MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Turmush tarzi

Turmush tarzi — kundalik hayot kechirish yoʻli. Lotin tilida modus vivendi deyiladi. Turmush tarzi shaxs dunyoqarashini aks ettiradi. Masalan, diniy dunyoqarashli shaxs turmush tarzi din normalari (spirtli ichmaslik, ibodat qilish) bilan belgilansa, ekologiyaga berilgan shaxs turmush tarzi atrofni kirlatmaslikka tirishish bilan xarakterlanadi.

Turmush tarzi — shaxs, ijtimoiy guruh, elat, millat, xalqning kundalik hayotini ifodalovchi tushuncha. Turmush tarziga turli jihatlar: falsafiy, sotsiologik, ijtimoiyiqtisodiy, ijtimoiyguruhiy va boshqa nuqtai nazardan yondoshiladi. Shaxs, ijtimoiy guruh Turmush tarzi muayyan davr shartsharoitlarining butun majmuasi bilan belgilanadi. Turmush tarzi ijtimoiy kategoriya. U turmush darajasi deb ataladigan iqtisodiy kategoriyaga nisbatan kengdir. Turmush darajasi, asosan, miqdor koʻrsatkichiga ega boʻlsa, Turmush tarzi ning mohiyati, mazmuni va namoyon boʻlish shakllari koʻp holatda kishilarning hayot kechirishi, mehnati, sogʻligi va hatto xulqatvori bilan ifodalanadi. Muayyan elat, millat va xalqning Turmush tarzi ularning yashash joylari bilan bogʻliq holda shakllanib oʻzgarib boradi. Oʻzbek xalqi oʻz gʻayot faoliyatida kamtarlik, kattalarga hurmat, mehnatsevarlik, bagʻrikenglik, sofdillik kabi axloqiy xislatlarga alohida eʼtibor beradi. Oʻzbek xalqidagi bunday fazilatlar milliy urfodat va anʼanalarda, kundalik hayot tarzi va millatlararo munosabatlarda aks etgan. Xalqimiz hayotida odobaxloq meʼyorlari asosidagi rasmrusumlar, anʼanalar va odatlarning ahamiyati beqiyosdir. Oʻzbek xalqi azaldan jamoa boʻlib yashab, mahalla, qoʻshnichilik udumiga qatʼiy rioya qilgan. Oilada tugʻilgan har bir goʻdakka yaxshi niyat bilan ism qoʻyilgan, savodini chiqarish uchun uni ustozmuallim qoʻliga topshirilgan. Farzandlarni hunarli va uyjoyli qilish otaonalar faoliyatining eng muhim vazifasiga aylangan. Odamlarning, xususan, yoshlarning yurishturishi, ular amal qiladigan tamoyillar hamisha jamoa nazarida boʻladi.

Akbar Oʻtamurodov.

 

Turmush tarzi - yashash shakli va hatti-harakatlar orqali aks etuvchi xulq-atvorning tashqi tomonidir.
Submadaniyat

Submadaniyat ( — „ost“ va madaniyat) jamiyatshunoslik, antropologiya va madaniyatshunoslik atamasi boʻlib, jamiyat madaniyatining keskin farqlanuvchi bir qismini anglatadi. Submadaniyat ichida oʻziga xos kiyinish, jargon, hatti-harakat va boshqa madaniy normalar boʻlishi mumkin. Submadaniyatlar milliy, demografik, professional, geografik va boshqa asoslarda shakllanishi mumkin. Bundan tashqari yoshlar orasidagi submadaniyatlar alohida ajratiladi.

Manbalar 

Submadaniyatlar
1950



Voqealar 
 Ilmiy voqealar
 Nemis muhandisi Konrad Suze dasturlanuvchi Z4 kompyuterini yigʻdi.
 Minneapolis ilmiy-tadqiqot tashkiloti birinchi tijoriy kompyuter - ERA 1101ni sotuvga chiqardi.
 17 iyun — Chikagolik jarroh Richard Louler 45 daqiqada dunyoda birinchi boʻlib inson buyragining transplantatsiyasini amalga oshirdi.
 Ingliz matematigi Alan Tyuring kompyuterni ongliligini tekshiruvchi Tyuring testini taklif etdi.
 Siyosiy voqealar
 Gʻarbiy Berlin konstitutsiyani qabul qildi.
 9 fevral — Amerikalik senator Jozef Makkarti davlat departamentida ishlovchi 205 nafar kommunistlar roʻyxatiga ega ekanligini eʻlon qiladi. "Ov" boshlanadi.
 Sport voqealari
 Ilk bora jahon chempionati doirasida Formula-1 turkumidagi avtomobillar poygasi oʻtkazildi.

Tugʻilganlar 

 22 aprel — Piter Frempton, ingliz qoʻshiqchisi, gitarachi, bastakor, The Herd, Humble Pie guruhlari ishtirokchisi.
 17 may — Novodvorskaya, Valeriya, mashhur dissident.
 9 iyul — Viktor Yanukovich, Ukraina siyosatdoni.
 30 dekabr - Byarne Stroustrup, Daniyalik kompyter olimi, C++ asoschisi.

Vafot etgan 

 19 mart — Edgar Berrouz, amerikalik yozuvchi, Tarzan haqidagi romanlar muallifi.
 14 aprel — Ramana Maharshi, hind diniy arbobi va faylasuf.
 1 iyul — Emil Dalkroz, Shveytsariyalik bastakor va pedagog.
 5 avgust — Emil Abdergalden, nemis bioximigi va fiziologi.
 29 oktabr — Gustav V, Shvetsiya qiroli (1907-1950).
 5 dekabr — Shri Aurobindo, hind faylasufi, shoir, revolyutsiyachi va Hindiston milliy-ozodlik harakati tashkilotchisi, yogin, guru va Integral yoga asoschisi.

Nobel mukofotlari 
 Fizika — Sesil Frenk Pauell — "Yadroviy jarayonlarni tadqiq etishning fotografik metodlarini va shu metodlar yordamida mezonlarni kashf etganligi uchun".
 Kimyo — Otto Pol Hermann Dilz, Kurt Alder
 Tibbiyot va Fiziologiya — Edvard Kalvin Kendall, Tadeush Reyhshteyn, Filip Shouolter Hench
 Adabiyot — Bertran Rassel — "Ratsionalizm va gumanizmning yorqin vakillaridan biri, Gʻarbda soʻz va fikr erkinligi uchun kurashuvchi shaxs sifatida".
 Tinchlik — Ralf Banch — "Regional hamkorlikni mustahkamlash yoʻlida Skandinaviya parlamentlararo ittifoqini tuzganligi uchun".
CRM

CRM () bu haridor aloqalari boshqaruvi/

Rivojlangan mamlakatlarda keng qo`llaniladi. Har bir firma, korxona o`z haridorlari bilan doimiy aloqa saqlab qolish uchun kerakli ishlarni amalga oshiradi.

Turlari:  

 Analitik CRM Strategik
 Operativ CRM
 Challenge CRM Kanal boshqaruvi

CRM da ABC Analiz ham muhim o`rin tutadi.

CRM  – bu shunday qulay vositaki mijozlar yoki hamkorlar bilan aloqa ma’lumotlarini saqlashga, sotish imkoniyatlarini aniqlashga, xizmat ko’rsatishdagi muammolarni aniqlashga va marketing kompaniyalarini boshqarishga imkon beradi.

Vazifasi 

CRM tizimlar biznesdagi deyarli barcha vazifalarni hal qilishga imkon beradigan keng funktsional imkoniyatlarga ega. Misol uchun:

Sotuvda 

 Kompaniyaga barcha murojaatlarni turli xil aloqa kanallari orqali saqlab olish;
 Mijozlar bazasini, shu jumladan potentsial haridorlarni saqlab borish;
 Barcha operatsiyalar bo'yicha ma'lumotlarni saqlab borish (bosqich nomi, loyiha bilan ishlayotgan xodim va boshqalar);
 Ishlash mudatti va vazifalar uchun vaqt taqsimoti;
 Hodim ishini kuzatib borish.

Boshqaruv 

 Hodimlar bazasini saqlash;
 Ish bajarilishini kuzatib borish;
 Vazifalarni taqsimlash;
 Hodim ishini baholash.

Moliya 

 Barcha kirim va chiqimlar bo'yicha ma'lumotlarni yig'ib borish;
 Siz hamkorlikni kengaytirishingiz mumkin bo'lgan istiqbolli mijozlarni aniqlash uchun mijozlarni tahlil qilish.

Marketing 

 Marketing ma'lumotlarini yig'ish va tahlil qilish;
 Turli manbaalarda reklama samaradorligini baholash;
 Har bir segmentni baholash bilan iste'molchilarni guruhlash.

Manbalar 

Internet

Iqtisodiyot
Marketing
Taʼminot zanjiri boshqaruvi

Taʼminot zanjiri boshqaruvi (, SCM) — butun tovar oqimini optimallashtirish bilan bogʻliq soha.

Qoʻshimcha 

 Ferenc Szidarovszky and Sándor Molnár (2002) Introduction to Matrix Theory: With Applications to Business and Economics, World Scientific Publishing. Description and preview.
 FAO, 2007, Agro-industrial supply chain management: Concepts and applications. AGSF Occasional Paper 17 Rome. 
 Haag, S., Cummings, M., McCubbrey, D., Pinsonneault, A., & Donovan, R. (2006), Management Information Systems For the Information Age (3rd Canadian Ed.), Canada: McGraw Hill Ryerson 
 Halldorsson, A., Kotzab, H., Mikkola, J. H., Skjoett-Larsen, T. (2007). Complementary theories to supply chain management. Supply Chain Management, Volume 12 Issue 4, 284-296.
 Hines, T. (2004). Supply chain strategies: Customer driven and customer focused. Oxford: Elsevier.
 Hopp, W. (2011). Supply Chain Science. Chicago: Waveland Press.
 Kallrath, J., Maindl, T.I. (2006): Real Optimization with SAP® APO. Springer .
 Kaushik K.D., & Cooper, M. (2000). Industrial Marketing Management. Volume29, Issue 1, January 2000, Pages 65-83
 Kouvelis, P.; Chambers, C.; Wang, H. (2006): Supply Chain Management Research and Production and Operations Management: Review, Trends, and Opportunities. In: Production and Operations Management, Vol. 15, No. 3, pp. 449-469.
 Larson, P.D. and Halldorsson, A. (2004). Logistics versus supply chain management: an international survey. International Journal of Logistics: Research & Application, Vol. 7, Issue 1, 17-31.
 Simchi-Levi D., Kaminsky P., Simchi-levi E. (2007), Designing and Managing the Supply Chain, third edition, Mcgraw Hill
 Stanton, D. (2017), Supply Chain Management For Dummies, First Edition. Wiley New York. 

Iqtisodiyot
Logistika
Oʻn yillik

Oʻn yillik deganda, koʻpincha oʻnlik raqamlari bir xil boʻlgan yillar majmui tushuniladi (masalan, 1980-yillar - 1980-yildan 1989-yilgacha). Shuningdek, oʻn yilga teng har qanday vaqt oraligʻiga ham aytiladi.

Yana qarang 
 Yil
 Asr
 Mingyillik

Manbalar 

Vaqt
Vaqt oʻlchov birliklari
8-iyul

8-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 189- (kabisa yilida 190-) kuni. Yil yakuniga 176 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:8-iyul bayramlari

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:8-iyul voqealari
 1659 — Qonotop jangi.
 1686 — Buda qamali.
 1709 — Shimoliy urush: Poltava jangi (tasvirda).
 1998 — Google asoschisi Larry Page „To google“ () feʼlini soʻzlar roʻyxatiga kiritdi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:8-iyulda tugʻilganlar

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:8-iyulda vafot etganlar

Havolalar 
  days.peoples.ru 

Sana
FM-2030

F.M. Isfandiyoriy (inglizcha F.M. Esfandiary) (15-oktabr, 1930 — 8-iyul, 2000), ilmiy-fantast, yozuvchi, futurolog, Belgiyada tugʻilgan, kamida 100 yil yashashiga va 2030-yilda yubileyini nishonlashiga umid qilganligi ketidan ismini keyinchalik FM-2030, deb oʻzgartirgan.

Manbalar 

Amerikalik ateistlar
1930-yilda tugʻilganlar
2000-yilda vafot etganlar
Amerikalik yozuvchilar
Magnum opus

Magnum opus (lotincha buyuk ish) yoki opus magnum — muallif, rassom yoki bastakorning shoh asari.

Misollar

Shuningdek 
 Shedevr
 Shoh asar

Lotincha iboralar
Imomat Hukmlari

Imomat hukmlari

a) Imomlikka eng haqli kishi qavm ichidagi Allohning kitobida eng mohiri (tajvidga usta, koʻp yod olgan, qiroati chiroylisi…)dir. Agar bu borada teng boʻlsalar, sunnatni yaxshiroq biluvchilari imomlik qiladi. Agar sunnatni bilishda ham teng boʻlsalar, eng avval hijrat qilganlari, hijratda ham teng boʻlsalar, yoshi kattalari, agar shunda ham teng boʻlsalar, eng birinchi islomga kirganlari imomlik qiladi.b) Bir kishi egalik qiladigan joyda ikkinchi kishi uning ruxsatisiz hargiz imomlik qilmasin, masalan, mehmon mezbonning uyida agar mezbon imomlikka yaroqli boʻlsa. Tik turishga qodir kishi oʻzidan ojiz kishi orqasida turib namoz oʻqimaydi. Faqatgina mahalla imomi kabi rotib imom kasalligi tufayli oʻtirib namoz oʻqisa, maʼmumlar ham oʻtirib namoz oʻqiydilar.

Agar imom tahoratsiz yoki biror joyiga najosat tekkan holida namoz oʻqib bersa va buni faqat namoz oʻqib boʻlgandan keyingina bilsa, u ham uning ortida namoz oʻqiganlar ham namozni qaytadan oʻqimaydilar. Tahoratsiz oʻqigan holatdagina imomning oʻzi namozini qaytadan oʻqiydi. Qavmning aksar qismi imomni yomon koʻrsa, imom bunday qavmga imomlik qilishi makruh. Tahoratli kishi tayammum qilgan imomning ortida turib namoz oʻqishi joizdir.

Manbalar 

Islom
HIM

HIM (sobiq His Infernal Majesty) fin rok-guruhidir. Musiqiy janri borasida aniq toʻxtamga kelingani yoʻq. Guruh aʼzolari love metal janriga taalluqli ekanliklarini uqtirishadi (bu ularning toʻrtinchi albomining nomi hamdir). Lekin munaqqidlar ularni gothic rockerlar, deyishadi.

Albomlar 

 Greatest Lovesongs Vol. 666 (1997)
 Razorblade Romance (1999)
 Deep Shadows and Brilliant Highlights (2001)
 Love Metal (2003)
 Dark Light (2005)
 Venus Doom (2007)
 Screamworks: Love in Theory and Practice (2010)

Havolalar 
 HIM rasmiy sahifasi 
 HIMzone666  & HIMzone666.forum  HIM haqida olmon forumlari

Alternative rock guruhlar
Fin metal guruhlari
Janr

Janr (,  – „jins“, „tur“) – sanʼat turlarida tarixan shakllangan ichki boʻlinish hamda mazkur boʻlinishni ifodalovchi tushuncha; shakl va mazmun birligidagi oʻziga xos xususiyatlariga ega boʻlgan sanʼat asarining alohida turi. Sanʼat asarlarining janr guruhlariga boʻlinishi turli (tanlangan mavzu, badiiy-gʻoyaviy mazmun, shakl jihatlari va boshqalar) mezonlarga tayanib amalga oshiriladi; har bir sanʼat turida janr tasnifi oʻziga xos tizimni tashkil etadi. 

Qadimgi, oʻrta asrlar va Uygʻonish davri sanʼatlarida janrlar orasida aniq, chegara qoʻyilmagan. Klassitsizm davri (Fransiya) dagina qatʼiy janr tizimi yaratildi. XIX asrda janrlar orasiga qatʼiy chegara qoʻyilishi bilan ayrim janrlar oʻz ahamiyati va yetakchiligini yoʻqotdi, ayrimlari (portret, manzara, konsert, simfoniya va boshqalar) ning oʻzaro taʼsirda, yangi turlarining paydo boʻlishi kabi murakkab jarayonlar yuzaga keldi. Sanʼatshunoslikda janr tushunchasi XVII asrda paydo boʻlib, jahon sanʼati tarixining barcha davrlariga nisbatan asarlarning ifodaviy va mazmun xususiyatlarini tahlil qilishda qoʻllaniladi.

Adabiyotda 
Adabiyotda (badiiy-adabiy ijod) janr asarning qaysi adabiy turga taalluqliligi, hajmi va obrazlarining qurilishi usuli (ramziyligi, majoziyligi, hujjatliligi) bilan belgilanadi. Janrning 3 asosiy turi mavjud: epik janr (qahramonlik dostonlar, roman va hikoya), lirik janr (qasida, elegiya, sheʼr, qoʻshiq va boshqalar), dramatik janr (tragediya, drama, komediya). Mazkur janrlar asar mavzusiga koʻra yanada maydaroq qismlarga ham boʻlinadi (maye, maishiy, psixologik mavzudagi romanlar; hajviy, lirik komediyalar va vodevil va boshqalar).

Tasviriy sanʼatda 
Tasviriy sanʼatda, avvalo, tasvirlanayotgan narsaga, baʼzan tasvir xususiyatiga koʻra asosiy janrlar belgilanadi (maye. portret, manzara va boshqalar). Keyingi (yanada mayda) boʻlinishlar badiiy ijodda bilish, gʻoyaviy baholash, badiiy obraz boʻlaklari aralashuvi bilan aniqlanadi. Shunga koʻra, portretchi rassom nuqtayi nazari umumiy (portret)gina boʻlib qolmay, shuningdek, istehzoli (sharj) va qahrli fosh etuvchi (karikatura) shakliga ega boʻlishi mumkin. Asosiy janrlarning janrchalari tasvir sohasini xususiyni yanada xususiylarga boʻlishlarda hosil boʻladi (maye, dengiz koʻrinishi marina – manzaraning bir turi va sh. k.).

Kinematografiyada 

 Animatsion film
 Dahshatli film
 Detektiv film
 Drama (kino va televideniye)
 Erotik film
 Fentezi
 Hujjatli film
 Jangari film
 Kinokomediya
 Melodrama
 Tarixiy film
 Triller film
 Vestern

Musiqada 
Musiqada asarlarning hayotdagi oʻrni, ijro etilish joyi va sharoitiga koʻra, maishiy, marosim, bazm va bayram, harbiy musiqa, konsert, kamer musiqasi kabi; ijro xususiyatlariga qarab, vokal va cholgʻu musiqasi, shuningdek, yakka, ansambl, xor, orkestr musiqasi va boshqalar guruhlar ajratiladi. Mazmun va badiiy mohiyati nuqtayi nazaridan musiqada ham epik (maye, kitobxonlik yoʻllari, doston termalari, ballada va boshqalar), lirik (ashula, ariya, madhiya, poema va boshqalar) hamda dramatik (musiqiy tomosha, musiqali drama, opera va simfoniya kabi) turlarini belgilash mumkin.

Adabiyotlar 
 Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Sanʼat
Leybl

Leybl yoki Musiqa kompaniyasi (inglizcha record label – „yozish yorligʻi“) – audio- va videomahsulot ishlab chiqarish, tarqatish hamda reklama qilish bilan shugʻullanuvchi kompaniyalarning savdo belgisi. Odatda asarlarni nashr etish, ishlab chiqarish jarayoni, ishlab chiqarish, tarqatish, targʻib qilish, mualliflik huquqini kuzatish, yangi sanʼatkorlarni topish, rivojlantirish va shartnomalar tuzish bilan shugʻullanadi.

Manbalar
Yapon tili

Yapon tili — Yaponiyaning rasmiy davlat tili. yapon tilining genetik aloqalari, yaʼni uning u yoki bu til oilasiga mansubligi uzoq vaqt aniqlanmagan: u goh oltoy tillariga, goh avstronez tillariga mansub deb kelingan. Soʻnggi oʻnyilliklardagi tadqiqotlar yapon tilining oltoy tillari oilasiga mansubligini isbotlamoqda. Bu til, asosan, Yaponyada, shuningdek, Osiyo, Amerika va Yevropaning bir qancha mamlakatlari (AQSH, Kanada, Braziliya va boshqalar) da, Avstraliyada tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 126 million (Yaponiyaning oʻzida — 124 million) kishidan ortiqroq (2000). Yapon tilida, asosan, shimoliy, sharqiy, gʻarbiy va janubiy lahja guruhlari farqlanadi. Fonologik tizimi avstronez tillarinikiga yaqin boʻlib, adabiy tilda 35 fonema (jumladan, 5 ta unli) mavjud. Unlilar choʻziqlik qisqalik, undoshlar esa yakka va qoʻshaloq kelish xususiyatlariga ega boʻlib, bu xususiyatlar koʻpincha maʼno farqlash uchun xizmat qiladi. Grammatik tizimi oltoy, xususan, turkiy tillardagiga oʻxshash: ot va feʼl turkumlaridagi koʻmakchi, yuklama xarakteridagi soʻzlar va qoʻshimchalar, soʻz tartibida aniqlovchining aniqlanmishdan oldin, kesimning hamma vaqt gap oxirida kelishi. Leksikasida asl yapon soʻzlaridan tashqari xitoy tilidan oʻzlashgan soʻzlar ("kango") koʻp boʻlib, ular Yapon tiliga xitoy yozuvi bilan birga kirib kelgan. Zamonaviy oʻzlashma soʻzlar ("gayraygo") asosan ingliz tilidan kirib kelmoqda. Har ikkala turdagi oʻzlashma soʻzlar oʻzining fonologik, morfologik va grammatik xususiyatlariga ega. Asl yaponcha soʻzlar va grammatik koʻrsatkichlar yapon yozuvining xiragana shaklida, chet tillardan kirib kelgan soʻzlar esa katakana shaklida yoziladi (qarang Yapon yozuvi). Hozirgi Yapon tili uslubiy jihatdan ham rangbarangdir: kitobiy va ogʻzaki nutq aniq chegaralanib turadi, turli funksional uslublar farqlanadi, nutqning odobhurmat darajasiga qarab tabaqalanishi, erkaklar va ayollar nutqidagi farqlanishlar va boshqalar 9—10 asrlarda gʻarbiy (kioto) lahja asosida adabiy til ("bungo" — yozma til) shakllangan. 13—14 asrlarda bungo meʼyorlari ogʻzaki nutqdan farqlana boshlagan. 1868-yil Meyji inqilobidan keyin sharqiy (tokio) lahjaga asoslangan adabiy til shakllangan. 20-asr oʻrtalarigacha har ikkala adabiy tildan foydalanib kelingan. Shundan keyingi davrda toʻliq shakllangan zamonaviy adabiy til, bungoning baʼzi elementlarini saqlab qolgan holda, uning oʻzini isteʼmoddan siqib chiqargan. Hoz. kunda adabiy Yapon tili ayrim oʻziga xos shevalarni ("kansay" — markaziygʻarbiy, "okinava" — janubiy) hisoblamaganda, qolgan barcha shevalarni ham isteʼmoldan chetlashtirmoqda. Mahalliy lahja va shevalardan oila doirasidagina foydalanilmoqda. @ssumx

Adabiyotlar 

Yapon tili
Leonardo da Vinci

Leonardo di ser Piero da Vinci (, 1452-yil 15-aprel, Vinchi shaharchasi yonidagi Ankiano qishlog'i, Florensiya yaqinida — 1519-yil 2-may, Ambuaz yaqinidagi Klo-Luse qasri, Turen, Fransiya) — buyuk italyan musavviri va olimi, italyan Renessansi ideali - "mukammal inson" (homo universale) namunasi.

Leonardo da Vinci A. Verrokkodan taʼlim olgan (1467— 72). L. da V. oʻz davrining insonparvarlik gʻoyalariga javob beradigan mukammal inson qiyofasini yaratdi; ilk asarlaridayoq mayin nur-soya vositasida shaklning oquvchan hajmini koʻrsatdi. Asarlarida diniy mazmunni xilma-xil insoniy hissiyotlar koʻzgusiga aylantiradi. Hisobsiz kuzatishlari natijalarini turli usullarda bajarilgan chizgilarida muhrlagan. Ayniqsa, yuz ifodasini berishda katta mahoratga erishdi. Baʼzan tashqi koʻrinish (yuzdagi zoʻrgʻa ilgʻab olinadigan tabassum) bilan odamlar chehrasini jonlantirib, ularning ichki dunyosi (nozik koʻngil holati)ni ifodalaydi: "Madonna Benua" (taxminan 1478), "Qoyadagi Madonna" (1483—94, 2-nusxasi 1497—1511), "Maxfiy kechalar" devoriy rasmi (1495—97), "Angyari jangi" (1503—06), "Mona Liza" ("Jokonda" nomi bilan mashhur, taxminan 1503), "Ioann Krestitel" (taxminan 1513—17); dunyo halokati ifodalangan "Toshqin" rasmlar turkumi (taxminan 1514— 16)da tabiatning dahshatli ofatlari oldida insonning ojizligi, tabiiy jarayonlarning takrorlanishini aqliy tasavvuri bilan uygunlashtiradi.

L. da V. dunyoqarashini oʻrganishda uning yon daftari va qoʻlyozmalari (taxminan 7 ming varaq), shogirdlaridan F. Melsi tomonidan uning yozmalari asosida tuzilgan "Rangtasvir haqida risola"si Yevropa amaliyoti va nazariyasiga taʼsir koʻrsatgan muhim manbadir.

Meʼmor sifatida L. da V. "ideal" shahar va gumbazli ibodatxonaning turli xil loyihalarini ishlab chiqdi. Olim va muhandis sifatida oʻz davri fanining barcha sohalarini boyitdi, ayniqsa, eʼtiborni mexanikaga qaratdi. Yaratishga boʻlgan ehtiros uni oʻz davridan ilgarilab ketishiga olib keldi: yer kavlaydigan mashina, uchish apparatlari, suv osti kemasi, bosma, toʻquvchilik va boshqa dastgohlar loyihalari shular jumlasidan.

Manbalar
9-iyul

9-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 190- (kabisa yilida 191-) kuni. Yil yakuniga 175 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:9-iyul bayramlari

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:9-iyul voqealari
 1357 — Karl ko’prigi qurildi.
 1762 — Pyotr III taxtdan qulatildi.
 1790 —  ikkinchi Rochensalm jangi (tasvirda).
 1932 — San-Pauluda Braziliya hokimiyatiga qarshi qo’zg’olon.
 2011 — Janubiy Sudan o’z mustaqilligini e’lon qildi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:9-iyulda tugʻilganlar
 2005 — Toyirov Bobir 
2005 yil 9-iyul sanasida iqtidorli o'zbek Toyirov Bobir dunyoga keladi.

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:9-iyulda vafot etganlar

Havolalar 
  days.peoples.ru 

Sana
Turkiy til

Eski o`zbek, tatar, qozoq, qirg`iz, uyg`ur va turkman tillarini asosi. Eski kitoblar hammasi turkiy tilda bitilgan.

Tarix
Turkiy millat

Turkiy millatlar quyidagi millatlardan iborat:
O`zbeklar
Qirg`izlar
Turkmanlar
Qozoqlar
Tatarlar
Axisqalar
Turkiya Turklari
Sahalar (Якут)
Chuvashlar
Boshqirtlar
Qibris Turklari
Qirim
Tuva
Uranxay
Altay Turklari
Qoraqolpaqlar

Shuningdek
 Turkiy xalqlar

Turkiy xalqlar
10-iyul

10-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 191- (kabisa yilida 192-) kuni. Yil yakuniga 174 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:10-iyul bayramlari

 Bagamalar — Mustaqillik kuni.
— Armiya kuni
— Harbiylar zafari kuni.
— Natto kuni.

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:10-iyul voqealari
 1040 — Godiva xonim shahar boʻylab yalongʻoch holda sayr qildi  (tasvirda).
 1460 — Northampton jangi.
 1547 — Fransiyada oxirgi duel.
 1712 — Sankt-Peterburgda Petropavlovsk cherkovi qurib bitkazildi.
 1925 — AQShda „maymunlar ishi“ boshlandi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:10-iyulda tugʻilganlar

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:10-iyulda vafot etganlar

Havolalar 
 days.peoples.ru 

Sana
11-iyul

11-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 192- (kabisa yilida 193-) kuni. Yil yakuniga 173 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:11-iyul bayramlari
 Butunjahon shokolad kuni

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:11-iyul voqealari
 1302 — Kurtr jangi.
 1405 — Zhen He (tasvirda) Afrikaga yoʻl oldi.
 1941 — Ikkinchi jahon urushi: Vitebsk jangi.
 1995 — Bosniya urushi: serblar Srebrenitsani egallashdi va qurolsiz musulmonlarni qirib tashlashdi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:11-iyulda tugʻilganlar

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:11-iyulda vafot etganlar

Havolalar 

 days.peoples.ru 

Sana
12-iyul

12-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 193- (kabisa yilida 194-) kuni. Yil yakuniga 172 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:12-iyul bayramlari

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:12-iyul voqealari
 1580 — Injilning toʻliq shakli (tasvirda) nashr qilindi.
 1901 — Reyxstagda duel mumkinligi belgilandi.
 1943 — Proxorovka jangi.
 1962 — Londonda The Rolling Stones guruhining ilk konserti.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:12-iyulda tugʻilganlar

 1916 — Lyudmila Pavlichenko; Ikkinchi jahon urushi snaperi, Sovet Ittifoqi Qahramoni

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:12-iyulda vafot etganlar

Havolalar 
 days.peoples.ru 

Sana
13-iyul

13-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 194- (kabisa yilida 195-) kuni. Yil yakuniga 171 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:13-iyul bayramlari

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:13-iyul voqealari
 1728 — birinchi Kamchatka ekspeditsiyasi boshlandi.
 1870 — Otto fon Bismark Ems depeshasini jo’natdi.
 1897 — Giulelmo Marconi radioga patent oldi.
 1923 — Gollivud belgisi o’rnatildi.
 1930 — Urugvayda FIFA Jahon chempionati 1930 boshlandi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:13-iyulda tugʻilganlar

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:13-iyulda vafot etganlar

Havolalar 
 days.peoples.ru 

Sana
14-iyul

14-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 195- (kabisa yilida 196-) kuni. Yil yakuniga 170 kun qoladi.

Bayramlar 
Smorodina kuni
Yana qarang: :Turkum:14-iyul bayramlari

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:14-iyul voqealari
 1099 — Salib yurishlari: Quddus egallandi.
 1867 — Alfred Nobel dinamitni koʻrgazma qildi.
 1896 — birinchi rus avtomobili chiqdi.
 1902 — Venetsiyada Mark cherkovi (suratda) qulab tushdi.
 1969 — Salvador va Gonduras oʻrtasida futbol urushi.

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:14-iyulda vafot etganlar

Havolalar 

  days.peoples.ru 
https://www.instagram.com/invites/contact/?i=zqrcmtup50rg&utm_content=mbdc4zx
Sana