Iga (Mie)

Yaponiyaning Mie prefekturasida joylashgan shahardir. 2021-yil 31-avgust holatiga ko‘ra, shaharda 40620 ta xonadonda 88895 nafar aholi istiqomat qiladi, aholi zichligi har kvadrat kilometrga 160 nafarni tashkil qiladi. Shaharning umumiy maydoni 558,23 kvadrat kilometr (215,53 mi²) ga teng.

Geografiyasi 
Iga shahri Mie prefekturasining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Shaharning shimoli-sharqiy qismi Suzuka togʻlarida, shimoli-gʻarbiy qismi Shigaraki platosida oʻrnashgan. Shaharning janubi-gʻarbiy qismi Yamato togʻlari, janubi-sharqiy qismi esa Nunobiki togʻlari bilan oʻralgan. Hudud tepaliklardan tashkil topgan. U Yodo daryosi tizimiga kiruvchi Kizu daryosining yuqori oqimida joylashganligi hamda Shiga, Nara va Kioto prefekturalari bilan chegaradosh boʻlganligi sababli, Mie prefekturasi Tokai mintaqasi, shu jumladan Nabari shahrining bir qismi sifatida tasniflanadi. Shuningdek, Kansai viloyatining bir qismi sifatida ham belgilangan.

Qoʻshni munitsipalitetlar 
Mie prefekturasi

 Kameyama
 Tsu
 Nabari

Shiga prefekturasi

 Kōka, Shiga

Kioto prefekturasi

 Minamiyamashiro

Nara prefekturasi

 Nara
 Yamazoe

Iqlimi 
Iga nam subtropik iqlimga ega (Köppen Cfa), yozi issiq va qishi salqin hamda qor yogʻmaydi. Iga shahrida oʻrtacha yillik harorat  ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori  iyun va iyul oylari eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat  atrofida va eng past harorati yanvarda, taxminan  boʻladi.

Demografiyasi 
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Iga aholisi soni soʻnggi 60 yil ichida nisbatan oʻzgarmas boʻlib kelgan.

Tarixi 
Zamonaviy Iga shahri atrofidagi hudud qadimgi Iga viloyatining bir qismiga toʻgʻri keladi. Bu hudud Sengoku davrida ninjutsu markazlaridan biri sifatida qayd etilgan. Shahar Edo davrida Tokugava syogunati davrida Iga Ueno qal’asi rahbarlari qoʻl ostidagi qal’a shaharchasi sifatida rivojlangan. Iga hokku shoiri Matsuo Bashoning tugʻilgan joyi va ninja Hattori Hanzoning vatani sifatida tanilgan.

Ueno shahri 1889-yil 1 aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan tashkil etilgan. 1941-yil 10-sentabrda shahar maqomiga koʻtarilgan. 2004-yil 1-noyabrda Ueno Iga va Ayama shaharlari, Shimagahara va Oyamada qishloqlari (barchasi Ayama tumanidan) hamda Aoyama shahri (Naga tumanidan) bilan birlashtirildi va Iga shahrini tashkil qildi.

Hukumat 
Iga toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer hamda 22 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Iga Mie prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzoni qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Mie 3-okrugi tarkibiga kiradi.

Iqtisodiyoti 
Iga anʼanaviy ravishda anʼanaviy toʻqish sanʼati boʻlgan Kumihimo markazi sifatida tanilgan. Bu yerda bir nechta hunarmandlar hali ham faoliyat yuritmoqda. Shahar mintaqaviy savdo markazi boʻlib, mahalliy iqtisodiyotda qishloq xoʻjaligi va mavsumiy turizm ustunlik qiladi. Iga geografik jihatdan Osaka va Nagoya oʻrtasida joylashganligi sababli, Meihan milliy avtomagistrali boʻylab joylashgan zavodlar soni, ayniqsa logistika qulayligi tufayli koʻpaymoqda.

Taʼlim tizimi 
Iga shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 19 ta davlat boshlangʻich taʼlim maktabi va oʻnta davlat oʻrta taʼlim maktabi hamda Mie prefekturasi taʼlim boshqarmasi tomonidan boshqariladigan uchta davlat yuqori taʼlim maktabiga ega. Shaharda ikkita xususiy yuqori taʼlim maktab va bitta xususiy oʻrta/yuqori taʼlim maktab faoliyat yuritadi.

Xalqaro maktablar 

 Colégio Positivo — Braziliya boshlang'ich maktabi

Transport

Temir yoʻl 
 JR Gʻarb — Kansai magistral liniyasi

 Tsuge — Shindō — Sanagu — Iga-Ueno — Shimagahara

 JR Gʻarb — Kusatsu liniyasi

 Tsuge

 Kintetsu temir yoʻli — Osaka liniyasi

 Iga-Kambe — Aoyamachō — Iga-Kōzu — Nishi-Aoyama

■ Iga temir yoʻli — Iga liniyasi

 Iga-Ueno — Nii — Nishi-Ōte — Uenoshi — Hirokōji — Kayamachi — Kuvamachi — Idamichi — Ichibe — Inako — Maruyama — Uebayashi — Hido — Iga-Kambe

Magistral yoʻl 

  Meihan ekspress yoʻli
 Milliy yoʻnalish 25
 Milliy yoʻnalish 163
 Milliy yoʻnalish 165
 Milliy yoʻnalish 368
 Milliy yoʻnalish 468

Mahalliy diqqatga sazovor joylar 
Iganing asosiy sayyohlik joylaridan ikkitasi — Iga Ueno qal’asi va Iga-ryu Ninja muzeyi (shahar atrofidagi hudud mashhur Iga Ninjaning tarixiy uyi) Yaponiyada mashxur. Bundan tashqari, har yili Iga Ueno Ninja Festa ninja festivali (1-apreldan 6-maygacha) oʻtkaziladi.

Boshqa unchalik taniqli boʻlmagan diqqatga sazovor joylarga quyidagilar kiradi:

 Momochi qal’asi — bu uchta buyuk ninjadan biri boʻlgan Momochi Tanbanomikami qal’asi va uning yaqinida uning qabri joylashgan Seinzenji joylashgan.
 Sainenji ibodatxonasi Jodoshu (Sof yer) ibodatxonasi boʻlib, ninjutsuning buyuk kitoblaridan biri „Bansenshukay“ muallifi Fujibayashi Samujiyasutakening dafn etilgan joyidir.
 Fujivara no Chikata Kutsu — Tayhayki yoki Buyuk Tinchlik yozuvlarida paydo boʻlgan Fujivara no Chikata qal’asi.
 1990-yillarda Kadomadagi Sega World joylashuvi uchun oʻrnatilgan Kirpi Sonic haykali. Haykalning muallifi vafot etgan va endilikda haykal uning farzandlariga tegishli. U 2020-yilda yomon ahvolga tushib qolgani sbabali haykal egalari nihoyat uni qayta tikladilar.

Xalqaro munosabatlar 

  - Jurong, Jiangsu, Xitoy

Iga shahridan taniqli odamlar 

 Igano Kabamaru, ninja
 Vasabi Mizuta, ovoz muallifi
 Kazuhiro Yamaji, aktyor, ovoz ijrochisi
 Akiko Ivasaki, immunolog va Yale universiteti professori
 Jiro Kavasaki, siyosatchi
 Hakaru Hashimoto, tibbiyot olimi
 Matsuo Basho, shoir
 Kippei Shiina, aktyor
 Chiyonokuni Toshiki, sumo kurashchisi
 Ichizo Nakata, professional futbolchi
 Koji Nishimura, professional futbolchi
 Genichi Mitsuhashi, birinchi Ninja oʻqishini tamomlagan

Yana qarang 

 Iga-ryu, ninjutsu Iga ninja maktabi

Manbalar

Havolalar 

  

Mie prefekturasidagi shaharlar
Iga (Mie)