MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Jonatan

Jonatan — kechpishar olma navi. Amerikadan keltirilgan. Jahon sortimentidagi asosiy navlardan biri. Daraxti oʻrta boʻyli, shox-shabbasi keng. Koʻchati oʻtqazilgach, 5-yili hosilga kiradi. Apr.ning oʻrtalarida gullaydi. Mevasi oʻrtacha (100—120 g), yumaloqchoʻziq, sirti tekis, och qizil rangda. Eti sargʻish, shirin, sershira, xushboʻy. Tarkibida 16,9% quruq modda, 12,2% qand, 0,5% kislota, 6,8 mg% vitamin S mavjud. Mevasi avgust oxirida yetiladi, noyabr oxiri — dek. boshlarigacha yaxshi saqlanadi. Toʻliq hosilga kirganda tupidan 150—200 kg hosil olinadi. Sovuqqa chidamli. Unumdor tuproqlarda va yaxshi parvarish qilinganda moʻl hosil beradi. Ayrim vaqtlarda mevasi saqlanganda dogʻlar hosil boʻlib, mazasi, koʻrinishi oʻzgaradi. Daraxti unshudring bilan kasallanadi. 1963-yildan Oʻzbekistonning barcha viloyatlari uchun rayonlashtirilgan.

Manbalar
Jonbos qalʼa

Jonbos qalʼa, Yonbosh qalʼa – qad. qalʼa harobasi. Qoraqalpogʻistonning Toʻrtkoʻl tumanidagi Sulton Uvays togʻi jan.-sharqida joylashgan (mil. av. 4-asr—mil. 2- a.). S. P. Tolstoye rahbarligidagi Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi tekshirgan (1938-39). J.q. mayd. 200×170 m; xom gʻisht va paxsadan qilingan qalin va qoʻsh devorlar bilan oʻralgan. Devorlarining bal. 10—11 m, qalinligi 1 – 13 m, ular oʻrtasidagi 2,8 m kenglikda yoʻlak boʻlib, tashqi devorda shaxmat taxtasi tarzida ikki qator qiya shinaklar boʻlgan. Darvozadan boshlangan yoʻl qalʼani teng ikki dahaga ajratgan, yoʻl oxirida otashparastlar ibodatxonasi – otashkada harobasi, qalʼa ichida 300 dan oshiq uy va kichik xrvlilar, sopol pishiradigan xumdon qazib ochilgan. Charxda yasalgan juda koʻp sifatli sopol idishlar (katta-kichik koʻza, xum, uzun tutqichli qadah, chuqur kosa, qozon va b.) topilgan. Ayrim koʻzalar bandining yuqori qismi idish chetini tishlab turgan arslon va b. jonzodlar shaklidan iborat. Turli rangdagi katta-kichik marjon-munchoqlar orasida Suriya, Misr, Shim. Qora dengiz boʻyi shaharlaridan keltirilganlari ham uchraydi. J. q. mil. 2-asrda harobaga aylangan.

Manbalar 

Arxeologiya
Qoraqalpogʻiston
Xorazm
Jonbos qalʼa makoni

Jonbos qalʼa makoni - Jonbos qalʼa jan.dagi past-tekislik va taqirliklarning chegarasi boʻylab joylashgan neolit davriga oid 18 makon (mil. av. 4—3 ming yillik). 1938— 40 va 1945-yillarda S. P. Tolstoye rahbarligidagi Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi oʻrgangan. Oʻtkazilgan ilmiy tadqiqotlar baliqchilik va ovchilik bilan shugʻullangan aholining hayoti haqida ma'lumot beradi.Makonda chaqmoqtoshdan yasalgan mehnat qurollari,sopol parchalari,hayvon va baliq suyaklari bilan birga chayla qoldig'i topilgan.J. q. m.da yashagan xalqlar yaratgan yodgorliklar tarixda Kaltaminor madaniyati deb yuritiladi.

Adabiyot 
 Tolstov S. P., Qadimgi Xorazm madaniyatini izlab, T., 1964.

Manbalar 

Arxeologiya
Qoraqalpogʻiston
Jonglyorlik

Jonglyorlik (lot. joculator — qiziqchi)— sirk sanʼati janri. Mahalliy xalqlarning urf-odatlari bilan bogʻliq ravishda rivoj topgan. Kichik sahna tomoshalari koʻrsatishdan tashqari hikoyachilik, xonandalik, soz chalish, fokus koʻrsatish va b. bilan shugʻullanilgan. Ijrochi (jonglyor) turli buyumlar (3 tadan ortiq) ni maʼlum maromda otib, ilib olib oʻynaydi va h.k.J. koʻp jihatdan balansirlik (muvozanat saqlash), ekvilibristika, akrobatika, masharabozlikka qoʻshilib ketadi. Misr, Yunoniston, Rim va Markaziy Osiyoda qadimdan maʼlum boʻlgan. Oʻzbek sirkida koʻza oʻyin, lagan oʻyin, likob oʻyin, pichoq oʻyin, Halqa oʻyin va b. qadimdan mavjul. Oʻzbek sanʼatkorlari bu oʻyinlarni koʻpincha raqs bilan koʻrsatadilar. Qodir Gʻulomning tuya ustidagi akrobatik tomoshalarida, F. Sharifboyev va b. ijodida (maye, "Lagan oʻyin") J. elementlari koʻp boʻlgan. Gardishga piyola, kosalarni piramida shaklida taxlab qoʻl bilan aylantirish (maye, Abdullayev, Buxoro), katta xumlarni boshda, orqada koʻtarib pichoqlar bilan murakkab mashqlarni bajarish kabi J. dasturlari milliy xalq sirkida rivoj topgan.

Manbalar
Jondavlattepa

Jondavlattepa — shahar harobasi (mil.av. 1-ming yillik oʻrtalari — mil. 1 ming yillik oʻrtalari). Sherobod (Surxondaryo viloyati)ning shim.-sharqiy tomonida joylashgan. Mayd. 8 ga. Tarhi koʻp burchakli. Shaharning 2 ta darvozasi boʻlgan. 1-si sharqiy devorning oʻrtasida, 2-si jan. devorning markazida joylashgan. Darvozalar ikki tomondan minoralar bilan mustahkamlangan. Hoz. paytda shahar harobasining katta qismidan qabriston sifatida foydalanilmoqda. Kushonlar davridaJ. gullab-yashnagan. Shaqarning shim.-gʻarbiy burchagida murabba tarhli qoʻrgʻon (bal. 19 m) boʻlgan. J.dan koʻplab sopol idishlar va b. moddiy-madaniyat yodgorliklari topilgan.

Adabiyot 
 Pidayev Sh. R., Poseleniya Kushanskogo vremeni Severnoy Baktrii, T., 1978.

Manbalar 

 

Arxeologiya
Surxondaryo viloyati
Jondor

Jondor, silohdop — saroy lavozimlaridan biri
 Movarounnahrda xususan Qoraxoniylar va Xorazmshohlar davrida yasovulboshi;
 Saljuqiylar davrida Jondorlar qoʻriqchilik va jallodlik vazifalarini ado etgan jangchilar boʻlib, ularning boshligʻi amiri Jondor unvoniga ega boʻlgan. Ular Somoniylar davrida sohibi haros (amiri haros) deb atalgan.
 Xorazmshoh Takash hujjatlarida Jondor shurat (shaxsiy gvardiya)ning dongdor kishilaridan; soʻnggi xorazmshoh Jaloliddin Manguberdi vaqtida (1220—31) Shom voliylaridan biri Jondor unvoniga ega boʻlgan.

Manbalar
Jondor (shaharcha)

Jondor — Oʻzbekiston Respublikasi Buxoro viloyatidagi shaharcha. 1981-yildan - Jondor tumanining markazi. Buxoro vohasining janubiy-gʻarbida, qadimiy Zarafshon oʻzanining oʻng sohilida joylashgan. Aholisi 8,7 ming kishi (2001). Plastmassa, vino, konserva, sut, non zavodlari ishlab turibdi. "Xadan" (Oʻzbekiston-Xitoy) qoʻshma korxonasi faoliyat koʻrsatadi. Jondordan xalqaro ahamiyatga molik Buxoro — Turkmanobod (Chorjoʻy) avtomagistrali oʻtgan. Jondor— Buxoro, Jondor—Qorakoʻl yoʻnalishlarida avtobuslar qatnaydi. Jondorda 2 umumiy taʼlim maktabi, 2 iqtidorli bolalar litseyi, internat maktabi, 2 kutubxona, jamoatchilik muzeyi, markaziy kasalxona mavjud. Jondorda 1941—45 yillardagi urush qatnashchilariga yangi majmua barpo etilgan (2001).

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Jondor tumani
Jonibek

Jonibek (7-1357) - Oltin Oʻrda xoni (1342—57), Oʻzbekxonning ikkinchi oʻgʻli. Rus va Litva knyazlarining ichki ishlariga aralashgan. Moskvaning ulugʻ knyazlari Semyon Ivanovich Gordiy va Ivan II Ivanovich Krasniy J.ga qaram boʻlishgan. J. oʻz hukmronligi davrida Jan. Ozarbayjonni Oltin Oʻrdaga qoʻshish uchun kurashib Tabrizni egallagan (1356) va u yerda oʻgʻli Berdibekni hokim qilib qoldirgan. J. oʻz hokimiyatini mustahkamlash uchun Oltin Oʻrdada islom dinini tarqata boshlagan (masjid va madrasalar qurdirgan, ulamolarni saroyga jalb etgan). Toj-taxt uchun boʻlgan kurashda bir guruh fitnachilar tarafidan oʻldirilgan. J. oʻlimidan sal avval Tabrizda qoʻzgʻolon boʻlib, xalq Oltin Oʻrda noibini haydab chiqargan. Jaloyiriylar bu voqeadan foydalanganlar va hokimiyat amir Uvays qoʻliga (1356—74) oʻtgan.

/ld.-Grekov B. D.,Yakubovskiy A. Yu., Oltin Oʻrda va uning qulashi, T., 1956.

Manbalar 

 

Kishilar
Tarixiy shaxslar
Davlat yetakchilari
Oltin Oʻrda
1357-yilda vafot etganlar
Madrasa asoschilari
Oltin Oʻrda hukmdorlari
Jonibek sulton

Jonibek sulton (toʻliq ismi: Jonibek ibn Xoja Muhammad ibn Abulxayrxon) (? — 1529.20.3, Miyonkol) — shayboniylar sulolasi vakili. Abulxayrxonning nevarasi, Muhammad Shayboniyxonning amakivachchasi. XVI asr boshlarida Shayboniyxon qoʻshini tarkibida Movarounnaxrni egallashda ishtirok etgan. Shayboniyxon tomonidan Fargʻona (Axsi) hokimi etib tayinlangan (1503—1509), soʻngra (1510 yildan) Karmanada oʻgʻillari bilan hukmronlik qilgan. Jonibek sulton fargʻonalik piri — Jaloliddin Ahmad Kosoniy — Maxdumi Aʼzamni Karmanaga chaqirtirib olgan (1514—1516). Shayboniyxon vafoti (1510-yil dekabr)dan soʻng Movarounnahrga yurish qilgan Bobur 1511-yil oktabrda Samarqandni qoʻlga kiritadi. Jonibek sulton boshqa shayboniy sultonlar qatori Turkistonga qochgan. 1512-yil Ubaydullo sulton (qarang Ubaydullaxon) bilan birga Movarounnaxrga qaytib Koʻli Malik jangida Boburni yengib, Buxoro va Samarqandni egallanishida ishtirok etgan. Bobur safaviylardan harbiy qoʻshin (Najmi Soniy boshchiligidagi qoʻshin) olib Jonibek sulton turgan Gʻijduvonni qamal qiladi (1512). Jonibek sultonning oz sonli qoʻshini qalʼadan chiqib tengsiz toʻqnashuvda Boburdan yengiladi. Biroq Ubaydullo sultonning puxta harbiy rejasi tufayli shayboniylar gʻalaba qiladilar (qarang Gʻijduvon jangi). Shoir Podshohxoja (1480— 1545) Jonibek sultonga atab „Maqsad ulatvor“ dostonini yozgan (1515—1520).

Manba: Hasanxoja Nisoriy, Muzakkiri ahbob, T., 1993; Hofiz Tanish AlBuxoriy, Abdullanoma, 1-j., T., 1999.

Adabiyot 
 Axmedov B. A., Istoriko-geograficheskaya literatura Sredney Azii XVI— XVIIIbb., T., 1985; Materiali po istorii kazaxskix xanstv XV—XVIII vekov, Alma-Ata, 1969; Bartold V. V., Sochineniya, 2 t., chast 2, M., 1964. Faxriddin Hasanov.

Manbalar
Joniilar

Joniilar — q. Ashtarxoniylar.

Manbalar
Jonikmar togʻi

Jonikmar togʻi - Kashqadaryo viloyatidagi togʻ. Hisor tizma togʻlarining janubi-gʻarbiy tarmogʻi. Eng baland joyi 1319 m, uz. 14 km. Shimolidan janubi-ga va janubi-gʻarbga yoʻnalgan. Jonikmar togʻining shimoli-gʻarbiy yon bagʻri zinapoyasimon pasayib Arabdasht va Quyuqdasht tekisliklariga tutashgan. Yon bagʻirlari quruq soy va jarlar bilan oʻyilgan. Yon bagʻirlaridagi toʻq boʻz tuproqlarda bugʻdoyiq, togʻ shuvogʻi, togʻolcha, doʻlana va boshqalar oʻsadi.

Manbalar 

 

Togʻlar
Qashqadaryo viloyati
Oʻzbekiston geografiyasi
Sayyora Joniqulova

Sayyora Joniqulova (1951, Qoʻshrabod tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Samarqand Davlat Universitetini tugatgan (1973). 1973 yildan Qoʻshrabod tumanidagi 82-, 1987 yildan 49-maktabda ona tili va adabiyoti oʻqituvchisi. J. darc jarayonida koʻrgazmali qurollar, texnika vositalari, ilgʻor pedagogik texnologiyalardan unumli foydalanadi.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Jonlantirish (adabiyot)

Jonlantirish (adabiyotda) - istiora turlaridan biri, odamlarga xos sifatlarni jonsiz hodisa va buyumlarga koʻchirish. J. inson tafakkuri bilan bogʻliq. Inson voqelikdagi narsa va hodisalarni qiyoslash, oʻxshatishlar, boʻrttirishlar orqali jonliroq va aniqroq tasavvur qilishga, aniq, ilmiy tafakkur qilish bilan birga badiiy fikrlashga ham intiladi. Shuning uchun J. faqat badiiy asarlarda emas, jonli tilda ham uchraydi: "dengiz hayqiradi", "daraxt yigʻlaydi" va b. J. oʻzbek adabiyoti tarixida 2 xil koʻrinishda namoyon boʻlgan: tashhis (shaxs bilan bogʻliq) — shaxsga xos sifatlarni jonsiz narsalar va hodisalarga berish: intoq (nutq bilan bogʻliq) — narsa va hodisalarni nutq egasi qilib koʻrsatish. J. ertak va masallarda, shuningdek, munozaralarda keng qoʻllaniladi. Masalan, Gulxaniyning "Zarbulmasal"ida, Solohiyning "Gulbulbul"ida, Majlisiyning "Qissai Sayfulmuluk" asarlarida J.ning har ikki turi koʻp uchraydi. Hoz. oʻzbek adabiyotida ham J.ning ajoyib namunalari mavjud.

Manbalar
Jons Inigo

JONS (Jones) Inigo (1573.15.7 -London — 1652.21.6) — ingliz meʼmori. Meʼmorlikni Italiya va Fransiyada (1596 va 1614-yillar oraligʻida) oʻrgangan. 1615—43-yillarda qirolga qarashli binolarning bosh nazoratchisi. J. oʻz qurilishlarida (Londondagi Uaytxoll saroy ansambli loyihasi, 1619—22; faqat "Banket" zali loyihasi yaratilgan. Grinvichdagi qirolicha villasi, 1616—35; Kentdagi Kobemxoll saroyining markaziy qismi, 1620 va b.) mujassamot yorqinligi va salobatli shakllarning oddiyligiga eʼtibor qilgan. Meʼmorlikda mumtoz mavzulardan keng foydalanishi va oʻziga xos ijodi bilan ingliz klassitsizmi yaratilishiga taʼsir etgan. Shuningdek, teatr rassomi sifatida ham faoliyat koʻrsatgan.

Manbalar
Philip Johnson

JONSON (Johnson) Filip (1906.8.7, Klivlend) — amerika meʼmori. Garvard universitetining meʼmorlik maktabida M. L. Breyer rahbarligida oʻqigan (1940—50). L. Mis van der Roe shogirdi va u bilan hamkorlikda ishlagan (Konnektikutdagi Nyu-Kanaan yotiq shisha parallelepiped koʻrinishdagi xususiy uy, 1949 va b.). Oʻz qurilishlarida zamonaviy meʼmorlik materiallari va qoidalarini qoʻllashda anʼanaviy meʼmorlik shakllaridan erkin foydalanib, ularni uslublashtirgan (Nyu-Yorkdagi zamonaviy sanʼat muzeyi, 1951, 1965; Isroildagi yadro reaktori gumbazi, 1960; Nyu-Yorkdagi Linkoln markaziy davlat teatri, 1964 va b.).

Manbalar
Viktor Jorjio

Viktor Antonovich Jorjio (1907.29.9, Shaxti, Rostov viloyati — 1974.1.1, Toshkent) — geofizik olim, geografiya fanlari doktori (1944), professor (1944). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1960), Rostov universitetni tugatgan (1930), Shimoliy Kavkaz meteorologiya byurosida, Oʻrta Osiyo obhavo byurosida (1933—35), Oʻrta Osiyo universitetida (1935—74) ishlagan. J. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Matematika institutining nazariy geofizika boʻlimini tashkil etishda qatnashgan va ushbu institut direktori (1947—1953). Asosiy ilmiy ishlari Oʻrta Osiyo sinoptik jarayonlari, havo massalari va frontlari, dinamik iqlimshunoslik, izentropik taxlil, aviatsiya meteorologiyasi, sinoptik jarayonlarga statistikstoxastik taxlil usulini tatbiq etishga bagʻishlangan. T. A. Sarimsoqov va V. A. Bugayevlar bilan hamkorlikda Markov zanjiri nazariyasini bu sohaga tatbiq etgan. U atmosferadagi tez havo oqimlarini tekshirish maqsadida universitetda maxsus laboratoriya tashkil etgan (1960). Toshkent meteorologiya maktabining asoschilaridan biri.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Jorjone

Jorjone (Giorqione; asli Jorjo Barbarelli da Kastelfranko, Barbarelli da Castelfranco, 1476 yoki 1477, Kastelfranko — 1510, Venetsiya) — italiyalik rassom, Venetsiya maktabi namoyandasi; Yuksak Uygʻonish davri asoschilaridan. Tabiat, inson va hayotga muhabbatni koʻtarinki ruhdagi rang-tasvir asarlarida ifodalagan J. ijodida tasviriy butunlikka, shaffof nursoya, boʻyoq surtmalari vositasida inson qiyofasini tabiat (manzara) bilan uygʻunlashuviga erishgan. Diniy mavzudagi ("Choʻponlarning sigʻinishi" va b.) asarlar bilan bir qatorda muhim ahamiyatga ega boʻlgan dunyoviy mazmundagi (asosan afsonalar asosida) asarlar ham yaratgan: "Yudif" (taxminan 1502), "Uch faylasuf", "Uyqudagi Venera" va b. J.ning badiiy merosi zamondoshlari tomonidan keng eʼtirof etilgan, shogirdlari (Titsian va b.) tomonidan rivojlantirilgan.

Manbalar
Jorjtaun

Jorjtaun — Gayananing poytaxti va asosiy iqtisodiy markazi. Demerara daryosining Atlantika okeaniga quyilish joyida. Aholisi 200 ming kishi (1995). Iqlimi subekvatorial, sernam iqlim. Yillik yogʻin 2230 mm. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 26°, sentabrniki 28°.

J.ga 1781 yilda gollandiyaliklar asos solgan va 1812 Y.gachaTabrok (yoki Stabruk) deb atalgan. 1831 yildan Britaniya Gvianasining markazi. 1966 yil may oyidan mustaqil Gayana davlatining poytaxti. Temir yoʻl stansiyasi. Xalqaro ahamiyatga ega Timeri aeroporti bor. G. mamlakatning yirik porti. Chetga boksit, yegʻochtaxta, shakar-qand, rom va b. chiqariladi; chetdan gʻalla va sanoat mollari keltiriladi. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari qayta ishlanadi. Oziq-ovqat (shakar-qand, tamaki, pivo, un tortish), yogʻochsozlik (taxta tilish) sanoati korxonalari mavjud. Meʼmoriy yodgorliklaridan soborlar, yogʻochdan ishlangan dunyodagi eng katta sobor (19-asr), Milliy majlis va sud binolari, ratusha va b. saqlangan. Universitet, kutubxona, Gayana muzeyi, drama teatri, botanika bogʻi bor.

Manbalar 

Gayana
Jorjtaun (shahar)

Jorjtaun, Pinang - Malayziyadagi shahar, Pinang yarim orolda. Pinang shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 220 ming ziyod kishidan (1990-yillar oʻrtalari). Dengiz porti, avtomobil yoʻlli koʻprik orqali Malakka yarim orol bilan bogʻlangan. Savdo markazi. Kauchuk qayta ishlanadi, qalay erituvchi zavod, oziq-ovqat, elektrotexnika, toʻqimachilik, mashinasozlik sanoati korxonalari bor. Dengiz kurorti. D. yaqinida Kekloklar budda xrami joylashgan.

Manbalar 

Shaharlar
Malayziya
Joriya

Joriyalar bosqinchilik va urushlarda asirga olingan yoki islomiy boʻlmagan mamlakatlardan qul savdogarlari tomonidan oʻgʻirlab ketilgan qul ayollarga berilgan ism. Joriyalik yoki ayol qullar tarixi bu islomdan oldingi davrga borib taqaladi. Ayol qullar umuman quldorlik odamlarning ovchilar jamiyatidan dehqonchilik jamiyatiga oʻtishi bilan yuzaga kelgan. Qishloq xoʻjaligi jamiyati bilan oʻlja olish uchun odamlar oʻrtasida urushlar koʻpaya boshladi. Qul ayollar bu urushlarda qoʻlga kiritilgan oʻlja turlaridan biri boʻlib, ular hech qanday koʻchar mulkdan farq qilmagan va oʻz xoʻjayinlarining barcha xizmatlarini bajarishga majbur boʻlgan.
Ayolning qul boʻlishi uchun urushda asirga olinishi yoki qul ota-onadan boʻlishi kifoya edi. Baʼzida ayollar erlarining jinoyatlari uchun toʻlov sifatida qul boʻlishgan. Shumer jamiyatida qul ayollar uy yumushlarida yoki dalada foydalanilgan. Ayol qul savdosi daromadli savdo sifatida koʻrilgan. Qadimgi yunon jamiyatidagi ayollar uchun bu biroz qiyinroq edi. Qadimgi yunon jamiyatida qul ayollar ogʻir uy yumushlarini bajarishga majbur boʻlgan. Ular uy egalarining barcha istaklarini soʻzsiz bajarishlari kerak edi. Rimda asirlarning qizlari, nikohsiz tugʻilgan qizlar, koʻchada qolgan qizlar qul sifatida foydalanilgan. Erkak qullar konda ishlashga va ogʻir yumushlarga majburlangan. Ko‘pchilik qul ayollar fohishalikka o‘rgatilgan. Erkin ayollardan ajralish uchun ular sochlarini elkalariga tushirishlari kerak edi. Eng baxtli qullar ozod qilingan erkak qullarga turmushga chiqqanlar. Arab jamiyatida qul ayollar kanizaklar deb atalgan. Islomdan oldin mavjud boʻlgan kanizak tizimi islom bilan oʻz mavqeini saqlab qoldi. Biroq huquqiy cheklovlar joriy etildi. Usmonlilar joriyalar saroyda muhim o‘rin tutgan joriyalar zarur tayyorgarlikdan o‘tib, saroyga olib kelingan. Saroydagi joriyalar musulmon boʻlmagan ayollar edi. Musulmon ayolni saroyga qul sifatida qabul qilishmagan.
Jos

Jos — Afrika gʻarbidagi plato, Niger va Benue daryolari oraligʻida, Nigeriyaning markaziy qismida joylashgan. Kristalli jinslardan tuzilgan. Oʻrtacha bal. 1200–1400 m, eng baland joyi — 1735 m. Past-baland yuzalarda baʼzan granitli choʻqqilar, yassi yuzali tepaliklar va soʻngan vulqon kraterlari koʻtarilib turadi. J. platosidan Niger daryosi va Chad koʻlining koʻplab irmoqlari boshlanadi. Iqlimi ekvatorial mussonli, nam iqlim; yiliga 1000 mm chamasida yogʻin yogʻadi. Ikkilamchi boʻliq oʻtli savannalar bilan qoplangan. Qalay, tantal va niobiy konlari bor.

Manbalar
Joser

Joser, Jeser — Misr firʼavni (mil. av. taxminan 2780—2760), III sulola asoschisi. Yuqori va Quyi Misrni birlashtirib, qudratli saltanat tuzgan, poytaxti — Memfis sh. J. ehromidan keyin, Misr ehromlarini qurish boshlangan.

Manbalar
Josuslik

Josuslik — davlat xavfsizligiga qarshi jinoyat; shaxsning davlat siri hisoblanadigan maʼlumotlarni chet davlat yoki uning agenturasiga yetkazish, bunday maʼlumotlarni yetkazish maqsadida qoʻlga kiritish yoki toʻplash. Davlat siri hisoblanadigan maʼlumotlar ijtimoiy, iqtisodiy yoki harbiy xususiyatga ega boʻlishi mumkin. J. oʻta ogʻir jinoyat hisoblanib, juda koʻp mamlakatlarda bunday jinoyat uchun uzoq muddatga ozodlikdan maxrum etish yoki oʻlim jazosi belgilangan. Uz.R da qonunga koʻra, J. respublika suvereniteti, hududiy daxlsizligi, xavfsizligi, mudofaa salohiyati yoki iqtisodiyotiga zarar yetkazgan holda qasddan sodir etilgan qilmish hisoblanib, u davlatga xoinlik qilish deb baholanadi. Bu xildagi jinoyat uchun 10 yildan 20 yilgacha muddatga ozodlikdan maxrum etish yoki oʻlim jazosi belgilangan. Chet el razvedkasi bilan hamkorlik qilishta jalb etilgan shaxs, basharti oʻziga yuklatilgan topshiriqni bajarish yuzasidan hech qanday harakat sodir etmasdan, bu haqida oʻz ixtiyori bilan hokimiyat organlariga xabar bersa, javobgarlikdan; oʻzining jinoiy faoliyatini ixtiyoriy ravishda toʻxtatgan va qilmishi haqida hokimiyat organlariga maʼlum qilib, jinoyat ochilishiga faol yordam bergan shaxs, basharti, davlat uchun kelib chiqishi mumkin boʻlgan ogʻir oqibatlarning oldi olingan boʻlsa, jazodan ozod etiladi (Oʻzbekiston Respublikasi JK, 160-modda).

Manbalar
Jotto di Bondone

Jotto di Bondone (Giotto di Bondone, 1266 yoki 1267, Kolledi Vespinyano — 1337, Florensiya) — italiyalik rassom, Uygʻonish davri Yevropa rassomlik sanʼatida realizm asoschisi. Oʻrta asrlar diniy risoladagi qonunlar bilan aloqani uzgan Jotto diniy lavhalarga dunyoviylik baxsh etgan, diniy mavzularni oʻta hayotiylik bilan talqin etgan: Paduyadagi del Arena kapellasi (1304—06), Florensiyadagi Santa-Kroche cherkovi (taxminan 1320—25) freskalari obrazlarining ichki qudrati va ulugʻvorligi, kompozitsiya qurilishi, qatʼiy koloriti bilan diqqatga sazovor. Jotto o'z asari "Mariya va Yelizavettaning uchrashuvi" freskasida qahramonlarini o'tmishdoshlari kabi harakatsiz emas, balki faoliyatda tasvirlaydi. Jotto asarlarida syujetning mazmuni hamisha lirik kayfiyat bilan mujassamlashgani xususiyatlidir. J. ijodi koʻpgina yirik rassomlar (Mazachcho, Mikelanjelo va b.)ga sezilarli taʼsir koʻrsatgan.

Manbalar
Jou

Jou — qad. uzunlik va ogʻirlik oʻlchov birligi; tarixiy manbalarda koʻp uchraydi; arpa donining aynan oʻzi (oʻrtacha 0,04 g ga teng).

Manbalar
James Prescott Joule

James Prescott Joule (; 24-dekabr 1818-yil, Solford, Lankashir, Angliya  11-oktabr 1889-yil, Seyl, Cheshir, Angliya) — ingliz fizigi. London Qirollik jamiyati aʼzosi (1850-yildan). Ilmiy ishlari elektromagnetizm va issiqlikka oid. Energiyaning saqlanish qonunini tajribada asoslagan. Issiqlikning mexanik ekvivalentini topgan. Joule oʻtkazgichdan tok oʻtganda ajralib chiqadigan issiqlik miqdori tok miqdori kvadratiga va elektr qarshiligiga toʻgʻri mutanosib ekanligini (Joule—Lenz qonunini, Emil Lenzdan mustaqil ravishda) asoslagan (1841), issiqlikning mexanik ekvivalentini aniqlagan (1843). Joule ingliz fizigi William Thomson bilan birga gaz gʻovak toʻsiqlardan oʻtganida uning temperaturasi oʻzgarishini tajribada koʻrsatib bergan (1854). Bu hodisa Joule–Thomson effekti deb ataladi va u gazlarni suyultirishda muhim oʻrin egallaydi. Joule termodinamik temperatura shkalasini hisobladi, temperatura  tushunchasini fanga kiritdi, magnitning toʻyinishini payqadi va boshqa ishlar bilan shugʻullandi.

Nashr etilgan ishlari

Manbalar 

1818-yilda tugʻilganlar
24-dekabrda tugʻilganlar
1889-yilda vafot etganlar
11-oktabrda vafot etganlar
Fiziklar
Joul

Joul (J) — Xalqaro birliklar tizimi SI da ish, energiya va issiqlik miqdori birligi. Nuqtaga qoʻyilgan 1 Nyuton kuchning nuqtani shu kuchning taʼsir yoʻnalishida 1 m masofaga siljitishda bajaradigan ishiga teng. J. P. Joul sharafiga qoʻyilgan. J. bilan belgilanadi. 

 1 J = 1 kg·m²/s² = 1 N·m = 1 Vt·s = 1 Kulon·V
 1 J = 107 erg
 1 J ≈ 6,24151⋅1018 eV
 1 MegaJoul = 0,277(7) kVt·soat
 1 kVt·soat = 3,6 MegaJoul
 1 J ≈ 0,238846 kaloriya

Manbalar 

SI hosilaviy birliklari
Joul qonuni

Joul qonuni - ideal gaz ichki energiyasining faqat temperaturaga bogʻliq boʻlib, hajmga bogʻliq emas, deb hisoblanadigan termodinamika qonuni. Joul Jeyms Preskott 1843-yilda aniqlagan. Ideal gaz uchun oʻzgarmas hajmdagi molekulyar issiqlik sigʻimi S temperaturaga bogʻliq T boʻlmasa, i = hCJT = CJ formula bilan ifodalanadi. Bunda U— ichki energiya, T— temperatura. Joul qonuni ideal gaz uchun toʻgʻri boʻlib, real gazlarga tatbiq qilinganda bir oz xatoga yoʻl qoʻyiladi. Shunga qaramay, texnik hisoblashlarda keng tatbiq qilinadi. Joul qonuni yuqori temperaturalarda tatbiq qilinganida molekulalarning tebranma harakati va ularning atomlarga ajralib ketishi natijasida issiqlik sigʻimi S ning ortishini hisobga olish kerak.

Manbalar
Joxor-baru

Joxor-baru — Malayziyadagi shahar. Johor shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 330 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Malakka yarim orol janubidagi port. Singapur sh. bilan temir yo'l orqali bogʻlangan. Kauchuk qayta ishlanadi, taxta tilish, mashinasozlik korxonalari mavjud. Rezinatexnika, teri buyumlari, poyabzal, kokos moyi, ananas konservalari ishlab chiqariladi. Botanika bogʻi bor.

Manbalar 

Johor
Shaharlar