ustida ishlab, tinimsiz mashq natijasida 1999-yili jahon chempionatining kumush medali, Osiyo chempionatining bronza medali sohibi boʻldi. 

Ochilov 2000-yilda yana Osiyo chempionatining bronza medali sovrindori va Sidneydagi Olimpiya oʻyinlarida 8-oʻrinni egalladi. 2001-yilda esa jahon kubogi kumush medalini olishga erishdi. 2004-yilda u Osiyo chempioni, 2005-yilda jahon kubogi bronza medalini, 2007-yilda Adham jahon kubogi kumush medali va harbiylar oʻrtasidagi jahon kubogi bronza medalini oldi. 2008-yilda harbiylar oʻrtasida oʻtkazilgan jahon chempionatida gʻolib boʻlgan.

Mukofotlar va unvonlar 
 1996-yil — „Shuhrat“ medali
 2000-yil — Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi

Manbalar 

Shuhrat medali sohiblari
Toshkentda tugʻilganlar
Kishilar
1976-yilda tugʻilganlar
7-aprelda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kurashchilari
Yam (xudo)

Yam (Kanʼon tilidan tarjima qilinganda — „dengiz“) Kanʼon va Ugaritning eng muhim xudolaridan biridir.

Dengiz va daryolar xudosi yam, nafaqat Ugaritda, balki Finikiyada ham, Oʻrta er dengizi sohilidagi Suriya qirgʻogʻida ham sajda qildilar, chunki bu hududlar iqtisodiyoti asosan dengiz savdosi va baliq ovlashga bogʻliq edi. Dengiz xudosini tasvirlashda unga xos boʻlgan, ammo feʼl-atvori jihatidan qarama-qarshi boʻlgan ikkita xususiyat hisobga olingan. Bu katta ehtimol bilan, tinch, uzoq masofali dengiz sayohatlari uchun mos, bir tomondan yozga, ikkinchi tomondan, boʻronli kunlarga boy, suzish uchun xavfli qishga mos keladi.

Kanʼon-Ugarit afsonalaridan biri Yam qanday qilib oʻzi uchun saroy qurishga qaror qilgani va shu tarzda xudolar orasida ustuvorlikni oʻrnatish istagini taʼkidlagani haqida gapiradi. „El oʻgʻillari“ deb nomlangan barcha kichik xudolar allaqachon Pitga taslim boʻlishga qaror qilishgan, birdan Baʼl oʻrnidan turib, ularni qoʻrqoqlik uchun qoralaydi va Pitni jangga chaqiradi. Jangning hakami — buyuk xudo El boʻlib, u Yamni raqib sifatida kuchliroq aytib va ikkita maʼbuda — Anat va Astarte homiyligidagi xudosi borligidan Baʼlni ogohlantiradi. Hunarmandchilik xudosi Kusor Baʼl uchun ikkita bolgʻa yasaydi, uning yordamida Ba'l gʻalaba qozonadi. U xudolar orasida ustun deb tan olingan. Dengiz xudosi, oʻlim va tartibsizlik hukmdori Yamning daʼvolarini rad etib, Ba'l xayrixoh qahramon sifatida harakat qiladi va koinotni xaosga qaytishdan qutqaradi.

Oʻlim xudosi Motadan farqli oʻlaroq, Yamuga sigʻinish Ugaritning rasmiy madaniyatining bir qismi edi. Suriya dengiz xudosi Yam tasviri qadimgi yunon xudosi Poseidonga yaqin.

Havolalar 

 The Epic of Baʼal
 The Historical Evolution of the Hebrew God
 „Putting God on Trial: The Biblical Book of Job“
 „Baalism in Canaanite Religion and Its Relation to Selected Old Testament Texts“ Arxivnaya kopiya ot 10-aprelya 2007 na Wayback Machine
Qahramonlar alfavit boʻyicha
Mifologik qahramonlar
Mifologik qahramonlar alifbo tartibida
Xiluk ko'li

Dog'li ko'l Similkameen vodiysini sharqiy qismida,Osoyossni shimoliy-g'arbida joylashgan.

Minerallar va tuzlar
Dog'li ko'l turli minerallarga boy. Uning tarkibida magniy sulfat, kalsiy va  natriy sulfatlarining zich konlari mavjud. Shuningdek, u sakkizta boshqa mineralning yuqori konsentratsiyasini hamda kamroq miqdorda kumush va titanni oʻz ichiga oladi.
Ko'ldagi suvning katta qismi yozda bug'lanib, rangli mineral konlarni ochib beradi. Ko'lda yirik "dog'lar" paydo bo'ladi va ular mineral tarkibiga va mavsumiy yog'ingarchilik miqdoriga qarab ranglanadi.Yozda kristallanadigan magniy sulfat dog'lar rangiga katta hissa qo'shadi. Yozda ko'lda qolgan minerallar dog'lar atrofida va ular orasida tabiiy "Sayohat" qilish uchun qattiqlashadi.

Nomi va tarixi
Dastlab Okanagan vodiysining birinchi millatlariga Kliluk deb ma'lum bo'lgan.Dog'li ko'l asrlar davomida bo'lgan va terapevtik suvlar bilan bog'liq deb o'ylagan muqaddas joy sifatida hurmatga sazovor joylar. Birinchi jahon urushi davrida Dogʻli koʻl minerallari oʻq-dorilar ishlab chiqarishda ishlatilgan.
Keyinchalik bu hudud taxminan 40 yil davomida Ernest Smit oilasi nazorati ostida boʻldi. 1979-yilda Smit ko'ldagi kurortga qiziqish uyg'otishga harakat qildi. Birinchi Millatlar ko'lni sotib olishga harakat qilishdi, keyin 2001-yil oktabr oyida umumiy qiymati 720 000 dollarga 22 gektar yer sotib olish orqali bitim tuzdilar va xarajatlarning taxminan 20 foizini qo'shdilar. Hindistonlik tashqi ishlar bo'limi qolgan qismini to'ladi.

Hozirgi kunda ko'l

Bugungi kunda yoʻl boʻyiga tashrif buyuruvchilarga koʻl madaniy va ekologik jihatdan nozik hudud va Okanagan Syilx xalqi uchun anʼanaviy tibbiyot koʻli ekanligini bildiruvchi belgi oʻrnatilgan. Ko'lni jamoat kirishining majburiyatlaridan himoya qilish uchun o'rnatilgan panjaradan ko'rish mumkin. Ko'p sayohatchilar ko'lni ko'rish uchun to'xtaydilar.

Manbalar

Havolalar

Spotted Lake: Something out of a Doctor Suess Book?
Flickr: People walking on the lake.

Tourist attractions in the Okanagan
First Nations history in British Columbia
Endorheic lakes of Canada
Saline lakes of Canada
Lakes of the Okanagan
Natural environment based therapies
Lakes of British Columbia
Similkameen Division Yale Land District
Urugvaydagi armanlar

Urugvaydagi armanlar (, arm. Հայերն Ուրուգվայում) — Janubiy Amerikadagi eng qadimgi arman jamoalaridan biri. Umumiy soni 15 000 — 19 000 kishi. Aksariyati poytaxt Montevideoda yashaydi.

Tarixi 
Kichik arman diasporasi boʻlgan Urugvaydagi armanlar asosan poytaxtda toʻplangan. Armanlarning koʻpchiligi armanlar genotsididan keyin Usmonli imperiyasidan kelgan muhojirlarning birinchi toʻlqinining uchinchi yoki hatto toʻrtinchi avlod avlodlari. Arman xayriya ittifoqi (AGBU) 1939-yilda Urugvayda oʻz filialini tashkil qildi va 1953-yilda jamoat markazini ochdi. Urugvay parlamenti birinchi boʻlib armanlarni qirishni rasman qoraladi va jahon hamjamiyatini armanlar genotsidini qoralab, tan olishga chaqirdi. Va 1965-yil may oyida Urugvay armanlar genotsidini tan olgan dunyodagi birinchi davlat boʻldi. Mamlakat parlamenti har doim armanlarni himoya qilish va qoʻllab-quvvatlash boʻyicha turli rezolyutsiyalarni qoʻllab-quvvatlaydi.

Jamiyat 
1974-yildan 1975-yilgacha Urugvayning Arman xayriya ittifoqi (AGBU) tomonidan oʻquv markazi tashkil etilgan boʻlib, u ikki bosqichda yakunlandi: birinchidan, AGBU asoschisi va birinchi prezidenti Pogos Nubaryan nomidagi boshlangʻich maktab, keyin esa oʻsha paytdagi AGBU prezidenti sharafiga nomlangan Aleks Manukyan nomidagi oʻrta maktab qurilishi yakunlandi.

Urugvayning arman jamoasi sanʼatda juda faol. Alvaro Akopyan Montevideo filarmonik orkestri dirijyori. Shuningdek, Kordovada „Ararat“ raqs ansambli (Armanlarning xayriya ittifoqi (AGBU) va armanlarning „Gayane“ raqs ansambli (Urugvay Arman Milliy Markazi) mavjud.

„Radio Armaniston“ radiostansiyasi uzoq vaqtdan beri Montevideodan Urugvay armanlari va Argentinaning Buenos-Ayres va Braziliya janubidagi arman jamoalari uchun eshittirishlar olib boradi.

Montevideoda „Armaniston“ maydoni bor. Urugvay parlamentida asli arman millatiga mansub Liliam Kechichyan (Liliam Kechichian) turizm va sport vaziri ham bor.

Din 

Aksariyat armanlar arman apostol cherkoviga mansub boʻlib, uning markazi Montevideodagi arman cherkovi (). Cherkov yaqinida arman genotsidi qurbonlariga bagʻishlangan yodgorlik oʻrnatilgan.

Katolik armanlar va yevangelist armanlarning soni ham anchagina.

Montevideodagi asosiy arman diniy markazlari:

 Avliyo Nerses Shnorali sobori (Arman Apostol cherkovi);
 Bzommar Bibi Maryam sobori, (Arman katolik cherkovi);
 Arman Yevangelist cherkovi (Arman Yevangelist cherkovi).

Manbalar

Havolalar 
 Армянский благотворительный союз (AGBU)
 Армяне Уругвая
 Тигран Ганаланян, армянские протестантские общины в Южной Америке
 Армяно-Уругвайские культурные отношения
 Urugvay Xalqlari
Yamba

Yamba () — qadimgi yunon mifologiyasida Pan va Echoning qizi, asli Frakiyadan. Qirol Eleusis Keleusning uyida xizmatkor.

Yunon afsonasiga koʻra, Eleusislik kampir oʻgʻirlab ketilgan qizi Persefonni orzu qilgan Demeterni odobsiz hazillar bilan qiziqtirgan va Demeter jilmayib qoʻygan. Bu yerdan iambik oʻlchagich paydo boʻlib, u „beparvo“ poetikada ishlatilgan.

Yamba bilan boʻlgan voqea Bauboning hikoyasiga oʻxshaydi (agar ular umuman bir xil odam boʻlmasa). Ammo, Yamba soʻzlarni, Baubo esa imo-ishoralarni ifodalaydi.

Yana qarang 
 Yamb

Manbalar 

Mifologik qahramonlar alifbo tartibida
Mifologik qahramonlar
Qahramonlar alfavit boʻyicha
Pokistondagi armanlar

Pokistondagi armanlar — Pokistonda yashovchi etnik armanlar. Koʻpgina armanlar XX asr boshidagi iqtisodiy yuksalish davrida Karachiga koʻchib ketishgan. Pokistondagi taniqli arman jamoalarini Karachi, Lahor va poytaxtda, Islomobod shahrida topish mumkin.

Tarixi 
Miloddan avvalgi XV asrda Usmonlilar va Safaviylar Armaniston togʻlarini bosib olishlari natijasida koʻplab armanlar Usmonli va Safaviylar imperiyalari boʻylab joylashdilar va baʼzilari oxir-oqibat Buyuk Moʻgʻullar Hindistoniga yetib borishdi. Akbar hukmronligi davrida Akbarning rafiqasi Mariam Begum Saheba va bosh sudya Abdul Xay kabi armanlar imperiyada obroʻ-eʼtibor qozondilar. Armanlar Hindistonning Dehli va Bengaliya kabi boshqa qismlarida gubernator va general sifatida obroʻ-eʼtibor qozongan boʻlsa-da, ular Lahorda ham bor edi.

1606 va 1618-yillardagi arman yozuvlari arxeologlar tomonidan 1901-yilda Balujistonning Loralay tumani, Tal Chotiali hududidan topilgan. XVII asr boshlarida bu yerda arman jamiyati tashkil topdi. 1908-yilda ingliz zobiti shunday deb yozgan:

"Kanada hududida hech qanday arman koloniyalari topilmagan. Shunday qilib, biz XVII asrdagi arman koʻchmanchilari Islomni qabul qilib, brahui va belujaning mahalliy qabilalari bilan butunlay birlashib ketgan deb taxmin qilishimiz mumkin".

XVI-asrda, Buyuk Moʻgʻullar imperiyasi davrida, Lahorda katta arman jamoati bor edi. Lahorda, shuningdek, Fort Lahor yaqinida arman cherkovi va qabriston boʻlgan chegaralangan arman mavzesi ham boʻlgan, arman va Gruziya artilleriyasi esa Ahmad-Shoh Durra bostirib kirganida gubernator Mir Mannu tomonidan yollangan; Lahorda gollandiya Sharqiy Hindiston kompaniyasining ekspeditsiya ishtirokchilari koʻplab arman ruhoniylari haqida yozganlar. Arman jamoati shaharda rivojlandi va ularning aksariyati oddiy savdogarlar boʻlsa-da, jamoa aʼzolari pivo va sharob doʻkonlari egalari sifatida ham tanilgan. Lahorda Buyuk moʻgʻullar imperatori Akbar davrida „arman xristian savdogarlari tomonidan ishlatilgan“ cherkov bor edi.

1711-yilda Lahorda Arman apostol cherkovining yepiskopi paydo boʻldi. Biroq, koʻplab armanlar, jumladan, yigirmata savdogar oilalari bilan moʻgʻul noibi tahdididan keyin shaharni tark etishdi. Jamiyat XVII va XVIII asrlarda sezilarli darajada qisqardi, ammo Britaniya Hindistoni hokimiyatining kelishi bilan Janubiy Osiyoning bu qismida armanlarning mavjudligi XX boshlarigacha davom etdi. 1907-yilda Lahorda qolgan armanlarga Kalkuttadagi hind yeparxiyasining primati, arman arxiyepiskopi Saak Ayvadyan tashrif buyurdi.

Yana qarang 
 Arman diasporasi
 Armaniston-Pokiston munosabatlari
 Hindistondagi armanlar

Manbalar 

 Pokiston Xalqlari
 Arman diasporasi
Botqoq kiyigi

Botqoq kiyigi () — Janubiy Amerikada yashovchi Blastocerus monotipik jinsiga mansub kiyiklar turi.

Tashqi koʻrinishi 
Botqoq kiyiktari Janubiy Afrikadagi eng yirik kiyiklaridan biri. Tana uzunligi 153 — 195 sm, balandligi 110 — 127 sm, vazni 80 — 150 kg. Koʻchmachilik davrida yungi yorqin qizil-jigarrang tusga ega boʻlib, qolgan vaqtda ocharib ketadi. Oyoqlari toʻq jigarrangdan qoraga ozgaruvchan boʻladi. Botqoq kiyiklarining ikkala shoxlari 4-ga butalangan. Tuyoqlari botqoq sharoitlariga moslangan xolda engli. Quloqlari oq dumli kiyiklar kabi latta.

Istiqomat joylari 
Botqoq kiyiklarini daryolar va koʻllar boʻyida zich qamishzorlar, shuningdek, koʻpincha suv bosgan nam savannalarda uchratsa boʻladi. Botqoq kiyiklari uchus mos jiylar Argentina simoli, Peru, Boliviya, Poragvay va Braziliya janubiy-shaq qisimlari, ammo Amazonka oʻrmonlari toʻgri kelmaydi.liyaning janubi-sharqida joylashgan. Amazon oʻrmonlarida botqoq kiyiklari yoʻq.

Eng katta populyatsiyalar Paragvay va Parana daryolari maydonlarida joylashgan. Aholining toʻrtdan uch qismi Pantanalada yashgan.

Hayot tarzi 
Botqoq kiyiklari kechqurun faolashadi, yolgʻiz yoki 5 tagacha hayvonlardan iborat boʻlgan kichik guruhlarda yashaydi. Boshqa kiyiklardan farqli oʻlaroq, erkaklar bu turdagi urgʻochi uchun kurashishlari hech qachon kuzatilmagan. Asosan, botqoq kiyiklarining erkaklari kamroq tajovuzkorlik bilin kurash olib borishadi. Oziq-ovqat barcha turdagi suv oʻsimliklaridan, jumladan, nilfiyalar va qamishlardan iborat.

Xavf va xavfsizlik 
Brakonyerlar tufayli botqoq kiyiklari kam uchraydi. Braziliya va Urugvayning suv yoni hududlari kabi oʻz hududining baʼzi maydonlarida u butunlay qirilib ketgan. IUCN botqoq kiyiklarini xavf ostida qolgan turlar qatoriga kiritadi.

Adabiyotlar 

 Ronald M. Nowak: Uokerning dunyo sutemizuvchilari. Jons Xopkins universiteti matbuoti, Baltimor, 1999, ISBN 0-8018-5789-9
Hayvonlar
Qonun falsafasi

Qonun faslafasi huquqning tabiatini, shuningdek, qonunning boshqa normativ tizimlar, ayniqsa etika va siyosiy falsafa bilan aloqasini o'rganuvchi falsafa sohasidir. Unda ""QOnun nima?", "Qonuniy asoslilik mezonlari nimada?" va "QOnunning axloq bilan aloqasi qanday?" kabi savollarga javob topishga harakat qiladi. Qonun falsafasi va Yurisprudensiya atamalari ba'zan sinonim tarzda qo'llaniladi, biroq ba'zan yurisprudensiya atamasi iqtisodiyot va sotsiologiya sohalari uchun mos bo'lgan tafakkur tarzlarini ham qamrab oladi.

Yo'nalishlari 
Qonun falsafasi analitik yurisprudensiya va normativ yurisprudensiya sohalariga bo'linishi mumkin. Analitik yurisprudensiyada qonun nima va nima emasligi uning eng muhim jihatlarini ta'riflash orqali aniqlanadi. Normativ Yurisprudensiyada ham qonunlarni shakllantiruvchi yuridik bo'lmagan normalar va qonun tomonidan shakllantiriluvchi va inson xulq-atvoriga yo'riqnoma sifatida xizmat qiluvchi yuridik normalar tadqiq etiladi.

Mashhur qonun faylasuflari 
Atoqli qonun faylasuflari qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin:

Sokrat

Platon

Aristotel

Foma Akvinskiy

Hadley Arkes

Frensis Bekon

Jon Lokk

Francisco Suarez

Francisco de Vitoria

Gyugo Grotsiy

Benedikt Spinoza

John Austin

Frederic Bastiat

Evgeny Pashukanis

Jeremi Bentam

Emilio Betti

Norberto Bobbio

António Castanheira Neves

Jules Coleman

Ronald Dworkin

Francesco D'Agostino

Francisco Elías de Tejada y Spínola

Carlos Cossio

Miguel Reale

John Finnis

Lon L. Fuller

Leslie Green

Robert P. George

Germain Grisez

H. L. A. Hart

Georg Vilgelm Fridrix Gegel

Oliver Wendell Holmes, Jr.

Alf Ross

Tony Honoré

Rudolf Jhering

Immanuel Kant

Iogann Gottlib Fixte

Hans Kelsen

Joel Feinberg

David Lyons

Robert Alexy

Reinhold Zippelius

Neil MacCormick

William E. May

Marta Nussbaum

Gustav Radbruch

Joseph Raz

Jeremy Waldron

Friedrich Karl von Savigny

Robert Summers

Roberto Unger

Catharine MacKinnon

John Rawls

Pierre Schlag

Robin West

Carl Schmitt

Yurgen Habermas

Carlos Santiago Nino

Geoffrey Warnock

Scott J. Shapiro

Shen Buhai

Shang Yang

Han Fei

Zhu Xi

Manbalar
Titon mifologiya

Tifon (Titon, ) — qadimgi yunon mifologiyasida Troya qiroli Laomedont va Strimo(yoki Reo)ning oʻgʻli, Memnonning otasi (onasi — Eos).

Choʻpon. U Eos tomonidan oʻgʻirlab ketilgan va Efiopiyaga koʻchirilgan, u yerda oʻgʻillari Emafion va Memnon tugʻilgan. Yo boʻlmasa u Osiyoning sharqiy yerlariga yurish qilib, Efiopiyagacha yetib bordi va u yerda Eos undan Memnonni tugʻdi. U Suzaga asos solgan, Suza akropoli Memnoniy deb atalgan.

Eosning iltimosiga koʻra, Zevs Tifonga uzoq umr berdi, ammo Eos abadiy yoshlikni tilga oliishni unutdi va Tifon oʻlmas qariyaga aylandi, boshqa versiyaga koʻra — qarib ajin bosgan sikadaga aylandi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Tifon, suprug Eos // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Yunon mifologiyasi
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 qadimgi yunon mifologiyasida Afrika
 qadimgi yunon mifologiyasida afsonaviy maxluqlar
Tiphys

Tifiy (Tifis, Ifiy, ) — yunon mifologiyasida mashhur munajjim, argonavt, Kolxida yoʻlida „Argo“ning rulchisi; Simplegadalar oʻrtasida kemani boshqarib, argonavtlarni boshqa falokatlardan qutqardi.

Agniy / Gagniyning (yoki Forbant va Girminaning) oʻgʻli. Ferekidning yozishicha, Ponteyning oʻgʻli. Asli yoki Beotiyadagi Tifa shahridan, yoki fespiyalik.

Baʼzi qadimgi mualliflarning fikriga koʻra, ochiq dengizda suzib yurish uchun birinchi marta murakkab yelkandan foydalanganlar argonavtlardir. Ulardan oldin yelkanlar umuman yoʻq edi yoki juda ibtidoiy edi. TifiygaAfina oʻrgatgan.

Seneka „Argo“ kemasining boshqaruvchisi Tifiyni birinchi bo‘lib yelkanni amalda qoʻllagan odam, deb atadi:

 Tifiy birinchi boʻlib dengizga yelkanlarni yoyishga jurʼat etdi
 va shamollarni yangi qonunlarga boʻysundirdi, soʻngra yelkanlarni shamolga qoʻydi
 Janubiy shamol sadosi ularni uzun izlar boʻylab siljitib,
 machtaning oʻrtasida, gohida esa oxirida.

Tifiy mariandinlar yurtida kasallikdan vafot etdi. Uning oʻrniga argonavt, pahlavon, yaxshi rulchi Ankey keldi.

Manbalar 

Yunon mifologiyasi
 Argonauts
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Beotiya Afsonalari
Argonavt Faler

Faler (argonavt va ) — qadimgi yunon mifologiyasidagi . Alkonning oʻgʻli. Afinalik argonavt. Pavsaniyda Falarey nomiga ega: Peliyning soʻzlariga koʻra, dafn oʻyinlari ishtirokchisi, yugurishda qatnashgan. Simplegadlardan qoʻrqqan. Tesey bilan Faler kentavrlar bilan jangda qatnashdi. Afina porti uning nomi bilan atalgan. Akamant bilan birgalikda Kiprda Soli shahriga asos solgan. U, shuningdek, keyinchalik Parfenop va Neapol deb nomlangan shaharga asos solgan.

Manbalar 

Yunon mifologiyasi
Argonavtlar