MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kosmopolit mahalliychilik

Kosmopolit mahalliychilik – taqsimlangan tizimlarga tayangan holda ishlab chiqarish va isteʼmolni bir-biriga yaqinlashtiradigan barqaror infratuzilmalar orqali mahalliy va global hamjamiyatlarni bogʻlashga intiladigan jamiyat rivojlanishiga ijtimoiy innovatsion yondashuv.

Kosmopolit mahalliychilik yoki kosmolokalizm tushunchasi birinchi marta atrof-muhit, rivojlanish va globallashuv olimi Volfgang Saks tomonidan taklif qilingan. Saks Ivan Illichning koʻplab izdoshlaridan biri sifatida tanilgan va uning ishi yashil va ekologik harakatlarda oʻz taʼsiriga ega boʻlgan. Glokalizatsiyadan farqli oʻlaroq, kosmolokalizm mahalliylikdan universallikka oʻtadi, mahalliylikni ijtimoiy birgalikda yashash joyi sifatida tan oladi va kapitalistik bozor qoidalaridan ustun turadigan global tarmoqlarning imkoniyatlarini taʼkidlaydi.

Kosmopolit mahalliychilik bilim, gʻoyalar, koʻnikmalar, texnologiyalar, madaniyat va (ijtimoiy va ekologik barqarorlikni nazarda tutgan holda) resurslarni almashuvchi va almashuvchi bir-birini qoʻllab-quvvatlovchi jamoalar (mahallalar, qishloqlar, shaharchalar, shaharlar va viloyatlar) global tarmogʻini rivojlantirishga yordam beradi. Ushbu yondashuv mahalliy va global oʻrtasidagi ijodiy, oʻzaro munosabatlarni rivojlantirishga qaratilgan. Kosmopolit mahalliychilik globallashuvdan kelib chiqadigan muammolarni, yaʼni mahalliy madaniyatlar va iqtisodiyotlarning bir xil va beqaror global tizimga singib ketishini hal qiladi, shu bilan birga paroxializm va izolyatsionizmning lokalizatsiya tuzoqlaridan qochadi.

Rivojlangan global tarmoqqa kirish imkoniga ega boʻlgan odamlarning oʻzini-oʻzi tashkil etishi umumiy resurslar va oʻzining boshqaruv tizimlari bilan hamkorlik qiladi va ishlab chiqaradi. Ushbu tizim umumiy resurs atrofida qurilgan va ishlab chiqaruvchilar yoki foydalanuvchilar jamoasi tomonidan yaratilgan va boshqariladigan muassasalar orqali resurs yaratish va boshqarishning ijtimoiy amaliyotini nazarda tutadi. Ular tabiiy resurslarni (masalan, baliqchilik, yaylovlarni) birgalikda boshqarishdan tortib raqamli kontentni birgalikda yaratish va birgalikda boshqarishgacha boʻlgan turli formatlarda keladi. Korporativ tomonidan tashkil etilgan Britannica Encyclopedia va Microsoft Encarta ni siqib chiqargan bepul Wikipedia entsiklopediyasi va veb-serverlar bozoridagi yetakchi dasturiy taʼminot Apache HTTP Server kabi tashabbuslar raqamli hamjamiyatlarga misol boʻla oladi. Kommunalarning boshlanishi deyarli faqat virtual loyihalar va jamoalarning raqamli shakllarini oʻz ichiga olgan. Yaqinda paydo boʻlgan kommunal harakatlar mahalliy ishlab chiqarishni va tabiiy va raqamli kommunalarda, jismoniy va raqamli makonlarda, faoliyat va vaqtlarda analog va raqamli texnologiyalarning oʻzaro bogʻlanishini ham oʻz ichiga oladi.

Manbalar 

Ijtimoiy masalalar
Innovatsiya
Shockley Semiconductor Laboratory

Shockley Semiconductor Laboratory- hozirda tugatilgan Amerika kompaniyasidir. Bu shirkat  oz fursatda  „ Silikon vodiysi“ nomi bilan mashhur boʻlgan kremniy yarimoʻtkazgich biznesidir.

1956-yilda fizika boʻyicha boʻlajak Nobel mukofoti sovrindori Uilyam Shokli 4 qatlamli diodlar ustida ishlash uchun Shokli yarimo'tkazgichlar laboratoriyasini yaratdi. U universitetdagi tanishi, Beckman Instruments asoschisi Arnold Bekmanning moliyaviy yordamini ta'minladi. Shockley Semiconductor Beckman Instruments kompaniyasining Shoklini korxonasi sifatida tashkil etilgan, ammo Bekman Shoklini erkin qo'ygan. Shokli laboratoriyani Mountain View kichik shaharchasida joylashtirishga qaror qildi. Birinchidan,uning onasi u yerdan uncha uzoq boʻlmagan joyda yashagan, ikkinchidan, Stenford universiteti Mauntin-Vyudagi yerga egalik qilgan va uni elektronika ishlab chiqaruvchilariga qulay shartlarda bergan.

Shokli oʻzining sobiq xodimlarini Bell Labs’dan olib kela olmadi. Buning oʻrniga u Amerika universitetlarini yaqinda tugatgan, uning fikricha, elektronika boʻyicha eng yaxshi yosh mutaxassislar guruhini ishga oldi. Shoklining takabbur va hatto beparvolik bilan biznes yuritish uslubi yosh xodimlarga yoqmadi. Misol uchun, Shoklining kotibi uning barmogʻini kesib tashlagani va Shokli aybdorni topish uchun kompaniyaning barcha dimlarini poligrafiya testidan oʻtishga majbur qilgani maʼlum boʻlgan (maʼlum boʻlishicha, kotibaning oʻzi tasodifan oʻzini pushta bilan kesib tashlagan). Soʻnggi tomchi Shoklining kremniy yarimoʻtkazgichlari boʻyicha ilgʻor tadqiqotlarni toʻxtatish qarori boʻldi. Sakkiz nafar yosh xodim — bular. „Xiyonatli sakkizlik“ Bekmanga Shoklini professional menejer bilan almashtirishni taklif qildi. Bekman rad etdi. 1957-yilning kuzida sakkiz kishi oʻz ishlarini tashlab, oʻzlarining Fairchild Semiconductor kompaniyasiga asos solishdi.

Sakkiz kishining ketishi bilan Shokli yarimoʻtkazgich laboratoriyasi eng yaxshi xodimlarining koʻpini yoʻqotdi; bir necha oy oʻtgach, Shokli kompaniyasi yopildi.

Havolalar 

 
 
 

AQSh shirkatlari
Yandex Labs

Yandex Laboratoriyalari, Yandex Laboratories — 2008—2015-yillarda mavjud boʻlgan Silikon vodiysidagi Yandex kompaniyasining shoʻba korxonasi. U joylashgan edi: 299 S.Kaliforniya Ave, Suite 200, Palo Alto, CA 94306, AQSh, keyin San-Xosega koʻchib oʻtdi, AQShdagi yagona Yandex ofisi edi.

Qisqacha maʼlumot 

Qidiruv texnologiyalarini rivojlantirish maqsadida 2008-yil 20-iyunda yangi ofis ochilishi eʼlon qilindi. Yangi idoraning qizil tasmasi oʻsha yilning oktabr oyida kesilgan. Vish Maxijani, Yahoo qidiruv boʻlimining sobiq rahbari. Boshida xodimlar soni taxminan 20 kishi edi. 2009-yil may oyining oxirida Vish Zynga ijtimoiy oʻyinlarni ishlab chiqish kompaniyasiga koʻchib oʻtdi. 2010-yilda Anja Barskiy ijrochi direktor etib tayinlandi. 2010-yil iyun oyida Dmitriy Medvedev AQShga safari doirasida ofisga tashrif buyurdi. 2011-yilda boʻlinma qayta tuzildi: endi u faqat ingliz tilidagi matnlarni indekslash bilan shugʻullana boshladi (bundan oldin Yandex Labs qidiruv texnologiyalarini takomillashtirish bilan ham shugʻullangan). Kadrlar oʻzgarishi amalga oshirildi.

2011-yil dekabr oyidan boshlab Yandex-Labs xodimlarining soni qisqara boshladi, 2014-yilda ofis San-Xosedagi kichik ofisga koʻchdi, 2015-yil iyun oyida esa Yandex-Labs oʻz faoliyatini toʻxtatdi.

Ishlanmalar 
Yandeksning Kaliforniyadagi ofisining asosiy vazifasi Yandex.com xizmatini qoʻllab-quvvatlash edi. Biroq, bunga qoʻshimcha ravishda, Yandex Labs kompaniyaning quyidagi mahsulotlarini ishlab chiqish bilan mashhur:

 „tezkor“ qidiruv roboti Orange — tez-tez yangilanadigan saytlar (axborot agentliklari saytlari va boshqalar) sahifalarini indekslash uchun moʻljallangan). Kompaniyaning Kaliforniya va Moskva ofislarini birgalikda ishlab chiqish.
 real vaqtda qidiruv texnologiyasi (shuningdek, Moskvadagi ofis bilan birgalikda).
 Wonder ilovasi faqat ingliz tilida soʻzlashuvchi foydalanuvchilarga moʻljallangan boʻlib, foydalanuvchining ijtimoiy tarmoqlardagi doʻstlarining afzalliklariga asoslanib tavsiyalar berishga qodir. Janjal bilan Facebook bloklandi.
 televizor ekranidagi kontentni boshqarish interfeysi.

Manbalar

Havolalar 

 Kaliforniya ofisidan olingan fotosuratlar

Silikon vodiysi kompaniyalari
NASDAQda aktsiyalar ro'yxatiga ega bo'lgan kompaniyalar
Palo Alto kompaniyasi
Patent vakili

Patent vakili – bu kasb-hunarga patent huquqi sohasida jismoniy shaxslarga (fuqarolarga, fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga) va yuridik shaxslarga, shu jumladan sudda ularning manfaatlari va huquqlarini himoya qilishga yordam beradigan shaxs. Ushbu shaxs patent olish va patent huquqi hamda amaliyotiga oid barcha masalalar va protseduralarda, shu jumladan patent nizolarida mijozlarning manfaatlarini ifodalanishi uchun zarur boʻlgan maxsus malakaga ega boʻlishi kerak.

Bu atama turli mamlakatlarda turli yoʻllar bilan talqin qilinishi mumkin, shuning uchun patent advokatlarining umumiy huquqiy malakasiga boʻlgan talablar odatiy advokatning huquqiy malakasiga qoʻyiladigan talablardan farq qilishi mumkin.

Baʼzi mamlakatlarda patent agenti va patent advokati ushbu turdagi shaxslarga murojaat qilish uchun ishlatiladi. Baʼzi hollarda, bu atamalar sinonimdir, lekin baʼzan ular faqat bir kishi advokat sifatida malakasiga ega boʻlganda ishlatiladi.

Malakalar 
Har bir mamlakat yoki mintaqaviy patent tashkiloti ushbu mamlakat yoki tashkilotning patent vakillari uchun oʻz malaka talablariga ega. Masalan, Rossiya Federatsiyasining patent vakili yoki Yevroosiyo patent vakili, Yevropa patent vakili va boshqalar.

Yevropa patent vakili 
Yevropa patent vakili – bu Yevropa Patent idorasida vakillik qilish huquqiga ega boʻlgan maxsus vakolatli shaxs.

Yevropa patent vakilining nomiga daʼvogarlik qilayotgan shaxslar muayyan talablarga javob berishi va malaka imtihonlarini topshirishlari kerak. Yevropa sifatli sinov (EQE) yoki ushbu nomni Yevropa patent konventsiyasida roʻyxatdan oʻtgan muayyan tartibda olishlari kerak. Agar u Yevropa patent tashkilotiga aʼzo mamlakatning tajribali va malakali milliy patent vakili boʻlsa, malaka imtihonlarini topshirish uchun (EQE) nomzodlar muhandislik yoki ilmiy darajaga ega boʻlish (muayyan cheklangan sharoitlarda ilmiy sohada katta tajribaga ega boʻlish yetarli) va milliy yoki Yevropa patent huquqi bilan bogʻliq sohada kamida uch yil tasdiqlangan ish tajribasiga ega boʻlishi kerak.

Eslatmalar

Adabiyot 

 E. A. Danilina „Patent vakili va patent mutaxassisi: kasbning xususiyatlari“ – M. INITs Patent, 2006. – 132 p.

Havolalar 

 Rospatent veb-sayti. Patent vakillari.
 FIPS rasmiy veb-saytida Rossiya Federatsiyasining patent vakillari haqida maʼlumotni qidiring 
 Muranov AI Rossiya patent vakillari va Rossiyaning JSTga kirishi. ConsultantPlus tizimi uchun tayyorlangan, 2008-yil.
 

Intellektual mulk huquqi
Toʻlov xizmatlari provayderi

Toʻlov xizmati provayderi — bu savdogarlar va banklarga turli usullarda elektron toʻlovlarni amalga oshirish, jumladan smart-kartalar, bank toʻlovlari, masalan, toʻgʻridan-toʻgʻri debet va boshqa bank operatsiyalari boʻyicha onlayn xizmatlar koʻrsatuvchi kompaniya. Baʼzi toʻlov xizmatlari provayderlari turli xil innovatsion xizmatlarni taqdim etadilar: (Toʻlov tizimlari, jumladan, naqd toʻlovlar, elektron hamyonlar, oldindan toʻlangan kartalar yoki vaucherlar va boshqalar).

Qoʻshimcha maʼlumotlar 

 Savdogar (xizmat)
 Elektron pul
 ISO 8583
Toʻlov tizimlari
Sovgʻa sertifikati

Sovgʻa sertifikati (sovgʻa kartasi) odatda karton (sertifikat) yoki plastik kartochka boʻlib, u nusxa koʻchirishdan himoyalanish xususiyatiga ega boʻlib, u emitent mamlakatida qabul qilingan valyutada qandaydir ekvivalent qiymatga ega.

Sovgʻa plastik kartalari tufayli, qogʻoz sovgʻa sertifikatlari toʻqigan imkonini beradi bosma qurilmalar mavjudligini oshirish uchun sovgʻa sertifikatlari oʻrniga keldi.

Sovgʻa sertifikatlarining emitenti — bu sovgʻa kartasini xaridor keyinchalik ushbu miqdorni oʻz xohishiga koʻra tasarruf etishi uchun kassaga maʼlum miqdorda naqd pul qoʻyish faktini qayd etishni istagan chakana sotuvchi kompaniyadagi sovgʻa sifatida keladi.

Ushbu marketing harakatining mohiyati kompaniya aylanmasini sunʼiy ravishda oshirish va sodiq mijozlardan mablagʻlarni toʻplashdan iborat. Karta olib yuradigan bilvosita reklama haqida ham unutmang. Yuqoridagilarga qoʻshimcha ravishda, sovgʻa kartalarining chiqarilishi emitent uchun ham qiziq, chunki sotilgan koʻplab sertifikatlar hech qachon ishlatilmaydi, chunki ularning amal qilish muddati cheklangan. 2012-yilda AQSh bozorida Time jurnalidagi nashrga koʻra, 2 milliard dollarlik sertifikatlar sotilgan, ammo foydalanilmagan.

Sovgʻa kartasining gʻoyasi quyidagicha — bu doʻkonning karta egasi bilan sotish yoki xizmatlar koʻrsatish boʻyicha huquqiy munosabatlarga kirishish majburiyatini tashuvchisi. Bunday holda, mijozga tovarlarni oʻtkazish yoki xizmatlarni koʻrsatish toʻlov tartibsiz amalga oshiriladi, chunki hamma narsa oldindan toʻlanadi — kartani sotib olayotganda. Bu kartaning oʻziga xos qiymatga, tovarga aylanishining birinchi sababidir. Sovgʻa kartasining qimmatligining ikkinchi sababi shundaki, u mijozdan mijozga erkin oʻtkazilishi mumkin, bu esa uni sovgʻa sifatida taqdim etadi.

Kartalarni chiqarish bank litsenziyasini talab qilmaydi, chunki karta naqd hisob-kitob vositasi emas, naqd pul bilan bank operatsiyalari amalga oshirilmaydi.

Kartalarning aylanmasi va sotib olingan sertifikat uchun pul mablagʻlarini qaytarishni taqiqlash sovgʻa kartalarini, yaʼni ularni oʻzaro almashish uchun saytlarni ishlab chiqishda yangi bosqichga olib keldi.

Adabiyot 

 Klod Xopkins, Mening reklamadagi hayotim, Eksmo, 2008, ISBN 978-5-699-26228-1 .

Qoʻshimcha maʼlumotlar 

 Chegirma

Eslatmalar 

Toʻlov tizimlari
Marketing
Sotib olish

Sotib olish ( „olish“) – savdo kompaniyasining plastik kartalar orqali tovarlar va xizmatlar uchun naqd pulsiz toʻlovlarni qabul qilish imkoniyati. Ekvayring tushunchasi, shuningdek, bank va texnologik xizmatlarni – mijozlar maʼlumotlarini uzatish va qayta ishlashni oʻz ichiga oladi. Vakolatli ekvayring bank tomonidan amalga oshiriladi () savdo yoki xizmat koʻrsatish korxonalarida (TSP) toʻlov terminallari (anʼanaviy savdogar ekvayringda POS terminallar, mobil ekvayringda mPOS terminallar) yoki imprinterlarni oʻrnatish orqali. Soʻnggi paytlarda onlayn kassa apparatlariga oʻrnatilgan terminallar mashhurlik kasb etmoqda.

Ekvayring xizmatlari bozorining katta qismini Visa, MasterCard va JCB aʼzo banklari egallaydi. American Express kartalari AQShda ham keng qoʻllaniladi. Rossiyada „Mir“ milliy toʻlov tizimi faol amalga oshirilmoqda.

Qabul qilish turlari:

 Merchant acquiring – bu POS-terminallar orqali toʻlovni oʻz ichiga oladi: estrodiol kassa va naqd pulsiz toʻlov terminali. Operatsiyani amalga oshirish uchun karta terminalga kiritiladi yoki qurilmaga keltiriladi va pul yechib olinadi.
 Mobil ekvayring elektron toʻlovning nisbatan yangi turi hisoblanadi. Terminallarning nomi mPOS terminallaridir. Ularning yordami bilan mijoz sotuvchining smartfoni yoki kompyuteridagi kartani oʻquvchi orqali hisob raqamiga pul oʻtkazadi .
 Internet-ekvayring – Internet-doʻkonlarda toʻlovlarni amalga oshirish va turli xizmatlar uchun toʻlovlarni amalga oshirish imkonini beruvchi maxsus ishlab chiqilgan veb-interfeysdan foydalangan holda Internet orqali toʻlov uchun bank kartalari va elektron pullarni qabul qilish: telefon, kommunal xizmatlar, Internetga kirish va boshqalar.
 Bank kartalari egalariga naqd pul berish (koʻpincha bu protsedura ekvayring deb ham ataladi). Bunday emissiya, qoida tariqasida, bankomat orqali yoki maxsus sozlangan POS-terminal (PVN – naqd pul punkti) yordamida amalga oshiriladi. Bu hududda kartalarni qabul qiluvchi turli xil oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish qurilmalari ham kiradi.

Qabul qilish jarayoni 
Ekvayring protsedurasida bir nechta subyektlar ishtirok etadi.

Savdo Torgovaya tochka – tovar yoki xizmatlarni sotish bilan shugʻullanadigan tashkilot, ekvayring ulanishining tashabbuskori. Ekvayringdan foydalanganlik uchun komissiya toʻlaydi.

Sotib olish banki – bu sotuvchining joriy hisobvaragʻi ochilgan va ekvayring uchun asbob-uskunalar bilan taʼminlaydigan kredit muassasasi. Bunday bank toʻlov tizimida roʻyxatdan oʻtgan boʻlishi kerak (UnionPay, Visa, MasterCard va / yoki tranzaktsiya mamlakatida akkreditatsiyadan oʻtgan boshqa har qanday). Kartani xarid qilish operatsiyalarining texnik tomoni uchun javobgar, sotuvchidan komissiya oladi.

Emitent bank – toʻlovlari terminallar tomonidan qabul qilinadigan bank kartalarini chiqaradigan kredit muassasasi. Bank kartasidan foydalangan holda xarid qilish tartibi doirasida mijoz bilan hisob-kitoblarning toʻgʻriligi uchun toʻliq javobgarlikni oʻz zimmasiga oladi.

Klient – xaridor, emitent bankdan olingan bank kartasi egasi.

Qoʻshimcha maʼlumotlar 

 Mobil ekvayring
 Internet sotib olish
 Protsessing markazi

Eslatmalar 

Toʻlov tizimlari
Monetopriyomnik

Tanga qabul qiluvchi — tangalarni qabul qiluvchi qurilma. Odatda oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish mashinalarida va oʻyin mashinalarida qoʻllaniladi. Datchiklar toʻplamidan foydalanib, tanga qabul qiluvchi tanga nominalini, valyutasini va (yoki) haqiqiyligini aniqlaydi..

Tanga qabul qiluvchilarning turlari 
Tanga qabul qiluvchilar bir necha turlarga boʻlinadi.

Standart tanga qabul qiluvchi 
Elektron tanga qabul qiluvchilarning eng oddiy turi mavjud boʻlib, ular odatda „taqqoslash“ deb ataladi. Ularning ishlash printsipi qabul qilingan tangani tanga qabul qiluvchining maxsus joyiga oʻrnatilgan standart bilan solishtirishdir. Ushbu turdagi tanga qabul qiluvchi tanganing faqat bitta nominalini ajrata oladi. Otish paytida tanga standartning elektromagnit parametrlarini qabul qilingan tanga bilan solishtirish orqali tanganing haqiqiyligini aniqlaydigan sensordan oʻtadi. Parametrlar mos yozuvlarga yaqin boʻlsa, tanga qabul qilinadi. Odatda tanga almashtirgichlar almashtirgichdan oʻtgandan soʻng tangani tortib olishning oldini olish uchun qaytarish mexanizmi va xavfsizlik moslamasi bilan jihozlangan.

Tanga qabul qiluvchi dasturlashtiriladi 
Ushbu turdagi tanga qabul qiluvchi tangalarning bir nechta nominallarini qabul qilishi mumkin. Har bir tanganing xususiyatlari flesh xotirada saqlanadi. Har bir tanga uchun flesh-xotiradagi maʼlumotlar tangani tanga uyasiga tushirish orqali dasturlash rejimiga kiritiladi. Tanga oʻtayotganda uning diametri, elektromagnit oʻtkazuvchanligi va baʼzan ogʻirligi kabi xususiyatlari flesh-xotiradagi maʼlumotlar bilan taqqoslanadi va agar ular mos kelsa, tanga qabul qilinadi.

Tanga qabul qiluvchini saralash 
Saralash tanga qabul qiluvchisi tangalarni nominal qiymati boʻyicha saralash uchun moʻljallangan. Mexanizm baraban yoki dasturlashtiriladigan turga asoslangan boʻlishi mumkin. Ishning oʻziga xos printsipi ishlab chiqaruvchining dizayniga bogʻliq.

Oʻzgartirish funksiyasiga ega tanga qabul qiluvchi 
Ushbu tur saralash mexanizmini va oʻzgarishlarni berish mexanizmini birlashtiradi. Tanga tushganda, tanga qabul qiluvchi tanga xarakteristikalarini flesh-xotiradagi maʼlumotlar bilan taqqoslaydi va tangani qaytarish yoki qabul qilish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Ikkinchi holda, nominal qiymatdagi tanga quvurlarga tushadi. Eng keng tarqalgan almashtirgichlar toʻrt yoki besh trubkali. Naycha toʻlganida, tangalar umumiy idishga tashlanadi. Oʻzgartirish kerak boʻlganda, kompyuter tanga qabul qiluvchiga maʼlum miqdorni berish uchun signal yuboradi. Tanga qabul qiluvchi emissiya uchun maqbul nominallarni hisoblab chiqadi va quvurlar ostida oʻrnatilgan dispenser tangalarning hisoblangan sonini qaytarish kanaliga chiqaradi, bu erdan tanga savatga kiradi, uning bajarilishi mashinaning dizayniga bogʻliq tanga qabul qiluvchisi ishlatiladi. Sinovdan oʻtmagan tangalar ham u erga tushadi.

Qoʻshimcha maʼlumotlar 

 Banknotlarni qayta ishlash qurilmasi
 Kasbiy atamalarning lugʻati

Vending mashina
Bank shartlari va uskunalari
Imprinter

Imprinter () — to'lov kartasi bilan tranzaksiyani amalga oshirishda slip berish uchun moʻljallangan mexanik qurilma. Qabul qilish nuqtasining identifikatsiya maʼlumotlari boʻrttirma boʻlgan imprinterga klishe kiritilgan. Plastik karta imprinterga solinadi va slip qoʻyiladi. Slipda qabul qilish punktining identifikatsiya maʼlumotlari va mijoz kartasining izi mavjud.

Hikoya 
Birinchi toʻlov kartalari qogʻoz boʻlib, ulardan olingan maʼlumotlar kvitansiyaga qoʻlda koʻchirilgan. Doʻkonda xaridlar uchun toʻlov jarayonini tezlashtirish va cheklarni toʻldirishda xatolikka yoʻl qoʻymaslik uchun ular mijozlar maʼlumotlari siqib chiqarilgan metall plitalardan foydalanishni boshladilar. Ushbu jarayonni soddalashtirish uchun 1940-yillarda bir nechta Amerika kompaniyalari tomonidan imprinterlar deb nomlangan maxsus qurilmalar ishlab chiqilgan. Ular toʻlov hujjatida mijozning metall tokenga siqib chiqarilgan maʼlumotlarini chop etish uchun uglerod qogʻozidan foydalanishga ruxsat berishdi. Ushbu texnologiyaning salbiy tomoni imprinter ishlab chiqaruvchilari turli xil texnikalar, kvitansiyalar va kartalardan foydalanganligi edi. Keyinchalik ushbu texnologiyani birlashtiruvchi standartlar ishlab chiqildi.

Addressograph eng yirik imprinterlar ishlab chiqaruvchisiga aylandi, 1950-yilda oʻzining birinchi bosma mashinasini ishlab chiqargan. Imprinterlar ham Farrington va Bartizan tomonidan ishlab chiqarilgan. Vaqt oʻtishi bilan imprinterlar bir qator yaxshilanishlarni boshdan kechirdilar: 1960-yillarda mexanik yoki elektr qurilma yordamida buyumning narxini yoki sotilish sanasini belgilash mumkin boʻlgan imprinterlar paydo boʻldi; imprinterlarning baʼzi modellari elektr motori bilan taʼminlangan, bu esa nusxa koʻchirish rolini harakatga keltirdi. Bugungi kunda ham POS ishlamay qolganda yoki quvvat va aloqada uzilishlar yuz berganda, imprinterlar vaqti-vaqti bilan zaxira qurilmalar sifatida foydalaniladi.

Manbalar 

1940-yillarda paydo boʻldi
Bank shartlari va uskunalari
Embossing

Kabartma ( „boʻrttirma“) — plastik kartochkaning (yoki boshqa varaq materialining) old tomonida turli xil maʼlumotlarning mexanik ekstruziyasi jarayoni. Masalan, bank kartalari uchun bular: karta raqami, amal qilish muddati, mijozning ismi va familiyasi, kompaniya nomi (korporativ mijozlar uchun)  .

Hikoya 
Birinchi toʻlov kartalari qogʻoz edi va ulardan maʼlumotlar qoʻlda koʻchirildi . Vaqt oʻtishi bilan kartalar yordamida amalga oshirilgan tranzaktsiyalar soni koʻp marta oshdi. Maxsus savdo varaqlarini toʻldirish jarayonini tezlashtirish va toʻldirishda xatolikka yoʻl qoʻymaslik uchun mijoz haqidagi maʼlumotlar qoʻllanilgan metall plitalardan foydalanila boshlandi. Birinchi , 1928 yilda Boston kompaniyasi „Farrington Manufacturing“ metall yozuvlarni chiqardi. Ushbu kartalarda mijozning manzili siqib chiqarilgan. Ular faqat kreditga layoqatli mijozlarga berilgan. Keyinchalik, 1940-yillarda  imprinterlar paydo boʻlgandan soʻng, sotib olish tartibi soddalashtirildi: sotuvchi bosmaxonaga metall plastinka qoʻydi va uning ustiga siqib chiqarilgan harflar savdo kvitansiyasida chop etildi .

Naqshlar 
Plastik kartalardagi identifikatsiya maʼlumotlarini siqib chiqarish uchun maxsus moslamalar — boʻrttirmalar ishlatiladi ().

Mexanik embosser — plastmassa yoki oʻz-oʻzidan yopishqoq lenta boʻlagiga maxsus barabanga oʻrnatilgan oldindan oʻrnatilgan harflarni (odatda lotin harflari va raqamlari) siqib chiqarishga qodir boʻlgan press u asosan plastik kartochkalarning kichik tirajlari uchun ishlatiladi, bunda yuqori unumli avtomatlashtirilgan liniyalardan foydalanish iqtisodiy jihatdan samarali emas.

Avtomatik embosser — bu plastik kartochkalarda tasvirlar siqib chiqariladigan belgilar toʻplamiga ega barabanni boshqaradigan mikrokompyuterni oʻz ichiga olgan murakkab texnik majmua. Bunday qurilmalarning mahsuldorligi soatiga bir necha yuz shaxsiylashtirishga yetishi mumkin.

Bundan tashqari, folga yordamida yozuvlarni qoʻshimcha rang berish (toʻldirish) taʼminlanishi mumkin.

Qoʻshimcha maʼlumotlar 

 Boʻrttirma

Eslatmalar 

Ishlab chiqarish jarayonlari va operatsiyalari
Bank shartlari va uskunalari