Buddist ramzi

Buddist ramzi — Budda Dharmasining (taʼlimotining) ayrim jihatlarini ifodalash uchun ramzlardan (sanskrit: pratīka) foydalanishgan. Bugungi kunda ham muhim boʻlgan ilk buddist ramzlariga Dharma gʻildiragi, hind lotus, uchta marvarid va Bodxi daraxti kiradi.

Budda tasvirlangan antropomorfik simvolizm (shuningdek, boshqa figuralar) taxminan miloddan avvalgi I asrda Mathura sanʼati va Gandharaning yunon-buddist sanʼati bilan juda mashhur boʻldi. Oʻrta asrlarda yangi ramzlar rivojlanishda davom etdi, Vajrayana buddizmi stilize qilingan qoʻsh vajra kabi boshqa belgilarni qabul qildi. Zamonaviy davrda Buddist bayrogʻi kabi yangi ramzlar ham qabul qilindi.

1952-yilda tashkil etilgan Butunjahon Buddistlar Fellowship buddizmni ifodalovchi ikkita ramzni qabul qildi. Bular anʼanaviy sakkiz qirrali Dharma gʻildiragi va besh rangli bayroq edi.

Ilk buddist ramzlari 
Ushbu ilk buddist joylarida topilgan eng qadimgi va eng keng tarqalgan buddist ramzlari orasida stupa (va undagi qoldiqlar), Dharma gʻildiragi, Bodxi daraxti, triratna (uchta marvarid), vajra oʻrindigʻi, lotus guli va Budda bor. Fillar, sherlar, naga va kiyiklar kabi bir qancha hayvonlar ham keng tasvirlangan. Zamonaviy buddist sanʼatida koʻplab ramzlar, jumladan, ilk buddizmda uchramagan noyob belgilar mavjud.

Galereyasi

Janubi-Sharqiy Osiyo buddist ramzlari 
Theravada buddist sanʼati Amaravati va Gupta uslublari kabi hind buddist sanʼati uslublaridan kuchli taʼsirlangan. Shunday qilib, Teravada buddizmi Dharma gʻildiragi kabi klassik hind buddist ramzlarining koʻpini saqlab qoldi, garchi koʻp hollarda bu ramzlar oltin, zargarlik buyumlari va boshqa naqshlar bilan yanada aniqroq bezatilgan.

Galereyasi

Sharqiy Osiyo buddist ramzlari 

Sharqiy Osiyo buddizmi yuqorida aytib oʻtilgan klassik buddist simvolizmning koʻpini qabul qildi. Tang sulolasi davrida (milodiy 618-907-yillar) Buddist ramziyligi keng tarqalib, Xitoyda svastika va Dharma gʻildiragi (xitoycha: fălún; pinyin: fălún, „hayot gʻildiragi“) kabi belgilar keng tarqalgan. Bundan tashqari, Buddist mandalalari va Budda va bodxisattva figuralarining murakkab tasvirlari kabi yanada rivojlangan ramzlar mavjud edi.

Galereya

Vajrayana Buddist ramzlari 

Mantrik buddizm (Guhyamantra, „maxfiy mantra“) yoki Vajrayana buddizmning boshqa shakllarida keng tarqalgan boʻlmagan koʻplab ezoterik belgilarga ega.

Tibet buddist arxitekturasi 

Tibet buddist arxitekturasi tibetcha Wylie deb ataladigan stupada joylashgan. Chorten mahabhutani (besh element) ifodalovchi besh qismdan iborat. Poydevor kvadrat shaklida boʻlib, yer elementini ifodalaydi, tepasida suvni ifodalovchi gumbaz, uning ustida olovni ifodalovchi konus, konusning uchida havoni ifodalovchi yarim oy, yarim oy ichida efirni ifodalovchi alanga joylashgan. Olovning bir nuqtaga qisqarishi ham ongni oltinchi element sifatida ifodalaydi deyish mumkin. Chorten tananing ushbu elementlarini oʻlim paytida erish jarayoni tartibida taqdim etadi.

Tibet buddizmidagi rang 
Tibet buddist sanʼatida turli xil ranglar va elementlar beshta Budda oilalari va boshqa jihatlar va belgilar bilan bogʻliq:

Beshta rang (Sanskrit pañcavarṇa — oq, yashil, sariq, koʻk, qizil) boshqa bir nechta ranglar bilan toʻldiriladi, shu jumladan qora, toʻq sariq va oltin odatda sariq rang bilan bogʻliq. Ular odatda ibodat bayroqlari uchun, shuningdek, xudolar va ruhiy energiyani tasavvur qilish, mandalalarni qurish va din ikonalarini boʻyash uchun ishlatiladi.

Galereya

Ramziy jismoniy xususiyatlar 

Buddistlarning moddiy va vizual madaniyati, shuningdek, marosim vositalari (masalan, xalatlar va qoʻngʻiroqlar) koʻpincha butun dunyo boʻylab buddist mazhablari tomonidan baham koʻrilgan turli xil ramziy maʼnolarni ishlab chiqdi.

Mashhur belgilar

Ot 

Gʻalaba bayrogʻi gʻalabaning harbiy ramzi boʻlib, Buddaning Mara va iflosliklar ustidan qozongan gʻalabasini anglatadi (Buddaning epiteti „gʻolib“; sanskrit tilida Jina).

Buddaning oyoqlaridagi ramzlar 
Buddaning oyoq izlarida koʻpincha taglikning oʻrtasida joylashgan Dharmachakra yoki taglikka oʻyilgan yoki boʻyalgan Buddaning 32, 108 yoki 132 xayrli belgilaridan iborat guruh kabi farqlovchi belgilar mavjud.

Yana qarang

Manbalar 

Pages with unreviewed translations