MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Sudok

Sudok (sudoklar) ― deganda dasturxonga ziravorlar solingan idishlar toʻplamini tortish uchun tovoq, shuningdek, bir-birining ustiga qoʻyilib mahkamlanadigan, bir nechta kostryullar koʻrinishidagi ovqatni tashish uchun moslama tushuniladi. Uchinchi maʼnosi esa souslarni solishga moʻljallangan qayladondir.

Dasturxon uchun sudok 
Oshxonanikidan farqli oʻlaroq, stolga qoʻyiladigani dasturxon bezatishning muhim elementi boʻlib, tuz, qalampir va boshqa ziravorlar solingan idishlar toʻplamini oʻzida mujassamlashtiradi. Eng koʻp uchraydigani tuz, qalampir va xantal solinadiganidir. Toʻrt predmetligiga qalampir, xantal, sirka qozon va yogʻ idishlari toʻplami kiradi. Uning yana bir koʻrinishi qaylalar uchun moʻljallangan.

Oshxona sudoklari 
Oshxona idishlari ikki, uch, baʼzan toʻrtta qavatli turli balandlikdagi, diametri bir xil kostryullardan iborat boʻladi. Alyuminiy yoki sirlangan temirdan yasaladi. Eng tagidagi qavatga birinchi taom, ustidagilariga esa ikkinchi va uchinchi yeguliklar joylashtiriladi. Yigʻilgan toʻplamning ustidagisi qopqoq bilan yopiladi. Butun toʻplam qisqich va ikkita tutqich ustuni bilan birga mahkamlanadi. Odatda Bunday toʻplamlardan uzoq masofaga qatnovchi poyezdlar restoranlarida foydalanilgan. Ovchilar va sayyohlar harbiy qozonchalarga oʻxshash germetik qopqoqli yoki oval shaklidagi idishlardan foydalanadilar.

„Katta izohli lugʻat“ga koʻra oshxona sudoklari atamasi faqat koʻplikda ishlatiladi. GOST R 54868-2011 standartiga muvofiq sopoldan idishlardir. Atamalar va taʼriflarda, mahsulot sifatida oshxona sudoki birlikda aytiladi.

Yana qarang 

 Kasaletka
 Lunch-box
 Marmit
 Bento

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 Sudki dlya perenoski piщi // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1960. — T. VIII. — Stb. 492—493
 Sudki stolovie // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1960. — T. VIII. — Stb. 493—495
Tajin

Tajin yoki tagin (Kabilsk taǧin) — Magʻrib mamlakatlarida mashhur boʻlgan goʻsht va sabzavotli taom. Shuningdek, mazkur taom tayyorlanadigan maxsus idishdir.

Idish 
Tajin avvaldan baland konussimon qopqoq bilan mahkam yopiladigan katta sopol idish boʻlgan.

Taom bir necha soat davomida dimlanadi. Bu jarayonda koʻtarilgan bugʻ qopqoqning yuqoridagi nisbatan sovuq qismida kondensatsiyalanadi va pastga qaytib tushadi.

Pastki qismda kondensatsiyalangan suyuqlik idishidan bug 'va taom isining tashqariga tarqalishiga toʻsqinlik qiladi.

Bunday idishlarning kelib chiqishini yuqori haroratli iqlim taqazo qilgan.

Taom

Marokash va Jazoir 

Marokash va Jazoirda tajin hayvon yoki parrandalarning yirik suyakli goʻshtlari va sabzavotlar (pomidor, kartoshka, baqlajon, piyoz)dan tayyorlanadi. Turli xil ziravorlar, asal, mevalar, rezavorlar solinadi. Goʻsht qovurilmaydi (yoki uzoq dimlangangach, bir oz qovurib olinadi). Sabzavot, goʻsht va ziravorlar tajinga solinadi, suv qoʻshilmaydi. Nihoyatda past olovda bir necha soat davomida oʻzidan ajraladigan shoʻrvasida pishiriladi.

Tunis 

Tunis tajini omletga oʻxshab ketadi. Goʻsht yoki parranda goʻshti mayda toʻgʻralib, unga quyuq massa beruvchi (loviya, noʻxat, kartoshka) mahsulot qoʻshiladi va past olovda dimlanadi. Soʻng ziravorlar, pishloq va tuxum solinadi. Massani chuqur sopol idishga oʻtkazib, pechda yoki duxovkada usti biroz qotgunigacha pishiriladi.

Magʻrib yahudiylari 
Tajin- Magrib yahudiylari (Sefardlar) oshxonasining muhim qismidir. Marokash, Jazoir, Tunis va Liviyalik yahudiylarning Sefard oshxonasida keng tarqalgan. Shuningdek, u Fransiya, AQSh va albatta Isroilning Sefard jamoalarida sevib isteʼmol qilinadi. Koʻpincha Shabbat va yahudiylarning boshqa bayramlarida dasturxonga kuskus bilan birga tortiladi.

Manbalar 

Marokan taomlari
Tunis taomlari
Idish
Oʻrdakqozon

Oʻrdakqozon (shuningdek, gʻoz uyi, Sankt-Peterburg lahjasida latka yaʼni yamoq) ― maxsus qalin devorli metall (hozir ham issiqlikka chidamli shisha yoki keramikadan tayyorlanadi) oshxona anjomlaridan biri. Odatda oval shaklida, mahkam yopiluvchi qopqogʻi bilan birgalikda boʻladi. Oʻrdakqozondan sabzavot va parranda goʻshtini dimlab pishirish uchun foydalaniladi.(Nomining kelib chiqishi ham shundandir).

Oʻrdakqozon 
Oʻrdakqozon, choʻzinchoq qozon va latka degandan parranda goʻshtini dimlash uchun moʻljallangan bir idish tushuniladi.

Taomni tayyorlayotganda albatta uning qopqogʻi yopiq boʻladi. Bu jarayonda qovurish yoki qaynatishga nisbatan namlik koʻproq saqlanishiga erishiladi.

Quyida oʻrdakqozon, gʻozqozon yoki latka(shuningdek, qozon)ning oʻzaro farqi keltirilgan:

 gʻozqozon oʻrdakqozondan kattaroqdir;
 oʻrdak va gʻozqozonlar choʻzinchoq shaklga ega, anʼanaviy qozon esa odatiy yumaloq;
 oʻrdak, gʻozqozon va latkalarning pastki qismi tekis, anʼanaviy qozonda esa yumaloq;
 qozonning odatda qopqogʻi boʻlmaydi.

Boshqa maʼnolari 

 Oʻrdaklarga gʻamxoʻrlik qiladigan parrandachilik fermasi ishchisi.
 Oʻrdaklarni suv yuzasidan yutib yuborishi mumkin boʻlgan katta choʻrtan baliq.
 Ov paytida oʻrdaklarni kuzatib yuradigan it.
 Yana bir nomi — bu gʻoz va oʻrdaklarni ovlash uchun moʻljallangan katta kalibrli miltiq.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Gusyatnitsi / / Tovar lugʻati / I. A. Pugachev (bosh muharrir). — M . : Davlat savdo adabiyoti nashriyoti, 1957 yil. — T. II. — Stb. 466-468 — 567 bilan.
 Efremova T.F. Rus tilining yangi lugʻati. Tushuntiruvchi hosila. — M .: Rus tili, 2000.
Gebjaliya

ʻʻʻGebjaliyaʼʻʻ — Gruziya oshxonasining (avvalo, megrel oshxonasining) milliy taomidir. Bu yalpiz qoʻshilgan pishloqli ruletlardir.

Ingrediyentlar 
Gebjaliya yangi tuzsiz Imeritiya pishlogʻi yoki yangi suluguni pishlogʻi va yalpizdan tayyorlanadi. Taom tvorog pishlogʻi nadugi (rikottaga oʻxshash) va sut yoki matsonidan tayyorlangan yalpizli sutli sous bilan tortiladi. Baʼzi retseptlarda xacho tvorogi va chinti pishloq ishlatiladi; tarxun, kashnich, sarimsoq, yashil qalampir va hatto, chili qalampirini ham qoʻshish mumkin. Taʼbga koʻra tuz qoʻshiladi.

Tayyorlanishi 
Gebjaliya pishirishning ikkita asosiy yutugʻi bor: birinchidan, koʻp masalliq ketmaydi, ikkinchidan, 15 daqiqaga bormay pishadi.

Yalpiz sovuq suvda yuviladi Barglari yoki poyasining yuqori, mayin qismi, barglari bilan birga pichoqda juda mayda toʻgʻraladi (yoki blenderlanadi). Yalpizning 3/4 qismi taomga, qolgani esa sousga ketadi.

Sut kastryulda yoki soteynikda maksimal 55-60 darajaga qadar isitiladi, shundan soʻng unga pishloq tilimlari qoʻshiladi. Pishloq boʻlaklariga sut quyiladigan, teskari retsepti ham mavjud.

Alangani oshirib, pishloq eritiladi va bitta yaxlit boʻlakka aylanadi. Bu boʻlak chovli bilan patnisga agʻdariladi va yupqa qilib yoyiladi (bu vaqtda ustidan issiq sut quyiladi). Shundan keyin patnisdan sutning ortiqchasi oqib ketadi, yuzaga kelgan pishloq chalpagiga esa yalpiz solinadi. Pishloq chalpak ruletga oʻxshatib oʻraladi va 4-5 smli boʻlaklarga kesib chiqiladi. Boshqa retseptida esa ikkita har xil masalliqli rulet tayyorlanadi (masalan, yalpizli xacho va yalpizli chinti).

Sous uchun toʻgʻralgan yalpizdan qolgani matsoniga qoʻshiladi va gebjaliya boʻlaklari ustiga shu sous quyiladi. Taom sous bilan birga dasturxonga tortiladi.

Manbalar 

Oziq-ovqat
Taomlar
Kalbitxan

Kalbitxan (koreyscha: 갈비탕, 갈비湯, Galbi tang, kalbi tʼang) — asosan, mol qovurgʻasidan, shuningdek, mol goʻshti, daykon, piyoz va boshqa masalliqlardan tayyorlanadigan txan yoki koreys shoʻrvasining bir variantidir. „Kalbi“ — „gogigui“ deb nomlangan koreys barbekyusida qovurilgan mol goʻshti qovurgʻalari va xitoycha „txan“ qoʻshimchasi „qaynatish“, degan maʼnoni anglatadi. Demak, koreyscha nomi soʻzma-soʻz „mol qovurgʻa shoʻrvasi“ deb tarjima qilinadi. Shoʻrva quyidagicha tayyorlanadi: kalbi sekin qaynayotgan suvda uzoq vaqt qaynatiladi. Bu hoʻkiz tuyogʻidan tayyorlangan shoʻrva — sollontxanga oʻxshaydi.

Kalbitxan toʻgʻrisidagi tarixiy matnlar 1890-yillarda oʻtkazilgan Koreya saroy ziyofati qoidalari jadvalida keltirilgan. Biroq, kalbi Koryo sulolasining keyingi davrida (918-1392) allaqachon isteʼmol qilingan, degan taxminlar mavjud.

Kalbitxan toʻy dasturxonida ham tortiladi.

Tayyorlanishi 
Kalbitxanni tayyorlash uchun jami 5 soat vaqt ketadi. Qovurgʻalar oʻtkir pichoq bilan kesib goʻshti shilinadi, soʻngra uzunligi 5-6 sm boʻlgan bir necha boʻlaklarga boʻlinadi. Keyin yuqori olovda ular mol goʻshti va butun daykon bilan qaynatiladi, kastryulga birinchi daykon solinadi. Bir muddat oʻtgach, olov pasaytiriladi.

4-5 soatdan soʻng mol goʻshti juda yumshab qoladi, shundan soʻng daykon idishdan olinadi va 3 smdan tilimlanadi. Qovurgʻalar ham tovadan chiqariladi va maydalangan koʻkpiyoz, sarimsoq va qalampir kukuni, soya sousi sepiladi, shuningdek, kunjut yogʻi — kunjut aralashmasi va tuz solinadi. Shoʻrva soviganidan soʻng sirtdagi yogʻ olib tashlanadi. Xushxoʻrlashtirilgan qovurgʻalar va toʻgʻralgan daykon yana qozonga solib qaynatiladi.

Manbalar

Havolalar 

 Galbitang retsepti, Konglish oshxonasi
Oziq-ovqat
Taomlar
Sirlangan idish

Sirlangan idishlar — bu emal qoplamali metalldan ishlangan idishlar.

Emal qoplamasi ekologik xavfsiz rang beruvchi moddalar qoʻshilgan shishakeramika boʻlib, u poʻlat asos ustidan qoplanadi. Soʻng 800-850 °S haroratda maxsus pechlarda toblanadi.

Ishlab chiqarishning asosiy bosqichlari 

 Poʻlatdan qolip ishlab chiqarish. Kerakli oʻlchamdagi homashyo kesib olinib, maxsus presslarda shaklga keltiriladi. Zarur hollarda uning tutqich va ogʻiz qismlari va boshqalar oldindan yopishtirib olinadi.
 Poʻlatni ustini qoplash uchun tayyorlash. Emal bilan qoplashdan avval idish turli xil chang va yogʻlardan tozalangan boʻlishi kerak.
 Emal bilan qoplash. Avvaldan tayyorlangan idishning ichki va tashqi tomoni emal bilan qoplanadi, soʻngra pechda pishiriladi. Idishlarni sifatli qilib ishlab chiqarish uchun bir necha bora emal bilan qoplanadi. Bunday holda, emalning birinchi qatlami grunt, ikkinchi, ikkinchi bor ishlov berilgani qoplama deb ataladi. Emalning har bir qatlami 800-850 ° S haroratda pishirishni talab etadi.
 Idishlarni bezash. Mahsulotlarga „rasmlar“ ni tushurish uchun uchun dekol texnologiyasidan foydalaniladi. Bunda naqsh yoki surat emal qoplamasi ustidan yopishtiriladi, soʻngra quritiladi va dekorlar uchun maxsus pechlarda past haroratda pishirib olinadi. Shu tariqa, naqshning barqarorligi taʼminlanadi.
 Furnituralar. Odatda bunday idishlarning(choynaklar, kostryullar va boshqalarning tutqichlari) furnituralari sirlangan boʻladi. Lekin soʻnggi vaqtlarda boshqa hom-ashyolardan ishlangan furnituralar ham uchrab turibdi. Plastik tutqichlar, zanglamaydigan va shisha qopqoqlar va boshqalar bunga misoldir. Aynan shu bosqichda mahsulotlar barcha kerakli jismlar bilan toʻldiriladi (halqalari kiydiriladi, yon tutqichlari mustahkamlanadi va hokazo).
 Tamgʻa bosish va qadoqlash. Tayyor idishlar belgilangan tarzda tamgʻalanadi, shundan soʻng, transportda belgilangan manzilga yetkazish va sotish jarayoniga qadar uning sifatiga shikast yetmaydigan tarzda qadoqlanadi.

Materiallar uchun barcha texnik talablar, idishning xarakteristikalari, undan foydalanish qoidalari, nazorat qilish usullari va boshqalar GOST 24788-2018 (soʻnggi versiya) standartida ishlab chiqilgan va taqdim etilgan.

Xavfsizligi 
Emal qoplamasi yemirilish, zangga chidamli. U oziq-ovqat bilan reaksiyaga kirishmaydi. Bu esa taomning xavfsizligini taʼminlaydi. Ana shu jihatlarni hisobga olganda siz sirlangan idishlarda ovqatni nafaqat tayyorlashingiz, balki uni saqlashingiz ham mumkin.

Emal odatda 95-150 ° yuqori haroratga, uning keskin oʻzgarishiga chidamlidir.

Bunday idishlarning kamchiliklari moʻrtligidir, ammo ehtiyotkorlik bilan foydalansangiz, ular sizga uzoq muddat xizmat qiladi.

Rossiya Federatsiyasi hududida ishlab chiqarilgan barcha idishlar GOST standarti talablariga javob berishi kerak.

Adabiyotlar 

 GOST 24788-2018: Poʻlatdan yasalgan sirlangan uy anjomlari. Umumiy texnik shartlari
 Poxlyobkin V. V. Emal idishlar / / Pazandachilik lugʻati. — M. : „E“ nashriyoti, 2015-yil. — BILAN. 429. — 456 bilan. — 4000 nusxa. — ISBN 978-5-699-75127-3.
Pages with unreviewed translations
Kalya (sho‘rva)

Kalya (turk tilidan kalja yoki estoncha kala — „baliq“) — rus oshxonasining qadimgi taomi boʻlib, shoʻr bodring namakobida pishirilgan baliqli yoki goʻshtli shoʻrvadir. Bu zamonaviy tuzlangan bodring shoʻrvalarning eski turi.

Kalya retseptlari professional pazandachilik adabiyotida XVIII-asrning oxirida paydo boʻlgan, ammo taomning oʻzi ancha oldin paydo boʻlgan, bu haqda XVI—XVII-asrlar manbalarida eslab oʻtiladi. Kalyaning saqlanib qolgan eng qadimgi retsepti 1610-1613-yillarga toʻgʻri keladi, bu shoʻrvaning batafsil retseptini V. A. Levshin (1795) va E. A. Avdeyevalar (1841) qoldirgan.

Kalyaning eng keng tarqalgan turida yogʻli baliqqa payus ikra qoʻshilgan yoki faqat ikradan tayyorlangan. Shuningdek, parranda goʻshtidan (oʻrdak, tovuq, qirgʻovul kalya) retseptlar boʻlgan, baʼzida bodring oʻrniga tuzlangan karam suvi yoki kvasli namakob ishlatilgan. Baʼzi retseptlarda kalyaga namakob oʻrniga limon qoʻshilgan.

V. I. Dalning izohli lugʻatida kalya borshning bir turi boʻlib, bodring, lavlagi va goʻshtli namakobda pishirilishi, roʻzada baliq va ikra bilan tayyorlanishi keltirilgan.

Kalya — achchiq va xushxoʻr, quyuq shoʻrva. Hozirgi vaqtda kalya shoʻrtak-nordon taʼm bilan yaxshi ketadigan dengiz baliqlari, masalan paltus, zubatkalardan tayyorlanishi mumkin.

Kalya tarqalgan davrda u bayram taomi hisoblangan, shoʻrvapazlar „kaleyshik“ yoki „kaleyshitsa“ deb nomlangan (ularni kalyamuxlislari deb ham atashgan: kalya qayerda boʻlsa, men shu yerdaman). Vaqt oʻtishi bilan rus oshxonasida kalya deyarli uchramaydigan boʻlib qoldi, uning oʻrnini shoʻrvalar egalladi. Agar biror joyda haqiqiy kalya tayyorlansa, koʻpincha, „baliq shoʻrva“ deb notoʻgʻri atashadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
Oziq-ovqat
Taomlar
Berkemeyer

Berkemayer, Berkemeyer () — bu silindrsimon asosli va konus shaklida piyolasi boʻlgan, vino uchun moʻljallangan stakandir. U 16-17-asrlarda Germaniya va Niderlandiyada keng tarqalgan.

Dastlab qayin shoxlaridan oʻyib ishlangan yogʻoch krujkalarni berkemeyerlar deb atashgan (). Keyinchalik bu nom shisha idishga berilgan. Ehtimol yogʻli barmoqlardan sirgʻalib ketmasligi uchun malina shaklida ishlangan boʻrtiqlar qayin poʻstlogʻining qoʻpol yuzasini eslatgan boʻlsa kerak.

Berkemeyer koʻp jihatidan ryomerga oʻxshaydi. Ushbu turdagi shisha idishlarinig asosiy farqi yuqori qismining tuzilishidadir. Ryomerda u bochka shaklida boʻlsa, Berkemeyerda esa teskari konusni eslatadi. Berkemeyerni Ryomerning oʻtmishdoshi deb hisoblash mumkin: chunki ikkinchisi 16-asrning oxirida paydo boʻlgan, Berkemeyer esa avvaldan ham mavjud edi.

Ryomer singari, Berkemeyer ham asosan oʻrmon shishasidan yasalgan. Dastlabki nusxalarda kosa va taglik birgalikda bir butun edi. Keyinchalik, pastki qismi silindr shaklida, yuqori qismi esa konus shakliga ega boʻldi, ular orasidagi chegara aniq bilinib turadi.

Bokallar koʻpincha gravirovka yaʼni oʻyma naqshlar bilan bezatilgan, ular tasvirlar yoki bagʻishlov yozuvlari koʻrinishida boʻlgan. Niderlandiyalik shoira va oʻymakor usta Anna Rumers Wiesscher tomonidan bezatilgan Berkemeyerlar hozirga qadar saqlanib qolgan. Uning eng sevimli texnikasi olmos bilan teshish deb ataladigan usul edi. U uchiga olmos qadalgan maxsus sterjen yordamida shisha yuzasida mayda nuqta va chiziqchalarni aks ettirardi. Anna Visscher oʻz ishlarini bezashda lotin va yunon tillarida bagʻishlov yozuvlari, sitatalardan tashqari, koʻpincha gullar va hashoratlar tasvirlaridan ham foydalangan.

Berkemeyer bokallarini 17-asrda ijod qilgan Gollandiyalik rassomlar (Piter Klas, Villem Klas, Xeda va boshqalar) oʻz natyurmortlarida tasvirlashni yaxshi koʻrardilar. Rang-tasvir, manzara janridagi asarlarda ham, xususan Frans Hals kartinalarida(„Quvnoq hamtovoq“, „Ud chaluvchi Bir stakan sharob bilan“) uchraydi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar
Kanape (pazandalik)

Kanape () — non, qatlamali pishiriq yoki quruq pechenye ustidagi kichik jimjimador buterbrodlar boʻlib, antiqa koʻrinishi bilan kichik pirojniylarga oʻxshaydi. Kanapelar bayramona yegulik boʻlib, koʻpincha, shved stollari va yengil tamaddilarda vaza va tarelkalarda tortiladi, har bir porsiyada 2-6 ta kanape hamda choy, kofe beriladi.

Kanape tayyorlash uchun suvi qochgan bugʻdoy non yoki qora nonning sirti kesib tashlanib, eti turli-tuman shakllarda (doira, yulduz, romb, toʻrtburchak) kesiladi, sariyogʻ yoki margarinda oltin rangiga kirgunicha qovuriladi yoki pechda quritiladi. Sovigandan keyin yogʻ yoki yogʻ aralashmasi surtib, bir yoki bir necha turdagi goʻsht (vetchina, son goʻshti, kolbasa, qaynatilgan va qovurilgan goʻsht), baliq (donador ikra, payus ikra, keta ikrasi, shoʻr baliq, issiq va sovuq dudlangan baliq mahsulotlari, turli xil konservalar) va boshqa mahsulotlar rang-barang qilib ketma-ket ustiga qoʻyiladi. Kanapelarni bezash uchun petrushka, koʻkpiyoz, zaytun, qaynatib toʻgʻralgan tuxum, limon, tuzlangan bodring, mevalar, namlangan brusnika ishlatiladi. Tayyor kanapelar dasturxonga tortishdan oldin sovutiladi, shunda mahsulotlar nonga yaxshiroq yopishadi. Agar koʻp miqdorda kanape pishirish kerak boʻlsa, nonga chuqur chiziq tortib qovurilgan, uni garnir bilan bezatilgan va soʻng uchburchak yo toʻrtburchak shaklda kesilgan. Javdar noni, asosan, kilkali va bujeninali kanapelarga yaxshi ketadi. Qovurilgan oqnon ham kanapega mos kelaveradi. Kanape uchun yupqa yoyilgan xamir turli shakllarda kesiladi. Kanape-minorachalar tayyorlashda turli mahsulotlar bayroq yoki boshqa biror shaklda choʻpga sanchib qoʻyiladi. Mevali kanapelar ham choʻpga sanchib tayyorlanadi.

Kanapedan tashqari, kichkina va chiroyli boshqa yeguliklar ham bor. Tartinkadan farqli oʻlaroq, kanepalar sovuq yegulik hisoblanadi, ikkinchidan, kanape qumoq xamirdan qilinmaydi hamda pishirishda qoliplar shart emas. Volovanlar — qatlangan xamirga issiq masalliq tiqib yasalgan butun minorachalardir. Amyuz-bush restoranlarda, koʻpincha, buyurilgan asosiy taomni kutayotgan paytda oshpazning iltifoti sifatida tortiq qilinadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 
 Charles Sinclair. canapé // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 105. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.
Oziq-ovqat
Jamila Baspakova

Jamila Tolegenovna Baspakova (1966-yil 15-yanvarda Qozogʻiston Respublikasi, Qaragʻanda viloyati, Temirtau shahrida tugʻilgan. Qozogʻistonlik opera qoʻshiqchisi (lirik-koloratura soprano ijrochisi). 1999-yilda Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan xodim faxriy unvoniga, 1994-yil Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist unvoniga sazovor bo’lgan. 1994-yildan Abay nomidagi Qozogʻiston davlat opera va balet teatri yetakchi opera-yakkaxoni sanaladi.

Tarjimai hol 
Jamila 1966-yil 15-yanvarda Qaragʻanda viloyatining Temirtau shahrida dunyoga kelgan. 

U 1987-yil Temirtau shahridagi musiqa bilim yurtini tamomlaydi.

1987-1992-yillarda Kurmangaz nomidagi Olmaota davlat konservatoriyasini vokal fakultetida tahsil olib, (Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan artist S.G.Kurmangaliyeva professor qoʻlida) tamomlaydi.

1992-1993-yillarda (Italiya, Ozimo shahrida) sanʼat-opera akademiyasida professor Mario Melanida qo’lida malakasini oshiradi.

Jamila Baspakova 1994-yildan shu davr mobaynigacha Abay nomidagi Qozogʻiston davlat opera va balet teatri yetakchi yakkaxoni sifatida faoliyat yuritadi.

U 2013-yildan Kurmangaz nomidagi Qozogʻiston milliy konservatoriyasida oʻqituvchi boʻlib ishlaydi.

Repertuarlari 
Abay nomidagi Qozogʻiston davlat opera va balet teatri

 Myuzetta (J.Puchchinining „Bogema“si)
 Mikaela (J.Bizening „Karmen“i)
 Rozalinda (I.Shtrausning „Koʻrshapalak“)
 Lyuchiya (g.Donitsetti „Lyuchiya di Lammermur“)
 Adina (G.Donitsetti „Muhabbat sharobi“)
 Jilda (J.Verdi „Rigoletto“)
 Rozina (J.Rossini „Sevillik siryulniklar“)
 Tomiris (A.Serkebayev „Tomiris“)
 Lyu (J.Puchchini „Turandot“)
 Violetta (J.Verdi „Traviata“)
 Margarita (Sh.Guno «Faust»)
 Marfa (N.Rimskiy-Korsakov „Saroy xonimi“)
 Venera (R.Vagner «Tangeyzer»)
 Oskar (J.Verdi „Maskaradli bal“)
 Konstansa (V.Motsart „Seralyadagi oʻgʻirlik“)
 Ganna (f.Legar „Quvnoq beva“)
 Soprano ijrosida (K.Orf „Boyern qoʻshigʻi“)

Xizmat safarlari 
MDH mamlakatlari bo’ylab  bir qancha xizmat safarlarida boʻlgan: Toshkent, Bishkek, Ashxobod, Omsk, Orenburg, Ashxobod opera teatrida, Xarkov, Qozonda.
Moskvadagi Katta teatrlarda, Maslahatlar uyi zalida, Sankt-Peterburg Tavrich Saroyi, Parij-Pliyed zalida, Germaniya Bonn, Berlin, Frankfurtmayn, Gollandiya va Belgiya shaharlarining nufuzli zallarida ham kuylagan.

Yutuqlari 
Vokal tanlovi mukofotlari:
 1991-yil K.Bayseitova nomidagi (Olmaota) Xalqaro vokalchilar tanlovi laureati.

Unvonlari 
 1994-yil — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni bilan „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist“ faxriy unvoni berilgan. (1994-yil 26-mayda)
 1999-yil — Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti Farmoni bilan „Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan xodim“ faxriy unvoni berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar
Kishilar
Yashayotgan insonlar
1966-yilda tugʻilganlar
15-yanvarda tugʻilganlar
Kolloid tegirmon

Kolloid tegirmon — ishlov berilgan materiallarni juda nozik maydalash uchun moʻljallangan qurilma. Uning yordamida siz 1 mkmdan kam boʻlgan oʻlchamdagi zarrachalarni olish mumkin.

Birinchi kolloid tegirmon 1920-yilda rus muhandisi K. Plausson tomonidan ishlab chiqilgan. Kolloid tegirmon korpus, stator va aylanuvchi rotordan tashkil topgan. Stator va rotor orasidagi boʻshliqning hajmi 0,05 mm dan oshmaydi. Bunday boʻshliqqa qayta ishlanayotgan moddaning zarrachalari tushganida ular yuqori tezlikda oʻz oʻqi atrofida aylana boshlaydi va markazdan qochiradigan kuchlar ta'sirida yoriladi. Maydalash darajasi boʻshliqning kengligini oʻzgartirish orqali tartibga solinishi mumkin.

Koʻpincha, bu qurilma "hoʻl tortish" tamoyili asosida ishlaydi. Shuningdek, "quruq tortish" uchun kolloid tegirmon ham bor, lekin ular kolloid hajmdagi zarralar olishga imkon bermaydi.

Qoʻllash sohalari 

 Mayda zarralarga ajratish;
 Emulsiyaga aylantirish;
 Gomogen eritmalar tayyorlash.

Sanoat tarmoqlari 

 Farmatsevtik (dorivor emulsiyalarni tayyorlash);
 Kimyoviy (boʻyoq, kolloid grafit olish);
 Oziq-ovqat (souslar, jemlar va boshqalarni ishlab chiqarish);
 Yoʻl qurilishi (bitum emulsiyalar ishlab chiqarish, bitumlarni polimerlar bilan modifikatsiyalash).

Yana qarang 
 Gomogenizator

Manbalar

Havolalar 
 Принцип действия коллоидной мельницы (видео)

 kimyoviy texnologiya
oshxona jihozlari