Friendly Floatees

Freindly Floatees — The First Years Inc. tomonidan sotiladigan plastik kauchuk oʻrdaklar va flotsam harakati asosida okean oqimlarini modellashtirgan okeanograf Kertis Ebbesmeyerning ishi bilan mashhur.Ebbesmeyer 1992-yilda Tinch okeaniga yuvilgan 28 800 doʻstona suzuvchilar sariq oʻrdaklar, qizil qunduzlar, koʻk toshbaqalar va yashil qurbaqalar partiyasining harakatlarini oʻrgandi. Baʼzi oʻyinchoqlar Gavayi kabi Tinch okeani qirgʻoqlari boʻylab qoʻndi.Boshqalar esa 27,000 km dan ortiq masofani bosib oʻtishgan, Titanik choʻkib ketgan joy ustida suzib yurdi va oʻn besh yil oʻtib,2007-yilda AQShning Sharqiy dengiziga, shuningdek,Britaniya va Irlandiya qirgʻoqlariga yetib borgunga qadar Arktika muzlarida muzlab yillar oʻtkazdi. 

Xitoyda The First Years Inc. uchun ishlab chiqarilgan Friendly Floatee oʻyinchoqlarining partiyasi Gonkongdan Evergreen Ever Laurel konteyner kemasida, Tacoma, Vashingtonga yoʻl oldi. 1992-yil 10-yanvarda Shimoliy Tinch okeanida Xalqaro sana chizigʻiga yaqin boʻlgan boʻron paytida, oʻn ikkita 12 m intermodal konteyner suv ostida yuvildi. Ushbu konteynerlardan birida 28 800 Floatees, bolalar uchun hammom oʻyinchogʻi boʻlib, uning turli xil shakllari mavjud: qizil qunduzlar, yashil qurbaqalar, koʻk toshbaqalar va sariq oʻrdaklar.Bir vaqtning oʻzida konteyner ochildi (ehtimol, u boshqa konteynerlar yoki kemaning oʻzi bilan toʻqnashgani uchun) va Floatees qoʻyib yuborildi. Har bir oʻyinchoq qoʻllab-quvvatlovchi kartaga biriktirilgan karton korpusga oʻrnatilgan boʻlsa-da, keyingi sinovlar shuni koʻrsatdiki, karton dengiz suvida tezda parchalanib, Floatees qochishga imkon berdi. Koʻpgina hammom oʻyinchoqlaridan farqli oʻlaroq, „Friendly Floatees“ ning teshiklari yoʻq, shuning uchun ular suvga kirmaydi.

Okean yuzasida oqim modeli ustida ishlayotgan Sietl okeanologlari Kertis Ebbesmeyer va Jeyms Ingraham ularning taraqqiyotini kuzatishni boshladilar.Tinch okeanidan ob’ektlarning tiklanish darajasi odatda taxminan 2% ni tashkil qiladi, shuning uchun odatda drift shishasining chiqishi bilan kuzatiladigan 10 dan 20 gacha tiklanish oʻrniga, ikki olim ularning soni 600 ga yaqin boʻlishini kutishgan..Ular allaqachon boshqa turli xil flotsam toʻkilishini kuzatishgan, shu jumladan 1990-yilda dengizda yoʻqolgan 61 000 Nike poyafzallari.

Voqea sodir boʻlganidan 10 oy oʻtgach, birinchi Floatees Alyaska qirgʻoqlari boʻylab yuvila boshladi. Birinchi kashfiyot 1992-yil 16-noyabrda Alyaskaning Sitka yaqinidagi plyajdagi sayyoh tomonidan taxminan 3,200 km topilgan oʻnta oʻyinchoqdan iborat edi. ularning boshlangʻich nuqtasidan. Ebbesmeyer va Ingraham 850km dan ortiq yuzlab dengiz qirgʻogʻida joylashgan Floateesni topish uchun plyajdagi sayyohlar, qirgʻoq ishchilari va mahalliy aholi bilan bogʻlanishdi. 1992-yil 28-noyabrda yana bir plyajda yigirmata oʻyinchoq topildi va 1993-yil avgustigacha Alyaska koʻrfazining sharqiy qirgʻogʻida jami 400 ta oʻyinchoq topildi. Bu 1,4% tiklanish darajasini koʻrsatdi..Erga tushish joylari Ingrahamning OSCUR (Okean sirt oqimlarini simulyatsiyasi) kompyuter modelida qayd etilgan boʻlib, u 1967-yildan boshlab havo bosimi oʻlchovlaridan okeanlar boʻylab shamol yoʻnalishi va tezligini va natijada yuzaga keladigan oqimlarni hisoblash uchun foydalanadi.Ingrahamning modeli baliqchilikka yordam berish uchun yaratilgan, ammo u flotsam harakatlarini yoki dengizda yoʻqolganlarning ehtimoliy joylarini bashorat qilish uchun ham ishlatiladi.

Okeanograflar oʻzlari ishlab chiqqan modellardan foydalanib, 1996-yilda Vashington shtatida oʻyinchoqlarning keyingi qulashini toʻgʻri bashorat qilishdi va qolgan Floateesning koʻpchiligi Alyaskaga, gʻarbga Yaponiyaga, Alyaskaga qaytib, keyin Bering orqali shimolga suzib ketishlarini taxmin qilishdi. Boʻgʻozdan oʻting va Arktika muziga tushib qoling. Muz bilan qutb boʻylab sekin harakatlanib, ular oʻyinchoqlar Shimoliy Atlantikaga etib borishi uchun besh yoki olti yil kerak boʻladi, u erda muz eriydi va ularni qoʻyib yuboradi. 2003-yil iyul-dekabr oylari orasida The First Years Inc.Nyu-England,Kanada yoki Islandiyada Floatee-ni qaytarib olgan har bir kishiga 100 AQSh dollari miqdorida jamgʻarma obligatsiyasini taklif qildi.  2004-yilda oldingi uch yilga qaraganda koʻproq oʻyinchoqlar topilgan.Biroq, shunga qaramay, bu oʻyinchoqlarning koʻpi 2007-yilda Grenlandiyadan oʻtib sharqqa qarab ketib, Birlashgan Qirollikning janubi-gʻarbiy qirgʻoqlariga tushishi taxmin qilingan edi. 2007-yil iyul oyda nafaqadagi oʻqituvchi Devon qirgʻogʻida plastik oʻrdak topdi va ingliz gazetalari Floatees kela boshlaganini notoʻgʻri eʼlon qildi.Ammo voqeani buzgandan keyingi kun,Western Morning News, mahalliy Devon gazetasi, Sautgemptondagi Milliy okeanografiya markazidan doktor Saymon Boxall oʻyinchoqni tekshirib koʻrgan va oʻrdak aslida Floatee emasligini aniqlagan.

Quyosh va dengiz suvi bilan oqartirilgan oʻrdaklar va qunduzlar oqarib ketgan, ammo toshbaqalar va qurbaqalar oʻzlarining asl ranglarini saqlab qolishgan.

Meros 
Kamida ikkita bolalar kitobi Floatees tomonidan ilhomlantirilgan. 1997-yilda Clarion Books Ducky (),Eve Bunting tomonidan yozilgan va Kaldekott medali sovrindori Devid Visnevski tomonidan tasvirlangan.Hans Kristian Andersen mukofoti sovrindori Erik Karl 10 ta kichik kauchuk oʻrdakni yozgan (Harper Kollinz 2005,).

2003-yilda Rich Eilbert oʻrdaklarning sayohatini eslab, „Sariq kauchuk oʻrdaklar“ qoʻshigʻini yozdi.2011-yilda u qoʻshiqni YouTube videosi sifatida nashr etdi,Yellow Rubber Ducks.

2011-yilda Donovan Xon „ Moby-Duck: Dengizda yoʻqolgan 28 800 ta vanna oʻyinchoqlari va sohilchilar, okeanologlar, ekologlar va ahmoqlarning, shu jumladan ularni izlagan muallifning haqiqiy hikoyasi“ kitobini nashr etdi (Viking,)

2014-yil 20-iyun kuni Disney Channel va Disney Junior Kanada-Amerika animatsion telefilmi boʻlgan" Omadli oʻrdak „ni efirga uzatdi.

Shoir Key Miller oʻzining 2014-yilgi “Kartograf Sionga yoʻl xaritasini koʻrsatishga harakat qiladi" sheʼriy toʻplamida doʻstona suzuvchilarga sheʼr bagʻishlaydi.: „ 28 000 kauchuk oʻrdakning uzoq va uzoq sayohatini hisobga olgan holda“.

Izohlar

Manbalar 
 Hohn, Donovan, Moby-Duck: The True Story of 28,800 Bath Toys Lost at Sea and of the Beachcombers, Oceanographers, Environmentalists, and Fools, Including the Author, Who Went in Search of Them. Viking, New York, NY 2011,