MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ruhlar isyoni

„Ruhlar isyoni“ — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub bengal shoiri Nazrul Islom haqidagi doston. Doston bir necha rivoyatdan iborat boʻlib, ularda turli tarixiy va tarixiy boʻlmagan shaxslar haqida soʻz yuritiladi. Ibrohim Gʻofurov doston haqida „Menga u koʻp jihatlardan bugungi oʻzbek sheʼriy tafakkurining – lirik tafakkurining choʻqqisi boʻlib koʻrinadi“, deb yozgan.

Vohidov dostonni 1978-1979-yillarda yozgan. Muallif dostonning yaratilishi haqida shunday degan:

Doston ilk bor „Sharq yulduzi“ jurnalida chop etilgan. Kitob oʻlaroq birinchi marta 1980-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Ilk nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Q. Rahimboyeva – muharrir, V. Apuxtin – rassom, I. Kiriakidi – badiiy muharrir, E. Potapova – texnik muharrir, Sh. Soatova – musahhih. Kitob adadi – 5 000 nusxa.

Dostonni Aleksandr Faynberg rus tiliga tarjima qilgan. Ruscha nashr 1983-yil Moskva shahrida „Sovetskiy pisatel“ nashriyotida chop etilgan. Doston keyinchalik Vohidovning bir necha sheʼriy toʻplamiga, jumladan, „Sharqiy qirgʻoq“ (1980), „Sadoqatnoma“ (1986), „Sheʼr dunyosi“ (2001) hamda „Zamin sayyorasi“ (2014) toʻplamlariga kiritilgan. Bundan tashqari, dostondagi rivoyatlar „Qumursqalar jangi“ (1993) toʻplamidan ham oʻrin olgan."Ruhlar isyoni"dostonida xalqlar,dinlar,millatlar õrtasidagi nizolar bashariyatga naqadar katta falokatlar olib kelishini teran tasvirlagan.

Manbalar

Havolalar 
 „Ruhlar isyoni“ Ziyouz saytida

Erkin Vohidov sheʼriy toʻplamlari
Ilk paleolit

Ilk paleolit - odam tarixining davridir, pliotsen davrining ohirida boshlangan va bu davrda birinchi marotaba hozirgi odamning ajdodlari Homo habilis tosh asboblarini ishlatilishni boshlaganlar. Bu 3 million yildan oldin boshlangan va 100000 yilgacha boʻlgan vaqt(6-sinf darsligi Qadimgi Dunyo Tarixi maʼlumoti boʻyicha). Oʼziga Olduvay madaniyati va Ashel madaniyati kiradi. Paleolit davrining boshlanish davridir.

Bundan keying Oʻrta paleolit va keying Soʻnggi paleolit boʻlgan.

Ilk paleolit davrining xronologiyasi

Afrikada gominidlarni hayotga yuzaga kelishi
3-mln. atrofida - soʻngi pliotsen davrining boshlanishi. Issiq iqlim.
2,8-mln. atrofida - Afrika iqlimining Aridizatsiyasi yaʼni jingirtoblanishi. 2,6-2,52 mln atroflarida maksimal jarayoniga erishadi.
2,74-mln atrofida - Arktika, Shimoliy Osiyo va Amerikada muzlanish kuchayib boradi.
2,614-mln atrofida - Dengiz izotop bosqichi statistikasi boshlanishi.
2,588-mln atrofida - Gauss va Matuyama paleomagnit davrlarini inversiyasi.
2,6-2,5-mln atroflarida - Vest Gona mazili Omo vodiylari daryosida (Janubiy Efiopiya, Rudolf koʻlining shimoliy yoʻnalishida), Shungura tuzilishi. Yaʼni Olduvay madaniyati. Olduvay - mil. Avv. 3-2 mln. yil. Odamzod ajdodlarining qadimiy yodgorliklari topilgan Sharqiy Afrikadagi Olduvay darasi (Tanzaniya). 6-sinf. Qadimgi Dunyo Tarixi
2,6 mln atrofida - Australopithecus garhi qoldiqlari Buri tuzilishidan (Avash daryosi, Efiopiya), ehtimol u tosh qurolarini ishlatgan.
2,5-2,3 mln atrofida - Homo habilisning paydo boʻlishi
2,4-mln atrofida - Keniyaning Baringo koʻlida chakka suyaklar. KNM-BC 1, tahminan Homo rudolfensis boʻlishi mumkin.
2,4 mln atrofida - UR 501 jagʻi Uraxdan (Malavi), Homo rudolfensis.
2,4 mln (?) - Olduvay I maʼnaviyatiga tegishli tosh asboblar, Yiron (Isroil).
2,34 mln - 3000 yaqin tosh asboblari Lokaley 2Cdan (Turkan koʻlidan gʻarb tarafida).
2,34 mln - KNM-WT 42718 tishi, Homo  toifasidan individ (Turkan koʻlidan gʻarb tarafida).  
2,33 mln -  A.L. 666-1 jagʻi, Hadardan, Efiopiya. Tahminan Homo Habilisga tegishli boʻlishi mumkin. Bu topilmalar Olduvay madaniyatida joylashgan yerda topilgan.
(??)''2,5-2,33 mln atrofida - "Tosh asboblar" San-Valedan, Fransiya. Antropogen kelib chiqilishi rad etilgan va boshqa Yevropadagi topilmalar ham.
2,2mln atrofida - Tosh asboblar Kanjerdan, Keniya.
2,15-2,14 mln - Reyunyon paleomagnit ekskursi.
2,05 mln atrofida - Shungura tuzilishida asboblar topilmalari.
2,35 - 2 mln atrofida - Olduvay madaniyatiga tegishli tosh asboblari. Semlika daryosi, Kongo Demokratik Respublikasi

"Afrika natijasi"ning boshlanishi

Yana qarang
Odam tarixini oldingi davri

Manbalar
Sharqiy qirgʻoq

„Sharqiy qirgʻoq“ — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. Toʻplamga muallif Kanada, Hindiston va Vengriyaga qilgan sayohatlari davomida yozgan sheʼrlar hamda „Ruhlar isyoni“ dostoni kiritilgan. Toʻplam sheʼrlari „Tirik sayyoralar“ (1978) toʻplamidagi sheʼrlar bilan bir qatorda „Zamin sayyorasi“ (2014) sheʼriy toʻplamiga kiritilgan.

Asar ilk bor 1980-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. 1981-yil „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. 2014-yil „Yangi asr avlodi“ nashriyotida „oʻz holida“ qayta nashr qilingan.

Havolalar 
 „Sharqiy qirgʻoq“ Ziyouz saytida
 „Sharqiy qirgʻoq“ Kitobxon saytida

Erkin Vohidov sheʼriy toʻplamlari
Hozirgi yoshlar

„Hozirgi yoshlar“ — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1975-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallif 1970-yillarning birinchi yarmida yozgan sheʼrlar hamda „Baxmal“ dostoni kiritilgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Safar Barnoyev – muharrir, K. Mahkamov – rassom, T. Muhamedov – badiiy muharrir, L. Jixarskaya – texnik muharrir, M. Toirov – musahhih. Kitob adadi – 35 000 nusxa.

Havolalar 
 „Hozirgi yoshlar“ Ziyouz saytida

Erkin Vohidov sheʼriy toʻplamlari
Osiyo-Tinch okeani iqtisodiy hamkorlik tashkiloti

Osiyo-Tinch okeani iqtisodiy hamkorlik tashkiloti 1989-yili, Kanberrada (Avstraliya) asos solingan. Mintaqaviy tijorat soxasida hamkorlikni va sarmoyani joylashtirishni erkinlashtirish va qulaylashtirishga qaratilgan tashkilot. Aʼzo mamlakatlar hududidagi aholi dunyo aholisining 40 % ga toʻgʻri keladi va jahon YAIM ning 54 % ni hamda tijoratning 44 %ni tashkil etadi. Xozirgi kunda tashkilotga 21 davlat aʼzo. Tashkilotning shtab-kvartirasi Singapurda joylashgan. OTEIning asosiy maqsadi 2020-yilga borib erkin va ochiq savdoni hamda, liberal investitsa tizimini barpo etish.

OTEIga aʼzo davlatlar:

Yillik yig'ilish sammitlari: 
Iqtisodiy yig'ilish sammitlari yiliga bir marta o'tkazilib, mintaqa bo'ylab yaxlit moliya va savdo masalasini muhokama qiladi. Sammit o'tkaziladigan sammitga a'zo davlatlar orasida tasodifiy qaror qabul qilinadi:

Manbalar:
Nagoya metropoliteni

Nagoya metropoliteni — Yaponiyaning Nagoya shahri aholisi uchun xizmat qiladiga metropoliten.

Manbalar

Havolalar 

1957-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Yaponiya metropolitenlari
Kursk shahri

Kursk () Rossiya Federatsiyasidagi shahar, Kursk viloyatining markazi, Kursk tumaning markazi. Moskva shahridan 530 km janubda joylashgan. O'rta asrlarda Kursk knyazligi poytaxti bo'lgan. Seym daryosi boʻyida. Kursk tuguni. Moskva—Simferopol avtomagistralida. Aholisi 445,5 ming kishi (1998). Mashinasozlik ("Schyotmash", akkumulyator, elektroapparat zavodlari), kimyo (kimyoviy tola, texnik rezina buyumlari), kimyo-farmatsevtika, yengil, oziq-ovqat sanoati korxonalari, 4 oliy oʻquv yurti, 2 teatr, oʻlkashunoslik, Kursk jangi (1943) harbiy-tarixiy muzeylari, suratlar galereyasi bor. Kursk 1032 yildan Kiyev Rusi qalʼasi sifatida maʼlum. 14-asr dan Litva, 1508 yildan Rossiya tarkibida. K.da 17— 19-asrlar meʼmoriy yodgorliklari, Troitsa cherkovi saqlangan.

Aholisi 
Shahar aholisining yarmidan oshigʻini ruslar tashkil qiladi. Rasmiy bayonotga koʻra aholi soni 443 212 ming kishini tashkil qiladi.

Kurskning aholisi 
 1811 —23,500 
 1847 —24,776 
 1897 —75,721 
 1910 —82,456 
 1915 —85,400
 1920 —48,825 
 1931 —92,300 
 1939 —119,000 
 1956 —179,000 
 1976 — 353,000
 1986 — 409,000
 1995 — 438,000
 2016 — 443,212

Tarixi   
Kurskda birinchi shahar ko'rinishlari 1032-yilda ko'zga tashlangan. Shaharga 1095-yilda asos solingan. XI-XIII asrlarda Kursk knyazligi hukm surgan. Birinchi Kursk knyazlari Izyaslav Vladimirovich, o'g'li Vladimir Monomaxlar bo'lgan.

Ma'daniyat va san'at

Kutubxona  

 N. N. Asayeva nomidagi Kursk viloyati kutubxonasi
 Bolalar va o'smirlar viloyat kutubxonasi
 Y. I. Nosova nomidagi kutubxona
 Yegor Polyanko nomidagi kutubxona
 Afasiyeva Fita nomidagi kutubxona
 N. Y. Korneyeva nomidagi kutubxona
 4-bolalar kutubxonasi
 5-bolalar kutubxonasi
 8-bolalar kutubxonasi
 Meditsina kutubxonasi

Birodar shaharlari 
 Cherniy, Rossiya
 Novgorod-Volinskiy, Ukraina
 Donetsk, Ukraina
 Gomel, Belarusiya
 Postav, Belarusiya

Manbalar
Afrosiyob (obraz)

Afrasiab ( afrosiyob) — afsonaviy Turon podshohi va qahramonining nomi. U Firdavsiy qalamiga mansub forsiy dostonning " Shohnoma "sining asosiy antagonistidir.

Afsonaviy shoh va qahramon 

Fors epik shoiri Firdavsiyning " Shohnoma „ (“Shohlar kitobi") asarida yozilishicha, Afrasiyob Turon shohi va qahramoni, Eronning ashaddiy dushmani bo‘lgan. Eron mifologiyasida Afrasiyob butun Turon shohlari orasida eng koʻzga koʻringan hisoblanadi, u kuchli jangchi, mohir sarkarda va Eron sivilizatsiyasini yoʻq qilish uchun sehrli aldamchi kuchlarga ega boʻlgan Ahrimanning agenti boʻlgan.

Gipotezalar 
Ernst Gertsfeld <i>Parsondes</i> nomi etimologik jihatdan Afrasiyob ismi bilan bir xil deb hisoblagan. Tabariy o‘z asarlarida eftaliylar shohi Axshunvar yoki Axshunvaz nomi bilan Afrasiyob/Aspandiat bitta nom ekanini eslatib o‘tadi.

Yana qarang 

 Afrosiyob(Samarqand)
 Samarqanddagi Afrosiyob muzeyi
 Alp Er To‘nga

Manbalar
Toshkent-sharqiy aerodromi

Toshkent-Vostochniy — Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlariga qarashli boʻlgan, harbiy va maxsus yuklar tashish, oʻquv-amaliyot ishlari uchun moʻljallangan aerodrom. Avval V.P. Chkalov Nomidagi Toshkent Aviatsiya Ishlab Chiqarish Birlashmasiga qarashli edi. 2007-yilda Oʻzbekiston havo yoʻllari milliy aviakompaniyasiga berildi.
2017-yilning 30-iyun kuni Oʻzbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyevning „Toshkent-Sharqiy“ aerodromi bazasida fuqarolik (ishchi) aviatsiyasi zamonaviy aeroport majmuasini qurish" toʻgʻrisidagi qarori eʼlon qilingan. Shu qaror asosida „Toshkent-Sharqiy“ aerodromi fuqarolik aviatsiyasi uchun moslashtiriladi, uning bazasida oliy darajadagi mehmonlarni kutib olish uchun aviatsiya majmuasi barpo etiladi.

Manbalar 

Toshkent viloyati

Oʻzbekiston aeroportlari
Oʻzbekiston harbiy aerodromlari
SSSR harbiy aerodromlari
Igor Dodon

Igor Dodon — 2016-2020 yillarda Moldova Prezidenti.

Biografiyasi 
Igor Dodon (moldav Igor Dodon) 1975-yil 18-fevral kuni Sadova shahrida tavallud topgan. 2016-yil 23-dekabridan Moldova Respublikasi prezidenti, 2008-yil 31-martidan 2009-yilni 14-sentyabrga qadar Moldova Respublikasi Bosh vazir oʻrinbosari, 2006-yil 18-sentyabridan 2009-yil 14-sentbrgacha Moldova Respublikasi Iqtisodiyot va Moliya vaziri lavozimlarida ishlagan. 2009-2016-yillarda Moldova Parlamenti deputati boʻlgan. 2022-yil 26-mayda kоррупция, ноқонуний бойлик орттириш, партияни жиноий ташкилот томонидан молиялаштириш ва давлатга хиёнат қилишда гумонланиб, аксилкоррупция прокуратураси ходимлари томонидан 72 соатга ҳибсга олинган.

Oilasi 
Igor Dodoning turmush oʻrtogʻi Galina. Ularning uch oʻgʻillari bor: Bagdan, Vlad va Nikolay.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Qoʻngʻirot aeroporti

Qo'ng'irot aeroporti — Qoraqalpogʻistonning Qoʻngʻirot qishlog'ida joylashgan sobiq aeroport. U yengil samolyotlar, barcha turdagi vertolyotlarning zaxira maydoni bo'lib, aviatsiya ishlari uchun foydalaniladi.

Manbalar 

Qoraqalpogʻiston aeroportlari
Tokio metropoliteni

Tokio metropoliteni — butun Yaponiyada eng katta metro bo'lib, Yaponiyada eng birinchi qurilgan. U dunyoda eng tez harakatlanadigan metropolitenlardan biri hisoblanadi.

Tarixi 
Tokio metropolitenini qurish ishlari 1920-yilning 29-avgustda boshlangan. Uni Tokyo Underground Railway kompaniyasi qurgan. 1927-yilning 30-dekabr sanasida Tokio metropolitenining ikki bekati: Asakuso va Ueno qurib bitkazikadi.

Manbalar

Havolalar 

1927-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Yaponiya metropolitenlari
Moʻynoq aeroporti

Moʻynoq aeroporti – Qoraqalpogʻistonning Moʻynoq tumanida joylashgan sobiq aeroport. U yengil samolyotlar, barcha turdagi vertolyotlarning zaxira maydoni boʻlib, aviatsiya ishlari uchun foydalaniladi. Oʻzbekistonning shimoli-gʻarbiy qismida, Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi xuddi shu nomdagi shahar aeroporti. Mamlakatning eng shimoliy aeroporti. 1947-yilda qurilgan.

Tarixi 
Sovet davrida Moʻynoq aerodromi 3-darajali boʻlib, An-24, Yak-40 va yengilroq samolyotlarni, shuningdek, barcha turdagi vertolyotlarni qabul qilishga moslashgan edi. Uchish-qoʻnish yoʻlagining oʻlchamlari 1500x40 m edi.

1960-yillardan 1990-yillarning boshlarigacha aerodromda An-2 samolyotining parvozi amalga oshirilgan, mahalliy havo yoʻnalishlarida (xususan, Qoʻngʻirot, Nukus, Urganch, Taxtakoʻpir, Qozoqdaryo, Aspantay, Tuley punktlariga) kuniga 19 tagacha yoʻlovchi reyslari amalga oshirilgan.

1990-yillardan boshlab u havo ishlari uchun (xususan, janubiy Orolboʻyida chigirtka tarqalishiga qarshi agrokimyoviy tadbirlar uchun) qoʻnish joyi sifatida foydalanilgan.

Hozirgi holati 
2019-yilda aeroportni rekonstruksiya qilishni boshlash uchun hukumat qarori chiqdi. Uning qiymati 300 milliard soʻmga baholangan.

Yangi aeroport birinchi sinov parvozini 2020-yil avgust oyida qabul qildi. Fevral oyida Oʻzbekiston Prezidentining samolyoti birinchi marta aeroportga kelgan edi. Keyin Shavkat Mirziyoyev Nukus-Moʻynoq-Toshkent yoʻnalishida havo qatnovi ochilganini maʼlum qildi.

Uchish-qoʻnish yoʻlagi rekonstruksiya qilindi, uning oʻlchami 2300x60 m gacha kattalashtirildi. Bu esa zamonaviy yoʻlovchi samolyotlarini joylashtirish imkonini berdi. Yangi aeroport terminali qurildi.

2020-yil 26-avgust kuni A320 samolyotida Toshkent – Moʻynoq yoʻnalishi boʻyicha sinov yoʻlovchi reysi amalga oshirildi.

2022-yil 23-fevral kuni Moʻynoq aeroporti birinchi marta Oʻzbekiston Prezidentining „1-sonli havo kuchlari“ni qabul qildi.

2022-yil 27-mart kuni „Oʻzbekiston havo yoʻllari“ Milliy aviakompaniyasi Toshkent – Nukus – Moʻynoq yoʻnalishida sinov reysini amalga oshirdi.

„Oʻzbekiston havo yoʻllari“ Milliy aviakompaniyasi 2022-yil 12-sentabrdan Nukus – Moʻynoq – Toshkent yoʻnalishi boʻyicha muntazam qatnovni yoʻlga qoʻyishini maʼlum qildi. Parvozlar dushanba kunlari amalga oshirilgan.

Manbalar 

Qoraqalpogʻiston
Tuley aeroporti

Tuley aeroporti — Qoraqalpogʻistonning Jasliq qishlog'i yaqinida joylashgan sobiq aeroport. U yengil samolyotlar, barcha turdagi vertolyotlarning zaxira maydoni bo'lib, aviatsiya ishlari uchun foydalaniladi. Shuningdek, aeroport yaqinida harbiy aerodrom ham bor

Manbalar 

Qoraqalpogʻiston
José Eduardo dos Santos

José Eduardo dos Santos (; 1942-yil 28-avgust — 2022-yil 8-iyul) angolalik siyosatdondir. 1979-yildan 2017-yilga qadar Angola prezidenti lavozimida faoliyat yuritgan. U Afrika mamlakatlari prezidentlari orasida mamlakatni eng uzoq vaqt boshqargan ikkinchi prezident boʻlgan.

Hayoti 
José Eduardo dos Santos 1942-yil 28-avgustda Angolaning Luanda shahrida tavallud topgan. Otasi — Avelino Eduardo dos Santos, onasi — Jacinta José Paulino.

U 1963—1969-yillarda Ozarboyjonning Boku shahridagi Ozarboyjon neft va kimyo institutida tahsil olgan.

Shaxsiy hayoti 
José Eduardo dos Santosning uch marta uylangan boʻlib, jami oltita bolasi bor. Uning ilk rafiqasi Tatyana Kukanova boʻlib, u bilan Ozarbayjonda oʻqib yurgan kezlari uchrashgan.

U portugalchadan tashqari ispan, fransuz va rus tillarida erkin soʻzlasha oladi.

Vafoti 
Dos Santos 2022-yilning 8-iyulida Barcelona shahrida 79 yoshida vafot etdi.

Mukofotlari 
 Orden Agastinho Neto (Angola, (1990)
 Orden Santyago (Portugaliya)
 Orden Kompananov D. R. Tambo (JAR)
 Faxriy ordeni (Rossiya)

Manbalar

Havolalar 

 Mehnat partiyasi rasmiy sayti

1942-yilda tugʻilganlar
2022-yilda vafot etganlar
Prezidentlar
Jasliq aerodromi

Jasliq aerodromi – Qoraqalpogʻistonning Jasliq qishlogʻidan 9 km uzoqlikda joylashgan sobiq harbiy aviabaza. Sovet Ittifoqi davrida harbiy qismlarga xizmat koʻrsatish va kimyoviy qurollarni sinovdan oʻtkazish uchun qurilgan. 1990-yilda yopilgan. Hozirda bu yerda axloq tuzatish ishlari uchun moʻljallangan muassasa faoliyat koʻrsatadi.

Aerodrom yaqinida mahalliy parvozlar uchun Tuley aeroporti ham bor.

Manbalar 

Qoraqalpogʻiston

Oʻzbekiston aeroportlari
Oʻzbekiston harbiy aerodromlari
SSSR harbiy aerodromlari
Qoraqalpogʻiston geografiyasi
Najib Razak

Najib Razak — Malayziya Bosh vaziri.

Biografiyasi  
 1953-yil 23-iyul kuni Kuala-Lipis shahrida tavallud topgan.
 2009-yil 3-apreldan Malayziya Bosh vaziri lavozimini egallab kelmoqda. Najib Razak Malayziyaning ikkinchi bosh vaziri Abdul Razakning o'g'li.
 Najib Razak 1974-yilda Nottingem Universitetini tugatgan.
 1976-yilda 23-yoshida Malayziya parlamenti deputati bo'lgan.
 2004-2008-yillarda moliya vaziri bo'lgan.
 2020-yilda korrupsiyada ayblanib, qamoqqa olingan.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Pekin metropoliteni

Pekin metropoliteni —Xitoyda kattaligi boʻyicha Shanxay metrosidan keyingi metro hisoblanadi. Pekin metropoliteni yiliga eng koʻp odam tashish boʻyicha dunyoda 2-oʻrinda turadi.Pekin metropoliteni yildan yilga kattarib bormoqda.

Tarixi 
1950-yillarda Pekinda metropoliten qurish rejalashtirilgan. Pekin metropolitenini qurish ishlari 1963-yilda boshlangan. 1969-yilning 1-oktabr sanasida Pekin Metropoliteni qurib bitkaziladi.

Yoʻllari

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar  

Xitoy metropolitenlari
1971-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Milan metropoliteni

Milan metropoliteni - tez harakatlanadiga Italiyadagi metropoliten. Milan metropolitenini operatori Azienda Transporti Milanesi hisoblanadi. Milan metropoliteni 4ta linyadan tashkil topgan. 4ta linya turli xil ranglarga bo'linadi. Birinchi linya qizil rangda bo'lib, 1964-yilda qurilgan. Ikkinchi linya yashil rangda bo'lib, birinchi linya qurilgandan 5 yil o'tib, ya'ni 1969-yilda qurilgan. Uchinchi linya sariq rangda bo'lib, 1990-yilda qurilgan. To'rtinchi linya och binafsha rang bo'lib, 2013-yilda qurilgan. Qurilish arxitektorlari Franso Albini, Fransa Helg va Bob Noordlar bo'lgan.

Tarixi

Yo'llari

Manbalar

Havolalar 
1964-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Italiya metropolitenlari
Spartak qoʻzgʻoloni

Spartak qoʻzgʻoloni — Mil. avv. 74-yilda (73-yil)-71 boshlangan Spartak boshchilidagi qullar qoʻzgʻoloni qadimgi dunyoda eng ommaviy va uyushgan qoʻzgʻolonlardan biri boʻlgan.

Spartak qoʻzgʻoloni toʻgʻrisida qisqa

Rim armiyasida bosh tortganligi uchun Kapuya shahridagi gladiatorlik maktabida sotib yuborilgan frakiyalik qul Spartak qullarni qoʻzgʻolon koʻtarishga undadi. Ammo kimdir bu haqda rimliklarga xabar yetkazadi. Shunda Spartak va uning 200ga yaqin tarafdorlari qorovullarga hujum qiladilar va qochib chiqib ketadilar. Shaharda yashirinish imkoniyati boʻlmagani sababli ular Vezuviy togʻidagi qoyaga chiqib oladilar. Asta-sekin boshqa qullar ham ularga kelib qoʻshila boshladi va qoʻzgʻolon kʻotarganlar safi kengaya bordi. Koʻp oʻtmay ularning soni 10 ming kishiga yetdi.
Qoʻzgʻolon koʻtargan qullarni tor-mor etishga joʻnatilgan uch ming kishilik qoʻshin Vezuviy togʻlari yaqinida harbiy lager tikladi.
Qamal boshlandi. Spartak kutilmagan va dadil rejani amalga oshirdi. Qullar uzum novdalaridan narvon toʻqib, koʻrinmaydigan tarafdan choʻqqidan pastga tushib oldilar. Rimliklar guruhining orqasidan zarba bergan Spartak ularni tor-mor etdi. Ammo koʻp oʻtmay qoʻzgʻolon koʻtarganlar orasida ixtilof paydo boʻldi. Qullarning bir qismi Rimni tor-mor etishga va quldorlardan qasos olishga ahd qilishdi.
Spartakka qarshi tajribali sarkarda Mark Krass boshchilgida koʻp ming sonli qoʻshin joʻnatildi. Miloddan avvalgi 71-yilning bahorida roʻy bergan hal qiluvchi jangda Spartak lashkari tor-mor etildi va uning oʻzi esa ana shu jangda halok boʻldi. 6 mingdan ziyod asirlar Rim-Kapuya oraligʻidagi yoʻl boʻylarida xochlarga mixlab tashlandi. Qoʻzgʻolon koʻtarganlarning alohida toʻdalari esa, kurashni yana 10 yil davom ettirdilar
Toshkent-Sergeli aerodromi

Toshkent-Sergeli aerodromi — Toshkent shahrining Sergeli tumanida joylashgan aerodrom.

Manbalar 

Toshkent
Kakaydi aerodromi

Kakaydi aerodromi — Surxondaryo viloyati Termiz shahridan 45 km shimoli-sharqda Jarqoʻrgʻon tumani, Kakaydi qishlogʻi yaqinida joylashgan harbiy aerodrom. Afgʻon urushi davrida Sovet Ittifoqi Qurolli Kuchlari tomonidan foydalanilgan asosiy harbiy aviabaza.

Tarixi 
Kakaydi aerodromi 1947-yilda foydalanishga topshirilgan. Kakaydi aerodromini qurishda quyidagi umumiy talablar qoʻyildi: Davlat chegarasidan uni dushman qiruvchi samolyotlarining reydlaridan himoya qilishni taʼminlaydigan masofada joylashganligi, aerodromni yetarli oʻlchamlarga ega boʻlishi, yoʻnalishi boʻyicha erkin qoʻnish yoki uchish yoʻlagi boʻlishi kerakligi (yaʼni vertikal toʻsiqlarning yoʻqligi togʻlar, ustunlar), barcha kerakli narsalarni yetkazib berish uchun yaxshi marshrutlar. Mazkur talablardan kelib chiqib, aerodrom qurish uchun Surxondaryo viloyati Jarqoʻrgʻon tumani, Kakaydi qishlogʻi hududidan yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi.

1947-yil oktyabrdan 1992-yil yanvargacha boʻlgan davrda aerodromda quyidagilar joylashgan edi: Kutuzov nomidagi 115-gvardiya qiruvchi Orsha ordeni va 29693-harbiy qismning Aleksandr Nevskiy aviatsiya polki, aerodrom texnik taʼminotining alohida bataloni (OBATO), alohida batalyon, aloqa va radiotexnika taʼminoti (OBS va RTO), alohida radiotexnik havo mudofaa bataloni (133-radiotexnika havo mudofaasi brigadasining ORTB havo mudofaasi).

1943-yil 3-sentyabrda 146-qiruvchi aviatsiya polki jangovar topshiriqlarni namunali bajargani, bir vaqtning oʻzida koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun SSSR NKO ordeni asosida 115-gvardiya deb nomlandi.

Sovet davrida (ayniqsa, 1979—1989-yillardagi Afgʻoniston urushi paytida) aerodrom SSSR Harbiy-havo kuchlarining Markaziy Osiyodagi asosiy havo bazalaridan biri boʻlib, jangovar samolyotlar tomonidan muntazam foydalanilgan. Aerodrom bir vaqtning oʻzida 80 tagacha samolyotga xizmat koʻrsatishi mumkin edi.

1980-yil 2-iyuldan 1989-yil 2-yanvargacha boʻlgan davrda 735-bombardimonchi aviatsiya polki Su-24 samolyotlari aerodromda joylashgan. 735-bombardimonchi aviatsiya ploki qoʻshinlarning asosiy qismi bilan Qarshi-Xonobod aerodromida‎ Afgʻonistondagi janglarda qatnashgan.

61-qiruvchi aviatsiya polki Qarshi-Xonobod aerodromiga koʻchirilgandan soʻng, „Kakaydi“ aerodromi oʻn yildan ortiq vaqt davomida ishlamay qolgan, aerodromning uchish-qoʻnish yoʻlagi yaroqsiz holga kelgan.

Manbalar 

Surxondaryo viloyati

Oʻzbekiston aeroportlari
Oʻzbekiston harbiy aerodromlari
SSSR harbiy aerodromlari
Boʻron dasturidagi aerodromlari
Oʻzbekiston harbiy inshootlari
Gamburgdagi G-20 sammiti (2017)

Gamburgdagi G20 sammiti - Katta 20ta davlatlar jamlanmasi sanalgan G20 7-8 iyul kunlari Germaniyaning Gamburg shahrida boʻlib oʻtdi. Sammit oldindan iqtisodiy muammolar boʻyicha oylanib yaratilgan edi, ammo yillar oʻtib bu sammit nafaqat dunyodagi iqtisodiy rivojlanish muammolar, balki "siyosiyat" bu sammitda birinchi oʻrinda turadigan boʻldi. Koʻp ommaviy axborot vositalarida "moilaviy mazularda" koʻri siyosat toʻgʻrisida koʻp eʼtibor beriladigan boʻldi. Bu sammit ham odatdagiday siyosat toʻgʻrisida oʻtib boriladi. Qiyin hal qilinadigan muammolar koʻpayib, ular xaritada ham kengayib bormoqda. 
Asosan bu yilgi sammitda Ukraina va Suriyadagi muammolar, KXDR yadro programmasi, iqlim oʻzgarishi va boshqa siyosiy muammolar, albatta Donald Trumpning AQSh prezidenti boʻlishidir.

Sammitda kutilgan qatnashuvchilar

Taklif etilgan mehmonlar

Xalqaro Tashkilotlar

Noroziliklar
Gamburg shahridagi G20 sammiti yonayatgan mashinalar va qozgʻolonlar orasida boʻlib oʻtdi.

Galereya

Manbalar 

G20 sammitlari