MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Shvaynfurt soʻyish kosasi

Shvaynfurt soʻyish kosasi () — Shvaynfurt frankonligi davrida gastronomik anʼana hisoblanadi va u bir yarim asrdan koʻproq vaqtni oʻziga qamrab oladi, choʻchqa soʻyish munosabati bilan nemis bayramining turlaridan biri hisoblanib, turli marosimlar bilan oʻtkaziladi. Anʼanaga koʻra, choʻchqa goʻshtining turli qismlaridan qaynatilgan goʻsht „yogʻli qismidan yogʻsizigacha“ qatʼiy belgilangan tartibda yetti xil „ovqatlar almashmasi“ koʻzda tutilgan: yonbosh, kesma, kurak, boʻyin, til va quloq bilan bosh, yurak bilan tovon va boshqa submahsulotlar, shuningdek, buyraklar bilan pishirilgan. Taxminlarga koʻra, 100 kishiga moʻljallangan shvaynfurt soʻyish kosasi uchun uchta choʻchqa va unga qoʻshimcha ravishda boshlari va sut mahsulotlari ham kerak boʻladi. Goʻsht bir yarim soat davomida qaynatiladi. Shvaynfurt soʻyish kosasi anʼanasining asoschisi mahalliy qassob doʻkoni va traktirning egasi Georg Yozua Shvanxoysser boʻlib, yilnomaga koʻra, 1856-yilda ellik nafar mehmonlarni taklif qilib, choʻchqa goʻshtini yangi kolbasa bilan toza havoda qozonda pishirilgan kechki ovqatga taklif qilgan edi, oʻshanda tushdan soʻng butun bir choʻchqa ham yeb bitirilgan. Eng katta shvaynfurt soʻyish kosasi 1991-yilda shaharning 1200 yilligini nishonlash munosabati bilan boʻlib oʻtgan va unda 1200 dan ortiq isteʼmolchilar ishtirok etishgan edi.

Bayramni nishonlashdan oldin uning ishtirokchilari sabrsizlik bilan stolni sanchqi va pichoqlar bilan taqillatib, anʼanaviy qoʻshiqlarni ijro etishadi va kechki ovqat paytida ular mehmonlar oʻtirgan kursining orqasiga yashirincha choʻchqa dumini yopishtirib qoʻyib, xazil qilishadi. Shvaynfurt soʻyish kosasining asosiy xususiyati stolda tarelkalarning yoʻqligidir, choʻchqa goʻshti toʻgʻridan-toʻgʻri maxsus tozalangan yogʻoch dastgohda tortiladi va mos ravishda dasturxon asboblari yordamida „taxta“ning oʻzidan isteʼmol qilinadi. Yettita „taom“ning har biri stolning oʻrtasiga qoʻyiladi, shunda har bir isteʼmolchi oʻziga tegishli qismini olishi mumkin boʻladi. Yeyilmagan qoldiqlar stol markazidan keyingi „taom“ qoʻyilishidan oldin olib qoʻyiladi va qonli kolbasa va lebervurstga tashlanadi va ular mehmonlarga ketishdan oldin beriladi. Goʻsht odatda frankon vinolari, dudlangan tuzlangan karam, qora yoki kulrang non, tuz, qalampir va yerqalampir bilan birga dasturxonga tortiladi. Desert uchun esa odatda bargli pirogni qahva bilan birga dasturxonga tortiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Karl H. Hennig: Zum Fressen gern: Die Schweinfurter Schlachtschüssel — Geschichte und Geschichten . Reimund Maier, Shvaynfurt 2005, ISBN 978-3926300546

Havolalar 

 revista.de: Yoqimli ishtaha.  Haqiqiy Shvaynfurt soʻyish kosasi   )
Alyonka Zupanchich

Alyonka Zupanchich Jerdin ( ; ) — sloveniyalik faylasuf, psixoanaliz va kontinental falsafa boʻyicha mutaxassis hisoblanadi. U psixoanalitik nazariyotchi va faylasuf boʻlib, Mladen Dolar va Slavo Jijek bilan birgalikda Shimoliy Amerika va Yevropada lakanov psixonalisi boʻyicha ommabop boʻlgan.

Biografiya 
U 1966-yilning 1-aprelida Sloveniya, YugoslaviyaningLyublyana shahrida tavallud topgan. 1989-yilda u Lyublyansk universitetining sanʼat fakultetini tamomlagan. 1990-yilda Lyublyansk universiterida tahsil olib, 1995-yilda „Dejanje in zakon, nezavedno in pojem“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1997-yilda Parij universiteti VIIIning Alen Badyu rahbarligi ostida ikkinchi doktorlik dissertatsiyasini himoya qiladi.  Hozirda Sloveniya fanlar va sanʼat akademiyasining va Sloveniya Fanlar va Sanʼat Akademiyasi  da yetakchi ilmiy xodimi hamda kafedrasi professori boʻlgan. Lyublyan psixoanaliz maktabida ishlaydi, u yerda lakan psixoanalizining asoslarini oʻrgatadi. Unga va uning falsafasiga Jak Lakan va sloven arboblari Mladen Dolar va Slavoj Jijeklar taʼsir koʻrsatgan.

U axloq, adabiyot, komediya va muhabbat haqidagi kitoblarni yozgan. 3558 kutubxona fondida 6 tilda 242 ta asar va 305 ta nashrning muallifi hisoblanadi.

Kitoblar 

 Etik des Realen. Kant, Lacan . Turia + Kant, Wien, 1995 yil.
 Das Reale einer Illusion . Suhrkampp, Frankfurt, 2001 yil.
 The Shortest Shadow: Nietzscheʼs Philosophy of the Two (Cambridge, Mass.; London: The MIT Press, 2003). ISBN 9780-262-74026-5..
 The Fifth Condition, [in:] Think Again. Alain Badiou and the Future of Philosophy (London: Continuum, 2004).
 The Odd One In: on Comedy, preface by Slavoj Žižek (Cambridge, Mass.; London: The MIT Press, 2007).
 Why Psychoanalysis: Three Interventions (Aarhus University Press, 2008).
 Odd One In: On Comedy. MIT Press, Cambridge, Mass. 2008.
 Warum Psychoanalyse? Diaphanes, Zürich, 2009.
 Der Geist der Komödie. Übers., Nachw. Frank Ruda, Jan Völker. Merve, Berlin 2014.
 Was ist Sex? Psychoanalyse und Ontologie. Turia +Kant, Wien/Berlin 2019. ISBN 978-3-85132-962-9 .
 Rezension von Larissa Kunert: Sex is just a three-letter-word, Dschungel, Beilage zu jungle world, 49, 5. Dezember 2019, S. 6f.

Italiya tilidagi kitoblar 

 Etica del reale. Kant, Lacan (Luiji Franchesko Klementening kura), Orthotes Edrice, Napoli 2012; ISBN 978-88-97806-07-3 .

Manbalar

Havolalar 

 COBISS-Osebna bibliografiyasi  .
 Literatur von und über Alenka Zupančič Germaniya Milliy kutubxonasi veb-saytida.
 Literatur von und über Alenka Zupančič WorldCat bibliografik maʼlumotlar bazasida.
 Alenka Zupanchic Yevropa Oliy maktabi veb-saytida.
 Sloveniya Fanlar va Sanʼat Akademiyasi veb-saytida Alenka Zupanchichning profili.
 
 
 
 Alenka Zupančič EGS Faculty Page (Biography & Works)

Yashayotgan insonlar
1966-yilda tugʻilganlar
1-aprelda tugʻilganlar
Vyoshenka

Vyoshenka, yoki veshenka  ( — vyoshenkali yoki plevrot qoʻziqorinlarining oilasiga mansub boʻlgan turkumi hisoblanadi.

U tsellyuloza va ligninni oʻzlashtiruvchi, tirik boʻlmagan oʻsimlik qoldiqlarining substratida rivojlanadi. Tabiatda esa u qurigan daraxtlarning tanasida oʻsadi.

Vyoshenka qoʻziqorinlarining yogʻoch qirindisi, don somoni, kungaboqar urugʻining qobigʻida sanoatda yetishtirish texnologiyalari mavjud boʻlib, qoʻziqorinni paxta momigʻida havaskor yetishtirish texnologiyalari ham mavjud.

Vyoshenkaning (mitseliy) qoʻziqorini Qoʻziqorin idishidasaqlanishi mumkin. Uni bogʻdorchilik uchun sotadigan kompaniyalar mavjud.

Xoʻjalikda foydalanish 
Ushbu turdagi qoʻziqorinlarning muhim xususiyati — yetishtirish qulayligi va yuqori hosildorlikni oshiradi. Ularni uyda yetishtirish oson.

Vyoshenka — qoʻziqorini Rossiyada yetishtiriluvchu ikkinchi eng mashhur qoʻziqorin hisoblanadi. 2015-yilda bu mamlakatda yetishtiriladigan qoʻziqorinlarning umumiy ishlab chiqarishining taxminan 27 foizi (taxminan 3,8 ming tonna) tashkil etdi. tonna) toʻgʻri kelgan.

Turlari 

 Pleurotus abieticola R. H. Petersen va K. V. Xyuz, 1997-yil
 Pleurotus albidus (Berk.) Pegler, 1983-yil
 Pleurotus alocasiae burchagi, 1981-yil
 Pleurotus armeniascus burchagi, 1981-yil
 Pleurotus aureovillosus burchagi, 1981-yil
 Pleurotus australis (Cooke & Massee) Sacc., 1891-yil
 Pleurotus calyptratus (Lindblad) Sacc., 1887-yil — Oyster qoʻziqorin qoplangan
 Pleurotus chrysorrhizus burchagi, 1981-yil
 Vyoshenka limonnaya (Qoʻshiqchi, 1943-yil
 Vyoshenka rojkovidnaya ((Paulet) Rolland, 1885-yil
 Pleurotus craspedius (Fr.) Gillet, 1876-yil
 Pleurotus cyatheicola burchagi, 1981-yil
 Pleurotus cystidiosus OK Mill., 1969-yil
 Pleurotus decipiens burchagi, 1981-yil
 Vyoshenka rozovaya ((Rumf. sobiq Fr.) Boedijn, 1959-yil
 Vyoshenka dubovaya ((Pers.) P. Kumm., 1871-yil
 Pleurotus elongatipes Peck, 1908-yil
 Vyoshenka stepnaya ((DC.) Quél., 1872
 Pleurotus euosmus (Berk.) Sacc., 1887-yil
 Pleurotus favoloides qoʻshiqchi, 1989-yil
 Pleurotus hyacinthus burchagi, 1981-yil
 Pleurotus lactuosus burchagi, 1981-yil
 Pleurotus lampas (Berk.) Sacc., 1887-yil
 Pleurotus lazoi Donoso, 1981-yil
 Pleurotus lilaceilentus burchagi, 1981-yil
 Pleurotus lindquistii Singer, 1960-yil
 Pleurotus musae burchagi, 1981-yil
 Pleurotus nebrodensis (Inzenga) Quel., 1886-yil
 Pleurotus olivascens burchagi, 1981-yil
 Pleurotus omnivagus Corner, 1981-yil
 Oddiy Vyoshenka (Jacq.) P.Kumm., 1871-yil
 Pleurotus penangensis burchagi, 1981-yil
 Pleurotus populinus O. Hilber & OK Mill., 1993-yil
 Pleurotus problematicus burchagi 1981-yil
 Vyoshenka lyogochnaya ((Fr.) Quél., 1872-yil
 Pleurotus rattenburyi Segedin, 1984-yil
 Pleurotus roseolus Quel., 1880-yil
 Pleurotus staringii Oudem., 1881-yil
 Pleurotus subareolatus Peck, 1886-yil
 Pleurotus submembranaceus (Berk.) Pegler, 1988-yil
 Pleurotus subviolaceus burchagi, 1981-yil
 Pleurotus viscidulus (Berk. & Broome) Pegler, 1965

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 Poxlyobkin V. V. Ivishen // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 128. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
Gippa

Gippa (Hippo va   „biya“) — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon. U Eolga turmushga chiqadi va uni tabiatni tafakkur etishni oʻrgatib, Melanippa ismli qiz farzandni dunyoga keltiradi. U muqaddas ayol sanalib, odamlarga xudolarning rejalarini oshkor etardi, keyinchalik biyaga aylangan. Ehtimol, Yevripidning „Dono Melanippa“ tragediyasining qahramoni ham hisoblanadi.

Yevripidning soʻzlariga koʻra, Xironning qizi Melanippa (yoki Gippa, shuningdek, Fetida deb ham atalgan) Ellinning oʻgʻli Aeolni oʻziga rom etgan. Togʻlarda yashirinib yurgan. Tugʻadigan kuni otasi uni topib oladi, shunda u xudolarga iltijo qila boshlaydi va biyaga aylanadi. Artemida uni Ot yulduzi turkumiga aylantirgan. Kallimaxning soʻzlariga koʻra, u Artemida uchun ov qilishni va unga sigʻinishni toʻxtatgani uchun biyaga aylantiradi. Keyinchalik u ot yulduzi turkumiga aylangan.

Ovidiyaning soʻzlariga koʻra, uning ismi Okironeya (Okirroya) Xiron va Xarikloning qizi, muqaddas ayol, Asklepiyaning ilohiyligini bashorat qiladi. Gippa nomini olib, biyaga aylangan.

Manbalar
Gesiona Laomedontaning qizi

Gesiona ( ) — yunon eposida Troyaning qiroli Laomedonta va Strimoning qizi, Podarkaning singlisi (Priam) hisoblanadi. Uning ismi etimologiyaga koʻra „asiyka“, yaʼni Osiyodan (Asion shevasida) kelib chiqqan.

Apollonning orakliga koʻra, otasi uni dengiz yirtqich hayvoniga yedirish uchun qoyaga bogʻlab qoʻygan. Oʻshanda Gerakl yirtqich hayvonning ichiga chiqib, uni boʻlaklarga boʻlib tashlash orqali uni qutqarishga muvaffaq boʻlgan. Geraklni yirtqich hayvon yutib yuborganida, uning boshi kal boʻlib qolgan. Keyinchalik, Zevs Pleshivni kalligi Argosda sharaflangan. Gesionaning soʻzlariga koʻra, u qizlarning oxirgisi boʻlgan, chunki qolganlarni yirtqich hayvon allaqachon yutib yuborgan edi. Valeriy Flakkaning soʻzlariga koʻra, Ammon tomonidan orakl yuborilib, qutqarish argonavtlar yurishi paytida sodir boʻlgan, yirtqich hayvon Gerakl va Telamon tomonidan birgalikda oʻldirilgan.

Diodoraga koʻra, Gerakl saxiy sovgʻalarga, jumladan, biyalarga ega boʻlgan. Ammo keng tarqalgan afsonaga koʻra, qirol Laomedont qizini qutqarish maqsadida Geraklga Olimpda asirga olingan qirolning oʻgʻli Ganimedning tovon puli sifatida Zavsga sovgʻa qilingan sehrli otlarni bergan. Ammo Troyaning qiroli oʻz vaʼdasini ustida turmadi, natijada esa Gerakl Laomedontdan oʻch oldi: Troya qoʻlga olindi, qirolning oʻzi va uning deyarli barcha oʻgʻillari Gerakl tomonidan oʻldirildi. Faqatgina Laomedontning kenja oʻgʻli Podark tirik qolishga muvaffaq boʻlgan. Oʻshanda Gerakl uning jonini saqlab qolib, shunchaki asirlikka olgan edi.

Gerakl Gesionani doʻsti Telamonga, Troyani egallashda oʻzini koʻrsatgan Salamin qahramoniga bergan. Gesionaga asirlardan birini ozod qilish huquqi beriladi, u oʻshanda akasini tanlaydi va uning tovon toʻlovi sifatidagi boshidagi roʻmolini beradi. Oʻshandan beri Podarka Priam (yaʼni sotib olingan) deb nomlananadi. Tevkraning onasi Gesiona boʻlgan.

Neviyaning „Gesion“ tragediyasidagi asosiy qahramon. Likopron uni qizilishton, Gerkulesni esa chayon deb ataydi. Shuningdek, Demetriyning „Gesion“ satir dramasi va Aleksidaning „Gesion“ komediyasining bosh qahramoni boʻlgan.

Manbalar
Gero va Leandr

Gero va Leandr (  va ) — qadimgi afsonaviy qahramonlar boʻlib, ular abadiy afsonaga aylangan.

Afsona syujeti 
Leander — Troadadagi Abidoslik yosh yigit boʻlib, u Gellespontning narigi qirgʻoqi tarafida joylashgan Sesteda istiqomat qiluvchi, Afroditaning joriyasiga koʻngil qoʻygan edi.

Har kecha Gero minorada olov yoqib, Leander boʻgʻozni suzib oʻtib, uning yoniga kelishini kutadi, Gero ham aynan oʻsha olovni mayoq sifatida bilib, u tomon harakatlanadi. Ammo bir kuni olov oʻchib qoladi va Leander oxirigacha suzib borolmay qoladi. Shunda tongda, uning oʻlik tanasi Geroning oyoqlariga suzib keladi. Uni koʻrgan Gero umidsizlikka tushib, minoradan oʻzini dengizga tashlaydi. Geroning minorasini keyinchalik Sestada koʻrsatilgan.

Adabiy qayta ishlanma 
Gero va Leander haqidagi afsona, qadimgi sheʼriyatdagi kabi (Ovidiy, Musey Grammatika yunoncha sheʼri (taxminan mil.av. VI asr) „Gero va Leander“) zamonaviy davr adabiyotida (Fridrix Shiller, Frants Grilpartser) ham bir necha bor adabiy qayta ishlanishga duchor boʻlgan. Kristofer Marlo afsonaning erotik sheʼrini yaratgan va u ingliz Uygʻonish davri sheʼriyatining durdonalaridan biriga aylangan.

Rus adabiyotida ham quyidagi yozuvchilar tomonidan afsona syujetga murojaat qilingan: A.A.Fet („Gero va Leander“ sheʼri, 1847), A.I.Kuprin („Gero, Leander va choʻpon“ qissasi, 1929), Iosif Brodskiy („Tugallanmagan“ sheʼri, 1970).

Milorad Pavichning romanlaridan biri „Shamolning ichki tomoni deb nomlanib, u Gero va Leander haqida boʻlgan“. Unda qahramon yigit va qizning oʻrtasidagi fazodagi masofa — vaqt masofasiga almashtirilgan.

Tasviriy sanʼatda hikoya qilish 
XIX asrning II yarmidagi britaniyalik rassom Frederik Leyton oʻzining sevgilisi, naturmodchi va dramatik aktrisa Doroti Dinni „Geroning soʻnggi soatlari“ suratida tasvirlagan (, 1880)..Suratda, qahramon qiz oʻz sevgilisini intiqlik bilan kutayotgani tasvirlangan.

Yana qarang 

 „Linder“ tipidagi zirhli kreyserlar
 Qiz minorasi (Istanbul)

Manbalar

Adabiyotlar 

 Gero, v mifologii // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1893. — T. VIIIa. — S. 543.
Germiona

Germiona ( ) — qadimgi yunon mifologiyasida Spartaning qiroli Menelaya va Yelenning qizi boʻlgan. Yelena Troya tomon otlanganida u atigi toʻqqiz yoshda edi.

Gomerning yozishicha, otasi uni Neoptolemga turmushga bergan. Boshqa bir anʼanaga koʻra esa u ilgari Tindare bilan Orestga unashtirilgan deb edi. Yevripidning manbaalariga koʻra esa, u oʻzini osmoqchi boʻlgan, ammo uni qutqarib qolishgan. Orest yoki Neoptolemning xotini, yoki Neoptolemning xotini, keyin esa Orest uni oʻgirlamoqchi boʻlgan. Uning Delfadagi haykali lakedemonyanlar uchun tuhfadir. Tisamenning onasi boʻlgan.

Sofoklning „Germiona“ (fr. 202 Radt) tragediyasi, Yevripidning „Orest“ va „Andromax“ tragediyasi, Teodorning „Germiona“si, Liviy Andronik va Pakviyaning „Germiona“ tragediyasida bosh qahramon boʻlgan. Ovidiy Germionaning Orestga maktubini yozgan (Geroid VIII). Zamonaviy davrda — Rasinning „Andromax“ va Rossinning „Germiona“ (1819) lirik tragediyasining ham qahramoni hisoblanadi.

1872-yilda kashf etilgan asteroid (121) Germiona sharafiga nomlangan.

Shuningdek, Shekspirning "Qish ertagi " dramasining bosh qahramoni va „Garri Potter“ kitoblari seriyasining bosh qahramonlaridan biri Germiona Grenjer uning nomi bilan atalgan. Shunday ismli qahramon Arkadiy va Boris Strugatskiyning „Marsliklarning ikkinchi hujumi“ satirik romanida ham uchraydi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Germiona, v mifologii // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
National Basketball Association

Milliy basketbol assotsiatsiyasi (, qisqartmasi: NBA) — erkaklar oʻrtasida basketbol boʻyicha oʻtkaziladigan Shimoliy Amerika professional ligasi. Unda AQSh va Kanada basketbol klublari ishtirok etadilar. NHL, MLB va NFL bilan birgalikda Shimoliy Amerika bosh professional sport ligalari toʻrtligiga kiradi. Dastlab, 1946-yilda Amerika basketbol assotsiatsiyasi shaklida asos solingan boʻlib, Milliy basketbol ligasi bilan biriktirilgan holda National Basketball Association (Milliy basketbol assotsiatsiyasi) nomini oldi.

2004-yildan boshlab Assotsiatsiya tarkibiga geografik jihatdan Sharqiy va Gʻarbiy konferensiyalar tartibida boʻlingan 30 jamoa kiradi. Har bir konferensiya, oʻz navbatida, 5 jamoadan 3 divizionga boʻlinadi. Odatiy mavsum davomida har bir jamoa 82 oʻyindan oʻtkazadi. Oʻyin natijalaridan kelib chiqib, pley-off ishtirokchilari saralab olinadi. Pley-off bosqichida jamoalar olimpiada tizimida — oʻz konferensiyasida 4 gʻalabagacha oʻzaro oʻyin oʻtkazadilar. Ikki konferensiya chempionlari asosiy finalda yuzma-yuz keladi va National Basketball Association chempioni maqomi uchun kurashadi.

NBA bosh idorasi Nyu-York shahri Beshinchi avenyudagi Olimpik-tauerning 19-qavatida joylashgan.

Manbalar 

Basketbol
Veritas

Veritas — yunon Aleteyiga oʻxshash koʻrinishdagi rimliklarning haqiqat maʼbudasi boʻlgan. Gʻarb madaniyatida veritas soʻzi shior sifatida ham xizmat qilgan.

Kelib chiqishi 
Saturnning qizi (yunonlar uni Xronos deb atashgan), vaqtni ifodalovchi temir hisoblangan. Virtus maʼbudasining onasi. Baʼzida uni Yupiterning qizi (Zevs) yoki Prometeyning ijodkori deb hisoblashgan.

Tavsifi 
Veritasni oppoq kiyingan bokira qiz sifatida yoki qoʻlida oynani ushlab turgan „yalangʻoch haqiqat“ (nuda veritas) sifatida tasvirlangan. Aytishlaricha, tutqich bermas maʼbuda, muqaddas quduq tubiga yashiringan.

Saxovatchi 
Veritas — rimlik saxovatchilar kabi halollik atamasidir. U har bir ijobiy rimlik ega boʻlishi kerak boʻlgan eng muhim fazilatlardan biri hisoblangan.

Martin Xaydegger 
Nemis faylasufi Martin Xaydegger aleteya (haqiqat, ilgari yashirin boʻlgan narsanining oshkor boʻlishi) va veritas tushunchalarini ajratib, ikkinchisini rimliklarning toʻgʻrilik (haqiqatparvarlik) tushunchasini, oxir-oqibat hokimiyatga nisbatan nitssheaning adolat va iroda tuygʻusi bilan bogʻladi.

Shior 
Veritas soʻzi koʻplab tashkilotlar, shu jumladan, koʻplab taʼlim muassasalarining, masalan, Garvard universiteti, Dreyk universiteti, Indoneziya universiteti, Uppsal universiteti, Ibadandagi Loyola kolleji (Nigeriya), Dominikan ordeni, AQShning Harbiy dengiz floti jinoyat qidiruv xizmati shiori boʻlib xizmat qiladi.

Astronomiyada 
1902-yilda kashf etilgan asteroid (490) Veritas maʼbuda sharafiga nomlangan.

Yana qarang 

 In vino veritas

Manbalar

Havolalar 

 Haqiqat tarixi: lotincha „Veritas“
 Aletheia va qadimgi yunoncha haqiqatning boshqa atamalari — Haqiqat tushunchasining kelib chiqishi va rivojlanishi (yunoncha „Aletheia“ dan lotincha „Veritas“gacha)
Brigella

Brigella (, ) [komm. 1] — italyancha komedii del arte, birinchi dzannining qahramon-niqobi; italyan teatrining eng qadimiy qahramonlaridan biri boʻlgan. Arlekin, Pantalon va Doctor bilan birgalikda shimolcha (yoki venetsianlik) niqob kvartetini namoyish etadi.

 Kelib chiqishi: sobiq dehqon, Bergamo yaqinidagi Bremban vosiysining fuqarosi, boʻlinmali, bir qiyin boʻlgan va soʻzning oxirini yutib yuboradigan bergam shevasida soʻzlashadi.
 Kasbi: xizmatkor.
 Kostyumi: zigʻir bluza, uzun ishton, plash va oq qalpoq; kostyum oq rangda boʻlib, yashil galunalar bilan bezatilgan; oyogʻida sariq charm poyabzal. Kamar qismida qora hamyon, bel qismida esa xanjar (baʼzan yogʻochdan, ammo koʻpincha haqiqiy) boʻlgan.
 Niqobi: tukli, qora rangda, har tomonga yoyilib turuvchi soqol va qora moʻylovli.
 Xulq-atvori: epchil va gʻaroyib, koʻpincha oʻgʻri xizmatkor sifatida boʻlgan; ayollar bilan bemaʼnigarchilik qilishni xush koʻradi, keksalarga nisbatan esa oʻta beadab, qoʻrqoqlar oldida jasur, ammo kuchlilar uchrasa, ularga taslim boʻladi; doimo baland ovozda va koʻp gapiradi. Dastlab, yovuz va shafqatsiz boʻlgan. Ammo XVIII asrga kelib esa yumshoq va quvnoqqa aylangan. U doimo yoshlarning yashashiga, sevishishiga, baxtga erishishiga toʻsqinlik qiluvchi keksalarga qarshi chiqqan. Ushbu niqob ostida ijro etuvchi aktyorlardan gitara chalish va baʼzi akrobat harakatlarimni bilish talab etilgan.

Brigellaning niqobi, garchi oddiy tomoshabinning eng sevimlisi boʻlgan boʻlsa ham, qoidaga koʻra, qizgʻin pallaning ikkinchi tomonida boʻlgan; unda faol harakatning yetishmasligi esa kiritilgan koʻplab nayranglar (latstsi) va musiqiy intermediyalar bilan qoplangan. Brigellaga yaqin boʻlgan obrazlar: Lope de Vega va Shekspir komediyalarida; shuningdek, Skapen, Maskaril va Sganarel Molyera va Figaro Bomarshe hisoblangan.

Ushbu rolning eng mashhur ijrochilaridan: Beltrame nomi ostida ijro etgan Nikolo Barberi, Karlo Kantu (Buffetto) va Franchesko Gabrielli (Skapino) boʻlishgan.

Brigellaning rolini sovet sahnasida Aleksandr Bereznyak („Bergamolik Truffaldino“, 1976) va Mixail Ulyanov ("Malikai Turandot ", 1971) ijro etishgan.

Galereya

Manbalar

Adabiyotlar 

 Brigella // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1891. — T. IVa. — S. 669.
 A. Veselovskiy. Starinniy teatr v Yevrope. — Moskva : Tipografіya P. Baxmeteva, na Srѣtenkѣ, 1870. — VI, 410, [2] s.
 Djivelegov A. K. Italyanskaya narodnaya komediya / A. K. Djivelegov. — M. : Izdatelstvo AN SSSR, 1954. — 298 s.
 Adolfo Bartoli. Scenari inediti della commedia dell' arte : [ital.]. — Firenze : G. C. Sansoni, 1880.
 J. L. Klein. Geschichte des italienischen Dramas : [nem.]. — Leipzig : T. O. Weigel, 1866. — Bd. I. — (Geschichte des Dramas : in 13 Bd. ; Bd. IV).
 Louis Moland. Molière et la comédie italienne : [fr.] : ouvrage illustré de 20 vignettes représentant les principaux types du théâtre italien. — Deuxième édition. — Paris : Didier, 1867.
 Rudlin J. Commedia dell’Arte : An Actor’s Handbook : [angl.] / John Rudlin. — London, New York : Routledge, 1994. — ISBN 0-415-04769-2. — ISBN 0-415-04770-6. — LCCN 93-13426.
Pages with unreviewed translations
Atropos

Atropos yoki Atropa ( „muqarrar“), shuningdek, Aysa, uch moira — taqdir maʼbudalarining kattasi (yunon mifologiyasida). Atropos singillari yigirayotgan hayot ipini kesadi. Shu bilan shavqatsiz va muqarrar qismat oʻlim roʻy beradi. Uning sharafiga asteroidlardan biri (273) nomlangan. Atropos asteroidi (), 1888-yil 8-martda avstriyalik astronom Iogann Palisa tomonidan Vena rasadxonasida kashf etilgan. Aflotun (Platon) taqdir maʼbudalari tasvirlangan „Davlat“ dialogida ularni hozirgi (Clotho), oʻtmish (Lachesis) va kelajak (Atropos) haqida kuylaydigan maʼbudalar sifatida tasvirlaganlan. Atropin zahar moddasi ham uning nomi bilan atalgan.

Boshqa afsonalardagi oʻxshashliklar 
Qadimgi Rim afsonalarida parklar moira, yaʼni taqdir maʼbudalari xususiyatlariga mos ravishda barpo qilingan. Atropa vazifasini bajargan uchinchisi Morta () deb atalgan. Bu maʼbudaning german-skandinaviya (Norse) mifologiyasida ham oʻxshashi boʻlgan. U Skuld deb atalib, Nornlarning uchinchisi boʻlib, kelajakni ifodalagan.

Kino 

 „Gʻayritabiiy“ teleserialining 6-mavsumi 17-qismida Moira Atropos Kastielga dunyoni qutqarish uchun yana 50 ming inson jonini qabz qilishiga toʻsqinlik qiladi.
 Atropos „Kelgusi kun afsonalari“ teleserialining 5-mavsumida asosiy antagonistlardan biri boʻlib, Klotho avvalroq koʻp olam boʻylab tarqalib ketgan, ammo Cheksiz Yerlar inqirozidan keyin oʻsha yerga tushib qolgan taqdir tuvalini yigʻishga harakat qiladi.

Videooʻyinlarda 
God of War 2 videooʻyinida Atropos Clotho va Lachesis bilan birga bosslardan biri sifatida gavdalanadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Moyri / Losev A. F. // Mifi narodov mira : Ensikl. v 2 t. / gl. red. S. A. Tokarev. — 2-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1988. — T. 2 : K—Ya. — S. 169.
 Moyra // Realniy slovar klassicheskix drevnostey / avt.-sost. F. Lyubker ; Pod redaksiey chlenov Obщestva klassicheskoy filologii i pedagogiki F. Gelbke, L. Georgievskogo, F. Zelinskogo, V. Kanskogo, M. Kutorgi i P. Nikitina. — SPb., 1885.
 N. P. Obnorskiy. Moyri // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1896. — T. XIXa. — S. 612.