Qarshi tumani

Qarshi tumani — Oʻzbekiston Respublikasining Qashqadaryo viloyatidagi tuman, 1931-yil 1-oktabrda tashkil etilgan. Shimoldan Koson, shimoli-sharqdan Chiroqchi, sharqdan Qamashi, Gʻuzor, janubdan Nishon, gʻarbdan Kasbi tumanlari bilan chegaradosh. Maydoni 0,9 ming km. Aholisi 259,4 ming kishi (2022). Tumanda 1 shahar (Beshkent), 16 ta qishloq fuqarolari yigʻini (Bogʻobod, Dasht, Hilol, Kat, Kojar, Nuqrobod, Paxtakor, Poshton, Qoratepa, Qovchin, Talliqoʻrgʻon, Taxtapul, Xonobod, Yertepa, Charogʻil, Choʻliboʻston) bor. Markazi — Beshkent shahri.

Tabiati 
Tuman hududi Qashqadaryoning eng quyi oqimidagi tekislikda joylashgan (eng baland joyi 387 m). Oʻrqir joylar (Mullaquvvat qirlari, balandligi 424 m, Qoʻngʻirtogʻ, balandligi 571 m), botiqlar (Charogʻil botigʻi) va shoʻrxoklar bor. Tuman hududi orqali Qashqadaryo va uning irmoqlari, Fayziobod, Patron—Beshkent va boshqalar kanallar oqib oʻtadi. Gazneft, qoʻngʻirtosh, shagʻal qazib olinadigan konlar bor. Iqlimi kontinental. Qishi iliq. Yanvarning oʻrtacha harorati 0°, 2°. Baʼzan, —22°, —27° gacha sovuq boʻlishi mumkin. Yozi issiq. Iyulning oʻrtacha harorati 28,8°, eng yuqori harorat 47°. temperatura 5° dan yuqori boʻlgan kunlar soni 284 —298 kunni tashkil etadi. Yillik yogʻin 190 – 220 mm. Tuproqlari unumdor boʻz tuproqlardan iborat. Daryo vodiysida oʻtloq, allyuvial, Charogʻil botigʻida shoʻrxok tuproqlar tarqalgan. Yovvoyi oʻsimliklardan shoʻra, shuvoq, yantoq, oqquray, kovrak, qargʻaoyoq, qamish, shoʻrajriq, yulgʻun va boshqalar oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan boʻri, tulki, chiyaboʻri, qoʻshoyoq, jayra, yumronqoziq, echket; mar, qum boʻgʻma iloni uchraydi.

Aholisi 
Aholisi, asosan, oʻzbeklar (97,3%), shuningdek, tojik, qozoq, rus, qirgʻiz, turkman va boshqalar millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 kmga 288,2 kishi. Shahar aholisi 94,1 ming kishi, qishloq aholisi 165,3 ming kishi (2022).

Mahallalar 
Qarshi tumani 57 ta mahalla fuqarolar yigʻinidan tashkil topgan.

Iqtisodiyoti 
Tuman Qarshi shahri atrofida joylashganligi uchun paxtachilik bilan birga gʻallachilik, sabzavot va polizchilik, bogʻdorchilik, chorvachilikka ixtisoslashgan. Pillachilik bilan ham shugʻullaniladi. Tumanda Qarshi shahri attorlik va toʻquvchilik fabrikasining gilam toʻqish sexi, MTP, avtokorxona, qurilish tashkilotlari, kimyoviy mahsulotlar ishlab chiqarish korxonalari, paxta tozalash, gʻisht zavodlari, bozorlar, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor. Kichik, oʻrta biznes va yirik korxonalar, mikrofirmalar faoliyat koʻrsatadi. 5 qoʻshma korxona ishlab turibdi.

Qarshi tumanida dehqon, fermer xoʻjaliklari faoliyat koʻrsatadi. 16,5 ming ga yerga paxta, 15,2 ming ga yerga don, shuningdek, kartoshka, sabzavot va poliz, ozuqa ekinlari ham ekiladi. Tutzor, tokzor, mevazorlar bor. Koʻpyillik daraxtzorlar, koʻchatzorLar, ihota daraxtzorlar, yaylovlar mavjud. Tumandagi jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida 50,5 ming qoramol, 82 ming qoʻy va echki, 53,5 ming parranda, 435 yilqi boqiladi.

Beshkent — Qarshi yoʻnalishida avtobus va marshrutli taksilar qatnaydi.

Ijtimoiy soha 
60 umumiy taʼlim maktabi (43 mingdan ziyod oʻquvchi), litsey, bolalar musiqa maktabi, 3 kasb-hunar kolleji (1,6 ming oʻquvchi), 36 kutubxona (290 ming nusxa asar), 3 madaniyat uyi, 13 klub muassasasi faoliyat koʻrsatadi. Madaniyat va istirohat bogʻi, ashula va raqs ansambllari mavjud. Stadion, tennis korti va boshqalar sport inshootlari bor. Beshkent shahrining Mustaqillik maydonida „Humo qushi“ monumenti oʻrnatilgan. Tuman markaziy kasalxonasi (315 oʻrin), tugʻruqxona, 3 poliklinika, 14 qishloq vrachlik punkti, qishloq uchastka kasalxonasi, 9 qishloq vrachlik ambulatoriyasi, 36 feldsherakusherlik punktida 216 vrach, 1456 oʻrta tibbiy xodim aholiga xizmat koʻrsatadi. Qarshi tumanida tarixiy va meʼmoriy yodgorliklardan Hazrati Sulton maqbarasi (12—16-asrlar), Toshmasjid (16—18-asrlar), Xalfa Eshon masjidi (16—17-asrlar), Chorgumbaz masjidi (16— 17-asrlar) va boshqalar saqlangan. 1991-yildan „Naxshab“ gazetasi nashr etiladi (adadi 600 nusxa).

Moddiy madaniy meros obyektlari 
Qarshi tumanida 128 ta obyekt Oʻzbekiston Respublikasining Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Arxeologiya yodgorliklari 
Tumanda jami 105 ta arxeologiya yodgorligi davlat muhofazasiga olingan.

Arxitektura yodgorliklari  
Tumanda jami 15 ta arxitektura yodgorligi davlat muhofazasiga olingan.

Monumental sanʼat yodgorliklari  
Tumanda jami 4 ta monumental sanʼat yodgorligi milliy roʻyxatga kiritilgan.

Diqqatga sazovor joylar  
Tumanda jami 4 ta diqqatga sazovor joylar milliy roʻyxatga kiritilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston tumanlari
Qashqadaryo viloyati tumanlari