MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Yoqub Ahmedov

Yoqub Ahmedov  (1938-yil 3-yanvarda Namanganda tugʻilgan) – Oʻzbekiston xalq artisti (1974). Toshkent sanʼat institutini tugatgan (1959). 1958-yildan Hamza teatrida. Dastlabki yillar yaratgan Ali Qushchi (Maqsud Shayxzoda, „Mirzo Ulugʻbek“), Murod (Uygʻun, „Parvona“), Leyster (Fridrix Shiller, „Mariya Styuart“) kabi rollari bilan oʻz ijod yoʻlini belgilab oldi.

Ahmedov ijodi ijtimoiy va gʻoyaviy mazmunga toʻla, ufqi keng, koʻp qirrali. Qahramon hatti-harakatlarini toʻgʻri gavdalantirish bilan birga uning ruhini, tafakkur kuchini, fikr va hissiyotlar toʻlqinini, uning kayfiyatini, buyuk insoniy fazilatlarini ochishga intiladi.

Eng yaxshi rollari: Hakimboyvachcha (Hamza, „Boy ila xizmatchi“), Sakson Nurtoyevich (O. Jahonova, „Hazrati ayol“), Toʻlagan (A. Ibrohimov, „Puch“), Kayhisrav (S. Sirojiddinov, „Toʻmaris“), Alisher Navoiy (Uygʻun, I. Sulton, „Alisher Navoiy“), Ikromjon (Said Ahmad, „Ufq“) va boshqalar.

Kinoda: Furqat („Furqat“), Amir Olimxon („Qora konsulning halokati“), Shayx Ismoil („Olovli yoʻllar“), Sultonali („Zulmatni tark etib…“), Ota („Ketma“), Aziz-bek, Yusufbek hoji ("Oʻtgan kunlar") kabi rollari bilan tanildi. Shuningdek, bir qancha videofilmlarda ham turli xarakterdagi kishilar obrazini yaratdi: Muhiddin (Odil Yoqubov, „Ulugʻbek xazi-nasi“), Rasul Olloyorovich (Oʻ. Usmonov, „Girdob“), Alisher Navoiy (Oybek, „Alisher Navoiy“), Sandro (Nodar Dumbadze, „Abadiyat qonuni“) va boshqalar. Alisher Navoiy obrazini Ahmedov oʻziga xos talqin etdi. "Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan (1997).

Oilasi 
Yoqub Ahmedov aktrisa Klara Jalilova bilan turmush quradi va bir necha yildan soʻng ular ajrashishadi. Ularning Furqat Ahmedov ismli oʻgʻli bor.

 qizi Sitora Ahmedova 1992-yilda tavallud topgan – aktrisa va qoʻshiqchi. Faqat gʻalaba, Qaydasan, muhabbat, Ayriliq 2, Oʻzi uylanmagan sovchi filmilarida suratga tushgan. Fayoz guruhining „Mani tanla“ klipida suratga tushgan.
 qizi Nodira Abdullayeva (Ahmedova) – maktabda dars beradi va „Aslzoda“ kelin koʻylaklari saloni rahbari boʻlib ishlaydi. 2002-yilda Rixsitulla A.ga turmushga chiqqan.
 nabirasi: Tojirahmon Abdullayev, Aslzoda va Mohizoda.
 kuyovi Rihsitulla Abdullayev 1978-yil 5-aprelda Toshkentda tavallud topgan – oʻzbek kino va teatr aktyori.
 birinchi turmush oʻrtogʻi – aktrisa Jalilova Klara Alimadatovna. Ahmedov Furqat Yoqubovich oʻgʻli.

Filmografiya

Film

Serial

Manbalar 

Sovet erkak aktyorlari
SSSR xalq artistlari
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Karim Ahmedov

Karim Sodiqovich Ahmedov (1914. 19.2, Toshkent) — kimyogar olim, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (1966), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1968). Kime fanlari doktori (1958), professor (1960). Oʻrta Osiyo universitetini bitirgan(1937).Toshkent Davlat Universitetida kafedra mudiri (1953 — 72). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Kimyo institutida laboratoriya mudiri (1958-81), shu institut direktori (1965-72), ToshPI rektori (1972-88), kafedra mudiri (1973-yildan). Toshkent kimyo-texnologiya instituti rekto-rati qoshida maslahatchi (1991-yildan). A. Oʻzbekistonda birinchilar qatorida ta-biiy va sunʼiy yoʻl bilan olingan yuqori molekulyar birikmalarning fizik va termokimyosi sohasida tadqiqotlar oʻtkazgan. Uning ilmiy ishlari asosan kolloidlar va polimerlar kimyosiga oid boʻlib, suvda eruvchan polielektrolitlar, quyi va yuqori molekulyar sirt-faol moddalar olishning yangi yoʻnalishlarini ochish hamda amalga tatbiq etish masalalariga bagashlangan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1970). „El-yurt hurmati“ ordeni bilan mu-kofotlangan (1998).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Kimyogarlar
Toshkentda tugʻilganlar
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Mahmudjon Ahmedov

Mahmudjon Ahmedovich Ahmedov (1926.27.12. Qashqadaryo viloyati Kitob tumani) — jarroh, Oʻzbekistonda xiz-mat koʻrsatgan fan arbobi (1990), tib-biyot fanlari doktori (1971), professor (1973)., SamMI fakultet jarrohpigi kafedrasi assistenta (1956 — 63), dotsenti (1964 — 70); bolalar jarrohligi kafedrasi mudiri (1970-yildan). A.ning asosiy ilmiy ishlari bolalardagi yiringli septik kasalliklar: oʻtkir va surunkali osteomiyelit, siydik ajratish sistemasi va siydik toshi kasalligi anomaliyalarini tuza-tish, shuningdek bolalar jarrohdigida lazerni qoʻllash va boshqalarga oid.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1926-yilda tugʻilganlar
27-dekabrda tugʻilganlar
Murodjon Ahmedov

Murodjon Ahmedov (1918.1.1, Qoʻqon yaqinidagi Afgʻon qishlogʻi — 1988.18.5, Qoʻqon) — aktyor va xonanda (dramatik bariton). Oʻzbekiston xalq artisti (1967). Hamroqul qori, Rahmon hofizlardan ashula yoʻllarini, 3. Mir-zatovdan sahna sirlarini oʻrgangan. Qoʻqondagi yosh tomoshabinlar teatri (1933 — 34), Qoʻqon (1940 — 55), Fargʻona (1956 — 81) teatrlarida ishlagan. Drama, 868musiqali drama va komediyalarda rang-barang obrazlar yaratgan; Tohir („Tohir va Zuhra“), Haydar, Ravshan („Nurxon“, „Ravshan va Zulxumor“), Bahodir („Bur-gutning parvozi“), Gʻofir („Boy ila xizmatchi“), Aziz („Aziz va Sanam“), Navroʻz („Gul va Navroʻz“), Karl Moor („Qaroqchilar“), hofiz („Oʻtgan kunlar“), Oʻktam („Kumush toʻy“) kabi jami 70 dan ortiq xilma-xil qahramonlar qiyofasini gavdalantirgan. A. qahramonlarini ja-soratli, olijanob, yuksak tuygʻular egasi qilib yorqin tasvirlagan. „Oltin vodiy kuychisi“ telefilmi va „Oʻtgan kunlar“ badiiy filmida („Oʻrtar“ni aytib) su-ratga tushgan. A. maqom ustasi, baland avjlarni ham bemalol ayta oladigan kuchli, shirali ovozga ega boʻlgan. „Bu oqshom“, „Oʻrtar“, „Toza lutf“, „Bayot-3“, „Nasri Uz zol“, „Buxoro irogʻi“ kabi maqom yoʻllari, ashula va katta ashulalar A. repertuaridan oʻrin olgan. Toʻxtasin Gʻifurbekov.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
1918-yilda tugʻilganlar
1988-yilda vafot etganlar
18-mayda vafot etganlar
Nosir Ahmedov

Nosir Komilovich Ahmedov (1922.5.12, Toshkent) — anatom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1990). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan vrach (1967), tibbiyot fanlari doktori (1965), professor (1967). Urush qatnashchisi (1942-43). Mirzachoʻl tumani sogʻliqni saqlash boʻlimining mudiri va tuman bosh sanitariya vrachi (1943), Toshkent tibbiyot akademiyasi anatomiya kafedrasining assistenti (1947-55), Andijon davlat tibbiyot instituti (1955-57). Toshkent tibbiyot akademiyasi (1957-yildan) normal anatomiya kafedrasining dotsenti, professor (1969) II Toshkent tibbiyot akademiyasida shu kafedra mudiri (1990-97), 1997-yildan professor konsultanti. A. odam anatomiyasi, operativ xirurgiya va topografik ana-tomiyaga oid ilmiy ishlar, shuningdek 2 jildli „Odam anatomiyasi“ daryoligi, 2 jildli „Odam anatomiyasi“ atlasi mu-allifi. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1992). „Ja-sorat“ medali bilan mukofotlangan (1994).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1922-yilda tugʻilganlar
5-dekabrda tugʻilganlar
Toshkentda tugʻilganlar
Soli Ahmedov

Soli Ahmedov (1907.15.7, Fargʻona viloyati Beshariq qishlogʻi) — aktyor va rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1964). Fargʻona teatri tashkilotchilaridan. Fargʻona xotin-qizlar klubida tuzilgan yarim professional truppada rejissyor (1929). Fargʻona teatrida aktyor va rejissyor (1931-46, bosh rejissyor 1955-67), Qoʻqon teatrining bosh rejissyori (1946-55). Qahramonlarning ichki dunyosi, xatti-harakati va kechinmalarini ishonarli ifodalash A. ijodiga xos. Asosiy rollari: Gʻulom („Nomus va muhabbat“), Rustam („Rustam“), Gʻofir („Boy ila xizmatchi“), Mavlon („Shohi soʻzana“), Majididdin („Alisher Navoiy“), general Rahimov („General Rahimov“) va boshqa Sahnalashtirgan asosiy spektakllari: „Farhod va Shirin“ (Xurshid), „Maysa-raning ishi“, „Xolisxon“, „Boy ila xiz-matchi“ (Hamza), „Hamza“, „Muqimiy“ (S. Abdulla) va boshqa.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Tursun Ahmedov

Tursun Ahmedov (1917.7.11, Toshkent — 1983.16.9) — naqqosh, kulol, ganch oʻymakori; Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1974). Toshkent badiiy oʻquv ishlab chiqarish ktida tahsil koʻrgan (1935-38). Navoiy teatrini taʼmirlashda qatnashgan. 1969-78 yillar Toshkentda qurilgan koʻpgina yangi inshootlar (jum-ladan, hozirgi Oʻzbekiston xalqlari tarixi muzeyi binosi)ni bezashda faol ishtirok etgan. Toshkent uslubida naqshlagan mebellari, islimiy naqshlar bilan bezagan laganlari va boshqa asarlari bilan xalqaro va respublika koʻrgazmalarida ishtirok etgan. Asarlari Oʻzbekiston sanʼat muzeyi („Namoyon“, 1958, yogʻoch, tempera) va Ama-liy sanʼat muzeyida (mas, 8 qirrali kursi) saqlanadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Toʻxtasin Axmedov

Toʻxtasin Axmedov (1915.15.6, Fargʻona viloyati Rishton tumani – 2000.30.5.) – Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi; boʻlinma komandiri boʻlib xizmat qilgan. Oder daryosidan kechib oʻtishda koʻrsatgan mardlik va jasorati uchun Axmedovga Qahramon unvoni berilgan (1945-yil 10-aprel) Urushdan keyin qishlogʻiga qaytib, turli xoʻjalik ishlarida rahbar boʻlib ishlagan.

Manbalar 

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Sovet Ittifoqi Qahramonlari
1915-yilda tugʻilganlar
15-iyunda tugʻilganlar
30-mayda vafot etganlar
2000-yilda vafot etganlar
Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini olgan oʻzbeklar
Umrzoq Ahmedov

Umrzoq  (1887-1954) — margʻilonlik yogʻoch oʻymakori. Qoʻqon va Margʻilon oʻymakorlarining anʼanalarini rivojlantirdi. Oʻyma bezakli eshik, darvoza va boshqa meʼmoriy qurilmalar ustasi sifatida shuhrat qozondi, „ustoi xudrod“ („mustaqil ishlovchi usta“) laqabini olgan. U loʻla pardoz uslu-bida yogʻochga naqshlar solgan, ilk bor yogʻoch oʻymakorligida qora lok bilan ish-lashni qoʻllagan. A.ning ayrim asarlari Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyi va respublika Amaliy sanʼat muzeyida saqlanmoqda.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Fayzulla Ahmedov

Fayzulla Ahmedov (1936.28.8, Toshkent) — Oʻzbekiston Respublikasining xalq artisti (1999). Toshkent davlat teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1963). 1958-yildan Muqimiy teatrining aktori.
Eng yaxshi rollari:
 Sulton („Jon qizlar“)
 Samandarov („Ujarlar“)
 Gersog Arsenio („Un ikkinchi kecha“)
 Jaynob Botir („Ravshan va Zulxumor“)
 Toshbolta („Toshbolta oshiq tadbirkor“)
 Haqquli („Nodirabegim“), Boltaboy („Quyovlar konkursi“)
 Otajon moryak („Super qaynona“) va boshqa Video-filmlarda ham Bobo („Navoiy“), Darvesh Gov („Bobur“), Orif ota („Koʻngil koʻchalari“) kabi obrazlar yaratdi. „Akbarning sarguzashti“ (Jabbor), „Yolgiz yodgorim“ (Rahmonberdi) singari filmlarda suratga tushgan. Mingdan ortiq film dublyajida qatnashgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Oʻzbekiston xalq artistlari
1936-yilda tugʻilganlar
28-avgustda tugʻilganlar
Shokir Axmedov

Shokir Axmedov (1943.25.2, Toshkent) — baletmeyster. Oʻzbekiston Respublikasi san’at arbobi (2000). Toshkent davlat xoreografiya bilim yurtini (1962), Moskva davlat teatr san’ati institutining baletmeysterlik fakultetini (1972) tugatgan. 1962—65 yillar Oʻzbek davlat Katta ashula va raqs ansamblida, 1972—74 yillar "Shodlik" ansamblida, 1974-yildan Muqimiy teatrida bosh baletmeyster. Axmedov sahnalashtirgan eng yaxshi raqslar: "Er-kaklar katta raksi", "Uchrashuv"; spek-takllarda — "Jonim fido", "Nurxon", "Arshin mol olon", "Super qaynona", "Dilafroʻzga toʻrt oshiq", "Taqdir", "Ur, toʻqmoq!", "Paranji sirlari" va boshqa Axmedov Oʻzbekistonda oʻtkaziladigan tantanali bayramlarda bosh baletmeyster sifatida ishtirok etgan. Raqslarida zamonaviy-ijtimoiy ruh asosiy oʻrin tutadi. Mumtoz raqslarga ham yangicha sayqal berish, doimo originallikka, oʻziga xos raqslar yaratishga intilish Axmedov ijodiga xosdir.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

1943-yilda tugʻilganlar
25-fevralda tugʻilganlar
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Gʻulom Ahmedov

Gʻulom Ahmedovich Ahmedov (1916.11.8, Turkiston shahri, Qozogʻiston) — huquqshunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1993), yuridik fanlari doktori (1973), prof (1986). 1937 — 41 yillarda Toshkent yuridik instituti va Moskva harbiy-yuridik akademiyasida taʼlim olgan. Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Falsafa va huquq instituti jinoyat huquqi sek-torining mudiri (1959 — 96), 1997-yildan — ilmiy xodim. Ilmiy asarlari jino-yat huquqini takomillashtirish xususan giyohvandlik va ichkilikbozlikka qarshi kurash muammolariga bagʻishlangan. Huquqshunoslikka doir lugʻatlar tuzgan, oʻzbek tilidagi yuridik atamalarning shakllanishiga hissa qoʻshgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Hojiakbar Ahmedov

Ahmedov Hojiakbar (1906.1.6, hozirgi Namangan tumani Xonobod qishlogʻi — 1980.5.3, Namangan) — oʻzbek xonanda-si (bariton) va aktyor. Oʻzbekiston xalq hofizi (1939). Hamnafaslari Ja’far-xon Umarov va Jamolqori Gʻiyosovlar bilan birga Katta Fargʻona kanali, Shimoliy Toshkent kanali qurilishlarida qatnashgan. Namangan musiqali drama teatrida (1934—41), Muqimiy teatrida (1941—62) ishlagan. Sardor ("Tohir va Zuhra"), Hisrav ("Farhod va Shirin"), Dehqon ota ("Oftobxon"), Hoji, Goʻroʻgʻli ("Nur-xon", "Ravshan va Zulxumor"), Rais ("Ol-tin koʻl"), Madumar ("Vatan ishqi") va boshqa obrazlarni yaratgan. Repertuaridan katta ashula, ommabop oʻzbek qoʻshiqlari oʻrin olgan: "Hormangiz", "Kanalimga keling", "Ey, koʻngil", "Ilgʻor suvora", "Bir qamar", "Mehnat ila", "Hur diyo-rim", "Oʻzingdandir", "Oʻrgandim" va h. k. Namangan tumanidagi bolalar musiqa maktabiga A. nomi berilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Malika Ahmedova

Malika Muhamedovna Ahmedova (1950.3.4, Chimkent viloyati Sayram qishlogʻi) — raqqosa. Oʻzbekiston xalq artisti (1984). Toshkent xoreografiya bilim yurtining mumtoz raqs boʻlimini (1968), Toshkent davlat jahon tillari institutini (1972) tugatgan. Ijrosidagi raqslar milliy boʻyoqlarga boyligi, shoʻxchanligi, serjilva va nazokatliligi bilan ajralib turadi. Eng yaxshi raqslari: „Koʻzim shaxloga tushdi“, „Tamanno“, „Ey dilbari jonon“, „Namangan tanavori“, „Maqom“, „Muhabbat“, „Zarafshon malikasi“, „Nargiz“, „Xayolim senda“ va boshqa „Maysaraning ishi“ (Sulaymon Yudakov), „Zebuniso“ (S. Jalil) operalarida balet partiyalarini ijro etgan. Shuningdek, repertuaridan arab, afgʻon, ispan, turk, eron, hind va boshqa xalqlar raqslari oʻrin olgan. Ahmedovaga bagʻishlab „Bu sehrli raqs dunyosi“ videofilmi suratga olingan. Keyingi yillarda baletmeysterlik qilmoqda. Angliya, Avstraliya, AQSH, Italiya, Yugoslaviya, Yaponiya kabi mamlakatlarda gastrolda boʻlgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
1950-yilda tugʻilganlar
3-aprelda tugʻilganlar

Chimkent viloyatida tugʻilganlar
Matbua Ahmedova

Matbua Amirsaidovna Ahmedova (1933.14.1, Toshkent) — faylasuf olima. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1983), falsafa fanlari doktori (1977), professor (1978). Moskva davlat universiteti falsafa fakultetini tugatgan (1955). Toshkentdagi oliy oʻquv yurtlarida falsafa, siyosatshunoslik, xalqaro munosabatlar tarixidan daryo bergan. Toshkent madaniyat instituti rektori (1985). Oʻzbekiston Madaniyat vaziri (1985- 87). Toshkent sharqshunoslik institutida kafedra mudiri (1994-yildan). Ilmiy ishlari Oʻzbekiston va umuman Oʻrta Osiyoning 20-asrdagi ij-timoiysiyosiy taraqqiyotini falsafiy baholashga bagʻishlangan. As: Osnovi filosofii (soavt.), T., 1998.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1933-yilda tugʻilganlar
14-yanvarda tugʻilganlar
Toshkentda tugʻilganlar
Faylasuflar
Maʼsuma Ahmedova

Maʼsuma Ahmedova — (1921- 1972), Buxoro, zardoʻz, Oʻzbekiston xalq rassomi. Yoshligidan Buxoro zardoʻzlik fabkasining ishchisi. Buxoro zardoʻz ustalari Rasul Vosiyev, Gʻaybulla Muhamedovlardan taʼlim olgan, N. Aminov, R. Mirzayevlar tajribasidan oʻrgangan. Zardoʻzlik sanʼati va badiiy usullarini mukammal egallagan. Badiiy buyumlarga naqshlar ishlagan, nodir zardoʻzi soʻzanalar yaratishda qatnashgan: „Buzilmas ittifoq“ (1957), „Girih“ (1962, ikkalasi ham V. Stolyarov chizgisi asosida), „Anor“ soʻzanalari va boshqalar. Ayniqsa, „Bayram“ soʻzanasi (1958, chizgisini V. Stolyarov bilan hamkorlikda chizgan, hammasi Amaliy sanʼat muzeyida) zardoʻzlik sanʼati anʼanalarining yorqin namunasidir.

Manbalar 

 

Shaxsiyatlar
Oʻzbekiston Respublikasi xalq rassomlari
1921-yilda tugʻilganlar
1972-yilda vafot etganlar
Nazira Ahmedova

Nazira Ahmedova (5-iyun 1913, Namangan — 25-fevral 1964, Toshkent) — oʻzbek opera xonandasi (lirik-koloraturali soprano). Oʻzbekiston xalq artisti (1951). Moskva oʻzbek opera studiyasi (1927-30) da taʼlim olgan. Oʻzbek ishchiyoshlar teatri (1930), Hamza teatri (1931) artisti. Oʻzbekiston radio qoʻmitasi (1932), Oʻzbek musiqa teatri (1935- 39), Navoiy teatri (1939-64) yakka xonandasi. Oʻzbek, qardosh xalqlar operalari va chet el hamda rus klassik operalarida 20 dan ortiq rollar ijro etgan: Norgul, Nodira (S. Vasilenko, M. Ashrafiy, „Boʻron“, 1939- 43, „Buyuk kanal“, 1941), Tana (Yevgeniy Brusilovskiy, „Er Targʻin“, 1939-43), Asal, Layli (R. Glier, T. Sodiqov, „Gulsara“, 1949-54, „Layli va Majnun“, 1954-58), Mikaela (J. Vize, „Karmen“, 1944-47) va boshqa Qator oʻzbek xalq qoʻshiqlari va kompozitorlarning romanslari (D. Zokirov, „Kurmadim“, M. Burhonov, „Ishqida“, T. Sodiqov, „Sar-vigul“)ni mahorat bilan ijro etgan.

Havolalar 
 https://newspaperarchive.com/obituary-clipping-nov-26-1964-2113454/

Oʻzbekiston xalq artistlari
1913-yilda tugʻilganlar
5-iyunda tugʻilganlar
1964-yilda vafot etganlar
25-fevralda vafot etganlar
Sirojiddin Ahmetov

Ahmetov Sirojiddin (1928.12.9, Chimboy tumani — 1996.4.6, Nukus sh.) — qoraqalpoq adabiyotshunosi. Oʻzbekiston (1975) va Qoraqalpogʻiston (1973)da xizmat koʻrsatgan fan arbobi, filol. fanlari doktori (1966), professor (1970). Nukus davlat pedagogika institutini tugatgan (1947). Shu institutda Ukituvchi, kafe-dra mudiri, dekan (1948—50, 1954-76), Qorakalpogʻiston davlat untida dekan (1976—81), kafedra mudiri (1981 ydan). Ilmiy ishlari qoraqalpoq adabiyotining taraqqiyot bosqichlari, turli janrla-ri va ularning rivoji kabi mavzular-ga bagʻishlangan. „Adabiyot va tanqid“ (1978), „Qoraqalpoq adabiy tanqidi va adabiyotshunosligi tarixidan“ (1980) va boshqa asarlar, shuningdek darslik, oʻquv Koʻllanmalari muallifi. Berdaq nomi-dagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofoti laureati (1983).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Aholi daromadlari

Aholi daromadlari — barcha aholiga tegishli pul va natural (mahsulot shaklida) tushumlar hamda koʻrsatilgan bepul xizmatlar summasi; aholining milliy daromaddagi hissasi. Aholining jami turdagi daromadlari manbai — ish haqi, pensiya, stipendiya, nafaqalar, mu-kofot, foyda, dividend, zayom va lotereya yutugʻi, bank toʻlagan foiz puli, koʻchmas mulkdan kelgan renta toʻlovi va ija-ra puli, sugʻurta qoplamalari va boshqalardan iborat. Bozor sharoitida Aholi daromadlarining eng katta qismi pul shakliga ega. Qishloq aholisi oʻzining tomorqa xoʻjaligidan ham mahsulot olib daromad koʻradi va u natural daromadga kiradi. Shuningdek, aholining yordamga muhtoj qatlamlariga bepul mahsulot beriladi va xizmatlar koʻrsatiladi (bepul ovqatlanish, kiyim-kechak, doridarmon, transport va kom-munal xizmati va hokazo); bular natural daromadlar hisoblanadi. Aholi daromadlari nominal va real daromadlarga boʻlinadi. Nominal daromad aholi muayyan pul summasi shaklida olgan daromad boʻlib, inflyatsiya taʼsirida uning xarid qobiliyati pasay-ishi mumkin. Real daromad — pul shaklidagi daromadga amalda qanday miqdorda isteʼmol buyumlari va xizmatlar xarid etish mumkinligini koʻrsatadi. Aholi jon boshiga hisoblangan real daromad aholi turmush darajasining umumlashgan va yaxlit koʻrsatkichi hisoblanadi. Iqtisodiyotda aholi yalpi pul daro-madlaridan barcha majburiy va ixtiyoriy toʻlovlar (soliqlar, qarz puli, badallar) chegirib tashlangandan soʻng uning qoʻliga tegadigan daromad ham muhim ahamiyatga ega. Aholi qoʻliga tegadigan daromad miqdoriga soliqlar kuchli taʼsir etadi. Rivojlangan mamlakatlarda ish haqi daromadning 2/3 qismini tashkil etadi. Agar mamlakatda xususiy mulk ustivor, renta, aholi pul jamgʻarmasi koʻp boʻlsa, bank toʻlaydigan foiz puli salmoqli boʻladi. Bozor iqtisodiyoti sharoitida Aholi daromadlari tarkib jihatidan mehnatdan, tadbirkorliqdan, mulkdan olingan daromadlar va transfert (nochorlarga byudjetdan beriladigan nafaqa va yordam puli) kabi daromadlardan shakllanadi. Transfertlar nobozor daromadi, qolganlari bozor daromadi hisoblanadi. Bozor iqtisodiyotiga oʻtish sharoitida Oʻzbekistondagi Aholi daromadlarida bozor tizimiga xos yangi daromad turlari (tadbirkorlik, mulk daromadi kabilar)ning koʻpayib bo-rishi kuzatiladi. Ahmadjon Oʻlmasov.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Aholi xarajatlari

Aholi harajatlari — aholining tirikchilik oʻtkazish uchun qilgan pul sarflari; aholi pul daromadlarining ishlatilishi. Aholining pul daromadi uning ehtiyojlarini qondirishga xizmat qiladi. Daromadlar isteʼmol tovarlari va xizmatlarni xarid etish, turli toʻlovlarni toʻlash, jamgʻarma hosil etish uchun sarflanadi. Aholining obʼektiv chegarasi daromad boʻlsa, uning subʼektiv chegarasi daromad egasining didi, erki, nimani afzal koʻrishidir. Shu tufayli daromad bir xil boʻlsada, harajatlar tarkibi turlicha boʻladi. Daromad qanchalik koʻp boʻlsa, oziq-ovqat uchun sarflar qisqarib, sanoat mollari va xizmatlarni xarid etish harajatlari, chunonchi, uzoq muddat xizmat qiluvchi qimmatbaho tovarlar xaridiga pul koʻproq sarflanadi. Shu jihatidan aholi turli toifalarining harajatlari bir-biridan farqlanadi. Kambagʻal oilalarda ovqatlanish harajati ustivor boʻlsa, toʻq va boy oilalarda kiyinish, dam olish, sayohat qilish, qimmatbaho tovar xarid etish sarflari ustun turadi. Iqtisodiyoti rivojlangan va xalqi farovon yashaydigan mamlakatlarda aholining oziq-ovqat uchun sarflari qisqarib, minimal darajaga tushadi. Oʻzbekistonda bozor iqtisodiyotiga oʻtish davrida Aholi tarkibida oʻzgarishlar paydo boʻldi. Aholi harajatlarida oziq-ovqat sarflari bilan bir qatorda, nooziq-ovqat tovarlarini xarid etish, pul jamgʻarish va qimmatbaho qogʻozlarni orttirishga qaratilgan harajatlar ham kuzatiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Aholi
Aholi xaritasi

Aholi xaritalari — aholining joylanishi va aholini joylashtirish, uning tarkibi va qayta tiklanishi, aholini koʻchirish va ijtimoiy-iqtisodiy xususiyatlarni koʻrsatadigan xaritalar. Aholi xaritalari hududni iqtisodiy geo-grafik baholash, xalq xoʻjaligini reja-lashtirish, ijtimoiy xizmat va madaniy qurilish masalalarini hal qilishda muhim ahamiyat kasb etadi. Aholi xaritalari — ni tu-zishda har xil xaritagrafik usullardan: belgilar, xaritadiagramma, hari-tagramma, chiziqli belgilar (epyuralar), nuqtalar, areallar va boshqalarlardan foydalaniladi. Aholi xaritalari mazmuniga koʻra aholining joylanishi va uni joylashtirish hari-talariga, demografik, etnografikan-tropologik va ijtimoiy-iqtisodiy xa-ritalarga boʻlinadi. Oʻzbekiston aholisi 1980-yilda Oʻzbekistonning oʻquv-oʻlkashunoslik atlasida, 1985-yilda 2 jildli Oʻzbekistonning ilmiy-maʼlumotnoma-li atlasida oʻz ifodasini topgan. Toshkentning 2000-yilligiga bagʻishlab nashr etilgan maxsus geografik atlasda Aholi xaritalari berildi. 1992-yil Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Geografiya boʻlimi 1:1 mln. mas-shtabli Oʻzbekiston aholisining milliy tarkibi xaritasini nashr etdi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Ahroriy

Ahroriy, Xoʻja Ahroriy — xalq seleksiyasida yaratilgan ertapishar oʻrik navi. Daraxti kuchli oʻsadi, keng shox-shabbali, shoxlanishi oʻrtacha, bargi yirik, si Irak tukli va uchli. Guli oʻrtacha, oq. Mevasi yirik (40- 45 g), och sariq, qizil, baʼzan zargʻaldoq, eti qalin, sershira (12,3% ga qadar qand, 0,8% kislota bor), eti danagidan yaxshi ajralmaydi. Magʻzi shirin. Shoʻrlangan va yer osti suvlari yuzaroq joylarda ham oʻsadi. Sovuqqa chidamli. Koʻchati eqilganidan keyin 5-6- yili hosilga kiradi. 20-25 yoshida 60-70 kg meva beradi. Mevasi iyunning oʻrtalarida pishadi va tez toʻkilib ketadi. Hoʻlligida isteʼmol etiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Biologiya