MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Silliq qurbaqa

Silliq qurbaqa (Tetractenos glaber) — Tetraodontidae pufferfish oilasiga mansub baliq turidir. Uning vatani Avstraliyaning janubi-sharqidagi sayoz qirg'oq va estuariy suvlaridir. U yerda keng tarqalgan va ko'p. Fransuz tabiatshunosi Kristof-Paulin de La Poix de Freminvill 1813-yilda bu turni tasvirlab bergan, dastlabki ma'lumotlar uni yaqin qarindoshi oddiy qurbaqa ( T. Hamiltonii ) bilan chalkashtirib yuborishiga qaramasdan  ular kashf etilganidan beri bir nechta taksonomik o'zgarishlardan o'tgan Tetractenos jinsining yagona a'zolaridir.

  uzun, orqa tomonida qoplonga o'xshash qora belgilarga ega, silliq qurbaqaning old tomoni yumaloq va orqa tomonida tor dumigacha torayib boradi. Ba'ziqarindoshlaridan farqli, uning tanasida sezilarli umurtqa pog'onasi yo'q. Boshqa pufferfish kabi, u suv yoki havo bilan o'zini shishiradi. U o'zining afzal ko'rgan oziq-ovqatlarini - mollyuskalar va qisqichbaqasimonlarni - qum va loy cho'kindilaridan izlaydi. Ko'pincha baliqchilar tomonidan istalmagan holda ovlanadi. Silliq qurbaqalar tanasida mavjud bo'lgan tetrodotoksin tufayli juda zaharli hisoblanadi. Uni iste'mol qilish o'limga olib kelishi mumkin.

Taksonomiya 
Fransuz tabiatshunosi Kristof-Paulin de La Poix de Freminvil 1813-yilda Klod Riche tomonidan Tasmaniya janubi-sharqidagi Sarguzashtlar ko'lida to'plangan ma'lumotlarga asoslanib, silliq qurbaqani Tetrodon glaber  deb nomlagan. Keyinchalik bu holotip fransuz tabiatshunosi Aleksandr Brongniartning to'plamida ro'yxatga kiritilgan. Ammo keyinchalik yo'qolgan. Uning o'limidan so'ng, Brongniart kolleksiyasi Parij muzeyiga vasiyat qilingan va namuna u yerda yoki boshqa muassasalarda ko'rinmagan.  Glaberning o'ziga xos nomi lotincha glăber sifatdoshidan olingan bo'lib, "kal" degan ma'noni anglatadi.  Freminvilning tavsifi ko'plab keyingi organlar tomonidan e'tibordan chetda qoldi. Natijada bu turning yaqindan bog'liq bo'lgan keng tarqalgan qurbaqa ( Tetractenos hamiltoni ) bilan chalkashishiga olib keldi. Viktoriya va Tasmaniyadan kelganlar bu turga tegishli bo'lsa-da, ko'plab yozuvlar bilan qaysi turga tegishli ekanligi noma'lum edi.  Ilmiy adabiyotlarda bu masala 

1983-yilgacha toʻliq hal etilmagan .
Abdulloh Bin Zayd al-Mahmud Islom madaniyat markazi

Abdulloh Bin Zayd al-Mahmud Islom madaniyat markazi (odatda oddiygina Bin Zayd nomi bilan tanilgan, avval Fanar yoki Qatar Islom madaniyati markazi va Spiral masjidi (koʻrinishi sababli) sifatida ham nom qozongan) Qatar poytaxti Dohadagi madaniy tashkilotdir. Bu tashkilot Doha Corniche yaqinida joylashgan va shaharning diqqatga sazovor joyi hisoblanadi.

Markazning eng koʻzga koʻringan jihati uning oʻziga xos minora dizayniga ega masjididir. 2009-yilgacha Fanar masjidi mamlakatdagi eng katta masjid boʻlgan. Keyinchalik Imom Muhammad ibn Abdulvahhob masjidi bu borada ustunlikka erishgan, ammo haligacha Qatardagi eng baland masjid boʻlib qolmoqda.

Masjidga mashhur qatarlik islom olimi va Qatar sud tizimining asoschisi Shayx Abdulloh bin Zayd al-Mahmud nomi qoʻyilgan. Bu nom Qatar amiri tomonidan Qatar oliy sudyasi sifatidagi faoliyati davomida erishgan yutuqlari xotirasini abadiylashtirish maqsadida berilgan.

Tarixi 

Qatar Bosh vaziri Hamad bin Jassim bin Jobir Ol Soniy 2008-yil 12-yanvarda boʻlib oʻtgan ommaviy marosimda tashkilotni rasman ochib bergan.

Faoliyatlar 
Fanar madaniyat markazida bir qancha ijtimoiy, diniy va maʼrifiy tadbirlar oʻtkaziladi. Markazda Qatardagi eng yirik masjidlardan biri joylashganidan tashqari, diniy fanlar boʻyicha asarlar nashr etiladi hamda arab va islom tillaridan dars beriladi. Markazda kutubxona ham mavjud. Masjid mashhur sayyohlik maskani ham boʻlib, u yerga musulmon boʻlmaganlar ham kirishi mumkin.

Masjid arxitekturasi 
21-asrdagi gʻisht va ohakdan qurilgan anʼanaviy Qatar masjidlaridan farqli oʻlaroq, mazkur inshoot marjon toshi, loy va yogʻochdan qurilgan. Ushbu materiallar tekis tomlarni oʻzgartirib, baland gumbazlar qurish imkonini beradi. Bundan tashqari, anʼanaviy masjidlarda zamonaviy masjidlarda kam uchraydigan hovlilar mavjud.

Manbalar

Havolalar 

 Fanar Islom madaniyat markazi va masjidi: Rasmiy bosh sahifa -

Dohadagi masjidlar
Qatardagi islom tashkilotlari
Yuriy Bobkov

Yuriy Nikolaevich Bobkov (9-fevral 1955-yil, Moskva – 2008-yil, Bryanka, Lugansk viloyati) – sovet futbolchisi, hujumchi pozitsiyasida oʻynagan. Rostselmash, SKA Rostov-Don va Zarya Voroshilovgrad klublarida oʻynaganligi bilan tanilgan.

Biografiya 
1955-yil 9-fevralda Moskvada tugʻilgan. U futbolni „Lokomotiv“ klubining Lyublino yoshlar jamoasida boshlagan, soʻngra „Mehnat zahiralari“da mashgʻulotlarni davom ettirgan.

Yuriy professional futbolidagi debyutini 1975-yilda SSSR Ikkinchi ligasida oʻynagan „Avtomobilist“ Krasnoyarsk klubi tarkibida oʻtkazgan. Krasnoyarsk jamoasida uch mavsum oʻynagan. 1977-yilda Yuriy, Rostov SKA jamoasi safiga qoʻshilgan va ikkinchi mavsumdan boshlab asosiy jamoa tarkibida oʻynagan. 1978-yilda SKA Rostov jamoasining SSSR Oliy Ligasiga yoʻllanma olishida katta hissa qoʻshgan. 1979-yilgi mavsumda u 27 oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan.

1980-yilning yozida u Rostselmash klubiga koʻchib oʻtdi va 22 oʻyinda 11 ta gol urdi. 1981-yilgi mavsum boshida u „Rostselmash“ jamoasining sardori boʻlgan. 1981-yilning yozida u Toshkentning „Paxtakor“ klubiga oʻtib, oliy liganing 10 ta uchrashuvida qatnashib, bitta gol urgan.

1982-yilda u Voroshilovgradga koʻchib oʻtdi va u yerda birinchi ligada oʻynaydigan „Zorya“ jamoasiga qoʻshilgan. Zorya jamoasi safida uch mavsumda yuzdan ortiq oʻyin oʻtkazdi. 1987—1988-yillarda tanaffusdan soʻng yana klub safigaga qaytdi.

SSSR oliy ligasida u 43 oʻyin oʻtkazib, ikkita gol urgan. SSSR birinchi ligasida u 187 ta oʻyin oʻtkazib, 45 ta gol urgan. SSSR ikkinchi ligasida u 95 ta oʻyinda maydonga tushib, 29 ta gol urgan. SSSR kubogida u 18 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan.

U 2008-yilda Ukrainaning Bryanka shahrida vafot etgan.

Manbalar 

9-fevralda tugʻilganlar
1955-yilda tugʻilganlar
Moskvada tugʻilganlar
2008-yilda vafot etganlar
Briankada vafot atganlar
Kishilar
Alifbo boʻyicha futbolchilar
SSSR futbolchilari
SSSR erkak futbolchilari
Futboldagi erkak hujumchilar
Paxtakor jamoasi futbolchilari
FC Rostov futbolchilari
FC SKA Rostov futbolchilari
Aleksandr Murashov

Aleksandr Aleksandrovich Murashov (19-noyabr 1928-yil – 12-oktyabr 1957-yil) – sovet sobiq futbolchisi, yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynagan.

Biografiya 
Murashov oʻz futbolchilik faoliyatini 1950-yilda Moskva dengiz floti klubida harbiy xizmatni oʻtayotgan vaqtida boshlagan va jamoa bilan birgalikda SSSR „A“ toifasidagi ligada ishtirok etgan.

Murashov 1951-yilda „A“ toifasidagi ligada, jamoa uchun quyidagi jamoalarga qarshi 5 ta oʻyinda maydongga tushgan: Zenit Leningrad (0:0), CDSA (0:4), Dinamo Tbilisi (0:0), Shaxtyor Stalino (0:1) va Moskva Spartak (3:5). Mavsum oxirida jamoa SSSR „A“ toifasidagi ligani tark etdi. 1952-yilda Murashov oʻzining eng yaxshi mavsumini oʻtkazdi. 1953-yilda 4 oʻyindan soʻng jamoa tarqalib ketdi va Murashov Moskvaga qaytib keldi. Murashov Moskvada uch yil „Zenit“ jamoasida oʻynadi (1955-yilda Moskva viloyatining Kaliningrad jamoasi).

1956-yilda yanggi tashkil etilgan "Paxtakor" jamoasida oʻynash taklifini qabul qildi. 1956-yil 8-aprelda SSSR chempionatining „B“ toifasidagi birinchi rasmiy uchrashuvida Molotov shahri jamoasiga qarshi (1:0) ishtirok etdi.

Oʻzbekiston SSR terma jamoasi tarkibida SSSR xalqlarining birinchi Spartakiadasida qatnashib, 4 ta oʻyin oʻtkazgan.

1956-yil 5-noyabrda „Paxtakor“ tarkibida Olimpiada oldidan soʻnggi mashgʻulotni oʻtkazayotgan SSSR terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida (1:11) ishtirok etdi.

Yutuqlar 
Jamoa

 B toifasi gʻolibi: 1950-yil

Shaxsiy

 1952-yilgi mavsumda dengiz floti jamoasining eng yaxshi toʻpurari – 9 ta gol

Klub statistikasi

Oʻzbekiston SSR terma jamoasining ishtiroki

Manbalar 

1928-yilda tugʻilganlar
19-noyabrda tugʻilganlar
1957-yilda vafot etganlar
12-oktabrda vafot etganlar
Kishilar
Alifbo boʻyicha futbolchilar
SSSR erkak futbolchilari
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Erkak futbol yarim himoyachilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Afgʻoniston aeroportlari roʻyxati

Bu Afgʻonistondagi aeroportlarning turiga koʻra guruhlangan hamda joylashuviga koʻra saralangan roʻyxati.

Tavsifi 
Afgʻonistonda toʻrtta xalqaro aeroport boʻlib, kelajakda ularning soni oshishi kutilmoqda. Kobul aeroporti poytaxt Kobul shahri va atrofidagi hududlarga, Mavlono Jaloliddin Balxiy xalqaro aeroporti Afgʻoniston shimoliga, Qandahordagi Ahmadshoh Bobo xalqaro aeroporti mamlakatning janubiy hududlariga, Hirotdagi Xoʻja Abdulloh Ansoriy xalqaro aeroporti mamlakatning gʻarbiy hududlariga xizmat koʻrsatadi. Afgʻon hukumati Luvgar viloyatining Muhammad Ogʻa tumanida yangi xalqaro aeroport qurishga harakat qilmoqda.

Shuningdek, mamlakat boʻylab turli viloyatlarda tarqalgan 16 ga yaqin mahalliy ichki aeroportlar mavjud boʻlib, ular kichikroq, uzoqroq hududlarga xizmat koʻrsatadi. Ushbu aeroportlarning baʼzilarida shagʻalli uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega va vizual parvoz qoidalariga muvofiq ishlaydi.

Afgʻoniston aeroportlari

Manbalar 

 
  – includes IATA codes
 
 Great Circle Mapper: Airports in Afghanistan – IATA and ICAO codes
 World Aero Data: Afghanistan  – ICAO codes
 SkyVector – Dwyer Airport
 SkyVector – Salerno Airport
 SkyVector – Shank Airport
 Nili terminal construction
 Civil Aviation Authority – Andkhoi Airport

 
Afgʻoniston
Mamlakatlar boʻyicha aeroportlar roʻyxati
Hirot xalqaro aeroporti

Hirot xalqaro aeroporti, Xoʻja Abdulla Ansoriy xalqaro aeroporti nomi bilan ham tanilgan,  Afgʻoniston gʻarbidagi Hirot shahridan  janubi-sharqda, Hirot- Faroh yoʻlining sharqida, Hirot viloyatining Gʻuzora tumanidagi Gʻuzora shahri yaqinida joylashgan. Bu Afgʻonistonning Kobul aeroporti, Qandahordagi Ahmadshoh Bobo xalqaro aeroporti va Mozori-Sharifdagi Mavlono Jaloliddin Muhammad Balxiy xalqaro aeroportidan keyin toʻrtinchi yirik tijorat aeroportidir.

Tarixi 
Aeroport dastlab 1960-yillarda AQShdan kelgan muhandislar tomonidan qurilgan. U 1980-yillarda Sovet qoʻshinlari tomonidan foydalanilgan. Aeroport qiruvchi va transport samolyotlari (jumladan An-26, An-32 va MiG-21) uchun baza boʻlgan. Shaharni qoʻlga kiritgach, 1995-yilda Tolibon aeroportni oʻz nazoratiga olgan. Aeroport 1996-yil 4-noyabrda Tolibonga qarshi alyans tomonidan reaktiv bombardimon qilingan. 2001-yil 12-noyabrda qoʻzgʻolon koʻtarildi va Tolibon hududdan siqib chiqarildi. Koʻp oʻtmay, AQSh armiyasining maxsus kuchlari Alpha 554 („Texas 08“) tezkor otryadining askarlari aeroportga yetib kelishdi va jamoaning hisobotida aytilishicha: „… koʻp millatli kuchlarni joylashtirish boʻyicha mahalliy qoʻmondonlar bilan bevosita muzokaralar olib borilib, gumanitar yordam guruhlari aeroportga joylashtirildi“. 2002-yildan 2005-yilgacha AQSh boshchiligidagi koalitsiya kuchlari aeroportda xalqaro operatsiyalarni oʻtkazgan.

2005-yil may oyida AQSh boshchiligidagi koalitsiya va NATO oʻrtasidagi 2-bosqichga oʻtish doirasida mas’uliyat Xalqaro xavfsizlik kuchlariga (ISAF) oʻtkazildi. 45 kun davomida 47 kishilik tanker havo yukini boshqarish elementi, birinchi navbatda, MakGuire aviabazasining 621-Favqulodda vaziyatlarga javob berish qanotidan joylashtirildi, chunki ular Afgʻoniston gʻarbiy mintaqasidagi ISAF operatsiyalarini boshqarishni oʻz zimmalariga olgan holda aeroportni 300 dan ortiq italiyalik askarlarning kelishiga tayyorladilar. Ushbu aniq vazifa uchun ular har kuni ikkita C-17 navbatini qoʻllab-quvvatladilar. Shuningdek, ular Italiya havo portiga aeroportga qoʻngan koalitsiya C-130 samolyotlariga xizmat koʻrsatishda yordam berishdi.

ISAFning foydanalishi 2005-yildan beri davom etmoqda, unga Afgʻoniston havo kuchlari va Afgʻoniston milliy politsiyasi qoʻshildi. Soʻnggi yillarda Italiya aeroportni kengaytirish uchun 137 million yevro vaʼda qilgan. Natijada uchish-qoʻnish yoʻlagi uzaytirildi va asfaltlandi hamda halok boʻlgan italiyalik ofitser kapitan Massimo Ranzani nomi bilan atalgan yangi xalqaro terminal ochildi. 2021-yil yanvar oyida Afgʻoniston prezidenti Ashraf Gʻani aeroportga Xoʻja Abdulla Ansoriy nomini berdi.

2021-yil avgustida Tolibon Hirotning aeroport va boshqa qismlarini nazorat ostiga oldi.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Yana qarang 

 Afgʻoniston aeroportlari roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

 Ariana Afghan Airlines jadvali
 Landings.com saytida Hirot aeroporti uchun aeroport rekordi

Afgʻoniston aeroportlari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Afgʻoniston-AQSH munosabatlari
Afgʻonistonning harbiy obyektlari
Shomurotovlar uy-muzeyi

Shomurotovlar uy-muzeyi — 1999-yil (baʼzi manbalarda 1998-yil)da Qoraqalpogʻiston Respublikasining Nukus shahrida ochilgan uy-muzey. Amet va Oyimxon Shomuratovalarning xususiy uy-muzeyi sifatida ochilgan muzeyda ularning faoliyatiga bilan bogʻliq qimmatli eksponatlar saqlanadi. Uy-muzeyga Amet va Oyimxon Shomurotovalarning qizi Oyimgul Shomurotova rahbarlik qilib keladi.

Ochilish tarixi va faoliyati 
1993-yilda Oyimxon Shomuratova vafot etganidan keyin uning farzandlar uy-muzey ochishga qaror qilishgan. Qoraqolpogʻiston Avtonom Respublikasi hukumati rahbarlaridan biri boʻlgan Ubbiniyaz Ashirbekov tomonidan 12 sotix yer uy-muzey qurilishi uchun ajratilgan. Qurilish ishlariga Shomurotovlarning kuyovi Tuybaldiev Sultamurat rahbarlik qilgan. Shomurutovning uy-muzeyi qurilishida Sultamurat Taubaldievning mehnatini aks etgan alohida hujjatli film ham suratga olingan va „Taqdir sinovlari“ nomli asar ham yozilgan. Asar 2012-yili Toshkentda nashr etilgan. 

Xususiy uy-muzeyi 1999-yili ochilgan boʻlib, Amet Shomurotov (1912—1953) — shoir, yozuvchi va dramaturg edi. Rafiqasi  Oyimxon Shomuratova  (1917—1993) xalq artisti unvonini olgan va Qoraqalpogʻiston tarixida teatr sahnasiga chiqqan birinchi ayol sanʼatkorlardan biri boʻlgan. Bu shaxslar XX asr qoraqalpoq madaniyatining rivojida muhim oʻrin tutishadi.

Muzey kolleksiyasida juftlikning shaxsiy buyumlari, jumladan: fotosuratlar, sahna liboslari, kitoblari, qoʻlyozmalar va ularning faoliyatiga oid buyumlar saqlanadi. Muzeyda mashhur rassomlar: Madgazin, Matevosyan, Berdimuratovlar va boshqalarning asarlari ham mavjud boʻlib, bundan tashqari qoraqalpogʻistonlik mashhur yozuvchilari, sanʼatkor va davlat arboblarining fotohujjatlari ham saqlanadi. Shuningdek, muzeyda Oyimxon Shomuratova tomonidan ijro etilgan qoʻshiqlarni tinglash imkoniyati ham yoʻlga qoʻyilgan.

2019-yilda Shomurotovlar uy-muzeyi ochilganligining 20 yilligi keng nishonlangan.

Manbalar 

Qoraqalpogʻiston
Nukus
Muzeylar
Oʻzbekistondagi muzeylar
Fayzobod aeroporti

Fayzobod aeroporti  Afgʻoniston Badaxshon viloyatining markazi Fayzoboddan taxminan  shimoli-gʻarbda masofada joylashgan. Bu mamlakat Transport va fuqaro aviatsiyasi vazirligi qoshidagi mahalliy aeroport va Badaxshon viloyati aholisiga xizmat koʻrsatadi. Aeroport va uning atrofida xavfsizlik Afgʻoniston milliy xavfsizlik kuchlari tomonidan taʼminlanadi.

Sovet ishgʻoli davrida qurilgan Fayzobod aeroporti biroz noodatiy boʻlib, butun eni va uzunligi boʻylab teshilgan poʻlatdan (PSP yoki Marsden Matting) qurilgan uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega. Yangi asfaltli uchish-qoʻnish yoʻlagining qurilishi 2012-yilning yozida yakunlandi. U katta toshlar bilan toʻsib qoʻyilgan metall uchish-qoʻnish yoʻlagiga parallel ravishda ishlaydi.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Yana qarang 

 Afgʻoniston aeroportlari roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

  (USAIDAfghanistan June 18, 2013)
 Airport record for Faizabad Airport  at Landings.com.
 

Afgʻoniston aeroportlari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Badaxshon viloyati bino va inshootlari
Bost aeroporti

Bost aeroporti ()  Afgʻonistonning Hilmand viloyatidagi Lashkargoh shahriga xizmat koʻrsatadigan aeroportdir. U Hilmand daryosining sharqiy sohilida, Argʻandob daryosi bilan tutashgan joyidan  shimolda joylashgan. Shuningdek, Qandahordan  gʻarbda joylashgan.

Tarixi 
Aeroport 1957-yilda AQSh koʻmagida tashkil etilgan.

2008-yilda hozirgi aeroportni qayta tiklash, sanoat va qishloq xoʻjaligi parkini yaratish boʻyicha yirik loyiha boshlandi. Ushbu loyihaning umumiy byudjeti USAID tomonidan xayriya qilingan 52 million AQSh dollarini tashkil etdi.

2009-yil 4-iyunda yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi va terminalning ochilish marosimi yuqori martabali hukumat amaldorlari hamda AQSh va Buyuk Britaniya elchilaridan iborat delegatsiya tomonidan boʻlib oʻtdi. Yangi asfalt uchish-qoʻnish yoʻlagi uzunligi 2300 m va eni 43 m boʻlib, Afgʻonistondagi uchinchi eng uzun uchish-qoʻnish yoʻlagi hisoblanadi.

Aviakompaniyalar va manzillar

Infratuzilmasi 
Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U 01/19 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi  ni tashkil qiladi. Ilgari uchish-qoʻnish yoʻlagi  oʻlchamdagi shagʻalli yuzaga ega edi.

Yana qarang 

 Afgʻoniston aeroportlari roʻyxati
 Kemp Bastion

Manbalar

Havolalar 

 Airport record for Bost Airport  Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine at Landings.com.

Afgʻoniston-AQSH munosabatlari
Afgʻoniston aeroportlari
Webarxiv andozasi wayback havolalari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Hilmand viloyati bino va inshootlari
Chagʻcharon aeroporti

Chagʻcharon aeroporti (; )  Afgʻonistonning Gʻoʻr viloyatining markazi boʻlgan Chagʻcharonning sharqiy qismida joylashgan. Bu mamlakat Transport va fuqaro aviatsiyasi vazirligi qoshidagi mahalliy aeroport va Gʻoʻr va unga yaqin viloyatlar aholisiga xizmat koʻrsatadi. Aeroport va uning atrofida xavfsizlik Afgʻoniston milliy xavfsizlik kuchlari tomonidan taʼminlanadi.

Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. Chagʻcharon aeroportida  oʻlchamdagi bitta asfalt uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. U kichik va oʻrta oʻlchamdagi (C130) samolyotlarni qabul qilishga qodir. Tajan daryosi aeroportning janubi va sharqidan oqadi. Xalqaro xavfsizlik kuchlari (ISAF) missiyasi 2014-yil oxirida tugaguniga qadar aeroportni ishgʻol qilib turdi. Oʻsha paytda u rivojlantirilgan va yanada foydali boʻlgan.

Chagʻcharonga eng yaqin boshqa aeroportlar: shimolda Foryob viloyatidagi Maymana aeroporti, sharqda Bomiyon viloyatidagi Bomiyon aeroporti, janubi-sharqda Doykundi viloyatidagi Nili aeroporti, janubi-gʻarbda Hilmand viloyatidagi Bost aeroporti, janubi-gʻarbda Faroh viloyatidagi Farah aeroporti, gʻarbda Hirot viloyatidagi Hirot xalqaro aeroporti va shimoli-gʻarbda Badgʻis viloyatidagi Qalayi Nav aeroportidir.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Yana qarang 

 Afgʻoniston aeroportlari roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

 Chaghcharon aeroportining ochilish marosimi – CCR PRT PIO OF1 Paulius Babilas tomonidan tayyorlangan (1)
 Doktor Gyunter Eichhorn tomonidan aeroport yozuvlari 

Afgʻoniston aeroportlari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Gʻoʻr viloyati
Naxichevan xalqaro aeroporti

Naxichevan xalqaro aeroporti ()  – Ozarbayjonning dengizga chiqish yoʻli boʻlmagan eksklavi boʻlgan Naxichevan Avtonom Respublikasining poytaxti Naxichevan shahrida joylashgan fuqarolik aeroporti va Ozarbayjon harbiy aviabazasi. Aeroport 1970-yillarda qurilgan.

Infratuzilmasi 
Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. Ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi bor: 14R/32L nomini olgan beton qoplamali  oʻlchamga ega va 14L/32R nomini olgan asfalt qoplamali  oʻlchamga ega uchish-qoʻnish yoʻlaklari.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Statistika

Yana qarang 

 Ozarbayjonda transport

Manbalar

Havolalar 

 AZALdagi Naxchivon xalqaro aeroporti

Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar
Ozarbayjon aeroportlari
Webarxiv andozasi wayback havolalari
Shamun-Nabi maqbarasi

Shamun-Nabi maqbarasi (yoki Shamunabi) – tarixiy Mizdaxqon shahrining sharqiy qismida joylashgan yodgorliklardan biri. Rivoyatlarda Shamun-Nabi shaxsining paygʻambar avlodlaridan biri boʻlganligi aytiladi. XIII—XIV asrlarga tegishli ushbu maqbara bugungi kunda Qoraqalpogʻiston Respublikasining Xoʻjayli tumanidagi „Sarishungil“ ovulida joylashgan. Mavzoley oʻlchamlari 28x5,2 metr boʻlgan toʻrtburchak shaklida.

Yodgorlik Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulki hisoblanadi.

Tarixi va joylashuv oʻrni 
Mizdaxqon majmuasining mashhur yodgorliklaridan biri boʻlgan Shamun-Nabi maqbarasi, Jumartqassab tepaligi yaqinida joylashgan boʻlib, tuzilishi jihatidan toʻrtburchak shaklga ega. Maqbaraning asosiy fasadi peshtoq bilan mustahkamlangan va sharqqa tomon qaratib qurilgan. Maqbaraning ichki qismi ketma-ket qilib bunyod etilgan yetti gumbaz bilan qoplangan. Shuningdek, maqbarada choʻziq shakldagi toʻrtburchak imorat ham mavjud. Maqbaraning gʻarbiy qismi tleuxan bilan tutashgan. Tadqiqotlarga koʻra ushbu ikki imoratning qurilishi XIII—XIV asrlarga borib taqaladi.

Rivoyatlarda Shamun-Nabining paygʻambar avlodlaridan biri boʻlganligi taʼkidlangan. 1964-yilda olib borilgan arxeologik tadqiqotlar natijasi koʻra topilgan qabr ochilganida unda hech qanday jasad izlari aniqlanmagan. Qadimgi Mizdaxqon shahriga tegishli boʻlgan deyarli barcha tarixiy obyektlar „yetti“ raqami bilan aloqador ravishda bunyod etilgan. Xususan, yetti gumbazli maqbara – Shamun-Nabining aslida yetti goʻzal qizi sharafiga qurilgan, degan taxminlar mavjud. Mutasaddilar ayni shu rivoyatlar turistlarni oʻziga jalb etib kelishini taʼkidlashadi.

Maqbara rekonstruksiyasi boʻyicha bahslar 
2018-yil 1-noyabr kuni „Qizil Qalʼa“ yodgorligi va „Shamun-Nabi“ maqbarasini restavratsiya qilinish jarayoni bu sohadan xabari boʻlmagan shaxslar tomonidan amalga oshirilayotgani borasida xabarlar kelib tushgan. Shundan soʻng Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan bu boʻyicha matbuot anjumani oʻtkazilgan. Matbuot anjumanida Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vaziri oʻrinbosari Kamola Akilova „Shamun-Nabi“ maqbarasida yuz bergan holat aslida vazirlik ruxsatisiz amalga oshirilganini taʼkidlab oʻtgan. Fazliddin Davlatov rahbarlik qiladigan „Meros Chashmasi“ tashkiloti „Qizil Qalʼa“ hamda „Shamun-Nabi“ madaniy obyektlarida restavratsiya ishlarini olib borgan. Biroq, Shamun-Nabi" maqbarasi zamonaviy tashqi koʻrinishi bilan oʻz tarixiy xususiyatlarini butkul yoʻqotgan. Matbuot anjumani davomida Oʻzbekiston Madaniyat vazirligi Jamoatchilik Kengashining raisi Zafar Hakimov ham buni taʼkidlab oʻtgan.

Manbalar 

Xoʻjayli tumani
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Qoraqalpogʻiston meʼmoriy yodgorliklari
API

Application Programming Interface (API) — foydalanuvchi interfeysidan farqli ravishda, ikki yoki undan ortiq kompyuter dasturlari oʻzaro bogʻlanishi va muloqot qila olishi uchun ishlatilinadi. Bu turdagi aloqa yoki intefeysni ishlab chiqish, yoxud foydalanishni tavsiflovchi hujjat API spesifikatsiyasi (inglizcha: API specification) deb nomlanadi.

Kompyuter va insonni bogʻlovchi fodalanuvchi interfeysidan farqli ravishda, API kompyuterlar yoki dasturiy taʼminot qismlarini bir-biri bilan bogʻlashda ishlatiladi. API oddiy foydalanuvchilar tomonidan emas, balki, dasturchilar tomonidan foydalanish uchun moʻljallangan.

APIning asosiy maqsadlaridan biri tizimning ichki detallarini yashirib,  dasturchi uchun kerak boʻladigan qismlarini ochiqlash va ichki detallar oʻzgargan taqdirda ham ularni izchil saqlashdan iboratdir. API maʼlum bir tizim juftligi uchun moslashtirilgan, yoki, koʻplab tizimlar oʻrtasida oʻzaro ishlash imkonini beruvchi umumiy standart tarzida ishlab chiqilgan boʻlishi mumkin.

APIlarning bir qancha, jumladan, dasturlash tillari, dasturiy ta'minot kutubxonalari, operatsion tizimlar va kompyuter hardveyri uchun ishlatilinadigan turlari mavjud. API atamasi 1960-1970-yillarda paydo boʻlgan boʻlsa ham, ushbu texnologiyaning tarixi 1940-yillarga borib taqaladi. API atamasining hozirgi kundagi qoʻllanilishi odatda internetga ulangan kompyuterlar oʻrtasida aloqa oʻrnatish imkonini beruvchi veb-APIlarga ishora qiladi. APIlarning rivojlanishi mikroservislarning mashhurlikka erishishiga ham sababchi boʻlgan.

Manbalar 

API
APIlar