MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Murakkab reaksiyalar

Murakkab reaksiyalar - ayrim boskichlari turli kimyoviy tabiatga ega boʻlgan kimyoviy reaksiyalar. Hamma bosqichlari kimyoviy tabiati jihatidan oʻxshash yoki bir-biridan faqat yoʻnalishi bilan farq qilgan reaksiyalar, aksincha, oddiy (elementar) re-aksiyalardir. Bunda bir vaqtda atigi bitta, Murakkab reaksiyalarda esa yonmayon yoki ketma-ket bir necha reaksiya boradi. Murakkab reaksiyalar tarkibiga kirgan oddiy reaksiya uning bir bosqichi boʻladi. Murakkab reaksiyalarga kaytar, parallel, ketma-ket, zanjir, katalitik va h.k. reaksiyalar kiradi. Qaytar reaksiyalar — bir sharoitda bir vaqtda qarama-qarshi tomonga boruvchi reaksiyalar. Bunda reaksiya uchun olingan moddalarning bir qismi reaksiyaga kirishadi, bir qismi esa kirishmay qoladi. Qarama-qarshi tomonga borayotgan oddiy jarayonlarning tezligi bir-biriga tenglashganda muvozanat karor topadi. Reaksiyada ishtirok etayotgan moddalarning konsentratsiyalari muvozanat holatiga qarab uzluksiz ravishda oʻzgaradi (dastlabki olingan moddalar konsentratsiyasi kamayadi, hosil boʻlgan mahsulotlar konsentratsiyasi esa koʻpayadi), muvozanat qaror topgandan soʻng oʻzgarmay qoladi. Muvozanat holatdagi konsentratsiya muvozanat konsentratsiya deyiladi. Dastlabki olingan moddaning qancha qismi yangi moddaga aylangani (reaksiyaning chikimi)ni muvozanat konstanta tavsiflaydi. Qaytar reaksiyaga SO2 + N2 ^± SO + N.O reaksiyasi misol boʻla oladi. Tenglik alomati oʻrniga yozilgan <=* alomati reaksiyaning ikki tomonga borishini koʻrsatadi.

Parallel (yonma-yon boradigan) reaksiyalarda bir vaqtning oʻzida dastlabki moddalardan bevosita ikki (yoki bundan koʻp) xil modda hosil boʻladi.

Reaksiyaning umumiy tezligi ikkala oddiy reaksiya tezligining yigʻindisiga teng.

Ketma-ket (konsekutiv) reaksiya l a r qator oraliq moddalar hosil qilish bilan boradi. Oraliq moddalarni reaksiyaning borishini kuzatishda qoʻllanadigan odatdagi usullar bilan aniqlab boʻlmaydi, lekin ularning konsentratsiyasini spektroskopik va boshqa fizik usullar vositasida aniqlash mumkin.

Manbalar
Murakkab sonlar

Murakkab sonlar - uchta va undan ortiq boʻluvchiga ega boʻlgan natural sonlarga murakkab sonlar deyiladi. Masalan,eng kichik murakkab son 4 va uning boʻluvchilari 1, 2, 4 dir. Undan keyingi murakkab son 6 , uning bo'livchilari soni 4 ta va ular 1 , 2 , 3 , 6 dir. Murakkab sonlarni doimo tub koʻpaytuvchilarga ajratish mumkin. Murakkab sonlar cheksiz ko'p va buning isboti juda oddiy. Chunki 2 dan boshqacha barcha juft sonlar o'ziga , 1 ga va 2 ga karralidir va bu ularning bo'luvchilarini 3 ta va undan ko'p ekanligini va murakkab son ekanligini isbotlaydi.

Manbalar
Murakkab funksiya

Murakkab funksiya - bir nechta funksiyalarning kompozitsiyasi yordamida ifodalanadigan funksiya. Masalan, z oʻzgaruvchi u ning funksiyasi, oʻz navbatida u esa x ning funksiyasi boʻlsa, u xpjmaj{x)=z[y(x)} funksiya Murakkab funksiya boʻladi. Bunda x oʻzgaruvchi / murakkab funksiyaning erkli oʻzgaruvchisi, u esa oraliq oʻzgaruvchi deb ataladi. Bir nechta funksiyalarning kompozitsiyasi yordamida hosil qilinadigan Murakkab funksiya ham shu kabi aniqlanadi.

Murakkab funksiyani hosil qilgan funksiyalarning koʻp xossalari Murakkab funksiyalar uchun ham oʻrinli boʻladi. Mas, uzluksiz, p marta differensiallanuvchi (i=1, 2,...), monoton oʻsuvchi (kamayuvchi) funksiyalarning kompozitsiyasi yordamida hosil qilingan Murakkab funksiyalar ham mos ravishda uzluksiz, p marta differensiallanuvchi, monoton oʻsuvchi (kamayuvchi) boʻladi.
Faraz qilaylik  X sohada  z=ᵠ(x), aniqlangan boʻlib, uning oʻzgarish sohasi Z dan iborat, Z sohada esa  y=f(z)  funksiya aniqlangan boʻlsin. U vaqtda ,  sohada y=f(ᵠ(x)) aniqlangan boʻladi va uni murakkab funksiya  yoki ᵠva f  funksiyalarning superpazitsiyasi deb ataladi. Bazan bu funksiyaning funksiyasi deb ham yuritiladi.
Yuqorida keltirilgan murakkab funksiya tushinchasida x argument y funksiyadan iborat boʻlib, z funksiya oraliq oʻzgaruvchi (argument) sifatida qanashishi ravshandir. Murakkab funksiya uchun bir necha oraliq argumentlar qatnashishi mumkin. Masalan,
y=f(ᵠ (ᵠ (x)))
murakkab funksiya, z=ᵠ(u), u=ᵠ (x) oraliq oʻzgaruvchilar yoradamida hosil qilingandir. Qisqa qilib aytganda, funksiya argumenti oʻrniga funksiya qoʻyib hosil qilingan (superpozitsiyalsh) bir necha marta boʻlishi mumkinligini eslatamiz  va uni murakkab funksiya hosil qilish jarayoni deb ataymiz

Manbalar
Murakkab chatishtirish

Murakkab chatishtirish - k, Duragaylash.

Manbalar
Murakkab efirlar

Murakkab efirlar — organik birikmalar. Murakkab efirlarda uglevodorod radikali organik yoki anorganik kislotalar radikallari bilan kislorod atomi orqali bogʻlangan boʻladi. Murakkab efirlar tabiatda yogʻlar va vosklar sifatida uchraydi. Fosfat kislota efirlari inson va hayvonlar organizmida moddalar almashinuvi jarayonlarida muxim rol oʻynaydi.

Murakkab efirlarning aksarisi suvda erimay, organik erituvchilarda eriydi. Murakkab efirlardan mevalar hidi keladi. Asosan, eterifikatsiya yoʻli bilan olinadi. Murakkab efirlar uchun s o -vunlanish reaksiyasi tavsiflidir. Spirt va kislotadan efir hosil boʻlishi qaytar reaksiya hisoblanadi. Bunda toʻgʻri reaksiyani eterifikatsi-yalash, teskari reaksiyani esa gidroliz deyiladi. Murakkab efirlar eritmalarida elektr tokini utkazmaydi.

Quyi Murakkab efirlar, asosan, erituvchilar (mas, etilatsetal), oʻrtalari oziq-ovqat sanoatida essensiyalar (mas, nok essensiyasi) sifatida qoʻllanadi. Sulfat kislota efirlari (dimetilsul-fat) organik sintezda, nitrat kislota efirlari — portlovchi moddalar (nitroglitserin) olishda xom ashyo sifatida, Murakkab efirlar farmatsevtika, lok-boʻyoq, polimer va plastmassalar, sintetik tola ishlab chiqarishda va boshqa sanoat tarmoqlarida ishlatiladi.

Manbalar
Murakkab oʻgʻitlar

Murakkab oʻgʻitlar - tarkibida oʻsimliklar oziqlanishi uchun zarur bir necha element (azot va fosfor, azot va kaliy, fosfor va kaliy yoki azot, fosfor, kaliy) boʻlgan va yagona texnologi k jarayonda olinadigan kimyoviy birikmalar. M.oʻ.da ballast moddalar boʻlmaydi, ular yuqori konsentratsiyali oziq elementlarga ega, ularni tashish, saqlash va tuproqqa solish ancha arzonga tushadi va tarkibidagi oziq elementlarini oddiy oʻgʻitlarga karaganda oʻsimlik yaxshi oʻzlashtiradi. M.oʻ. ga ammofos, diammofos, ammoniylashgan superfosfat, kaliyli selitra, nitroammofoska, nitrofoska, kalsiy polifosfati, suyuklantirilgan kaliy metafosfati va kaliy, kalsiy pirofosfati, mochevina-fosfatlar, fosfoammomagneziya vab. kiradi. M.oʻ.da oziq moddalari NPK nisbati bilan belgilanadi, mas, 1:1:0,5. Oziq moddalarning umumiy miqdorini bilib, oʻgʻitdagi azot, fosfor va kaliy miqdorini topish oson. M.oʻ.ni hamma turdagi tuproqlarda har xil ekinlar uchun qoʻllash mumkin. Oʻgʻitlarni ishlatish meʼyorlari oʻgʻit tarkibidagi NPK miqdori, oʻsimlik ehtiyoji va tuproq xususiyatlariga qarab belgilanadi.

Manbalar
Murakkabot

Murakkabot (arab. — murakkab birikmalar) — musulmon Sharq musiqa nazariyasida parda tuzilmalaridan biri. M. turlari 24 ta boʻlib, ularning har biri ikki maqom yoki maqom va shoʻʼba, makom va vvoza, shoʻʼba va ovozalar tovushqatorlari qismlaridan tarkib topgan. Hijozi Muxolif (Hijoz va Iroq maqomlari asosida), Chorgoh.i Ajam (Chorgoh va Ajam shoʻʼbalari asosida), Zirafkani Buzruk (Buzruk va Moya ovozlari asosida) kabi nomlar bilan atalgan. Safiuddin al-Urmaviy risolasidagi jadvalda keltirilgan kuylarda M.lar maqom yoʻllari tarkibidagi namudlargya oʻxshash vazifani bajarganligi qayd etilgan. Shashmaqomnmt ashula qismlarida M.larga oʻxshash shoʻʼbalar uchraydi.

Manbalar
Rahimaxon Muratova

Rahimaxon Muratova (1950.10.12, Quvasoy shahri) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Fargʻona pedagogika institutini tugatgan (1973). 1973-yildan Quvasoy shahridagi 2maktabda nemis tili oʻqituvchisi. Darslarni yangi pedagogik texnologiyalar asosida tashkil etadi.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Muraqqaʼ

Muraqqaʼ (arab, ruqʼa — maktub, qogʻozdagi yozuv) — 1) maktublardan tuzilgan majmua. Muraqqada husnixat (yozuv) namunalari, alohida rasmlar toʻplangan. Ular muqovalanib, kitob holiga keltirilgan. Odatda shoxlar, shahzodalar muraqqa toʻplagan va ular toʻgayuvchilar nomi bilan atalgan. Masalan, "Bahrom Mirza muraqqasi", "Muraqqai Gulshan" (Jahongir Mirzo tuzgan muraqqa) va boshqa; 2) naqsh turi. Maxsus rangli qogʻozga chizilgan naqsh boʻlaklari qirqib olinib, shift yoki devorlarga tushirilgan axta chiziqlari ustidan yopishtirib chiqiladi. Xivadagi Toshhovlining ayrim binolari shu usulda bezatilgan.

Manbalar
Murvedr

Murvedr, Murvedr Nuar, Murvedr Espar, Espar, Pino fleri, Agach sap — ispan vinobop kechpishar uzum navi. Gʻarbiy Yevropa navlari ekologik-geografik guruhiga kiradi. Qrim, Krasnodar oʻlkasida, Ozarbayjon, Oʻzbekiston, Turkman iston va boshqa mintaqalarda ekiladi. Tupi kuchli oʻsadi. Barglari oʻrtacha, yumaloq yoki sal choʻziq, tigʻiz, chetlari pastga egikroq. Guli ikki jinsli. Uzum boshi yumaloq-uzunchoq, tigʻiz. Gʻujumi oʻrtacha dumaloq yoki bir oz choʻziq, toʻq zangori, xushboʻy, usti mum-gʻubor bilan qoplangan, poʻsti qalin, eti sersuv. Faol harorat yigʻindisi 2650°—3100° boʻlganda 127—157 kunda (sentabr oxirlarida) pishadi. Hosildorligi 120—200 s/ga. Zamburugʻli kasalliklarga, sovuqqa chidamsiz. M.dan turli xil vinolar tayyorlanadi.

Manbalar 

Uzum navlari
Murjiʼiylar

Murjiʼiylar (arab. — kechiktirmoq, muddatni choʻzmoq) — islomdagi ilohiyot oqimlaridan biri. 7—8-asrlarda paydo boʻlgan. Xalifalikda umaviylar hokimiyatiga qarshi kurash kuchaygan davrlarda ilohiyotda gunohkor va uning taqsiri masalasi muhim oʻrin olgan. Xorijiylar katta gunoh qilganni darhol jazolash tarafdori boʻlsalar, M. jazolashni kechiktirishni yoqlab chiqqanlar. Ularning nomi shundan olingan. M. bu dunyoda inson holatini muhokama qilishni "kechiktirish", yaʼni insonning xatti-harakatini, uning imkonini yolgʻiz Allohning oʻzigina biladi va inson ustidan hukm qilish uning oʻzigagina xos deb hisoblaganlar.

Manbalar
Murzak-Koba

Murzak-koba — mezolit davriga oid gʻor. Qrimning Sevastopol shahri yaqinida joylashgan. 1936 yil S.N. Bibikov va Ye. V.Jirov topgan va oʻrgangan. Uning madaniy qatlamida mikrolitlar, xususan, kesgichlar, qirgʻichlar, tarashlangan tosh parrakchalar, prizmatik nukleuslar va boshqa chaqmoqtosh qurollar, suyakdan yasalgan bigizlar, teshgichlar va garpunlar uchraydi. Gʻordan kromanʼonlarning juft-juft koʻmilgan (er va xotin) qabri ochilgan. Murda chalqancha yotqizilib, qabr usti tosh bilan berkitilgan. Topilgan skeletlarning bosh suyaklari asosida antropolog M.M.Gerasimov ularning tashqi qiyofasini tiklagan. Gʻordan bugʻu, toʻngʻiz, yovvoyi qoʻy, ayiq, tulki, xonakilashtirilgan it, boʻrsiq va boshqa suyagi ham topilgan.

Adabiyot 
 Gerasi mov M.M., Lyudi kamennogo veka, M., 1964.

Manbalar 

 

Gʻorlar
Arxeologiya
Murid

Murid (arab.— hohlovchi) — pir yoki eshon (murshid)ga qoʻl berib, sufiylik yoʻliga kirgan shaxs. Tasavvufda tariqat murshidlaridan dars oluvchi shogird maʼnosida ishlatiladi. M.-murshidlik munosabatlari M.ning oʻz piriga soʻzsiz itoat etishi, xizmat qilishi va uning izidan borishini taqozo qilgan. Umuman, M. atamasi sufiy va hatto oddiy musulmon maʼnolarini ham anglatadi. MURIDIYLIK, muridizm — tasavvufning Kavkazda tarqalgan shakli. U tasavvuf taʼlimotining zohidlik, murshidlik va imomlik gʻoyalariga asoslangan. M. 19-asrning 20-yillarida bagʻdodlik yirik sufiy Xolid Sulaymon, shirvonlik shayx Ismoil va buxorolik ulamo Xos Muhammad orqali Shimoliy Kavkazga tarqaldi. Mahalliy qozi Kurali Muhammad (Muhammad Yarogskiy) va Jamoliddin uning nazariy asosini yaratishdi. Keyinchalik Shomil uni yaxlit tariqat shakliga koʻtardi. M. Dogʻiston va Chechenistonda tashkil topgan davlat — imomlik (imomlar: Gʻozi Muhammad, Hamzatbek, Shomil)ning diniysiyosiy va harbiy asosini tashkil qilib, Kavkaz urushlari davrida togʻliklarning Rossiya imperiyasiga qarshi olib borgan kurashlarida gʻoyaviy mafkura sifatida xizmat qildi. Lekin togʻliklarning mustaqillik uchun olib borgan kurashlari muvaffaqiyatsizlikka uchragan. Chor va sovet Rossiyasi davrida M. diniy mutaassiblikka asoslangan reaksion taʼlimot deb qoralandi.

Adabiyot 
 Kaziyev Sh., Imam Shamil, M., 2001; Degoyev V., Imam Shamil: prorok, vlastitel, voin, M., 2001.

Manbalar
Murilo Bartolome Esteban

MURILO (Murillo ) Bartolome Esteban (1618.1.1 — Sevilya — 1682.2.4) — ispan rassomi, Sevilya Badiiyot akadimyasi asoschilaridan va uning birinchi prezidenti. Sevilyada oʻqigan va ishlagan. M.ning karavajizm taʼsiri kuzatiladigan dastlabki asarlaridayoq diniy sahnalar xalq hayotidan lavhalar koʻrinishida tasvirlanadi. 1650-yillardan asarlarini tilla rangli nursoya bilan boyitilgan oʻta tasviriy uslubga (ayniqsa, manzarali zaminlarda) oʻta borib, diniy kompozitsiyalar, shu jumladan, bibi Maryam hayotidan olingan lavhalarda (mas, "Misr yoʻlida xordiq", 1665—70 va boshqalar) ilohiylashtirilgan va gʻamgin milliy ispan ayolini ajoyib lirizm bilan tasvirlaydi. M. ijodining realistik xususiyatlari ayniqsa uning janrli kartinalarida, Sevilya bolalari hayotini ochiq koʻngillik bilan yengil yumorli tasvirlovchi turkum asarlari ("Meva tutgan bolalar" va boshqalar) da yaqqol namoyon boʻladi.

Manbalar
Murinak gʻori

Murinak gʻori — Samarqand viloyati Urgut tumanidagi gʻor. Chaqilkalon (Zarafshon) tizmasining shimoliyyon bagʻrida. 2370 m balandlikda joylashgan. Silur davriga mansub ohaktoshlarda hosil boʻlgan. Gʻorning ogʻzi ravoqsimon, shim.-gʻarb tomon ochilgan (eni va balandligi 14 m). Uning shipi va devorlaridan har tomonga bir qancha yoʻlaklar tarqalgan. Gʻorning sahni ichkariga tomon koʻtarilib boradi va qalinligi 3-4 m li gil, tosh parchalari bilan qoplangan. Gʻorda koʻrshapalak va har xil qushlar yashaydi. Shipi va devorlaridan suv tomchilab turadi. Mahalliy aholi tomonidan noqulay obhavo sharoitlarida chorva mollarini saqlashda foydalaniladi. Gʻorning umumiy uz. 41 m, maydoni 1612 m2, hajmi 8187 m3.

Manbalar 

Gʻorlar
Oʻzbekiston geografiyasi
Samarqand viloyati
Murmansk

Murmansk (), 1917-yilgacha Romanov-na-Murmane () — Rossiya Federatsiyasining Murmansk viloyatidagi shahar. Ushbu viloyatning maʼmuriy markazi, «Qahramon shahar» maqomiga ega (1985). Rossiyaning shimoliy qutbgai yaqin hududidagi eng yirik shaharlardan biri. Barens dengizining Kola qoʻltigʻi sohilidagi muzlamaydigan port. Temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 388,3 ming kishi (1998). Sanoatining asosiy tarmoqlari — baliq ovlash va baliqni qayta ishlash, kema tuzatish, qurilish materiallari ishlab chiqarish Murmanskda temperatural, seld ovlash va qabul-transport flotlari bor. Qutb ilmiy tadqiqot va dengiz baliqxoʻjaligi va okeanografiya loyihalash institutlari, 3 oliy oʻquv yurti, 3 teatr, oʻlkashunoslik, badiiy, harbiydengiz muzeylari bor. Murmansk Kola qoʻltigʻida dengiz porti qurilishi va Murmansk temir yoʻl oʻtkazilishi munosabati bilan vujudga kelgan. 1930-yildan Murmansk Shimoliy dengiz yoʻlining boshlanish joyi. Ikkinchi jahon urushi yillarida Murmansk porti muhim strategik ahamiyatga ega boʻldi.

Manbalar
Murobit

Murobitlar (arab. — rabotda yashovchilar) — Shim. Afrikadagi zohid, darvishlarning harbiylashgan diniy jamoasi aʼzolari. 11 —12-asrlarda M. Marokashni zabt etgan va Murobitlar sulolasi va davlatiga asos solgan. Keyinroq musulmon avliyolarini, yoʻlboshchilarini yoxud darvish jamoalarining tashkilotchilarini ham M. deb atashgan.

Manbalar 

Islom
Murodbaxsh

Murodbaxsh (1621-61) - boburiylardan Shoh Jahonnint 4-kenja oʻgʻli, onasi Mumtoz Mahal (Arjumand bonu) begimdir. Shoh Jahon M.ga Gujarot hokimligini inʼom qilgan edi. 1657-yilda kichik akasi Avrangzeb bilan ittifoq tuzib, taxt sohibi — katta akasi Doroshukuhga qarshi kurashadi. Bu paytda otasi ShohJahon kasal yotardi. 1657-yil dekabrda u oʻzini Olloxrbodda podshoh deb eʼlon qiladi. 1658 i. 15-aprelda akasi Avrangzeb bilan birga Ujayna yaqinida Doroshukuxga qarshi jang qiladi. Jang Doroshukuhning magʻlubiyati bilan tugaydi. 2jang Agra yaqinidagi Samugarhda boʻladi. Bu jangda Doroshukuh sarkardalarining xiyonati bilan magʻlubiyatga uchraydi. Avrangzeb akasi Doro-shukuhni asirga olgach, Agraga kirib taxtni egallaydi. 1658-yil iyun oyida Avrangzeb M.ni ushlatib zindonga tashlaydi. M. Gvalior zindonida 3 yil yotadi. Nihoyat, 1661-yilda Avrangzebning buyrugʻi bilan 41 yoshida qatl etiladi.

Manbalar
Murodobod

Murodobod — Hindistonning shim. qismidagi shahar. Ramgang daryosi (Gang irmogʻi) boʻyida. Uttar-Pradesh shtatida. Aholisi 500 ming kishi chamasida. Temir yoʻl tuguni. M. — kustar usulda ip gazlama toʻqish, yogʻoch va jezdan tayyorlangan va lok hamda qalay bilan bezatilgan badiiy buyumlar ishlab chiqarishning markazi. Shaharga 1625-yilda asos solingan. Meʼmoriy yodgorliklaridan 17-asrda qurilgan Jome masjidi saqlangan.

Manbalar
Abduqodir Murodov

Abduqodir Murodov (1893 - Toshkent — 1974.6.3) — xattot, sharqshu-nos olim. Abulqosim madrasasida tahsil koʻrgan (1907—17). Dastlab oʻqituvchi, keyin Oʻzdavnashrda xattot boʻlib ishlagan. Navoiy yubileyi qoʻmitasida ilmiy xodim (1940—42), Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1944-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida ilmiy xodim, xattot boʻlib ishlagan. Institut fondidagi qoʻlyozmalarni oʻrganish, tartibga keltirish, muallifi va kotibini aniqlashda katta xizmat qilgan, institut fondidagi qoʻlyozmalarga mualliflar katalogini tuzgan. 30 ga yaqin kitob koʻchirgan. Arab tilidan Ibn Sinoning "Tib qonunlari" (1—3jildlar)ni, arab adabiyotidan namunalar, Yoqut Hamaviyning "Muʼjam ul-buldon" ("Mamlakatlar lugʻati") asarining Oʻrta Osiyo tarixi va geogr.siga oid qismini tarjima qilgan.

Manbalar 
 Oʻrta Osiyo xattotlik sanʼati tarixidan, T., 1971.

    

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
1893-yilda tugʻilganlar
1974-yilda vafot etganlar
6-martda vafot etganlar
Toshkent madrasalarida tahsil olganlar
Abulqosim madrasasida tahsil olganlar
Bayramgeldi Murodov

Bayramgeldi Murodov (1939.23.1, Turkmaniston, Ashxobod tumani) — qoraqalpoqraqqosi, baletmeyster. Oʻzbekiston xalq artisti (1977). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1962). 1963—82 yillar Qoraqalpoq davlat filarmoniyasi qoshidagi "Oyqulash" ashula va rake ansamblida yakka raqqos, baletmeyster. 1982-yildan direktor. "Aytish", "Balik,chilar", "Choʻponlar", "Chavandozlar", "Orol yigitlari", "Ovulda toʻy", "Krraqalpoq syuitasi", "Moldavancha xore-ografik syuita", "Dogʻiston yoshlari", ruscha, vengercha, rumincha, ommaviy raqslar va xoreografik kompozitsiyalarda bosh partiyalarni ijro etgan. Baletmeyster sifatida "Uchrashuv", "Dogʻiston lezginkasi", "Qoraqalpoq qizlari lirik raqsi", "Xalqlar dustligi" va boshqa raqslarni sahnalashtirgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1974).

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureatlari
Joʻrabek Murodov

Joʻrabek Murodov — () — taniqli tojik qoʻshiqchisi, bastakori va shoiri. 1974-yil J. Murodovga Tojikiston xalq artisti va 1979-yil SSSR xalq artisti unvoni berilgan.

Murodov Joʻrabek (1942.24.12, Tojikiston, Ayniy tumani) — tojik xonandasi (lirik tenor) va bastakor. Milliy mumtoz, zamonaviy kompozitor hamda bastakorlar asarlarining mohir ijrochisi. Tojikiston xalq, artisti (1971). Xoʻjand ped. institutini tugatgan (1962). 1963-yildan Tojikiston filarmoniyasi yakkaxoni. Oʻzining shirador va taʼsirchan ovozi bilan sheʼr mazmuni va nazokatini, insoniy tuy-gʻularni tinglovchi qalbiga tugal va mohirona yetkazish M. talqiniga xos. Repertuarida tojik xalq qoʻshiklari va zamonaviy ashulalar muqim oʻrin tutadi. "Vatan", "Ona", "Zamin", "Non ushogʻi", "Doʻstlarni yoʻqotma", "Mening koʻzlarim", "Roʻdakiy qoʻshigʻi", "Yor diydori", "K,alb zorini qaydan bilasan?", "Ul lolaruxsor" kabi qoʻshiqlari mashhur. Shuningdek, turli xalqlarning qoʻshiklari M. ijro dasturini boyitdi. Bastakor sifatida Hofiz Sheroziy, Jomiy, Rumiy, Bedil gʻazallari va M. Tursunzoda sheʼrlariga yaratgan kuylari mashhur. Osiyo, Yevropa, Amerika mamlakatlarida, shu jumladan, Oʻzbekistonda bir necha bor gastrolda boʻlgan.

Havolalar  va qoʻshiqlar

Mukofotlar  
 Tojikiston xalq artisti (1974)
 SSSR xalq artisti (1979) 
 Samarqand iftikhorli fuqarosi (1980)
 Bukhoro iftikhorli fuqarosi (1980)
 Nurato iftikhorli fuqarosi (1982).

Manbalar 

 http://jahonnamo.tj/ru/component/k2/item/1516-%D0%BC5%D1%83
 Джурабек Муродов

 

Tojikiston qoʻshiqchilari
Kamol Murodov

Kamol Murodov (1974-yil 29-noyabrda Buxoro viloyatida tug‘ilgan) — o‘zbek dzyudochisi. 1996-2000-yillardagi yozgi Olimpiya o‘yinlari ishtirokchisi, 2000-yilgi Osiyo chempionati kumush medali sovrindori, 1998-yilda yozgi Osiyo o‘yinlarining bronza medali sovrindori.

Tarjimai hol 
Kamol Murodov 1974-yil 29-noyabrda Buxoro viloyatida dunyoga keladi.

U 1996-yili Atlantada bo‘lib o‘tgan yozgi Olimpiya o‘yinlarida O‘zbekiston terma jamoasi safiga qo‘shiladi va 95 kg dan yuqori vazn toifasida ishtirok etdi. Murodov 1/8 finalda lyuksemburglik Igor Myullerga 2 daqiqada taslim bo‘ladi .

U 1998-yili Bangkokda bo‘lib o‘tgan yozgi Osiyo o‘yinlarida 90 kg vazn toifasida ishtirok etib, bronza medali sohibi bo‘ladi.

Kamol Murodov 2000-yili Sidneyda bo‘lib o‘tgan yozgi Olimpiya o‘yinlarida u O‘zbekiston terma jamoasi tarkibiga kiritiladi. 90 kg gacha vazn toifasida ishtirok etib, 1/8 finalda esa 3-daqiqada janubiy koreyalik Yu Son Yonuga mag‘lub bo‘ladi .

Kamol o‘sha yili Osaka shahrida bo‘lib o‘tgan Osiyo chempionatida 90 kg vazn toifasida finalda janubiy koreyalik Yun Don Sikuga imkoniyatni boy berib, kumush medalni qo‘lga kiritadi .

U bir necha bor vakillik xalqaro turnirlarida g‘olib bo‘lgan: 1998-yilda Myunxendagi World Masters musobaqalarida, 1999-yilda Nyu-Yorkdagi New York Open turnirida, 2000-yilda Nabuldagi turnirda g‘olib chiqqan .

Kamol Murodov Harbiylar bo‘yicha uch marotaba jahon chempionatida g‘olib bo‘ladi: 1997-yilda Dubrovnikda va 1998-yilda Sankt-Peterburgda bronza medallarini, 2000-yilda Den Xelderda kumush medalini qo‘lga kiritadi .

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1974-yilda tugʻilganlar
29-noyabrda tugʻilganlar
Oʻzbekiston dzyudochilari
Malik Murodov

Malik Murodov (1933.20.7, Yangiqoʻrgʻon tumani — 2001.25.12, Toshkent) — folklorshunos olim. Oʻzbekiston Res-publikasi fan arbobi (1997). Filologiya fanlari doktori (1977), professor (1980). Toshkent universiteti filologiya fakultetini tugatgan (1955). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutining folklor boʻlimida katta ilmiy xodim (1961—67), Navoiy nomidagi Adabiyot muzeyida boʻlim mudiri (1967—78), Toshkent madaniyat institutida kafedra mudiri (1979—2001). M.ning ilmiy faoliyati Janubiy Oʻzbekiston dostonchilik maktablarining epik anʼanalari va bugungi tari-xiy-folkloriy jarayenining oʻziga xos xususiyatlariga bagʻishlangan. U 1959-yildan folklor ekspeditsiyalarida qatnashib, oʻnlab xalq baxshilarining ijodiy faoliyati, doston kuylash mahoratini ta-dqiq etgan. M.ning "Ijod durdonalarini izlab" (1967), "Sarchashmadan tomchilar" (1984) kitoblari dostonchilikning nazariy masalalariga bagʻishlangan.

Manbalar
Mansurjon Murodov

Mansurjon Nosirovich Murodov (1955.28.10, Toshkent) — ganchkor, Oʻzbekiston xalqustasi (2001). Toshkent shahar 63kasb-hunar texnika bilim yurtining ganchkorlik boʻlimini tugatgan (1974). 1974-yildan "Us to" birlashmasi (usta Mahmud Usmonov guruhi)da ganchkor usta; 1985-yildan oʻzi tuzgan ganchkorlik guruhiga rahbar; 1997-yildan "Us t azoda" birlashmasida ganchkorlar ijodiy guruhiga rahbarlik qiladi. 1985-yildan boshlab Oʻzbekistonda, jumladan, Temuriylar tarixi davlat muzeyi (1995), Yunusobod tennis korti (1997), Oqsaroy (1999), Shahidlar xotirasi muzeyi (2002), Oʻzbek milliy akademik drama teatri (2002) va boshqa; shuningdek, Malayziya, Germaniya, Qozogʻiston kabi mamlakatlarda jamoat va davlat binolari interyerlarini ganchkorlik bezaklari bilan ziynatladi.

Manbalar 

    

1955-yilda tugʻilganlar
28-oktabrda tugʻilganlar
Normoy Murodov

Normoy Murodov (1947.6.8, Qamashi tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2001). Buxoro pedagogika institutini tugatgan (1973). 1966-yildan Buxoro shahridagi 24-koʻzi ojiz bolalar maxsus internat maktabida mat. fani oʻqituvchisi. Murodov darslarni koʻzi ojiz bolalarning oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda oʻtkazadi.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari