MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Savakotlar

Savakotlar ― savakot, savaklar (fin. savakot, savolaiset) — Savo provinsiyasi hududida rivojlangan fin etnik guruhiga mansub xalqlardan biri. SMahalliy hududidan tashqari, savakota ham Ingermanlandda yashagan, ularning bir qismi XVII asrdagi migratsiya davrida koʻchib kelgan. U yerda savakotlar va evremeyslar asosida boshqa millat-ingermanlandliklar xalqi shakillandi.

Ingermanlanddagi Savakots 
1617-yilda Rossiya va Shvetsiya oʻrtasidagi deyarli yarim asrlik davom etgan harbiy qarama-qarshilik Stolbovskiy tinchligi bilan yakunlandi, unga koʻra Shvetsiya Korelskayaning Vodskaya Pyatinaning deyarli butun yarmini, shu jumladan Ingermanland va Korelskiy tumaniga ega boʻldi. Ushbu hududlardagi uzoq muddatli harbiy harakatlar ushbu hududlarning aholisini sezilarli darajada kamaytirdi, bu yerda Shvetsiya hukmronligiga oʻtishdan oldin karellar (Korelskiy tumanida), Izhora, Vod, ruslar (Ingermanlandda) yashagan, ularning barchasi asosan provaslav diniga eʼtiqod qilishgan.Soʻngra, Shvetsiya maʼmuriyati koʻmagida, Sharqiy Finlandiya (savo er) kolonistlari bilan boʻsh yerlarni bosqichma — bosqich toʻdira boshladi — aslida savakotlar va Fin Kareliyasi-finlangan Karelian-evremeyslar bilan, har ikkisi etnik guruhlar lyuteran dinga eʼtiqod qilar edi. Fin tadqiqotchilarining fikriga koʻra, „savakot“ atamasini faqat Savodan kelgan odamlar bilan aniqlash notoʻgʻri, chunki Ingriyaga boshqalardan oldin qoʻnim topgan Evremeiset nafaqat Savodan kelgan barcha keyingi koʻchmanchilarga savakot nomini bergan.

Vaqt oʻtishi bilan, Shvetsiya hukumati repressiv siyosati karelning koʻp qismini Rossiya qirolligiga (ular Tver, Novgorod va olonetskiyga ixcham ravishda joylashtirilgan) koʻchib oʻtishga majbur qildi va kichikroq — hukmron finnopor lyuteranlar orasida assimilyatsiya qilishdi.
Ijora va rahbarlar faqat qisman pravoslav dinini va original madaniyatini saqlab, lekin Ingermanlandda milliy va diniy ozchilik boʻlib, ularning yashash ota-bobolarining yurtlarida qolgan.
Shunday qilib, Savakots va Evremeis Stolbovskiy tinchligi. ostida Shvetsiya tomonidan sotib olingan Neva yerlarida ustun aholiga aylandi.

Ingermanlandda savakotlar Koltushey yaqinida, shuningdek, Mgi, Moloskovits, Gubanits tumanida yashagan; Dudergof balandliklarida, Ropshi yaqinida evremeslar bilan  yashagan. P. I. Koppenning yozishicha, XIX asr oʻrtalarida ular 43 ming kishi boʻlgan boʻlsa,  lekin XIX—XX asr boʻsagʻasida etnik konsolidatsiya jarayoni natijasida savakotlarning oʻz-oʻzini anglash guruhi umumfinlar bilan almashdi (oʻzini Ingrian Finlar deb tan olgan holda).

Mashhur Savakotlar 

 Urxo Kekkonen — 20-asr oʻrtalarida Finlandiya Prezidenti va Bosh vaziri.

Manbalar

Havolalar 

 Savakoti / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg., 1890-1907.
 Finlar-Ingrian. „Rossiya xalqlari“ veb-sayti.
 finno-ugri xalqlari
 Finlandiya Xalqlari
Ingermanland Aholisi
Leningrad viloyati tarixi
Sarsi

Sarsi, Sarcee, Sarsi, Blakfut tilida — „ahmoq, oʻjar“ (bu nom qabilalararo yerlar uchun mojaro tufayli berilgan), oʻz-oʻzini nomlash — tsu tʼina, yer yuzidagi odamlar, rasmiy ravishda ingliz. Tsuu tʼina Nation-Kanadadagi (Alberta viloyati) atabaskofon hind qabilasi. Sarsi Kanada dashtlarida ot paydo boʻlgandan keyin Buyuk tekisliklar hind madaniyatining tipik vakillariga aylandi. Govantri bilan birgalikda konfederatsiya aʼzolari boʻlib, ularning asosiy roli qora oyoqli edi.

Aholi 
650 kishi (1780)

120 jangchi (1801)

150 jangchi (1810)

100 jangchi yoki 350 kishi (1841)

420 kishi (1870)

255 kishi (1877)

197 kishi (1909)

160 kishi (1924)

201 kishi (1950)

467 kishi (1969)

475 kishi (1971)

889 kishi (1987)

1264 kishi (1997)

1420 kishi (2002-yil iyun)

1602 kishi (2007-yil iyun)

1710 kishi (2009-yil iyun)

Hudud 
Ularning hududi Tsu-Tina 145 hind qoʻriqxonasida joylashgan boʻlib, uning sharqiy qismi Kalgari shahrining janubiy qismi bilan chegaradosh. Qoʻriqxona maydoni 283,18 km2, 2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 1982 kishini tashkil etdi, shundan atigi 885 kishi aborigen aholi vakillari edi. 2011-yilning yanvar oyi uchun rasmiy maʼlumotlariga koʻra, sarsi xalqining umumiy aʼzolari 1819 kishi boʻlib, ulardan 1398 kishi oʻz zahirasi hududida yashagan.

Qabila hududining Kalgari shahriga yaqinligi shaharning ekologik jihatdan zaif hududlarga taʼsir qilmaslik uchun qabila yerlari orqali aylanma yoʻlining gʻarbiy qismini qurish rejalari tufayli nizoga olib keldi. 2009-yilda qabilada oʻtkazilgan referendum, yoʻlni ochish rejasini rad etishga olib keldi. Boshqa tomondan, sarsi qabilasining shaharga yaqin joyda (shaharda, keyin esa 1990da qaytib kelgan qabilada) kazino qurish rejalari shahar aholisining noroziligini keltirib chiqardi, bu esa shaharning bu qismida harakatni oshirish imkoniyatidan xavotirda edi.

Yana qarang 

 Sarsi (til) (Tsuutʼina tili ))

Havolalar 

 Jamoa birligi profili : Tsuu Tʼina Nation 145 (Sarcee 145) Hindiston qoʻriqxonasi, Alberta; Kanada statistikasi 
 2006 Jamiyat birligi profili : Tsuu Tʼina Nation 145; Kanada statistikasi
 Tsuu Tʼina Nationda roʻyxatdan oʻtgan aholi; DIAND
 Tsuu Tʼina bosh sahifasi
 Kanada Xalqlari
Buyuk tekisliklar hindulari
Atabaski
Saxo axolisi

Saxo (oʻz nomi) ― Efiopiya va Eritreyada yashovchi xalq. Ular kushitlar guruhiga mansub. Saxo ida, edifer va rob, manere, milya, terra, xazu, beshta sport qabilalar Ittifoqi va boshqalarga boʻlinadi.

Joylashtirish 
Saxa xalqining vakillari Sharqiy Afrikada keng tarqalgan, asosan saho qirgʻogʻi boʻylab joylashadi. Ular maydoni Eritreya boʻlib, sahoning kichik qismi esa Efiopiyada yashaydi.

Eritreyada Massaua janubidagi Danakil va tigrai egallagan hududlar oʻrtasida joylashgan.

Til 
Saxoning asosiy tili — kushit tillari guruhiga mansub, shuningdek, Arab,  tigrinya, tigre va baʼzi aralash tillar keng tarqalgan. Saxo yozuvi Efiopiya alifbosi asosida yaratilgan, Eritreya lotin alifbosidan foydalanadi.

Eʼtiqodlar 
Dinga koʻra, Saxo musulmonlarining aksariyati sunniy, shuningdek, dehqonlar orasida Koptik pravoslav cherkoviga yaqin boʻlgan Monofizit nasroniylar ham bor. Saho orasida Sharqiy marosimlarning katoliklari, Rim katolik cherkovi bilan ittifoq tuzgan Sharqiy nasroniylarrning  guruhini topish mumkin.Ittifoqning xulosasida bu guruhlar katoliklarning dogmatik qoidalarini qabul qildilar, ammo ular oʻzlarining marosimlarini saqlab qolishdi.

Anʼanaviy faoliyat 
Asosiy mashgʻulot qadim zamonlardanshakllangan — koʻchmanchi va yarim koʻchmanchi chorvachilik bilan shugʻullangan, bu asosan qoʻylar, tuyalar, qisman qoramolchilikdir. Baʼzi Saxolar dehqonchilik bilan shugʻullanadi — Daryo vodiylari va tog ' etagida bugʻdoy, Teff va dukkakli ekinlar ekiladi,  togʻlar va tepaliklarning yonbagʻirlarini qoplaydigan tor teraslarda dalalar ustunlik qiladi. Baliq ovlash Zula koʻrfazida rivojlangan.

Turar joy 
Anʼanaviy saho uylari — bu tuproq bilan qoplangan novdalar va somonlardan yasalgan tekis tomli toʻrtburchak tosh uylar.

Hayot 
Saxo liboslari umumiy efiopiya  turidan farq qilmaydi. Erkaklar va ayollar uchun anʼanaviy kiyim-shim, belbogʻli koʻylak va kashtadoʻzlik bilan bezatilgan shamma plash. Saxo asosan teff, bugʻdoy va boshqa narsalardan tayyorlangan xamirturushsiz nonni isteʼmol qiladi. Erkak jangchilar xom goʻsht, maxsus xamir mahsulotlari, shuningdek bugʻlangan va xom bugʻdoy donlarini isteʼmol qiladilar.

Nikoh va oila 
Saxo uchun, kushitlar guruhining boshqa xalqlari kabi, patriarxal oilaga asoslangan keng tarqalgan qabila tuzilmalari bilan ajralib turadi.

Siyosiy birlashmaning shakli yaqin oʻtmishda Sulton boshchiligidagi qabilalar ittifoqidir. Qabilalar yoki alohida qabilalar uyushmalari "zodagonlarning kelib chiqishi "bilan farq qiladi. Qishloq jamoalarini tashkil etishda oqsoqollar va mahalliy ruhoniylar muhim rol oʻynaydi.

Madaniyat 
Saxo madaniyatiga koʻra, tigre va tigrailar yaqin. Sheʼriy, musiqiy va raqs folkloriga boy. XX asrda tigrada paydo boʻlgan va muhim adabiyot Saxo madaniyatiga katta taʼsir koʻrsatdi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Kobishchanov Yu. M. Saxo // Dunyo xalqlari va dinlari / Bob. ed. V. A. Tishkov. — M. : Buyuk rus entsiklopediyasi, 1999. — S. 474.
 Dunyo xalqlari. Etnografik insholar : Afrika xalqlari / Ed. M. G. Levina. — M..: SSSR Fanlar akademiyasining nashriyoti, 1963. — S. 378-379.
Afrika Xalqlari
Eritreya Xalqlari
 Efiopiya Xalqlari
Selkerk hindulari

Selkerk (eng. Selkirk First Nation) ― Kanadaning Yukon hududi markazida joylashgan hindular jamoasi. Shimoliy Tutchonlar — subarktik hindulariga tegishli.

Selkerk aholi punktining asl markazi 1850-yilda Yukon daryosi boʻyida Robert Kempbell tomonidan qurilgan Fort Selkirk savdo punkti edi. Klondayk avtomagistrali qurilgach, ular Pelli Krossingga koʻcha boshladilar. Bu joyda Klondayk shossesi Yukon daryosini kesib oʻtadi. Hozir Selkerkning aksariyati shu yerda yashaydi. Aholi soni 240 kishi (1996-yil) dan 513 kishiga (2011-yil)oʻsdi. 1997-yilda Selkirk hindulari soyabon shartnomasi asosida yerni ajratish toʻgʻrisida bitim imzoladilar. Yukon Birinchi Millatlar Kengashi aʼzosi. Jamiyat oʻzini oʻzi boshqaradigan Birinchi Millat maqomiga ega va umumiy maydoni 1800 kvadrat milya boʻlgan yerga ega. Saylangan rahbar va Kengash tomonidan boshqariladi.

Til 
Selkirk Tili Atabask til oilasining Shimoliy-tutchonning kichik guruhiga tegishli.

Taniqli odamlar 
Mashhur qoʻshiqchi Jerri Alfred, „qoʻshiqlar muallifi“ unvoniga ega boʻlib, qoʻshiqlar yordamida ona tilini saqlab qolishga harakat qiladi.

Yana qarang 

 Selkirk Hindiston va Shimoliy ishlar Kanada veb-saytida

Manbalar 

Subarctic Hindulari
 Kanada Xalqlari
San-Stefano shartnomasi

San-Stefano shartnomasi — 93-yilgi urush. 1877-1878-yillarda boʻlib oʻtgan Usmonli Turkiya-Rossiya urushi) oxirida imzolangan tinchlik shartnomasi. Bu mohiyatiga koʻra, eng „progressiv“ va slavyan mamlakatlaridagi ozodlik urushi sifatida tanilgan edi. Tarix sahifalarida „93 urushi“ degan nom bilan ham maʼlum boʻlgan 1877-1878-yillari Usmoniy davlati bilan Rossiya oʻrtasida yuz bergan urush, Usmoniylarning magʻlubiyati bilan tugadi.  Rus qoʻshini gʻarbdan Yeshilkoʻyga (sobiq Ayastefanos), sharqdan Erzurumgacha keldi. 1878-yilning 3-martida Usmoniy davlatining tinchlik taklifi ortidan (Rus qoʻshinlari bosh qoʻmondoni Nikolay turklarning bu iltimosini qabul qilgan edi) Istanbulning Yeshilkoʻy tumanidagi San-Stefano qishlogʻida tinchlik shartnomasiga qoʻl qoʻyildi. Bu shartnoma juda ham ogʻir shartlarni oʻz ichiga olgan.

Shartnoma moddalari 

Serbiya, Chernogoriya va Ruminiya toʻliq mustaqillikka erishadi va chegaralari kengaytiriladi.

Buyuk Bolgariya knyazligi barpo etildi. Unga muxtoriyat maqomi berildi va knyazlikning chegaralari Dunay daryosidan Egey dengizigacha, Frakiyadan Albaniyagacha uzaytirildi.

Bosniya va Gersegovinaga ichki siyosatda mustaqillik berildi.

Fessaliya Gretsiyada qoldiriladi.

Krit va Armanistonga ham bir nechta imkon berildi.

Turkiyaning Kars, Ardagan, Artvin, Batumi, sharqiy Boyazit va Eleshkirt hududlari Rossiya ixtiyoriga oʻtib, bu mintaqada Rossiyaning roli kuchaydi.

 Usmonlilar imperiyasi Rossiyaga 2 milliard 410 million rubllik urush tovon puli, 300 million rubli naqd pul, qolganini yer sifatida toʻlagan.

Natijalar 

Biroq bu shartnoma bilan Rossiyaning Bolqonda butunlay hukmron mavqega erishishi Gʻarb davlatlarini tashvishga soldi. Chunki, agar ruslar Bolgariya orqali Oʻrta Yer dengiziga chiqsa, Buyuk Britaniyaning Hindiston mustamlakalariga kirishiga va Bosniya-Gersegovinaning Avstriya-Vengriya imperiyasi tomonidan qoʻshib olinishiga toʻsqinlik qilgan boʻlardi. Bu reaksiyalardan foydalangan Usmonlilar Berlinda Kipr boshqaruvini Buyuk Britaniyaga qoldirish sharti bilan yangi shartnoma (Berlin shartnomasi) tuzishga muvaffaq boʻldilar. San-Stefanoning ogʻir sharoitlarini yengillashtirgan Berlin shartnomasi bilan Usmonli imperiyasining Bolqondagi mavjudligi bir muddat davom etdi.

San-Stefano shartnomasi Usmonlilar davridagi Sevr shartnomasi kabi qog'ozda qolgan shartnomadir.

Manbalar

Havolalar 
https://uz.delachieve.com/san-stefano-sulh-shartnomasi-rossiya-diplomatiyasining-bir-qisqa-umr-galaba/
https://peskiadmin.ru/uz/itogi-russko-tureckoi-voiny-1877-1878-tablica-russko-tureckie-voiny.html
https://www.trt.net.tr/uzbek/tarixda-bugun/2019/03/03/tarixda-bugun-03-03-2019-1156001

Tarix
Siyosat
Turkiya
Sir Walter Burrell, 5-Baronet

Sir Walter Wyndham Burrell, 5-Baronet JP (1814-yil 26-oktabr - 1886-yil 24-yanvar) Britaniyalik advokat, konservativ siyosatchi va mason edi.

Hayoti 
U 3-baronet Sir Charles Burrellning uchinchi o'g'li va uning rafiqasi Frances Wyndham , Egremontning 3-grafi George Wyndhamning qizi edi. U Britaniya armiyasida xizmat qilgan va 2-Sussex Rifle Volunteersda ofitser bo'lgan. 1877-yildan beri Burrell Sussex provinsiyasi Grand Lodgesining grandmasteri edi.

Karyera 

1865-yilda Burrell Sharqiy Sussexga qarshi kurash olib bordi. U 1876-yilda katta akasi Percyning oʻrniga baronet lavozimini egalladi va oʻsha yili Britaniya Jamoatlar palatasiga kirdi va 1885-yilga qadar uning otasi va akasi ham ilgari vakillik qilgan New Shoreham saylov okrugi uchun oʻtirdi. Burrell 1871-yilda Sussexning oliy sherifi edi

Oila 
1847-yil 10-iyunda u Pikkadillidagi Avliyo James cherkovida muhtaram Jhon Applethwaite Jonesning kenja qizi Dorothea Jones bilan oila qurdi. Ularning toʻrt qizi va ikki oʻgʻli bor edi. Burrell 71 yoshida West Grinstead Parkda vafot etdi va Shipleyda (Sussex) dafn qilindi. Uning o'rniga to'ng'ich o'g'li Charles baronetlik lavozimini egalladi.

Manbalar 

 Hansard 1803–2005: contributions in Parliament by Sir Walter Burrell, 5th Baronet
1886-yilda vafot etganlar
1814-yilda tugʻilganlar
Bedreddin İbrahim Bey I

Bedreddin İbrahim Bey I () — Karamanoğulları bekligining asoschisi Kerimüddin Karaman Beyning nabirasi va Bedreddin Mahmud Beyning oʻgʻlidir. Ushbu beklik 1250-1487-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan boʻlib, XIV-XV asrlarda Onadoʻlida Usmonlilar imperiyasi bilan birga eng qudratli davlat hisoblangan..

Tarix 
İbrahim Bey Karamanoğulları bekligini 1300-1312-yillar orasida boshqargan Bedreddin Mahmud Beyning oʻgʻlidir. Bedreddin Mahmud Beyning uchta ham orqama-orqa beklik taxtiga chiqqan. Bular: Hacı Sûfi Burhâneddin Musa Bey, Bedreddin İbrahim Bey I, Alâeddin Halil Mirza Beylardir.

İbrahim Bey I 1297-yillar atrofida tavallud topgan. U 1312-yilda otasi Bedreddin Mahmud Bey vafot etganida 15 yoshlar atrofida edi va yoshligi sabab taxtga daʼvo qilishga kuchi yetmadi. 1318-yilda u Misrning Karaman bekligi ustidan hukmronligini tan oldi va yordam soʻrab mamluk sultoni Muhammad an-Nosir I ga murojaat qildi. Mamluklar yordami bilan İbrahim Bey beklik poytaxti Karaman shahrini akasi Hacı Sûfi Burhâneddin Musa Beydan tortib olishga muvaffaq boʻldi. Natijada Musa Bey Karaman shahridan ayrilib, Ermenek tomonlarga chekinishga majbur boʻldi. Karaman yerlarida mamluk sultoni nomiga tangalar zarb etildi va masjidlarda an-Nosir nomiga xutbalar oʻqildi.

U 1320-yilda Koʻniya shahrini qisqa muddatga boʻlsa ham egalladi. Ammo Hulokuiylar davlati hukmdori Abu Said Bahodir qoʻshini tomonidan quvib chiqarildi. 1323-yilgi jangda Abu Said Bahodir İbrahim Beyning akasi Hacı Sûfi Burhâneddin Musa Beyni jangda magʻlubiyatga uchratdi.

İbrahim Bey beklik davrining birinchi qismiga 1333-yilda ukasi Alâeddin Halil Mirza Bey tomonidan nuqta qoʻyilgan. Ammo Misr mamluklarining bosimi ostida Halil Mirza Bey 1340-yilda taxtdan voz kechadi va İbrahim Bey qaytadan bek lavozimini egallaydi. U beklikni 10 yilcha boshqarib, 1350-yillarda vafot etgan.

Manbalar 

1297-yilda tugʻilganlar
1350-yilda vafot etganlar
Karamanoğulları bekligi
Yunus Bikbov

Yunus Yulbarisovich Bikbov (, 1883 - 1942) - Boshqird milliy harakati rahbarlaridan biri, partiya va davlat arbobi, Boshqird hukumati raisi. Bir necha marta "boshqird millatchisi" sifatida qatag'on qilingan.

Biografiyasi 
1883-yilda Orenburg viloyati , Orsk tumani, 2- Usergan volostining Abulyais qishlog'ida tug'ilgan (hozirgi Boshqirdistonning Zianchurin tumani).

Dastlabki taʼlimni Yunus qishlogʻi madrasasida olgan, keyin rus maktabida oʻqigan. Maktabdan so'ng Orenburg gimnaziyasiga o'qishga kirdi va u yerda mahalliy sotsial-demokratik to'garak a'zosi, keyinroq Sotsialistik-inqilobiy partiya a'zosi bo'ldi.

1909-yilda Qozon universitetining huquq fakulteti talabasi bo'ldi. Partiyadagi faoliyati tufayli 1909-yildan boshlab rahbarlik qilgan.

1917-yildan u 2-Usergan volostida sudya sifatida ishlay boshladi va o'sha yilning yozida Boshqirdiston avtonomiyasi uchun Boshqird milliy harakati safiga qo'shildi.

1917-yil dekabr oyida III Butun Boshqirdlar Ta'sis Qurultoyida u parlamentdan oldingi - Kese-Qurultoy raisi va Boshqird hukumatining a'zosi etib saylandi.

1917-yil oxirida Orenburg saylov okrugidan (9-sonli roʻyxat) boshqird federalistlaridan Taʼsis majlisiga delegat etib saylandi.

1918-yilda Boshqird hukumatining raisi bo'ldi.

1919-yilda, Bashrevkom tuzilgandan so'ng, u 1-Umumboshqird harbiy kongressida uning tarkibiga kiritildi.

Markaziy Sovet hokimiyati bilan shartnoma imzolaganidan so'ng, u Avtonom Boshqird Sovet Respublikasi Adliya xalq komissari etib saylandi.

1920-yil may oyida Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qo'mitasi va RSFSR Xalq Komissarlari Sovetining Avtonom Boshqird Sovet Respublikasining huquqlarini cheklash va Bitimlar moddalarini o`zgartirish to'g'risidagi qaroridan so'ng Boshqird hukumati a'zolari jamoaviy iste'foga chiqishdi. U 2-Usergan volostidagi sudya vazifasiga qaytdi.

1930-yil 18-mayda BASSR uchlik sudining qarori bilan u 5 yilga ozodlikdan mahrum qilindi va Belomor-Boltiq kanali qurilishiga yuborildi. Qaytgandan so`ng Toshkentga k`ochib o`tdi, u yerda avval maktabda, keyin universitetda oʻqituvchi boʻlib ishladi. 1938-yilda soxta ayblovlar bilan u yana 8 yilga ozodlikdan mahrum qilindi. Jazo muddatini o`tash uchunQozog'istonga yuborildi va u yerda 1942-yilda vafot etdi. 1962-yilga kelib uning nomi oqlandi.

Manbalar

Havolalar 

 Бикбаев Р. А., Исхаков С. М. Bikbov, Yunus Yulbarisovich // Boshqird entsiklopediyasi / Ch. ed. M. A. Ilgamov. - Ufa : GAUN " Bashkir entsiklopediyasi ", 2015-2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.
 Yunus Yulbarsovich Bikbov
 
Kishilar
1942-yilda vafot etganlar
1883-yilda tugʻilganlar
Pages with unreviewed translations
Alâeddin Halil Mirza Bey

Alâeddin Halil Mirza Bey () — Karamanoğulları bekligining asoschisi Kerimüddin Karaman Beyning nabirasi va Bedreddin Mahmud Beyning oʻgʻlidir. Ushbu beklik 1250-1487-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan boʻlib, XIV-XV asrlarda Onadoʻlida Usmonlilar imperiyasi bilan birga eng qudratli davlat hisoblangan..

Tarix 
Alâeddin Halil Mirza Bey beklikni 1332-1340-yillar orasida boshqargan. 1332-yilda akalari Bedreddin İbrahim Bey I va Hacı Sûfi Burhâneddin Musa Beylarning hududlarida bekligini eʼlon qilgan va 1340-yil, oʻlimiga qadar beklik boshida boʻlgan. Beklik davrida hech qanday harbiy hujumlar uyushtirmadi. Biroq u hukmronlik qilgan davrda Ermenekda bir qancha masjidlar va boshqa ijtimoiy inshootlar qurdirgan.

Manbalar 

Karamanoğulları bekligi
1340-yilda vafot etganlar
Fahreddin Ahmed Bey

Fahreddin Ahmed Bey () — Karamanoğulları bekligida qisqa davr hukmronlik qilgan turk beki. Ushbu beklik 1250-1487-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan boʻlib, XIV-XV asrlarda Onadoʻlida Usmonlilar imperiyasi bilan birga eng qudratli davlat hisoblangan..

Ahmed Bey otasi Bedreddin İbrahim Bey Ining oʻrniga taxtga chiqqan boʻlib, qachon taxtga chiqqani maʼlumo emas. Manbalarga koʻra, 1350-yillarda u moʻgʻullar bilan boʻlgan jangda halok boʻlgan.

Manbalar 

Karamanoğulları bekligi
1350-yilda vafot etganlar
Şemseddin Bey

Şemseddin Bey () — Karamanoğulları bekligida qisqa davr hukmronlik qilgan turk beki. Ushbu beklik 1250—1487-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan boʻlib, XIV—XV asrlarda Onadoʻlida Usmonlilar imperiyasi bilan birga eng qudratli davlat hisoblangan.

Şemseddin Bey otasi Fahreddin Ahmed Beyning vafotidan soʻng 1350-yilda taxtga chiqib, u yerda 2 yil hukmdorlik qilgan. 1352-yilda ukalaridan biri tomonidan zaxarlab oʻldirilgan.

Manbalar 

Karamanoğulları bekligi
1352-yilda vafot etganlar
Yoshlar kuni

Yoshlar kuni — yoshlarning milliy bayrami, bu sana Rossiya Federatsiyasida har yili yozda, 27-iyunda nishonlanadi.

Ushbu bayramning tarixi Sovet Ittifoqida 1958-yil 7-fevralda, SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining „Sovet yoshlari kunini belgilash toʻgʻrisida“ gi Farmoni bilan „Sovet yoshlari kuni“ tashkil etilgandan soʻng boshlangan, iyun oyining oxirgi yakshanbasida nishonlangan.

1993-yil 24-iyunda, SSSR parchalanganidan koʻp oʻtmay, Rossiyaning birinchi prezidenti B.N.Yeltsin, Rossiya Federatsiyasi Yoshlar ishlari boyicha Davlat qomitasi va Rossiya Yoshlar va bolalar uyushmalari milliy kengashining taklifiga binoan, ushbu bayramni 27-iyunda nishonlash belgilangan „Yoshlar kunini nishonlash toʻgʻrisida“ N 459-rp qarori chiqarildi. Rossiya davlati rahbari quyidagini ham buyurdi:"Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi respublikalar, hududlar, viloyatlar, avtonom tuzilmalar, Moskva va Sankt-Peterburg shaharlari ijro etuvchi hokimiyat organlariga Yoshlar kuni bayramiga bagʻishlangan uchrashuvlar, konsertlar, koʻrgazmalar, yoshlar ijodiy jamoalarining chiqishlari va boshqa tadbirlar tashkil etilsin… Rossiya Axborot va matbuot vazirligi Yoshlar kunini nishonlashni ommaviy axborot vositalarida keng yoritish boʻyicha tadbirlarni ishlab chiqilsin va amalga oshirilsin… „Rossiya“ kanali orqali Butunrossiya davlat tele va radiokompaniyasi barcha tadbirlarni keng yoritsin".Bayram sanasi Boris Yeltsin tomonidan 27-iyunga koʻchirilgan boʻlsa-da, baʼzi shaharlarda asosiy bayramlar „eski uslubda“ iyun oyining oxirgi yakshanbasida oʻtkaziladi, chunki 27-iyun koʻpincha yilga qarab ish kuni hisoblanadi va dam olish kuniga toʻgʻri kelmaydi. Shu kuni butun Rossiya boʻylab bayram tadbirlari, konsertlar, viktorinalar, sport musobaqalari, diskotekalar, tanlovlar va xalq sayillari oʻtkaziladi. Avvalgidek, SSSR davridagidek, Belarus va Ukrainada ham milliy yoshlar kunlari iyun oyining oxirgi yakshanbasida nishonlanadi. 27-iyun, Rossiya bilan bir vaqtda, Yoshlar kuni Janubiy Osetiyada ham nishonlanadi.

Manbalar 

 bayramlar iyun 27
 alifbo tartibida dam olish
 Rossiya Bayramlari
 1993-yilda paydo bo'lgan
yoshlar kunlari
Seyfeddin Süleyman Bey

Seyfeddin Süleyman Bey () — Karamanoğulları bekligida 1356-1361-yillar orasida hukmronlik qilgan turk beki. Ushbu beklik 1250-1487-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan boʻlib, XIV-XV asrlarda Onadoʻlida Usmonlilar imperiyasi bilan birga eng qudratli davlat hisoblangan..

Seyfeddin Süleyman Bey amakisi Musa Beyning davrida Ermenek voliysi edi. Amakisining vafotidan soʻng 1356-yilda taxtga beklik oʻtirgan. Ukasi Alâeddin Ali Beyni Ermenekka voliy etib tayinladi. Ukasi, shuningdek, urushlarda qoʻmondon boʻlib xizmat qilgan. U 1361-yilda sobiq askarlaridan birining dafn marosimiga ketayotganda oʻldirilgan.

Manbalar 

Karamanoğulları bekligi
1361-yilda vafot etganlar