MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Carabus rutilans

Carabus rutilans – Andorra, Fransiya va Ispaniyada uchraydigan Karabinalar kenja oilasiga mansub qoʻngʻiz turi.

Manbalar
Timur Nasirov

Timur Nasirov AQShda joylashgan tadbirkor sifatida tanilgan boʻlib, Oʻzbekistonda asoslangan „Gourmet Concept“ deb nomlanuvchi sharob kompaniyasining asoschisidir.

Taʼlim 
Timur Toshkent Axborot Texnologiyalari Universitetidan Radio Chastota Muhandisligi boʻyicha bakalavr darajasiga ega (2004). Shuningdek, u Toshkent Axborot Texnologiyalari Universitetidan Telekommunikatsiya va Muhandislik boʻyicha Muhandislik Magistri – MEng (2006) va Kaliforniya Universiteti, Berkeleyning Haas Biznes Maktabidan MBA darajasiga ega (2023).

Karyera 
Timur Toshkent Axborot Texnologiyalari Universitetida muhandislik boʻyicha magistraturani oʻqib yurgan vaqtida bar ochish orqali biznes karyerasini boshlagan. Hozirda u Oʻzbekistonga turli xil brendlarning sharoblarini import qiladi va Red Bull, Baron Rothschild, Planeta va Paulaner kabi xalqaro brendlar Oʻzbekiston bozoriga tanishtirish muvaffaqiyat qozongan.

2013 yilda Timur Oʻzbekistonda joylashgan Gourmet Concept deb nomlanuvchi sharob kompaniyasini asos solgan. U Oʻzbekiston Venture Kapital Assotsiatsiyasining maslahat kengashi aʼzosi hisoblanadi.

Shaxsiy hayot 
Timur rafiqasi va uch farzandi bilan Kaliforniyaning San-Diego shahrida yashaydi.

Manbalar
Tina Morpurgo

Tina Morpurgo — (1907-yil 6-mart — 1944-yil 1-iyun) — Splitda tugʻilgan Xorvatiya rassomi.

Morpurgo 1907-yil 6-mart kuni Splitda Germaniya Marburg shahrida boʻlgan taniqli Morpurgo oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabdan keyin u oʻzini rasm chizishga bagʻishladi va 1931-yilda u oʻzining birinchi yakkalik koʻrgazmasini oʻtkazdi, u oʻzlarining yogʻli, tempera va chiziqli kabi ishlaridan yigirmatadan ziyodini namoyish etdi. 1932-yilda Morpurgo Triest xususiy maktabida oʻqigan. Morpurgo oʻz maktabini va Myunxenda yanada sanʼat rivojlanishini rejalashtirgan, ammo Natsizm va iqtisodiy inqirozning oshishi tufayli u oʻz shaharchasida qoldi va umidsizlikka tushib, rasm chizishni toʻxtatdi. 1943-yilda u ota-onasi bilan birga Banjica konsentratsion lagerlariga deportatsiya qilingan. 1944-yil 1-iyun kuni Morpurgo Schutzstaffel aʼzolari tomonidan oʻldirildi. Uning rasmlari oila aʼzolari va doʻstlari tomonidan saqlanib qolgan. Keyinchalik uning rasmlari 1974-yilda Splitning yahudiy jamoasida, Belgrad yahudiy jamiyatida va 1975-yilda Belgraddagi yahudiy tarixiy muzeyida namoyish etildi.

Manbalar 

1944-yilda vafot etganlar
1907-yilda tugʻilganlar
Vodiy al-Quraga ikkinchi yurish

Vodiy al-Quraga ikkinchi yurish – milodiy 628-yilning yanvari (islom taqvimiga koʻra, hijriy 6-yilning 9-oyi)da boʻlib oʻtgan harbiy harakat. Harbiy harakat mobaynida Zayd ibn Horisa yoki Abu Bakr Siddiqqa pistirma uyushtirish orqali qilingan hujumga javoban qasos olish maqsadida amalga oshirilgan. Musulmonlar tunda uxlab yotgn paytida ularga qarshi hujum qilingan, bosqinda toʻqqiz nafar musulmon halok boʻlgan, Zayd ibn Horisaning oʻzi bir qancha jarohat olib, qutulib qolgan.

Tarixi 
Zayd ibn Horis bir kuni Suriyaga savdo safariga chiqqan, u bilan birga Muhammadning sahobalari uchun ham yetarli mol-mulk bor edi. Zayd Vodiy al-Qura yaqinida boʻlganida Banu Badr qabilasining Fazora urugʻidan boʻlgan guruh vakillariga toʻqnash kelgan. Qabila aʼzolari Muhammad va uning hamrohlariga hujum qilgan va ulardagi barcha mol-mulkni tortib olishgan.

Hujum oqibatida Muhammadning ayrim hamrohlari halok boʻlgan, Zayd ibn Horisa yarador holda olib ketilgan. Shundan keyin bu voqeadan qattiq gʻazablangan Zayd Banu Fazora ahli bilan toʻqnash kelib, ulardan oʻch olmaguncha boshini poklik uchun yuvmaslikka qasam ichgan (yaʼni jinsiy aloqadan tiyilishga ont ichgan).

Qasos hujumi 
Zayd ibn Horisa jarohatidan tuzalgach, bomdod namozidan soʻng uning boʻlinmasiga dushmanga hujum qilish buyrugʻi berilgan. Vodiy al-Qurada musulmonlar ularga hujum qilib, katta talofat yetkazgan. Dushmanlardan baʼzilari oʻldirilgan, boshqalari esa asirga olinadi. Hammasi boʻlib 30 otliq, jumladan, Ummu Qirfa ismli kampir ham oʻldirilgan.

Ummu Qirfa Uyaynaning xolasi boʻlgan. Zayd Ummu Qirfaning qizini ham asir qilib olgan va uni Muhammadga topshirgan, paygʻambar esa qizni musulmon asirlari evaziga makkaliklarga qaytargan (Sahihi Muslim hadislar toʻplamidan).

Yana qarang 

 Muhammadning harbiy faoliyati
 Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar 

Muhammad tomonidan buyurilgan yurishlar
627
Banu Saʼlabaga ikkinchi hujum

Banu Saʼlabaga ikkinchi hujum milodiy 627-yilning avgust oyida (hijriy 6-yilning 4-oyi) Abu Ubayda ibn Jarroh boshchiligida amalga oshirilgan.

Banu Saʼlabaga birinchi hujum muvaffaqiyatsiz yakunlanib, Islom paygʻambari Muhammadning koʻplab hamrohlari oʻldirilgan. Bu voqeadan xabar topgan Muhammad Abu Ubayda ibn al-Jarroh boshchiligida 40 nafar askarlardan iborat qoʻshinni safdoshlarining oʻlimi uchun oʻch olish uchun yuborgan. Lashkar tong otishidan oldin Zu al-Qassaga yetib kelgan. Ular dushman hududiga yetib kelib, kutilmaganda ularning ustiga bostirib kirishgan. Hujumdan qoʻrquvga tushgan aholi vakillari tezlikda togʻlarga qochib ketgan. Musulmonlar aholining mollari, kiyim-kechaklarini, shuningdek, bir kishini asirga olganlar. Asirga olingan kishi keyinchalik Islomni qabul qilgach, Muhammad uni ozod qilgan.

Yana qarang 

 Muhammadning harbiy faoliyati
 Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar 

Muhammad tomonidan buyurilgan yurishlar
627
Banu Saʼlabaga uchinchi hujum

Banu Saʼlabaga uchinchi hujum milodiy 627-yilning sentyabrda (hijriy hijriy 6-yilning 6-oyi) boʻlib oʻtgan.

Jumada as-Taniya hududida Zayd ibn Horisa 15 kishilik qoʻshinga qoʻmondon sifatida Bani Saʼlabaga bostirib kirgan va ularning 20 ta tuyasini oʻlja sifatida olgan. Hujum natijasida qabila aʼzolari qochib ketishgan. Musulmon askarlari Jumada as-Taniyada 4 kun turib, Madinaga qaytib kelishgan.

Banu Saʼlabaga birinchi bosqin bundan ikki oy oldin sodir etilgan edi.

Yana qarang 

 Muhammadning harbiy faoliyati
 Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar 

Muhammad tomonidan buyurilgan yurishlar
627
The Unborn (1991)

The Unborn — 1991-yilda Rodman Flender rejissyorligida suratga olingan, Brooke Adams, Jeff Hayenga, James Karen, K Callan va Jane Cameronlar ishtirok etgan AQSh ilmiy-fantastik dahshatli filmi. Film syujeti farzand koʻra olmaydigan oila haqida boradi.

Ushbu filmda Lisa Kudrow va Kathy Griffin epizod rollarni ijro etishga.

Syujeti 
Bepusht ayol Virginia (Brooke Adams) va uning eri Brad Marshall (Jeff Hayenga) doktor Richard Meyerling (James Karen) tomonidan ishlab chiqilgan eksperimental in vitro urugʻlantirish dasturiga qoʻshilishga qaror qilishadi. Sinov muvaffaqiyatli oʻtadi, ammo homiladorlik paytida Virginia homilada gʻayrioddiy narsalar sodir boʻlayotganini sezadi. Keyingi tergov shuni koʻrsatadiki, u aqldan ozgan shifokor tomonidan oʻtkazilgan eksperimentning bir qismiga aylanib qolgandi.

Rollarda 

 Brooke Adams Virginia Marshall rolida
 Jeff Hayenga Brad Marshall rolida
 Doktor Richard Meyerling rolida James Karen
 K Callan Marta Wellington rolida
 Kathy Griffin Connie rolida
 Isabel rolida Angelina Estrada
 Jonathan Emerson Mark Robinson rolida
 Cindy rolida Janice Kent
 Lisa Kudrow Luisa rolida

Suratga olish jarayoni 
Yozuvchi John D Brancatoning aytishicha, film ssenariysi " Itʼs Alive " kabi qotil mutant chaqaloq hikoyalaridan ilhomlanib yozilgan. Ular avvalroq Corman uchun Bloodfist II yozgan edi.

Filmni suratga olish jarayonlari 1990-yil oktyabr oyida boʻlib oʻtdi. Bu Flenderning birinchi rejissyorlik filmi boʻlib, uni Rosemary’s Baby va The Fly oʻrtasidagi xoch kabi deb taʼriflagan.

Adamsning aytishicha, film uning uchun „yoqimli syurpriz“ boʻlgan va bir bosqichda Corman bilan ushbu filmning davomini ishlab chiqib, unda ham rejissyorlik qilish imkoniyatini muhokama qilgan.

Qabul qilinishi 
Los Angeles Times gazetasidan Kevin Tomas filmni "muvaffaqiyatli, qoʻrqinchli ilmiy-fantastik triller " deb atadi va uning ssenariysi, shuningdek, Adamsning xarakteri va ijrosini yuqori baholadi; u film „barcha jihatdan maqtovga sazovor boʻlgan kattalar uchun koʻngilochar boʻlgan, faqatgina bir narsadan tashqari: lezbiyenlarni istehzo bilan qoralashi“ degan xulosaga keldi. The Des Moines Register’dan Joan Bunke filmga besh yulduzdan bir ball qoʻyib, uning syujetini „oyning fazalari kabi osongina bashorat qilish mumkin“ deb ataydi va shunday yozadi: „Flenderning kam byudjet bilan yaratilgan ushbu filmi kam bezatilgan va yoritilgan koʻrinadi – hikoya doirasi kabi arzon“.

Davomi 
Filmdan soʻng, biroz vaqt oʻtgach 1994-yilda filmning davomi „ The Unborn 2“ suratga olingan.

Manbalar

Havolalar 

 
 Review at Los Angeles Times
 Review of film at Den of Geek
 
 
1991-yil filmlari
Dahshatli filmlar
AQSh filmlari
Kisyakbika Bayryasova

Kisyakbika Bayryasova (, 1679-yil −1739-yil 30-aprel) majburan choʻqintirilgan musulmon ayol, keyinchalik Islomga qaytgani tufayli olovda yoqilgan.

Hududdagi siyosiy vaziyat 
Kisyabika Bayryasova 1679-yilda Rossiyadagi Sibir yoʻlining Duvanskoy volostida tugʻilgan. 18-asrning boshlarida Uralda „togʻ qudrati“ deb ataladigan narsa yaratilgan. Yekaterinburg shahrining asoschisi sifatida tanilgan Vasiliy Tatishev „Rossiya tarixi“ kitobining muallifi sanoat idorasining rahbari boʻlgan. Oʻsha paytda viloyatda yangi konlarni faol oʻzlashtirish boshlangan, yangi zavod va konlar qurilgan. Mahalliy aholi boshqirdlar Rossiyaga qoʻshilish sharoitida olingan yerlarga boʻlgan meros huquqini yoʻqotishdan qoʻrqib, oʻzlarining madaniy, diniy va maishiy anʼanalarini himoya qilishga intilishgan. Xalqning noroziligi 1735-1740-yillardagi Boshqird qoʻzgʻoloniga sabab boʻlgan. Rasmiylar jazo kampaniyalari bilan javob berishgan. Qoʻzgʻolon koʻtargan qishloqlarning aholisi oʻldirilgan, qullikka sotilgan, majburan choʻqintirilgan. Boshqird ayoli Kisyakbika Bayryasova qoʻlga olinib, Yekaterinburgga olib kelingan. Yozuvchi va tarjimon Kiryak Kondratovichga serf sifatida berilgan. Choʻqintirilgan va soʻng Yekaterina deb ism berilgan.

Boshqa qullar singari Kisyakbika ham ozodlikni orzu qilib yashagan. 1737-yil 18-sentyabrda boshqa qul bilan qochib ketgan. Kampirni qoʻlga olib, qamchilaganlar. Ammo erkinlikni sevuvchi ayol bu ishida davom etgan. Oʻsha yilning 26-sentyabrida Kisyakbika sanoat idorasi menejeri kotibi bilan Yekaterinburgdan ikkinchi marta qochib ketadi. Ushlanib yana qamchilangan.

Shu bilan birga, 1738-yil 20-aprelda Toygilda Julyakov qatl qilingan. U ham majburan choʻqintirilgan, lekin Islomga qaytgan edi. Yekaterinburg va uning atrofidagi barcha boshqirdlar Toygilda gulxanga olib borilgan. Toyxildi Jilyakov bolalari koʻz oʻngida olovda yoqib yuborilgan. Shunda ha Kisyakbika kuydirilishdan qoʻrqmay, 1738-yil sentyabr oyida uchinchi marta qochib ketgan.

1739-yil 8-fevralda Sanoat idorasi Kisyabika Bayryasovani Islomga qaytgani va uch marta qochib ketgani uchun ustunda yoqib yuborishga qaror qilgan.

Bir oy oʻtgach, Kisyabika Bayryasova Yekaterinburgning markaziy maydonida qatl qilingan.

Sanʼatda 
Boshqird yozuvchisi M. S. Burakayeva „Skaz Kisyakbike (Kisyakbika ertagi)“ qissasini yozgan. Mixail Bashkirov hikoya asosida pyesa yozgan. Bu spektaklni Sterlitamak boshqird drama teatri sahnalashtirgan. Mustay Karim katta muvaffaqiyat bilan "Kiҫәkbikә. Riүәyәt () spektaklining Milliy yoshlar teatri sahnasida premyerasini oʻtkazgan.

Shov-shuvli premyeradan keyin spektakl repertuardan olib tashlangan. Teatr sanʼatkorlarining soʻzlariga koʻra, spektaklni bekor qilish haqidagi farmon Madaniyat vaziridan chiqqan.

Manbalar

Havolalar 

 Ayollar hikoyalari: boshqird Jan d’Arki Realnoye vremya 10.03.2018 

1679-yilda tugʻilganlar
Nabi Daniyal masjidi

Nabi Daniyal masjidi () – Misrning Iskandariya shahrida joylashgan tarixiy masjid. U masjidda dafn etilgan Shofeʼiy mazhabidagi kurd musulmon olimi Muhammad Daniyal al-Mavsiliy sharafiga nomlangan. Masjid bir vaqtlar Iskandar Zulqarnayn maqbarasi boʻlgan deb taxmin qilingan joylardan biridir.

Tarixi 
Bino 1790-yilda alloma Muhammad Daniyal al-Mavsiliy qabri ustiga qurilgan. 1822-yilda Muhammad Ali Posho masjidni taʼmirlab, kengaytirgan Masjid yoniga Misr Xadivligi uchun qirollik qabristoni qoʻshilgan.

1879-yilda Nabi Daniyal masjidining yertoʻlasida qayta tiklash ishlari olib borildi. Yertoʻladan granitdan yasalgan yodgorliklar topilgan. Shundan soʻng, omborga kirish devor bilan oʻralgan. Musulmonlar qabristonining qoldiqlari ham topilgan.

Arxitekturasi 
Masjid binosi ochiq hovli bilan oʻralgan toʻrtburchak shaklda. Masjidning shimoli-gʻarbiy tomonida tahoratxona bor. Erkak va ayol hojatxonalari ham hovlining shimoli-gʻarbiy tomonida joylashgan.

Masjidning asosiy eshigi janubi-gʻarbiy tomonda joylashgan. Namozxona ikki qismga boʻlingan, biri erkaklar, ikkinchisi ayollar uchun. Namoz zalining oʻzi toʻrtburchaklar shaklidagi maydon boʻlib, sakkizta yoʻlakdan iborat boʻlib, yarim doira ravoqlari boʻlgan yettita marmar ustunlar orqali oʻtadi. Namozxonaning janubi-sharqiy devorida mehrob va minbar, shimoli-sharqiy devorida qabr xonasiga olib boruvchi eshik ochilgan.

Maqbarasi esa toʻrtburchaklar shaklida boʻlib, qavatining oʻrtasida sakkiz burchakli teshik bor. Ikkita qabr joylashgan yertoʻlaga zinapoyadan taxminan besh metr tushiladi. Bu qabrlardan biri olim Muhammad Daniyal al-Mavsiliyniki boʻlsa, ikkinchi qabr Qurʼonda, xususan, Luqmon surasida nomi tilga olingan Luqmonga tegishlidir. Luqmonga nisbat berilgan qabrning haqiqiyligi tarixchilar tomonidan tasdiqlanmagan.

Mahalliy afsona 
Mahalliy urf-odatlarga koʻra, masjid oʻrnida Danyal paygʻambarning qabri topilgan. Rashidunlar Misrni bosib olganlarida, bir tobut topilgan, tobut ochilganda esa, oltin bilan oʻralgan kafan bilan oʻralgan jasad topilgan. Marhumning uzun burni va uzun qoʻllari bor edi. Xalifa Umar jasad Daniyalniki ekanligini tasdiqlagan va uni toʻliq xavfsizlik bilan dafn qilishni buyurdi. Biroq, arxeologlar bu voqeani rad etib, qabrga qoʻyilgan odam Paygʻambar emas, balki olim Muhammad Daniyal al-Mavsiliy ekanligini aytishgan.

Yana qarang 

 Misrdagi masjidlar roʻyxati
 Daniyal qabri
 Makedoniyalik Iskandar maqbarasi

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Iskandar Zulqarnayn
Iskandariyadagi masjidlar
Alyaksandra Gerasimenya

Alyaksandra Viktorovna Gerasimenya () – belaruslik suzuvchi, 2012-yilgi Olimpiya oʻyinlarining ikki karra vitse-chempioni (50 va 100 metrga erkin usulda), 2016-yilgi Olimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori (50 metrga erkin usulda suzish), „uzun“ (50 m basseyn) va „qisqa“ (25 m basseyn) masofalarga suzish boʻyicha jahon va Yevropa chempionatlarida oltin medallar sovrindori. Bir necha karra Universiada chempioni (2009, 2011 va 2013). Belarus Respublikasida xizmat koʻrsatgan sport ustasi (2012). Erkin, chalqancha va batterflyay usulida suzish boʻyicha musobaqalarda qatnashgan. 2020-yil oktyabr oyida Belarus sport birdamligi jamgʻarmasini boshqargan. Muxolifat siyosiy faoliyatida faol qatnashgan.

Sportdagi yutuqlari 
2001-yil fevral oyida boʻlib oʻtgan milliy chempionatda chalqancha uslubda 50 va 100 metrga suzish boʻyicha ikkita oltin medalni qoʻlga kiritgan.

2003-yilda Gerasimenya doping sababli 4 yilga diskvalifikatsiya qilingan. Keyinchalik jazo muddati 2 yilga qisqartirilgan.

Gerasimenya 2010—2012-yillarda eng yuqori yutuqlariga erishgan. 2010-yilda Budapeshtda boʻlib oʻtgan suv sporti boʻyicha Yevropa chempionatida 50 metrga chalqancha suzish boʻyicha gʻolib chiqqan (u yerda 100 metrga erkin usulda suzishda ham ikkinchi oʻrinni egallagan). 2011-yilda Shanxayda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Aleksandra daniyalik Janette Ottesen bilan 100 metrga erkin usulda suzishda birinchi oʻrinni egalladi.

2012-yil 2-avgust kuni boʻlib oʻtgan London Olimpiadasida Aleksandra 100 metrga erkin usulda suzish boʻyicha milliy rekord 53,38 soniya bilan kumush medalni qoʻlga kiritgan va Olimpiada rekordini 53,00 soniyada suzgan gollandiyalik Ranomi Kromovidjoga yutqazgan. 4 avgust kuni 50 metrga erkin usulda suzishda tarix takrorlangan: Gerasimenya milliy rekordni (24,28 soniya) yangilangan, ammo Kromovidjoxoga (24,05 soniya) yutqazgan.

2012-yil oxirida 25 metrlik basseynda 50 metrga erkin usulda suzish boʻyicha birinchi boʻlib Chartrdagi Yevropa chempionatida, keyin esa Istanbuldagi jahon chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

2013-yilning yozida Qozondagi Universiadada uchta oltin (50 va 100 metrga erkin usulda, 50 metrga batterflyay usulida) va bitta kumush (50 metr chalqancha suzish) medalini qoʻlga kiritgan. 50 metr masofaga erkin usulda suzishda Gerasimenya ketma-ket uchinchi Universiada gʻolibi boʻlgan.

2016-yilda Rioda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 50 metrga erkin usulda suzishning soʻnggi bosqichida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2019-yil 7-avgust kuni sportchi oʻzining sportdagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qilgan.

Mukofotlari 

 III darajali Vatan ordeni (2012).
 "Shon-sharaf" ordeni (2016).

Manbalar

Havolalar 

 Aleksandra Gerasimenya na sayte sports-reference.com
 Aleksandra Gerasimenya: „Vtoroy Gerasimeni v Belarusi ne budet“
Ibrohim Tirbana masjidi

Ibrohim Tirbana masjidi () Tirbana masjidi nomi bilan ham tanilgan – Iskandariyadagi masjidi. 1684–1685-yillardagi marokashlik savdogar Ibrohim Terbana hoji tomonidan qurilgan.

Manzili 
Ibrohim Tirbana masjidi El Gomrok tumanidagi Faransa koʻchasida joylashgan.

Qayta tiklash ishlari 
Masjidda restavratsiya ishlari 2010-yildan boshlab amalga oshirila boshlandi. Masjidning muqaddasligiga tajovuz qiladigan odamlardan masjidni himoya qilish maqsadida qayta tiklashga 23 million Misr funt sterling sarmoya kiritilgan.

Arxitekturasi 
Ibrohim Tirbana masjidining minorasi ikki Korinf poytaxti antiqa ustunlari bilan mustahkamlangan. Masjidning tashqi koʻrinishi oq rangda, Delta uslubida qizil va qora rangga boʻyalgan eshikdan tashqari.

Manbalar 

Iskandariyadagi masjidlar
17-asr masjidlari
46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi turnirlar, shuningdek, shaxmat oʻyinini ommalashtirishga qaratilgan bir qancha tadbirlarni oʻz ichiga oladi. 2022-yilning 31-iyul 9-avgust kunlari Hindistonning Chinnay shahrida boʻlib oʻtgan Xalqaro shaxmat federatsiyasi kongressida 46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi hamda FIDEning navbatdagi kongressini 2026-yil Oʻzbekistonda oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. 2026-yil Samarqandda boʻlib oʻtadigan Butunjahon shaxmat olimpiadasi Oʻzbekiston tarixida ilk marotaba oʻtkaziladigan shaxmat olimpiadasi sifatida muhim ahamiyat kasb etadi.

46-shaxmat olimpiadasiga mezbon davlat sifatida qatnashadigan Oʻzbekistonning erkaklar va ayollardan iborat 3 ta terma jamoalari olimpiadaga ishtirok etadi. Olimpiada ikki guruh: „Open“ va „Ayollar“ guruhlarida tashkil etiladi. Shaxmat olimpiadasiga FIDEga aʼzo boʻlgan barcha mamlakatlardan jamoalar ishtirok etish huquqiga ega boʻladi.

Musobaqa boshlanishidan kamida 2 oy oldin har bir ishtirokchi federatsiya oʻz jamoalarini roʻyxatdan oʻtkazishi muhim sanaladi. Jamoalarini roʻyxatdan oʻtkazgan, ammo qatnasha olmagan har qanday federatsiyaga FIDE Kengashi tomonidan sanksiya qoʻllanilishi mumkin.

Musobaqa formati va taqvimi 
Shaxmat musobaqasi 11 raundlik shveytsarcha tizimda boʻlib oʻtadi. „Open“ va „Ayollar“ guruhida ishtirok etadigan jamoalar 4 nafar oʻyinchi va bir nafar zahira oʻyinchilaridan tashkil topadi. Har bir jamoada sardori va uning oʻrinbosari boʻlishi mumkin. Agar jamoa sardori oʻzgarsa, Bosh hakamga bu haqida yozma axborot beriladi. Oʻyin sessiyasi Bosh hakamning eʼlon qilishi bilan boshlanadi. Bahsga 15 minutdan keyin kelgan shaxmatchi oʻyinda magʻlub boʻlgan deb topiladi. Oʻyinlar FIDE tomonidan tasdiqlangan elektron soatlar va doskalar yordamida oʻtkaziladi. Bahsdagi birinchi 40 ta yurish uchun 90 daqiqa, soʻngra oʻyinning qolgan qismi uchun 30 daqiqa, 1-yurishdan boshlab har bir yurish uchun 30 sekund vaqt qoʻshib boriladi.

Manbalar 

Shaxmat musobaqasi
Gruziya milliy sanʼat galereyasi

Gruziya milliy sanʼat galereyasi () – Tbilisidagi sanʼat muzeyi, Rustaveli prospekti, 11.

Gruziya davlat muzeylari tarmogʻiga kiritilgan. Unda sakkizta koʻrgazma zali, restavratsiya laboratoriyasi, vaqtinchalik koʻrgazmalar uchun joylar, sinf xonasi va sovgʻalar doʻkoni mavjud boʻlib, ularning barchasi Portugaliyaning „Ainda Arquitectura“ arxitektura kompaniyasi tomonidan yaratilgan.

Ekspozitsiya 
Muzey kolleksiyasida 30 mingga yaqin eksponatlar mavjud.

Tarixi 
Galereya binosi Rossiya imperatori Aleksandr III buyrugʻi bilan 1888-yilda meʼmor Albert Salzman tomonidan qurilgan. U Rimdagi koʻrgazma saroyi (meʼmor Pio Piacentini) modelida qurilgan. Dastlab, binoda Rossiya imperiyasining Kavkazdagi harbiy muvaffaqiyatlarini namoyish etadigan Rossiya harbiy tarixi muzeyini („Shon-sharaf ibodatxonasi“) tashkil etish rejalashtirilgan edi. 1914-yil 28-noyabrda Rossiya imperatori Nikolay II muzeyga tashrif buyurdi. Shon-shuhrat maʼbadining eksponatlari Birinchi jahon urushi paytida evakuatsiya qilingan va muzey oʻz faoliyatini toʻxtatgan.

Milliy galereyaning birinchi koʻrgazmasi 1920-yil oktyabr oyida yangi Gruziya hukumati ostida tashkil etilgan. Koʻrgazmaning mavzusi keng boʻlib, barcha davrlardagi gruzin va xorijiy asarlar va badiiy harakatlarni qamrab oldi va oʻsha paytda Gruziyada mavjud boʻlgan koʻplab sanʼat asarlarini toʻplagan Dmitriy Shevardnadzening mashaqqatli mehnati natijasi edi. Koʻrgazmada 18-19-asrlardagi Gruziya portretlari („Gruziya maktabi“ deb ataladi), rus, Gʻarbiy Yevropa, Eron va zamonaviy gruzin rasmlari mavjud.

Koʻrgazmadagi koʻplab eksponatlarni saqlab qolish orqali Milliy galereyani tasviriy sanʼat muzeyi sifatida tashkil etish, ayni paytda zamonaviy tasviriy sanʼatni targʻib qilish missiyasini bajarish mumkin boʻldi.

Binoning maydoni cheklangan edi, koʻplab asarlar namoyish etilishi mumkin emas edi va shuning uchun galereyani qayta tashkil etish rejasi ishlab chiqilgan. Galereyaga rahbarlik qilgan Dimitriy Shevardnadze uni tarixiy joyga – Metexi qoyasidagi qalʼaga koʻchirishni taklif qildi.

1933-yilda shahar qamoqxonasi Metexidan Oʻrtachalaga koʻchirildi va Metexining tarixiy binolari Milliy sanʼat galereyasiga berildi. 1934-yilda Milliy galereya yana ommaga ochildi. Sovet davrida galereya davlat mulkiga aylandi.

1988-yil mart oyida „Milliy sanʼat galereyasi“ muzey va koʻrgazmalar uyushmasi tashkil etildi. Zamonaviy sanʼat muzeyi ochildi. Ilgari maʼmuriy va omborxona boʻlgan galereyaning birinchi qavati koʻrgazma galereyasiga aylantirildi.

1989-yil 18-sentyabrda zamonaviy Gruziya sanʼati koʻrgazmasi ochildi. Ammo 1990-yillardagi siyosiy beqarorlik tufayli Zamonaviy sanʼat muzeyi faoliyatini toʻxtatishga majbur boʻldi.

2007-yilda Milliy galereya Gruziya milliy muzeyi tarkibiga kirdi. Asosiy galereya binosi taʼmirlandi. 2012-yilda galereyaga Dmitriy Shevardnadze nomi berildi.

Hozirgi vaqtda Galereya Milliy muzeyning markaziy koʻrgazma maydonlaridan biri boʻlib, u yerda vaqtinchalik koʻrgazmalar, xususan, „XX asr boshlaridagi Gruziya tasviriy sanʼati durdonalari“ oʻtkaziladi.

Manbalar

Havolalar 

 Gruziya milliy galereyasi
 Milliy galereya

Gruziya madaniyati