Adina Masjidi

Adina masjidi - Hindistonning G‘arbiy Bengal shtatidagi Malda tumanidagi sobiq masjid. Bu Hindiston yarimorolidagi eng katta bunday inshoot edi va Bengal sultonligi davrida Sikandar Shoh tomonidan qirollik masjidi sifatida qurilgan, u ham ichkarida dafn etilgan. Masjid sobiq qirollik poytaxti Panduada joylashgan..

Keng arxitektura Umaviylar masjidining gipostili bilan bog‘liq bo‘lib, u yangi hududlarda Islomni joriy etish paytida ishlatilgan. Ilk Bengal sultonligi 1353 va 1359 yillarda Dehli sultonligini ikki marta mag‘lub etganidan keyin imperatorlik ambitsiyalarini o‘zida mujassam etgan. Adina masjidi 1373 yilda foydalanishga topshirilgan. Uning qurilishida islomdan oldingi hindu va buddist tuzilmalaridan qayta foydalanilgan.

G'arbiy Bengaliyadagi milliy ahamiyatga ega bo'lgan yodgorliklar ro'yxatiga ko'ra (seriya №. N-WB-81) Adina masjidi ASI ro'yxatiga kiritilgan yodgorlikdir.

Dizayn 

Masjid dizayni Bengal, Arab, Fors va Vizantiya arxitekturasini o'z ichiga olgan. Masjid o'zining kattaligi tufayli uzoqdan ko'zni qamashtirsa-da, lekin juda aniq bajarilgan dizayn bezaklari tufayli undan uzoqda turmasdan turib, uning xususiyatlarini ko'rish qiyin. U g'isht, tosh, shlyapa, gips, beton, sirlangan yoki ohak tekislash bilan qoplangan moloz tosh bilan qurilgan.  Tosh gullari binoning ichki va tashqi ko'rinishidagi kamarlarga birlashtirilgan.  Uning rejasi Damashqdagi Ulug' masjidga o'xshaydi.  Ochiq hovlisi bo'lgan to'rtburchaklar hipostil tuzilishiga ega edi. Bir necha yuz gumbaz bor edi. Inshootning oʻlchami 172 ga 97 m. Butun g'arbiy devor islomgacha bo'lgan Sosoniy Forsning imperator uslubini uyg'otadi. Masjidning eng ko'zga ko'ringan xususiyati uning markaziy nef ustidagi monumental qovurg'ali bochkali gumbazi, subkontinentda qurilgan birinchi shunday ulkan gumbaz va sosoniylar uslubi bilan umumiy bo'lgan yana bir xususiyatdir. Masjid ongli ravishda Fors imperatorlik ulug'vorligiga taqlid qilgan.  Namoz zalining chuqurligi besh yoʻlakdan iborat boʻlsa, hovli atrofidagi shimol, janub va sharqiy monastirlar uch yoʻlakdan iborat. Hammasi bo'lib, bu yo'laklarda 260 ta ustun va 387 gumbazli ko'rfaz bor edi. Hovlining ichki qismi parapet bilan o'ralgan 92 ta arkning uzluksiz fasadidan iborat bo'lib, undan tashqarida ko'rfazlarning gumbazlari ko'rinadi. Binoning bezaklari sodda, ammo yaqinroq qarasangiz, devor va arklarda yaratilgan o'yma naqshlardagi shiddat va shogirdni ko'rishingiz mumkin.  Sulton va uning amaldorlarining galereyasi bo'lgan ichki baland platforma hali ham mavjud. Sulton qabri xonasi gʻarbiy devor bilan tutashtirilgan.

Tarix

Pandua hisoblari 
Masjid Bengal Sultonligi Ilyos Shohi sulolasining ikkinchi sultoni Sikandarshoh davrida qurilgan. Masjid 14-asrda Dehli sultonligi ustidan qozonilgan ikki gʻalabadan soʻng qirollikning imperatorlik ambitsiyalarini koʻrsatish uchun moʻljallangan edi.  Qurilishda buzib tashlangan hindu ibodatxonalaridagi toshlardan foydalanilgan.  Masjidning tashqi devorining bir necha qismida fil va raqsga tushgan figuralar kabi o'ymakorlik tasvirlari bor. Tarixchilar quruvchilar islomdan oldingi inshootlardan tosh ishlatganmi yoki masjid avvaldan mavjud bo‘lgan xaroba o‘rnida qurilganmi, deb o‘ylab ko‘rishgan. Masjiddagi yozuvlarda Sikandarshoh "yuksak sulton" va "mo'minlar xalifasi " deb e'lon qilingan.  Sulton Makka tomonga qaragan devorga biriktirilgan qabr xonasiga dafn qilindi.

Masjid Bengal sultonligining sobiq poytaxti bo'lgan tarixiy Pandua shahrida joylashgan edi. Pandua sultonlik davrida gullab-yashnagan va kosmopolit savdo markazi edi.

Zamonaviy davr 
Masjid 19-asrdagi zilzilalarda vayron boʻlgan. U foydalanilmay qoldi. Panduaning katta qismi ham cho'lning bir qismiga aylandi.

Galereya

Yana qarang 

 Bengal arxitekturasi
 Islom arxitekturasi
 Baro Shona masjidi

Malumotlar 

Muslim
Muslimalar
Hindistondagi masjidlar