MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Osiyo boʻrisi

Osiyo boʻrisi - Boʻrilarning Canis lupus kenja tur populyatsiyaslaridan biri bo'lib Janubi-gʻarbiy Osiyodan tortib Hindiston submintaqasigacha boʻlgan hududlarda yashaydi. Osiyo boʻrilari odatda kichik guruhlarda harakatlanib, qolgan turdosh kulrang boʻrilarga nisbatan kamroq ovoz chiqaradi va ayyorligi bilan ajralib turadi. Osiyo boʻrisi dunyodagi kulrang boʻrilar orasida eng katta yoʻqolib ketish xavfi ostidagisi hisoblanadi va ularning soni 2000-3000 orasida deb taxmin qilinadi.

Tashqi koʻrinishi 
Osiyo boʻrisi tashqi koʻrinishidan yevroosiyo boʻrisiga oʻxshasa-da, jussasi kichikroq, ustidagi yungi kaltaroq va tagida esa deyarli yungi yoʻq. Yelkasigacha boʻlgan balandligi odatda 57-72 sm, vazni esa erkaklarida 19dan 25 kggacha, urgʻochilarida 27dan 22 kggacha boʻladi. Katta yoshli osiyo boʻrisining burnidan dumigacha boʻlgan uzunligi 103-147 sm oraligʻida farqlanadi. Yungi odatda kulrang-qizgʻish bilan qizgʻish-oq ranglarda boʻladi.

Yashash tarzi 

Ularning yashash odat qolgan kulrang boʻri kenja turlariga oʻxshab ketsa-da, ular nisbatan kichik 6-8 boʻridan iborat toʻdalarda yashashadi. Ular odatda oktabrning oʻrtalaridan dekabrning oxirlarigacha bolalaydi. Ularning yashash hududlarida boshqa yirtqichlar ham uchraydi, jumladan Bengal yoʻlbarsi, Bengal tulkisi, qoʻngʻir ayiq, tillarang chiyaboʻri, Osiyo sheri, qoplon.  

Osiyo boʻrilari odatda antilopa, kemiruvchilar va yovvoyi quyonlarni ov qiladi. Ushbu boʻrilar tungi payt uygʻoq boʻladi va quyosh botgandan to quyosh chiqishiga qadar ov qilishadi. Osiyo boʻrilari tezligi va chidamliligi bilan qolgan turdoshlaridan ajralib turadi. Ular turli xil oʻljalar turli xil usullar orqali ov qiladi.

Tarqalishi 

Avvalari hindlar boʻrilar odamlarga yoki chorva mollariga tashlansa ham ularga hosilga laʻnat tegadi deb tegishmagan. Ammo Brinatiyaning Hindistonda hukmronlik qilgan paytida odamlar va chorvachilik mollariga tashlangani uchun ularni ov qilish boshlandi. Britaniya hukmronligining 1871 va 1916-yillar oraligʻida 100 000dan ortiq hind boʻrilari oʻldirilgan.

Hozirgi kunda osiyo boʻrilari Hindistonning turli shtatlarida uchraydi, jumaladan Gujarot, Rajastan, Haryana, Uttar Pradesh, Madya Pradesh, Jharkhand, Maharashtra, Karnataka, Kerala va Andhra Pradesh. Ular asosan muhofaza qilinadigan hududlardan tashqarida yashagani sababli ularning soni 2000-3000 orasida ekanligi taxmin qilinadi. Butan ham mavjudligi aytilsada, ularning odamlar koʻrgani haqida hech qanday ma'lumot mavjus emas.

Manbalar 
Pokistondagi sutemizuvchilar
Hindistondagi sutemizuvchilari
IUCN Qizil roʻyxatiga kiritilgan yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan turlar
Kastamonu Universiteti

Kastamonu universiteti 2006-yilda Turkiyaning Kastamonu shahrida tashkil etilgan davlat universitetidir. Bugungi kunda universitet 13 ta fakultet, 2 ta institut, 4 ta kollej va 13 ta kasb-hunar maktabi bilan oʻz faoliyatini davom ettirmoqda. Ta’lim haligacha Usmonli davridan qolgan tarixiy binolarda olib boriladi. 
Kastamonu universitetining 810 nafar professor-oʻqituvchilari 16894 nafar bakalavr va 4452 nafar magistratura talabalariga ta’lim berib kelmoqda.

Tarixi

Kastamonu Universiteti Vazirlar Kengashining 2006-yil 17-martdagi 5467-sonli Qarori bilan tashkil etilgan. Universitetning taʼsischi rektori professor Dr. Kadri Yamach boʻlgan. Kastamonu Universitetining hozirgi rektori prof. Dr. Ahmet Hamdi Topaldir.

Kampus
Universitetning asosiy kampusi Kuzeykent shaharchasida joylashgan. Kampus tarkibiga 1 ta kasb-hunar maktabi binosi, konferentsiya zali, yopiq sport zali, 10 ta laboratoriya, ilmiy markazlar, ochiq va yopiq sport maydonchalari va yotoqxona kiradi. Kampus mydoni 800 gektarni tashkil etadi.

Yotoqxonalar
Kastamonu universiteti kampuslarida jami 10 ta talabalar yotoqxonasi mavjud. Talabalar turar joylari joylashgan hududlarda sport maydonchalari, sport zallari, futbol va basketbol maydonchalari va tennis kortlari mavjud. Bundan tashqari, kampusda savdo markazi, bank filiallari bor. Yotoqxonalar va shahar markazi oʻrtasida mikroavtobuslar va shahar avtobuslari soat 07:00 dan 24:00 gacha qatnovni amalga oshiradi. 

Kastamonu universitetida o‘quv yili ikki semestrdan iborat. Oʻquv yilining birinchi semestri odatda sentyabr oyining oxirgi haftalarida boshlanadi va yanvar oyi oʻrtalarida tugaydi. Ikkinchi semestr fevral oyining  oʻrtalarida boshlanadi va iyun oʻrtalarida tugaydi.

Akademik birliklar
Fakultetlar
 Taʼlim fakulteti
 Veterinariya fakulteti
 Sanʼat va fanlar fakulteti
 Muhandislik va arxitektura fakulteti
 O‘rmon xo‘jaligi fakulteti
 Iqtisodiyot va maʼmuriy fanlar fakulteti
 Ilohiyot fakulteti
 Aloqa fakulteti
 Baliqchilik fakulteti
 Turizm fakulteti
Institutlar
 Fan va texnologiya instituti

Havolalar
Rasmiy sayt

Manbalar
Shelly oroli ( Chig'anoqli orol

Shelli oroli 2017-yil aprel oyida Shimoliy Karolinaning tashqi qirg'oqlarida qumli qirg'oq sifatida shakllana boshlagan qumli orol hisoblangan. Bu orol Shimoliy Karolina shtatining Bakston shahridagi Keyp-Poyntning uchida joylashgan bo'lib, Mariya to'foni o'tishi bilan orol sezilarli darajada qisqargan. Yarim oy shaklidagi bu orolning uzunligi taxminan bir mil va kengligi esa  dan ortiq bo'lgan eng katta darajada hisoblanadi. Sohilda juda ko'p miqdordagi chig'anoqlar topilganligi sababli mahalliy aholi uni Shelli oroli deb atashgan.(Shell so'zi ingliz tilidan olinganda chig'anoq degan ma'noni beradi). 2018-yil boshida esa orol g'oyib bo'ldi.

Geografiya 
Orol Hatteras orolidan bir necha yuz fut uzoqlikda joylashgan bo'lib, suv chuqurligi  dan oshmasligi hisoblangan. .  Atrofdagi hudud esa Atlantika qabristoni deb ham ataladi.   Bu hududda kichik quruqliklar tez-tez paydo bo'ladi va yo'q bo'lib ketishi kuzatilgan, ammo Shelli oroli o'zining kattaligi va shakllanish tezligi bilan juda ajralib  turardi.  Orolning paydo bo'lishining asosiy sabablaridan biri bu, o'tgan qishda kuchli shimoli-sharqiy bo'ronlarning yo'qligi va odatdagidan ko'proq janubi-g'arbiy shamollar bo'lib, bu hududda qo'shimcha qum to'planishidan orol paydo bo'la boshlaydi. 

Orol alohidaligicha qolishiga qaramasdan, u Shimoliy Karolina shtatidagi Dare okrugi yurisdiktsiyasiga kiradi. Agar u Hatteras oroliga qo'shilish uchun etarlicha o'sgan hisoblansa, u federal yurisdiktsiyaga tushib, Hatteras milliy dengiz qirg'og'ining bir qismiga aylanishi mumkin bo'lgan bo'lar edi.  2017-yil sentabr oyida tadbirkor Ken Barlou nomli shaxs yerga egalik qilishni so‘rab, orolga qarshi da’vo arizasi bilan chiqqan.  O'sha paytda mutaxassislar orol alohida er shakli sifatida to'liq yil davom etmasligi mumkinligi haqida ogohlantirgan. 

2017-yil 18-sentabr holatiga ko‘ra, Shelli oroli suv oqimi past bo‘lgan paytda quruqlikka ulangan va suv toshqin paytida orolni materikdan ajratishda davom eta boshlagan.  Keyingi bir necha hafta ichida esa orol va materik o'rtasidagi kanal yana chuqurlasha boshlagan. 

2017- yil sentyabr oyining oxirlarida, Mariya to'foni o'tgandan so'ng, Shimoliy Karolina orolning 70% ga qisqarganini, materikga eng yaqin qismi qayta biriktirilganini va quruqlikning kichik oval qismi dengizda bog'lanmaganligi haqida taxmin qilishgan.  

Landsat 8- orqali 2018-yil 16-fevralda olingan fotosuratlar orolning butunlay yo‘q bo‘lib ketganini va orolda qolgan qismlar esa  Shimoliy Karolina shtatidagi Keyp-Poynt bilan birlashib ketganini ko‘rsatdi.

Egalik da'vosi 
Virjiniya shtatining Mexaniksvill shahrida yashovchi tadbirkor va Ken Barlou 2017-yil 7-avgustda Dare okrugi daʼvolar reestrida rasmiylashtirilgan daʼvo arizasi orqali orolning qonuniy egasi ekanligi haqida daʼvo qilgan.  Barlou o'z da'vosini 2018-yil boshida orolning aniq g'oyib bo'lganiga qaramasdan, u yana bir bor tasdiqlagan.

Ma'lumotnomalar
Qovuqning ekstrofiyasi

Ekstrofiya (yunoncha ekesrōķ – eversiya) – tugʻma nuqson boʻlib, siydik pufagi tananing ichida emas, balki tashqi tomonga joylashadi va qorin oldingi devorining nuqsonini toʻldiradigan va uning qirralari bilan birlashtirilgan pufakchali plastinka billan namoyon boʻladi. Uretra ham shakllanmagan va vesikal plastinkadan (epispadias) choʻzilgan plastinka koʻrinishiga keladi. Siydik pufakchaning pastki qismidagi siydik yoʻllarining teshiklari orqali oqib chiqadi.

Genitouriya tizimidan tashqari, ekstrofiya bilan kasallangan bolalar boshqa bolalardan farq qilmaydi va tengdoshlari bilan bir xil tarzda rivojlanadi.

Agar siydik pufagini rekonstruksiya qilish ekstrofiyani davolashga ixtisoslashgan pediatrik urologik jarroh tomonidan amalga oshirilsa, bosqichma-bosqich davolash natijasida mustaqil siydik chiqarishni muvaffaqiyatli tiklash ehtimoli 40-80% ga oshishi mumkin.

Ekstrofiya 
Ekstrofiya juda kam uchraydigan nuqson hisoblanadi va har 30 000 yangi tugʻilgan chaqaloqqa oʻrtacha 1 bola ekstrofiya bilan kasallanadi. Biroq, bu oilada keyinchalik yana takrorlanishi mumkin. Shunday qilib, Ebert va boshqa olimlarning maʼlumotlariga koʻra, xuddi shu ota-onadan yana bir ekstrofiya bilan bola tugʻilish ehtimoli 0,3-2,8% ni tashkil qilishi mumkin. Bundan tashqari, ekstrofiya bilan kasallangan oʻgʻil bola tugʻilish ehtimoli ekstrofiya bilan kasallangan qiz tugʻilishi ehtimolidan 1,3-2 baravar yuqori.

Ekstrofiyaning klinik koʻrinishlari 
Ekstrofiyaning klinik koʻrinishi ekstrofiyaga uchragan qovuq maydoni qanchalik katta yoki kichikligiga bogʻliq boʻladi. Ekstrofiya „oddiy“ epispadiasdan, kloakal ekstrofiyagacha boʻlgan holatlarning butun koʻrinishini oʻz ichiga oladi, deb qaraladi, ekstrofiyaning klassik shakli jiddiylik nuqtai nazaridan oʻrtada joylashgan. Bundan tashqari, ekstrofiya „qisman“ boʻlishi ham mumkin (epispadiassiz), ikkita pufakcha (biri „normal“ va ikkinchisi ekstrofiyalangan) boʻlishi ham mumkin va baʼzida „qoʻshma“ deb ataladigan patologiyalar ekstrofiya bilan birga namoyon boʻladi.

Ekstrofiyani davolash 
Ekstrofiyani davolash jarrohlik aralashuvi bilan amalga oshiriladi. Davolash rejasi nuqson darajasi va turiga qarab tuziladi. Har bir davolash rejasi alohida individuallikni talab qiladi, chunki ekstrofiyali ikkita bola mutlaqo bir xil boʻlmaydi. Bolalarda ekstrofiyani davolash sezilarli darajada rivojlangan va takomillashishda davom etmoqda.

Soʻnggi 30 yillikda siydik pufagining plastik jarrohligi juda keng tarqalgan aralashuvga aylandi va 80-90-yillarda keng tarqalgan boʻlib, toʻgʻri ichak orqali siydik chiqarishda buyrak asoratlarining sezilarli darajada tezlashishi tufayli asta-sekin toʻgʻri ichakka siydik chiqarish operatsiyasini amalga oshirishadi.

Manbalar

Havolalar 

 Quviq Ekstrofiyasi Jamiyati Assotsiatsiyasi
 Quviq va epispadiasning ekstrofiyasi – Boston bolalar kasalxonasi
 Quviq ekstrofiyasi va epispadias haqida veb-sayt 
 Quviqning ekstrofiyasi

Adabiyotlar 

 Shimkevich V. M.,. Ekstrofiya mochevogo puzirya // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). – SPb., 1890—1907.
Alifbo boʻyicha kasalliklar
Meksika boʻrisi

Meksika boʻrisi - Boʻrilarning Canis lupus kenja tur populyatsiyaslaridan biri boʻlib Janubiy-sharqiy Arizona, Janubiy New Mexico va Meksikaning shimoliy hududlarida yashaydi. U bir paytlar gʻarbiy Texasda ham tarqalgan. Katta ehtimol bilan uning ajdodlari Shimoliy Amerikadagi birinchi kulrang boʻrilardan boʻlgan. U xalq orasida lobo nomi bilan ham tanilgan. AQSHning 1972-yildagi Endangered Species Act qonuniga asosan yoʻqolib ketish xavfi ostidagi turlar roʻyxatiga kiritilgan.

Tashqi koʻrinishi 

U Shimoliy Amerikadagi kulrang boʻrilarning eng kichigi boʻlib, turdoshi C. l. nubilusga oʻxshab ketadi. Ammo kichik jussasi, tor bosh chanogʻi va nisbatan toʻq yungi bilan ajralib turadi. Yungi sargʻish-kulrang, orqasi va dumi esa qora tusga ega.

Yashash tarzi 

Meksika boʻrisi dunyodagi qolgan boʻrilar kabi yirik tuyoqli hayvonlar bilan oziqlanadi. Rocky Mountain bugʻusi boʻri ozuqasining 76-80%ini tashkil qiladi. Shu jumladan u xachir kiyik, oq dumli kiyik, pekari kabi Shimoliy Amerikaga xos turlar va boshqa quyon va olmaxon kabi kichik sut emizuvchilar bilan oziqlanadi. Chorva mollari oʻtlaydigan yerlarda ozuqasining 16%iga yaqinini chorva mollari tashkil etadi. Meksika boʻrisi yashaydigan yerlarda boshqa etxoʻrlar ham yashaydi. Ular togʻ sherlari, qora ayiqlar, koyotlar, yovvoyi mushukalar, qizil va kulrang tulkilardir.

Hozirgi aholisi 
Fish and Wildlife Servicesning aniqlashicha 2023-yil 28-fevral holatiga Janubi-gʻarbiy Amerikadagi erkinlikdagi meksika boʻrilarining soni 241taga yetgan. Ularning 136tasi New Mexicoda and 105tasi Arizonada. Boʻri bolalarining yillik yashab ketish darajasi 67%ni tashkil etdi. 109ta boʻriga (boʻrilarning 45%ida) ularni monitor qilish va boshqarish uchun boʻyinbogʻlar taqilgan. 2022 yili 2017-yildan beri eng kam oʻlim (12ta oʻlim) qayd etilgan yilga aylandi. Tutqunlikdagi jami Meksika boʻrilari soni 380tani tashkil etgan. Meksikada esa 45ga yaqin ushbu turdagi boʻrilar mavjud.

Manbalar
Jamaluddin Jarjis

Jamaluddin bin Mohd Jarjis (1951-yil 25-may – 2015-yil 4-aprel) – Malayziyalik siyosatchi, diplomat hamda Fan, texnologiya va innovatsiyalar vaziri. U Malayziyaning Qoʻshma Shtatlardagi maxsus vakili boʻlib ishlagan.

Yoshligi va taʼlim olishi 
Jamaluddin Jarjis 1951-yil 25-mayda Pekan shahrida tugʻilgan. 1974-yilda Buyuk Britaniyaning Manchester universitetida elektrotexnika boʻyicha birinchi darajali faxriy bakalavr darajasini va 1977-yilda Kanadaning Manitoba universitetida elektrotexnika boʻyicha magistr darajasini tamomlagan. 1980-yilda MakGill universitetida elektrotexnika (quvvat tizimlari) fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan.

Siyosiy karyerasi 
Jamaluddin 1990-yildan to vafotigacha Pahangning Rompin parlamenti aʼzosi boʻlgan. 2000-yil may oyida UMNO Oliy Kengashiga saylangan. 2002-yilda u Bosh vazir Mahathir Mohamad tomonidan ikkinchi moliya vaziri etib tayinlangan.

Jamaluddin Fan, texnologiya va innovatsiyalar vaziri boʻlib ishlagan vaqtida Angkasawan dasturini boshqargan. Natijada 2007-yil 10-oktyabrda „Soyuz TMA-11“ bortida Xalqaro kosmik stansiyaga birinchi malayziyalik doktor Shayx Muszafar Shukor parvoz qilgan.

Vazirlar mahkamasi lavozimlari 
Jamaluddin Malayziya Vazirlar Mahkamasida turli lavozimlarda ishlagan:

 Ikkinchi Moliya vaziri (2002-yil – 2004-yil yanvargacha)
 Ichki savdo va isteʼmol ishlari vaziri (2004-yil yanvardan – 2004-yil martgacha)
 Fan, texnologiya va innovatsiyalar vaziri (2004-yil martdan – 2008-yil martgacha)
 Malayziyaning AQSHdagi elchisi (2009-yil iyuldan – 2012-yil fevralgacha)

Oilasi 
Jamaluddin tish shifokori Puan Shri doktor Kalsom Ismoil bilan oila qurgan. Ularning toʻrt nafar farzandi bor.

Jamaluddin 2015-yil aprel oyida vafot etdi. 2018-yil avgustda uning 83 yoshli onasi Amina Abdulla Suriya sudiga marhum oʻgʻlining kamida 2,1 milliard RM qiymatiga ega boʻlgan mulkidagi ulushini olish uchun faraid (Islomiy boylik taqsimoti) sertifikatini berishlarini soʻradi .

Vafoti 
2015-yil 4-aprelda Jamaluddin Jarjis AS 3655N2 Dauphin (roʻyxatdan oʻtish raqami 9M-1GB) vertalyoti Kampung Pasir Baru shahridagi Jalan Sungai Lalangdagi oʻrmonga qulashi oqibatida halok boʻldi. Halok boʻlganlar orasida tadbirkor, SP Baiduri Sdn Bhd bosh direktori Tan Xuat Seang va Bosh vazirning shaxsiy kotibi Azlin Alias ham bor edi . U Kuala-Lumpurdagi Masjid Negara majmuasida joylashgan Makam Pahlavan qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar 

2015-yilda vafot etganlar
1951-yilda tugʻilganlar
Diplomatlar
Malayziyalik siyosatchilar
Nadejda Abakumova

Nadejda Romanovna Abakumova (1930-yil 17-noyabr, Berezovets, Leningrad viloyati, RSFSR, SSSR – 1998-yil 29-yanvar, Sankt-Peterburg, Rossiya) – S. M. Kirov (Leningrad) nomidagi ip yigirish va ip kombinati usta yordamchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1971).

Biografiyasi 
Nadejda Abakumova 1930-yil 17-noyabrda Chudovs tumani (hozirgi Novgorod viloyati) Berezovets qishlogʻida tugʻilgan. Ulugʻ Vatan urushi boshlanishidan oldin u maktabning 3-sinfini tugatgan. Urush paytida uning oilasi Pytalovs tumaniga (hozirgi Pskov viloyati) haydalgan va fermada ishlagan.

1946-yilda Leningradga joʻnab ketdi, S. M. Kirov nomidagi yigiruv va ip fabrikasi qoshidagi FZU maktabini kechki maktabni, keyin esa yengil sanoat texnikumini tamomladi. 1947-yil fevral oyida u eski xachir (interval) dastgohlarda yigiruvchi boʻlib ishlay boshladi. U oʻzining bir qancha ixtirochilik takliflarini ishlab chiqarishga kiritdi, yangi ish uslublarini oʻzlashtirdi. U bir necha bor korxona va Leningradning eng yaxshi yigiruvchisi unvoniga sazovor boʻldi. Tegirmon yigiruv tsexi ustasi yordamchisi, ishlab chiqarish taʼlimi ustasi boʻlib ishlagan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971-yil 5-apreldagi farmoni bilan besh yillik reja topshiriqlarini muddatidan oldin bajarishdagi ulkan muvaffaqiyati va gazlama, trikotaj, poyabzal ishlab chiqarishni rivojlantirishga qoʻshgan ulkan bunyodkorlik hissasi uchun; tikuvchilik va boshqa yengil sanoat mahsulotlari ishlab chiqaruvchi Nadejda Romanovna Abakumova Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan, Lenin ordeni va "Oʻroq va „Bolgʻa“ oltin medali bilan taqdirlangan.

KPSS XXIV qurultoyi (1971) va Kasaba uyushmalarining XIV qurultoyi (1968) delegati. U tuman deputatlari Leningrad shahar va Smolninskiy tuman Kengashlari deputati, ilmiy-texnika jamiyatining shahar boʻlimi aʼzosi etib saylangan. U Leningrad viloyati tinchlik qoʻmitasida ishlagan.

Nadejda Abakumova 1981-yilda nafaqaga chiqgan. 1998-yil 29-yanvarda Sankt-Peterburgda vafot etdi.

Mukofotlari 

 Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1971)
 2 karra Lenin ordeni (1966, 1971)
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
1998-yilda vafot etganlar
29-yanvarda vafot etganlar
1930-yilda tugʻilganlar
17-noyabrda tugʻilganlar

Manbalar
Atipik pnevmoniya

Atipik pnevmoniya – „atipik“ patogenlar keltirib chiqaradigan va gʻayrioddiy klinik koʻrinishga ega boʻlgan pnevmoniyalar guruhi kiradi. Atipik pnevmoniyaning rivojlanishi boshqa yondosh kasallik bilan bogʻliq boʻlmasa, bunday pnevmoniya birlamchi pnevmoniya (PAP) deb aytiladi.

Umumiy maʼlumotlar 
Bu atama birinchi marta 1930-yillarda pnevmokokk (Streptococcus pneumoniae) sabab boʻlgan oʻsha vaqtdagi taniqli va eng keng tarqalgan bakterial pnevmoniyadan farqli ravishda ishlab chiqilgan. Ushbu boʻlinish pnevmoniyani „tipik“ nafas olish belgilari (lobar pnevmoniya) va klinik koʻrinishda atipik boʻlgan pnevmoniya variantlarini (dastlab, atipik koʻrinishga ega boʻlgan barcha bunday pnevmoniyalar mikoplazma deb talqin qilingan) farqlash imkonini berdi. Atipik pnevmoniyalar odatda „klassik“ simptomlarning silliqligi bilan tavsiflanadi (balgʻamning oʻrtacha miqdori, oʻpka konsolidatsiyasining yoʻqligi, yengil leykotsitoz va boshqalar) klinik koʻrinishida ikkinchi darajali simptomlarning ustunligi bilan – bosh ogʻrigʻi, ogʻriq va tomoq ogʻrigʻi, zaiflik bilan namoyon boʻladi.

Hozirgi vaqtda klinik amaliyot uchun atipik va tipik pnevmoniya oʻrtasidagi klinik belgilar unchalik muhim ahamiyat kasb etmaydi, chunki pnevmoniyani davolash uchun uni qoʻzgʻatgan patogenni aniq aniqlash juda muhim hisoblanadi. Bundan tashqari, hozirgi kunlarda pnevmokokk pnevmoniya nisbatan kamroq tarqalgan.

Belgilari 
Qoida tariqasida, atipik patogenlar atipik simptomlarni keltirib chiqaradi:

 Sulfanilamidlar va beta-laktam antibiotiklariga javob yoʻqligi
 Oʻpka boʻlagining gepatizatsiyasi (konsolidatsiyasi) belgilarining yoʻqligi, bu yalligʻlanish jarayonining past tarqalishini koʻrsatadi. Biroq, jarayonning rivojlanishi bilan lobar pnevmoniya ham rivojlanishi mumkin.
 Leykotsitozning yoʻqligi yoki past rivojlanganligi.
 Patogenga mos keladigan ekstrapulmoner simptomlarning mavjudligi.
 Balgʻamning oʻrtacha miqdori yoki uning yoʻqligi.
 Kichik alveolyar ekssudatsiya.
 Tashqi koʻrinishlarning nomuvofiqligi (yuqori isitma, bosh ogʻrigʻi, oʻpka konsolidatsiyasining shakllanishi bilan quruq va keyin nam yoʻtal) jismoniy maʼlumotlar bilan. Ob’ektiv ravishda, bemor alomatlar taklif qilgandan koʻra yaxshiroq koʻrinadi.

Diagnostikasi 
Koʻkrak qafasi rentgenogrammasi koʻpincha oʻpka toʻqimalarida yalligʻlanish belgilari borligini atipik pnevmoniyaning klinik koʻrinishlarining yuzaga chiqishidan oldin ham koʻrsatib beradi.

Bir qator atipik pnevmoniyalar (masalan, Pneumocystis pnevmoniya, invaziv oʻpka aspergillozi) odatda immunitet tanqisligi boʻlgan bemorlarda rivojlanadi, shuning uchun bunday bemorlar uchun kompyuter tomografiyasi tavsiya etiladi.

Epidemiologiyasi 
Mikoplazma pnevmoniyasi koʻproq yosh bemorlarda, legionellyoz esa, aksincha, keksa odamlarda koʻproq kuzatiladi.

Manbalar
Sergey Asyamov

Sergey Aleksandrovich Asyamov (1907-yilning 19-oktyabrda tavallud topgan – 1942-yilning 30-aprelida vafot etgan) – Sovet uchuvchisi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi (1941-yil), uzoq masofali aviatsiya bo'liming 746-aviatsiya polkining dirijabli, mayor. VKP(b) aʼzosi (1942-yildan). Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni, Lenin ordeni hamda Qizil Bayroq ordeni sohibi.

Hayoti va faoliyati 
Sergey Aleksandrovich Asyamov 1907-yil 19-oktyabrda Krasnoyarsk shahrida ishchi oilasida tugʻilgan.

1929—1933-yillarda Qizil Armiyada safida xizmat qilgan. 1931-yilda Yeisk harbiy-dengiz aviatsiyasi maktabini tugatgandan soʻng u instruktor uchuvchi, 1933-yildan fuqarolik havo flotining uchuvchisi va 1935-yildan Lena aviyatsiya guruhining uchuvchisi boʻlib xizmat qildi.

1941-yil iyuldan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida. 1942-yildan VKP(b) aʼzosi. 746-aviatsiya polkining (3-uzoq masofali aviatsiya diviziyasi) kema komandiri mayor Sergey Asyamov 1942-yil yanvariga qadar qirq sakkizta muvaffaqiyatli jangovar topshiriqni bajardi. Uning ekipaji dushmanga qarshi muvaffaqiyatli qarshilik koʻrsatdi.

1942-yil 30-aprelda Asyamov Sergey Aleksandrovich xizmat safari bilan Buyuk Britaniyadada boʻlgan. Ekipaj Molotov AQShda diplomatik missiyada, samolyot halokatida fojiali tarzda vafot etdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1942-yil 20-iyundagi buyrugʻi bilan fashist bosqinchilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi va koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun mayor Sergey Aleksandrovich Asyamov vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni, Lenin ordeni hamda Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

Xotirasi 
Yoqutistonning Verxnekolimskiy qismidagi Zyryanka qishlogʻidagi koʻcha va Taymir yarim orolidagi Laptev dengizidagi koʻrfaz Sergey Asyamov nomi bilan atalgan.

Mukofotlari 
Lenin ordeni,

Qizil Bayroq ordeni,

Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni,

Mehnatdagi farqi uchun medali

Moskva mudofaasi uchun medali

Manbalar 

Moskva mudofaasi uchun medali bilan mukofotlanganlar
Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sovet Ittifoqi Qahramonlari
1942-yilda vafot etganlar
30-aprelda vafot etganlar
1907-yilda tugʻilganlar
1-noyabrda tugʻilganlar