MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ash’ariylik

Ash’ariylik – islom dinidagi sunniylik yo’nalishining ikki asosiy kalom (aqida) ilmi maktablaridan biri. Asoschisi Abul Hasan Ash’ariy (873-935). Ash’ariylik maktabining taniqli vakillari Abu Bakr Boqiloniy (950-1013), Ibn Furq (vaf. 1015 y. ), Abu Ishoq Isfaroiniy (vaf. 1027 y.), Abul Maoliy Juvayniy (1028-1085), Abul Fath Shahristoniy (1086-1153), Faxriddin Roziy (1149-1209) va boshqalar hisoblanadi.
Ash’ariylik, faqatgina aqlga tayanuvchilar bilan faqat naql va uning zohiriga e’tibor beruvchilar o‘rtasidagi moʻtadil ta’limot bo‘lib, unda naql aqldan ustun qo‘yilgan hamda aql - bu naqlni tushunishdagi bir vosita, deb qaralgan. Ash’ariylar to‘rt fiqhiy mazhab imomlariga xilof qilmaganlar, Qur’onning biror oyatini va hadisi sharifni hamda sahoba va ulamolarning so‘zlarini inkor qilmaganlar. Ahli qibladan biror kishini kofirga chiqarmaganlar.Ash’ariylik moturidiylikdan bir necha aqidaviy masalalarda farq qiladi. Masalan, ash’ariylikda imon ziyoda va noqis bo‘ladi, deyiladi. Moturidiylikda esa, imon ziyoda va noqis bo‘lmaydi, deyiladi. Ash’ariylar qazo va qadarni quyidagicha ta’riflaydilar: «Qazo - Alloh taoloning hamma narsalarni kelajakda qanday bo‘lishini azaldan bilishidir». «Qadar - o‘sha narsalarni Allohning azaliy ilmiga muvofiq ravishda vujudga kelishidir». Moturidiylar qazo va qadar lafzlarining o‘rnini almashtiradilar. Shu kabi e’tiqodiy masalalarda mazkur ikki aqidaviy mazhab o‘rtasida shaklan ixtiloflar bo‘lsada asl mohiyatda ular bir-birlari bilan o‘xshashdir.
Ash’ariylikning qarashlarini eng avval Eronda (X asr) keng tarqalgan shofeiy mazhabi tarafdorlari qabul qilganlar. Ash’ariyning o‘zi tayangan hanbaliy mazhabi tarafdorlari bu maktab g‘oyalarini tanqid qilgan. Mashhur ilohiyotchilarning ko‘pchiligi (mas., Andalusiyada Ibn Hazm) ash’ariylik g'oyalariga qarshi chiqqan. Birinchi saljuqiy sulton To'g'rulbek (1038-1063 yillarda hukmronlik qilgan) davrida ash’ariylik ta’limoti bid’at deb e’lon qilinib, uning tarafdorlari ta’qib etilgan. Biroq bu ta’limot Abu Bakr Boqiloniy, Abu Homid Gʻazzoliy (1058-1111) kabi olimlarning asarlari tufayli musulmon olamida katta ta’sirga ega bo‘lib, kalom ilmida eng keng tarqalgan yirik aqidaviy mazhablardan biriga aylandi.

Manbalar

Adabiyotlar
Atraxassis

Atraxassis-Qadimgi Shumer afsonalaridagi donishmand madaniy qahramon. Shumer hududida joylashgan Sippar shahri xarobalaridan Atraxassis haqidagi afsona yozuvlari topilgan. Unga ko‘ra, ma’buda Mami insonlarni yaratadi, ma’bud Enlil esa yerni samodan ajratib, odamlarni dehqonchilikka o‘rgatadi. Odamlar o‘zlaridan ko‘payib, yerda shovqinli hayot kechira boshlaydilar.Darg‘azab Enlil ularga vabo, qurg‘oqchilik, ocharchilik kabi balolarni yo‘llaydi.Ammo insonlar barcha ofatlarni yengib o‘tib, yashashda davom etaveradilar. Enlil ularga 7 kun va 7 tun davom etgan suv toshqinini yuboradi. Atraxassis yashagan shaharda odamlar Enlilga sig'inishardi, u esa yerostidagi dunyo okeani, chuchuk suvlar ma’budi Enkiga e’tiqod qilardi.Enki Atraxassis turli balo ofatlarni yengib o‘tish yo‘llarini o‘rgatardi.Enki unga o‘z uyini buzib, undan chizmaga ko‘ra kema yasashni buyuradi. Enki ko‘rsatmasi bilan kemaga oilasi, xizmatchilari, hayvonlari va qushlarni olib, oxirgi teshikni smola bilan yopishi bilan, osmondan barcha ma’budlar qudrati bilan yaratilgan katta to‘fon yog‘iladi. Yomg‘ir va momaqaldiroq ilohi Adad o‘z aravasida samoda sayr qilib, kuchini ko‘rsatardi. Urush ilohi Ninurta plotinadagi suvlarni chiqarsa, arslonboshli burgut Anzud ma’budi tirnoqlari bilan osmonni yora boshlaydi.Bu dahshat ilohlarning o‘zlarini ham vahimaga soldi. 7 kundan keyin to‘fon tinib, suvlar singib ketgach, Enlil yerda bironta jonzot qolmaganidan quvonadi. Ammo Enki yordamida Atraxassis va uning kemasidagilar omon qoladilar. Ular yangidan hayot boshlaydilar.Atraxassisga boqiy umr ato etiladi.

Manbalar

Adabiyotlar
Asbobu-n-nuzul

Asbobu-n-nuzul - Qur’on ilmlarining asosiy tarmoqlaridan biri “Asbob” - “sabab” so‘zining ko‘plikdagi Makka va Madina shaharlarida Muhammad (s.a.v.)ga nozil qilingan oyatlarning “tushirilish” sabablarini o‘rganadi. Qur’on oyatlarining nozil bo‘lishida ikki xil holat kuzatiladi. Birinchidan, biror hodisa ro‘y berishi natijasida Qur’on oyatlari nozil bo‘ladi. Ibn Abbosdan rivoyat qilinishicha, Muhammad (s.a.v.) sahobalarni Safo tepaligiga yig‘ib, “Men sizlarni ro‘parangizda turgan azobdan qo‘rqituvchiman” deydilar. Shunda Abu Lahab, “qo‘ling qursin, bizni shunga chaqirganmiding”, deydi va turib ketadi. Aynan shu hodisa munosabati bilan Qur’onning 111-surasi “Masad” nozil bo‘ladi. Ikkinchidan, Muhammad (s.a.v.)dan biror masala yoki uning hukmi haqida so‘ralganda Qur’on oyatlari nozil bo‘lgan. Abul Hasan Vohidiyning yozishicha, 571 ta oyat bilan bog‘liq sabablar mavjud. Qur’on oyatlari islom aqidalari, hukmlarining jamiyat va shaxs hayotidagi o‘rni, ahamiyatini belgilash uchun tushirilgan. “Asbobu-n-nuzul” ilmi bilan Ali ibn Maydoniy, Ibn Hajar Asqaloniy, Jaloliddin Suyutiy kabi olimlar shug‘ullanganlar.

Manbalar

Adabiyotlar
Twenty-Five Twenty-One

Twenty-Five Twenty-One (; ) — 2022-yilda ishlangan Janubiy Koreya teleseriali boʻlib, rejissyor Jung Ji Xyon boʻlib, bosh rollarda Kim Tae-ri, Nam Ju Xyuk, Bona, Choy Xyon Vuk va Li Ju Myon oʻynaydi. Serial 1998-yildan 2021-yilgacha boʻlgan besh qahramonning ishqiy hayotini tasvirlaydi. U 2022-yil 12-fevralda tvN telekanalida premyerasi boʻlib oʻtgan va har shanba va yakshanba kunlari soat 21:10 da (Koreya vaqti bilan) 16 qismdan iborat boʻlgan. U Netflix-da translatsiya qilish uchun mavjud.

Serial tijorat hitiga aylandi va Koreya kabel televideniesi tarixidagi eng yuqori reytingli dramalardan biriga aylandi

Manbalar

Havolalar 
  
 
 

COVID-19 pandemiyasi sababli premyerasi qoldirilgan teleseriallar
2020-yillar teleseriallari
Janubiy Koreya teleseriallari
TvN dasturlari
Aron Kodesh (ahd sandig’i)

Aron Kodesh (ahd sandig’i)-Quddusga yo‘nalgan muqaddas sandiq (quti) bo‘lib, uning ichida “Tavrot” o‘ramlari saqlanadi. Olimlarning fikriga ko‘ra, Aron Kodeshning sinagogada paydo bo‘lish tarixi Birinchi Ibodatxonaning vayron etilish (mil. avv. 586 y.) davriga to‘g‘ri keladi va u “Amrlar Sandig‘i”ning ramziy o‘rnini bosuvchi sifatida yuzaga kelgan. U ibodatxonada “mehrob” vazifasini bajaradi va kirish eshigining ro‘parasida joylashtirilgan bo‘lib, Isroil Yeriga yo‘naltirilgan bo‘ladi.

Manbalar

Adabiyotlar
Arman-Grigorian cherkovi

Arman-Grigorian cherkovi-V asrning o‘rtalarigacha Arman-grigorian cherkovi xristianlikning bir tarmog‘i hisoblangan. Lekin Vizantiyadan mustaqil bo‘lishga harakat qilgan hamda 451-yilda bo‘lib o‘tgan Jahon soborining monofizitlarga qarshi qaroriga norozilik bildirgan Arman-apostol cherkovi amalda ham Sharqiy, ham Gʻarbiy cherkovlardan ajralishga muvaffaq bo‘ldi. Arman-apostol cherkovining diniy ta’limoti pravoslavlik ta’limotiga juda yaqin. Faqat Arman-apostol cherkovida pravoslavlikdan farqli ravishda Isoning jismida xudolik va insonlik xislati alohida-alohida mavjud bo‘lmay, ular o‘zaro qo‘shilib ketgan, deb hisoblanadi. Cherkov ta’limotida xristianlikning barcha sirli marosimlari tan olinadi. Shu bilan birga, Arman-grigorian cherkovida boshqa xristian yo‘nalishlarida uchramaydigan “matax” deb nomlanadigan qurbonlik keltirish marosimi mavjud. Bu marosim katta bayramlar munosabati bilan amalga oshirilib, buqa, qo‘y yoki parranda so‘yilib, uning go‘shti maxsus duo bilan muqaddas tuzli suvda pishiriladi. Pishgan go‘shtning hammasi shu kunning o‘zida yaqin kishilarga tarqatilishi lozim.
Ushbu cherkov vakillari Iso tug‘ilgan kuni (Rojdestvo, 6-yanvar), Isoning xatna qilinishi (14-yanvar) kabi bayram va marosimlarni nishonlaydilar.
Samarqand shahridagi Arman-grigorian cherkovi 1903-yildan faoliyat ko‘rsata boshlagan.

Manbalar

Adabiyotlar
Arianchilar

Arianchilar-IV-VI asrlarda paydo boʻlgan xristianlikdagi bidʼatchi oqimlardan sanaladi.Oqimning nomi uning asoschisi Ariya ismidan olingan. Arianchilar xudoning uch koʻrinishga ega ekanligini tan olishmagan. Ariyaning taʼkidlashicha, oʻgʻil xudo maxluq, ipostas yaʼni, muqaddas uchlik bir iloh emas. Iso Xudo tomonidan yaratilgan va u insonlar bilan xudo oʻrtasida vositachi boʻlgan. Ariya Iso ota xudoning ayni oʻzi emas deb taʼkidlagan. Arianchilar ikkinchi butun jahon saborida butkul (381-yili) bidʼatchi oqim deb tan olingan. Ariyaga esa anafema (cherkovdan surgun qilish) jazosi qoʻllangan.

Manbalar

Adabiyotlar
Ardvi Sura

Ardvi Sura-Ahura Mazdaning qizi, poklik, suv ma’budasi (erlar pushtining quvvati, ayollar homiysi, ayol pushtini farzand uchun olam kabi keng qiluvchi, ularning tug‘mog‘ida xaloskorlik qiladi, ona ko‘ksini sutga to‘ldiradi). El uchun nonu rizq o‘stiradi, podalarni to‘ydiradi, boyliklar undiradi va hokazo.

Manbalar

Adabiyotlar
Arba Kanfot

Arba Kanfot-(ibr.To‘rtburchakli libos) yahudiylikdagi kichkina hajmdagi ibodat libosi. Uni “sisit” va “talit katan” deb ham nomlaydilar. Arba Kanfot uzunligi 3 fut, eni esa 1 fut bo‘lib, tepa qismining o‘rtasidan boshdan kiyishlik uchun joy bor. “Sonlar” kitobi (15, 37-41)da keltirilganidek, uni faqat erkaklar kiyishadi. Shuningdek,"talit” faqat tonggi ibodat vaqtida kiyimning ustidan tashlab olinsa, Arba Kanfot esa kiyimning ustidan kun davomida kiyib yuriladi. Ashkenazlarda “talit” 13 yoshdan buyurilsa,Arba Kanfot esa bola o‘zi mustaqil ravishda kiyinib yechinishga qodir bo‘lgandan keyishi mumkin. Arba Kanfotning kun davomida kiyim ustidan keyish odati qachon paydo bo‘laganini aniq aytish mushkul. Tahminlarga ko‘ra, Yevropada yahudiylar qattiq tazyiq ostida bo‘lgan vaqtlari bu odatni kiritganlar. Ular kun davomida katta “talit”ni kiyib yura olmaganlar, faqatgina ibodat vaqtida sinagogada kiyganlar. Biroq, amrni buzmaslik maqsadida Arba Kanfotni kiyim ustidan tashlab yurganlari qayd qilinadi.

Manbalar

Adabiyotlar
Arask

Arask-zardushtiylikda rashk, hasad, baxillik, qizg‘anish devi (inson ruhiyatini tubanlikka olib borib, aqlni xiralatadi).

Manbalar

Adabiyotlar
Apsarlar

Apsarlar-hind mifologiyasida osmonda yashab, o‘z raqslari bilan xudolarni tinchlantiruvchi deb tasavvur qilinadigan ilohiy raqqoslar.

Manbalar

Adabiyotlar
Apologetlar

Apologetlar-dastlabki xristianlik mutafakkirlariga nisbatan qo‘llanilgan umumiy nom bo‘lib, ular o‘z asarlarida nasroniylik aqidalarini unga tegishli bo‘lmagan tomonlar tanqididan himoya qilganlar.

Manbalar

Adabiyotlar
Apokriflar

Apokriflar (qadimgi yunon apo-krofos — «yashirilgan, maxfiy») - cherkov tomonidan “soxta”, “ishonchsiz” deb topilib, tan olinmaydigan diniy kitoblar. Apokriflar «Qadimgi Ahd»da ham «Yangi Ahd»da ham mavjud. «Yangi Ahd» apokriflariga «Iuda injili», «Petr injili», «Bolalik injili», «Misrliklar injili», «Yahudiylar injili»,«Haqiqat injili», «Bibi Maryam injili», «Foma injili», «Filipp injili», «Nikodim injili», «Barnoba injili», «Yeva injili», «Pastmr Yermm», «Didax», «Iakov injili» kabi kitoblar kiradi.

Manbalar

Adabiyotlar
Apis

Apis - Qadimgi Misr diniy e’tiqodlarida Pta (oliy xudo)ning Yer yuzidagi timsoli sifatida ulug‘langan ho‘kiz nomi. Apis kulti qadimda chorvadorlar hayotida mashhur bo‘lgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Apaosha

Apaosha - O‘rta fors paxdaviy matnlarida apush, Asqar Mahkam tarjimasidagi o‘zbekcha matnda apasha. Ma’nosi suvni yo'q qilguvchi.Qurg'oqchilik, hosilsizlik keltiradi.Namlik, yog'in-sochin, suvlar, shu jumladan olam suvining tamzi asotiriy dengiz Varukashaning himoyachisi Tishtarning dushmani. Qora qirchang‘i ot qiyofasida osmondan oq ot qiyofasida tushgan Tishtar, Sirius bilan jangda mag‘lub etiladi va borliqda serobchilik, obodonchilik qaror topadi.

Manbalar

Adabiyotlar
Apamon

Apamon - Zardushtiylikda marhumning yaqinlari tutishi lozim bo‘lan azadorlik muddati. Unga ko‘ra ma’lum muddat mayyit egalari jamoatga ko‘rinmaasliklari lozimbo‘lgan. Chunki ular mayyitning haromligiga daxldor hisoblanishgan.Ko‘zda tutildgan muddat o‘tgach, qarindoshlar maxsus poklanish marosimlaridan keyin jamoatga ko'rinilishlari mumkin bo‘lgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Anubis

Anubis - qadimgi misrliklarning o‘liklar ilohi, maqbara va qabrlar qo‘riqchisi, dori vositalari va zaharlar homiysi. U shoqol boshli va inson tanali qilib tasvirlangan. Unga topinish markazi qadimgi Kinopol shahri hisoblanadi.

Manbalar

Adabiyotlar
Antropopopatizm

Antropopatizm - (yunoncha - odam va ehtiros, mayl) - odam psixikasi xususiyatlari hayvonlarga, o‘simliklarga va tabiat hodisalariga o‘tadi deb tasavvur qilish. Bu terminni 19-asr oxirlarida nemis etnografi F.Shulse fetishizm mohiyatini ifodalash uchun qo‘llagan, biroq ilmiy adabiyotda kamdan-kam ishlatiladi. Ma’nosi jihatdan yaqinroq bo‘lgan antropomorfizm termini ko‘proq qo‘llaniladi. Antropopatizm timsol, personifikasiya, animizm kabi tushunchalarga ham o'xshab ketadi.

Manbalar

Adabiyotlar
Antixrist

Antixrist- xristianlik e’tiqodlaridan biri. Ushbu ta’limotga ko‘ra, Iso Masih Yer yuziga oxirgi zamonda tushganida, antixrist unga qarshi kurashuvchi kuch sifatida gavdalanadi.

Manbalar

Adabiyotlar
Antipapa

Antipapa - katolik cherkovi tomonidan noqonuniy deb topilgan “papa”ga nisbatan ishlatilgan. O'rta asrlarda o‘zaro dushmanlik kayfiyatida va turli hukumatlarning qo‘llab-quvvatlashi ostida bir necha kishi o‘zini qonuniy rim papasi, qolganlar noqonuniy ekanini da’vo qilib chiqqan. Masalan, “buyuk taxt” (“velikiy raskol”) davrida papalikka da’vo qilgan Grigoriy XII (1406-1415), Benedikt XIII (1394-1423), Ioann XXIII (1410-1415) orasidan Grigoriy XII cherkov tomonidan qonuniy, boshqalari “antipapa” deb tan olingan. Umuman, rim katolik cherkovi tarixida 30 ortiq “antipapa” o‘tganligi qayd qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar
Antiklerikalizm

Antiklerikalizm - XVII asrda yuzaga kelgan hurfikrlilik ko‘rinishlaridan biri, ijtimoiy hayotda cherkov ta’sirini pasaytirishga qaratilgan harakat nomi.

Manbalar

Adabiyotlar
Animatizm

Animatizm (lotincha, "animatus" — jonli) ham insonlar hayotiga ta’sir ko‘rsatadigan, dunyoga yoyilib ketgan o‘ziga xos shaxssiz kuchning mavjudligiga ishonchni aks ettiradigan arxaik din shakllaridan biri hisoblanadi. Ushbu atama ilk bor ingliz antropologi R.Marett (1866-1943) tomonidan qo‘llangan. Olim Okeaniya qabilalarini o‘rganish bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar natijalariga tayangan holda, din paydo bo‘lishining ilk bosqichida “mana” deb nomlangan, mo‘jizakor kuchga ega bo‘lgan e’tiqod muhim rol o‘ynagan. Shuningdek, bunday kuchga odamlar, hayvonlar, predmet va hodisalar ham ega bo‘lishi mumkin deb tasavvur qilingan. Ilk jamiyat vakillari dini hayot mobaynida aynan, shu kuchga egalik qilishga intilish g‘oyasiga tayangan. Bunday kuchlarga topinish qadimda ko'plab qabilalarga xos bo‘lgan. Masalan, melanizeylarda - “mana”, irokezlarda - “orenda”, algonkinlarda - “manitu”, pigmeylarda - “megbe” va h.k.
Shunga ko‘ra, mutaxassislar animatizmning arxaik davr diniy tasavvurlarining ajralmas tarkibiy qismi bo‘lgani to‘g‘risidagi xulosaga kelganlar. Animizmdan farqli ravishda, animatizm shaxsiy nomoddiy mavjudotlarga nisbatan iymon, ishonchni ifoda etmaydi.

Animatizm jonsiz mavjudotlarda mavjud bo'lgan g'ayritabiiy kuchlar tushunchasidan foydalanib, animizmning asosini qo'ydi va shu bilan yanada murakkab e'tiqod tizimlarining rivojlanishiga yo'l ochdi.

Manbalar

Adabiyotlar
Anzud

Anzud - mesopotamiyaliklarda insonlar va ma’budlar o‘rtasida vositachilik qilgan ilohiy qush timsoli, u o‘lim va hayot o‘rtasidagi abadiy kurashni ifodalagan. U Anzu, Zu, Imdugud, Im-Dugud, “bo‘ron-shamol” ma’nosini anglatgan. Mifga ko‘ra, Anzud barcha ilohlardan ustun bo‘lish, qudratli kuchga erishish maqsadida Enlildan taqdirlar bitilgan yozuvlarni o‘g‘irlaydi. Ma’budlar onasi Dingirmax unga qarshi Ninurtani yuboradi va Anzud qush-yoydan halok bo‘ladi. Toshga o‘yilgan ashyolarda uning ko‘pincha ikki hayvonga (kiyik, sher) changal solgan holati tasvirlangan.

Manbalar

Adabiyotlar
Anglikanlik

Anglikanlik - protestantlikdagi oqimlardan biri. Angliyaning davlat dini, XVI asrda Reformasiya harakatdavomida paydo bo‘ldi. 1534-yilda mahalliy katolik cherkovi Rim bilan aloqasini uzgandan so‘ng, ingliz parlamenti qirol Genrix VIII ni Cherkov rahbari etib e’lon qildi. Buning oqibatida Angliya Cherkovi qirol hokimiyatiga bo‘ysundirildi. Angliyada monastirlar yopildi, cherkovning yer mulklari kamaytirildi, avliyolar, ikonalar, haykallar va tabarruk yodgorliklar soni qisqartirildi. Martin Tyudorqirolligi davrida katolik partiyaning g‘alaba qozonishi oqibatida ko‘pchilik protestantlar qatl qilindi. Qirolicha Yelizaveta I (1559 - 1603) hokimiyati davomida Anglikan dinining ahvoli barqarorlashadi. XVI asrning o‘rtalarida ibodatlarni ingliz tilida olib borish kiritildi, ro‘zalar (postlar), syelibat bekor qilindi, ikonalar musodara qilindi.1571-yilda anglikanlik dini ramzi sifatida «39modda» qabul qilindi. Unda cherkovning najot keltiruvchi kuchi haqidagi g‘oya qoldirildi, Katoliklikdagi singari iyerarxiya saqlanib, lekin Muqaddas rivoyatlar ta’limot manbasi sifatida bekor qilindi va atigi ikki sirli marosim - cho‘qintirish hamda vino va non bilan tamaddi qilish saqlanib qoldirildi. Dunyoda 68 mln.yaqin anglikanlar mavjud bo‘lib, ular Angliya, Irlandiya, Shotlandiya, AQSH, Kanada, Yangi Zelandiya va boshqa mamlakatlarda tarqalgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Ananda Marga

Ananda Marga (“xursandchilik yo‘li”) - Hindistonning Bixar shtatida 1955-yilda tashkil topgan diniy-shovinistik tashkilot. Uning asoschisi - bengallik ruhoniy (brahman) Prabhat Ranjan Sarkardir. Tashkilot g‘oyasi yoga va tantra ilohiy bilimni bilish vositasi deb qarashga asoslanadi. Tashkilot qat’iy tuzilmaga ega bo‘lib, piramida shaklida tashkil topgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Anabaptistlik

Anabaptistlik - XVI asrda Gʻarbiy Yevropada sodir bo‘lgan reformasiya harakatlari natijasida yuzaga kelgan xristianlikdagi yo'nalishlardan biri. Unda dindor balog‘at yoshida ham qayta cho‘qintirilishi lozimligi talab qilinadi, cherkov iyerarxiyasi rad qilinadi, boylik qoralanib, jamoatchilik mol-mulkini amalga kiritishni taklif etiladi.

Manbalar

Adabiyotlar
An

AN, AN (yoki An, an, aN) - qisqartma bo'lib , toponim, ism, familiya va boshqalar.

Buni anglatishi mumkin:

AN 

 Fanlar akademiyasi - SSSR Fanlar akademiyasi, RAS
 Antonov konstruktorlik byurosi - An seriyali samolyotlar, masalan , An-12 .
 AN-1 (dvigatel) - (aviatsiya moyi) A. tomonidan ishlab chiqilgan birinchi sovet aviatsiya dizel dvigateli. D. Charomskiy.

AN 

 AN - Italiyaning " Milliy Alyans " partiyasining qisqartmasi ( ).
 AN - Italiya raqamlaridagi Ancona viloyati kodi.
 AN AQShning Kanzas shtatidagi Anderson okrugi uchun belgi.
 An - aktinonning belgisi, radon-219 ning tarixiy nomi.
 an - Aragon tili uchun ISO 639-1 kodi.
 .an — Niderlandiya Antil orollari uchun yuqori darajadagi mamlakat kodi .
 aN - xalqaro birliklar tizimidagi attonewton belgisi.

 An Belgiyada joylashgan kommunadir.
 En Fransiyaning Oliy Pireney mintaqasida joylashgan kommunadir.

 An — shumer-akkad mifologiyasida osmonning oliy xudosi.
 An (Ahn) koreyscha familiyadir.
 An - turli xalqlar orasida uchraydigan familiya.
Malatya Erhaç aeroporti

Malatya aeroporti ()  — Turkiyaning Malatya shahridagi harbiy va jamoat aeroporti. 1941-yilda ochilgan aeroport Malatyadan  joylashgan.

Tarixi 
Malatya aeroporti dastlab Eski Malatyaning Battalgazi hududida tashkil etilgan va 1941-yil may oyida hozirgi manziliga koʻchirilgan. Yiliga xalqaro yoʻnalishda 100 000 yoʻlovchi va ichki yoʻnalishda 900 000 yoʻlovchi tashish imkoniyati mavjud. Samolyot sigʻimi 17250 nafar insonni tashishga moʻljallangan. 6 ta yoʻlovchi reysi rejalashtirilgan. Aeroport fuqarolik va harbiy maqsadlarda ishlatiladi hamda foydalanish huquqi Davlat aeroportlari boshqarmasi va Harbiy havo kuchlari qoʻmondonligi bosh boshqarmasiga tegishli.

Strategik geografik joylashuvi tufayli Malatya aeroporti Turkiyaning janubi-sharqidagi asosiy markaz hisoblanadi; aerokosmik sohadagi yaxshilanishlar natijasida ham parvozlar, ham yoʻlovchilar soni 100% ga oʻsdi. Shuning sababli, bino ortib borayotgan ehtiyojlarni qondirish uchun yaroqsiz holga kelib qoldi, bu esa 2009-yilda xalqaro standartlarga muvofiq yangi bino qurilishiga olib keldi; uchish-qoʻnish yoʻlagi uzunligi 3350x45 m; Birinchi parvoz 2010-yil 23-oktyabrda amalga oshirilgan. Yangi uchish-qo‘nish yo‘lagi bilan yo‘lovchilar soni yiliga 300 ming yo‘lovchidan 1 milliongacha yetgan.

2023-yilda yangi terminal ochilishi rejalashtirilgan.

2023-yilda Turkiya-Suriya zilzilasi paytida aeroport shifti qisman qulab tushdi.

2-chi quruqlikdagi aviatsiya polki 
Erhaç aeroporti yonida polkovnik boshchiligidagi 2-chi quruqlikdagi aviatsiya polki qoʻmondonligi joylashgan. Turkiyada ishlab chiqarilgan TAI/AgustaWestland T129 ATAK jangovar vertolyotlari 2014-yilda qoʻmondonlikka qoʻshilgan.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar 
Quyidagi aviakompaniyalar Malatya Erhaç aeroportida muntazam va charter reyslarini amalga oshiradi:

Trafik statistikasi

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
2023-yilgi Turkiya-Suriya zilzilasidan zarar koʻrgan binolar
Malatya provinsiyasidagi transport
1941-yilda qurilgan aeroportlar
Turkiyada 1941-yil qurilgan inshoot
Turkiya
Turkiya aeroportlari
Yaqin Sharq aeroportlari
Turkiya harbiy havo kuchlari bazalari
Ame-no Minakanusi

Ame-no Minakanusi (Ame-no Minakanusi-nokami) - «samo ilohi», «samolarning muqaddas markaziy hukmdori» degan ma’nolarni anglatib, yapon mifologiyasida dastlabki 3 buyuk yaratuvchi ilohlardan biri U yer va osmon ajralgandan so‘ng birinchi bo‘lib “o‘z o‘zidan paydo bo‘lgan yakka ma’bud”, o‘zini ko‘rsatmagan, u bilan fol orqali muloqot qilishgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Amrlar, o’n amr

Amrlar, o‘n amr (Dikalog yoki Xudo Qonuni) - Tavrotga ko‘ra, Xudo tomonidan Misrdan chiqishning 50-kuni Sinay tog‘ida Musoga nozil qilingan amrlar. «O'n (10amr» Tavrotning bir-biridan uncha farq qilmagan holda ikki o‘rnida (sm. Isx. 20:2-17; Vtor. 5:6-21) keltirilgan. Bu xususida “Chiqish” kitobining 32-bobida: “So‘ngra Xudovand Musoga so‘zlashuvdan forig' bo‘lganidan keyin, Sino tog'ida ikkita shahodat lavhasini berdi. Xudovandning qo‘llari bilan yozilgan ikkita tosh lavha...” deyilgan. Yahudiylarga ko‘ra, Muso o‘z qavmini qo‘llari bilan yasalgan buzoqqa sig‘inayotganini ko‘rib, bundan g‘azablanib, uni uloqtirib tashlab sindirganidan keyin Xudo quyidagi O'n amrni qayta tushirgan: Ular: dunyoni yaratgan, yakka-yu yagona Yahvedan boshqa iloh yo‘qligiga imon keltirish; Yahvedan boshqaga ibodat qilmaslik; Xudoning nomini bo‘lar bo‘lmasga tilga olavermaslik; shanba kunini muqaddas bilib, u kunda dam olish; ota-onani hurmat qilish; qotillik qilmaslik; zino qilmaslik; o‘g‘rilik qilmaslik; o‘z yaqinlari (yahudiylar) haqqiga yolg‘on guvohlik bermaslik; o‘z yaqinlari uyiga, ayoliga, quliga, hayvonlariga, umuman unga tegishli bo‘lgan narsalarga ko‘z olaytirmaslik.

Manbalar

Adabiyotlar
Amos

Amos - o‘n ikki «kichik» hisoblanuvchi Bibliya payg'ambarlaridan biri. Miloddan avvalgi VIII asrda hayot kechirgan yahudiy payg‘ambarlardan biri. Amos Bayt Lahmga yaqin Fekoya shahrida oddiy cho‘pon bo‘lgan. Bir kun unga vahiy kelib, shimoliy Isroil podshoxdigiga borish va qiyomat kuniyaqin qolganidan ogohlantirish buyurilgani qayd qilinadi. U Qadimgi Isroilning asosiy shaharlaridan biri bo‘lgan Vefil shahridagi ibodatxonada targ‘ibot ishlarini olib borayotgan vaqtda, mahalliy ruhoniy Amasiya uni quvib yuboradi. Shundan so‘ng Amos oshkora da’vat olib bormasdan, unga kelayotgan vahiyni yoza boshlaydi. “Payg‘ambarlar kitobi” nomli apokrifik manbada qayd qilinishiga ko'ra, Amos Amasiyaning o‘g‘li tomonidan og‘ir jarohatlanadi va vafot etadi. U o‘z va’zlarida butparastlikni qattiq qoralab, monoteizmni targ‘b qilgan. U hokim va amaldorlar tomonidan sodir etilayotgan nohaqliklar, ayniqsa, sudxo‘rlikni qoralab, mazlumlarni xudo Yaxvening najoti kelgunicha sabr qilishga chaqirardi. Shuningdek, Amos kambag‘al va mazlumlarga nisbatan g‘amxo‘rlik qilishni da’vat qilgan. U insoniylik qurbonlik orqali yaratganga xizmat qilishdanda muhimroq ekanini ta’kidlagan.Uningpand-nasihatlari Bibliya tarkibiga kiritilgan.

Manbalar

Adabiyotlar