Bahraynda Muharram

Islomiy Muharram oyi shia islomida motam davri boʻlib, uchinchi imom Imom Husayn va uning hamrohlarining 680-yilda Karbalo jangida vafot etganini xotirlaydi. AD. Azadariy() sodir boʻlgan voqealarni xotirlash va eslash uchun oʻtkaziladi, ular koʻpincha Husayniya deb nomlanuvchi jamoat zallari tomonidan tashkil etiladi. Muharram oyining oʻninchi kuni, Ashuroda motam avjiga chiqadi. Motam baʼzan Muharramni zikr qilish ham yuritiladi ).

Bahraynda Muharram oyida boʻlib oʻtadigan motam mamlakatda uzoq tarixga ega boʻlib, asrlar davomida amalda boʻlib kelgan, bu oyda qoʻshni Fors koʻrfazi davlatlaridan motam marosimlarini tomosha qilishgan va qatnashuvchi mehmonlarning katta qismini tashkil qilgan. Bahraynning Fors koʻrfazi hududidagi oʻziga xos jihati shundaki,Husayniy yurishlariga koʻchalarda ochiq ruxsat berilgan. Mintaqadagi shia musulmonlarining Muharram oyida Bahraynga borishiga sabab.

Bahraynda xotirlash

Tarix 
Bahrayndagi birinchi ochiq Muharram yurishi 1891-yilda Manama shahrida Britaniya-Hindiston Steam Navigation kompaniyasining mahalliy agenti Mirza Muhammad Ismoil boshchiligida boʻlib oʻtgani xabar qilingan.Tarixchi Nelida Fukkaro voqeani shunday tasvirlaydi:Bu hatto Manama shialari uchun ham muhim voqea edi. Ogʻir qurollangan Mirzo Ismoilning orqasidan odamlar toʻplanib, shia dinining ommaviy koʻrinishlariga hukmdorlar tomonidan qoʻyilgan vetoga qarshi gʻurur bilan Manama koʻchalarida yoʻl oldi. 1950-yillarda, Bahrayn millatchilik harakatining kuchayib borayotganini koʻrganida, Ras Rummanning maʼtam (Husayniya)korteji Gamal Abdel Nosirning Misr bayrogʻi oldidan millatchilik shiorlari bilan yurishdi.

Bahrayndagi eng qadimiy va eng koʻzga koʻringan mavotim (qoʻshiq maʼtam) markaziy Manamaning Farij al-Maxarka da joylashgan boʻlib, XIX-asr boshlarida qurilgan. Bularga Matam al-Ajam al-Kabir, Matam Bin Rajab, Bin Zabar, Madan, Sallum, Al Mudaifa, Al Arrayed, Al Qassab va al Hajj Xalaf kiradi.

Amaliyotlar va marosimlar 

Bahrayndagi Muharram oʻziga xosdir, chunki bu Fors koʻrfazi mintaqasida eng koʻp shia musulmonlari boʻlgan yagona arab davlat hisoblanadi. Hisob-kitoblarga koʻra, minglab Fors koʻrfazi fuqarolari Ashuro paytida Bahraynga diniy marosimlarda qatnashish uchun tashrif buyurishadi. 2009-yildagi rasmiy statistika maʼlumotlariga koʻra, mamlakatda 1100 ta motam (mạtm) rasmiy roʻyxatga olinganligini koʻrsatsa-da, roʻyxatdan oʻtmaganlarni hisobga olgan holda 5000 tagacha matam borligi taxmin qilinadi.

Jarayonlar (Azadari) oy davomida deyarli har kuni sodir boʻladi. Marosimlarning har xil turlari mavjud boʻlib: Baʼzi namoyishlar ishtirokchilarning qoʻllari bilan koʻkragiga urishdan, bazilari zanjirlar bilan oʻz-oʻzini oʻrab olishdan va qilich yoki pichoq bilan urishdan iborat („Haydar“ deb ataladi). Ehtirosli spektakllar va Ashuro kunini jonlantirish sahnalari ham namoyish etiladi.

Ashuro Bahraynda ikki kunlik davlat bayrami hisoblanib, Muharram oyining toʻqqizinchi va oʻninchi kunlariga toʻgʻri keladi (garchi sanalar Grigoriy taqvimida farq qilsa ham). Hukumat manbalariga koʻra, Bahrayn hukumati bir oy davom etadigan tadbir davomida motamlarga faol ravishda oziq-ovqat va mablagʻ ajratmoqda".

Mashhur Motamlar 
Motam — bu shialarning yigʻilish zali boʻlib, uni bazi manbalarda Husayniya deb ham atashadi. Motamlar soni minglab boʻlganligi sababli, eʼtiborga loyiqlari quyida keltirilgan:

 Matam al-Ajam al-Kabir
 Matam ibn Rajab

Rasmlar

Maʼlumotnomalar 

Eron davlati