MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Vildé-Guingalan

Vildé-Guingalan Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Dinan tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
878 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 120,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 7,3 km2.

Manbalar 

Côtes-d'Armor shaharlari
Yffiniac

Yffiniac Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Saint-Brieuc tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
4295 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 245,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 17,5 km2.

Manbalar 

Côtes-d'Armor shaharlari
Yvias

Yvias Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Saint-Brieuc tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
661 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 57,0 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 11,6 km2.

Manbalar 

Côtes-d'Armor shaharlari
Yvignac-la-Tour

Yvignac-la-Tour Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Dinan tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1118 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,5 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 35,5 km2.

Manbalar 

Côtes-d'Armor shaharlari
Arktika mintaqasi

Arktika mintaqasi — Yerning tabiat mintaqasi. Arktikaning katta qismini oʻz ichiga oladi. Qurukliqda Arktika mintaqasiga arktika muz sahrolari zonasi kiradi. Dengizlari qalin muz bilan qoplanganligi bilan ajralib turadi. Arktika mintaqasi chegarasi eng iliq oy (iyul yoki avgust)ning 5° li izotermasiga toʻgʻri keladi. Arktika havo massalari hukmronlik kiladi. Arktika sovuq sahrolari landshaftlari tarqalgan boʻlib, iqlimi sovuq, yoppasiga abadiy muzloklar bilan qoplangan, tuproqlari yaxshi rivojlanmagan, biologik va geokimyoviy jarayonlar juda suyet.

Manbalar

Havolalar 
 Maʼlumotlar ombori 

Geografiya
Arktika va antarktika muz sahrolari zonalari

Arktika va antarktika muz sahrolari zonalari — Arktika va Antarktikaning orolli va materikning quruklik qismini oʻz ichiga oladi. Arktikaga Arktika mintaqasidagi yerlar kiradi. Eng nam Atlantika boʻyi zonalarida (Elsmir o.dan Grenlandiya, Shpitsbergen, Frans-Iosif Yeri orqali Novaya Zemlya o.gacha) keng muzlik qoplamlari (umumiy maydoni 2 mln. km² dan ziyod) boʻlib, muz sahrosininglandshaftlarihukmron. Qolgan qurukliqda toshloq sahrolar bor, ularda biologik va geokimyoviy jarayonlar juda sust, oʻsimliklar siyrak, tuproklari deyarli rivojlanmagan. Antarktikaga Antarktida materigi va unga yaqin orollar kiradi.

Manbalar

Havolalar 
 Maʼlumotlar ombori 

Geografiya
Arktika zoogeografiya oblasti

Arktika zoogeografiya oblasti — Dunyo okeani zoogeografiya oblasti. Shimoliy kugb doirasidajoylashgan. Shimoliy muz okeanining Barens dengizi janubiygʻarbiy qismidan tashqari hamma dengizlarini, jumladan Oq dengiz va Gudzon koʻrfazini oʻz ichiga oladi. Chegarasi Shimoliy Amerikaning sharqiy sohillari boʻylab Nyufaundlendning janubi-gacha davom etadi. Dengizlarining uncha chuqur boʻlmasligi va ularga juda koʻp daryolarning quyilishi sababli suvida tuzlar miqdori dunyo okeaniga nisbatan kam. Suvi sovuq boʻlganligi, kishda doim muz bilan qoplanganligi uchun hayvonot dunyosi xilma-xil emas, iliq dengizlarda keng tarqalgan koʻpchilik hayvonlar bu yerda uchramaydi yoki kam uchraydi. Suvning chuqurligi boʻylab harorat deyarli bir xil boʻlganligi uchun hayvonot dunyosi ham har xil chuqurlikda kam oʻzgaradi. Leknn qutb yozida suvning kecha va kunduz davomida yoritilib turishi tufayli Arktika suvlarida yezda fito va zooplanktonning ayrim turlari juda tez koʻpayib, katta bio massa hosil qilishi natijasida dengiz hayvonlarining koʻpayishi uchun qulay sharoit vujudga keladi. Bu jihatdan Barens dengizi diqqatga sazovordir. Shimoliy Atlantikadan bu yerga yezda treska, piksha, olaboʻgʻa, seld, sayra kabi baliqlar koʻplab keladi, ular tral yordamida ovlanadi. Arktika zoogeografiya oblastining hayvonot dunyosi 3000 dan ortiq turni oʻz ichiga oladi, shundan 17 turi sut emizuvchilar, 150 turi baliklardan iborat. Sut emizuvchilardan oq ayiq, qutb, yaʼni Grenlandiya kiti, beluxa va narval delfinlari, morj, kokildor tyulen; qushlardan kayra, qutb krachkasi, chistik va baliqchi qushlarning ayrim turlari; baliklardan semga, yalangbaliq, sharq treskasi, sayka va boshqalar Arktika zoogeografiya oblasti uchun xos boʻlgan hayvonlar hisoblanadi. Gagarka, kugb oq baliqchisi, sayka, sharq treskasi, ayrim losossimonlar (omul, chir, shopur) endemik turlardir. Arktika zoogeografiya oblasti hayvonot dunyosiga odam faoliyati nisbatan kam taʼsir koʻrsatgan. Arktika zoogeografiya oblastiga xos koʻpchilik hayvonlar soni kam boʻlgani uchun ularni qoʻriklash maqsadida bir kancha tadbirlar amalga oshirilmoqda. Chunonchi Arktika havzasidan foydalanadigan barcha davlatlar oʻrtasida oq ayiq va Grenlandiya kitini muhofaza qilish toʻgʻrisida bitim tuzilgan. Morj, kokildor tyulen, oq baliqchi va baliqlarning bir qancha turlari ham muhofaza qilinadi.

Manbalar

Havolalar 
 Maʼlumotlar ombori 

Geografiya
Arktogeya

Arktogeya (yunoncha arktos — shimol va gaia — yer) — Quruklik faunasi dunyosi. Shimoliy Amerika, Yevrosiyo (Arabiston yarim oroli, Hindiston va Hindixitoydan tashqari), Shimoliy Afrikani (Sahroi Kabir bilan birga) oʻz ichiga oladi. Yagona zoogeografiya oblasti — Golarktikadan iborat. Baʼzan Arktogeya Neoarktika va Palearktika oblastlariga ajratiladi (qarang Golarktika zoogeografiya oblasti).

Manbalar

Havolalar 
 Maʼlumotlar ombori 

Geografiya
Arktotretik flora

Arktotretik flora — Arktouchlamchi flora — asosan uchlamchi davrda Yerning Shimoliy yarim shari (Osiyo, Grenlandiya, Shimoliy Amerika)da keng tarqalgan daraxtlar. Keyingi tekshirishlar Arktotretik floraning bir qismi boʻr davriga oid ekanligini koʻrsatdi.

Manbalar

Havolalar 
 Maʼlumotlar ombori 

Geografiya
Abdulla Qurbonov

Abdulla Akbarovich Qurbonov (1976-yil 2-sentabrda tugʻilgan) oʻzbek qoʻshiqchisi va kinoaktyoridir.

2013-yil 16-fevralda qoʻshiqchining ichki ishlar boshqarmasida bezorilik qilayotgani haqidagi video YouTubeda paydo boʻldi. Qurbonovning soʻzlariga koʻra u Boʻstonliqdagi toʻydan keyin kafega borib, spirtli ichimlik isteʼmol qilgan va janjalda qatnashgan va 10 kunga qamatilgan. 2013-yil 26-fevralida Oʻzbeknavo estrada birlashmasi Abdulla Qurbonovga berilgan litsenziya bitimda nazarda tutilgan shart va talablarni muntazam buzgani uchun bekor qilinishi haqida rasmiy bildirish tarqatdi.

Filmografiyasi

Aktyor

Manbalar 

1976-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Oʻzbekistonlik erkak qoʻshiqchilar
Armaniston togʻligi

Armaniston togʻligi — Gʻarbiy Osiyodagi uch togʻlikdan biri, asosan, butun Armaniston hududi va Gruziyaning janubiy qismini, qisman Turkiya va Eronni ishgʻol etgan. Armaniston togʻligi gʻarbda Kichik Osiyo togʻligiga, sharqda Eron togʻligiga qoʻshilib ketadi. Maydoni taxminan 400 ming km². Relyefi uchlamchi va toʻrtlamchi davrlarning lava tuf jinslaridan tuzilgan yassitogʻliklar, vulkan konuslari va tektonik botiqlardan iborat, bu botiqdarni burmali-palaxsali tizmalar ajratib turadi. Koʻpgina tizmalar bir qancha soʻngan vulkanlardan iborat. Eng yirik vulkanlari: Katta Ararat (5165 m), Sebelan (4821 m), Syupxan (4434 m). Xrom, mis, temir, toshkoʻmir, alunit va boshqalar foydali qazilmalari bor. Togʻlikdan Kura, Araks, Furot daryolari boshlanadi. Mineral buloqlar mavjud. Baʼzi bir botiklar koʻllar bilan band (Van, Sevan va hokazo). Eng katta botiqlari: Ararat, Arzirum, Tabriz va boshqalar Iqlimi subtropik, kontinental. Togʻlarda yiliga 300 — 800 mm, botiqlarda 150 — 300 mm yogʻin yogʻadi. Botiqlar quruq dasht va chala choʻllardan iborat, togʻ yon bagʻirlarining pastroq qismlarida keng bargli va igna bargli oʻrmonlar hamda butazorlar bor.

Manbalar

Havolalar 
 Maʼlumotlar ombori 

Geografiya
Togʻlar
Pishirilgan sut

Pishirilgan sut yoki qaynatib pishirilgan sut bir sut mahsuloti boʻlib, qaymogʻi olinmagan sutni avval qaynatib, keyin bir meʼyorda isitish orqali tayyorlanadi. Mahsulot sargʻish rangda boʻladi. Xom sutdan farq qilib uzoqroq saqlanadi va achimaydi. Pishirilgan sutdan qizarib ivigan qatiq tayyorlash, uni qandolatchilikda ishlatish mumkin.

Pishirilgan sut yogʻliligi 6% yogʻi olinmagan sutdan tayyorlanadi. U 80—85°C haroratda 4 soat yoki 90—95°C haroratda 2-3 soat mobaynida saqlanadi.

Manbalar 

Sut mahsulotlari
Qatiq

Qatiq sut mahsuloti boʻlib, tabiiy sutdan uni maxsus bakteriyalar yordamida achitish orqali olinadi. Qatiq oqish rangli, quyuq va nordon boʻladi. Pishirilgan sutdan tayyorlangan qatiq ivitilgan qatiq deyiladi. Uni maxsus xaltalarga sizdirib quyuq qatiq (suzma) olinadi. Qatiqni shundayligicha ichish mumkin (spirtli ichimliklar isteʼmolida mastlikda yordam qiladi) yoki taom va salatlarga qoʻshib isteʼmol qilish mumkin.

Qatiq — qaymogʻi olinib yoki olinmay pishirilgan sigir sutiga tomizgʻi solib ivitiladigan sut kislotali parhez mahsulot. Tarkibidagi yogʻ miqdoriga qarab yogʻli (3,2% sut yogʻi) va kam yogʻli (sut yogʻi 0,05% dan oshmaydi) qatiqlar boʻladi. Odatda oddiy qaymogʻi olinib yoki olinmay pasterizatsiyalangan sutga sut kislota hosil qiladigan streptokokkli tomizgʻi solib tayyorlanadi (qarang Kefir). Mikroorganizmlarning rivojlanishi natijasida hosil boʻlgan fermentlar taʼsirida sut tarkibidagi laktoza (sut qandi) sut kislotasiga aylanib, oʻz navbatida, sutdagi kazein (sut oqsili)ni ivitib, quyiltiradi. Natijada sut nordon mazali, quyuq, yanada foydaliroq neʼmatga aylanadi. Q. kishi organizmida sutga nisbatan yaxshi hazm boʻladi. Q.ni uy sharoitida tayyorlash uchun sut qaynatilib, keyin 30—35° gacha sovitiladi, soʻngra ivitiladigan idishlarga quyilib, tomizgʻi (1 litr sutga 1 osh qoshiqda qatiq yoki smetana) solib aralashtirib yuboriladi. Idishning qopqogʻini yopib, qalin qilib oʻrab qoʻyiladi. 4-5 soatdan soʻng Q tayyor boʻladi.

Q.ning oʻzi isteʼmol etiladi, ovqatlarga qoʻshiladi, kuvda pishib sariyogʻ (maska yogʻ) olinadi, ayron, suzma, qoqirim (guruch pishgan suvga Q. solib qaynatilgan quruq shoʻrva) tayyorlanadi. 

Oʻzbekistonda asosan sigir,echki, tuya kabi hayvonlar sutidan qatiq tayyorlanib isteʼmol qilinadi .

Yana qarang 

 Sut sanoati
 Sut
 Tvorog
 Qaymoq

Havolalar 
 Qatiq tayyorlash 

Sut mahsulotlari
Oʻzbek oshxonasi
Turk oshxonasi
Bolgar oshxonasi
Ozarbayjon oshxonasi
Sut mahsulotlari

Sut mahsulotlari sutdan tayyorlanadigan oziq-ovqat mahsulotlaridir. Aksariyat sut mahsulotlari katta energetik qiymatga ega. Sut mahsulotlari asosan sigir sutidan tayyorlanadi, biroq echki, qoʻy, yilqi va tuya suti ham ishlatiladi. Sut sogʻliq uchun juda foydalidir. Ayniqsa tuya suti.

Yana q. 

 Sut sanoati
 Sut
 Tvorog
 Qaymoq
 Qatiq
 Pishloq

Sut mahsulotlari
Ashikoʻl

Ashikoʻl – Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi koʻl. Amudaryoning oʻng sohilida. Gʻarbda Bestoʻba va sharqda Qush-tepa balandliklari orasida joylashgan. Shimoldan janubga yoʻnalgan. Gʻarbiy sohillari Tabaqqum choʻliga tutash. Uzunligi 800-1000 m, eni 300-350 m, oʻrtacha chuq. 2 – 3 m. Sugʻorishdan ortgan va tashlama suv kelib quyiladi. Suv koʻp kelgan yili sathi kengayadi. Qirgʻoqlari qumloq, qamishzor, oʻrtacha shoʻrligi 1 lda 8 – 10 g va undan koʻp. Baliqchilikda foydalaniladi.

Manbalar 

Koʻllar
Geografiya
Asosli togʻ jinslari

Asosli togʻ jinslari — Magmatik jinslar. Kremniy oksidi bilan toʻyinmagan va tarkibida kvars boʻlmagan jin-slar. Asosli togʻ jinslarida kremniy oksidi 50 — 55 % dan ortmaydi. Nordon tog jinslariga nisbatan kaliy, natriy kam, temir, kalsiy, magniy esa koʻp. Mineral tarkibida asosli plagioklazlar koʻproq, ortoklaz, mikroklin esa kam. Bunday jinslarga gabbro, bazalt, diabaz va b. kiradi. Asosli togʻ jinslari Oʻzbekistonda Janubiy Fargʻona, Turkiston, Tomdi, Sulton Uvays va Nurota togʻlarida uchraydi.

Manbalar 

Geografiya
Asteroteka

Asteroteka (Asterotheca) – Qirq-quloqdoshlar oilasiga mansub sporali oʻsimliklar turkumi. Faqat qazilma holda uchraydi. Barglari murakkab, yirik va uch karra patsimon. Sporali va sporasiz yaproqchalarining tuzilishi oʻxshash. Qazilma holda Asterotekaning sporali, sporasiz barglarining izlari va sporasi Oʻrta Osiyo (Nurota, Hisor togʻlari) va boshqa hududlarda topilgan. Asterotekaning 15 ga yaqin turi maʼlum.

Manbalar

Havolalar 
 Maʼlumotlar ombori 

Tabiatshunoslik
Astronomik geodeziya

Astronomik geodeziya – Geodeziyaning maʼlum tarmoqlarini qurish nazariyasini hamda usullari va Yerning shakli, oʻlchamlari va gravitatsion maydonini oʻrganadigan boʻlimi. Astronomik geodeziya Yer yuzasida va Yer yaqinidagi fazoda oʻtkazilgan astronomik, geodezik va gravimetrik oʻlchashlar asosida geodeziyaning asosiy ilmiy muammolarini hal etadi. Astronomik geodeziyaga nazariy geodeziya va yoʻldosh geodeziya boʻlimlari kiradi.

Manbalar

Havolalar 
 Maʼlumotlar ombori
Bosim

Bosim - bu tabiat va inson hayotida alohida o'rin tutadigan jismoniy miqdor hisoblanadi.

Bosim — biror jismning boshqa jism sirtiga tik yoʻnalishda taʼsir qiladigan kuchlar intensivligini ifodalovchi fizik kattalik. Pa(paskal) yoki N/sm2 da oʻlchanadi.

Kuchlar sirt boʻylab tekis taqsimlangan boʻlsa, u holda bosim : 

P=F/S 

bunda F —  jism sirtiga taʼsir qiladigan kuch,    S — jism yuzasi. 

Bosimning bir necha turi mavjud:                         •Gidromexanik bosim— suyuklikning biror nuqtasidagi bosim. U gidrostatik (tinch holatdagi suyuklikka oid) va gidrodinamik (harakatdagi suyuqlikka oid) xillarga boʻlinadi. Gidromexanik bosimning atmosfera bosimidan katta bosim - ortiqcha bosim, atmosfera bosimidan kichik bosim - vakuummetrik bosim deb ataladi.

Bundan tashqari, havo bosimi, bugʻ bosimi, parsial bosim (gazga oid), yonilgʻi ichki yonuv dvigateli silindrida yonganda hosil boʻladigan gaz bosimi va boshqa xil bosimlar boʻladi. Biror idish, qozon hamda boshqalar ichidagi va atrofdagi muhit bosimlari birgalikda mutloq bosim deyiladi. 

Meteorologiyada bosim birligi bar yoki mm sim. ust. bilan ifodalanadi. MKS tizimida (qarang Birliklar tizimi) bosim birligi sifatida N/m2 (nyuton kvadrat metr), SGS tizimida — dina/sm2 (dina kvadrat santimetr), MKGSS tizimida — kgk/m2 (kilogramm kuch kvadrat metr) qabul qilingan. Bosim barometr, datchik va manometr bilan oʻlchanadi.

Katta qiymatlardagi bosimni ifodalash uchun SI sistemasiga tegishli boʻlmagan Bar birligi ham keng ishlatiladi. 

1 bar = 105 Pa = 1.02 kgk/sm2=10200 mm H2O ust.

Texnikada eng keng tarqalgan bosim oʻlchov birligi bu meʼyoriy atmosfera bosimi xisoblanadi. U erkin tushish tezligi 9,806 m/s va simob zichligi 13.595 boʻlganda, balandligi 760 mm boʻlgan simob ustunini muvozanatlagan xavo bosimi, yaʼni meʼyoriy atmosfera bosimi orqali ifodalanadi. Bunday simob ustuni xar bir kvadrat santimetrga oʻz ogʻirligiga teng boʻlgan bosim bilan taʼsir koʻrsatadi.

1Ratm = 760 mm Hg ust. = 1,033 kgk/sm2 = 101325 Pa = 1.01 bar.

Agar bosimni toʻgʻridan toʻgʻri milimetr simob ustuni tarzida ifodalasak, 

1 mm Hg ust = 133,3 Pa = 13.59 mm H2O ust. 

Bosim simob ustuni balandligi birligida ifodalansa, Atmosfera bosimini simob ustuni yordamida oʻlchashni kashf etgan olim Evangelista Torricelli sharafiga birligini Torr deb yuritiladi.

Manbalar
Kulgi kuni

Kulgi kuni yoki Hazil kuni — aprel oyining birinchi kuni. Koʻp mamlakatlarda shu kuni odamlarni hazil qilib aldash udumga aylangan. AQShda hazil qurboni „aprel ahmogʻi“ („April fool“) deb ataladi.

Hazil kuni udumi qayerda boshlanganini hech kim bilmaydi. Baʼzi tarixchilar bu odat Fransiyada boshlangan boʻlishi mumkin deb ishonadi. U yerda eski yangi yil bayrami 25-martdan 1-aprelgacha nishonlangan va odamlarning sovgʻa almashishi bilan yakunlangan. 1560-yillarning oʻrtalarida Qirol Charles IX yangi yilni 1-yanvarga surgan. Yangi yilni shundan keyin ham aprelda nishonlaganlar „aprel baliqlari“ deb atalgan va ularga hazil bilan masxaralab sovgʻalar yuborilgan. 

Hazil kuni yana qadimiy Rim bahor festivali Hilariaga bogʻliq boʻlishi mumkin. Bu bayram Attis xudosining qayta tirilishini nishonlagan.

Manbalar

Havolalar 
 Hazillar muzeyi: Eng yaxshi yuzta kulgi kuni hazili 
 Kulgi kuni hazillariga bagʻishlangan saytlar roʻyxati 

Aprel
Bayramlar
Oʻzbeknavo

"OʻZBEKNAVO", "Oʻzbeknavo" estrada birlashmasi — respublikada estrada sanʼati sohasida faoliyat yurituvchi tashkilot. 1996-yil OʻzR Madaniyat ishlari vazirligi tasarrufida Oʻzbek davlat estrada birlashmasi hamda Oʻzbek davlat filarmoniyasi negizida "Oʻzbeknavo" gastrol konsert birlashmasi nomi bilan tashkil etilgan. 2001-yildan hozirgi nomda. Asosiy vazifasi Oʻzbekiston estrada sanʼatini rivojlantirish, estrada jamoalari, yakka ijrochilar faoliyatini muvofiqlashtirish va takomillashtirish, ularning ijodii, iqtisodii, huquqii manfaatlarini himoya qilish, respublika hududida va uning tashqarisida gastrolkonsert faoliyatini amalga oshirish, yakka ijrochilar va estrada guruhlarining faoliyat yuritishi uchun litsenziyalar berish, estrada sohasida axborot maʼlumotlar bazasini yaratish, monitoring oʻtkazish va boshqalar "Oʻ." respublikada oʻtkaziladigan milliy bayramlar, yubiley tantanalari va boshqalar rasmiy davlat tadbirlariga masʼul boʻlib, ular uchun maxsus shoudasturlar, tomosha, konsertlarni tayyorlaydi. Yosh iqtidorli sanʼatkorlarni ragʻbatlantirish maqsadida Maʼmurjon Uzoqov va Joʻraxon Sultonov nomidagi (Margʻilon), Hoji Abdulaziz Abdurasulov nomidagi (Samarqand), Komiljon Otaniyozov nomidagi (Xorazm), F. Mamadaliyev va O.Yusupov nomidagi (Andijon) anʼanaviy xonandalik tanlovi, "Asrlar navosi" koʻhna milliy sozlar ijrochilari (Buxoro), "Yangi taronalar" hamda "Aziz ona yurtim navolari" milliy estradamusiqa tanlovlari va boshqalarni oʻtkazadi. "Oʻ." birlashmasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi hamda barcha viloyatlarda boʻlimlari mavjud.

Yoʻldosh Norboʻtayev. 

Oʻzbeknavo estrada birlashmasi Oʻzbekiston Respublikasi organi boʻlib, mamlakat milliy estradasini nazorat qiladi. Organ nizomida Oʻzbeknavo respublikada estrada madaniyatini yuksaltirish, estrada sanʼati namoyandalarining ijodiy imkoniyatlarini kengaytirish, estrada sahnalaridan foydalanishni yaxshilash, madaniy, ishlab chiqarish, ilmiy, iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish uchun kuch va mablagʻlarni birlashtirish maqsadida tashkil etilgani koʻrsatilgan.

Manbalar

Havolalar 
 Rasmiy sayti
Xaker

Xaker ( — yaʼni chopish¸ boltalash) — informatsion texnologiyalar boʻyicha favqullotda malakaga ega mutaxassis. Kompyuter sistemasini oʻta chuqur biladigan shaxs. Avval boshdan xaker degan atama kompyuter dasturlarini tezda yoza oladigan, yoki qurumlarni tezda soʻzlay oladigan dasturchilarga nisbatan ishlatilgan. Xakerlar asosan 3 turga toifalashadi: Black hat, White hat va Grey hat.

Hack soʻzi hippilar jargonida parvarishlanib, dunyo lugʻatiga kirgan. Hozir xaker soʻzi kreker, yaʼni buzgʻunchi maʼnosida notoʻgʻri ishlatiladi.

Xakerlar oʻz siyosiy simpatiya va antipatiyalariga koʻra harakat qilib kompyuter dasturlariga ataylabdan ziyon yetkazishadi. Amerika Qoʻshma Shtatlari va Yevropada xakerlik kiberjinoyat tarzida malakalanadi.

Manbalar

Havolalar 

Haker
Submadaniyatlar
Yangi yil kuni

Yangi yil kuni — 1-yanvar kuni, grigoriy kalendarining va Rim imperiyasida ishlatilgan yulian kalendarining birinchi kunida nishonlanadi. Odatda xristianlarning grigoriy kalendarida yangi yil Isoning sunnat qilish ziyofatini belgilagan. Ingliz va Luteran cherkovida hali ham shu asnoda nishonlanadi. Bunga qaramasdan, aksar mamlakatlar hozirda grigoriy kalendarini ishlatadi va bu mamlakatlarda, ayniqsa sobiq Sovet mamlakatlarida, yangi yilda hech qanaqa diniy mavzu yoʻq va insonlar bu bayramni dunyoviy bayram hisoblaydi. Yangi yil kuni kirib kelishini koʻpchilik odam salyut otib kutib oladi. Yangi yil dunyodagi haqiqatan global yagona bayramdir.

Yana qarang 
 Yangi yil

Manbalar 

Bayramlar
Yanvar
FIFA Oltin toʻp

FIFA Oltin to‘p (fransuzcha: FIFA Ballon d’Or) – yillik futbol sovrini bo‘lib, har yili mavsumning eng yaxshi futbolchisiga topshiriladi. Sovrin milliy terma jamoalarning bosh murabbiylari va sardorlari, shuningdek, terma jamoa matbuot kotiblari bergan ovozlar natijasiga ko‘ra go‘lib deb topilgan futbolchiga topshiriladi.

Sovrin 2010-yilda, France Football nashrining “Oltin to‘p (France Football)” va “FIFA Yil o‘yinchisi” sovrinlarining birlashtirilishi natijasida ta’sis etilgan. Eng birinchi sovrin 2010-yilda Lionel Messiga topshirilgan. Shuningdek, 2010-yilda birinchi marta eng yaxshi murabbiyga ham sovrin topshirilgan: José Mourinho eng birinchi sovrin egasiga aylangan.
FIFA Fair Play mukofoti

FIFA Fair Play mukofoti (ingl.: FIFA Fair Play Award) – FIFAning jahon bo‘ylab futbolga aloqador shaxslar yoki tashkilotlarning qilgan foydali ishlari, yaxshi sport hulqi yoki boshqa harakatlari uchun tan olib, topshiradigan mukofotidir. Mukofot 1987-yilda ta’sis etilgan bo‘lib, u alohida shaxslar (xususan, marhumlarga ham), jamoalar, ishqibozlar, tomoshabinlar, futbol uyushmalari/federatsiyalari va hatto futbol hamjamiyatlariga ham topshiriladi. Mukofot bir vaqtning o‘zida bir necha va kamida bitta nomzodga topshirilishi mumkin. 1994-yilda mukofot egasi aniqlanmagan.

2012-yil yakunlariga ko‘ra, O‘FF FIFA Fair Play mukofotini qo‘lga kiritdi. Mukofot O‘zbekiston terma jamoalari va klublarining OFK bayrog‘i ostidagi musobaqalarda halol o‘yin shioriga amal qilib to‘p surishgani va bunda O‘FF prezidenti Mirabror Usmonovning hissasi qayd etilgani holda topshirildi.

References

Sovrinlar to‘g‘risida FIFA.com maʼlumoti

FIFA
Futbol sovrinlari va mukofotlari
Avliyo Valentin kuni

Avliyo Valentin kuni, Valentin kuni, Avliyo Valentin bayrami yoki Sevishganlar kuni — har yili 14-fevralda nishonlanadigan bayram. Avliyo Valentin kuni juda koʻp mamlakatlarda nishonlanadi, ammo deyarli barchasida 14-fevral ish kunidir.

Avliyo Valentin kuni bir yoki bir necha „Valentinus“ ismli xristian ziyolilarni xotirlashga bagʻishlangan liturgik bayramlardan kelib chiqqan. Avliyo Valentin bilan bogʻliq eng mashhur martirologga koʻra, Valentin oila qurish taʼqiqlangan askarlarga toʻylar oʻtkazgani uchun qamalgan. Shuningdek, uni Rim Impersiyasida qiynoqlarga duchor qilingan xristianlarga yordam berishda ayblashgan. Qamoqdaligida Valentin qamoqxona boshchisi Asteriusning qizini davolagani aytiladi. Afsonaga koʻra, Valentin qatl qilinishidan avval qizga „Sening Valentiningdan“ deb xayrlashuv xatini yozgan.

Bugungi kunda Avliyo Valentin kuni Ingliz uyushmasida va Luteran cherkovida rasmiy ziyofat kunidir. Pravoslavlar ham Avliyo Valentin kunini nishonlaydi, ammo 6-iyul rimlik Avliyo Valentin, 30-iyun esa Hieromartyr Valentin yepiskopi sharafiga bagʻishlangan bayramlardir.

Bu kun tarixi Geoffrey Chaucer yashagan oʻrta asrlarga borib taqaladi. Oʻsha davrda ritsarlik madaniyati juda keng tarqalgan boʻlgan. XV asrga kelib sevishganlar bir-birlariga boʻlgan muhabbatlarini gul sovgʻa qilib, shirinliklar berib va „valentinlar“ deb nomlangan otkritkalar yuborib izhor qila boshlashgan. Bugungi kunda ishlatiladigan Avliyo Valentin kuni ramzlariga yurak rasmi, kaptarlar va qanotli sevgi farishtasi kiradi. XIX asrdan boshlab qoʻlda tayyorlangan valentinlar oʻrnini ishlab chiqarilgan otkritkalar egallagan.

Manbalar

Havolalar 

 Avliyo Valentin kuni, BBC 
 Avliyo Valentin kim boʻlgan? , Muqaddas Piter Pravoslav cherkovi 

Fevral
Bayramlar
Sevgi
Ayuqa

Ayuqa (1647 – 1724) – Qalmiqlar xoni. Hokimiyat tepasiga 1672-yil kelib Volga boʻylaridagi barcha qalmiqlarni birlashtirgan va oʻz mulkini ancha kengaytirgan. Rossiya hukumati Ayuqani xon deb 1712-yil tan olgan. Ayuqa dam Jungʻariya, dam Rossiyaga yon bosib turgan, baʼzan esa rus yerlariga chopqunlar uyushtirgan. Chorizm Quyi Volga boʻyida oʻz mavqeini mustahkamlash maqsadida Ayuqani qoʻllab-quvvatlagan va uning harbiy kuchlaridan Ashtarxon qoʻzgʻoloni (1705 – 06) va Bulavin qoʻzgʻoloni (1707 – 08)ni bostirishda, shuningdek Shimoliy urush (1700 – 21)da foydalangan.

Adabiyotlar va manbalar roʻyxati 
1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar 
 Аюка-хан, современник Петра I 
 Аюка, Аюкай
 Аюка-хан 
 Аюка-хан: человек и политик

Shaxsiyatlar
1642-yilda tugʻilganlar
1724-yilda vafot etganlar
Qalmiq xonlari
Shaxsiyatlar:Qalmiqiston
Ayuqa (maʼnolari)

Ayuqa:

 Ayuqa— qalmiq xoni, Punsuk katta oʻgʻli, Daychin va Erdeni-Botir nevarasi.
 Ayuqa — boshqird tarkibidagi Qalmaq qabilasi urugʻi, qalmiqlar avlodlari.

Koʻp maʼnoli atamalar