Manoj Kumar

Harikrishan Gosvami (,  1937-yil 24-iyul) — Manoj Kumar nomi bilan mashhur, hind kinosida faoliyat olib boruvchi aktyori, kinorejissyori, ssenariy muallifi, lirik va muharrir. Kumar aktyorlik va vatanparvarlik mavzularida filmlar suratga olish bilan tanilgan va unga Bharat Kumar taxallusi ham berilgan. Kumar turli toifalarda Milliy kino mukofoti va yettita Filmfare mukofoti sovrindoridir.

Yoshligi 
Kumar hindu brahmanlari oilasida tugʻilgan, Abbottobod, Shimoliy-Gʻarbiy chegara provinsiyasi, Britaniya Hindistoni (hozirgi Xayber Paxtunxva, Pokiston). Uning asl ismi Harikrishan Giri Gosvami edi. Kumar 10 yoshga toʻlganda, uning oilasi boʻlinish tufayli Jandiala Sher Xondan Dehliga koʻchib oʻtishga majbur boʻldi.

Faoliyati 
Kumar yoshligida aktyorlar Dilip Kumar, Ashok Kumar va Kamini Kaushalni hayratda qoldirdi va oʻzini Shabnam filmidagi Dilip Kumar obrazi sharafiga Manoj Kumar deb nomlashga qaror qildi. 1957-yilda Moda (Fashion) filmida unchalik koʻzga tashlanmaydigan debyut qilganidan soʻng, Kumar Saida Xon bilan juftlik Kaanch Ki Gudia (1960) filmida oʻzining birinchi bosh rolini ijro etgan. Piya Milan Ki Aas va Reshmi Roomal ergashdilar va Mala Sinxa qarshisida Vijay Bhatt tomonidan boshqariladigan Hariyali Aur Raasta (1962) filmi uchun sahnalashtirilgan. Keyin Kumar Sadhana bilan Raj Xoslaning Woh Kaun Thi (1964) filmida paydo boʻldi va Himoloy Ki God Mein (1965) filmida Vijay Bhatt va Mala Sinha bilan yana juftlik rol ijro etdi. Kumar va Raj Xosla koʻp sabablarga koʻra esda qolgan Do Badan filmi bilan muvaffaqiyatli aktyor-rejissyor hamkorligini takrorladilar, jumladan, Raj Xoslaning rejissyorligi, Kumar va qahramon Asha Parexning ijrosi va sheʼr muallifi Shakeel Badayuni tomonidan yozilgan qoʻshiqlar va boshqalar.

Kino ishi 
1960-yillarda uning muvaffaqiyatli filmlari orasida asal oyi (Honeymoon), Apna Banake Dekho, Naqli Navab, Patthhar Ke Sanam, Sajan va Savan Ki Gata kabi romantik filmlar hamda Shaadi, Grihasti, Apne Huye Paraye va Aadmi kabi ijtimoiy filmlar hamda Gumnaam, Anita kabi trillerlar va Woh Kaun Thi va Piknik kabi komediya filmlarida suratga tushgan. Kumar 1965-yilda mustaqillik inqilobi Bhagat Singx hayotiga asoslangan Shahid filmida rol ijro etgan. 1965-yilgi Hindiston-Pokiston urushidan keyin Bosh vazir Lal Bahodur Shastri undan mashhur Jai Jawan Jai Kissan (askarga salom, dehqonga salom) shiori asosida film yaratishni so‘ragan.

Natijada Kumarning rejissyorlik debyuti Upkaar (1967) filmi suratga olinadigan boʻldi. Ushbu mukofotga sazovor boʻlgan filmda u ham askar, ham dehqon rolini ijro etgan. Film shuningdek, Kalyanji-Anandji tomonidan yozilgan va Mahendra Kapur tomonidan kuylangan Gulshan Bavra tomonidan yozilgan „Mere Desh Ki Dharti“ qoʻshigʻi bilan ham eʼtirof etildi. Upkaar unga birinchi Filmfare eng yaxshi rejissyor mukofotini qoʻlga kiritdi. 

Kumar Purab Aur Pashim filmida (1970) vatanparvarlik mavzulariga qaytdi, unda Sharq va G‘arbdagi hayot yonma-yon joylashgan. Sohanlal Kanvar rejissyorligidagi Pehchaan filmida Kumar Babita bilan juftlik roli muvaffaqiyatli boʻlgan. 1972-yilda u Be-Imaan filmida rol ijro etdi (bu uchun u „Eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasini qo‘lga kiritdi), keyinroq „Shor“ (1972) filmida rejissyorlik qildi va bosh rolni ijro etdi. Ikkinchisi, Nandaga qarama-qarshi boʻlib, uning chiqarilishida katta kassa muvaffaqiyati boʻlmadi, lekin yillar davomida diniy maqomga ega boʻldi. Unda Lata Mangeshkar va Mukesh dueti boʻlgan „Ek Pyar Ka Nagma Hai“ esda qolarli qoʻshigʻi Laxmikant-Pyarelal va Santosh Anand tomonidan yozilgan. Kumar oʻz faoliyatida Prem Nath, Pran, Prem Chopra, Kamini Kaushal va Hema Malini kabi aktyorlar bilan ishlashni yaxshi koʻrardi. Uning sanoatdagi eng yaqin doʻstlari orasida Raj Kapur, Mukesh, Mahendra Kapur, Dharmendra, Rajendra Kumar, Shashi Kapur va Rajesh Xanna kabi aktyorlar edi.

Siyosatdagi oʻrni 

Boshqa koʻplab Bollywood yulduzlari singari, Kumar nafaqaga chiqqanidan keyin siyosatga kirishga qaror qildi. Hindistonda 2004-yilgi umumiy saylov oldidan u rasman Bharatiya Janta partiyasiga qoʻshildi.

Filmografiyasi

Mukofot va unvonlari

Fuqarolik mukofoti

Milliy kino mukofotlari

Davlat mukofotlari

Filmfare mukofotlari

BFJA mukofotlari

Boshqa mukofotlari 
 2007-yil — Sardar Patelning umr boʻyi muvaffaqiyati xalqaro mukofoti
 2008-yil — Yulduzli ekranning umr boʻyi muvaffaqiyati mukofoti
 2010-yil — 12- Mumbay kinofestivalida umr boʻyi muvaffaqiyat mukofoti
 2012-yil — Apsara kino va televideniye prodyuserlari gildiyasi mukofotida umr boʻyi muvaffaqiyat mukofoti
 2012-yil — Nashik xalqaro kinofestivalida umr boʻyi muvaffaqiyat mukofoti
 2012-yil — Nyu-Jersi, AQShda Bharat Gaurav mukofoti
 2013-yil — Jagran kinofestivalidagi umr boʻyi muvaffaqiyat mukofoti
 2019-yil — Power Brands tomonidan BFJA da (Bollivud kino jurnalistlari mukofotlari) umr boʻyi muvaffaqiyat mukofoti
 2020-yil- Kalaimamani

Boshqa unvonlari 
 2008-yil — Manoj Kumarni sharaflash uchun Madhya Pradesh hukumati uning nomiga 100,000 rupiy mukofotini taʼsis etishga qaror qildi. Shtat hukumati markaziy hukumatga Bharat Ratna uchun Kumar ismini ham tavsiya qildi.
 2011-yil — Manoj Kumarning Shri Sai Babaga boʻlgan sadoqatini eʼtirof etgan holda, Shirdidagi Shri Saibaba Sansthan Trust shirdidagi „Pimpalwadi yoʻli“ ni „Manojkumar Gosvami yoʻli“ deb oʻzgartirdi.

Manbalar

Havolalar 
 Manoj Kumar: Bollivudning shaxsiy janob Bharat
 Manoj Kumar : Profil, Galereya, Rasmlar, Videolar, Yangiliklar
 

XX asr hind kino rejissyorlari
XX asr Hindistonlik aktyorlar
Hindistonlik kino aktyorlari
Hind kino aktyorlari
Filmfare mukofoti sohiblari
Hindistonlik ssenariy mualliflari
Yashayotgan insonlar
1937-yilda tugʻilganlar