MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Betochar

Betochar —yuz ochar, yuz koʻrar — Oʻrta Osiyo xalqlarida, jumladan oʻzbek xalqida keng tarqalgan, nikoh toʻyi bilan bogʻliq marosimlardan biri. Betochar marosimini oʻtkazish tartibi har yerda har xil boʻlishi mumkin. Koʻp joylarda bu marosim kelin tushgan kunning ertasiga, kelin salomayan keyin, ayrim yerlarda (kuyov tomonning imkoniyatiga qarab) 2—3 kundan soʻng oʻtkazilgan. Betochar kuni kelinga sarpo kiydirib, taqinchoklarni taqib, yasanib, betiga oq matodan parda tutib, yanga uni eshik oldiga yoki hovli sahniga olib chiqadi. Kelinning betini odat boʻyicha kuyovga yaqin qarindosh, 5—6 yoshli oʻgʻil bola ochadi. Buning uchun mevali daraxtdan olingan paxta oʻralgan xivich (serfarzand boʻlishini niyat qilib) bilan. ayrim yerlarda paxta oʻralgan choʻmichning dastasi(baxtli boʻlsin, qoʻlidan choʻmich arimasin deb tilak qilib) bilan kelinning betidagi parda olinadi. Kelinning betini birinchi boʻlib kuyovning onasi koʻradi. Kelin bilan koʻrishganda qaynona kelinining boshiga ikkita non (rizqli boʻlsin deb) qoʻyib, soʻngra uni burdalab marosim ishtirokchilariga (sizlar ham toʻy koʻringlar degan maʼnoda) ulashadi. Kelinning betini ochganda qoʻllangan paxtani ham qizlar talashib oladilar, undan ip qilib, sochlarining uchiga (niyat qilib) ulab yuradilar. Kuyovning onasidan keyin kuyovning otasi, togʻasi, bulardan keyin boshqa qarindoshlar birinketin kelib koʻrishib koʻrmana topshiradilar. Oʻz navbatida kelin tomon ham ularga koʻrmana berganlar. Bolalarga kelin tomon yongʻoq, mayiz, turshak va turli shirinliklar ulashadilar.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Beta

Beta (yun. beta)—1) yunon alifbosining ikkinchi harfi (R); 2) moddaning muayyan holatini bildiruvchi soʻz boʻlagi (mas, betazarra); 3) soʻzning betazarralarga aloqadorligini bildiradigan qoʻshimcha (mas, betayemirilish).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Betaga

Betaga () — bugʻdoydoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻt, ildiz oldi serbarg boʻladi. Boʻyi 35—45 sm. Iyunda gullaydi. Sentabrning birinchi yarmida urugʻi pishadi. Kuzgi namlikda koʻkarib, qishda maysa boʻladi. B. chim hosil qiluvchi oʻsimlik. Chimning diametri 70—110 sm ga yetishi mumkin, lekin bunda chimning markazi albatta qurigan boʻladi. Togʻlarning oʻrta va yuqori qismlaridagi tekisliklar va shimoliy qiyaliklarda shuvoq va chalov ()larning har xil turlari bilan birga oʻziga xos betagazorlar yuzaga keltiradi. B.ni qoʻy, echki, yilqi va qoramol ayniqsa bahorda (gullaguncha) va kuzda (namlikda chiqqan yangi barglarini) xush koʻrib yeydi. Havo sernam kelgan yillarda uni pichanga oʻrish ham mumkin. Maysasida 14,6% protein, 3,3% yogʻ va 24,6% kletchatka; boshoq chiqarganda 11,7% protein, 29,6% kletchatka; gulla Betaga.ganda 9,7% protein, 29,6% kletchatka; urugʻlaganda 8,3% protein va 31,0% klechatka boʻlishi aniqlangan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Bugʻdoydoshlar
Betanurlar detektori

Betanurlar detektori — yadro nurlanishini qayd qiluvchi asbob. Betanurlar detektori d. sifatida, asosan, Geyger—Myuller gaz hisoblagichlari ishlatiladi. Gaz hisoblagichida betanurlanishning ayrim zarralarini qayd qilish mumkin. Gaz hisoblagichining ishlash tarzi unda betanurlanishning har bir zarrasi hosil qilgan ionlashish tokini kuchaytirishga asoslangan. Gaz hisoblagichi ichiga ingichka metall sim tortilgan metall yoki shisha silindrdan iborat (rasm). Silindr gazlar aralashmasi bilan toʻldiriladi. Shisha silindrning yupqa metall qatlami bilan qoplangan ichki sirti yuqori kuchlanishli batareyaning manfiy qutbiga ulanadi. Ikkinchi elektrod batareyaning musbat kugbiga R qarshilik orqali ulanadi. Betanurlanish zarralari gaz hisoblagichidan oʻtganda gaz ionlashadi, natijada elektrodlar orasida razryad paydo boʻladi. Zanjirdan tok oka boshlaydi, hisoblagichda kuchlanish pasayadi, razryad soʻnadi. Shunday qilib, har bir zarra hisoblagichda qisqa muddatli tok impulsini hosil qiladi. Bu tok impulsi elektron qurilmalarda kuchaytirilgach, odatdagi elektromexanik hisobchi (numerator) yoki mikroampermetr milini harakatga keltiradi.

Soʻnggi paytlarda lyuminessensiyaga asoslangan dstektorlar ham ishlatilmoqda. Lyuminessensiyalanish krbiliyatiga ega boʻlgan (antratsen, stilben, tefenil, yodli natriy va boshqalar) muhitdan zarra oʻtganda qisqa muddatli kucheiz yorugʻlik nuri paydo boʻladi. Bu yorugʻlik nuri ssintillyatsion hisoblagichda qayd qilinadi. Keyingi vaqtlarda Betanurlar detektori d. sifatida germaniy, germaniylitiy kabi yarimoʻtkazgichlarning baʼzi radiatsion xususiyatlaridan ham foydalanilmoqda.

Ad:. Muxin K. N.. Eksperimentalnaya yadernaya fizika, M., 1974; Bekjonov R. B., Modda tuzilishi, T., 1997.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Betaraf zona

Betaraf zona — manfaatdor davlatlar oʻrtasida tuzilgan shartnomaga binoan harbiy harakat maydoniga aylantirilmaydigan, harbiy baza sifatida foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydigan hudud. Davlatlar hududining baʼzi yer maydonlari yoki ular suverenitetiga kirmaydigan yerlar ham Betaraf zona ga aylantirilishi mumkin. Betaraf zona manfaatdor davlat tomonidan bir tomonlama tartibda yoki xalqaro shartnoma asosida tashkil etiladi. Qirgʻoq boʻyida joylashgan bironbir davlat tomonidan boshqa davlatlar oʻrtasidagi urush paytida oʻz xavfeizligini taʼminlash uchun muvaqqat Betaraf zona tuzilishi mumkin. Muvaqqat Betaraf zona lar sirasiga urushlarda katnashayotgan tomonlar muzoqaralar olib borish (mas, harbiy asirlarni, yarador va bemorlarni almashish, sulh tuzish haqida), madaniy va tarixiy yodgorliklarni muhofaza etish uchun belgilaydigan zonalar ham kiradi. Betaraf zona larni tuzish bilan bir vaqtda koʻpincha demilitarizatsiya amalga oshiriladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Betaraflik

Betaraflik, neytralitet (, —u ham, bu ham emas) — davlatning urushda va harbiysiyosiy ittifoqlarda qatnashmaslik siyosati va oʻziga xos huquqiy maqomi. Betaraflikning quyidagi turlari mavjud: eventual Betaraflik (urush vaqtida)—davlatning bironbir urushda qatnashmasligi; doimiy Betaraflik (Shveysariya, 1825-yil va Avstriya va Turkmaniston, 1955-yildan)—davlatning hech qachon urushni keltirib chiqaruvchi siyosat olib bormasligi; shartnomaviy Betaraflik; anʼanaviy Betaraflik; ijobiy Betaraflik—Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda rivojlanayotgan mustaqil davlatlarning harbiy va siyosiy ittifoqlarga qoʻshilmaslik siyosati. Bironbir davlatga harbiy hujum qilingan holatda ular BMT Ustaviga muvofiq yakka yoki jamoa boʻlib, oʻzini himoya qilish huquqiga ega.

O'zbekiston 2012-yilda o'zining "Tashqi siyosat konsepsiyasi"ni qabul qilishi bilan rasmiy betaraflik maqomini o'zi uchun qabul qilib oldi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Betaspektrometrlar

Betaspektrometrlar — yadrolarning betayemirilishi va gammanurlarning ichki konversiyasn natijasida ajralib chiqqan elektron va pozitronlar energiyasi (energetik spektri)ni tahlil qilishda ishlatiladigan asboblar. Betaspektrometrlar ikkilamchi elektronlar (tepki elektronlar, fotoelektronlar, elektronpozitron jufti) hosil qiladiganunurlarni tekshirishda ham ishlatiladi. Ishlash tarzi zaryadli zarralarning elektr va magnit maydoni taʼsirida ogʻishiga asoslangan. B.yeda energiya manbai sifatida yupqa radioaktiv slyuda yoki alyuminiy zarqogʻoz ishlatiladi; energiyani fotoplastinka yoki hisoblagich (detektor)larda qayd etiladi. Betaspektrometrlar ni ishga tushirishdan oldin rostlanadi. Betaspektrometrlar ning xillari koʻp. Magnitli Betaspektrometrlar koʻproq ishlatiladi; ularda elektronlar (zarralar) dastasini fokuslash 1rasmda koʻrsatilgan. S manbadan chiqqan bir xil impulyeli zarralar bir jinsli boʻylama magnit maydonida yarim aylana uzunligiga teng yoʻl bosib, x oʻqida bir nuqtaga fokuslanadi. Betaspektrometrlar ning ajrata olish qobiliyatini yaxshilash uchun bir jinslimas magnit maydonidan foydalaniladi; bu esa qoʻ sh fokuslash ham deyiladi. Boʻylama magnit maydoni bir jinsli Betaspektrometrlar keng tarqalgan, bunda magnit maydoni gʻaltak (solenoid) ichida hosil qilinadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Betaspektroskopiya

Betaspektroskopiya ( bepektroskopiya )—yadrolarning betayemirilishi va gammanurlarning ichki konversiyasi natijasida ajralib chiqqan elektron va pozitronlarning uzluksiz spektrlarini tekshirish. Yadrolarning betaspektroskopiyasi betaspektrometrlar yordamida tekshiriladi. Radioaktiv izotoplar spektrning oʻrtacha energiyasi bilan ifodalanadi. Betaspektrlarni tekshirish radioaktiv yadrolarning yemirilish sxemasini aniqlashga yordam beradi (qarang Radioaktivlik). Radioaktiv yadrolarning ﬂ va unurlanishini tajribada tadqiq etish ishlari dunyoda keng koʻlamda olib boriladi. Unda turli xildagi magnit Rspektrometrlar, uspektrometrlar, mos kelish qurilmalari, har xil korrelyatsiyalarni oʻrganishga moʻljallangan qurilmalardan foydalanildi. Hozirgi kunga kelib yadro spektroskopiyasi atom yadrosining tadqiqotlariga boglits boʻlgan eng muhim ilmiy yoʻnalishlar qatoriga kirdi. U koʻp yillar davomida mavjud boʻlishiga qaramay, keyingi 30 yilni uning haqiqiy tiklanish davri deyish mumkin. Buning asosiy sababi yangi texnikaning yaratilishi va, ayniqsa, yadro nurlanishini qayd qilish uslublarining takomillashishi va atom reaktorlari hamda zarralar tezlatgichlari sonining ortishidadir. Yadro nurlanishi spektrlarini oʻrganish va yadro sathlarining xossalari, energiyalari va ular oʻrtasidagi oʻtishlar intensivliklari, sathlarning yashash vaqtlari, nurlanishning burchak va vaqt boʻyicha korrelyatsiyalariga oid tajriba maʼlumotlarini toʻplash, yadrolarning sathlar sxemasi va yemirilish sxemalarini tuzish, yadro satxlarining joylashishi va xossalaridagi qonuniyatlarni nazariy tadqiq etish, sathdar spektrlariga oid tajriba natijalari asosida yadro tuzilishi haqida maʼlumotlar olish—bularning hammasi Betaspektroskopiya ning vazifalari jumlasiga kiradi.

Ad:. Solovyev V. T., Teoriya slojnix yader, M, 1971; Bekjonov R. B., Modda tuzilishi, T., 1997.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Betaterapiya

Betaterapiya — betazarralaraan davo maqsadida foydalanish, nur bilan davolash usullaridan biri; kasallangan aʼzoga yuborilgan radioaktiv izotopning beta nurlanish taʼsiriga asoslanadi. Betaterapiya ning applikatsion (teri va shilliq qavatlar, koʻz oqi va muguz qavatining yalligʻlanish kasalliklari, yuza joylashgan xavfli va xavfeiz oʻsmalarda), boʻshliq orasiga (plevra va qorin sohasidagi oʻsmalar, shuningdek meʼda, yoʻgʻon hamda ingichka ichak, tuxumdon va boshqa sohadagi operatsiya asoratlarining oldini olishda), toʻqimalar orasiga (xavfli melanomalar hamda limfa bezlariiing operatsiya qilib boʻlmaydigan metastazlari, rak qaytalanishi va boshqa onkologik kasalliklarda) oʻtkaziladigan xillari bor. Radioaktiv izotop ichga ham qoʻllaniladi, bunda u ayrim aʼzolar (mas, qalqonsimon bez, taloq, koʻmik va boshqalar) va toʻqimalar orqali qonga soʻriladi; tireotoksikoz, qalqonsimon bez raki va metastazlari, ayrim kon kasalliklarini davolashda uning ana shu xususiyatiga asoslaniladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Hans Bethe

Hans Albrecht Bethe (1906) - nemis nazariyotchi fizigi. 1933-yilda Germaniyadan koʻchib ketgan, 1935-yildan AQShda. Ilmiy ishlari kvant mexanikasi, yadro fizikasi, qattiq jismlarning kvant nazariyasi, astrofizikaga oid. Yulduzlarda termoyadroviy reaksiyalarning mavjud boʻlish ehtimolligini aytgan. Birinchi atom bombasini yaratishda ishtirok etgan. Nobel mukofoti laureati (1967).

Manbalar 

Olimlar
Fiziklar
Nemis fiziklari
1906-yilda tugʻilganlar
2005-yilda vafot etganlar
2-iyulda tugʻilganlar
6-martda vafot etganlar
20-asr amerikalik olimlari
Betelgeyze

Betelgeyze, Betey gey ze—ravshanligi yarim uzgaruvchan yulduz; Orion a si. Eng yorugʻ yulduzlardan biri. Ravshanligi 5,8 yil davr bilan 0,3—1,2 koʻrinma yulduz kattaligi oraligʻida oʻzgaradi. Ravshanligi oʻzgarishiga sabab uning pulyelanishidir. Pulslanish vaqtida uning diametri 300—400 Quyosh diametri oraligʻida oʻzgaradi. Yerdan 300 yoruglik yili (941012 km) uzoqdikda. Quyoshdan 360 baravar katta, rangi qizil. B. kuchli infraqizil nurlanish (Xq2 mkm toʻlqin uzunlikdagi) manbai hisoblanadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Yulduzlar
Bethlehem Steel

"Betlexem stil korporeyshen" (Bethlehem Steel) - AK.LUﬂ arH metallurgiya kompaniyasi. 1904-yilda tashkil etilgan. Mellonlar va Morganlar moliya guruhiga qaraydi. Sanoat jihozlari va harbiy texnika ishlab chiqaradi, kemasozlik va harbiy sanoatda katta mavqega ega. AQSH, Kanada, Braziliya, Venesuela, Liberiya va boshqa mamlakatlarda temir ruda kon lari, Braziliya va Meksikada marganes konlari bor.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Betob Abdulhaq

Betob Abdulhaq (1888—1969)—afgʻon shoiri, olim. Kobul universiteti professor (1937), malik ushshuaro (1952). Dariy tilida yozgan. Arab va fors adabiyotini chuqur oʻrgangan. Gʻazal va qasidalardan tuzilgan "Devon"i bor (1960). Asarlarida B. vatanparvarlik, turli millatga mansub fuqarolar totuvligi, tinchlikni tarannum etgan. Adabiyotshunoslikka oid asarlar yozgan. Bulardan "Qofiya va aruz" (1955) asari Afgʻoniston va Eronda daryolik sifatida qoʻllaniladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Beton yotqizgich

Beton yotqizgich (melioratsiyada)—kanal tubi, nishablari va kirgʻoqlari, damba usti va boshqa joylarga beton qrrishmasini yoyish, tekislash va zichlash uchun muljallangan mashina. Melioratsiya Beton yotqizgichlari bunkerli va bunkersiz boʻladi; vazifasiga koʻra toʻliqmas profilli (bir utishda nishablarning oʻzini yoki kanal tubining bir qismi bilan nishablarni betonlaydigan) hamda toʻliq profilli (bir oʻtishda kanalning ham tubini, ham nishablarini betonlaydigan); yurish jihozining xiliga koʻra kanal tubi va qirgʻoklariga yotqizilgan relyelarda harakatlanadigan; kanal tubi va nishablari sirtidagi sirpanma tayanch sirtlar buylab sirpanadigan (sirpanma qoliplar); zanjirli, uziyurar, tirkama vakanat tortqili (lebyodka yordamida harakatlanadigan) xillarga boʻlinadi. Bunkerli Beton yotqizgich betonni kundalangiga yotqizadigan (pozitsion ishlaydigan) hamda boʻylamasiga (harakatlana turib) yotqizadigan xillarga boʻlinadi. Birinchisida Beton yotqizgich kanal boʻylab harakatlanib, beton qorishmasi olish uchun toʻxtaydi va ish organi kanal oʻqiga perpendikulyar tekislikda harakatlanayotganda beton qorishmasini yotqizadi. Ikkinchisida mashina kanal boʻylab harakatlanayotgan vaqtda beton yotqizadi, bunkeriga beton qorishmasini olish uchun toʻxtaydi yoki yurib ketayotganda ham beton olaveradi. Ish unumdorligi — 30 m3Gʻsoatgacha, harakatlanish tezligi— 92 m/soatgacha.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Betonqorgich

Betonqorgich — sement, qum, shagal va chaqiq toshni mexanik usulda aralashtirib va bu aralashmani suv bilan qorib beton qorishmasi tayyorlovchi qurilma. Asosiy ish qismi elektr dvigateli aylantiradigan aralashtirish barabani. B. muqim (statsionar) va koʻchma xillarga boʻlinadi. Muqim B. beton zavodlari va qurilishlarda ishlatiladi. Kuchma B.dan kichik hajmli ishlar uchun foydalaniladi. Ish tarziga koʻra, vaqtivaqti bilan ishlaydigan va uzluksiz ishlaydigan xillarga; qorishma tayyorlash usuliga koʻra, gravitatsion va majburiy aralashtiradigan xillarga bulinadi. Avtomobil shassisiga oʻrnatilgan B. avtobetonqorgich deyiladi. Bunday B. betonii yoʻlyoʻlakay aralashtirib ketaveradi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Betpaqdala

Betpaqdala — Qozogʻistondagi chul. Sarisuv daryosi quyi oqimi va Chu daryosidan Balxash kuligacha (500 km) choʻzilgan. Jan.da Chu daryosi bilan chegaralangan, shim. chegarasi 46°30’ shahri k.ka toʻgʻri keladi. Maydoni qariyb 75 ming km². B. urqirli baland tekislik; dengiz sathidan urtacha balandligi 300–350 m, garbiy qismining balandligi 250 m, sharqiy kismi esa (Moʻyinti daryosi yaqinida) 450 m. Eng baland joyi 974 m (Taroz shahri yaqinida). Tepaliklari yassi, koʻpincha granit va slaneslar yer yuzasiga chiqib yotadi. B.ning gʻarbiy qismi gilli yerlar boʻlib, shurxok, taxirshur kul koʻp. Oʻrta va jan. qismi doʻng qumliklardan iborat, yer yuzasi chaqirtosh bilan qoplangan; sharqiy qismida tepa, qir va yakka togʻlar: Boyqora (665 m), Jeltov (974 m) togʻlari bor. B. iqlimi keskin kontinental, yozi issiq va quruq, qishi qattiq sovuq, yiliga 100–150 mm yopin tushadi. Yanv.ning urtacha temperaturasi —12’ dan —14° gacha, iyulniki 24—26°. Doimiy oqar suv yuq, erta bahorda oqib, yezda qurib qoladigan soy, jilgʻalar bor. Oʻsimlik siyrak, shuvoqning bir necha turi, shuningdek, shoʻra usadi. Soy va botiqlarda burgan, teresken, shuvoq, betaga uchraydi. B. bahorgi va kuzgi yaylov. Sugʻorish, ekin ekish, yaylovlarga suv chiqarish sohasida katta ishlar qilinmoqda. Gips, qoʻrgʻoshin va temir rudalari, marmar, togʻ xrustali, kvarsit, yashma, tuz va boshqa fonda li kazilma konlari topilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Qozogʻiston geografiyasi
Choʻllar
Bexer Iogannes Robert

BEXER (Becher) Iogannes Robert (1891.22.5, Myunxen1958.10.11, Berlin)—nemis yozuvchisi. Dastlabki asarlari ekspressionizm gʻoyalari bilan sugʻorilgan. "Hammaga" (1919), "Doimiy qoʻzgʻolonda" (1920), "Xudo nomi bilan" (1921) asarlarida spartakchilarning qahramonligini kuylash bilan insonga xos yaratuvchilikni va adolatsizlikka qarshi kurash gʻoyalarini ulugʻlaydi. B.ning realizmga intilishlari bosqinchilik urushlarini qoralovchi "Lyuizit" (1926) romanida yaqqol ifodalangan. U fashizmga qarshi adabiy harakatda muhim oʻrin egallaydi. 1933—45 yillarda muhojirlikda yashaydp. "Baxt izlovchi va yetti gunoh" (1938), "Asr oʻrtasiga qadam" (1958) va boshqa sheʼriy toʻplamlari; "Vidolashuv" (1940) romani bor. Bu romani oʻz biografiyasi asosida yozilgan. "Tajribalar" (1951— 57) madaniyat muammolariga bagʻishlangan. Xalqaro mukofot laureati (1952).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Vladimir Bexterev

Vladimir Mixaylovich Bexterev (1857.20.1 (1.2), Kirov viloyatining Sorali (hozirgi Bexterevo) qishlogʻi — 1927.24.12, Moskva] — rus psixonevrologi. Peterburg tibbiyjarrohlik akademiyasiii tugatgan. Harbiy tibbiy akademiya (1893), Ayollar tibbiyot instituti professor. (1897). Psixonevrologiya instituti (1908), keyinchalik oʻzi tashkil etgan Miya va ruhiy faoliyatni Urganish instituti (1918) direktori. Nerv sistemasiiing anatomiyasi, fiziologiyasi va patologiyasiga oid tadqiqotlar olib borgan, refleksologiya asoschilaridan biri. Orqa va bosh miyaning utkazuvchi yoʻllari hamda miyaning funksional anatomiyasi toʻgʻrisidagi taʼlimotni ishlab chiqqan. Alkogolizmni gipnoz bilan davolash ustida ilmiy ish olib borgan. B.ning asosiy asarlari yosh bolalar xulqi va jnnsiy tarbiyasi, shuningdek ijtimoiy psixologiya muammolariga bagʻishlangan. Markaziy nerv sistemasini tinchlantiradigan suyuq dori—mikstura topgan. Miyani anatomik, fiziologik va psixologik usullar bilan kompleks Urganish asosida kishi shaxsini tadqiq etgan.

Manbalar
Bexterev miksturasi

Bexterev miksturasi — markaziy nerv sistemasini tinchlantiradigan suyuq dori. V. M. Bexterev taklif etgan. Tarkibida adonis damlamasi, natriy (yoki kaliy) bromid va kodein bor. Nevroz, isteriya va markaziy nerv sistemasining boshqa kasalliklarida, shuningdek uyqusizlikda kuniga 2—3 mahal 1 osh qoshikdan ichiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bechuanalend

Bechuanalend (Bechuanaland) — Buyuk Britaniyaning Jan. Afrikadagi sobiq protektorata (1885—1966). 1966-yil 30-sentabrdan mustaqil davlat (qarang Botsvana).,

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Besh bosh

"Besh bosh" — 20-asr boshlarida Turkistonning paxta tozalash va paxta moyi ishlab chiqarish sanoatida hukmronlik qilgan aksiyadorlar jamiyati. 1914-yilda tashkil etilgan. "Besh bosh "da 5 paxta firmasi—"Vl. Alekseev", "Br. Shlossberg", "Moskovskoye torgovopromoʻshlennoye tovarihestvo", "Pers", "Bolshaya Yaroslavskaya manufaktura" birlashgan. Unga Turkistonning turli viloyatlarida joylashgan paxta tozalaydigan 39 ta va paxta moyi ishlab chiqaradigan 5 ta zavod qaragan. "Besh bosh " Rossiyadagi "Salo.mas" sindikatining aʼzosi boʻlgan, oʻz faoliyatida Rossiya imperiyasidagi yirik banklardan biri—RusOsiyo bankiga tayangan. "Besh bosh " Turkistonda mustamlakachilik zulmi tayanchi boʻlib kelgan. "Besh bosh " 1918-yil martoyida natsionalizatsiya qilingan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Beshar

Beshar (qad. Kolon Beshar)—Jazoir gʻarbidagi shahar. Beshar viloyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 107 ming kishi (1987). Beshar va avtomobil yoʻllari tuguni. Beshar mahsulotlari qayta ishlanadi. Oziq-ovqat sanoati, tikuvchilik, metallsozlik, qurilish materiallari ishlab chiqarish korxonalari bor. Konchilik sanoati markazi: toshkoʻmir (Kenadza va Abadla), marganes (VodiGattara) va temir (Ugarta) rudalari qazib olinadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Beshariq

Beshariq — Fargʻona viloyatidagi shahar (1983-yildan). Beshariq tumani markazi (1958-yilgacha Beshariq qishlogʻi, 1983-yilgacha shaharcha). Fargʻona vodiysining gʻarbida. Fargʻona shahridan 130 km, yaqin temir yoʻl stansiyasi—Rapqondan 2 km. Katta Fargʻona kanali yaqinida. Aholisi 20 mingdan ziyod (2000). Shaharda momiqfkasi (1906-yildan), paxta tozalash zavodi, hunarmandchilik kombinati, tuman tashkilotlari, „Oʻzqishloqxoʻjaliktexnika“ tuman boʻlimi, traktor taʼmirlash ustaxonasi bor. Beshariq orqali Toshkent—Qoʻqon avtomobil yuli oʻtadi. Beshariqda 5 umumiy taʼlim maktabi, 4 ommaviy kutubxona, 2 klub, madaniyat uyi, 3 kasalxona, poliklinika mavjud (2000).

Manbalar 

Oʻzbekiston shaharlari
Beshariq tumani