MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Hoji Garay

Hoji Garay I (, ? — 1466, Boqchasaroy) — Qrim xonligi va Garaylar sulolasi asoschisi. Dastlab Oltin Oʻrdaga tobe boʻlgan Qrim xonligini boshqargan (1428-yildan). Oʻzaro urushlar natijasida taxtdan ayrilgan. Soʻngra Qrimga qaytib (1432), genuyaliklarning qoʻshinini tor-mor qilgan va taxtni qayta egallagan (1434). Biroq Qozon xonligi asoschisi Ulugʻ Muhammad qoʻshini tomonidan magʻlubiyatga uchrab, Litvaga qochgan va knyaz Sigizmund Keystutovichdan Lida shahrini mulk sifatida olgan (1435). Keyinchalik Hoji Garay Buyuk Litva knyazi Kazimir IV yordamida Qrim xoni deb eʼlon qilingan (1443). U Usmonli turk sultonlari bilan harbiy ittifoq tuzib (1454), genuyaliklarga qarshi muvaffaqiyatli urush harakatlarini olib borgan. 1461-yilda Ahmad bilan birgalikda Said Ahmadga qarshi kurashgan. 1465-yilda Oltin Oʻrda qoʻshiniga hujum qilib, ularning Moskvaga qilmoqchi boʻlgan harbiy yurishiga xalaqit bergan.

U xonlik poytaxtini Solxat (hozirgi Eski Qrim) shahridan Qirq Yerga (hozir Boqchasaroy shahri tarkibida) koʻchirgan.

Hoji Garay vafotidan soʻng uning toʻngʻich farzandlari Nur Davlat va Haydar bilan kichik oʻgʻli Mengli Garay oʻrtasida hokimiyat uchun kurash boshlangan va bu kurashda Mengli Garay gʻolib chiqqan.

Adabiyot 
 LL.Tunmann , Krimskoye xanstvo (Perevod s nemetskogo), Simferopol, 1991
 Grekov B.D., Yakubovskiy A.Yu., Oltin Oʻrda va uning qulashi, T., 1964.

 

Qrim xonlari
Hoji Muin Shukrullo oʻgʻli

Hoji muin Shukrullo oʻgʻli (1883.15.3, Samarqand - 1942.27.7, Rossiya, Perm viloyati Solikamsk shahri) — maʼrifatparvar, shoir. 1901-yilda haj safaridan qaytgach, maktab ochib, bolalarni oʻqitgan. Avval eski usulda, 1903—16 yillar yangi usulda muallimlik qilgan. Ilg’or jadid muallimi sifatida tanilgan. "Rahnamoi savod" alifbe darsligini yozgan (1908). "Samarqand" gazeti va "Oyna" jurnalida ishlagan (1913—15). Rossiyada mardikorlikda boʻlgan (1916—17). Samarqandga qaytgach, "Hurriyat" (1917— 18), "Mehnatkashlar oʻqi", "Mehnatkashlar tovushi" (1918—22), "Zarafshon" (1922 — 26), "Ovozi tojik" (1926-29) gazetalari, "Tayoq" (1919), "Mashrab" (1922—26), "Mushfiqiy" (1926—29) jurnallarida ishlagan. 1929-yilning 29-sentabrdan 3 yil Sibirda surgunda boʻlgan. Surgundan qaytgach, Oʻzbekiston davlat nashriyotining tojik boʻlimida adabiy xodim (1932— 34), "Qizil Yulduz" gazetasining muxbiri (1934-37). 1938-yil 24-yanvarda nohaq hibsga olinib, NKVD qoshidagi uchlik hukmi bilan 10 yilga qamalgan. Hukmni oʻtash chogʻida halok boʻlgan.

H. Muinning ijodi 1900-yillardan sheʼrlar yozish bilan boshlangan. "Nahif" (Ojiz), "Mehriy" taxalluslari bilan anʼanaviy mavzularda sheʼrlar yozgan. 1908-yilda ijodiy qarashlarida keskin burilish boʻlib, M. Behbudiy taʼsirida maʼrifatparvarlik ruhida sheʼrlar va publitsistik maqolalar yoza boshlagan. "Guldastai adabiyot" (1914), "Yangi adabiyot" (1915) sheʼriy toʻplamlarini chop ettirgan. Fitratning "Munozara" asarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan (1913). turkiston matbuotida publitsistik maqolalari bilan faol qatnashgan. 1914-yilda Nusratullo Qudratullo oʻgʻli bilan "Toʻy" pyesasini yozgan va chop ettirgan. "Toʻy" M. Behbudiyning "Padarkush"idan keyin sahnalashtirilgan 2-oʻzbek pyesasidir. "Eski maktab — yangi maktab", "Koʻknori", "Mazluma xotin" pyesalarini yozib, ularni alohida kitob holida chop ettirgan (1915).

As.; Tanlangan asarlar, T., 2005.

Adabiyot 
 Ziyo Said, Oʻzbek vaqtli matbuot tarixiga materiallar [Tanlangan asarlar|, T, 1974.

Rustam Tojiboyev.

 

Shoirlar
Hoji Yusuf Hayʼatiy

Hoji Yusuf Khojandi (Hoji Yusuf ibni Mirfayoz) (1842 — Xoʻjand — 1924) — maʼrifatchi, sayyoh. Diniy maktabda oʻqigan boʻlsa-da, astro-nomiya, tabiiyot, geogr. fanlariga qiziqqan. Arabiston va Yevropa mamlakatlariga sayohat qilgan. Oʻsha mamlakatlar toʻgʻrisida maʼlumotlar toʻplagan. H.Yu.H. 11 ta katta-kichik globus yasagan. 19-asrning 80-yillarida yasagan eng katta globusi (boʻyi 117 sm, sharining aylanasi 160 sm, masshtabi I sm da 250 km) Samarqanddagi Oʻzbekiston xalqlari madaniyati va sanati tarixi muzeyida saqlanadi. Globusga belbogʻ tarzida 12 burj doirasi oʻrnatilgan, qariyb mingta joy nomi yozilgan. Sayyohning Koʻhiston xaritasini chizgani, "Falakiyot" asa-rini yozgani maʼlum.

 

Sayyohlar
Hojiabdulaziz Abdurasulov

Hoji Abdulaziz Abdurasulov (Rasulov; 1852 — Samarqand — 1936) — xonanda, sozanda (tanbur, dutor), bastakor, Oʻzbekiston xalqartisti (1932). Tanbur ijrochiligi va Shashmaqomning cholgʻu yoʻllarini Hoji Rahim-berdidan, hofizlik sanʼati sirlarini hamda Nasr shoʻʼbalarini samarqandlik Borux hofiz, keyinchalik Ota Jalollan oʻrgangan. Haj safarlarini qilib (1887-88 va 1907-08), Eron, Arabiston, Hindiston, Afgʻo-niston xalqlari musiqa madaniyati, ijrochilik uslublari bilan tanishgan, oʻz sanʼatini ham namoyish etgan. 1920- yillari konsert guruhlarida qatnashgan, musiqa toʻgaraklarini tashkil etgan. Samarqandda Musiqa va xoreografiya institutida oʻqituvchi (1928 — 31); M.Ashrafiy, T.Sodiqov, Yu. va R.Rajabiylar, I.Ikromov, M.Burhonov, D.Zokirov, M.Leviyev, N.Hasanov kabi sanʼatkorlar H.dan taʼlim olishgan.

H. murakkab ashula yoʻllarini oʻz ovoziga moslab, ijodiy yondoshgan holda oʻzbek va tojik tillarida mahorat bilan aytgan. U „Guluzorim“p turk, „Bozurgoniy“ga Zebo pari, „Be-bokna“ va „Ushshoq“ yoʻllariga Namudi Uz zol, „Abdu-rahmonbegi“ga namudi Navo avjlarini bogʻlab, ularning taʼsirchanlik va yoqimlilik kuchini orttirgan. „Ushshoq“ shu tufayli ham „Ush-shoqi Hoji“ va „Samarqand Ush-shogʻi“ nomlari bilan mashhur. Xonanda repertuarida 200 dan ortiq xalq ashulalari va maqom yoʻllari bulib, ular ichida mumtoz musiqa asarlari asosiy oʻrin tutadi. Jumladan, „Ushshoq“, uning taronasi, qashqarchasi va ufari, „Rosti Panjgoh“, „Iroq“ va „Navo“ maqomlari yoʻli, „Abdurahmonbegi-1“, uning ufari, „Nasrulloyi“, „Iroq“ning qashqarchasi va ufari, „Gulyor“, „Orazi Gulyor“, „Ufar“, „Arzimni aytay“, „Qurbon oʻlam“ va h.k. kuy va ashula yoʻllari alohida ajralib turadi. Ularni H. Sharq mumtoz shoirlari — Hofiz, Navoiy, Fuzuliy, Zebun-niso, Amiriy, Fazliy kabilarning gʻazallari bilan aytgan. H. mohir sozanda sifatida ham tanilgan boʻlib, maqom yoʻllarini tanbur va dutorda ijro etgan. Ijrosidagi koʻpgina ashulalar 1909-yildan boshlab gramplastinka va fonograflarga yozib olingan. Samarqand musiqa kollsjiga H. nomi berilgan. 1997-yildan Samarqandda H. nomidagi xonandalar tanlovi oʻtkazilmoqda. H. vafotidap soʻng "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2001).

 

Oʻzbekiston xalq artistlari
1852-yilda tugʻilganlar
1936-yilda vafot etganlar
Azim Hojiyev

Azim Hojiyev (1933.18.12, Toshkent viloyati Toshkent tumani) – tilshunos. Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (2000), Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (2000), filol. fanlari doktori (1968), professor (1977). Oʻrta Osiyo universitetining filol. fakultetini tugatgan (1956). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Til va adabiyot institutida kichik, katga ilmiy xodim (1959–69), boʻlim mudiri (1969-90), direktorning ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari (1969–73; 1985-90), bosh ilmiy xodim (1998-yildan). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Tilshunoslik institutining direktori (1991–98), ayni paytda "Oʻzbek tili va adabiyoti" jurnalning bosh muharriri. Hojiyevning ilmiy ishlari oʻzbek tili grafikasi va imlosi, morfologiyasi (xususan feʼl turkumi) va soʻz yasalishi, leksikologiyasi va leksikografiyasi, terminologiyasiga, hozirgi oʻzbek tilining shakllanish va rivojlanish tarixiga bagʻishlangan. Oʻzbek tilshunosligi tarixida alohida oʻrin tutadigan "Oʻzbek tili grammatikasi" (1–2 j.lar, 1975–76), "Hozirgi oʻzbek adabiy tili. 1-qism" (1980), 2 j.li "Oʻzbek tilining izohli lugʻati" (1981), "Oʻzbek tili leksikologiyasi" (1981) va boshqa ilmiy asar, darslik, lugʻatlar Hojiyev ishtirokida tayyorlangan. Oʻzbekiston Respublikasining "Davlat tili haqida"gi, "Lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini joriy etish toʻgʻrisida"gi qonunlarini amalga oshirish maqsadida yangi alifbo asosida yaratilgan "Oʻzbek tilining asosiy imlo qoidalari" va "Oʻzbek tilining imlo lugʻati" (1995) ham Hojiyev rahbarligi va ishtirokida tuzilgan. H. hozirgi kunda nashrga tayyorlanayotgan 4 j.li "Oʻzbek tilining izohli lugʻati"ning asosiy tuzuvchilaridan.

Manbalar 
 Oʻzbek tilida qoʻshma, juft va takroriy soʻzlar. T., 1963; Oʻzbek tili sinonimlarining qisqacha lugʻati, T.. 1963;Oʻzbek tilida koʻmakchi fsʼllar. T., 1966; Toʻliqsiz feʼl, T., 1970; Oʻzbek tili sinonimlarining izohli lugʻati, T., 1974; Hozirgi oʻzbek tilida forma yasalishi, T, 1979; Oʻzbek tilida soʻz yasalishi, T, 1989; Termin tanlash mezonlari, T., 1996; Tilshunoslik terminlarining izohli lugʻati, T., 2002.
Jovvat Hojiyev

Jovvat Hojiyev (1938.4.7, Toshkent) — matematik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1990), fizikamat. fanlari doktori (1977), professor (1979). Mosk-va universitetining mexanika-matematika fakultetini (1962) va aspiranturasini (1965) tugatgan. 1965-yildan Toshkent universitetida assistent (1965—67), katta oʻqituvchi (1967—69), dotsent (1969-78), professor (1978-98), mat. fakulteti dekani (1971—85), algebra va sonlar nazariyasi kafedrasi mudiri (1985—98). Ilmiy ishlari in-variantlar nazariyasi va uning tat-biqlari (xususan egri chiziqlar va sirtlar differensial geometriyasi)ga, /-gruppoidlar nazariyasi va ularning tatbiklari (xususan, qator algebraik sistemalarning tub radikalining xossalarini oʻrganish)ga hamda funksional analiz topologik yarim maydonlar nazariyasiga, lokal-kompakt gruppalarning lokal qabariq fazolardagi tasvirlar nazariyalariga oid. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti lau-reati (1995).

Manbalar 

As.Teoriya invariantov binarnix form, T., 1978; Prilojeniye teorii invariantov k differensialnoy geometrii krivmx, T, 1988; Algebra va sonlar nazariyasi kursi (darslik) (hamkorlikda), T., 2001.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Matematiklar
Rasul Hojiyev

Rasul Hojiyev (1934.10.1, Xovos tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2005). Qishloq xoʻjaligi fanlari nomzodi (1981). Toshkent pedagogika institutini tugatgan (1965). 1965-yildan Yangi-yer shahridagi 1-maktabda kimyo-biol. oʻqituvchisi, 1966-yildan Yangiyer gid-romelioratsiya texnikumida kimyo-biol. oʻqituvchisi va sirtqi boʻlim mudiri, 1968-yildan direktor oʻrinbosari, 1971—80 va 1984—92 yillarda Guliston kommunal qurilish texnikumi, 1980-yildan Jizzax politexnika texnikumi, 1992-yildan Yangiyer qurilish va kommu-nal xizmat kasb-hunar kolleji direk-tori. H. rahbarligi davrida kollejning informatika, elektrotexnika, kimyo, fizika, astronomiya va boshqa xonalari lab. jihozlari va harakatlanuvchi maketlar bilan jihozlandi. Qurilish kasbhunar kollejlari uchun "Kimyo" darsligi va bir qancha ilmiy maqolalar muallifi.

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Oydin Hojiyeva

Oydin Hojiyeva (1942-yil 22-aprel, Boʻston qishlogʻi, Qiziltepa tumani, Buxoro (hozirgi Navoiy) – 2023-yil 14-may, Toshkent) – Oʻzbekiston xalq shoiri (1992). Toshkent davlat universitetining filologiya fakultetini tugatgan (1965). „Sharq yulduzi“ jurnalida adabiy xodim (1965), boʻlim boshligʻi (1971–1976), „Saodat“ jurnalida boʻlim mudiri (1976–1985), „Gulxan“ jurnali bosh muharriri (1985–1994), „Milliy va ijtimoiy barqarorlik“ jamgʻarmasi raisi (1993–1995). „Saodat“ jurnali va uning ilovasi „Gulchehralar“ gazetasida bosh muharrir (1994-yildan).

Ijodi 

Ilk kitobi – „Shabnam“ (1970). „Manzillar“ (1971), „Men sevgan qoʻshiq“ (1972), „Orzu guli“ (1974), „Tarovat“ (1976), „Dostonlar“ (1980), „Xushxabar“ (1983), „Mushfiq onajon“ (1983), „Chashmalarni izlayman“ (1986), „Tamal toshi“ (1988), „Ishonch yulduzlari“ (1989), „Koʻzimning oqu qorasi“ (1996), „Panohim“ (1998) kabi sheʼriy toʻplamlar muallifi. Ijodida inson qalbi kechinmalari xalqona ohanglarda oʻziga xos talqinini topgan („Navo“, 1977). Vatanga muhabbat, maʼnaviy poklik, til bilan dil rostligi, hayotning abadiy va unutilmas orzu-armonlari, inson matonati, xalqning beqiyos goʻzal, olija-nob qalbini kuylash, odamlarga munis, mehribon dardkash boʻlmoq istagi Hojiyeva ijodining bosh mavzusi hisoblanadi. Hojiyeva 1990-yillarda ham vatan-parvarlik mavzuida turkum sheʼr va dostonlar yozdi („Dard“, „Ozod soʻz yolqinlari“, „Ziyorat“ va boshqalar). Badiiy ijodni ijtimoiy faoliyat bilan qoʻshib olib borgan shoiraning „Ruhimizga yongʻin tushmasin“, „Meni iztirobga solar bu oʻylar“, „Millatning qay-gʻusi nima?“ kabi publitsistik asarlarida til masalalari, oʻzbsj xotinqizlarining ogʻir dala mehnati muammolari aks etdi. Sándor Petőfi, Adam Mickiewicz, R.Kazakova, M.Dilboziy, Gulruxsor, M.Abdulqosimova, F.Ungarsinova va boshqa shoirlarning sheʼrlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Sheʼrlari rus, ukrain, qozoq, qirgʻiz, tojik, belorus, fransuz, ingliz va urdu tillarida nashr etilgan. Oydin Hojiyeva taniqli adabiyotshunos Ibrohim Gʻofurov bilan turmush qurgan. Shoira 2023-yil 14-may kuni Toshkentda vafot etdi.

Mukofotlari 
 „Oʻzbekiston xalq shoiri“ unvoni(1992).
 „El-yurt hurmati“ ordeni (1999).

Adabiyotlar 
 Koʻzimning oqu qorasi |Sheʼrlar], Toshkent, 1996-yil.
 Panohim [Sheʼrlar, Hikoyalar], Toshkent, 1998-yil.

Manbalar 

1942-yilda tugʻilganlar
2023-yilda vafot etganlar
1992
El-yurt hurmati ordeni sohiblari
Oʻzbekistonlik shoiralar
Hojimurod

Hojimurod (18-asr oxiri -1852.23.4) — Kavkaz xalqlarining podsho Rossiyasiga qarshi koʻtargan milliy ozodlik harakati rahbarlaridan biri, Shomilning noibi.U juda ham buyuk shaxs bo'lgan.Uning to'liq ism -familyasi Alijonov Hojimurod Shuhratjon o'g'li edi

Avar xonlariga yaqin xonadonda tugʻilgan va tarbiyalangan. Imom Hamzatbekka qarshi chorizm tomonidan uyushtirilgan suiqasdda faol qatnashgan (1834). Hamzatbekning oʻlimidan soʻng chor Rossiyasining ishonchli odami Ahmadxon Mextulin bilan birgalikda Avar xonligini boshqargan. A. Mextulin yuborib turgan maʼlumotlarga asosan, H. maxfiy ravishda Shomil bilan aloqa bogʻlaganlikda ayblangan va rus maʼmurlari tomonidan qamoqqa olingan (1836). U qamoqdan qochib, Selmes ovuliga oʻrnashgan. Togʻliklarning ozodlik kurashi (qarang: Kavkaz urushlari)ga qoʻshilib, Shomilning eng yaqin safdoshlari va noiblaridan biriga aylangan. Jasur va qatʼiyatli shaxs sifatida podsho qoʻshinlariga qarshi koʻplab janglarda qatnashib, shuhrat qozongan va partizan urushida oʻzining butun harbiy qobiliyatini namoyish qilgan. Imomlik ichidagi baʼzi tartiblar, ruslarga qarshi urush taktikasi va strategiyasi masalalaridagi ixtiloflar, shuningdek, H. xarakterida mavjud takabburlik va manmanlik natijasida u bilan Shomil oʻrtasidagi munosabatlar buzilgan. 1851-yil 23-noyabrda H. ruslar tomoniga oʻtgan, biroq 1852-yil aprelda ulardan qochib, toqqa ketgan va Nuxa shahridagi otishmalar paytida oʻldirilgan. H.ning fojiali oʻlimi rus yozuvchisi L. N. Tolstoyning "Hojimurod" (1896—1904) qissasida oʻz aksini topgan.

LL.Degayev V.V., Imom Shamil: prorok, vlastitel, voin, M., 2001; Kaziyev Sh., Imam Shamil, M., 2001.
Hojimuqon

Hojimuqon (asl ism-sharifi Muqon Mungaytpasov) (1871, hozirgi Oqmoʻla viloyati Qorayetgel qishlogʻi — 1948.12.8, Janubiy Qozogʻiston viloyati Aris qishlogʻi) — qozoq polvoni, yunon-rum kurashi boʻyicha pro-fessional kurashchilar oʻrtasida jahon chempioni (1909, Riga; 1911, Varshava). Toʻy kurashlarida chiniqqan H. 1901-yilda Omsk sirkida ilk bor professional kurashchi bilan bellashgan. Peterburgga taklif etilgan. 2 yil davomida yunon-rum kurashi ustalari bilan birga shugʻullangan. 1904-yil parijda oʻtkazilgan xalqaro musobaqada gʻolib chiqib, xalqaro maydonda tanilgan. U Yevropa mamlakatlarida asosan Vengriya, Germaniya, Polsha, Fransiya, Afgʻoniston, Xitoy kabi mamlakatlarda oʻtkazilgan musobaqalarda qatnashib, 48 ta medalni qoʻlga kiritgan. H. Oʻzbekistonda ham boʻlgan, 1926-yil Toshkentda rus polvoni K.Buldni yenggan. H. "Qozoq oʻlkasining qahramoni" faxriy un-vonini olgan (1927). Ikkinchi jahon urushi davrida H. shahar-qishloqlarda polvonlik tomoshalari koʻrsatib toʻplagan mablagʻini harbiy samolyot yasash uchun topshirgan. Oʻrdaboshi tumani markazida H. muzeyi bor (2001-yil ochilgan).
Maqsuda Hojinova

Maqsuda Aʼzamovna Hojinova (1912.8.7 - Toshkent - 1981.4.11) -mexanika sohasidagi olima, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1966), texnika fanlari doktori (1958), professor (1959). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1964). Toshkent iqtisod-sanoat texnikumini tugatgan (1929), G.V.Plexanov nomidagi Xalq xoʻjaligi institutini (Moskva) tugatgan (1936). Oʻzbekiston savdo vazirligida ishlagan (1936—37). Toshkent toʻqimachilik institutida oʻqituvchi (1944—52), shu institut rektori (1957—73). Ayni vaqtda toʻqimachilik materialshunosligi kafedrasi mudiri (1957-yildan). Ilmiy ishlari paxta, kanop (zigʻir) tolalarining mexanik xossalarini oʻrganishga oid. Oʻzbekistonda toʻqimachilik sanoatini rivojlantirishga katta hissa qoʻshgan. H. kalta kanop tolasidan toʻqimachilik ipi olish texnologiyasini ishlab chiqdi va sanoatga tat-artisti (1U8"). Andijon gʻijjakchilik maktabining yirik vakili. Ilk musiqa saboqlarini togʻasi Ergash Ab-durahmonovdan, milliy mumtoz musiqa namunalari va sozandalik sanʼatini Yu.Ra-jabiy, K.Jabbo-rov, S.Kalonov lardan oʻrgaigan. Yangiyoʻl teatrit sozanda (1942—45), Andijonda cholgʻu ansambli (1946— 49), Andijon teatri (1949—90) da sozanda va musiqa rahbari, bosh dirijer (1990-2003). 1995-yildan oʻgʻli Ravshanbek H. bilan "Meros" maqom an-sambli rahbari. 1998-yildan Andijon universitetida pedagog, faxriy professor (2001). Cholgʻu kuylar, ashulalar ("Jafo qil-ma", Sakkokiy gʻazali; "Xirom etgil", Dilafkor; "Lola sayli", E.Vo-hidov; "Nozima", "Gul uzatsam", P.Moʻmin; "Koʻz qorayguncha", Hofiz va boshqalar), spektakllar (M.Boboyevning "Vatan madhi", A.Qodiriyning "Me\-robdan chayon" va boshqalar)ga musiqa bastalagan. Nozik taʼb sozanda H. repertua-ridan "Miskin", "Ajam", "Nasru-loyi 1-4", "Nasri Segoh 1—3", "Sar-parda", "Rok", "Qurbon qaytarma" kabi cholgʻu kuy (turkum)lar oʻrin olgan. H. oʻziga xos, jozibali ovozida "Ushshoq", "Girya 1—2", "Azim daryo", "Bayot", "Dugoh" kabi mumtoz ashula va maqom yoʻllarini talqin etgan. H. A.Ismoilov, \.Oxunova, K.Rahimov, N.Hamrokulov, A.Dadayev, Oʻ.Nuraliyevlarga ustozlik qilgan. Ijrolari Oʻzbekiston radiosi fonotekasiga yozilgan. "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1999).

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
4-noyabrda vafot etganlar
1981-yilda vafot etganlar
1912-yilda tugʻilganlar
8-iyulda tugʻilganlar
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Turdali Hojiqurbonov

Turdali Hojiqurbonov (1940.10.6, 2017 Oltiariq tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1998). Fargʻona pedagogika institutini tugatgan (1965). 1965-yildan Oltiariq tumanidagi 16-maktabda oʻquv boʻlimi mudiri, biol. oʻqituvchisi, 32-maktabda oʻquv boʻlimi mudiri, 19-maktabda direktor oʻrinbo-sari, 1977—2002-yillarda direktor. Maktabga rahbarlik qilgan yillari maktab moddiy-texnika bazasi mustah-kamlandi, viloyatda birinchilardan boʻlib tabaqalashtirilgan taʼlimni tashkil etgan. 19 maktab darsida pashsha uchgani bilinaredi

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Hoziq

Hoziq (asl ism-sharifi Junaydullo Islomshayx oʻgʻli) (XVIII asrning oxiri, Hirot — 1843, Shahrisabz) — shoir, tarjimon. XIX asr oʻzbek adabiyoti namoyandalaridan biri.

1793—1800-yillarda Buxoroga kelgan va madrasada tahsil koʻrgan, tib ilmini oʻrgangan, sheʼrlar mashq qilgan. „Hoziq“ taxallusini ham shu yerda olgan. Madrasani tugatgach, shu madrasada imomlik qilgan va Amir Haydar saroyiga yaqinlashgan. 1818-yil saroy ayonlari bilan kelisha olmay, Qoʻqonga ketgan. Umarxon uni yaxshi kutib olgan. Hoziq Buxoroda boshlagan „Yusuf va Zulayho“ dostonini tugallab, xonga tortiq qilgan. Bu yerda ham xon atrofidagi saroy ahli bilan kelisha olmay, 1825-yilda Buxoroga qaytgan, soʻng Xorazmga borgan va Munis, Ogahiy boshchiligidagi adabiy guruh taʼsirida boʻlgan. Munis vafot etgach, Olloqulixon (1825—42) topshirigʻi bilan „Ravzat us-safo“ asarining 1-jildi tarjimasini nihoyasiga yetkazgan. Soʻng yana Qoʻqonga qaytgan. Amir Nasrulloh 1842-yil Qoʻqonni egallagach, Hoziq uning taʼqibidan Shahrisabzga qochgan va u yerda amirning yollangan odamlari tomonidan oʻldirilgan.

Hoziq oʻzbek va fors tillarida ijod qilgan. Navoiy, Fuzuliy, Bedil, Zebunniso sheʼrlariga muxammaslar bogʻlagan. Lirikasi mavzui rang-barang, unda zamon norasoliklari, johil va odil hukmdorlar haqida mulohazalar bildirilgan, sevgi va muhabbat tarannum etilgan. Sheʼrlarida zamonasidagi hukmdorlarni adolatga undagan.

„Yusuf va Zulayho“ dosetonida oʻzining ijtimoiy-falsafiy mulohazalarini, zamon va hukmdor haqidagi fikrlarini bayon etgan. „Voqeoti islomiy“ va „Avlodlar shajarasi“ risolalari tarixiy-biografik xarakterda. Mahmud Chagʻminiyning tibbiyotga oid arab tilida yozgan „Qonuncha“ asariga fors tilida „Tahqiq ul-qavoid“ („Tabobat asarlarini oʻrganish“, 1822) nomli sharh yozgan.

Hoziqning oʻzbekcha va forscha sheʼrlaridan tuzilgan devoni Rossiya Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti Sankt-Peterburg boʻlimida, „Yusuf va Zulayho“ ning 7 qoʻlyozmasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida, 2 devoni Xoʻjandda, Konibodom shahridan topilgan kulliyoti esa xoʻjandlik adabiyotshunos E. Shodiyev qoʻlida, ayrim sheʼrlari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik intidagi qoʻlyozma bayoz va majmualarda saqlanadi.

Adabiyot 
 Qayumov A., Hoziq, T., 1957; Irisov A., NosirovA., Nizomiddinov I., Oʻrta osiyolik qirqolim.T., 1961;Oʻzbek adabiyoti tarixi [5 j.li|, 4-j., T., 1978; Qayyumov P., Tazkirai Qayyumiy [Zj.li],Begali Qosimov

Buxoro madrasalarida tahsil olganlar
Hokim

Hokim – O‘zbekiston Respublikasida viloyat, tuman, shaharda oliy mansabdor shaxs. Mahalliy vakillik va ijro etuvchi hokimiyat boshlig‘i.

Etimologiyasi 
Hokim so‘zi arab tilidan ,,ﻢﮑﺣ”, ,,حاكم” – so‘zidan olingan bo‘lib, hukm, farmon beruvchi ma’nolarini anglatadi. Tarixda hukmdor, hokim yoki qozi degan ma’nolarni anglatgan. Hukmdor tomonidan ma’lum viloyat yoki shahar rahbarligi topshirilgan lavozim. Iskandar Maqduniy zamonida mahalliy aholi vakillaridan Artaboz – Baqtriyada, Oksiart va Xoriyen – So‘g‘diyona hududlarida hokimlik qilganlar. Amir Temur va temuriylar davrida davlat boshqaruvi oliy darajadagi amaldorlardan tashkil topgan markaziy boshqaruv va viloyat hokimlari qo‘lidagi mahalliy boshqaruvdan iborat bo‘lgan. Hokimlar mamlakatning amaldagi haqiqiy egalari edilar. O‘rta Osiyo xonliklarida muayyan bir shahar va uning atrofidagi qishloqlar ustidan rahbarlikni amalga oshirish uchun belgilab qo‘yilgan amaldorlar hokim deb atalgan. Ba’zan ko‘pgina unvonlarda bo‘lgani kabi, u shaxslar ismlarining bir qismi sifatida ham uchraydi.

Aksar arab mamlakatlarida hokim atamasi hukmdorlarning unvoni bo‘lsa, Indoneziya, Malayziya va Turkiyada hakim so‘zi sudyani bildirgan. Qozog‘istonda äkim atamasi mahalliy darajadagi hokimlar yoki mamlakat ichidagi viloyatlar hokimlarini tavsiflash uchun ishlatiladi.

Oʻzbekistonda hokimlik 
Oʻzbekistonda hokim atamasi viloyat hokimi yoki hokimini ifodalash uchun qo‘llaniladi. Mustaqillikning ilk kunlaridanoq O‘zbekistonda mahalliy hokimiyat organlari faoliyatini kuchaytirish maqsadida hokim lavozimi ta’sis etildi. Hokim lavozimining joriy etilishi o‘zbek milliy davlatchiligi an’analari va tarixiy tajribalarga asoslangandir. ,,O‘zbekiston Respublikasi mahalliy hokimiyat idoralarini qayta tashkil etish to‘g‘risida” Oliy Kengash tomonidan qabul qilingan qonun (1992-yil 4-yanvar) hokim va hokimlik tuzilmasining asosiy vazifalarini belgilab berdi.

Manbalar
Hokimiyat yoki mansab vakolatini suiisteʼmol qilish

Hokimiyat yoki mansab vakolatini suiisteʼmol qilish — q. Mansabdorlik jinoyatlari, Xizmat mansabini suiisteʼmol qilish.