Joanne Chory

Joanne Chory — amerikalik genetik oʻsimlik biologi hisoblanadi. Chory Salk Biologik tadqiqotlar institutida oʻsimliklar molekulyar va hujayrali biologiya laboratoriyasining professori va direktori va Howard Hughes tibbiyot institutining tadqiqotchisi sanaladi.

U Salk Institutining Harnessing Plants Initiative (HPI) ga rahbarlik qiladi, bu o‘simlikning karbonat angidridni ushlash va saqlash hamda turli iqlim sharoitlariga moslashish uchun tabiiy qobiliyatini optimallashtirish orqali iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish uchun innovatsion karbonat angidridni olib tashlash yondashuvi hisoblanadi. Chory va HPI jamoasi oʻsimliklarning kattaroq va kuchli ildiz tizimini oʻsishiga yordam berishni maqsad qilgan, ular koʻproq miqdorda uglerodni yerga koʻmib, tabiiy ravishda paydo boʻlgan suberin shaklida oʻzlashtirishda asosiy faoliyatni olib boradi.

Zamonaviy davrning eng nufuzli oʻsimlik biologi va zamonamizning eng yirik ilmiy novatorlaridan biri hisoblangan Choryning 30 yillik faoliyati turli muhitlar uchun fotosintez va oʻsishni optimallashtirish uchun oʻsimliklar shakli va hajmini qanday oʻzgartirishini oʻrganish uchun molekulyar genetikadan foydalanish uchun kashfiyot boʻldi.

Chory 2011-yilda Qirollik jamiyatining xorijiy aʼzosi etib saylangan va 2018-yilda hayot fanlari boʻyicha yutuq mukofoti va 2019-yilda texnik va ilmiy tadqiqotlar uchun Asturiya shahzodasi mukofoti sovrindori hisoblanadi. U oʻsimliklar biologiyasi boʻyicha Howard X. va Maryam R. Newman kafedrasini egallaydi. Shuningdek, u San-Diegodagi Hujayra va rivojlanish biologiyasi boʻlimida yordamchi professordir. Chory va uning HPI jamoasi 2019-yilda TED Audacious Project tashabbusini qo‘llab-quvvatlash uchun 35 million dollar va 2020-yilda Bezos Yer fondidan yana 30 million dollar mukofot ham oldi.

Biografiyasi 
Joanne Chory 1955-yilda Massachusets shtatining Boston shahrida tugʻilgan. Livanlik ota-onasi uni toʻrt akasi va bir singlisi bilan birga tarbiyalagan. U yuqori darajadagi taʼlimni Ogayo shtatidagi Oberlin kollejida boshlagan va u yerda biologiya fakultetini imtiyozli diplom bilan tugatgan. Keyin u Illinoys Urbana-Champaign universitetida aspiranturada oʻqishni davom ettirgan. Aynan shu yerda oʻqib, bilim yurtini tamomlagan holda, u fan nomzodi ilmiy darajasini oldi.

U Garward tibbiyot maktabida Frederik M. Ausubel laboratoriyasida doktoranturadan keyingi tadqiqotchi edi. 1988-yilda u Salk institutiga assistent sifatida u joyga ishga kiradi. Chory oxir-oqibat yeri Stephen Worlandga turmushga chiqadi, uning ikki asrab olingan farzandi bor.

2004-yilda Choryga Parkinson kasalligi tashxisi qoʻyilgan. U o‘n yildan ko‘proq vaqt davomida kasallik bilan kurashdi, biroq uning harakatini tartibga solishga yordam beradigan dori vositalari va miya implantatsiyasi yordamida u genetik tadqiqotlarini davom ettirib boradi. Chory genetikaga boʻlgan ishtiyoqi bilan bir qatorda yosh ayollarni olim boʻlishga ilhomlantirishga intiladi va doimiy ravishda ayollar uchun sohani yaxshilash ustida ishlamoqda.

Chory har doim ham genetika bilan qiziqmagan. Uning ilk martaba qiziqishlari mikrobiologiyaga qaratilgan edi. Ushbu sohadagi tadqiqotlari tufayli u genetikaga, xususan Arabidopsis oʻsimliklari ustida olib borilayotgan tadqiqotlarga chuqurroq qiziqish uygʻotdi. Genetika sohasidagi uzoq yillik faoliyati davomida u ushbu sohaga qoʻshgan koʻplab hissalari uchun koʻplab nufuzli mukofotlarga ham sazovor boʻlgan.

Faoliyati va tadqiqoti 
Joanne Chory oʻz tadqiqotlarini oʻsib borayotgan inson populyatsiyasini saqlab qolish uchun oʻsimliklarning oʻsishini optimallashtirish yoʻlini topishga qaratilgan. U Arabidopsis thalianadan namunali organizm sifatida foydalanadi, lekin uning maqsadi nafaqat A. thaliananing oʻzi emas, balki barcha oʻsimliklarning oʻsishini optimallashtirish degani. U model organizmning genlarini mutatsiyaga soladi va natijalardan ushbu mutatsiyalarning taʼsirini tushunish uchun foydalanadi. U bu maʼlumotlarga turli yoʻnalishlardan, jumladan, genetika, genomika, hujayra biologiyasi, rentgen kristallografiyasi, biokimyo va ekologiyadan ham foydalanib kelinadi. U bu oʻsimliklardagi yorugʻlik sezgirligi va gormonlarni tushunishda muvaffaqiyatga erishdi. U bu bilimdan boshqa oʻsimliklarning oʻsishini optimallashtirish uchun foydalanadi, biz tez va doimiy oʻsib borayotgan aholini yaxshiroq ushlab turishimiz mumkin degan umidda bajargan.

Chory organizmning fenotiplarini manipulyatsiya qilish uchun alohida minnatdorchilik bildiradi. Yorugʻlik signallari oʻsimliklardagi koʻplab rivojlanish jarayonlarini induktsiya qilish va tartibga solish uchun talab qilinadi. U Arabidopsisdagi yorugʻlik bilan boshqariladigan koʻchatlar rivojlanishini oʻzgartiruvchi mutatsiyalarni ajratib olish orqali ushbu murakkab jarayonni boʻlgan tadqiqotda ishtirok etdi. Uning ishi fitoxrom fotoreseptorlari va yadroviy-lokalizatsiyalangan repressorlarda etishmaydigan mutantlarni aniqladi, shuningdek, steroid gormonlar yorugʻlik bilan boshqariladigan koʻchatlar rivojlanishini nazorat qilishini aniqladi. Doktor Chory laboratoriyasi oʻsimliklarning oʻsishi va rivojlanishini oʻzgartirgan ushbu steroidlar uchun biosintetik yoʻlni manipulyatsiya qilishda va taxminiy steroid retseptorlari, transmembran retseptorlari kinazini aniqlashda ishtirok etib kelgan. Uning guruhi, shuningdek, xloroplastni yadro retrograd signaligava oʻsimlik soyasidan qochish reaktsiyalarini tushunishga hissa qoʻshgan.

Mukofoti va unvonlari 

 2020 Pearl Meister Greengard Prize
 2019 Princess of Asturias Award for Technical and Scientific Research
 2018 Gruber Prize in Genetics
 2018 Breakthrough Prize in Life Sciences
 2015 Elected to the American Philosophical Society
 2012 Genetics Society of America Medal
 2011 Elected Foreign Member of the Royal Society
 2009 Elected Foreign Associate, Académie des Sciences, France
 2008 Member, German Academy of Sciences Leopoldina
 2006 Associate Member, EMBO
 2005 Fellow of the American Association for the Advancement of Science
 2004 Kumho Award in Plant Molecular Biology
 2003 Scientific American 50: Research Leader in Agriculture
 2000 L’Oreal-UNESCO Award for Women in Science
 1999 Elected Member of the U. S. National Academy of Sciences
 1998 Elected Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
 1997 Investigator, Howard Hughes Medical Institute
 1995 Charles Albert Schull Award, awarded by American Society of Plant Biologists
 1994 NAS Award for Initiatives in Research

Manbalar

Havolalar 
 Xovard Xyuz tibbiyot institutida biografiya va tadqiqotlar
 Salk Biologik tadqiqotlar instituti fakulteti veb -sahifasi
 TED suhbati 2019 . Joan Chori: Super zaryadlangan oʻsimliklar iqlim oʻzgarishini qanday sekinlashtirishi mumkin

Yashayotgan insonlar
1955-yilda tugʻilganlar