Koʻk

Ko'k RYB rang modelidagi (an'anaviy rang nazariyasi), shuningdek, RGB (qo'shma) rang modelidagi uchta asosiy rangdan biridir.  Ko'rinadigan yorug'lik spektri bo'yicha binafsha va zangori o'rtasida joylashgan. Taxminan 450 dan 495 nanometrgacha bo'lgan dominant to'lqin uzunligiga ega bo'lgan yorug'likni kuzatishda ko'z ko'kni idrok etadi. Ko'k ranglarning aksariyati boshqa ranglarning ozgina aralashmasini o'z ichiga oladi; Havo rang bir oz yashil rangni o'z ichiga oladi, ultramarin rangi bir oz binafsha rangini o'z ichiga oladi. Kunduzgi musaffo osmon va chuqur dengiz, Rayleigh tarqalishi deb nomlanuvchi optik effekt tufayli ko'k rangda ko'rinadi. Tyndall effekti deb ataladigan optik effekt ko'k ko'zlarni ifodalaydi. Olisdagi ob'ektlar havo nuqtai nazari deb ataladigan boshqa optik effekt tufayli ko'proq ko'k ko'rinadi.

Moviy rang qadim zamonlardan beri san'at va bezakdagi muhim rang bo'lib kelgan. Yarim qimmatbaho tosh lojuvard(ko'k yoqut) qadimgi Misrda zargarlik buyumlari va bezaklar uchun ishlatilgan va keyinchalik Uyg'onish davrida barcha pigmentlarning eng qimmati bo'lgan ultramarin pigmentini yaratish uchun ishlatilgan. VIII asrda xitoylik rassomlar nozik ko'k va oq chinni rang berish uchun to'q ko'k rangdan foydalanganlar. O'rta asrlarda yevropalik rassomlar uni bosh cherkovlarning derazalarida ishlatishgan. Ovrupoliklar o'simlik bo'yoqlari bilan bo'yalgan kiyim kiyib, u Amerikadan kelgan nozik indigo rangi bilan almashtirildi. 19-asrda sintetik ko'k bo'yoqlar va pigmentlar asta-sekin organik bo'yoqlar va mineral pigmentlarni almashtirdi. To'q ko'k harbiy liboslar uchun keng tarqalgan rangga aylandi va keyinchalik, 20-asr oxirida, biznes kostyumlari uchun ham ishlatilgan. Ko'k rang odatda uyg'unlik bilan bog'langanligi sababli, u Birlashgan Millatlar Tashkiloti va Yevropa Ittifoqi bayroqlarining rangi sifatida tanlangan. 

AQSh va Evropada o'tkazilgan so'rovlar shuni ko'rsatadiki, ko'k rang eng ko'p uyg'unlik, sodiqlik, ishonch, masofa, cheksizlik, tasavvur, sovuq va ba'zan qayg'u bilan bog'liq.  AQSh va Yevropada oʻtkazilgan ijtimoiy soʻrovlarda bu eng mashhur rang boʻlib, uni erkaklar va ayollarning deyarli yarmi sevimli rang sifatida tanlaydi.  Xuddi shu so'rovlar shuni ko'rsatdiki, ko'k qora rangdan biroz oldinroq erkaklarga xos rang bo'lib, aql, bilim, xotirjamlik va diqqatni jamlash bilan bog'liq rang edi.

Etimologiya va tilshunoslik 
Zamonaviy inglizcha ko'k so'zi o'rta inglizcha  yoki   so'zidan kelib chiqqan, Qadimgi fransuz  dan , german tilidan kelib chiqqan so'z, qadimgi oliy nemischa  so'zi bilan bog'liq (“yaltirab turgan, yaltiroq” degan ma’noni anglatadi).  Geraldikada azure so'zi ko'k rang uchun ishlatiladi. 

Rus, ispan va boshqa tillarda ko'k uchun bitta so'z yo'q, aksincha ochiq ko'k uchun turli xil so'zlar mavjud ( ;  ) va quyuq ko'k ( ;  ). Rang atamasiga qarang.

Yapon va Lakota Sioux kabi bir nechta tillar ko'k va yashilni tasvirlash uchun bir xil so'zdan foydalanadilar. Masalan, Vetnamda daraxt barglari va osmon rangi  . Yapon tilida ko'k so'z (  ,  ) ko'pincha ingliz tilida so'zlashuvchilar yashil rang deb ataydigan ranglar uchun ishlatiladi, masalan, "o'tish" degan ma'noni anglatuvchi svetoforning rangi. Lakotada  so'zi ham ko'k, ham yashil rang uchun ishlatiladi, bu ikki rang eski Lakotada farqlanmaydi. (Ushbu mavzu bo'yicha ko'proq ma'lumot olish uchun tilda ko'kni yashildan ajratish bo'limiga qarang. )

Lingvistik tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, tillar ko'k rang uchun so'z bilan boshlanmaydi.  Rang nomlari ko'pincha tabiiy tillarda alohida ishlab chiqiladi, odatda qora va oq (yoki qorong'u va yorug'lik) bilan boshlanadi va keyin qizil rang qo'shiladi va faqat keyinroq, odatda tilda qabul qilingan rangning oxirgi asosiy toifasi sifatida ko'k rangni qo'shish, ehtimol ko'k pigmentlarni ushbu tildan foydalangan holda madaniyatda ishonchli tarzda ishlab chiqarish mumkin bo'lgan.