MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Bel (Poseydon o‘g‘li)

Bel ( ) - qadimgi yunon afsonalarining qahramoni, Misr podshohi. Poseydon va Liviyaning o‘g‘li, Agenorning egizagi. Perseus va Gerkules kabi qator mifologik qahramonlarning ajdodi. U ko‘pgina qadimgi matnlarda sharq xalqlari ilohi Baal'ga o‘xshatiladi.

Kelib chiqishi 
Liviya Belning onasi bo‘lib, Zevsning Iodan o'g'li, Misr shohi Epafning qizi edi. Shunday qilib, Bel Argosning ilk shohlari oilasiga mansub. Liviya dengiz xudosi Poseydondan homilador bo‘lgan va egizaklar - Bel va Agenorni dunyoga keltirgan.

Mifologiyada 
Bel Misr podshohi edi, uning egizagi Agenor esa Finikiyada Sidon va Tirni boshqargan. Panopolitanlik Nonnus uni "Liviyalik Zevs" deb ataydi. Bel, asosan, yunon afsonalarining nasabnomalarida keladi. Bevosita u haqdagi afsonalar kam uchraydi. Shu bilan birga, ko‘plab qadimgi yozuvchilar Misrning afsonaviy shohini sharqiy iloh Baal bilan ayni deb tasvirlaydi (ismning boshqa namunalari - Baal, Baal, Bel)  . Nemis qadimshunosi Karl Tümpel taxmin qilishicha, Bel nomi yunonchadan kelib chiqqan bo‘lishi mumkin. Robert Graves esa, bu nom va hatto qahramonning o‘zi ham sharq afsonalarini o‘zlashtirish natijasi ekaniga amindir: “Bel - Eski Ahdning Baal va Apokrifaning Belilidir. U o‘z nomini shumerlar oy ma'budasi hisoblanmish ag'darilgan Belili'dan olgan".

Pausanias Belusni "Liviyaning o'g'li, qandaydir misrlik" deb ataydi, uning nomi Bobil xudosiga berilgan. Pseudo-Gyginusga ko'ra, birinchi bo‘lib qilich bilan jang qilgan aynan Beldir (undan bunday yakkakurashlar yog'och kaltaklar bilan qilingan) va shuning uchun ham uning nomi urushni bildiruvchi so'z (bellum)dan shakllangan. Diodor Sikulusning yozishicha, Belus Furot daryosida mustamlakaga asos solgan misrlik ko'chmanchilarga yetakchilik qilgan; yangi shaharda u bobilliklardan olingan so‘z bilan "xaldiylar" deb atalgan kohinlar hay'atini tuzgan. Bu hay'at aʼzolarining vazifasi yulduzlarni kuzatish bo‘lib, har qanday soliqlardan ozod qilingan edi.

Avlodlari 
Bel Nil daryosi xudosining qizi Anxinoega uylangan. Bu nikohdan Misr va Danaus nomli egizaklar tug'ilgan. Birinchisi Misr va Arabistonga hukmdorlik qilgan, ikkinchisi Liviyani boshqargan. Evripidning yozishicha, Kefey (Efiopiya qiroli) va Andromedaning eri Phineus ham Belusning farzandlari edi. Ferakid Belusning Damno ismli qizi ham bo‘lganini yozadi. U amakisi Agenor bilan turmush qurib, Feniks (Finikiya qirolligi asoschisi) va ikki qiz: Isu va Meliyani dunyoga keltirgan. Ular esa amakivachchalari - Misr va Danaus ga turmushga chiqqan.

Gesiodning so'zlariga ko'ra, Belusning Froniya ismli qizi ham bo‘lib, u Germesdan Kassiopiyaning otasi va Arabistonning eponimi - Arabni dunyoga keltirgan11 . Panopolitanlik Nonnis o‘zining "Dionisning qilmishlari" asarida aytishicha, Bel besh o'g'il: Phineus, Feniks, Agenor, Misr va Danausning otasi bo‘lgan.

Manbalar

Havolalar va adabiyotlar

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 Tümpel K. Belos 3 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1897. — Bd. III, 1. — Kol. 259—264.
Ko‘tarilayotgan quyosh kokteyli

"Koʻtarilayotgan quyosh" (, " Tequila Sunrise ") — tekila, grenadin va apelsin sharbati negizida tayyorlanuvchi alkogolli kokteyl. Long drink sifatida tasniflanadi. Xalqaro barmenlar uyushmasi (IBA) rasmiy kokteyllaridan biri hisoblanadi. Toifasi „Zamonaviy klassika“ ().

Tarixi 
Rising Sun kokteyli 1930 va 1940-yillarda barmen Gene Sulit tomonidan Arizona-Biltmor mehmonxonasida ixtiro qilingan. Dastlabki retseptga tekila, qoragʻat likyori, laym sharbati va sodali suv kirgan.

Kokteyl oʻz nomini ( — „quyosh chiqishi“) tashqi koʻrinishi uchun olgan. Tarkibidagi zich komponentlar (qoragʻat likyori yoki anor siropi), sharbat va tekila aralashmasidan finjon tubiga tubiga joylashib, shafaqni eslatuvchi ranglar jilosini aks ettiradi.

„Tequila Sunrise“ va " Margarita " kokteyllarining mashhurligi 70-80-yillarda tekila isteʼmolini bir necha barobar oshishiga sabab boʻldi.

Retsept va tarkibi 
IBA retsepti boʻyicha tarkibi:

 45 ml tekila
 15 ml grenadin
 90 ml apelsin sharbati

Tayyorlanishi 
Tekila va apelsin sharbati muz ustidan „highball“ finjoniga quyiladi. Pastga tushadigan grenadin qoʻshiladi. Aralashtirilmaydi. Apelsin tilimi yoki apelsin va kokteyl gilosi bilan bezalib, dasturxonga tortiladi.

Klassik retseptning „Quyosh botishi“ yoki „Tequila sunset“ deb ataluvchi namunalari ham boʻlib, ( — „quyosh botishi“), unda kokteylga qora tus berish uchun chernika brendi ishlatiladi.

Ommaviy madaniyatda 

 Kokteyl Rolling Stones guruhi tufayli mashhur boʻlgan degan taxmin mavjud, guruh aʼzolari 1972-yilgi Amerika boʻylab gastrollarda Tequila Sunriseni boshqa barcha ichimliklardan afzal koʻrishgan.
 Xuddi shu nomdagi qoʻshiq Eagles guruhining birinchi xitlaridan boʻlib (1973-yilda Billboard № 61), Desperado albomida hamda singl sifatida chiqarildi.
 1988-yilda bosh rollarni Mel Gibson va Mishel Pfayfer ijro etgan „Tequila Sunrise“ filmi katta ekranlarga chiqdi.
 Cypress Hill guruhining Cypress Hill IV albomida 10-raqamda „Tequila Sunrise“ qoʻshigʻi joylashgan.

Yana qarang 

 Tekila Bum

Eslatmalar

Havolalar 

 Xalqaro barmenlar assotsiatsiyasi veb-sayti  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan )
 IBA veb-saytida Tequila Sunrise kokteyli Arxivnaya kopiya -da arxivlangan )
 Kokteyl Tequila Sunrise Rossiya Barmenlar Uyushmasi veb-saytida
Frankfurt yashil sousi

Frankfurt yashil sousi ( — nemis oshxonasining yashil souslaridan biri. U smetanaga yetti xil yangi sarxil oʻtlardan tayyorlanadi. Frankfurt yashil sousi sarsabil (asparagus), mol goʻshti va baliq taomlari bilan birga beriladi. Bundan tashqari, dumaloq qilib qaynatilgan tuxum hamda qaytanilgan kartoshka bilan dasturxonga tortiluvchi yashil sousli mavsumiy bahor taomi ham shunday ataladi. Frankfurt- un-Maynning 2016-yildan Yevropa Ittifoqi geografik koʻrsatkichi bilan himoyalangan pazandachilik oʻziga xosligi [2] va milliy taomi. Frankfurtda har yili anʼanaviy Yashil sous festivali oʻtkaziladi va shaharga yettita yashil issiqxona koʻrinishidagi perspex yodgorligi oʻrnatilgan.

Frankfurt yashil sousining kelib chiqishi aniq maʼlum emas. Ajoyin, ammo asossiz rivoyatga koʻra, Frankfurt yashil sousi J. W. Goethening sevimli taomi boʻlgan va uning onasi Katarina Elizabet Gyote tomonidan ixtiro qilingan. Frankfurt yashil sousining retsepti ilk bor 1860-yilda Vilgelmina Ruhrig tomonidan nashr qilingan oshpazlik kitobida eʼlon qilingan. Frankfurtda noommabop boʻlgan yana bir fikrga koʻra, yashil sousni shaharga fransuz gugenotlari olib kelgan.

Frankfurt yashil sousini tayyorlash mavsumi Buyuk Payshanba kuni boshlanadi va kuzgacha davom etadi. Frankfurt yashil sousining umum qabul qilingan yagona retsepti yoʻq, ammo unga qoʻshiladigan masalliqlar Frankfurtning Oberrad tumanida yetishtiriladigan kamida yettita oʻtni oʻz ichiga olishi kerak. Bular: bodring oʻt, kervil, kress-salat, petrushka, kichik burnet, otquloq va sibulet piyozi. Bu oʻtlar sogʻliq uchun foydali deb hisoblanadi. Masalan, hodan melanxoliyani davolaydi, kervil metabolizm, moddalar almashinuvini faollashtiradi, otquloq tanani tozalaydi, petrushka uni temir bilan taʼminlaydi. Frankfurt yashil sousi uchun oʻtlar faqat qoʻl bilan tebranuvchi pichoq yordamida maydalanadi, smetanadan tashqari, sousga qaymoq, xantal, tuz, murch va sirka, baʼzan yerqalampir (horseradish) qoʻshiladi. Frankfurt oʻtlar toʻplami yashil sariyogʻ tayyorlash uchun ham mos keladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Markina L. G. FRANKFURTER GRÜNSAUCE FRANKFURTSKIY ZYeLYoNIY SOUS // Kultura Germanii: lingvostranovedcheskiy slovar / pod obщey redaksiey prof. N. V. Muravlyovoy. — M.: AST, 2006. — S. 278. — 1181 s. — 3000 ekz. — ISBN 5-17-038383-5.
 
 Erhard Gorys. Frankfurter Sauce // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 158. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.

Havolalar 

 essen-und-trinken.de: Retsept )
 Frankfurt yashil sousi retseptlari  Arxivnaya kopiya  )
Sohib karomat Oleg haqida qo‘shiq

"Sohib karomat Oleg haqida qoʻshiq" - 1822-yilda Aleksandr Pushkin tomonidan yozilgan tarixiy ballada (sheʼr, sheʼriy qissa). Ilk marotaba „Baron Delvig tomonidan toʻplangan 1825-yil uchun Shimoliy gullar“ almanaxida nashr etilgan. Ballada eng mashhur rus sheʼriy qissalaridan biridir.

Syujet N. Karamzin tomonidan solnoma shaklida yozilgan qoʻlyozma hikoyaga asoslangan. K.A. Nemirovskaya knyaz Oleg bilan bogʻliq hikoyaning katta ehtimol bilan ilk manbasini topgan. Bu „Rurikning kelishidan podsho Ioann Vasilyevichning oʻlimigacha boʻlgan Rus solnomasi“dir.

Tarixi 
N. Karamzinning "Rossiya davlati tarixi " asarida sehrgarlar knyaz Oleg otdan vafot etishini bashorat qilishadi, solnoma matnida esa sehrgarlar knyaz taqdiri haqida yomon bashorat beradi. Nasroniylikdan voz kechgan Oleg sehrgarlarni chalgʻitib, tavqi laʼnatdan qutulib qolishga urinadi, ammo bu uni oʻlimdan asrab qolmaydi Mazmuni 
Keksa sehrgar karomat pesha Olegga, otidan oʻlishi bashoratini beradi. Oleg bundan qochishga har qancha urinmasin, bashorat sodir boʻladi. 

 Tasvirlar 
Asar mashhur rassomlar tomonidan qayta-qayta tasvirlangan. Asar yozilishining 200 yilligi munosabati bilan Sankt-Peterburg tarixi bolalar kutubxonasida koʻrgazma ham ochildi
 Eslatmalar 

 Adabiyotlar 

 Andrianova Z. A. "Olegning o'limi afsonasi" ni qayta o'qish ("O'tgan yillar haqidagi ertak") (mavjud havola) // Ilmiy eslatmalar. Filologiya, 2-jild - 2003
 Burykin A. A. Knyazlik otining bosh suyagidagi ilon: baʼzi folklor Olegning paygʻambar va A. S. Pushkinning „Paygʻambarlik Oleg qoʻshigʻi“ haqidagi annalistik afsonaga oʻxshashligi // Turk-moʻgʻul xalqlarining etnik tarixi va madaniyati muammolari. - 2015-yil 3-son - S. 231-243
 Moskvicheva G. V. A. S. Pushkinning „Paygʻambarlik Oleg qoʻshigʻi“ va K. F. Ryleevning „Oleg Paygʻambarlik“ balladasining syujet motivlari va kompozitsion xususiyatlari badiiy uslub bilan bogʻliq // Rus adabiyotida syujet va kompozitsiya muammolari: universitetlararo kolle. / javob. Tahrir: G. V. Moskvicheva. - Gorkiy: Gorkiy davlati. un-t, 1988. - S. 35-47.
 Yanovich G. V. A. S. Pushkinning „Paygʻambarlik Oleg qoʻshigʻi“ dagi slavyan motivlari // Trans-Ural ilmiy byulleteni. - No 2 (4), 2013. - S. 95-100.

 Havolalar 

 Begicheva O. V. Aleksandr Pushkinning "Payg'ambarlik Oleg qo'shig'i" balladasi Nikolay Rimskiy-Korsakov va Vasiliy Vasnetsovning badiiy o'qishida   Архивная копия  -da
 Plotnikov-Shchekin V.'' Tarixchining bashoratli Oleg fikrlari haqidagi qo'shiq  Архивная копия
Olim Qurbonov (sportchi)

Sovet davlat va siyosiy arbobi Olim Qurbonov bilan adashtirib yuborilmasin.
Olim Qurbonov () — tojikistonlik suzuvchi. 2016-yilgi Rio-de-Janeyro Olimpiadasining 50 metrga erkin usulda suzish yoʻnalishi boʻyicha ishtirokchisi (62-oʻrinni egalladi). U suzish boʻyicha qator respublika va xalqaro turnirlar gʻolibi va sovrindori.

2012-yildan beri suzish bilan shugʻullanaman. Nomzod ustasi sporti Jumhurii Tojikiston. 2014-yili Doha, 2015-yili Qozon shahrida boʻlib oʻtgan suv sporti boʻyicha jahon chempionatida ishtirok etgan. 2014 va 2015-yillarda erkin va sudralib suzish boʻyicha Tojikiston chempioni boʻlgan. Oʻsha yili u Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida boʻlib oʻtgan 2016 yilgi Olimpiya oʻyinlariga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi va yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. U erda u 62-oʻrinni egalladi va keyingi bosqichga chiqa olmadi.

2015-yilda u chiqishini eʼlon qildi (inglizchadan „disclosure; exit“) — bu shaxs tomonidan uning jinsiy yoki gender ozchilikka mansubligini ochiq va ixtiyoriy tan olish jarayoni.

Yana qarang 
 Tojikiston 2016-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida

Havolalar va manbalar 
 2016-yilgi Olimpiya oʻyinlarining rasmiy veb-saytidagi profil  ]
 Rio-2016 Olimpiya oʻyinlarining sovgʻasi Tojikistonro ki namoyandaggi mekunad? 
Kishilar
Yashayotgan insonlar
1998-yilda tugʻilganlar
21-iyunda tugʻilganlar
Oyim Kamolova

Oyim Kamolova (1931-yil, Amudaryo tumani, Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR) — sovet jamoat, davlat va siyosat arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Biografiyasi 
Oyim Kamolova 1931-yilda Amudaryo tumani Krupskaya nomidagi ovul sovetida tugʻilgan. Millati oʻzbek. 1959-yilda KPSS aʼzoligiga qabul qilingan, maʼlumoti oʻrta. 8-sinfni tugatgach, mehnat faoliyatini 1947-yilda Krupskaya nomidagi (keyinchalik „Leninizm“) kolxozning paxta plantatsiyasida boshlagan. Kolxozda ish boshlaganidanoq komsomolchi Oyim Kamolova har kuni smenada 120—150 kilogrammdan paxta terib, staxanovchilarning yetakchisi boʻlgan. Kolxoz raisi Reyimboy Abdullayev uni hammaning koʻz oʻngida qizil roʻmol bilan taqdirlagan. 1959-yilda Amudaryo tumanidagi „Mangʻit“ sovxozida tashkil etilgan 5 oylik traktorchi-mexanizatorlar kursiga oʻqishga kiradi va uni 1959-yilning may oyida tugatadi. Paxta terimini mexanizatsiyalash boshlanishi bilan Oyim Kamolova kolxozda birinchilardan boʻlib paxta terish mashinasini boshqarishni puxta egallaydi va tez orada komsomol-yoshlar zvenosiga rahbarlik qila boshlagan. Oyim Kamolovaning mexanizatsiyalashgan zevonosi oʻn yil davomida „oq oltin“ hosili terimini oshirib borishgan, Oyim Kamolova oʻzi tugʻilib oʻsgan kolxozda sotsialistik musobaqada doimo gʻolib boʻlgan, ilgʻor zveno nomi Amudaryo tumanidan (1957 yildan) tashqarida ham keng tanilgan. 1956-yilda yuqori hosil – gektariga 60 sentner paxta yetishtirgani uchun zvenochi Oyim Kamolova Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1960-yil 7-martdagi Farmoni bilan Xalqaro xotin-qizlar kunining 50 yilligi munosabati bilan mehnatdagi va ayniqsa samarali jamiyat faoliyatidagi yuksak yutuqlari uchun Oyim Kamolova Lenin ordeni, Oʻroq va Bolgʻa oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni taqdirlangan.

1963-yil yanvar oyida hamqishloqlari Oyim Kamolovani oʻzi tugʻilib oʻsgan „Leninizm“ kolxoziga rais etib sayladilar, 1964-yilda beshta boshqa kolxozlar bilan birlashgandan soʻng Oyim Kamolova Amudaryo tumanidagi Krupskaya nomidagi yiriklashtirilgan kolxozga rahbarlik qilishni davom ettirgan. Kolxoz mehnatkashlari har yili Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining boshqa paxtakor xoʻjaliklariga qaraganda koʻproq paxta hosili olganlar.

SSSR Oliy Sovetining 5, 9 va 10-chaqiriq (1958—1962, 1974—1984), Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 6—8-chaqiriq (1964—1975) deputati etib saylangan. KPSS XXII va XXIV syezdlari delegati (1961, 1971).

Lenin ordeni (03.07.1960), ikki marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni (01.11.1957; 12.10.1973), medallar, shu jumladan „Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun“ medali (03.01.1965) bilan taqdirlangan.

Manbalar

Havolalar  
 Герои страны
 Gazeta
 Gazeta
 Gazeta

Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
1931-yilda tugʻilganlar
Aydos

Aydos — uyat, hayo, hurmat va yuvoshlik yunon maʼbudasi. Bu, shuningdek, odamlarni uyat orqali notoʻgʻri xatti-harakatlardan himoya qilishi kerak boʻlgan sifatning nomi, shuningdek, boy odam tilanchining huzurida ularning moddiy tengsizligining manbasidan qatʼi nazar, birining boyligi va boshqasining qashshoqligi nohaq boʻlishi mumkinligini nazarda tutgan holda, boshdan kechirishi mumkin boʻlgan his-tuygʻu. Aydos uning qadimgi va nasroniy maʼnosidagi yuvoshlik bilan umumiy jihatlarga ega. Aristotel yuvoshlikni shuhratparastlik va qoʻrqoqlik oʻrtasiga qoʻyadi.

Mifologiyada 
Aydos Oltin asr tugaganidan keyin Yerni tark etgan oxirgi maʼbuda boʻlgan. U qasos maʼbudasi Nemezidaning yaqin hamrohi boʻlgan. Manbalardan birida Aydos Prometeyning qizi deb atalgan. Uning onasi Eusebiya deb ataladi. Bunda, mifologiyada u aniq xudo sifatida emas, balki koʻproq jonlantirish sifatida qabul qilinadi.

Ilk davrdagi qadimgi yunon teatr spektakllarida Aydosga ishoralar uchraydi. U Esxil, Evripid, Sofokl pyesalarida tilga olingan.

Maʼbudaning sajdagohlari Afina va Spartada joylashgan.

Baʼzi manbalar uyat va ehtiromning jonlantirilishi deb Aeschyne (Αἰσχύνη) ni ataydilar. Bu figura Adosga teng koʻrinadi.

Manbalar

Havolalar 
 Douglas L. Cairns, Aidos: The Psychology and Ethics of Honour and Shame in Ancient Greek Literature, Oxford, Clarendon Press, 1992.
 Mythology, автор Edith Hamilton.
 qadimgi Yunon xudolari
Amifaon

Amifaon yoki Amitaon (qad. Ἀμυθάων) — Eolidlar oilasidan boʻlgan qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni, Krefey va Tironing oʻgʻli, Biant va Melampodning otasi. Elidadagi Amifaoniya viloyatining eponimi, Qadimgi Olimpiya oʻyinlarining afsonaviy asoschilaridan biri. Uning jiyani boʻlgan Jeyson haqidagi afsonada tilga olingan. Amifaonning avlodlari oʻzlarining bashorat qobiliyatlari bilan ajralib turishgan va Argosda hukmronlik qilishgan.

Mifologiyada 
Qadimgi mualliflar Amifaonni Krefeyning — Fessaliyadagi Iolk shahrining asoschisi va birinchi qiroli, Eolning oʻgʻli va oʻz nasabini Prometeyga olib borgan Ellinning nabirasining uchta oʻgʻlidan biri deb atashadi. Krefeyning rafiqasi uning jiyani Tiro, qirol Elida Salmoneyning qizi boʻlgan, u eridan Eson, Feret va Amifaonni, dengiz xudosi Poseydondan esa — egizaklar Peliy va Neleyni tugʻdi. Neley oʻz qirolligini oʻrnatish uchun Messeniyaga borganida, Amifaon unga ergashgan va keyinchalik Pilosda yashagan. U Idomena (oʻz akasi Feret yoki Argos qiroli Abantning qizi) yoki Aglayaga uylangan. Rafiqasi unga Biant va Melampod ismli oʻgʻillar, qizlari Aeoliya (Eetoliya qahramoni Kalidonning rafiqasi) va Perimeluni (Antionning rafiqasi)ni tugʻdi. Afsonaning muqobil versiyalarida Amifaon — Iolk qiroli.

Esonning oʻgʻli Jeyson Iolkga kelib, Peliydan otasining merosini talab qilganini bilib, Amifaon ham jiyanining talabini qoʻllab-quvvatlash uchun oʻz ona shahriga keldi. Pindarning soʻzlariga koʻra, Yason Iolk qirollik taxtiga oʻz huquqlarini daʼvo qilgan yigʻilishda Amifaon, Feret va Eolidlar oilasining boshqa vakillari ishtirok etgan va Peliy unga birinchi navbatda Oltin junli qoʻy terisi uchun Kolxidaga suzib borishni taklif qilgan. Pavsaniyning taʼkidlashicha, Amifaon „Pelops oʻgʻillari Eliddan butun Peloponnes boʻylab tarqalib ketganidan“ keyin Eliddagi unutilgan Olimpiya Zevs sharafiga musobaqani qayta boshlagan; bu musobaqalar tarixiy davrdagi Olimpiya oʻyinlari prototipiga aylandi.

Amifaonning koʻplab avlodlari folbinlik qobiliyatlari bilan ajralib turardi: masalan, qahramon Melampodning oʻgʻli, Amfiarayning nevarasi yoki chevarasi oldindan koʻra biluvchilardan boʻlgan. Pretning qizlari bilan turmush qurish orqali Amifaon oʻgʻillari Argosning qirollari boʻlishgan.

Xotira 
Vizantiyskiy Stefanning maʼlumotlariga koʻra, Eliddagi Amifaoniya viloyatining nomi Amifaon nomidan shakllangan. Koʻrinishidan, gap Trifiliyadagi Leprey shahri (Elidning janubiy qismi) hududidagi joy haqida ketmoqda.

Miken taraqqiyoti matnlarida tadqiqotchilar qadimgi yunoncha Ἀμυθάων (Amifaon, „kamgap“) bilan bogʻlaydigan a-mu-ta-wo nomi uchraydi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 
 
 
 Hirschfeld G. Amythaonia // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — Stuttgart, 1894. — Bd. I, 2. — Kol. 2014.
 Stoll H. Amithaon // W. H. Roscher: Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1894. — Bd. I, 2. — Kol. 329.
 Wernicke K. Amythaon 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — Stuttgart, 1894. — Bd. I, 2. — Kol. 2013—2014.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Messenia Afsonalari
Amintor

Amintor ( „himoyachi“) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Feniksning otasi, Ormenning (yoki Armenning) oʻgʻli. Ormeniya (Fessaliya qiroli). Peleyga magʻlub boʻlgan Doloplar hukmdori. Gomer uning rafiqasining ismini aytmasdan uni tilga olgan. Oʻgʻlining koʻzini koʻr qilib qoʻygan.

Boshqa versiyada Amintor — Feniksning otasi Eleon (Boeotia) qiroli. Avtolik tomonidan magʻlubiyatga uchradi. Kratetning fikriga koʻra, u avvalgisiga oʻxshaydi.

U Gerkulesning oʻtishiga ruxsat bermadi va Gerkules uni oʻldirdi. Astidamiyaning otasi (Pindar maʼlumotlariga koʻra). Boshqa versiyada Ormeniy Astidamiyaning otasi (Ormeniy shohi Amintor bilan bir xil) deb ataladi. Gerakl Astidamiyaga sovchi qoʻyadi, lekin rad etildi, chunki u allaqachon Deyanira bilan turmush qurgan edi. Keyin Gerakl Ormeniusga qarshi urush boshladi va uni oʻldirdi. Har tomonidan choʻchqa tishlari (yunoncha „amintorlar“) chiqib turadigan dubulgʻa Amintorga tegishli boʻlgan; bu dubulgʻa keyin Odisseyga kelgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Mifologik lugʻat. M., 1990. B.41.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Messenia Afsonalari
Sufle

Sufle ( — nafas olish) fransuzcha yegulik boʻlib, uning asosini koʻpirtirilgan tuxum oqi bilan aralashtirilgan tuxum sarigʻi tashkil etadi.

Tuxum sarigʻi oʻrniga turli xil qaynatilgan va maydalangan masalliqlardan foydalanish mumkin: sabzavotlar (kartoshka, pomidor, makkajoʻxori), sut mahsulotlari (pishloq, tvorog), goʻsht (tovuq, buzoq goʻshti, buzoq jigari). Koʻpincha, mevalar, rezavorlar, shokolad va boshqalardan shirin sufle tayyorlanadi.

Tarixi 
Sufle haqida eng qadimgi maʼlumot XVIII-asr boshlarida yashagan fransuz oshpazi Vinsent La Shapelga tegishlidir. Suflening rivojlanishi va ommalashishi, odatda, XIX-asr boshlaridagi fransuz oshpazi Mari Antuan Kareme nomi bilan bogʻlanadi.

Turlari 
Suflening shoʻr ham, shirin ham turlari mavjuddir. Mazali sufle, koʻpincha, pishloq bilan ismaloq, sabzi kabi koʻkatlar vasabzavotlarni oʻz ichiga oladi. Baʼzida toʻyimli chiqishi uchun parranda goʻshti, bekon, vetchina yoki dengiz mahsulotlarini oʻz ichiga olishi mumkin. Shirin sufle shokolad yoki meva sousi (masalan, limonli yoki malinali) bilan tayyorlanishi mumkin va koʻpincha, shakar kukuni sepib beriladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 Poxlyobkin V. V. Sufle // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 344. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Ratushniy A. S. Sufle // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 3803—81. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.
 Sufle // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 350. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
Oziq-ovqat
Pishiriqlar
Alifbo boʻyicha taomlar
Tuxumli taomlar
Sxug

Sxug ( ‎ sxug, sxuk, zxuk yoki  ‎, sahaweg, zahavek,  ,yoki sxug, zxug) — achchiq qalampir, sarimsoq va qoʻshimcha ziravorlardan tayyorlanganYaman achchiq sousi.

Asosiy turlari va ingrediyentlar 
Sxugning asosiy turlari — quritilgan qizil achchiq qalampir poʻstlogʻi asosidagi „qizil sxug“ va yangi yashil achchiq qalampir poʻstlogʻi asosidagi „yashil sxug“. „Jigarrang sxug“ — ezilgan pomidor bilan yashil sxug aralashmasi.

Urugʻlari olib tashlanmaydigan tuyilgan yoki maydalangan qalampirdan tashqari, sxug tarkibiga, odatda, sarimsoq, kashnich (yoki yalpiz), oʻsimlik moyi, tuz, limon sharbati va qoʻshimcha ziravorlar, masalan: qalampirmunchoq, zira (kamun, zira), qora murch va hil kiradi.

Tarqalishi va foydalanish 

Yamandan sxug Yaqin Sharq mamlakatlariga tarqalgan.

Sxug, ayniqsa, Isroilda keng tarqalgan boʻlib, u yerga yamanlik yahudiylar olib borgan. Sxug ziravor sifatida ham, spred sifatida ham keng ommalashgan boʻlib, xumus va tahini bilan birga falafel noʻxat sharlari yoki shaurma bilan toʻldiriladigan ichi boʻsh pitaning ichiga surtish uchun ishlatiladi (bu maqsadda uni oddiygina xarif deb ataladi — soʻzma-soʻz „achchiq“, ).

Sxug, koʻpincha, jahnun va malavah kabi anʼanaviy Yaman xamirli pishiriqlari bilan birga ham beriladi.

Tayyorlanishi 
Anʼanaga koʻra, sxug murchni tekis tosh yuzasida yanchib maydalash orqali tayyorlangan. Hozir, odatda, ingrediyentlarni tosh hovoncha yoki blenderda maydalash orqali tayyorlanadi.

Yana qarang 

 Adjika
 Harissa

Manbalar 

Oziq-ovqat
Arab oshxonasi
Isroil oshxonasi