Abjad raqamlari

Abjad raqamlari, shuningdek, Hisob al-Jummal ( ٱl̊  deb ham ataladi) arab alifbosining 28 ta harfiga raqamli qiymatlar berilgan oʻnlik alifboli sanoq tizimi yoki alfanumerik koddir. Abjad raqamlari arab tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarda VIII asrdan oldin (pozitsion arab raqamlari qabul qilingandan beri) qoʻllanila boshlagan. Hozirgi arab tilida  (arabcha: ) so‘zi umumiy holda „alifbo“ degan maʼnoni anglatadi.

Abjad tizimida arab alifbosining birinchi harfi „alif“ 1 ni ifodalash uchun ishlatiladi. Ikkinchi harf, bāʾ 2 ni … ketma-ketlikda ta harfi 9 ni ifodalaydi. Undan keyingi harflar 10 va 100 larning dastlabki toʻqqizta oraligʻini ifodalaydi: 10 uchun yāʾ, 20 uchun kāf, 100 uchun qof… 1000 bilan tugaydi.

ʾabjad soʻzi () oʻzi semit alifbosining (jumladan, oromiy alifbosi, ibroniy alifbosi, finikiya alifbosi va semit tillari uchun boshqa yozuvlari kelib chiqqan) birinchi toʻrtta harfidan (ABJD) kelib chiqadi, Bu semit alifbosiga asoslangan eski alifbolar atigi 22 ta harfdan iborat boʻlib, ularning soni qiymati 400 ga teng. Arab Abjad tizimi shu nuqtada boshqa alifbolarda uchramaydigan harflar bilan davom etadi: thāʾ = 500 va hokazo. Arab tilidagi Abjad raqamlari ibroniy gematriya va yunon izopsefiyasining oldingi alfanumerik kodlariga oʻxshaydi.

Abjad tartibi 
Arab alifbosining Abjad tartibida bir oz farq qiladigan ikkita variant mavjud. Abjad tartibi oldingi shimoliy semit alifbo tartibining oddiy tarixiy davomi emas, chunki u oromiy yozuvining samekh / semkat  harfiga mos keladigan pozitsiyasiga ega. Ammo tarixan arab alifbosining hech bir harfi bu harfdan kelib chiqmagan. Keyinchalik,  yoʻqolishi  harfining boʻlinishi bilan qoplandi. Yuqoridagi  harfidan ikkita mustaqil arab harfi,  () va  (sin),  oʻrnini egallash uchun foydalanildi.

Oʻngdan chapga oʻqiladigan eng keng tarqalgan Abjad ketma-ketligi:

Bu odatda quyidagicha talaffuz qilinadi: مصر mṵr

 .

Yana bir tovush:

 

Yana bir Abjad ketma-ketligi (ehtimol eskiroq, hozir asosan Mag‘rib bilan chegaralangan hududlarda ishlatiladi) quyidagilardir: 

uni quyidagicha ifodalash mumkin:

 

Yana bir tovush:

 

 Taqqoslash tartibi

Zamonaviy lugʻatlar va boshqa maʼlumotnomalarda yangiroq  () ishlatiladi. Bu shakli oʻxshashligi boʻyicha harflarni qisman birlashtiradigan tartibdir:

Hozirda abjad raqamlarida  Magʻrib tartibi mavjud (Mashriqiy tartib bilan almashtirilgan); 

Forscha lugʻatlarda bir oz boshqacha tartib qoʻllaniladi, bunda w undan keyin emas, h dan oldin keladi.

Abjad tizimidan foydalanish 
Hindu-arab sanoq tizimidan oldin raqamlar sifatida abjad raqamlari barcha matematik maqsadlarda ishlatilgan. Zamonaviy arab tilida ular asosan konturlarni, roʻyxatlardagi elementlarni va maʼlumot nuqtalarini raqamlash uchun ishlatiladi. (Masalan, „A.“, „B.“ va „C“. (yoki kamroq, rim raqamlari: I, II, III, IV), arab tilida shunday qilib " , keyin "  ", keyin "  ", zamonaviy  tartibining birinchi uchta harfi emas.)

Abjad raqamlari numerologiya maqsadlarida arabcha soʻzlarga raqamli qiymatlarni belgilash uchun ham ishlatiladi. Umumiy islomiy ibora   („Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan“-Basmala) soʻzining soni qiymati 786 (harfma-harf yig‘indisi 2+60+40+1+30+30+5+1+30+200+8+40+50+1+30) +200+8+10+40). Alloh  soʻzi oʻz-oʻzidan 66 (1+30+30+5) qiymatiga ega.

Harf qiymatlari 

Muqobil Abjad tartibida bir nechta raqamli qiymatlar farqlanadi:

Toʻrtta fors harflari uchun bu qiymatlar ishlatiladi:

Shunga oʻxshash tizimlar 
Abjad raqamlari oldingi ibroniy raqamlariga (400 ga teng) oʻxshash. Ibroniycha raqamlar tizimi gematriya nomi bilan tanilgan va kabbalistik matnlarda hamda numerologiyada qoʻllaniladi. Abjad tizimi singari, Ibroniycha raqamlar tizimi ham zamonaviy davrda maʼlumotlarning konturlari va nuqtalarini, shu jumladan haftaning birinchi olti kunini raqamlash uchun ishlatiladi. Yunon raqamlari Abjad raqamlaridan bir necha jihatdan farq qiladi (masalan, yunon alifbosida  () harfi uchun ekvivalent yoʻq). Yunon tilidagi harflar-sonlar tizimi izopsefiya deb ataladi. Hozirgi vaqtda ushbu tizimning eski 27 harfli alifbosi roʻyxatlarni raqamlash uchun ham qoʻllanilishida davom etmoqda.

Manbalar

Havolalar 

 Abjad numerologik tizimining umumiy koʻrinishi
 Soʻfiy numerologiya sayti 
 „Abjad“ hisobi boʻyicha arabcha matnning raqamli qiymati — www.alavibohra.org
 Arab, ibroniy, fors tillarida onlayn Abjad kalkulyatori — matnga teskari Abjad raqami bilan
Raqamlar
Sonlar