MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Baytqoʻrgʻon manzilgohi

Baytqoʻrgʻon manzilgohi — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XIV asrlar. Toshkent viloyatining Qibray tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Navbaxor“ MFY, Shodlik koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati
Bobo xoʻjatepa

Bobo xoʻjatepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Buxoro viloyatining Gʻijduvon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Armechan” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Bolqontepa (Qashqadaryo viloyati, Yakkabogʻ tumani)

Bolqontepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IX—XI asrlar. Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Sandal“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Bordonmozor

Bordonmozor  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: III—VIII asrlar. Andijon viloyatining Qoʻrgʻontepa tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Sultonobod shaharchasi, „Soxibqiron“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
Azizontepa

Azizontepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV—XIV asrlar. Navoiy viloyatining Qiziltepa tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Qalayn-Azizon“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Arabmozortepa

Arabmozortepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. I asr. Fargʻona viloyatining Toshloq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Arabmozor” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Fargʻona viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati
Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Beshkaltaktepa

Beshkaltaktepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XIII asr. Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Qorabuloq“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati
Qazi-qarta

Qazi (, , , , ) — bir qator turkiy xalqlar orasida ot goʻshtidan uyda qilinadigan kolbasalarini tayyorlashda ishlatiladigan qovurgʻa yogʻi. Kolbasa qazi yoki chuchuk deb ataladi.

Qazi kolbasa juda yuqori kaloriyalik hisoblanadi, u koʻchmanchilar hayotining ogʻir iqlim sharoitida yordam beradi va uzoq vaqt davomida saqlab turikishi mumkin.

Shuni taʼkidlash kerakki, barcha otlar goʻsht uchun soʻyilmaydi va ot oldindan boqiladi. Otlarni yil davomida soʻyishga ruxsat berilgan boʻlsa-da, asosiy mavsum „sogʻum“ ( - sugy,  — sogim,  - sogum) — yil oxiriga, qishga toʻgʻri keladi.

Qazi oʻzbeklar, tatarlar, boshqirdlar, qirgʻzlar va qozoqlarning milliy oshxonasining ajralmas qismi boʻlib, eng sevimli taomlaridan biridir.

Qarta ( - xarita,  - karta) — ot yoʻgʻon ichak, ichi tashqariga burilgan (yogʻini ichiga qilib). Yuvish va ozroq tuzlash orqali tayyorlanadi. Qaynatilgan shaklda ishlatiladi. Turkiy xalqlar (qozoqlar, qirgʻizlar, tatarlar, qoraqalpoqlar) orasida nafis taom sanaladi. Tatarlar orasida yogʻ bilan ichi tashqariga aylantirilgan ot ichakka eilendirme (ayladerma) deyiladi.

Koʻpincha qazi va qarta goʻsht bilan birga pishiriladi ( — Yoʻq, ,  — goʻsht) va birgalikda bitta katta taom sifatida dastirxona tortiladi. Norin va beshbarmoq bilan birgalikda tortilishi mumkin.

Tatarlar orasida ot goʻshti kech kuzda ichaklar bilan birga bochkalarda marinadlanadi va mart oyida ular ichini toʻldirib quritish uchun osib qoʻyishni boshlaydilar, keyin dudlashadi yoki quritiladi.

Qozogʻistonda uni shunday tayyorlaydilar: soʻyilgan otning qovurgʻalarining yogʻki goʻsht qisimlari kesib olinadi va qon 5-7 soat davomida oqib tushishi uchun qoldiriladi. Ichaklar yaxshilab yuviladi va tuzli suvda 1-2 soat davomida saqlanadi. Bir oz quritilgan goʻsht qovurgʻalar boʻylab chiziqlar shaklida kesiladi. Qovurgʻa orasidagi goʻshtni oʻtkir pichoq bilan kesiladi, yogʻ qatlamini maydalamagan xolda xaftagalari olib tashlanadi. Tayyorlangan goʻsht tuzlanadi, murch sepiladi, hohlasa, mayda toʻgʻralgan sarimsoq qoʻshiladi va 2-3 soatga oʻralgan xolda qoldiriladi, shundan soʻng goʻsht ichakka solinadi, uchlari bogʻlanadi, soʻngra keng idishda past olovda kamida 2 soat qaynatiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Pokhlebkin V. V. Qozoq va qirgʻiz oshxonasi  Arxivnaya kopiya //Xalqlarimiz milliy taomlari
 K. Mahmudov.  Arxivnaya kopiya Uzbek Dishes da arxivlangan. — Toshkent: Oʻzbekiston, 1976. — S. 301.
 Yu. A. Axmetzyanov, R. G. Muxamedov, X. S. Bikbulatova, R. G. Ivanov — „Tatar oshxonasi“ Qozon tatar kitob nashriyoti, 1985-319 b. kasaldan; 8 l. shu jumladan

Havolalar 

 Kazy retsepti // mysmenu.ru
 Kazy Arxivnaya kopiya
Oʻzbek oshxonasi
Qozogʻiston oshxonasi
Taomlar
Kolbasali taomlar
Go‘shtli taomlar
Ayvaztepa

Ayvaztepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VII asrlar. Toshkent viloyatining Yuqorichirchiq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Baliqchi” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Abulqosimtepa

Abdubimozor — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: II—IV asrlar. Andijon viloyatining Shahrixon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Sohiobod aholi punkti, “Birlashgan” MFY, Abdubiy koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati
Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Gʻoyib otatepa

Gʻoyib otatepa - Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: III—VIII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Chuqun“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Amirsupa

Amirsupa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil. avv. IV—I asrlar. Samarqand viloyatining Kattaqoʻrgʻon shahrida joylashgan. Obyekt manzili: „Tarnov“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati
Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Bittepa dahmalari

Bittepa dahmalari — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VI-VII asrlar. Surxondaryo viloyatining Uzun tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Beshkapa” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Elliboytepa

Parchatepa-3 — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV—VI, IX—XII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Beshterak“ QFY, Parchakent qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Boʻston-3

Boʻston-3   — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt  davri: Bronza davriga oid. Surxondaryo viloyatining Sherobod  tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Xoʻjaqiya-2” MFY. Koʻchmas mulkka  boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi  operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar  Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning  koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga  olingan.
    == Manbalar ==

Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari
Achamaylitepa

Achamaylitepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: X—XI asrlar. Surxondaryo viloyatining Shoʻrchi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Gʻarmaqoʻrgʻon” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Surxondaryo viloyatidagi madaniy meros obyektlari
Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati
Bozori Sunduk hammomining arxeologik qoldigʻi

Bozori Sunduk hammomining arxeologik qoldigʻi — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XIV—XIX asrlar. Samarqand viloyatining Samarqand shaharda joylashgan. Obyekt manzili: “Bogʻi baland” MFY, Tilla-Kori madrasasidan sharq tomonida (ochiq maydoni). Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 
 
Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari
Baraktam-1 (haoʻli)

Baraktam-1 (haoʻli) — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V asr. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Taxtakoʻpir tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Mulk qorakoʻlchilik“ OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Bukashkatepa

Bukashkatepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VIII—XIIIasrlar. Samarqand viloyatining Pastdargʻom tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Toʻrttom” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Azlartepa (Qashqadaryo viloyati, Koson tumani)

Azlartepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VII—X asrlar. Qashqadaryo viloyatining Koson tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Sherbek“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Qashqadaryo viloyatida joylashgan arxeologiya yodgorliklari
Abdalim burkutsoy qoyatosh rasmlari

Abdalim burkutsoy qoyatosh rasmlari — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Navoiy viloyatining Xatirchi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Oltinsoy“ MFY, Abdalimsoy qishloq aholi punkti. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati
Badosiyo

Badosiyo — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Oʻrta asrlar. Buxoro viloyatining Qorakoʻl tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Shoʻrabod“ MFY, Yangiobod mavzeyi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Turkiston laqqachasi

Turkiston laqqachasi () — laqqasimonlar turkumiga mansub bakrasimonlar oilasiga kiruvchi chuchuk suvda yashovchi shu’laqanotlilar baliq turi.

Tavsif 
Urgʻochilarning tana uzunligi 15 sm, erkaklari 25 sm gacha boʻladi. Rangi toʻq jigarrang, ba’zan tanasi va qanotlarida kichik qora dogʻlar mavjud. Tumshugʻi  juda keng, shu bois boshi kesilgandek koʻrinadi. Koʻzlar juda kichik, ogʻzi quyida joylashgan. Boshning old tomonida 4 juft moʻylovi bor: biri yuqori jagʻda, ikkinchisi orqa tumshugʻi teshigida, yana 2 jufti pastki jagʻda. Orqa suzgichda 1 ta dagʻal va 6 ta mayin, anal suzgichda 2-3 ta dagʻal va 5 ta parraklari bor. Koʻkrak qanotlari uzunligi deyarli boshning uzunligiga teng va tos suzgichlariga yetib bormaydi, koʻkrak qafasining silliq tikonli nashtari katta teri burmasida yashiringan. Yogʻli suzgich uzun boʻlib, dum suzgichdan kichik boʻshliq bilan ajralib turadi.

Tarqalishi va yashash joyi 
Turkiston laqqachalari Oʻrta Osiyoning janubida keng tarqalgan. Amudaryo, Sirdaryo, Ind va Tarim daryolarining yuqori oqimida yashaydi. Harorati +12…+24°C, pH  7,0 i qattiqligi dH do 20° gacha boʻlgan suvlarda yashaydi. Suv tubida yashovchi bunday baliqlar odatda toshlar ostida, daryo tubida juda kuchli oqimga ham chiday olishadi.

U bentoslar: may chivinlari, kadislar va boshqa suv umurtqasizlarining lichinkalari bilan bilan oziqlanadi.

Yashash tarzi 
Suv tubida yashovchi tungi faol baliq. Aksariyat vaqtini harakatsizlikda oʻtkazadi. 3-4 yoshda jinsiy voyaga yetadi. Urchishi – iyun-iyul oylarida. Serpushtligi – 120-880 uvildiriq atrofida. Turkiston laqqachasining uvildirigʻi kattaroq, diametri 3 mm gacha. Uvildiriqni erkaklar himoya qiladi. Suv hasharotlarining lichinkalari, ba’zida mayda baliqlar bilan oziqlanadi.

Soni 
Ilgari hamma yashash joylarida koʻp boʻlgan, keyingi oʻn yillar ichida keskin kamayib ketdi.

Cheklovchi omillar 
Daryolar oqimining sun’iy tartiblanishi natijasida tabiiy suv rejimining oʻzgarishi, suvning ifloslanishi, sellar, rekreasion faoliyat, kelgindi baliqlarning raqobati tufayli keskin kamayib bormoqda.

Muhofaza etish 
Chotqol qoʻriqxonasi va Ugom-Chotqol milliy bogʻida muhofaza qilinadi. Turlarning yashash joylarida alohida muhofaza qilish rejimini joriy etish, aholi bilan tushuntirish ishlarini olib borish zarur. 

Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Lebedev V. D., Spanovskaya V. D., Savvaitova K. A., Sokolov L. I., Tsepkin E. A. SSSR baliqlari. - M.: Fikr, 1969. - 448 b.
 Veselov E. A. SSSR chuchuk suv baliqlari faunasining kaliti. O'qituvchilar uchun qo'llanma. - M.: Ta'lim, 1977. - S. 168. - 238 b.
 Hayvonlarning hayoti. 4-jild. Lansletlar. Siklostomlar. Kıkırdaklı baliqlar. Suyakli baliq / ed. T. S. Rassa, ch. ed. V. E. Sokolov. - 2-nashr. - M.: Ta'lim, 1983. - S. 287-289. - 575 b.

Havolalar 

 FishBase: Glyptosternon reticulatum
Oʻzbekiston Qizil kitobi
Bandixon 2

Bandixon 2 — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. I ming yil. Surxondaryo viloyatining Qiziriq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Bandixon, shaxsiy tomorqa ichida. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Bektemirtepa

Bektemirtepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. I asr. Fargʻona viloyatining Quva tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Qaqir“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Fargʻona viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati
Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Achchiqtepa

Abdubimozor — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: II—IV asrlar. Andijon viloyatining Shahrixon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Sohiobod aholi punkti, “Birlashgan” MFY, Abdubiy koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati
Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Avliyobobotepa (Samarqand viloyati, Nurobod tumani)

Avliyobobotepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XXII asrlar. Samarqand viloyatining Nurobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Sepki“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari
Besoba (Navoiy viloyati, Uchquduq tumani)

Besoba — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. VI—V asrlar.. Navoiy viloyatining Uchquduq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Bozdun” OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati
Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Beshkapatepa

Beshkapatepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti boʻlgan arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri IX—XV asrlarga oid hisoblanadi. Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz tumanida „Bigʻmi“ MFY joylashgan. Koʻchmas mulk davlat mulki hisoblanadi. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida muhofaza qilinadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati
Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Akkutaytepa

Akkutaytepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Yuqorichirchiq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Yuqorichirchiq tumani. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati
Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari
Bulbul mazortepa

Bulbul mazortepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Oʻrta asrlar. Buxoro viloyatining Vobkent tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Qatagʻan“ MFY, Komde qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  arxeologiya yodgorliklari