MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Islohot

Islohot — ijtimoiy hayotning biron-bir tomoni (tartiblar, idoralar, muassasalar)ni oʻzgartirish, qaytadan tuzish. Islohot rasman — har qanday mazmundagi yangilikni joriy etish hisoblansada, aslida isolohot deyilganda koʻp yoki oz darajadagi ilgʻor qayta oʻzgartirish nazarda tutiladi. Jamiyatdagi ijtimoiy iqtisodiy oʻzgarishlarning pirovard maqsadini vaziyatdan kelib chiqqan holda toʻgʻri belgilab olish muhimdir. Islohotlar turli mamlakatlarda ularning geografik joylashishi, iqlimi, iqtisodiy, intellektual salohiyati, maʼnaviyati, madaniyati, milliy xususiyatlari va boshqa oʻziga xos omillardan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi. Jamiyatning siyosiy, iqtisodiy, harbiy, madaniy, maʼrifiy, huquqiy va shu kabi sohalarida alohida yoki bir necha soqalarida bir yoʻla islohotlar qilinishi mumkin. Islohotlar vaziyatga qarab tadrijiy tarzda, bosqichma bosqich amalga oshirilsa muvaffaqiyatli boʻladi. Oʻzbekiston mustaqillikni qoʻlga kiritgach, jamiyat hayotining hamma sohalarida tub oʻzgarishlar boshlandi. Jumladan, bozor iqtisodiyotini qaror toptirishga yoʻnaltirilgan islohotlar xalqning turmush farovonligini yaxshilashga qaratilgandir (yana q. Iqtisodiy islohotlar).

Manbalar
Ism

Koy yoki KOY quyidagilarga murojaat qilishi mumkin:

 Koy (ismi), berilgan ismi va familiyasi
 Koy (hayvon), chorva va hayvon o'rtasidagi oraliq
 KOY, Feniks, Arizona, AQShdagi tijorat AM radiostansiyasi
 Yugoslaviya Qirolligi, 1918-yildan 1941-yilgacha Janubi-Sharqiy va Markaziy Yevropadagi davlat

Yana qarang 

 Coy (aniqlash)
 Koi (aniqlash)
 Koʻy, bir qancha gʻarbiy oʻgʻuz tillarida “qishloq” soʻzi
Gumar Ismagilov

Gumar Gimranovich Ismagilov (1907.15.6, Chelyabinsk – 1983.8.11, Andijon) — rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1967). Kozon teatr texnikumi (1928), Moskva teatr sanʼati instituti (1935)ni tugatgan. Ijodiy faoliyatini G. Kamol nomidagi tatar drama teatrida boshlagan (Kozon, 1928 – 38). 1944-yildan Andijon teatrida rejissyor va bosh rejissyor (1958—62). 1974—77 yillar Andijon viloyati "Lola" qoʻgʻirchoq teatrida rejissyor Eng yaxshi spektakllari: "Yoriltosh" (III Saʼdulla), "Oq nilufar" (V. Vinnikov, Yu. Osnos), "Kimga toʻy, kimga aza" (N. Safarov; M. Leviyev), "Oʻjar qizning quyulishi" (Uilyam Shekspir), "Uch sehrli koʻz" (O. Nozdrachev) va boshqalar.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Ismaloq

Ismaloq () — shoʻradoshlar (shoʻragullilar oilasi)ga mansub bir yoki ikki yillik oʻsimliklar turkumi, sabzavot ekini. I. ikki jinsli (aksariyat, ikki uyli), sovuqqa chidamli, tez yetiladigan oʻsimlik. AQSH, Kanada, Yevrosiyoda, jumladan, Oʻzbekistonda poliz I. () turi sabzavot sifatida oʻstiriladi. Dalaga erta bahorda ekiladi. Urugʻi 3—4 kunda koʻkarib chiqadi. Unib chiqqanidan keyin 30—45 kunda barglari isteʼmolga tayyor boʻladi (ovqatga ishlatiladi). Hosildorligi 150—300 s/ga. Choʻchqatikan () turi ekinzorlarda va togʻ yon bagʻirlaridagi oʻtloqlarda begona oʻt tarzida uchraydi. Boʻyi 60 sm, barglari patsimon qirqilgan, poyaning pastki qismidagilari bandli, qolganlari bandsiz, ketma-ket joylashgan. Mevasi — tikanli toʻpmeva. I. unib chiqqanidan keyin 30—40 kunda maysasi, 90—100 kunda urugʻi yetiladi. 8—9° sovuqqa chidamli. Tarki-bida karotin, vitamin V, V2, S, organik kislotalar boʻlib, xalq tabobatida siydik haydovchi dori sifatida hamda kamqonlik, raxit kasalliklariga qoʻllaniladi. Bargidan gidrolizlab olingan maxsus oqsil modda meditsinada meʼda osti bezi faoliyatini kuchaytiruvchi vosita sifatida ishlatiladi, barglari bahorda, vitaminlarga boy boʻlib, undan somsa va b. taomlar tayyorlanadi.

Manbalar 

Ikki pallali oʻsimliklar
Ismat Buxoriy

Ismat Buxoriy (taxallusi; asli ismi Ismatullo) (1365, Buxoro— 1436) — shoir. Buxoroda tahsil koʻrgan. Xalil Sulton va Mirzo Ulugʻbek zamonida (1404—09; 1409—49) Samarqandda yashagan. 15-asr 30-y.larida saroydan ketib, Buxoroda istiqomat qilgan. Navoiy "Majolis unnafois"da yozishicha, "Xuja Ismatullo Movarounnahr buzurgzodalaridandir. Zohir ilmini takmil qilgʻondur. Gʻoyat xush-taʼbligidin oʻzin sheʼrgʻa mansub qilib, devoni mashhur boʻldi". I. B. turk, fors va arab tillarida ijod etgan, Buxoro adabiy muhitida zullisonayn anʼanasini boshlab bergan shoirlardan. Uning 8 ming baytli bir devoni va turkiy tilda yozilgan "Ibrohim Adham" nomli 1035 baytli asari bizgacha yetib kelgan. I. B. koʻproq sheʼriyatning gʻazal, qasida, masnaviy, ruboiy janrlarida asarlar yaratgan. Hofiz Sheroziyga ergashib gʻazallar yozgan. Ijodining asosini hayot, inson, ishq-muhabbat, yoshlik, mehnat va poklik toʻgʻrisida bahs yuritadigan gʻazallar tashkil etadi. Hajviy sheʼrlarida mubolagʻa, igʻroq, gʻuluv kabi sanʼatlardan foydalanib, oʻz davridagi mavjud salbiy hodisalarni krralaydi. Uning "nobud" radifli gʻazalida azobuqubatda yashayotgan mehnatkash xalq hayoti ot timsolida realistik tasvirlangan.

I. B. sheʼrlari ravonligi, taʼsirchanligi, falsafiy fikrlarga va original tasviriy vositalarga boyligi bilan Movaraunnahrda shuhrat qozongan. I. B. adolatparvarlik va xalqparvarlik ruhida qasidalar yozgan. I. B.ning devoni 19 qoʻlyozma nusxada Toshkent, Buxoro, Dushanba, Sankt-Peterburg , Filadelfiya (AQSH), London va Kalkutta (Xindiston) kutubxonalarida saqlanadi.

Manbalar 

 
Shoirlar
Asad Ismatov

Asad Ismatov (1907-1953) — sovet oʻzbek teatr va kino aktyori. Oʻzbekiston SSR xalq artisti (1948) unvoni sohibi.

Hayoti 
Isteʼdodli kino va teatr aktyori Asad Ismatov 1907-yilda Andijon viloyatining Ittifoq mahallasida tavallud topgan.

Faoliyati 
1924-yilda „Umid“ truppasi nomi bilan qayta tiklangan hozirgi Andijon teatriga ishga kirgan. U teatrda rejissyor, rahbar sifatida faoliyat olib borgan. Teatrda ishlab yurgan paytlarda Shillerning „Makr va muhabbat“ pyesasida Ferdinand, Gogolning „Revizor“ pyesasida shahar hokimi rolini o‘ynagan. 1928-yilda „Farhod va Shirin“ spektaklida Baxrom rolini o‘ynagan. O‘sha davrning mashhur hofizi, teatr arbobi Muhitdin Qoriyoqubov bilan uchrashuv uning hayotidagi muhim voqea bo‘ldi. U Muhitdin Qoriyoqubov rejissyorlik qilgan „Arshin mol-olan“ spektaklida Sulaymon rolini o‘ynadi. Bundan tashqari teatrda „Ikki boyga bir malay“, „Ichkarida“ va „Adolat“ pyesalarini sahnalashtirgan. Keyinchalik Muqimiy teatrida K. Yashinning „Nurxon“ida Hoji, S. Abdullaning „Tohir va Zuhra“sida Qora Botir, Hamza teatrida „Alisher Navoiy“ spektaklida Husayn Boyqaro rollarini maromiga yetkazib ijro etgan. 1936-yilda Toshkent kinofabrikasi taklifiga binoan aktyor Toshkentga tashrif buyurgan. 1937-yili Aleksandr Usoltsev Gaff tomonidan suratga olingan birinchi ovozli film „Qasam“da bosh rollardan biri bo‘lgan Azim obrazini gavdalantirdi. Keyinroq 1939-yilda „Azamat“ filmida Umar rolini o‘ynagan. 1943-yilda rejissyor Yakov Protazanov tomonidan suratga olingan „Nasriddin Buxoroda“ filmida choyxonachi rolini o‘ynagan. 1945 — yili suratga olingan Nabi G‘aniyevning „Tohir va Zuhra“ filmidagi Boboxon roli Asad Ismatovga katta shuhrat keltirgan. 1947-yilda Komil Yormatov suratga olgan „Alisher Navoiy“ filmida Husayn Boyqaro rolini o‘ynagan. 1948-yil Nabi G‘aniyev o‘zbek mehnatkashlari hayoti aks ettirilgan Farg'ona qizi filmini suratga olgan. Ushbu filmda aktyor Jabbor ota obrazini gavdalantirgan. 1951-yilda esa „Paxtaoy“ filmida Bobo Mehnat rolini ijro etgan.

Vafoti 
Asad Ismatov 1953-yil 9-iyun kuni Toshkent shahrida olamdan oʻtgan.

Filmografiya 
 1937 yil —  Qasamyod — Azim, mehnatkash
 1939 yil — Azamat — Umar
 1940 yil — Asal — Rizaev
 1941 yil — rahbarning chaqirigʻi bilan —  kolxoz raisi
 1943 yil — Nasriddin Buxoroda — choyxonachi Ali
 1945 yil —  Tohir va Zuhra — Boboxon
 1947 yil — Alisher Navoiy — Husayn Boyqaro
 1948 yil — Farg'ona qizi —  prorab Jabbor ota
 1951-yil- Paxtaoy- Bobo Mehnat

 Mukofot va sovrinlar 
 Mehnat Qizil Bayroq ordeni (6 mart 1950a) — 30 yilligi munosabati bilan sovet kinematografiyasini rivojlantirishdagi ajoyib xizmatlari uchun
 Oʻzbekiston SSR xalq artisti (1948)
 Stalin mukofoti ikkinchi darajali (1948) — „Alisher Navoiy“ filmidagi Husayn Bayqaro rolini ijro etgani uchun (1947)

Manbalar 

Toshkentda vafot etganlar
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
1953-yilda vafot etganlar
1907-yilda tugʻilganlar
Andijonda tugʻilganlar
Oʻzbekistonlik aktyorlar
Mavluda Ismatova

Mavluda Ismatova (1943-yil 7-may, Toshkent – 2018-yil 18-may) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995), Oʻzbekiston Qahramoni (1999). Toshkent pedagogika institutining filologiya fakultetini tugatgan (1968). 1961-yildan Toshkent viloyatidagi 26-maktab (1987-yildan Yunusobod tumanidagi 273-maktab)da boshlangʻich sinf oʻqituvchisi, maktab direktori oʻrinbosari, 1983-yildan direktor. I. rahbarlik qilgan maktab 1995-yil respublikada "Yilning eng yaxshi maktabi" deb eʼlon qilindi. Maktabning yangilik sari tashabbuskorlik faoli-yati, ilgʻor tajribalari bevosita I. rahbarligida amalga oshiriladi va u respublika miqyosida keng ommalashtiriladi.

Manbalar 

 
Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Oʻzbekiston qahramonlari
1943-yilda tugʻilganlar
7-mayda tugʻilganlar
2018-yilda vafot etganlar
18-mayda vafot etganlar
Yulduz Ismatova

Yulduz Asadovna Ismatova (1944.31.10, Toshkent) — raqqosa, aktrisa, baletmeyster, rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻr-satgan sanʼat arbobi (1995). A. Ismatovning qizi. Toshkent xoreografiya bilim yurti (1965)ni hamda Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti aktyorlik (1976), rejissyorlik (1984) fakultetini tugatgan. 1963—88 yillar Muqimiy teatrida ishlagan. 1997-yildan M. Turgʻunboyeva nomidagi "Oʻzbekraqs" milliy raqs birlashmasining bosh direktori. Eng yaxshi raqslari: "Tanavor", "Munojot", "Gulchi qiz" va b. Ijro etgan rollari: Qumri ("Nurxon"), Malika ("Oddiy moʻʼjiza"), Charlston ("Hijron"), Zarifa ("Xotinimning eri"), Ofat ("Qaynona") va hokazo. Rejissyor sifatida "Dilafroʻzga toʻrt oshiq", "Oltin davrim", "Yulduzlar jamoli" kabilarni sahnalashtirgan.

1988-yil "Oʻzteleradiokompaniya" qoshida "Tanavor" raqs-ansambli (1997-yildan raqs-teatri)ni tashkil etdi. "Sevgi nidosi" (A. Navoiyning "Sabʼai sayyor" asari asosida), "Nodira", "Ulugbek burji", "Qoʻqon ayoli" (anʼanaviy musiqa va raqslar asosida), "Sevgi vasfi" ("Tanavor" janridagi raqslar yigʻindisi), "Moziydan nur", "Temuriy malikalari", "Uvaysiy" kabi raqs-teatrlarini sahnalashtirdi (libretto muallifi ham oʻzi). "Sharq taronalari", Fransiya — Parij—Yunesko qarorgohida "Amir Temur" teatrlashgan konsert dasturi va b.ning bosh baletmeysteri. Lirik joʻshqinlik, doimiy izlanuvchanlik, moziyga ziyraklik bilan murojaat etish, mumtoz asarlarga katta qiziqish va mexr bilan yondashish I. ijodiga xos. "Doʻstlik" ordeni bilan taqdirlangan (1998).

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Jolliboy Ismetov

Jolliboy Ismetov (1944.30.11, Shumanay tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2000). Nukus pedagogika institutini tugatgan (1971). 1970-yildan Shumanay tumanidagi 2-maktabda qoraqalpoq tili va adabiyoti oʻqituvchisi. Ismetov darslarni zamonaviy usulda tashkil etadi, oʻquvchilarning musta-qil fikrlash qobiliyatini oʻstirishga alohida ahamiyat beradi. Maktabdagi "Yosh qalamkash" klubi rahbari.

Manbalar 

 

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Ismli son

Ismli son — biror oʻlchov birligi bilan birga yoziladigan son. Masalan, 7 m (yetti metr), 9° (toʻqqiz gradus), 3 ga (uch gektar), 40 sm2 (qirq kvadrat santimetr). Bu sonlar abstrakt (mavhum) sonlar (mas, 7, 9, 40) bilan taqqoslanadi. Son yonida bir xil oʻlchov birliklari qatnashsa, I. s. sodda (mas, 7 m), bir necha birliklar qatnashsa, murakkab (mas, 7 m 20 sm 5 mm) deyiladi.
Ismli sonlar ustida amallar (kesmani detsimetr va santimetr bilan oʻlchashda murakkab ismli sonlar hosil boʻlishi) birinchi sinfdayoq uchraydi. Bunday sonlar ustida amallar bajarish oʻlchovlar orasidagi bogʻlanishlarni yetarlicha toʻla oʻzlashtirish uchun bir birlikdan ikkinchi birlikka oʻtishga oid (ancha mayda birliklarni yiriklari bilan almashtirish yoki buning teskarisi), ismli sonlarni taqqoslash (oddiy ismli sonlarni ham, murakkab ismli sonlarni ham)ga oid mashq bajarish zarur. 
Koʻp xonali ismsiz sonlarni qoʻshish va ayirish bilan bogʻliq holda uzunlik, massa, vaqt va baho (narx) oʻlchovlari bilan ifodalanadigan ismli sonlarni qoʻshish va ayirish ustida ishlash amalga oshiriladi. Bunday sonlar ustida amallarni ikki usulda bajarish mumkin. 
Sonlarni qanday berilgan boʻlsa, shunday qoʻshish (ayirish) kerak. Bunda qoʻshish kichik oʻlchov birliklaridan boshlanadi. Natija topilgandan keyin yirikroq oʻlchov birliklarida ifodalanadi. 
Masalan: 62 m 24 sm + 12 m 26 sm = 74 m 50 sm
162 m34 sm

Manbalar
Islomda Ismoil

Ismoil (arabcha: ) — Qurʼonda nomi zikr etilgan paygʻambarlardan biri. Ibrohim (as)ning oʻgʻli. Qurʼonda u oʻz axlini namoz oʻqish, zakot berishga buyurganligi yozilgan. I. Allohning amri boʻyicha oʻz otasi bilan Kaʼba ibodatxonasini bunyod etgan.

Rivoyatlarda I. Ibrohim(as)ning Hojar ismli choʻrisidan tugʻilganligi hikoya qilingan: Ibrohim (as) Parvardigorning amri va Sora (Ibrohimning xotini)ning xohishiga koʻra Hojarni olib Arabiston (Makka) tomon ketadi. I. oʻsha yerda tugʻiladi, onasi uni yuvish uchun suv qidirib Safo va Marva tepaliklari oraligʻida yetti marta yugurgan (hojilarning bu tepaliklar oraligʻida yugurish odatining kelib chiqishi shu voqea bilan bogʻlanadi). Shu payt I. tepinganda uning oyogʻi ostidan Zamzam bulogʻi paydo boʻlgan, undan muqaddas suv otilib chiqqan. Islomda Ibrohim (as) I.ni Allohga qurbon qilmoqchi boʻlganligi, lekin shu dam uning oʻrniga qoʻchqor yuborilganligi rivoyat qilinadi. I. voyaga yetgach, shu atrofda yashovchi jurhum qabilasidan bir qizga uylanadi, keyin u bilan ajrashib shu qabilaning boshqa qiziga uylanadi. Xotinlaridan arab tilini oʻrganadi. Arab nasabshunoslariga koʻra, shimoliy arab qabilalarining hammasi I.dan tarqalgan. Rivoyat qili-nishicha, I. alayhissalom 137 yil umr koʻrgan. Arab tarixchilarining fikricha, Makkada vafot etgan va Hojar yoniga dafn qilingan.

Manbalar 

 

Islom paygʻambarlari
Ismoil ibn Tohir

Ismoil Ibn Tohir (14-15 a.lar) — isfahonlik meʼmor. Buxorodagi Ulugʻbek madrasasini kurgan. Binoning bezaklari orasiga meʼmorning nomi yozilgan (V. A. Shishkin oʻqigan).

Manbalar 

 

Kishilar:Madrasalar
Ismoil naychi

Ismoil naychi (1847-Qoʻqon-1904) — xalq sozandasi (nay). Oʻzbek, tojik, uygʻur va b. qardosh xalqlar orasida Ismoil ustod, Ismoil kusa nomlari bilan mashhur boʻlgan. I. N. qashshoq qayot kechirgan, uning bu faqirona hayoti Muqimiyning "Koʻsamen" radifli sheʼrlarida oʻz ifodasini topgan. Bayot, Chorgoh, Ushshoq, Suvora singari mumtoz kuylarni nayda oʻziga xos uslubda ijro etgan. Sozandalik maho-ratini Sharqiy Turkiston, Eron, Afgʻoniston, Hindiston, Turkiya va b. mamlakatlarda namoyish qilgan. I. N.ning boy ijro uslubi xususiyatlari oʻgʻli — Oʻzbekiston xalq artista Abduqodir Naychi va nevarasi — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist Ishokjon Qodirov ijrosida uz aksini topgan.

Manbalar
Ismoil eshonbobo majmuasi

Ismoil eshonbobo majmuasi — Xorazm viloyati Hazorasp tumanidagi meʼmoriy yodgorlik. Namozgoh — masjid va maqbaraning umumiy tarhi 28x17 m, atrofi devor bilan uralgan, hovlili. Masjid gumbazli xonaqoh (7,4x7,4 m) va shim.ga qaratib qurilgan 3 gumbazli ayvondan iborat. Rupa-rasidagi maqbara bir xonali, peshtoq gumbazli. Majmua bezaksiz, qishloq meʼmorligiga xos. 1920-yilda qayta qurilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Ismoiliylar

Ismoiliylar — 8-asr oʻrtalarida arab xalifaligida shialik yoʻnalishida shakllanib, 10—11-asrlarda Yaqin va Oʻrta Sharqda keng tarqalgan diniy oqim tarafdorlari. I. oqimining shakllanishi arab xalifaligida ziddiyatlarning va xalq qoʻzgʻolonlarining kuchayishi bilan bogʻliq. Shialikning baʼzi tarafdorlari xalifalik taxtini egallagan abbosiylar bilan maʼlum darajada kelishib ish tutganlari tufayli abbosiylarga qarshi kurashni davom ettirish niyatida boʻlgan bir guruh shialar imom Jaʼfar as-Sodiqning katta oʻgʻli Ismoil (oqimning nomi shundan) atrofiga jipslashdilar. Imom Jaʼfar Ismoilni vorislikdan mahrum etib, kichik oʻgʻli Muso al-Kozimni voris qilib tayinladi. Bundan norozi boʻlgan Ismoil tarafdorlari uning vafotidan (762-yil) keyin, oʻgʻli Muhammad ibn Ismoilni imom deb tanidilar.

9-a oxirlariga kelib, ismoiliylik mustaqil diniy firqa sifatida tashkil topdi. Ular maxfiy uyushma yoki tashkilotlar tuzdilar. Bu tashkilotlar muayyan guruhlarning manfaatini ifoda etar edi. Shu davrda yunon falsafasi, neoplatonizm, neopifagorsizm, xristian gnostitsizmi va b. oqimlar taʼsiri ostida I.ning murakkab diniyfalsafiy tizimi shakllandi. Ularning taʼlimoti avvalo ikkiga: zohiriy (tashqi) — ochiq va botiniy (ichki) — maxfiy taʼlimotlarga boʻlinadi. Zohiriy taʼlimot shialarning umumiy taʼlimotidan kam farq qiladi, bu taʼlimot firqaning maxfiy taʼlimotidan bexabar boʻlgan oddiy ommaga moʻljallangan. Birinchi bor botiniy taʼlimotni movarounnahrlik annasafiy (942-yil v.e.) asoslab berdi. Unga koʻra, mutlaq xudo oʻzidan quyi boʻlgan 7 ta pogʻonani ajratadi (emanatsiya), yaʼni: mutlaq xudo, olamiy aql, olamiy jon, birlamchi materiya, fazo vaqt va komil inson (yaʼni paygʻambar). Kamolotga erishgan inson (al-Inson al-Komil), I. taʼlimoti boʻyicha, oʻzida "olamiy aql"ni aks ettirgan notiq (gapiruvchi) boʻlib, u paygʻambar maqomida boʻladi va vahiyni insonlarga yetkazib beradi, oʻzida "olamiy jon"ni aks ettirgan somit (jim turuvchi) esa oyatlardagi botiniy mazmunni tushuntirib beradi. I. tasavvurida insoniyat tarixi Odamatodan Qoimgacha boʻlgan "buyuk davr"dir. U 7 "fitra"dan iboratki, ularning har biriga muayyan notiq (paygʻambar) toʻgʻri keladi: Odam, Nuh, Ibrohim, Muso, Iso, Muhammad. Har bir paygʻambar davrining yettinchi imomi keyingi paygʻambar (notiq)ga aylanadi. Demak, Ismoilning oʻgʻli Muhammad — yettinchi imom, Qoim qiyofasida yettinchi paygʻambar boʻlib kelishi va "qiyomat Qoim"gacha hukm surishi kerak.

Oʻrta asrda I. orasidan nizoriylar (hashshoshiylar), mustaʼliylar, druzlar, qarmatlar ajralib chiqdi. I. taʼlimoti, xususan, qarmatlar mafkurasi islom dinining oʻta soʻl maslagi boʻlgan. Oʻrta asr tafakkurining yirik namoyandalari Rudakiy, Ibn Sino, Abu al-Aʼlo al-Maʼarriy va b.ga qarmatlar mafkurasi taʼsir koʻrsatgan. Mashhur shoir va mutafakkir Nosir Hisrav esa I.ning yirik namoyandalaridan biri boʻlgan. Hozirgi davrda nizoriylar Suriya, Eron, Afgʻoniston shim.da, Togʻli Badaxshonda, mustaʼliylar Yaman, Hindiston, Pokiston, Misrda, druzlar Suriya va Livanda saqlanib qolgan.

Manbalar 

 

Shia oqimlari
Ismoiliylar davlati

Ismoiliylar davlati - 1090 y. ismoiliylar tuzgan davlat. Markazi Alamut boʻlgan. Unga Eron, Suriya va Ozarbayjondagi bir necha viloyat, shahar va qalʼalar kirgan. I. d. yaxlit hududga birlashmagan edi. Bu davlat hashsho-shiylar harakati natijasida vujudga kelgan. I. d. asoschisi Hasan ibn Sab-boh (1124 y. vafot etgan) va uning avlodlari cheklanmagan siyosiy hamda maʼnaviy huquqqa ega boʻlgan. Mahalliy va xalqaro savdo yoʻlida joylashgan Koʻhiston viloyati I. d.ning taraq-qiy etgan qismi edi. Eng yaxshi yaylov va yerlarning , karvonlardan keladigan bojlarning koʻpligi tufayli I. d. iqtisodi tez rivojlandi. Ammo mulkiy tengsizlikning oʻsib borishi bilan I. d.da siyosiy kurash avj oldi. 13-asrning 1 -choragida I. d. tepasida turgan xalqchil guruh xorazmshoh Jaloliddin Manguberdini moʻgʻullarga qarshi kura-shini qoʻllab-quvvatlagan. Biroq key-inchalik I. d.dagi ichki qaramaqarshilikdan foydalangan moʻgʻullar Alamutni (1256), I. d.ning Suriyadagi mulklarini esa mamluklar egalladi.

Adabiyot 
 Bosvort K. E., Musulmanskiye dinastii, M., 1971; Istoriya stran zarubejnoy Azii v sredniye veka, M., 1970.

Manbalar 

Osiyo tarixi
Eron tarixi
Ismoiliya

Ismoiliya — Misrning shim.shar-qidagi shahar, Ismoiliya kanali Timsoh koʻliga quyilgan joyda (bu kul orqali Suvaysh kanali oʻtgan). Ismoiliya muhofazasining maʼmuriy markazi. Aholisi 254, 5 ming kishi (1996). Temir yoʻl va avtomobil yoʻllari tuguni. Shahar aholisining koʻpchiligi kanal ishlarida band. Oziq-ovqat, kimyo, mashinasozlik sanoati, elektrotexnika, radiotexnika korxonalari bor. I. yaqinidan qurilish materiallari qazib olinadi. Shahar Suvaysh kanali qazilishi (1859—69) davrida barpo etilgan.

Manbalar 

Aholi punktlari
Misr shaharlari
Suvaysh kanali
Transkontinental shaharlar
Misrning metropolitan hududlari
Ismoilli

Ismoilli — Ozarbayjon Respublikasidagi shahar (1967 y.dan). Katta Kavkazning jan. yon bagʻri etaklarida joylashgan. Myusyusli temir yoʻl stansiyasi (Tbilisi — Boku yoʻnalishi)dan 47 km. Aholisi 12,3 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Yengil va oziq-ovqat sanoati korxonalari, asfalt zavodi bor.

Manbalar 

Ozarbayjon shaharlari
Abdulhoshim Ismoilov

Abdulhoshim Ismoilov (1952.9.6, Fargʻona viloyati, Quva tumani) — sozanda (gʻijjak), bastakor. Oʻzbekiston xalq artisti (1990). Toshkent konservatoriyasining sharq musiqasi kafedrasini tugatgan (1989). Oʻzbekiston teleradiokompaniyasining makom ansamblida sozanda (1974—85), musiqa rahbari (198587), badiiy rahbar (1987-96 va 1999-yildan), "Oʻzbeknavo" konsert-gastrol birlashmasida sozanda (1997—99). Ijro uslubiga noziklik va mayinlik, qochirim-nolalarni, rang-barang usullarni ustalik va mohirona ishlatish xos. I. rahbarligidagi cholgʻu ansambli (A. Abdurashidov, A. Xoltojiyev va boshqalar) ijrosi orqali oʻzbek musiqasiga yangi — guruhli badiha uslubi kirib keldi. Repertuaridan yirik xalq cholgʻu kuylari ("Choʻli Iroq", "Nasrulloyi", "Navroʻzi Ajam" va boshqalar), maqom yoʻllari ("Chorgoh", "Segoh", "Dugoh") va boshqalar) keng oʻrin olgan. Bastakor sifatida oʻzining ashula, qoʻshiq va yallalari ("Boʻlmas", "Noz", "Erka bulbul", "Sen oʻzing", "Oʻzbekiston", "Toshkentim","Yorimga ayting", "Uchrashuv", "Netay", "Togʻ qizi" va boshqalar), cholgu va raqs kuylari ("Holim soʻrma", "Gullola", "Toʻyona", "Dil bayrami" va boshqalar) bilan shuhrat qozongan. Qator xorijiy mamlakatlarda oʻz ijrochilik mahoratini namoyish etgan. Maqom ijrochilarining 1-respublika tanlovi laureati (1983). 3nafar farzandning otasi. 2 ogil va 1 qiz

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Abdurahim Ismoilov

Abdurahim Isroilovich Ismoilov (1942.24.7, Toshkent) — kinooperator. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1982). Toshkent teatr varassomlik sanʼati institutini tugatgan (1982). Dastlab Oʻzbekiston ilmiy-ommabop va hujjatli filmlar studiyasida, 1970-yildan "Oʻzbekfilm" kinostudiyasida kinooperator. Eng yaxshi badiiy va hujjatli filmlari: "Chegara shu yerda tugaydi" (3 qismli), "Oʻzganing baxti", "Kelin kuzatish", "Koʻzlarim yoʻlingda", "Beshinchi raqamli lager" (5 qismli, Turkiya bilan hamkorlikda), "Ehtiros qurbonlari", "Kichkina tabib" va b. 1983-yildan Toshkent sanʼat institutida pedagog, kafedra mudiri, dotsentabr Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1979).

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Aminjon Ismoilov

Aminjon Ismoilov (1931.6.12, Toshkent) — kimyogar olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1990), kimyo fanlari doktori (1987), professor (1989), Toshkent farmatsevtika institutini tugatgan (1952). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi polimerlar kimyosi intida, Paxta sellyulozasi kimyosi va texnologiyasi intida (1960—73), Bioorganik kimyo intida laboratoriya mudiri (1973—97), 1997-yildan shu institutda bosh ilmiy xodim. Asosiy ilmiy ishlari gʻoʻza va unga turdosh oʻsimliklarning fenol moddalari kimyosi, biologik roli, ularni tibbiyot va oziq-ovqat sanoatida qoʻllashga oid. Ismoilov rahbarligida gʻoʻza oʻsimligida uchraydigan gossipol moddasi asosida "gossipol linimenti", "megosin malhami", "batriden tabletkasi", "gozanidon tabletkasi" kabi shifobaxsh dorilar olingan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1977).

Manbalar 

Kimyogarlar
Beruniy nomidagi davlat mukofoti laureatlari