Pamukkale

Pamukkale, turkchada „paxta qal’asi“ degan maʼnoni anglatadi, Turkiya janubi-gʻarbidagi Denizli viloyatidagi tabiatli joy. Bu hudud termal buloq suvi oqishi natijasida qolgan karbonat minerali bilan mashhur. U Turkiyaning ichki Egey mintaqasida, yil davomida moʻtadil iqlimga ega boʻlgan Menderes daryosi vodiysida joylashgan.

Qadimgi Yunonistonning Hierapolis shahri umumiy uzunligi taxminan ) boʻlgan travertin qatlami ustida qurilgan. Kenligi ga choʻziladi va  baland. Uni 20 km uzoqlikda Denizli shahridagi vodiyning qarama-qarshi tomonidagi tepaliklardan koʻrish mumkin. Bu hudud mumtoz antik davrdan beri oʻzining termal buloqlari bilan sayyohlarni oʻziga tortadi. Uning ushbu turkcha nomi kaltsitga boy va buloqlar tomonidan ming yillar davomida shakllangan yaltiroq, qordek oq ohaktosh yuzasiga ishora qiladi. Togʻ yonbagʻirlaridan asta-sekin tomchilab tushayotgan minerallarga boy suvlar toʻplanib, mineral teraslar boʻylab quyida joylashgan hovuzlarga quyiladi.

Ushbu hudud 1988 yilda Hierapolis bilan birga YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan .

Geologiyasi 

Pamukkale terrasalari issiq buloqlardan mineral suv bilan toʻplangan choʻkindi jinsi travertindan qilingan. Bu hududda  haroratgacha boʻlgan 17 ta issiq buloq mavjud  . Buloqdan chiqqan suv  travertinli teraslarning boshiga va ) kaltsiy karbonat toʻplaydi . Uzunligi  dan  . Kaltsiy karbonat bilan toʻyingan suv yuzaga kelganda, undan karbonat angidrid gazsizlanadi va kaltsiy karbonat toʻplanadi. Kaltsiy karbonat suvda yumshoq gel sifatida toʻplanib, oxir-oqibat travertinga aylanadi.

Arxeologiyasi 

Shaharning kelib chiqishi haqida atigi bir nechta tarixiy faktlar maʼlum. Xetlar yoki forslarning mavjudligiga oid izlar buyerda topilmagan. Frigiyaliklar, ehtimol, Miloddan oldingi 7-asrning birinchi yarmida maʼbad qurishga uringanlar. Dastlab yaqin atrofdagi Laodiceashahri fuqarolari tomonidan foydalanilgan bu maʼbad keyinchalik Hierapolis markazini tashkil qiladi.

Hierapolis issiq kurorti Miloddan avvalgi 2-asr boshida Salavkiylar imperiyasi davrida tashkil etilgan. Antiochus the Great 2000 yahudiy oilalarini Lidiya va Frigiyaga Bobil va Mesopotamiyadan yubordi, keyinchalik ular Yahudiyadan koʻproq qoʻshildi. Yahudiylar jamoati Hieropolisda koʻpaygan va miloddan avvalgi 62-yilda 50 000 ga yaqin deb hisoblangan. Hieropolis shifolash markaziga aylandi, u yerda shifokorlar issiq buloqlarni bemorlarni davolash uchun ishlatishdi. Bundan tashqari uning yordamida miloddan avvalgi 2-asrda bronza tangalar zarb qila boshlangan. Ushbu tangalar Hieropolis deya nomlanadi. Bu nom asl maʼbadga tegishlimi yoki yoʻq nomaʼlumligicha qolmoqda( , hieron) yoxud sharafli Hiera, Heraklning oʻgʻli Telephusning xotini va Mysian malika Augega borib taqalaishi mumkin. Bu nom oxir-oqibat Hierapolisga („muqaddas shahar“) nom boʻldi. Miloddan avvalgi 133-yilda Attalus III vafot etgach, u oʻz shohligini Rimga vasiyat qildi. Shunday qilib, Hierapolis Rimning Osiyo viloyati tarkibiga kirdi. Milodiy 17-yilda imperator Tiberiy hukmronligi davrida kuchli zilzila shaharni vayron qildi.

Masihiy Havoriy Pavlusning taʼsiri bilan Efesda boʻlganida bu yerda cherkov tashkil etilgan. Masihiy havoriy Filipp hayotining soʻnggi yillarini shu yerda oʻtkazdi. Shaharning shahidi Filipp miloddan avvalgi 80-yilda xochga mixlangan joyda qurilgan deb taxmin qilingan. Uning qizlari ham mintaqada paygʻambarlik qilgani aytilgan. 4-asrda nasroniylar Pluton darvozasini toshlar bilan toʻldirib, nasroniylik hukmron dinga aylandi va bu hududdagi boshqa dinlarni siqib chiqara boshlagan, degan fikrni bildirishgan. Dastlab Frigiya Pakatiana  Vizantiya imperatori Yustinian 531-yilda Ierapolis yepiskopini metropolitan darajasiga ko‘tardi. Rim vannalari xristian manbasiga aylantirildi. Vizantiya davrida shahar gullab-yashnashda davom etdi va xristianlikning muhim markazi boʻlib qoldi.

Muzey 
Muzeyda Hieropolis, shuningdek, Laodikiya, Colossae, Tripolis, Attuda va Lycos (Çürüksu) vodiysining boshqa shaharlaridan olingan tarixiy ashyolar mavjud. Muzeyda Beycesultan Hüyükda topilgan asarlar uchun bronza davri hunarmandchiligi namunalarini oʻz ichiga olgan boʻlim ham mavjud. Shuningdek, Caria, Pisidia va Lydia mintaqalaridagi artefaktlar namoyish etiladi. Muzeyning koʻrgazma maydoni uchta yopiq maydondan iborat, sharqiy tarafdagi ochiq maydonlar kutubxona va gimnaziya sifatida ishlatiladi. Ochiq koʻrgazma maydonidagi artefaktlar asosan marmar va toshdan tuzilgan.

Jahon merosi sayti 

Pamukkale Hieropolis bilan birgalikda Jahon merosi obyekti sifatida tan olingan. Hieropolis-Pamukkale 1988-yilda Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Bu maqomi va tabiiy goʻzalligi tufayli sayohat qilish uchun arzirli joy sanaladi.

Qardosh shaharlar 
Pamukkale shahri ikkita qardosh shaharga ega:

  Eger, Hungary
  Las Vegas, United States

Manbalar

Havolalar 

 Pamukkale rasmiy sayti
 Paali sharsimon panorama
 YuNESKO Jahon merosi saytining maʼlumotlar jadvali
 Yerdagi jannatning marmar zinapoyalari: Pamukkale
 Ierapolis-Pamukkale NASA Yer observatoriyasida
 Pamukkaledan video (4k, UltraHD)
 Yozda Pamukkalega tashrif buyurish uchun eng yaxshi maslahatlar