MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Elarji

Elarji (gruz. ელარჯი) — koʻp pishloq qoʻshilgan makkajoʻxori boʻtqasi. Samegrelo tumanidan kelib chiqqan milliy gruzin taomi. Suvda yoki (anʼanaviy ravishda Gruziya uchun xos boʻlmagan) sutda qaynatiladi. Pishloqlardan odatda suluguni ishlatiladi.

Tayyorlash 
Har xil nisbatda suv (sut) va pishloq qoʻshiladigan, shuningdek, butun makkajoʻxori donalaridan[3] foydalangan holda tayyorlanadigan bir nechta elarji retseptlari mavjud.

Taomni tayyorlash uchun makkajoʻxori uni sovuq suvga qoʻshiladi va ikki soat davomida qaynatiladi. Boʻtqa quyuqlashganda, u olovdan olinadi va unga maydalangan suluguni yoki Imeretian pishlogʻi.
qoʻshiladi (u hajmining deyarli yarmini egallashi mumkin). Keyin taom pishloq eriguncha oʻrtacha olovda yana isitiladi. Koʻkatlar bilan tortish ham mumkin.

Elarji nonushta [5] uchun mos taom hisoblanadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Poxlyobkin V. V. Epardji // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 428—429. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
Alifbo boʻyicha taomlar
Oq ayol

Oq ayol — ingliz-sakson, nemis, slavyan va boshqa folklor anʼanalarida uchraydigan oq libosda ayol arvohi; koʻp hollarda, maʼlum bir Oq ayolning tarixi va qiyofasi baʼzi mahalliy fojia afsonasiga bogʻlangan, koʻpincha eri, sevgilisi yoki boʻlajak turmush oʻrtogʻi tomonidan ayolning yoʻqolishi yoki xiyonati bilan bogʻliq.

Nemis folklorida oq ayolning qiyofasi bir-biridan farq qiladi: keltlar va keyinchalik ingliz, shuningdek, masalan, Shveysariya afsonalarida, oq ayol koʻrinishi tez-tez tashlandiq qishloqlarda sodir boʻladi, arvohga aylangan ayolning kelib chiqishi nomaʼlum, korinishi esa irland  folklor arbobiga oʻxshash boʻlishi mumkin, ancha keyin tashkil etilgan XV-asrdan nemis afsonalari, bu arvoh har doim olijanob oilalar bilan bogʻliq va faqat oilaviy qal’alarda paydo boʻladi. Bunday hikoyalarda oq ayolning paydo boʻlishi koʻpincha oila aʼzolaridan birining oʻlimiga sabab boʻlgan, biroq ayni paytda u oilaning ajdodi boʻlgan, uning koʻrinishi xavf emas, balki biror narsa haqida ogohlantirish sifatida koʻrilgan. Shunga oʻxshash syujetdagi  afsonalar Fransuz folklorida ham  mavjud.

Germaniyada, Plassenburgdagi oq ayol Gogentsollerna haqida eng mashhur afsonalari (bu oila aʼzolarining oʻlimini oldindan aytib, 1940-yilgacha, faqat Plassenburgda emas, balki Ansbach va Bayrot kabi boshqa oila qal’alarida ham paydo boʻlgan) va Berlin shahar saroyidan oq ayol haqida. XVI-asrda Bert von Rosenberg (nemis. Bertha von Rosenberg) ota-bobo va Bohemiyada baron von Neigaus va Rosenberg oilasida paydo boʻlgan „oq ayol“ haqida soʻz boradi. Berlin qal’asida uni 1625-1628-yillarda, keyin 1790-yilgacha bir necha marta koʻrishgan, ESBGA koʻra esa — 1840-1850-yillarda koʻrilgan. „Oq ayol“  rus imperatori Anna Ioannovnaga oʻlimidan oldin kelgan edi.

Yana qarang 
 Yokai
 Yurey
 Arvoh
 Qora Shaq

Manbalar

Adabiyotlar 
 Белая женщина // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Slavyan folklor
Nemis folklor
Ingliz folklor
Arvohlar
Pracetas

Pracetas (Skt: Pracetas — "dono", „aqlli“), hind mifologiyasida Prachinabarhaning oʻn oʻgʻli va okean Savarnaning qizilari, Vishnu Puranaga koʻra, oʻn ming yilni buyuk daryo tubida Vishnu xudosi ularni insoniyatning ajdodlaridan qilganini chuqur fikr yuritib oʻtkazgan.

Tanqid 
ESBE mualliflarining fikriga koʻra, Prachetas haqidagi hikoya oʻnta Pradjapati (Prajâpati: prajâ ― "avlod", pati ― "Hukumron", „Janob“), insoniyatning ajdodlari — oʻnta Maxarishilar haqidagi afsonani qayta ishlanganligi (donishmandlar), Brahmaning ruhiy oʻgʻillari, ulardan va butun insoniyat kelib chiqqan deb ham ataladi:

 Pitaras (Skt: Pitaras — „otalar“, „ajdodlar“);
 Manasa-putra (Skt: Mânasâ-putras ― "ruhning oʻgʻillari") — u ruhan tugʻilgan Brahma oʻgʻillari.

Manbalar 

10 (raqam)
Hind mifologiyasining birinchi darajali odamlari
Chixirtma

Chixirtma (gruz. ჩიხირთმა) — Sharqiy Gruziyada yaratilgan gruzin milliy taomi boʻlib, quyuq tovuq yoki qoʻzi goʻshtidan tayyorlangan bulyonga asoslangan, un va tuxum kislotasi qoʻshib quyuqlashtirilgan, ziravorli quyuq shoʻrva. Chixirtma tarkibida sabzavot yoki yorma garnirlar mavjud emas. Chixirtmaning hidi va taʼmi boshqa gruzin shoʻrvalaridan keskin farq qiladi. „Chichitma“ deb nomlangan gruzin shoʻrvasining retseptini 1875-yilda mashhur oshpaz mutaxassisi E. A. Avdeeva nashr qiladi..  

Tuxum-kislota ziravori undan keyin suzilgan bulonga solinadi, uni oz miqdorda un, iliq bulyon va limon, anor sharbati yoki uzum sirkasi bilan birlashtirilgan koʻpirtirilgan sarigʻidan tayyorlanadi. Tuxum aralashmasidagi kislota oqsilning flagella va nodullar bilan koʻrimsiz tugunli va xivchinli kulrang iplarga burilmasligi uchun kerak. V. V. Poxlyobkinning fikricha, bunday mazkur retsept bizning eramizdan bir necha asr oldin Eron, Kavkaz orti va Turkiyada shoʻrva tayyorlashda qoʻllanilgan. Yakuniy bosqichda chihirtmaga qovurilgan piyoz va koʻplab ziravorlar qoʻshiladi va ulardan imeretin zaʼfaron damlamasi, yalpiz va tklapi ajratiladi. Chixirtmaga qurmoq-suneli qoʻshilmaydi. Baʼzi retseptlarda sariyog ' bilan qovurilgan piyoz unli oq sous bilan birga bulyon bilan aralashtiriladi, tuxumli ziravor tugʻralgan oʻtlar va suyultirilgan qaynatilgan sirkadan tayyorlanadi. Chixirtma toʻgʻralgan goʻsht bilan tayyorlanadi. U suxariklar bilan isteʼmol qilinadi, xohishga qarab, tarelkaga bir necha tomchi limon sharbati qoʻshiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 Poxlyobkin V. V. Chixirtma // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 204—205. — 224 s. — 200 000 ekz. — ISBN 5-345-00218-5.
 Poxlyobkin V. V. Chixirtma // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 403. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 
 
 
 Chixirtma // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 408. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
 
 Charles Sinclair. chikhirtma // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 128. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.
Chipa

Chipa (ispan. chipa) — tapiokali yoki makkajoʻxori yormasidan pishloq qoʻshilgan mayda pishirilgan bulochka, Paragvay va Argentina shimoli-sharqida mashhur gazak va nonushta hisoblanadi. Chipning retsepti 19-asrdan beri maʼlum va uning kelib chiqishi Paragvayning tub aholisi, guaranilar bilan bogʻliq. Chipa koʻpincha koʻcha doʻkonlarida yoki avtobuslarda matoga oʻralgan bulochkalar solingan katta savatlarda sotiladigan arzon gazaklardir.

Bu nom guarani tilidan kelib chiqqan boʻlib, bu yassi nonlar — chipa sifatida ham tanilgan. Kichik chipani chipita deb atash mumkin (ispan. chipita). Boliviya shahridagi Santa-Krus-de-la-Sierra shahrida bu gazak guarani tilida umumiy nomga ega — chunyape (guar. cuñapé). Argentinaning baʼzi hududlarida chipa soʻzining oxirgi boʻgʻiniga urgʻu qoʻyish odatiy holdir va argentinaliklar kichik chipalarni chipsito (ispan. chipacito) deb atashadi.

Tarixi 
Chipa guarani xalqlari yashaydigan mintaqada (Paragvay, Argentina shimoli-sharqida, Boliviya janubi-sharqida va Braziliyaning janubi-gʻarbiy qismida) keng tarqalgan. Dastlab, guaranilar maniokli kraxmal va suvdan chipa tayyorlashgan. Iezuit mustamlakachilari va missionerlari mintaqaga kelishi va chorvachilik, parrandachilik bilan shugʻullanish boshlanganidan soʻng, ular chipa tarkibiga pishloq va tuxum qoʻshishni boshladilar va asta-sekin klassik retsept boʻyicha tayyorlashni boshladilar.

Paragvay va shimoli-sharqiy Argentina 

Guarani mintaqasida chipa koʻpincha mayda kulcha yoki bulochka shaklida pishiriladi, ularni chipaʼi (guar. chipaʼí) yoki chipasitos (ispan.: chipacitos) deb atash mumkin. Koʻcha sotuvchilari ularni katta va kichik shaharlarda kichik sumkalarda sotishadi. Chipani tayyorlashda xamirturushdan foydalanilmaydi, shuning uchun bu oʻlkadagi odatiy issiq ob-havoga qaramay, uni uzoq vaqt davomida saqlash mumkin. Chipa bayram taomi sifatida ham tortiladi va barcha diniy bayramlarda pishiriladi.

Paragvaydagi boshqa keng tarqalgan chipa turlariga chipa caburé yoki chipá mbocá (tayoqqa oʻrab pishirilgani uchun ichki gʻovak qismi mavjud emas) va qiyma goʻsht bilan toʻldirilgan chipa soʻokiradi. Turli xil tarkibiy mahsulotlarga ega chipalarning boshqa turlari ham mavjud: chipa manduvi (makkajoʻxori uni va yeryongʻoq aralashmasidan tayyorlangan), chipa avati va chipa rora (toʻliq donli non kabi makkajoʻxori urugʻining suzilgandan keyingi poʻstlogʻidan tayyorlangan).

Manbalar

Adabiyotlar 

 Asunción 1537: Madre de la gastronomy del Rio de la Plata y de Matto Grosso do Sul. Vidal Dominguez Diaz (2017).
 Poytáva: Origen y Evolucion de la Gastronomía Paragvay. Graciela Martinez (2017).
 Tembi’u Paragvay. Josefina Velilla de Aquino
 Karú reko — Antropología culinaria paraguaya. Margarita Miro Ibars

Havolalar 

 Semana Santa = Chipa
 Chipitas para la merienda
Nonlar
Pishloqli taomlar
Pik

Pik (icus; oʻrmonchi) — Rim mifologiyasida dala va oʻrmonllot. Par xudosi, bashorat xudosi. Aventin tepaligidagi bogʻda yashagan. U avgur temir bilan yoki boshida qizilishton qushi bilan tasvirlashgan.

Saturnning oʻgʻli, Faunning otasi. Loranda saroy qurilgan. Ovidning hikoyasiga koʻra, u nimfa Canenta (yoki Pomona) ni sevgan va sehrgar Kirk unga oshiq boʻlgan. Saturnning oʻgʻli, Fannning otasi. Lavrentyevda saroy barpo etgan. Ovidiyning hikoyasiga koʻra, u nimf Kontentaga (yoki Pomona) oshiq boʻlgan, unga esa sehirgar Kirka oshiq edi. Yoki uning rafiqasi uni qizilishtonga aylantirdi va bu qizilishton chaqaloqlar Romula va Remani ovqatlantirgan.

Yevgemerga koʻra, Pik Ossuriyaning birinchi qiroli boʻlib, uning oʻgʻli Belga hukumronlikni topshirib, gʻarbga borib, Kronosning otasidan Italiyaga hukumronlik huquqini meros qilib oldi. Diodorning hikoyasiga koʻra, Pik odam, Saturnning oʻgʻli va Zevs deb atalgan Ninning akasi, Italiyaning qiroli va 200-yil hukmronlik qilgan. Uning turli xil ayollardan koʻplab oʻgʻil va qizlari bor edi, jumladan, oʻgʻli Favn.  Uni Kritga dafn qilishdi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Гончаров В. А. Архаические черты в образе Пика // Nortia. Вып. 6. Воронеж, 2009.
Rim mifologiyasidagi xudolar
Aligo

Aligo (frans. aligot) — kartoshka pyuresi (koʻpincha sarimsoq bilan) aralashtirilgan pishloqli taom boʻlib, u Fransiyaning markaziy massivining janubidagi Aubrak tumanida (Averon, Kantal, Lozer, Oksitaniya) tayyorlanadi.. Averon boʻlimining fondyusiga oʻxshash bu taomi Overni restoranlarida keng tarqalgan.

Anʼanaviy ravishda Tomme de Laguiole (Tomme fraîche) yoki tomma d’Auvergne pishloqidan tayyorlangan aligo fransuz taomi hisoblanadi va mahalliy gastronomiyada Tuluza kolbasalari yoki qovurilgan choʻchqa goʻshti bilan yuqori baholanadi. Tomme oʻrniga boshqa pishloqlardan ham foydalaniladi, jumladan kantal, mosarella va layol. Pishloqni tanlash juda muhim va bu natijaga katta taʼsir koʻrsatadi. Tommani Fransiyadan tashqarida topish qiyin va boshqa koʻplab pishloqlar juda qattiq deb hisoblanadi. Pishloq yumshoq, sutli taʼmga ega boʻlishi kerak, lekin juda shoʻr boʻlmasligi va oson erimasligi kerak. Buyuk Britaniyada Lankashir pishloqi eng yaxshi pishloq hisoblanadi. Mumsimon kartoshkadan koʻra kukunlisi afzal koʻriladi..

Tarkibiy mahsulotlar 
Aligo sariyogʻ, qaymoq, maydalangan sarimsoq va eritilgan pishloq bilan aralashtirilgan kartoshka pyuresidan tayyorlanadi. Taom silliq elastik tuzilishga ega boʻlganda tayyor boʻladi. Retseptlar turlicha boʻlsa-da, Larousse Gastronomique masalliqlar sifatida 1 kg kartoshka; 500 g tomma, layol yoki kantal pishloqi; 2 tishcha sarimsoq; 30 g sariyog '; tuz va qalampirni koʻrsatishadi.

Tarixi 
Bu taom Santyago-de-Kompostelaga ketayotgan ziyoratchilar uchun tayyorlangan boʻlib, ular mintaqada tunab qolishgan. Afsonaga koʻra, aligo dastlab non bilan tayyorlangan, keyinchalik u Fransiyada paydo boʻlganidan keyin kartoshka bilan almashtirildi. Bugungi kunda u qishloqlardagi yigʻilishlarda va ziyofatlarda asosiy taom sifatida xizmat qiladi. Aligo hozirgacha Averon uylarida va koʻcha bozorlarida qoʻlda tayyorlanadi. Aligoni anʼana boʻyicha Overni qizil sharobi bilan tortiladi.

Etimologiyasi 
Ehtimol, oksitancha alicouotʼdan, ehtimol lotin aliquid dan yoki qadimgi fransuz harigoteridan olingan. Rohiblar ziyoratchilarni kutib olgan alle cuite („boring, ovqatlaning“, „hamma narsa tayyor“) iborasidan kelib chiqqanligi haqidagi maʼlumot ham mavjud.

Manbalar

Havolalar  
 Ужин по-французски. Мои рецепты, вдохновленные Франции / Мелисса Кларк. — М: ЭКСМО, 2022
 fransuz oshxonasi
 Yonma-Ovqatlar
Pishloqli taomlar
Prelat

Prelat ( yondi. — yuqorida belgilangan) — kardinallar, arxiyepiskoplar, yepiskoplar, generallar va monastir ordenlari provinsiyalari, abbatlar va Rim-katolik cherkovi tuzilmalarida yuqori lavozimlarni egallagan boshqa shaxslarga nisbatan qoʻllaniladigan tarixiy atama; hozirda — faxriy unvon (Hazrati Hazrati Faxriy prelate), shuningdek, shaxsiy prelaturalar va hududiy prelaturalarni boshqaradigan shaxslarning lavozimi.

Tarixi 
Oʻrta asrlarda sobor va kollegial cherkovlar rektorlari va boshqa qonunlar ham prelatlarga tegishli edi. Rimda Papa saroyida xizmat qilgan palatin prelatlar unvoni bor edi. Rim Kuriya prelatlarining maqomini belgilovchi birinchi hujjat Rim papasi Aleksandr VII Inter caeterasning 1659-yil 13-iyundagi konstitutsiyasi edi. Biroq, keyinchalik, dunyoviy shaxslar cherkov davlati boshqaruvida yuqori lavozimlarga tayinlana boshladilar, ular bir vaqtning oʻzida prelat unvonini oldilar. Papa Piy IX bu amaliyotni 1847-yilda yakunladi va faqat Rim Kuriyasida yuqori lavozimlarni egallagan ruhoniylar uchun prelat unvonini saqlab qoldi.

Papa Piy XI 1934-yil 15-avgustdagi konstitutsiyada prelatlarning 2 toifasini belgiladi:

 Birinchisi, prelatlar kollejlaridan birining aʼzolaridan iborat edi.
 Ikkinchisi — prelatlar kollejlarining birortasiga aʼzo boʻlmagan shaxslar, praelati domestici (ayniqsa, turli mintaqalarning taniqli ruhoniylari).

6 ta prelat kolleji mavjud edi:

 Birinchisiga arxiyepiskoplar va yepiskoplar kiradi.
 Ikkinchisida — Fiokchettoning prelatlari, ular tarkibiga 4 nafar mansabdor shaxslar kiradi:
 Vitse Camerlengo;
 Apostol palatasining bosh auditori;
 Apostol palatasining bosh gʻaznachisi;
 Hazrati mayordomo.
 Uchinchi kollej havoriy protonotariallardan tashkil topgan;
 Toʻrtinchisi — Rota Rim sudining auditorlari;
 Beshinchisi — Apostol palatasining ulamolari;
 Oltinchi — referendumlar va maslahatchilar (ovoz berish huquqiga ega) Apostol imzosi.

Yana qarang 
 Shaxsiy prelatura
 Hududiy prelatura
 Hazrati hazratlarining faxriy prelati
 Prelat Fiokchetto
 Prelatlar
Bafeus jangi

Bafeus jangi yoki Koyunhisar jangi (; ) — 1302-yil 27-iyulda Vizantiya imperiyasi va Usmonli bekligi oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang. Bafeus jangi Vizantiya va Usmonlilar oʻrtasida boʻlib oʻtgan ilk qurolli jangdir. Jangda Usmon Gʻoziy boshchiligidagi Usmonli qoʻshini gʻalabaga erishdi. Tarixchi Halil İnalcıkka koʻra, ushbu jangdan soʻng Usmonlilar imperiyasiga asos solingan.

Fon 
Turli Usmonli manbalari va Yeoryos Pahimerisga asoslanib, Halil Inalcik Bafeus jangining sababini Usmonli imperiyasining Nikea (bugungi Iznik)ni turklar hukmronligi ostiga qaytarish istagi ekanligini koʻrsatadi.

Jangning yeri 
Koyunhisar jangi deb taʼriflangan urush, bugungi kunda Bursa viloyatining Yenişehir tumanidagi Koyunhisar yoki boshqa (sobiq) nomi bilan Hamidiye qishlogʻi joylashgan tekislikda boʻlib oʻtgan. Dastlab Bursa hokimi Adranos, Kestel va Kite tekfurlari Usmon Beyga qarshi birlashdilar. Vizantiya imperatori Andronikos II ham asosan pulli askarlardan iborat 2,000 dan ortiq jangchi birliklarini joʻnatdi. Ammo bu joʻnatilgan Vizanti birligi Usmon I qoʻmondonligidagi Usmonli qoʻshini tomonidan Iznikning janubiy-gʻarbiy qismidagi Koyunhisar (Bafeus) tekisligida yanchib tashlandi.

Bu urushda magʻlub boʻlgan Vizantiya qoʻshinlari koʻp talofat koʻrmagani va markaziy Vizantiya kuchiga mansub Alan asli yollanma askarlarning koʻpchiligi tarqoq holda Iznikga qaytganligi maʼlum qilingan. Usmonli qoʻshinidan Usmon Ining jiyani Aydogʻdu jangda halok boʻlganligi haqida maʼlumot bor. Aydogʻdu aslida Dimbos jangida vafot etgan boʻlib, Koyunhisarga dafn etilgan.

Jangning natijasi 
 Kite qal’asi fath etildi.
 Bursaning shimolidan tashqari uch tomoni Usmonli beyligi tomonidan qurshaldi.
 Usmonlilar Vizantiya tekfurlarini magʻlub etib, zotan zayiflashib qolgan Vizantiya imperiyasini kuchini yanada zayiflashtirdi.
 Iznik va Izmit shaharlarini fath etish uchun yoʻl ochildi.
 1313-yilda Harmankaya tekfuru Köse Mihal musulmon boʻlib, usmonlilarga qoʻshildi. Xuddi shu yili Lefke, Mekece, Akhisar, Geyve va Leblebici qal’alari fath etildi.
 Tarixchi Halil Inalcik 2009-yildagi intervyusida ushbu jangdan soʻng Usmonli bekligi davlat darajasiga yetganligini taʼkidlagan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
Vizantiya-Usmonli urushlari
Usmonli imperiyasi ishtirokidagi janglar
Pomo

Pomo — Amerika Qoʻshma Shtatlarida, Kaliforniyaning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan hind xalqlari guruhi. 1990-yilda ularning umumiy soni 4900 kishi edi. Ular pomoan tillarida gaplashardilar, ingliz tilini oʻzgartirib. Bir necha oʻnlab odamlar kashaya tilida, 10 ga yaqin odam markaziy Pomo tilida, janubi-sharqiy va sharqiy Pomoda 1 kishidan soʻzlashadi, qolgan tillar yoʻq boʻlib ketgan. Imonlilar xristianlar: katoliklar va protestantlar. Qisman saqlanib qolgan anʼanaviy marosimlar.

Ular 7 guruhga boʻlingan: janubiy pomo, janubi-gʻarbiy pomo yoki kashaya („tezkor, chaqqon“ dan oʻz nomi), markaziy pomo, shimoliy pomo, shimoli-sharqiy pomo, sharqiy pomo, janubi-sharqiy pomo.

Bu nom "pomo-poma" — „qizil tuproqli boʻshliq yaqinida yashaydiganlar“ dan kelib chiqqan, shimoliy Pomo oʻrtasidagi qishloqning nomi, ehtimol fotoalbomlarning rivojlanishidan kelib chiqqan.

Janubi-gʻarbiy pomo (kashaya) hududida 1812-1841-yillarda rus aholi punkti bor edi Ross (keyinchalik Fort Ross), kreollar, kodiak eskimoslar bilan aralash nikohlar, ruslar keng tarqalgan. Kashaya tilida rus tilidan olingan 40 ga yaqin oʻzshashliklar saqlanib qolgan.

Havolalar 
 Pomo People: Brief History
 Big Valley Band of Pomo Indians
 Pomo History, Location, Language, Daily Life, Land, and Today
 Dry Creek Pomo Indians
 А.А.Истомин. Селение Росс и калифорнийские индейцы \\ "Советская этнография", 1980, №4, с.57-69.
 А.А.Истомин. Индейская политика российской колониальной администрации в Калифорнии в 1821-1841 годах // Власть в аборигенной Америке. М., 2008, с.500-524.
 R.L.Oswalt. Kashaya Texts. Berkeley, 1964.
AQSh xalqlari
Kaliforniya Hindulari
Shamol kuchi

Shamol kuchi — bu tuzilmalarga yoki ularning tarkibiy qismlariga iqlimiy shartli oʻzgaruvchan harakatlardan biri.

Xususiyatlari 
Qurilish norma va qoidalarining 2.01.07-85 „Kuchlar va taʼsirlar“ning 6-bandiga binoan shamol kuchi struktura yoki element konstruksiyalarining tashqi yuzalariga taʼsir qiluvchi normal bosim; tuzilmaning yuzasiga teguvchi yoʻnaltirilgan ishqalanish kuchi, uning vertikal yoki gorizontal proyeksiyasi maydoniga tegishli; oʻtkazuvchan yopiq tuzilmalar, ochilish yoki doimiy ochiq teshiklari boʻlgan binolarning ichki yuzalariga qoʻllaniladigan normal bosim toʻplami sifatida qaraladi.

„Kuchlar va taʼsirlar“ ning yangi nashrida bu taʼrifga binoning umumiy qarshiligi va aylanuvchi vaqt tufayli tashqi kuchlarning proektsiyalari toʻplami qoʻshildi.

Shamol kuchi asosan bosim va assimilyatsiya taʼsiridan iborat. Bu shamol oqimiga taʼsir qiladigan bino atrofidagi bosimning taqsimlanishi bilan bogʻliq.

Bino va inshootlarni loyihalashda shamol kuchini hisoblash ikkita parametrni — oʻrtacha komponentni va pulsatsiyani hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Bunday holda, kuch ushbu ikki parametrning yigʻindisi sifatida aniqlanadi.

Kuch miqdori bir necha omillarga bogʻliq:

 shamol tezligi;
 binoning qavatlar soni;
 uyning tuzilish xususiyatlari (shakli).

Kompyuter texnologiyalarining rivojlanishi bilan shamol kuchini modellash mumkin boʻldi, masalan, birinchi navbatda yuk koʻtaruvchi qurilmalar uchun qoʻllaniladigan chekli elementlar usulidan foydalangan holda amalga oshirish imkoni yaratildi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Савицкий Г. А. Ветровая нагрузка на сооружения. М.: Стройиздат, 1972.
 Gupta, Ajaya Kumar and Peter James Moss. Guidelines for Design of Low-Rise Buildings Subjected to Lateral Forces. Boca Raton: CRC Press, 1993. ISBN 0-8493-8969-0.
 Гордеев В. Н., Лантух-Лященко А. И., Пашинский В. А. Нагрузки и воздействия на здания и сооружения. М.: АСВ, 2008. ISBN 978-5-93093-404-5
Qurilish muhandisligi
Shamol energetikasi
Kxmerlar

Kxmerlar (kxmer: ខ្មែរ, ― shimoliy kxmer lahjasi: kʰmɛr yoki kambodjaliklar) — millat, Kambodjaning asosiy aholisi. Umumiy soni taxminan 16 million kishini tashkil etadi, ulardan 14,2 million kishi Kambodjada, 895 ming — 1,3 million kishi — Vetnam janubida (Kxmer Krom) va 1,4 million kishi Tailandda yashaydi.

Til 
Ular avstroosiyo oilasining mon-Kxmer turkumining Kxmer (Kambodja) tilida gapirishadi. Kxmer yozuvidan faydalanishadi.

Din 
Kxmerlar asosan janubiy boʻlim (Teravada) buddizmiga eʼtiqod qiladilar. Kambodjadagi ruhoniylar oilalarida diniy unvon erkakdan singlisining oʻgʻliga ona tomondan oʻtishi mumkin edi, chunki Kxmer ruhoniylari turmush qurmaslikka rioya qilganlar.

Tarix 
Kxmer xalqi bizning eramizning boshida koʻplab Kxmer qabilalarini, ehtimol janubiy Indochinaning asl aholisini qoʻshni mamlakatlarning, ayniqsa Hindistonning yuqori madaniyati taʼsiri ostida qoʻshni qabilalar bilan birlashtirish jarayonida shakllangan. Hindiston va Kxmer sivilizatsiyasi yaqindan bogʻliq edi, lekin ularning yaqinlashuvi har doim ham doʻstona xarakterga ega emas edi, bu ikkala tsivilizatsiyaning madaniyatiga katta taʼsir koʻrsatdi. Bu jarayonda qiyin joylarda yashovchi tog ' qabilalari ishtirok etmadi.Antropologik nuqtai nazardan, kxmery Janubiy mongoloidlarga tegishli, ammo baʼzi veddoavstraloid xususiyatlariga ega, ayniqsa togʻli kxmerlarda kuchli ifodalangan.

Zamonaviy Kambodja, Laos, Vetnam va Tailand hududida Kxmer imperiyasi yoki Indochina hududining koʻp qismini egallagan Kambudjadesh bor edi.

Kxmerlar 1953-yilda Fransiyadan mustaqillikka erishdilar.

Anʼanaviy faoliyat 
Kxmerlarning asosiy faoliyati qishloq xoʻjaligi (guruch, joʻxori); chorvachilik va baliqchilikni koʻpaytirish muhim rol oʻynaydi.

Yana qarang 
 Qizil kxmer
 Kxmer sanʼati
 Fransiyadagi kambodjaliklar

Manbalar

Adabiyotlar 
 Большая советская энциклопедия.
 Дажан Б. Кхмеры. М.: Вече, 2009.
 Bosch R. Khmer Sculpture // The Metropolitan Museum of Art Bulletin, Vol. 18, No. 5 (May, 1923), pp. 129—130.
 Pouvatchy J. Cambodian-Vietnamese Relations // Asian Survey, Vol. 26, No. 4 (Apr., 1986), pp. 440—451.
 Ledgerwood J. Khmer Kinship: The Matriliny/Matriarchy Myth // Journal of Anthropological Research, Vol. 51, No. 3 (Autumn, 1995), pp. 247—261

Havolalar 
 Center for Khmer Studies
Tailand xalqlari
Vetnam xalqlari
Kambodja xalqlari
Mon-Kxmer xalqlari