MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Vladimir aleksandrovich fok



Biografiyasi 
U Rossiyaning Sankt-Peterburg shahrida tugʻilgan. 1922-yilda Petrograd universitetini tugatgan, soʻngra aspiranturada oʻqishni davom ettirgan. 1932-yilda u yerda professor boʻldi. 1919-1923 va 1928-1941-yillarda Vavilov nomidagi Davlat optik instituti, 1924-1936-yillarda Leningrad fizika-texnika instituti, 1934-1941 va 1944-1953-yillarda Leningrad fizika-texnika instituti bilan hamkorlik qildi. instituti.

Ilmiy ishlari 
1931-yilda Leningradda „Kvant mexanika asoslari“ kitobi bosilib chiqdi. Uning muallifi Davlat optika institutining 33 yoshli xodimi, keyinchalik (1932-yildan) Leningrad universitetining professori, akademik (1939-yildan) Vladimir Aleksandrovich Fok edi. Bu kitob kvant mexanikaga doir SSSRda birinchi sistemalashtirilgan darslik boʻldi: fiziklarning koʻp avlodi ana shu darslikdan foydalanishgan.

	Mashhur sovet olimi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni V. A. Fok nazariy fizika rivojiga katta hissa qoʻshdi. Uning ishlari tortishish nazariyasiga, elastiklik nazariyasiga, optikaga, kvant mexanikaga, kvant maydon nazariyasiga bagʻishlangan. Fok kvant maydon nazariyasida kvant mexanika metodlaridan foydalandi. Zarralarning oʻzaro aylanishi, bir zarraning paydo boʻlishi, ikkinchisining yoʻqolishini miqdor jihatidan iqkilamchi kvantlash metodi deb ataladigan metod yordamida ifodalash mumkin. Uni 1927-yilda ingliz olimi P. Dirak taklif qilgan va keyinchalik (1932) V. A. Fok oʻz ishlarida rivojlantirgan.

	V. A. Fok bilan ishlash sharafiga muyassar boʻlgan kishilarning barchasini uning chuqur matematik fikrlashi, murakkab masalalarni oddiy va kutilmagan usullarda yecha olishi hayratga solardi. Ayrim tenglama va metodlar V. A. Fok nomi bilan bogʻliq. Nazariyotchi fiziklar kvant mexanikaning toʻlqin tenglamasini umumlashtirish asosida chiqarilgan Kleyn-Gordon-Fok tenglamasi bilan, koʻp elektronli sistemalarning kvant nazariyasidagi Xartri-Fok metodi bilan yaxshi tanish.

	Radiotoʻlqinlarning tarqalish nazariyasiga doir fundamental tadqiqotlari uchun V. A. Fok 1946-yilda SSSR Davlat mukofoti bilan taqdirlandi. Uning kvant mexanika va nisbiylik nazariyasiga doir tadqiqotlari 1960-yilda Lenin mukofotrga sazovor boʻldi.
Rustam Joʻrayev

Jo'rayev Rustam Mirzayevich - (1968-yil 26-iyulda Toshkent shahrida tavallud topgan) Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi qoʻmondoni, general-mayor.

Tarjimai hol 
 1968-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan.
 1986-1988-yillarda muddatli harbiy xizmatni oʻtagan.
 Oliy ma’lumotli, 1994-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademiyasini tamomlagan.
 Xizmat faoliyatini 1989-yilning aprel oyida jinoyat-qidiruv boʻlimining kichik inspektori lavozimidan boshlagan.
 1994-yildan 2003-yilga qadar Toshkent shahar Yunusobod tumani IIBda tergovchi, katta tergovchi boʻlib ishlagan.
 2003-2008 yy. – Oʻzbekiston Respublikasi IIV Jinoyat qidiruv va Tergov Bosh boshqarmalarida turli lavozimlarda xizmat qilgan.
 2008-2012 yy. – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonida inspektor, yetakchi inspektor, bosh inspektor lavozimlarida faoliyat yuritgan.
 2012-2015 yy. – Toshkent shahar IIBB boshligʻining oʻrinbosari – Tergov boshqarmasi boshligʻi.
 2015 y. fevral-oktyabr oylarida – Namangan viloyati IIB boshligʻi.
 2015-2017 yy. – Xorazm viloyati IIB boshligʻi.
 2017-2018 yy. – Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vaziri.
 2018-2020 yy. – Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vaziri oʻrinbosari – Toshkent shahar Ichki ishlar bosh boshqarmasi boshligʻi.
 Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 16 martdagi Farmoni bilan Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi qoʻmondoni etib tayinlangan.
 2020-yil 11-sentyabrda Oʻzbekiston huquqni muhozafa qiluvchi organlar qoʻl jangi federasiyasi raisi etib saylandi.
 2021-yil 27-sentyabrda Kamondan otish federasiyasi raisi etib saylandi.
 2018-yil 14-fevral kuni general-mayor unvoni berilgan.

Idoraviy mukofotlarga ega.

Manbalar
Teskari tort

Teskari tort (), teskari tort, „ichidan pirog“ — qolipda tayyorlangan va keyin teskari aylantirilgan pirojnoe yoki shirin pirog, odatda mevalardan iborat pastki qatlam tepada boʻladi.

Pishirish vaqtida mevali magʻzi (odatda toʻgʻralgan mevalar) birinchi navbatda pishirish idishining pastki qismiga yotqiziladi. Suyuq xamir ustiga qoʻyiladi. Pishirgandan keyin tort teskari idishga agʻdarilib qoʻyiladi.

Eng mashhur teskari tortlar — amerikalik ananasli teskari tort, fransuz Tarte Tatin va Braziliya yoki portugal bolo de ananas (shuningdek, bolo de abacaxi nomi bilan ham tanilgan).

Manbalar 

Tortlar
Apostol saroyi

Apostol saroyi (; ) papaning rasmiy qarorgohi, katolik cherkovi rahbari, Vatikan shahrida joylashgan. Papa saroyi, Vatikan saroyi va Vatikan saroyi nomlari bilan ham tanilgan.

Binoda Papa xonadonlari, katolik cherkovi va Muqaddas taxtning turli idoralari, xususiy va jamoat ibodatxonalari, Vatikan muzeylari va Vatikan kutubxonasi, jumladan Sistina ibodatxonasi, Rafael xonalari va Borgia kvartirasi mavjud. Zamonaviy sayyoh saroyning bu soʻnggi va boshqa qismlarini koʻrishi mumkin, ammo Sala Regia va Cappella Paolina kabi boshqa qismlar uzoq vaqtdan beri sayyohlar uchun yopiq edi. Scala Regia bir chetidan koʻrish va Sala Regiaga kirish uchun ishlatilishi mumkin.

Tarixi 
V asrda Rim papasi Simmax eski Avliyo Pyotr sobori yaqinida Lateran saroyiga muqobil qarorgoh sifatida xizmat qilgan papa saroyini qurdi.

Vatikan saroyi parvarish qilinmaganligi sababli vayronaga aylangan va Lateran saroyi 1307—1361-yillarda ikkita halokatli yongʻinni boshdan kechirgan, bu esa tuzatib boʻlmaydigan zararga olib kelgan. 1447-yilda Rim papasi Nikolay V Yevgeniy III ning qadimiy mustahkamlangan saroyini vayron qilib, yangi bino, hozirgi Apostol saroyini qurdi.

15-asrda saroy prefekt hokimiyatiga oʻtkazildi. Apostol prefektining bu pozitsiyasi 15-asrdan 1800-yillargacha, Papa davlatlari iqtisodiy qiyinchiliklarga duch kelganda davom etdi.

Tuzilishi 

Apostol saroyi papalik xonadonining prefekturasi tomonidan boshqariladi. Saroy, aniqrogʻi, Sixtus V hovlisi atrofida joylashgan taniqli tashqi tuzilmadagi mustaqil binolar qatoridir. U Avliyo Pyotr Bazilikasining saroyiga ulangan.

Sistine ibodatxonasi 

Saroy ibodatxonalarining eng mashhuri Sixtus IV sharafiga nomlangan Sistina ibodatxonasidir. U Uygʻonish davri rassomlari, jumladan Mikelanjelo, Sandro Botticelli, Pietro Perugino, Pinturikkio, Domeniko Ghirlandaio va boshqalar tomonidan bezatilgan.

Rafael xonalari 

Bu xonalar toʻplami Rafael qoʻl ostida ishlaydigan katta rassomlar jamoasi tomonidan oʻzining fresklari bilan mashhur. Ular dastlab Papa Yuliy II uchun kvartiralar toʻplami sifatida moʻljallangan edi. U 1508—1509-yillarda Urbinolik oʻsha paytda nisbatan yosh rassom boʻlgan Rafaelga va uning studiyasiga xonalarning mavjud ichki qismini butunlay qayta bezashni topshirdi.

Borgia kvartiralari 
Borgia Apartments — bu Papa Aleksandr VI tomonidan shaxsiy foydalanish uchun moslashtirilgan saroydagi xonalar toʻplami. U italiyalik rassom Pinturicchiogakvartiralarni freskalar bilan bezatishni topshirdi.

1492—1494-yillar oraligʻida chizilgan rasmlar va freskalar murakkab ikonografik dasturga asoslanib, oʻrta asr entsiklopediyalari mavzularidan foydalangan holda, esxatologik maʼnoda ishlangan.

Saroy xonalari Vatikan kutubxonasi va Vatikan muzeylarining bir qismi hisoblanadi. Xonalarning baʼzilari hozirda 1973-yilda Papa Pol VI tomonidan ochilgan Vatikan zamonaviy diniy sanʼat toʻplami uchun ishlatiladi.

Galereya

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 Arxitektura
Desmond Kinseyl

Desmond qal’asi () — Irlandiyaning Kinseyl shahridagi qal’a.

1791-yilda qal’a shahar hokimiyati ixtiyoriga oʻtkazildi va 1846-yilgacha, " Katta ocharchilik " boshlanmaguncha, shahar qamoqxonasi sifatida ishlatilgan. Ushbu fojia paytida bino ishchilarning ehtiyojlariga beriladi.

Qal’a 1500-yillar atrofida qurilgan va dastlab bojxona joyi boʻlgan. 1641-yildan keyin binoda fransuz va italyanlarni asirga olish uchun dengiz qamoqxonasi joylashgan edi. 1747-yil yanvar oyida qal’ada yongʻin sodir boʻldi, natijada 54 mahbus halok boʻldi.

1938-yilda qal’a hukumat homiyligiga oʻtkazildi. Va 1990-yillarda, katta rekonstruksiyadan soʻng, Xalqaro vino muzeyi joylashgan.

Havolalar 

 Desmond qal’asi Irlandiyadagi YuNESKOning Jahon merosi ob’ektlari saytida.
 Xalqaro vino muzeyi sayti

Manbalar 

 Cork County qal'alari
Cork okrugidagi milliy yodgorliklar
 1500-yilda paydo bo'lgan
XV asrda qurilgan qulflar
Polivka (shoʻrva)

Polivka — Belarus va Polsha taomlari, shoʻrvalarga ishora qiladi. Koʻpincha Polsha, Belarusiya va gʻarbiy Ukrainada ilgari zamonlarda tayyorlangan.

Etimologiya va tarixi 
"Polivka" soʻzi „suvga“ feʼlidan kelib chiqqan boʻlib, u oʻrta asrlarda va keyinchalik sobiq Hamdoʻstlikning barcha hududlarida keng tarqalgan. Bu soʻz dasturxonga tortilgan barcha birinchi taomlar deb ataladi va faqat nemis oshpazlik anʼanalarining tarqalishi bilan („shoʻrva“ soʻzi ishlatilgan) u fonga oʻtib ketadi va asosan aholining quyi qatlamlari xalqlar orasida qoʻllanila boshlandi.

Slavyan xalqlarining zamonaviy oshxonasida, umuman olganda, oʻz nomini olmagan barcha birinchi taomlar (rosol, karam shoʻrva, borsh, uxa) polivka deb ataladi. Eng mashhur zamonaviy polivka: qora polivka, gramatka va sharob, kvas, goʻsht va qoʻziqorin shoʻrvasi kabi boshqa polivkalar.

Tashqi koʻrinish 
Polivka turli xil (suyuq yoki quyuq turdagi) birinchi nav koʻrinishiga ega. Avvaliga u bir nechta masalliqalrdan iborat edi: kvas, tuz, goʻsht yoki qoʻziqorin qaynatmasi, pivo, pyure yoki qaynatilgan sabzavotlar asosiy komponent sifatida, keyin esa oshpazlar uni diversifikatsiya qilish uchun ziravorlar va boshqa masalliqlar qoʻshishni boshladilar.

Kartoshkaning tarqalishi bilan asosiy tarkibiy qism sifatida polivka boshlandi. Polivka koʻpincha podlivka bilan adashtiriladi, ammo ikkinchisi faqat qoʻshimcha lazzat beruvchi vosita (sous), polivka esa mustaqil taom sifatida isteʼmol qilinadi. Roʻza kunlarida polivka quritilgan baliq qoʻshilgan bilan tayyorlanishi mumkin.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Похлебкин В. В. «Национальные кухни наших народов (Основные кулинарные направления, их история и особенности. Рецептура)». — М.: «Пищевая пром-ть», 1980. — 304 с.;
 Zygmunt Gloger «Encyklopedja staropolska ilustrowana». —Warszawa.: «P. Laskauer i W. Babicki», 1900. — I—IV tom.

Havolalar 
 Похлебкин В. В. «Национальные кухни наших народов. Белорусская кухня» — М. «Центрполиграф». —1978. на сайте kuking.net  ;
 Поливка на сайте nashaniva.by;
 Belarus osh
 Polsha osh
 Ukraina osh
Medeya haykali

Medeya haykali — Kolxida malikasi Medeyaning bronza haykali. Batumida, Memed Abashidze prospekti yonida Yevropa maydonida joylashgan. Yodgorlik 2007-yil iyul oyida meʼmor David Xmaladze tomonidan ochilgan.

Tavsifi 
Gruziya port shahri — Batumidagi Medeya haykali 2007-yil iyul oyida eski shahar markazidagi Yevropa maydonida ochilgan yodgorlikdir. Haykal Qora dengizdagi shahar uchun juda baland boʻlib, qoʻshni bino va inshootlarning tomlaridan yuqoriga koʻtariladi va shaharning markaziy qismidan tashqarida koʻrinadi.

Yunon mifologiyasi qahramoni, Kolxida qiroli Etening qizi Kolxida malikasi Medeyaning bronza haykali eski namuna boʻyicha yasalgan, oq marmar bilan qoplangan tor poydevor ustida turibdi. Medeya uzatgan qoʻlida oltin junni ushlab turadi, bu malika oʻz mamlakatining buyukligi va gullab-yashnashi ramzini beradi. Uning nigohi dengizga qaratilgan, u erda, ehtimol, uch ming yil oldin, Argonavtlar va Jeyson bilan kema Kolxidaga suzib ketgan. Toʻrt tarafdagi stelada Oltin jun uchun sayohat haqida hikoya qiluvchi afsonadan parchalar joylashgan. Obyekt byudjet mablagʻlari hisobidan 1 200 000 GEL miqdorida moliyalashtirildi.

Memorial 2007-yil 6-iyulda Gruziya prezidenti Mixail Saakashvilining Batumiga tashrifi chogʻida tantanali ravishda ochilgan. Gruziya muxolifati bu yodgorlikni tanqid qilib, uni Batumi va Gruziya uchun nomaqbul hashamatli bino deb atadi.

Kechasi yodgorlik va uyning atrofidagi jabhalar rangli yorugʻlik chiroqlari bilan yoritiladi. Maydon yoshlar va sayyohlarning uchrashadigan joyidir. Yodgorlikning bevosita yaqinida yirik davlat maʼmuriyat binolari, hashamatli mehmonxonalar va shahar soat minorasi joylashgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Ketevan Gurchiani: Yigirmanchi asrda Gruziya sahnasida yunon fojiasi. In: Zara Martirosova Torlone, Dana LaCourse Munteanu, Dorota Dutsch (Hrsg.): Sharqiy va Markaziy Evropada klassik qabul qilish boʻyicha qoʻllanma. John Wiley & Sons, Nyu-York 2017, ISBN 978-1-118-83268-4, S. 548-559

Havolalar 

 Batumi.  Medeya haykali 
 Batumidagi Medeya haykali

Batumi Yodgorliklari
Pozlar

Pozlar, buuzlar (bur. buuza, ) ― anʼanaviy buryat va moʻgʻul taomidir, Irkutsk viloyati va Zabaykal oʻlkasida ham mashhur.

Tavsif 

Taxminlarga koʻra pozalar (buuza) xitoylik baozi taomining variantlaridan biri (, bāozi), bu taomning nomi qayerdan kelgani, ammo xitoylik hamkasbidan farqli oʻlaroq, buuzlarni toʻldirish goʻshtdan iboratdir.

Bundan tashqari, baozi har doim xamirturush xamiridan tayyorlanadi, buuz uchun esa bu turlardan biri xisoblanadi. Moʻgʻulistonda xamirturushli xamirdan tayyorlangan buuz mantuun buuz deb ataladi va bayramlarda tayyorlanadi. Ikkala tur ham juda mashhur.

Taom, shuningdek, gruzin xinkali va turkiy manti bilan bogʻliq. Baozi va manti singari, pozalar, qoida tariqasida, bu maqsad uchun ixtisoslashgan bugʻda pishiriladi, poznitsa deb ataladigan bosimli pishirgichning analogi. Asosiy komponentlar sifatida pozalarni toʻldirish (qiyma goʻsht) goʻsht va piyozni oʻz ichiga oladi.

Pozalar piyola shaklida boʻlib, baozi va xinkali kabi, odatda tepada teshikka ega. Tayyor pozalarning diametri taxminan 5-8 sm ni tashkil qiladi.Pozada 33 ta toʻp boʻlishi kerak, deb ishoniladi. Pozalar anʼanaviy ravishda qoʻllar bilan isteʼmol qilinadi va pozalar ichida pishirish paytida hosil boʻlgan bulon pastki qismida tishlab, hosil boʻlgan teshik orqali alohida ichiladi.

Buryatiyada bu taom ga bagʻishlangan musobaqalar oʻtkazilib, unda nafaqat buuzalar haykaltaroshlik va taomlar, balki yoshlar ham xalq madaniyati bilan tanishtiriladi. 2014-yil 31-yanvarda Buuzin Bayar tanlovida yegan pozalar soni boʻyicha rekord oʻrnatildi — 20 mingdan ortiq.

Tuva oshxonasida buuza bugʻda pishirilgan manti navidir. U mantidan koʻrinishida farq qiladi — ular moʻgʻul buuzlariga oʻxshash ochiq tepa bilan qilingan, ammo kichikroq oʻlchamlarda farqlanadi.

Taomning ruscha nomi 
2008-yildan beri turli munozara maydonchalari Rossiyada yaxshi shakllangan nomning nomini oʻzgartirish haqida bahslashmoqda. Pozaning variantini fonetik jihatdan Buryat nomini toʻgʻri yetkazadigan buuzy bilan almashtirish taklif etiladi.

Nomni oʻzgartirish uchun yana bir dalil shundaki, bu soʻz bilan assotsiatsiyalar koʻpincha hazil mavzusi boʻladi, asosan bouzalar bilan tanish boʻlmagan tashrif buyuruvchilar orasida. Nomni oʻzgartirishga qarshi boʻlganlar uzus, aholining koʻpchiligining til odati va bu taom tarqalgan mintaqada ikkala nomlanishning bir biriga bogʻlanishini ishora qiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Цыренжапов Г. Ц., Бадуева Е. Б. Бурятская кухня. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1991. — 95 с.

Havolalar 
 Сайт посвящённый буузам: https://buzy.ru/
 В Улан-Удэ названы победители конкурса «Золотая бууза»
 В столице Бурятии появится памятник буузам (позам)
 buryat oshxonasi
 mo'g'ul oshxonasi
 Tuva oshxonasi
 Dumplings
Nelson haykali Brijtaun

Nelson haykali — Britaniya vitse-admirali Horatio Nelsonning bronza haykali boʻlib, u 1813-yildan 2020-yilgacha Barbados poytaxtidagi National Heroes Square da joylashgan. Oʻshandan beri Barbados Museum & Historical Society muzeyiga koʻchirildi.

Tarixi 
2020-yil 16-noyabrda yodgorlik demontaj qilindi. Haykalni Barbados Museum & Historical Society da koʻrsatishga qaror qilindi.

1805-yilda vitse-admiral Nelson Trafalgar jangidan biroz oldin Franko-Ispan flotini taʼqib qilib, Barbadosga tashrif buyurdi. Ingliz haykaltaroshi Richard Vestmakotning bronza haykali uning sharafiga 1813-yil 22-martda Trafalgar maydoni deb nomlanuvchi maydonda oʻrnatildi. Haykal 1906-1964-yillarda chiqarilgan bir nechta Barbados pochta markalarida aks ettirilgan.

1999-yilda Trafalgar maydoni Milliy qahramonlar maydoni deb oʻzgartirildi. Maydonda haykalni topish tobora munozarali boʻlib qoldi, chunki koʻplab yodgorliklar mustamlakachilik davriga oʻxshardi. Trafalgar jangi yilligi munosabati bilan gulchambar qoʻyish marosimlari toʻxtatildi. Yodgorlik 2017-yil noyabr oyida Mustaqillik bayrami arafasida buzib tashlangan: haykal va uning poydevori koʻk va sariq rangga boʻyalgan. Poydevor boʻylab Nelsonni „irqchi va oq tanlilar ustuni“ deb taʼriflovchi yozuv bor edi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
Bronza haykallar
Barbados Tarixi
Nelson
Podlivka

Podlivka — tayyorlash paytida ajralib chiqadigan goʻsht yoki sabzavot sharbatlarini oʻz ichiga olgan suyuq sous. Sous uchun fransuz pazandalik atamasi jus: menyuda "steak au jus", "sousli biftek" degan maʼnoni anglatadi.

Sousga quyuqlashtiruvchi qoʻshilishi mumkin: un, ru; ammo, baʼzi oshpazlar buni soxtalashtirish deb hisoblashadi. Baʼzida sousni asosiy taomdan ajratib, oldindan ajratilgan goʻsht boʻlagidan ajratib tayyorlanadi. Bulyon toʻtburchaklari kabi ziravorlar va lazzat kuchaytirgichlar sousga qoʻshiladi; sharob, sut, sariyogʻ. Ovqatni dasturxonga qoʻyishdan oldin, sous qoʻshimcha ravishda olovda quyuqlashtiriladi yoki suv bilan suyultiriladi.

Goʻsht uchun sousni panjarada pishirganda, ostida toʻplangan oz miqdordagi suyuqlik qayta-qayta yigʻiladi va pishirilayotgan goʻshtning ustiga quyiladi. Bu sousning birinchi va eng qadimiy turi boʻlib, u odatda goʻshtdan oqadigan qonni oʻz ichiga oladi; shunga koʻra, Vizantiyadagi pravoslav imonlilar orasida ular oziq-ovqat uchun qondan foydalanish taqiqlanganligi sababli juda keng tarqalmagan edi. XVII-asrdan boshlab fransuz oshxonasida podlivalar gullab-yashnashi boshlandi va asta-sekin butun Yevropa va Amerikaga tarqaladi; 1848-yilda Eliza Actonning oshpazlik kitobida 15 ta sousli retseptlar keltirilgan.

Podlivalar mashhurligi tayyor podlivalar va ularni taqlid qiluvchi aralashmalariga olib keladi, ularni suv bilan suyultirish yoki dasturxonga xizmat qilishdan oldin isitish lozim.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Похлёбкин В. В. Подливки // Кулинарный словарь. — М.: Издательство «Э», 2015. — С. 295. — 456 с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Charles Sinclair. podlivka // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 449. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.
 rus oshxonasi
Souslar
Alifbo boʻyicha taomlar
Russisher tsupfkuxen

Russisher tsupfkuxen () — shokoladli xamirdan, yumshoq tvorogdan (nemischa) tayyorlangan anʼanaviy nemis shirin pirogi () vanil pudingi.

Juda oddiy retsepti, gʻayrioddiy koʻrinishi va ajoyib taʼmi tufayli bu Germaniyadagi eng mashhur shirin qandolat maxsulotlari variantlaridan biridir. Germaniyadagi har bir bola „Russisher tsupfkuxen“ nima ekanligini biladi.

Tayyorlanishi 
Tortning asosi tortga oʻxshash shokoladli xamir boʻlib, magʻzi past yogʻli yumshoq tvorogdan tayyorlanadi, mustahkamlikdagi yogurtni eslatadi. Toʻldirishga odatda vanil puding kukuni yoki limon qobigʻi qoʻshiladi. Asosiy xamirning kichik boʻlaklari magʻzi ustiga qoʻyiladi, bu esa xarakterli qora va oq tuzilishga olib keladi.

Bu pirog mashhur kesekuchen ( — cheesecake) va shokoladli tortning nemis versiyasi.

Nomlanishning kelib chiqishi 
Retsept muallifi nomaʼlum. Mintaqaga yoki mamlakatga qarab, bunday pirog "tvorog", "syrniki" yoki „tvorog pirogi“ deb nomlanishi mumkin.

Zamonaviy rus oshxonasida bunday pirojnoe tvorogning bir turi sifatida topilgan. Bundan tashqari, shunga oʻxshash pirog mavjud tvorog va smetana asosida „Korovka-Buryonka“, lekin u qadar keng tarqalgan emas.

"Kuchen" soʻzi () pirog deb tarjima qilingan va "zupfen" feʼli () „chimchilash, yirtish“ degan maʼnoni anglatadi — tort kichik „chimchilash“ xamiri bilan bezatilgan. Rus oshxonasida bunday bezak koʻpincha olma pirojnoe va beze bilan topilgan.

Rus nomli boshqa retseptlar 
Nemis oshxonasida rus deb ataladigan yana bir nechta taomlar mavjud: masalan, rus brot ( — „rus noni“, bu aslida lotin alifbosi harflari koʻrinishidagi pechene) yoki rus tilidagi tuxum (, Lit. „Rus tuxumlari“ — sarigʻi, xantal va mayonez aralashmasi bilan toʻldirilgan qaynatilgan tuxum oqinig yarmi, koʻpincha ikra bilan dasturxonga xizmat qilinadi).

Yana qarang 
 Rus birodar

Adabiyotlar

Manbalar

Havolalar 
 Рецепт пирога Руссишер цупфкухен
 Творожная запеканка — пирог с вишней
 Рецепт творожника
 nemis Pies
Ludagun

Ludagun yoki Loydagun (xit. anʼan. 驢打滾,  sodda. 驴打滚, pinin lǘ dǎ gǔn, soʻzma-soʻz: "Eshak oʻmbaloq oshmoqda) — anʼanaviy xitoy shirin guruch ruleti. Manchur oshxonasidan kelib chiqqan, keyinchalik Pekinda mashhur boʻlgan.

Kelib chiqishi 
Ludagunning kelib chiqishi xalq ertaklariga borib taqaladi. Tarixda aytilishicha, Manchur Sin imperiyasi davrida beva imperator Sysi qirollik taomlaridan charchagan va qirol oshpazidan yangi narsa pishirishni soʻragan. Bosh oshpaz yopishqoq guruch va anko loviya pastasidan taom tayyorlashga qaror qildi. Bosh oshpaz taom tayyorlab boʻlgach, Lu ismli yosh haram ogʻasi (xitoy tilida „Lyu“ deb talaffuz qilinadi, „eshak“ bilan bir xil) taomni beparvo boʻlib soya uniga uloqtirdi, lekin oshpaz taomni qayta pishirishga vaqti yoʻq edi. Oshpaz buni imperatorga tortishga majbur boʻladi. Biroq, u taʼmini maqtab, uning nima deb nomlanganini soʻradi. Oshpaz esa bu savol haqida oʻylamay, Lyuning eʼtiborsizligini koʻrsatish uchun uni „Lu Da Gun“ („dumalayotgan eshak“, „eshak dumalatdi“) deb ataydi.

Boshqa bir versiyaga koʻra, desert goʻyo kichkina eshak quruq tuproqqa dumalab u bilan butun vujudini iflos qilgandek koʻrinadi.

Ingredientlar

Zamonaviy ludagun 
Asosiy ingredientlar yopishqoq guruch uni, qizil adzuki loviya pastasi va soya uni. Ludagunni tayyorlashning aniq retsepti mintaqaga qarab farq qilishi mumkin, ammo zamonaviy ludagunni tayyorlashning umumiy bosqichlari quyidagicha tasvirlangan. Yopishqoq guruch unidan xamir qoriladi va keyin bugʻda pishiriladi. Shundan soʻng, shu tarzda tayyorlangan xamir uzun tasma shaklida shakllanadi, anko pastasi yoyilib, silindr shaklida oʻraladi. Nihoyat, xamirga qovurilgan soya uni, baʼzan maydalangan kunjut va yeryongʻoq aralashmasi sepiladi.

Anʼanaviy ludagun 
Zamonaviy ludagun bilan solishtirganda, anʼanaviy ludagundagi nachinka qizil loviya pastasi emas, jigarrang shakar siropidir. Anʼanaviy ludagong retsepti va uni sotish Chjan Szyansayi (xit. anʼana. 張江裁, sodda. 张江裁, Zhang Jiangcai pinin) v knige „Yanszindagi mashhur taom va mahsulotlar“ (xit. anʼana. 燕京民間食貨史料, sodda. 燕京民间食货史料) kitobida hujjatlashtirilgan.

Manbalar 

Desertlar
Lukaniko

Lukaniko — apelsin qobigʻi, arpabodiyon urugʻlari bilan ziravorlangan va baʼzan xushboʻy yogʻoch ustida dudlangan anʼanaviy yunon choʻchqa goʻshti kolbasasi. Lukaniko koʻpincha koʻkatlar, ayniqsa koʻk piyoz bilan ziravorlanadi. Kolbasaga asosan choʻchqa goʻshti qoʻshiladi, lekin tayyorlash uchun har qanday goʻsht mos keladi.

Lukaniko dasturxonga koʻpincha meze sifatida, kesilgan va qovurilgan holda, baʼzan saganaki bilan tortiladi. Bundan tashqari, mashhur spetsofai yunon taomining asosiy komponenti hisoblanadi.

Nomining etimologiyasi 
Lukaniko taomining nomi qadimgi Rim tilidagi lucanica soʻzidan (Janubiy Italiyadagi Lukaniya mintaqasidan) kelib chiqqan. Bu soʻz qadimgi Rim oshxonasi uchun anʼanaviy boʻlgan choʻchqa goʻshtidan kalta kolbasalarni bildiradi. Bu soʻz Yunonistonda IV-asrdan boshlab qoʻllanila boshlandi. Zamonaviy italyan oshxonasida shunga oʻxshash nom va retseptga ega lukanika taomi mavjud; Bolgariya oshxonasida bunday taom lukanka, Ispaniyada, Lotin Amerikasida va Filippinda — longaniza deyiladi.

Manbalar 

 Yunon oshxonasi
 Rim oshxonasi
 cho'chqa go'shti idishlari