Rus tilshunos va filologlari

Rus tilshunoslari va filologlarining ushbu ro'yxatiga Rossiya Federatsiyasi, Sovet Ittifoqi, Rossiya imperiyasining  taniqli tilshunoslari kiradi.

Alifbo ro'yxati

A 

 Vasiliy Abaev, taniqli eron tillari tadqiqotchisi.
 Solomon Adlivankin, sovet tilshunosi, Perm derivatologiya maktabining asoschisi, Akchim shevasi lug'atini tuzishda ishtirok etdi.
 Vladimir Admoni, tilshunos, adabiyotshunos, tarjimon va shoir, grammatika nazariyasi, tarixiy va zamonaviy nemis sintaksisi ustida ishlagan, 1964- yilda sudda Iosif Brodskiyni himoya qilgan.
 Yetakchi rus folklorshunosi Aleksandr Afanasyev 600 dan ortiq rus ertaklarini yozib, nashr etdi. Bu hozirgacha dunyodagi  eng katta xalq ertaklari to'plamidir.

B 

 Ivan Boduin de Kurtene, fonema tushunchasi va almashinishlarni tizimli tahlil qilish ishlari hammuallifi, sinxron tahlil va matematik tilshunoslikning kashshofi.
 Viktor Bayda, kelt va german tillarini  tadqiq qilgan tilshunos.
 Aleksandr Belskiy, adabiy tanqid bo'yicha sovet mutaxassisi, taniqli anglikist, Perm davlat universitetining filologiya fakulteti asoschisi, PDU chet el adabiyoti fakulteti asoschisi.
 Otto fon Böhtlingk, taniqli hindshunos va sanskrit grammatikasi
 Fyodor Buslaev, filolog va folklorshunos, qiyosiy adabiyot mifologik maktabining vakili
 Yakov Brandt, sinolog

D 

 Vladimir Dal, 19-asrning eng buyuk rus tili leksikografi, folklorshunos va turkolog, Jonli buyuk rus tilining izohli lug'ati muallifi.
 Vladimir Dybo, Moskva qiyosiy tilshunoslik maktabining asosiy vakili

E 

 Tamara Erofeyeva , «Shahar tilini ijtimoiy lingvistik o'rganish» maktabi rahbari, Perm davlat milliy tadqiqot universitetining umumiy va slavyan tilshunosligi  kafedrasi qoshidagi ijtimoiy- va psixolingvistika maktabi  mudiri, Rossiya oliy ta'limining faxriy arbobi.

G 

 Dmitriy Gerasimov, o'rta asr tarjimoni, diplomat va filolog, Yevropa Uyg'onish davri olimlaridan biri.

H 

 Eugene Helimski- qiyosiy tilshunos.

I 

 Vladislav Illich-Svitich, nostratik tilshunoslik va Moskva qiyosiy tilshunoslik maktabining asoschisi
 Vyacheslav Ivanov, hind-yevropa konsonantizmining glottal nazariyasi asoschisi

J 

 Roman Yakobson, adabiyot nazariyotchisi va XX asrning taniqli tilshunosi, fonologiyaning asoschisi, slavyan tilshunosligiga ko'plab hissa qo'shgan, Jekobsonning aloqa modeli muallifi.

K 

 Taniqli sinolog Pyotr Kafarov xitoy tilining kirillizatsiyasini ishlab chiqdi, ko'plab bebaho qo'lyozmalarni, jumladan, "Mo'g'ullarning maxfiy tarixi" ni topdi va nashr etdi.
 Evgeniy Kazartsev, taniqli slavist , germanist, qiyosiy o'lchov va prosodiyani ishlab chiqdi.
 Aleksandr Kibrik, taniqli tipolog va kavkazolog.
 Andrey Kibrik, lingvistik tipologiya, kognitiv lingvistika, nutq tahlili va atabaskan tillari bo'yicha mutaxassis.
 Valeriya Kirpichenko, tilshunos, tarjimon, arab adabiyoti mutaxassisi, Rossiya Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik instituti professori
 Yuriy Knorozov, tilshunos, epigraf va etnograf, qadimgi mayya yozuvini shifrlagan, hind yozuvi uchun shifrlashni taklif qilgan.
 Rimma Komina, adabiy tanqid bo'yicha sovet va rus mutaxassisi, Perm davlat universiteti filologiya fakulteti dekani (1977-1982)
 Taniqli tilshunos va til faylasufi, german tillari va ingliz grammatikasiga ixtisoslashgan Andrey Korsakov nutq tizimining qismlari va sintaktik kategoriyalarni falsafiy tushunish uchun falsafiy fikrlashni taklif qildi.
 Margarita Kojina, sovet va rus tilshunosi, stilistika bo'yicha mutaxassis, Perm funksional stilistika maktabining asoschisi.
 Nikolay Krushevskiy, fonema tushunchasi va almashinishlarni tizimli tahlil qilish hammuallifi.

L 

 Indologiyaning kashshofi Gerasim Lebedev Yevropaga bengal yozuvini  tanitdi, Hindistonda Yevropa uslubidagi birinchi drama teatriga asos soldi.
 Dmitriy Lixachov, qadimgi Sharqiy slavyan tili va adabiyoti bo'yicha XX asrning yirik mutaxassisi.
 Mixail Lomonosov, polimate olim va rassom eski cherkov slavyan tilini xalq tili bilan birlashtirib, rus adabiy tilini isloh qilgan grammatikani yozgan.
 Nikolay Lvov, san'atshunos va olim, rus xalq qo'shiqlarining birinchi muhim to'plamini tuzdi, epik qo'shiqlarni nashr etdi.

M 

 Sergey Malov turkolog, turkiy alifbolarni tasniflagan, qadimiy oʻrxun yozuvini shifrlagan .
 Nikolas Marr tilning kelib chiqishi haqidagi soxta-lingvistik yafet nazariyasini ilgari surdi.
 Igor Melchuk- strukturaviy tilshunos, " Ma'no-matn nazariyasi " muallifi.
 Filolog va tilshunos Anatoliy Moskvin 2011- yilda uyida 26 nafar mumiyalangan yosh ayolning jasadi topilganidan keyin hibsga olingan edi.
 Leonid Murzin, sovet va rus tilshunosi, Perm derivatologiya maktabining rahbari. Dinamik tilshunoslik institutiga asos solgan
 Vladimir Myuller, tilshunos va leksikograf, mashhur inglizcha-ruscha lug'at muallifi.

N 

 Sergey Nikolaev, uzoq masofali qiyosiy tilshunos
 Semyon Novgorodov, yakut siyosatchisi va tilshunosi, yozma yakut tilini yaratuvchisi ( saxa yozuvlari )

O 

 Sergey Ozhegov, rus tilining eng keng tarqalgan izohli lug'ati muallifi.

P 

 Ilia Peiros, avstriyalik tillar bo'yicha ishlari bilan mashhur bo'lgan uzoq muddatli qiyosiy tilshunos
 14-asr missioneri Permlik Stefan Komi Permyaklarni nasroniylikka qabul qildi va eski Permik yozuvini ixtiro qildi.
 Yevgeniy Polivanov, tilshunos, sharqshunos va poliglot, yapon tilining kirilizatsiyasini ishlab chiqdi.
 Nikolas Poppe, taniqli oltoy tillari tadqiqotchisi
 Vladimir Propp, formalist olim, xalq ertaklari va mifologiyasining yirik tadqiqotchisi
 Tatyana Proskuryakova, mayyachi olim va arxeolog, qadimgi mayya yozuvini shifrlagan.

R 

 Jorj de Rerich, 20-asrning yirik tibetologi

S 

 Frans Anton Schiefner , taniqli tibetolog, Fin va Kavkaz tillari tadqiqotchisi
 Isaak Yakob Shmidt, mo'g'ul tilining birinchi tadqiqotchisi
 Aleksey Shaxmatov, matnshunoslik asoschisi, 20-asr rus orfografiyasining yirik islohotlarini tayyorladi, qadimgi rus va o'rta asr rus adabiyotini tizimli tadqiq qilishda kashshof bo'ldi.
 Lev Shcherba, fonetolog va fonolog, glokaya kuzdra iborasining muallifi
 Indolog Fyodor Shcherbatskoy G'arbda Buddist falsafasini ilmiy o'rganishni boshladi.
 Vitaliy Shevoroshkin, uzoq masofali qiyosiy tilshunos
 Ivan Snegiryov, rus maqollarining dastlabki yig'uvchisi va lubok nashri tadqiqotchisi
 Ljubov Sova (Aksenova), strukturaviy tilshunos va afrikashunos, analitik tilshunoslik muallifi
 19-asrning etakchi slavyanchi Izmail Sreznevskiy Codex Zographensis , Codex Marianus va Kiev fragmentlarini nashr etdi.
 Georgiy Starostin, Sergey Starostinning o'g'li va uzoq muddatli qiyosiy tilshunos tadqiqotchi
 Oltoy tillari nazariyasining taniqli tarafdori Sergey Starostin dene -kavkaz tillari makro oilasini taklif qildi, bir qator Yevroosiyo proto-tillarini qayta tikladi.

T 

 Vasiliy Tatischev, geograf, etnograf va tarixchi, rus tilining birinchi ensiklopedik lug'atini tuzdi.
 Chukchi Tenevil, chukchi tili uchun yozuv tizimini yaratgan .
 Nikolay Trubetzkoy, fonologiyaning asosiy ishlab chiquvchisi va morfofonologiya ixtirochisi,  fonemani aniqlagan, Praga strukturaviy tilshunoslik maktabining asoschisi.

U 

 Dmitriy Ushakov, rus tilining akademik tushuntirish lug'ati muallifi

V 

 Matrena Vaxrusheva, tilshunos va filolog, birinchi mansi-ruscha lug'atni yozgan va Mansi adabiyoti va Mansi tili uchun orfografiyani rivojlantirishda kashshof bo'lgan.
 Maks Vasmer, etakchi hind-evropa, fin-ugr va turkiy etimolog, rus etimologik lug'ati muallifi.
 Viktor Vinogradov, tilshunos va filolog, Rus tili instituti asoschisi
 Eski slavyan cherkovi atamasini yaratgan Aleksandr Vostokov rus grammatikasining kashshof tadqiqotchisi Ostromir Injilini (eng qadimgi Sharqiy slavyan kitobi) kashf etdi.

Z 

 Andrey Zaliznyak, ruscha fleksiyaning keng qamrovli tizimli tavsifi muallifi, qadimgi Novgorod lahjasi va qayin po'stlog'i hujjatlarining taniqli tadqiqotchisi Igorning yurishi haqidagi ertakning haqiqiyligini isbotlagan.
 LL Zamenhof , esperanto ixtirochisi, u eng keng tarqalgan xalqaro yordamchi sun'iy til

Yana qarang 

 Tilshunoslar ro'yxati
 Rossiya olimlari ro'yxati
 Rossiya tarixchilari ro'yxati
 Sovet Ittifoqi tilshunosligi
 Moskva qiyosiy tilshunoslik maktabi
 rus tili
 rus adabiyoti
 Rossiyada fan va texnologiya

Manbalar