MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Sunʼiy yoʻldoshli global navigatsion tizim

Sunʼiy yoʻldoshli global navigatsion tizim bir necha sunʼiy yoʻldoshlar tizimi boʻlib Yer shari boʻyicha geografik joylashuv nuqtasini avtonomik tarzda aniqlab berish vazifasini bajaradi. Maxsus elektron qabul qilivchi vositalar yordamida joyning geografik koordinatalarini (geografik kenglik, geografik uzunlik va geografik daraja) aniqlash imkonini yaratadi.

2011-yil oktyabrgacha boʻlgan vaqtda Amerika Qoʻshma Shtatlarining Global joylashuv tizimi va Rossiyaning GLONASS tizimlari toʻla funksional Sunʼiy yoʻldoshli global navigatsion tizim hisoblanadi. Xitoy ham oʻzining mahalliy Beidou navigatsion tizimini 2020 yilgacha Compass nomi ostida global navigatsion tizimga aylantirish istagida

Havolalar 

Geodeziya
Avionika
Beidou

BeiDou navigatsion tizimi yoki Compass navigatsion tizimi Xitoy tomonidan mustaqil Sun`iy yo'ldoshli global navigatsion tizimga ega bo'lish uchun ishlab chiqilgan.

Beidou

zh:北斗卫星导航试验系统
GLONASS

Sunʼiy yoʻldoshli global navigatsion tizimi  ( GLONASS ) - Rossiya sun'iy yo'ldoshli navigatsion tizimi. Tizim yerning istalgan nuqtasidan foydalanish mumkin bo'lgan fuqarolik signallarini uzatadi, navigatsiya xizmatlari bepul va cheklovlarsiz, shuningdek, maxsus ilovalar uchun shifrlangan aniqlik signalini taqdim etadi.
 

Dastlab harbiy maqsadlarga ega bo'lgan GLONASS tizimi 1982 yilda raketa hujumidan ogohlantirish tizimi ( MSRN ) bilan bir vaqtda navigatsiya va quruqlik, dengiz, havo va kosmik foydalanuvchilarning cheksiz soni uchun vaqtni qo'llab-quvvatlash uchun ishga tushirilgan.

Tizimning asosini 64,8 ° orbital balandlikda va 19 100 km orbital balandlikda uchta orbital tekislikda harakatlanadigan  24 ta sun'iy yo'ldosh tashkil etadi . GPS tizimidan asosiy farqi shundaki, GLONASS sun'iy yo'ldoshlari orbital harakatida Yerning aylanishi bilan rezonansga (sinxronlikka) ega emas, bu esa ularga katta barqarorlikni ta'minlaydi. Shunday qilib, GLONASS kosmik kemasining yulduz turkumi (SC) faol mavjud bo'lgan butun davrda qo'shimcha tuzatishlarni talab qilmaydi.

GLONASSni ishlab chiqish Roskosmos , Akademik M. F. Reshetnev nomidagi Axborot yo'ldosh tizimlari OAJ va Rossiya kosmik tizimlari OAJ tomonidan amalga oshiriladi [3] . Rossiyada va xorijda GLONASS texnologiyalarini tijoratlashtirish va ommaviy joriy etishni ta'minlash uchun Rossiya Federatsiyasi Hukumatining 2009 yildagi qarori bilan "Navigatsiya faoliyati sohasidagi federal tarmoq operatori" tashkil etilgan bo'lib, uning funktsiyalari PJSC ga yuklangan. Navigatsiya axborot tizimlari . 2012 yildan buyon ushbu funktsiyalar "Navigatsiya texnologiyalarini rivojlantirish va ulardan foydalanishni rag'batlantirish" notijorat tashkiloti hamkorligiga o'tkazilgan .

Navigatsion tizimlar
Global joylashuv tizimi

Global joylashuv tizimi (GJT) (ing. - GPS) fazodagi sunʼiy yoʻldoshlar asosida taʼmilab berilgan sunʼiy yoʻldoshli global navigatsion tizim boʻlib, Yer sayyorasida va uning atrofida boʻlgan joylardagi vaqt va geografik koordinata aniqlash imkonini beradi. GJT ob-havoga bogʻliqmas ravishda berilgan nuqta atrofida 4 ta GJT sunʼiy yoʻldoshni toʻgʻri chiziq boʻyicha hech qanday toʻsiqlarsiz koʻra olish imkoni boʻlganda ishlay oladi. GJT Amerika Qoʻshma Shtatlari tomonidan ishlab chiqilib GJT qabul qilgichga ega boʻlgan barchaga tekin xizmat koʻrsatadi.

Navigatsion tizimlar
Pepe Képler

Kepler Laveran Lima Ferreyra “Pepe” (; 26 fevral 1983, Масейо) — portugal-braziliyalik futbolchi, Porto futbol jamoasi himoyachisi.

Faoliyati

Maritimu 

18 yoshida Braziliyadan Portugaliyaning Maritimu klubi safiga qoʻshildi. Uch yilda davomida yoshlar jamoasida oʻynadi. Anatoliy Bishovets qoʻl ostida u himoya, hujumkor yarim himoyada va hatto hujumchi sifatida ham oʻynadi. 2004 yilda klubni tark etdi.

Portu 
Portu futbolchi uchun 1 mln. yevro va hamda yana uch futbolchini berishga rozi boʻldi. 
Pepe oʻzining Portudagi birinchi mavsumida asosan zahiradan maydonga tushdi. U asosan oʻsha vaqtlardagi jamoa faxriysi Pedro Emanuel, Xorxe Kosta va Rikardu Koshtalar oʻrniga maydonga tushdi. Lekin keyingi mavsumdan u Adrianse So qoʻl ostida tarkibning asosiy oʻyinchisi boʻla oldi. U Portudagi eng yaxshi himoyachilardan biri boʻlishga erishdi. Oʻsha mavsumda Portu ichki chempionatda gʻolib boʻldi.

Portuda oʻzini koʻrsatishga muvaffaq boʻldi. Iste’dodli himoyachi ekanligini isbotlay oldi va 2007 yili Portudan Real Madrid jamoasiga qoʻshildi.

Real Madrid 
10 iyul 2007 yili Real Madrid jamoasi futbolchi bilan 5 yillik shartnoma tuzdi. Unga koʻra, jamoa unga besh yilga 30 mln. yevro maosh toʻlaydi. 15 mart 2008 yili u Deportivo jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻzining darvozasiga gol kiritib qoʻydi va oqibatda jamoasi 1-0 hisobida magʻlub boʻldi. Lekin shu mavsumda jamoa La Liga gʻolibi boʻldi. Pepe esa Barselona bilan oʻtgan 1-0 gʻalabali oʻyinda eng yaxshi oʻyinchi nomiga sazovor boʻldi, u deyarli bir oʻzi raqibning hujumlarini toʻxtatishga erishgan edi. 
21 aprel 2009 yili Xetafe bilan boʻlgan oʻyinda raqib futbolchilariga boʻlgan qoʻpol munosabatidan soʻng, u 10 ta oʻyindan chetlashtirildi va uning uchun mavsum tugadi. 
2009/10 mavsumda Pepe yana asosiy tarkibdan joy oldi. 4 oktabr 2009 yili Sevilya bilan boʻlgan oʻyinda u oʻzining debyut golini kiritdi. Shu yilning 12 dekabrida esa Valensiya bilan boʻlgan oʻyinning birinchi boʻlimning soʻnggi vaqtida noqulay yiqilish oqibatida tizzasidan jarohat oldi va olti oy muddatga safdan chiqdi.  17 dekabrda esa Pepe jarroxlik amaliyotini boshdan kechirdi. Bu jarohati uning 2010-yilda boʻlib oʻtadigan Jahon Chempionatida qatnashishiga toʻsqinlik qilishi mumkin edi. 
30 may 2010 yilda Portugaliya milliy futbol terma jamoasi tibbiy shtabi Pepening jarohati butkul tuzalgani va Jahon Chempionati final bosqichida qatnashishi mumkinligini e’lon qildi. 
12 iyul 2011 yilda Real Madrid bilan shartnomasini 2016 yilgacha uzaytirdi.

Erishgan natijalari 
FIFAning 2008 va 2012 yillardagi Yevropa chempionatiga tuzgan ramziy terma jamoasiga kirdi.
Portugaliya chempioni (2006,2007)
Portugaliya kuboki (2006)
Potugaliya superkuboki (2006)
Qita’alararo kubok (2004)
Ispaniya chempioni (2008, 2012)
Ispaniya kubogi (2011)
 Ispaniya superkubogi sohibi (1): 2012

Qiziqarli faktlar 

Pepe “Real Madrid”ning eng tez yuguradigan oʻyinchilar uchligiga kiradi.
Pepening sevimli mashgʻuloti – Ov.

Havola 
Real Madrid jamoasining rasmiy saytidagi futbolchining sahifasi

Manbalar 

Portugaliya futbolchilari
1983-yilda tugʻilganlar
26-fevralda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2012

2012-yil (MMXII) yakshanba kuni boshlangan kabisa yildir. 3-ming yillik va 21-asrning 12-yilidir. Oʻzbekistonda Mustahkam oila yili deb eʼlon qilingan. Birlashgan Millatlar Tashkiloti 2012-yilni Xalqaro barqaror energetika yili, Xalqaro Kooperativlar yili deb atagan.

Voqealar 

 Iyul - Oʻzbekistonda oliy taʼlim muassasalarida taʼlim olish uchun ariza topshirgan abituriyentlar soni rekord darajadagi 418 ming 898 nafarga yetdi. Bu ko‘rsatkich 2011/2012-yilgi qabul komissiyasida qabul qilingan, oʻsha vaqtdagi rekord daraja hisoblangan arizalar sonidan 174taga ko‘proqdir.

Vafot etganlar 

 Whitney Houston (9-avgust, 1963 — 11-fevral, 2012), amerikalik xonanda.
 Jamshid Zokirov (11-iyul, 1948 — 7-aprel, 2012), oʻzbek teatr va kino artisti.
 Zikir Muhammadjonov (1-yanvar, 1921 — 23-avgust, 2012), oʻzbek teatr va kino artisti.
 Neil Armstrong (5-avgust, 1930 — 25-avgust, 2012), amerikalik fazogir.

Izoh 

2012
Ricardo Carvalho

Rikardu Albertu Silveyra Karvalyu (; 18 may 1978 yil, Amarante, Portugaliya) — Portugaliyalik futbolchi, himoyachi. Real Madrid jamoasi oʻyinchisi.

Faoliyati 

Rikardu oʻzining faoliyatini „Leka“da boshladi. „Portu“ safiga qoʻshilishi bilan uni „Vitoriyu Setubal“ va keyin „Alverka“ jamoalariga ijaraga berildi. 
„Portu“ jamoasi faxriysi himoyachi Jorje Koshta „Charlton“ga ijara berib yuborilgandan soʻng, Karvalyu oʻzining mahoratini koʻrsatish uchun imkon tugʻildi. Rikarduga omad kulib boqdi, u xalqaro miqyosda yaxshi himoyachi ekanligi tan olindi. U Chempionlar ligasi oʻyinlarida muntazam qatnashdi. Soʻnggi mavsumda u Yevro-2004 musobaqasida Gretsiya bilan boʻlgan magʻlubiyatli oʻyindan soʻng, Portugaliya terma jamoasida oʻynab yurgan Fernando Koutuning oʻrnini egalladi.

Joze Mourinyo Chelsea murabbiyi boʻlishi bilan Karvalyuni oʻz jamoasiga chaqirib oldi. Jamoaga markaziy himoyachi juda muhim edi, yangi murabbiy esa oʻzining eng ishonchli himoyachisini olishni maʼqul koʻrdi. 
Portu koʻplab yutuqlar va kuboklarni qoʻlgan kiritgan oxirgi omadli ikki yilida asosiy oʻyinchisi aylanib boʻlgan Rikardu, Chelseaga oʻtgandan soʻng, Marsel Desayining oʻrniga maydonga tusha boshladi. Dunyoning grand jamoalari qiziqayotgan futbolchini oʻz safiga qoʻshib olgan „Chelsea“ ham bundan xursand edi. 
Bu markaziy himoyachi nafaqat oyoqda faol harakat qiladi, balki boshda ham yaxshi oʻynay oladi. Rikarduning terma jamoa safida Yevro-2004dagi ajoyib oʻyinlari, uning UEFA tomonidan tuzilgan ramziy terma jamoa safiga kirishiga ham sabab boʻldi. 
10 avgust 2010 yili futbolchi Real Madrid bilan ikki yillik shartnoma tuzdi. Transfer miqdori 9 mln. yevroga teng boʻldi. 
31 avgust 2011 yili Portugaliya termasida boshqa oʻynamasligini eʼlon qildi. Bunga sabab unga nisbatan hurmatsizlik qilishganligi bilan izohladi.

Shaxsiy hayoti 
Rikardu Karina ismlik portugal qizga uylagan. Ularning bir oʻgil va bir qizlari bor. Ularning ismlari Rodrigo va Rachel.

Ishtirok etish statistikasi 
20 noyabr 2011 yil holatiga.

Jamoa

Terma jamoa

Erishgan natijalari

Portu 
 Portugaliya chempioni(3): 1998/99, 2002/03, 2003/04
 Portugaliya kubogi: 2003
 Portugaliya Superkubogi (3): 1998, 2003, 2004
 UEFA Kubogi: 2003
 UEFA Chempionlar Ligasi chempioni: 2004

Chelsea 
 Premyer liga chempioni (3): 2004/05, 2005/06, 2009/10
 Angliya kubogi (3): 2007, 2009, 2010
 Futbol ligasi kubogi (2): 2005, 2007
 Angliya Superkubogi (2): 2005, 2009

Real Madrid 
 Ispaniya kubogi: 2011
 Ispaniya chempioni: 2011/12

Portugaliya terma jamoasi 
 Yevropa chempionati kumush medali: 2004
 Jahon Chempionatida toʻrtinchi oʻrin: 2006

Shaxsiy 
 Portugaliya yil futbolchisi: 2002/03
 UEFA tanlovi boʻyicha eng yaxshi himoyachi: 2003/04
 UEFA tanlovi boʻyicha yil jamoasi: 2003/04
 Yevropa chempionati ramziy termasi: 2004
 Jahon Chempionati ramziy termasi: 2006
 Chelsea yil oʻyinchisi: 2007/08

Havolalar 
 Real Madrid jamoasining rasmiy saytidagi futbolchining sahifasi

Manbalar 

Portugaliya futbolchilari
1978-yilda tugʻilganlar
18-mayda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Obyekt

Obyekt (lot. objectum — narsa, anjom) — falsafiy toifa, epistemologiya doirasida haqiqatda mavjud boʻlgan, kuzatuv (oʻrganish) jarayonining va subyektning (kuzatuvchining) eʼtibori qaratilgan predmet, voqea, hodisadir.

Obyekt ( — narsa) — subyektga qarama-qarshi boʻlgan hamda insonning amaliy va bilish faoliyati qaratilgan obyektiv reallik. Obyekt inson va uning ongidan mustaqil obyektiv reallik boʻlib, uni bilayotgan individ uchun jamiyat tarixiy taraqqiyoti jarayonida hosil qilingan faoliyat, til va ilm tarzida namoyon boʻladi. Obyektni 2 turga: nazariy va empirik obyektga boʻlish mumkin. Lekin ular faoliyatning har xil sohasi emas. Baʼzida nazariy bilishning predmetlari (mas, ideal gazlar va boshqalar) obyekt sifatida real mavjud boʻlmay, balki obyektning empirik bilimda qamrab boʻlmaydigan tomonlarini koʻrsatish usuli hisoblanadi. Masalan, atomlar, elementar zarrachalar kabi nazariy obyektlar ontologik jihatdan, asosan, makrojismlardan farq qilmaydi: hamma hollarda ham nazariy obyekt haqidagi bilimdan empirik obyektlarni tushuntirish uchun foydalaniladi. Har qanday holatda ham empirik bilishdan nazariy bilish sari borish muayyan obyektdan uzoqlashish emas, balki obyektning empirik yoʻl bilan aniq anglash mumkin boʻlmagan haqiqiy mazmunini chuqur nazariy aks ettirish usulidir.

Manbalar
Tuzilma

Tuzilma yoki tarkib — biron-bir narsaning ichki tuzilishi; biron-bir narsaning tabiati, qonuniyatlari, qismlarining o'zaro harakatlari bilan bog'liq bo'lgan fundamental, moddiy yoki nomoddiy tushuncha.

Fizik tuzilma

Biologik tuzilma

Kimyoviy tuzilma

Ijtimoiy tuzilma

Musiqiy tuzilma

Texnik tuzilma

io:Strukturo
Yakub Kolas

Yakub Kolas (bel. Якуб Колас; asl ismi Kanstantsin Mitskievich (Міцке́віч Канстанці́н Міха́йлавіч); 3-noyabr (eski uslubda 22-oktyabr) 1882 — 13-avgust 1956) belarus shoiri, dramaturgi va yozuvchisi boʻlgan.

Oʻz asarlarida Yakub Kolas oddiy belarus dehqoniga simpatiya bildiradi, hatto uning taxallusi - "Kolas" belaruschadan "boshoq" (bugʻdoy, arpa va hk boshogʻi) deb tarjima qilinadi.

Asarlari 
 Nazm, nast, publitsistika 
  (1910, Vilnya)
  (1912, Vilnya)
  (1914, Vilnya)
  (1913, Sankt-Peterburg)
  (1913, Sankt-Peterburg)
  (1913, Sankt-Peterburg)
  (1913, Sankt-Peterburg)
  (1921, Kovno)
  (1922)
  (1923)
  (1923)
  (1925)
  (1925)
  (1925)
  (1925)
  (1925)
  (1926)
  (1927)
  (1932)
  (1934)
  (1937)
  (1942)
  (1943)
  (1943)
  (1946)
  (1946)
  (1947)
  (1955
  (1952)
  (1957)

 Bolalar uchun 
  (1935)
  (1938)
  (1941)
  (1945)
  (1941)
  (1950)

Darsliklar:
  (Peterburg, 1909)
  (1926)

 Pyesalar 
  (1917)
  (1917)
  (1925)
  (1927)
  (1938)

 Tarjimalar 
Aleksandr Pushkinning "Poltava" dostoni, Taras Shevchenko, Rabindranat Tagor va boshqa adiblarning asarlari.

Xotira 
Yakub Kolas xotirasi MDH hududida ardoqlanadi. Belarusda Yakub Kolas muzeyi ishlab turipti, Minskda Yakub Kolas maydoni va haykali, Ukrainada Yakub Kolas koʻchasi, Toshkentda Darxon yaqinida Yakub Kolas yashagan uy mavjud.

Havolalar 
 Yakub Kolas muzeyi 
 Yakub Kolas asarlari

Shoirlar
Sovet yozuvchilari
Penis

Inson penisi uchun Erkak jinsiy aʼzosi maqolasiga qarang.

Penis () yoki zakar () — erkak va germofrodit jonzotlar urgʻochi jonzotlarga jinsiy aloqa paytida sperma yetkazuvchi aʼzoning umumiy nomi.
Oʻzbek tilida rasmiy adabiyotda olat deb yuritladi.

Havolalar 

Biologiya
Odam anatomiyasi
Gey

Bu maqola — soʻz haqida. Gomoseksual moyillik haqida Gomoseksuallik maqolasiga qarang.

Gey () — dastlab „begʻam“, „xushchaqchaq“, „yorqin, yasama“ maʼnolarini anglatgan inglizcha sifat soʻz. Ammo hozirgi ingliz tilida (1960–1970-yillardan boshlab) bu soʻz odatda bir jinsli jinsiy moyillik — gomoseksuallikni anglatuvchi ot yoki sifat sifatida ishlatiladi.

Ingliz tilida „gey“ soʻzi kvir yoki gomoseksual bilan eslanuvchi, ham erkaklar bilan, ham ayollar bilan, submadaniyat yoki hayot tarzi bilan bogʻliq qirralarni izohlash uchun ishlatilishi mumkin. Oʻzbek tilida „gey“ atamasi asosan erkak-gomoseksuallarga nisbatan ishlatiladi. Lesbiyan atamasi, boshqa tomondan, ham ingliz, ham oʻzbek tilida bir xil gomoseksual ayollarni anglatgan holda genderga xos ravishda ishlatiladi.

Havolalar 

 

Gomoseksuallik
Zhuanglar

Zhuanglar (xitoycha  壯族/ 壮族) - Xitoyoda yashaydigan buyeiy  millat. Zhuanglarning asosiy qismi Guangxi hududida istiqomat qiladi, shuningdek Yunnan (1.8 mln), Guangdong (570 ming), Guizhou (520 ming), Hainan (50 ming), Hunan (23000) en Hebei (20000). singari oʻlkalarda yashayotgan zhuanglarni uchratish mumkin. Oz miqdorda Vyetnam, Birma, Butan,Kambodja,Laos, Tailand, Malayziya, Shimoliy Amerika va Gʻarbiy Yevropada ham yashaydi.

Manbalar

Linklar 
   Yunnanoda  zhuanglar

Kengaytirish kerakli maqolalar
Yanka Kupala

Yanka Kupala () (1882-1942) — mashhur belorus shoiri va yozuvchisi Ivan Daminikavich Lutsevichning taxallusi. Kupala 20-asrda yashagan eng taniqli belorus yozuvchilaridan biri hisoblanadi.

Yozuvchilar
Shoirlar
Sovet yozuvchilari
Talcahuano

Talcahuano — Chilidagi shahar. Maydoni – 92.3 km2. Aholisi – 171383 kishi (2002).

Havolalar 
 36°43′30″S 73°6′40″W
 talcahuano.cl

  thno.info 
 ASMAR - Astillero de Talcahuano 

Chili shaharlari
Santyago

Santyago (rasmiy nomi Santiago de Chile) — Chili davlatining poytaxti va eng yirik shahri.

Santiago — Chili poytaxti. And toglari etagida, 540 m balandlikdagi soylikda, Map ocho daryosining har ikki sohilida joylashgan. Iklimi subtropik iqlim, yanvarning oʻrtacha temperaturasi 19,7°, iyulniki 7,7°. Yillik yogʻin 363 mm. Aholisi 4,64 mln. kishi (1997). S. — mamlakatning iqtisodiy, siyosiy va madaniy markazi. Transport yoʻllarining yirik tuguni. 4 aeroport bor. S. orqali Panamerika shossesi oʻtgan. Valparaiso porti bilan temir yoʻl orqali bogʻlangan. Metallsozlik, mashinasozlik, elektrotexnika, kimyo, toʻqimachilik, tikuvchilik, koʻnpoyabzal, poligrafiya, farmatsevtika, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. S.da yirik xorijiy va milliy kompaniyalar idoralari va banklar joylashgan.

Shaharga 1541-yilil12 fevralda ispan mustamlakachilari tomonidan asos solingan. 19-asr boshlarigacha ispan generalgubernatorligining maʼmuriy markazi. Chili mustaqilligi eʼlon qilingan davrdan (1818) S. — mamlakat poytaxti. S.da mustamlakachilik davrida qurilgan meʼmoriy yodgorlik koʻp. Shahar markazidagi School de Chile maydoni atrofida sobor, ratusha va boshqa saqlangan. 3 universitet, harbiy bilim yurti, amaliy sanʼat maktabi, konservatoriya, Chili Fanlar akademiyasi va boshqa akademiyalar, ilmiy tadqiqot institutlari, kutubxonalar, muzeylar, teatrlar va rasadxona bor. Metropoliten qurilgan. SANTYAGO, SantyagodelosKabalyeros — Dominikana Respublikasining shimoliy qismidagi shahar. VegaReal vodiysida joylashgan. Santyago provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 365 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Temir yoʻl tuguni. Qishloq xoʻjaligi (kofe, kakao, tamaki, sholi, chorvachilik) rayonining savdo markazi. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash, oziq-ovqat va poyabzal korxonalari bor. Shahar yaqinidan oltin qazib olinadi. Shaharga 1495-yilda X. Kolumb tomonidan asos solingan. Katolik universiteti, teatr, muzeylar bor.

Havolalar 
 Santiyago shahrining rasmiy vebsayti 
 Sayyohlar uchun qoʻllanma

Manbalar 

Janubiy Amerika shaharlari
Chili shaharlari
Romb

Romb (,  „doira“) — barcha tomonlari teng boʻlgan to'rtburchak. Burchaklari toʻgʻri burchaklardan iborat boʻlgan romb kvadrat deb ataladi.

Romb (yunoncha: rombos — pirildoq, aylanuvchi) — tomonlari oʻzaro teng boʻlgan yassi toʻrtburchak (rasmga q.). R.ning xossalari: 1) diagonallari oʻzaro perpendikulyar; 2) R.ning diagonallari uning burchaklarini teng ikkiga boʻladi. R.ning diagonallari kesishgan nuqta uning simmetriya markazidir. R.ga ichki aylana chizish mumkin. R.ning yuzi uning diagonallari koʻpaytmasining yarmiga teng. Burchaklaridan biri a boʻlgan R.ning yuzi 5=a2sina. Hamma burchaklari 90° boʻlgan R. kvadratidir.

Asosiy xossalari 
 Romb parallelogramm hisoblanadi, chunki uning qarama-qarshi tomonlari oʻzaro paralleldir: AV || CD, AD || VS.
 Romb diagonallari bir birini toʻgʻri burchak hosil qilgan holda kesib oʻtishadi (AC ⊥ BD) va kesib oʻtish nuqtasida teng ikkiga boʻlinishadi.
 Romb diagonallari uning burchaklarining bissektrisalari hisoblanadi (∠DCA = ∠BCA, ∠ABD = ∠CBD va hokazo)
 Romb diagonnallarining kvadratlari yigʻindisi toʻrtga koʻpaytirilgan tomonining kvadratiga teng (masalan: AC² + BD² = 4 • AD²).

Asosiy alomatlari 
Parallelogramm ABCD romb hisoblanadi, agarda:
 uning barcha tomonlari teng boʻlsa: AB = BC = CD = AD
 uning diagonallari bir birini toʻgʻri burchak hosil qilgan holda kesib oʻtsa

Havolalar

Yana qarang 

 Geometriya
 Parallel
 kvadrat

Manbalar 

Geometriya
Oʻsmat

Oʻsmat — Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi shaharcha (1994-yildan), tuman markazi. Viloyat markazi (Jizzax) dan 70 km. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Gʻallaorol (45 km). Aholisi 10,5 ming kishi (2004).

Abu Saʼd Abdulkarim Samʼoniyning „Kitob alansob“ („Nisbalar kitobi“) asarida (12-asr) Oʻsmatning nomi „Oʻsmand“ shaklida berilgan. Oʻsmatdan fiqhshunos Abul Fath Muhammad ibn Abdulhamid al Oʻsmandiy as Samarqandiy (12-asr), Abdullo Oʻsmatiy ibn Muhammad Yusuf Xalifa („SharhalIlyos“ asarini yozgan) yetishib chiqqan.

Oʻsmatda „Nurli quyosh“ agroxizmat markazi, 3 umumiy taʼlim maktabi, 2 kasbhunar kolleji, iqtidorli bolalar litsey internati, avtokorxona, qurilish materiallari ishlab chiqarish korxonasi, dehqon bozori, sport majmuasi, „Motamsaro ona“Xotira xiyoboni, madaniyat uylari, markaziy kutubxona mavjud. Markaziy kasalxona, dorixona, qishloq vrachlik punkti, 20 savdo doʻkoni, 15 umumiy ovqatlanish korxonasi, 10 maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchasi, 5 tegirmon faoliyat koʻrsatadi.

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Baxmal tumani
Ashula

Ashula – yakka xonanda yoki xonan-dalar guruhiga moʻljallangan, mumtoz oʻzbek musiqa merosida markaziy oʻrin egallagan ashula yoʻli. Asosan lirik ruhdagi gʻazal va she’rlar zaminida yuzaga keladi. A.lar soz (doyra, dutor, tan-bur), ansambl joʻrligida yoki joʻrsiz ijro etiladi. A. oʻzbek musiqa fol-klorida katta urin egallagan qoʻshiq janridan kuy diapazonining kengligi, shaklan rivojlanganligi, mavzu va maz-muni teranligi bilan farqlanadi. A.ning badiiy mazmunida barmoq vaznidagi she’rlardan foydala-nilsada, aruz vaz-nidagi gʻazal va she’riy shakllar asosiy oʻrin tutadi. Binobarin, A.ning ichki tu-zilishi ham turlichadir. Barmoq vazniga asoslangan A.lar kuproq "band-naqarot" shakli kurinishida boʻlsa, gʻazallarga bi-tilgan A.lar tuzilishi nisbatan murak-kab va rivojlangandir. Odatda, bunday A.larning kuylari quyi pardalardan boshlanib oʻrta va yuqori pardalarida ri-vojlanadi, soʻngra dastlabki turgʻun to-vushda nihoyasiga yetadi. Aksariyat A.lar oʻziga xos avjlariga ega. A. janri tarixi uzoq oʻtmishga borib ta-qaladi: koʻpincha professional musiqachi (bastakor-hofiz)lar ijodiyotining mahsuli boʻlib, bizgacha ogʻzaki ravishda yetib kelganligi tufayli qator A.lar koʻplab variantlarga ega. A.ning eng rivojlangan mu-kammal koʻrinishlari Buxoro va Xorazm maqomlarining nasr (ashula) yoʻllari, Toshkent va Fargʻona vodiysida keng tarqalgan maqom yoʻllari, katta ashula janrida namoyon boʻlgan. A.larda oʻzbek xalqining ruhi, harakteri, ma’naviy du-nyosi oʻzining badiiy yetuk va toʻlaqonli ifodasini topgan.Ad. Nota nashrlari: A. Navoiy soʻziga muzikalar, T., 1948; Muqimiy va Furqat ashulalari, T., 1958; Oʻzbek xalq muzikasi 834(toʻplovchi va notaga oluvchi Yu. Rajabiy), I–V tomlar, T., 1955-59.Toʻxtasin Gʻafurbekov.
Whitney Houston

Whitney Elizabeth Houston (; 9-avgust, 1963 — 11-fevral, 2012) amerikalik qoʻshiqchi, aktrisa, produser va model boʻlgan. Guinness Dunyo Rekordlari kitobiga eng koʻp taqdirlangan ayol sifatida kirgan. Uning jami 415 mukofotlari orasida ikkita Emmy, oltita Grammy, 30 ta Billboard Music Awards, 22 ta American Music Awards va boshqa nufuzli mukofotlar bor. Houston shuningdek 170 milliondan ortiq albom va singl sotib, eng muvaffaqiyatli artistlar qatoriga kirgan. Houston jami yettita studiyaviy va uchta soundtrack albomlar chiqargan, ularning hammasi kamida platina yoki oltin sertifikatlari olgan. Uning „Saving All My Love for You“, „How Will I Know“, „Greatest Love of All“, „I Wanna Dance with Somebody (Who Loves Me)“, „Didnʼt We Almost Have It All“, „So Emotional“ va „Where Do Broken Hearts Go“ ashulalari hit-paradlarda birinchi oʻrinlarni egallagan.

Houston shuningdek kinoda ham oʻynagan. Uning eng mashhur filmlaridan biri — Tansoqchi (1992). Filmda ijro etilgan „I Will Always Love You“ ashulasi musiqa tarixida eng koʻp sotilgan singllardan boʻldi. Shuningdek u Waiting to Exhale (1995) va The Preacher's Wife (1996) filmlarida suratga tushgan.

Hayotining soʻnggi yillarida giyohvandlik muammolariga duch kelgan Houston 2012-yil 11-fevralida Beverly Hilton (California) mehmonxonasida vafot etdi.

Diskografiyasi 
 Whitney Houston (1985)
 Whitney (1987)
 I'm Your Baby Tonight (1990)
 My Love Is Your Love (1998)
 Just Whitney (2002)
 One Wish: The Holiday Album (2003)
 I Look to You (2009)

Manbalar

Havolalar 
 Rasmiy sayti
 Facebook sahifasi

1963-yilda tugʻilganlar
Amerikalik ayol qoʻshiqchilar
Amerikalik aktrisalar
Amerikalik ayol modellar
Amerikalik televideniye aktrisalari
Afroamerikalik aktrisalar
Afroamerikalik ayol qoʻshiqchilar
MTV Europe Music Award sovrindorlari
Grammy mukofoti sovrindorlari
Brit mukofoti sovrindorlari
Amerikalik ayol pop-qoʻshiqchilar
Amerikalik rok-qoʻshiqchilar
Qoʻshiqlari Billboard Hot 100 xit-paradida eng yuqori pogʻonaga koʻtarilgan ijrochilar
Er

Erkak voyaga yetgan kishi, erkak jinsiga mansub. Qarshi jins ayol hisoblanadi. „Erkak“ tushunchasi ilmiy tilda, jamiyatda hamda psixologiyada oʻz oʻrni boʻlib, turli tushunchalariga egadir. Undan tashqari hissiyot, emotsiya tushunilishi ham mumkin, misol — erkaklik.

Antropologiya