MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Mahmur

Maxmur (Mahmud) (? — 1844-yil) — oʻzbek satirik shoiri. Qoʻqon shahrida tugʻilgan va vafot etgan. Shoir va olim Mulla Sher-Muhammad Akmalning o‘g‘li. Shoirning asl ismi Mahmuddir. „Maxmur“ nomini u oʻziga adabiy taxallus sifatida oldi. U otasi hamda madrasada tahsil olgan.

Biografiyasi 
Maxmurning otasi, Qo‘qon yaqinidagi Baytuman qishlog‘idan bo‘lgan Mulla-Sher yoshligida Qo‘qonga ko‘chib kelgan. Mulla-Sher adabiyotga qiziqqan, o‘zi „Akmal“ taxallusi bilan sheʼr yozgan. Madrasada dars bergan va shariat masalalari bo‘yicha „aglyama“ — yuridik maslahatchi bo‘lib xizmat qilgan. Mulla-Sher shoir va olim sifatida hurmatli mavqega erishdi.

Maxmur bolaligidanoq kitobxonlikka berilib, juda erta sheʼr yoza boshlagan. Qoʻqondagi Mir madrasasida oʻqigan, soʻngra Umarxon qoʻshinlarida xizmat qilgan. Otasi vafotidan keyin Maxmurning moddiy ahvoli og‘irlashadi. Maxmur oʻz sheʼrlarida zodagonlarni, ruhoniylarni, xonni mamlakat vayron boʻlishi, xalqning balosi uchun qoraladi („Hoji Niyoz haqida kinoya“, „Maxdum quram haqida satira“ sheʼrlari).

Uning „Xapalak“ sheʼrida Xapalak qishlog‘i hayotidan bir manzara tasvirlangan bo‘lsa, aslida butun xonlikning real hayoti aks etgan. deystvitelnosti, kotoriy

Maxmur XIX-asr boshlarida sheʼriyatda feodal-klerikal oqimga boshchilik qilgan shoir Fazliyga gʻazab bilan hujum qildi. Maxmurning demokratik va satirik sheʼriyatining eng yaxshi anʼanalarini XIX-asr oxiri — XX-asr boshlaridagi oʻzbek shoirlari Muqimiy, Zavqiy, Avaz Oʻtarogʻlilar davom ettirdilar.

Adabiyotlar 

Naum Grebnev. Boshqa soʻzlar. O‘zbek xalq va mumtoz sheʼriyatidan tanlangan tarjimalar. Adabiyot va sanʼat nashriyoti. G‘afur G‘ulom. Toshkent, 1973-yil

Naum Grebnev. Manbalar va ogʻizlar. O‘zbek sheʼriyatidan tarjimalar. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot Toshkent, 1983. 360 b.

Qayumov A., „Maxmur“, Toshkent, 1956-yil.

Manbalar

Havolalar 

 Mahmur
 Maxmur va Gulxaniy

Oʻzbekiston tarixi
Chigʻatoy tilida ijod qilgan shoirlar
Qoʻqonda vafot etganlar
1844-yilda vafot etganlar
Qoʻqonda tugʻilganlar
Barno Ismatullayeva

Barno Ismatullayeva (Andijonda tugʻilgan) — oʻzbek soprano opera xonandasi. Oʻzbek tili lotin yozuviga oʻtgandan beri Ismatullayeva familiyasining rasmiy imlosi hisoblanadi. Kirill alifbosida yozilgan oʻzbek saytlarida uni Barno Ismatullaeva nomi bilan uchratish mumkin.

Biografiyasi 
Barno Ismatullayeva ona yurti O‘zbekistonda Davlat konservatoriyasining magistratura bosqichini tamomlagan. O‘qish davrida „Nihol“ O‘zbekiston mukofoti sovrindori boʻlgan. Moskvadagi Xalqaro qoʻshiq tanlovi mukofoti va Ave Mariyaning eng yaxshi talqini uchun maxsus mukofotlar sovrindori.

Oʻqishni tamomlagach, Toshkentdagi Navoiy nomidagi teatrga solist boʻlib ishga kirgan. 2014—2016-yillarda Krasnoyarsk shahrida boʻlib oʻtgan Osiyo-Tinch okeani mintaqasining Krasnoyarsk xalqaro musiqa festivalida qoʻshiq kuyladi va 1-oʻrinni qoʻlga kiritdi. Toshkentdagi Competizione dell’Opera mukofoti sazovor boʻladi. U Vladivostok opera teatrida, Moskvadagi Stanislavskiy va Nemirovich-Danchenko musiqa teatrida mehmon sifatida ishtirok etdi va u yerda Madama Butterflyda Cio-Cio-Sanni ijro etdi. 2017-yilning yozida u „Dunyoning Kardiff qoʻshiqchisi“ qoʻshiq tanlovida ishtirok etdi.

2018—2019-yillardagi mavsumda u Avstriyada Insbrukdagi Tiroler Landestheaterda Simon Boccanegrada Amelia rolida chiqish qildi. 2019-yil mart oyida u Nyurnbergdagi Staatstheaterda „Butterfly xonim“ning yangi spektaklida Cio-Cio-San rolida nemischa chiqish qildi. 2019-yilda u Duysburgdagi Deutsche Oper am Rhein teatrida Richard Vagnerning „Götterdämmerung“ asaridagi Uchinchi Norn rolida mehmon sifatida ishtirok etdi. 2019—2020-yilgi mavsumda u Insbrukdagi Tiroler Landestheaterda Il Trittikoda Suor Anjelika sifatida mehmon sifatida ishtirok etdi.

2019—2020-yilgi mavsumdan boshlab u Gannoverdagi Quyi Saksoniya davlat teatri ansamblining doimiy aʼzosi. U shu paytgacha u yerda kuylagan. La Bohemedagi Mimi, La Juivedagi Reychel, Karmendagi Mikaella va "Vintning burilishi" filmidagi Miss Jessel. 2021—2022-yilgi mavsumda u Gannoverdagi Staatstheaterda Evgen Oneginda Tatyana va Otelloda Dezdemonani gavdalantirdi.

Manbalar

Havolalar 

 Staatsoper Hannover, Kurzbiografie
 Staatstheater Nürnberg, Kurzbiografie
 Agenturprofil, mit ausführlicher Biografie

Oʻzbekiston kishilari
Oʻzbek musiqachilari
Najmidin Abdullayev

Nadjmidin Pashaevich Abdullayev (1917-yil Fargʻona viloyati — 1982-yil Dushanbe) — Sovet iqtisodiyoti, davlat va siyosiy arbobi hisoblanadi.

Biografiyasi 
1917-yilda Qonibodamda tavallud topgan. 1942-yildan KPSS (b) aʼzosi.

1937-yildan  iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda. 1937 - 1982-yillarda.  Orjonikidzeobod tumani qishloq xoʻjaligi texnikumi oʻqituvchisi, Stalinobod kommunal qurilish texnikumi oʻqituvchisi, Qizil Armiya safida, kadrlar boʻlimi sovet organlari sektori mudiri, Obi-Garm va Oktabr raykomining 1-kotibi lavozimlarida ishlagan. Tojikiston KP(b) MK, Tojikiston KP(b) Garm viloyat komiteti 1-kotibi, MK(b) MK tashviqot va tashviqot boʻlimi mudiri oʻrinbosari. Soveti Jumhurii Soveti Tojikiston, raissi Soveti Kommunistii Kommunistii Tojikiston Kasaba uyushmalari.

1944 — 1946-yillarda   MKP (b) MK Tojikiston sektori organlari soveti  kadrlar boʻlimi .

1946 — 1947-yillarda Tojikiston KP (b) Obi-Garm tuman qoʻmitasi (Garm viloyati) 1-kotibi.

1947 — 1948-yillarda Tojikiston KP (b) Oktabr tuman qoʻmitasi (Qoʻrgʻon-tepa viloyati) 1-kotibi.

1948 — 1951-yillarda Tojikiston KP (b) Garm viloyat qoʻmitasi 1-kotibi.

1952 — 1953-yillarda muovini mudiri boʻlimi tashviqot va tashviqoti boʻlimi MK (b) MK — Partiya Kommunistii Tojikiston.

1953 — 1956-yillarda Tojikiston SSR madaniyat vazirining 1-oʻrinbosari

1956 — 1961-yillarda Kotibi 1-komitai partiyasi Kommunistii Tojikiston Viloyati Mukhtori Badakhshon

1961 — 1962-yillarda Tojikiston Kommunistik partiyasi Leninobod viloyat komiteti 1-kotibi.

1962 — 1963-yillarda Tojikiston Respublika kasaba uyushmalari kengashi raisi

1963 — 1964-yillarda Tojikiston SSR Vazirlar Soveti huzuridagi Davlat kinematografiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari.

1964 — 1975-yillarda „Tojikneft“ neft va gaz qazib olish boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari

1975 — 1978-yillarda „Tojikneft“ ishlab chiqarish boshqarmasi bosh direktorining oʻrinbosari

1978 — 1982-yillar Tojikiston teatr jamiyati mas’ul kotibi.

SSSR Oliy Kengashining 5 va 6-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

1982-yil 24-aprelda Dushanbe shahrida vafot etdi.

Manbalar

Havolalar 

 Abdullaev
Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Dushanbeda vafot etganlar
1982-yilda vafot etganlar
24-aprelda vafot etganlar
1917-yilda tugʻilganlar
17-noyabrda tugʻilganlar
Neʼmat Qoʻshoqov

Neʼmat (Neʼmatjon) Kazakbayevich Qoʻshoqov (1965-yil 15-fevral) — sovet va qirgʻiz futbolchisi, himoyachi pozitsiyasida toʻp surgan, hozirda murabbiylik faoliyati bilan shugʻillanadi.

Biografiya 
Sovet davrida u asosan havaskor jamoalar musobaqalarida qatnashgan. SSSR musoboqlarida professional jamoalari darajasida u bor-yoʻgʻi bir mavsumni, 1990-yilda SSSR ikkinchi futbol ligasida Oʻzbekiston SSR vakili Andijonning „Spartak“ klubida oʻtkazdi. Andijon jamoasi tarkibida SSSR musoboqalarida 15 ta oʻyinda 2 ta gol urgan.

SSSR parchalanganidan keyin yangi tashkil etilgan Qirgʻiziston chempionati klublari safida oʻynagan. 1992-yilda ilk bor tashkil etilgan Qirgʻiziston chempionatida Oʻshning „Alay“ jamoasi tarkibida u chempionatning bronza medali sohibi va Qirgʻiziston Kubogi finalchisiga aylandi. 1994-yilgi mavsumda „Oq-Oltin“ (Qorasuv) jamoasida, keyin uzoq yillar O‘shning „Dinamo“/"Dinamo-Alay"/"Dinamo-UVD" jamoalarida toʻp surdi. Neʼmatjon bu davrlar oraligʻida Qirgʻiziston chempionatning bronza medali sovrindori (1996) va kubok finalchisi (1997, 1998, 2000) boʻldi. Keyinchalik Qirgʻiziston oliy ligasining boshqa jamoalari „Neftchi“ (Qoʻchqorota) va „Oq-Bura“ (Oʻsh) klublarida toʻp surgan.

Ko‘p yillar davomida u bolalar va oʻsmirlar sport maktabida, keyinchalik Asilbek Momunov nomidagi futbol akademiyasida bolalarga futboldan dars beradi. U shuningdek Qirgʻiziston futbol ittifoqida texnik boʻlimi xodimi va murabbiylik kurslarida dars beradi.

2010-yillarning ikkinchi yarmida O‘shning „Alay“ jamoasi murabbiylar shtabida ishlagan. 2017-2019-yillarda „A“ darajadagi murabbiylik litsenziyasi sohibi bo‘lganligi sababli, OFK kubogida klub qaydnomasiga kiritilgan.

Manbalar

Havolalar 

 FootballFacts.ru FootballFacts.ru sayti
15-fevralda tugʻilganlar
1965-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
SSSR futbolchilari
Qirgʻiziston futbolchilari
Andijon klubi futbolchilari
Buloq (Qohira)

Buloq (, Būlāq), Misr poytaxti Qohiraning tumanlaridan biri. Qohira markazi, Al-Uzbekiya tumani va Nil daryosi bilan qoʻshni.

Tarixi 

Nilning gʻarbga siljishi natijasida, ayniqsa 1050- va 1350-yillar oraligʻida, uning sharqiy tomonida yerlar paydo boʻldi. U yerda Buloqning rivojlanishi XV asrda boshlangan. 15-asrda sulton Barsbay davrida Buloq Qohiraning asosiy portiga aylandi.

Buloq - Qohira shahri qurilishining dastlabki bosqichlarini qoʻllab-quvvatlagan eski bosmaxona, metallga ishlov berish va mashinasozlik ustaxonalari kabi sanoatning kichik ustaxonalari bilan toʻldirilgan zich mahalliy tuman. Bu yerda Misrning barcha joylaridan kelgan aralash ishchilar sinfi yashagan, ular 19-asrda Muhammad Ali poshoning loyihalarida ishlash uchun shaharga koʻchib kelishgan. Tumanning shimolida shaharning yangi sanoat korxonalarining asosiy qismi joylashgan. Buloq tarixi XIV asrdagi Mamluklar hukmronligi davriga borib taqaladi, u davrda Buloq Qohiraning asosiy porti boʻlib, port yaqinida bir nechta karvonsaroylar, masjidlar va savdogarlar uchun uylar bilan toʻla edi.

Zamonaviy tarixi 

Ogyust Mariet rahbarligida yangi qadimiy ashyolar boʻlimi tashkil etilgandan soʻng 1858-yili Buloqdagi sobiq obmorxonada yangi Misr qadimiy ashyolar muzeyi tashkil etilgan. Bino Nil daryosi boʻyida joylashgan boʻlib, 1878-yilda suv toshqinidan katta zarar koʻrgan. 1892-yilda muzey ashyolari Qohiraning Giza tumanidagi sobiq qirollik saroyiga koʻchirildi. Ular 1902-yilgacha oxirgi marta Tahrir maydonidagi hozirgi muzey binosiga koʻchirilgunga qadar u yerda saqlangan. Muzeyning sobiq joylashgan joyi qadimiy ashyolar boʻlimining ikkinchi rahbari nomi bilan atalgan „Maspero koʻchasi“ ning doimiy mavjudligi bilan koʻrsatilgan.

Nil kornishi qurilgandan soʻng, daryo boʻylab yoʻl oʻtgan, Buloq hududi port vazifasini oʻtashni toʻxtatdi. Bu yerda hozirda turli tashkilotlar, xususan Misr Tashqi ishlar vazirligi, Maspero televizion binosi, Alibobo kinoteatri (xarob), va Al-Ahrom gazetasi joylashgan.

Taʼlim 
Buloqdagi maktablar:

 „Leonardo da Vinchi“ xalqaro italyan maktabi
 Kalousdian arman maktabi.

Manbalar

Qoʻshimcha oʻqish uchun 

  
 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Misr
Qohira
Qohira tumanlari
Farmon

Farmon – O'zbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlariga asosan O'zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan imzolanadigan, yuridik kuchga ega, normativ-huquqiy hujjat.
FARMON — 1) muayyan mamlakatlarda davlat boshligi (Prezident) chiqaradigan muhim huquqiy hujjat. F. bilan, odatda, shaxslar yuksak lavozimga tayinlanadi va lavozimidan ozod qilinadi, favqulodda yoki harbiy holat tartibi joriy etiladi, orden va medallar bilan mukofotlash amalga oshiriladi, oliy harbiy va faxriy unvonlar beriladi, umumnormativ xususiyatga ega boʻlgan qarorlar rasmiylashtiriladi. Umumiy qoidaga koʻra, F. mazkur davlat konstitutsiyasi va qonunlariga (OʻzRda — Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, Krraqalpogʻiston Respublikasining Konstitutsiyasi va OʻzR qonunlariga) zid boʻlmasligi kerak. Oʻzbekiston Respublikasida Prezident F.lari Oliy Majlis yoki Vazirlar Mahkamasi roziligisiz mustaqil tarzda Prezident tomonidan qabul qilinadi. F. — mazmun va mohiyatiga koʻra, konstitutsiyaviy normalarni ijtimoiy hayotga tatbiq qilishning vositasi sifatida namoyon boʻlib, yuridik kuchi nuqtai nazaridan konstitutsiya va qonun normalariga nisbatan ikkilamchi hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasining "Normativhuquqiy hujjatlar toʻgʻrisida"gi qonuni (2000-yil 14 dek.)ga koʻra, Prezident F.lari belgilangan tartibda kuchga kiradi va ular eʼlon qilinishi shart. Gʻarb mamlakatlarida, F.ga oʻxshash hujjatlar koʻpincha dekret (AQShda ijro etuvchi direktivalar) deb ataladi; 2) Eron shohlari, Usmonli turk imperiyasi sultonlari, Old va Oʻrta Sharq mamlakatlarida qad. hukmdorlarning oliy buyrugʻi
Leonid Morozov

Leonid Arhipovich Morozov (1947-yil 27-noyabrda tugʻilgan) — sovet futbolchisi va himoyachi pozitsiyasida oʻynagan.

Biografiya 
Leonid katta futboldagi faoliyatini Uralning „Uralmash“ jamoasi tarkibida 1964-yilda boshlagan. Yoshlik davrida tengqurlari ichida iqtidorli futbolchilardan biri edi. 1966-yilda SSSR yoshlar terma jamoasi tarkibida UEFA yoshlar chempionatida qatnashgan. Musoboqa yakunida SSSR U-19 terma jamoasi chempion boʻldi. Leonid turnir davomida jamoa sardori vazifasini bajardi. 1965-yil Moskvaning „SSKA“ jamoasi tarkibiga oʻtdi. Dastlabki mavsumidayoq yosh boʻlishiga qarmay 8 ta oʻyinda qatnashdi. 1965-yil mavsum yakunlariga koʻra „Mavsumning eng yaxshi debyutanti“ mukofoti sovrindori boʻldi va shuningdek SSKA jamoasi bilan birgalikda SSSR chempionati bronza medallarini qoʻlga kiritdi.. Keyinchalik SSKA jamoasida asosan oʻrinbosarlar jamoasida harakat qildi. 1969-yilgi mavsumda Xarkovning „Metalist“ jamoasi tarkibiga oʻtdi. Xarkovliklar tarkibida bir mavsum harkat qilib Vinnitsaning „Lokomotiv“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi. Ikki mavsumdan soʻng 1972-yil Oʻzbekiston SSR jamoasi, Toshkentning „Paxtakor“ jamoasi tarkibiga oʻtdi. Toshkentliklar tarkibida SSSR Birinchi Ligasida 16 ta oʻyinda ishtirok etdi. 1973-yilgi mavsumda Andijonning „Andijanets“ jamoasi safiga oʻtdi va bir mavsum davomida SSSR Ikkinchi ligasida toʻp surdi. Mavsum yakunida „Andjon“ jamoasi futbolchilik faoliyatini yakunladi.

Yutqlari 
 SSSR chempionati bronza medali sovrindori: 1965
 UEFA yoshlar turniri gʻolibi: 1966
 Mavsumning eng yaxshi debyutanti: 1965

Manbalar

Havolalar 

 Mavsumning eng yaxshi debyutantlari (rus. )
 Sport-Strana.ru saytidagi profil (rus. )
 Footballfacts.ru FootballFacts.ru saytida
 TsSKAning barcha oʻyinlari. Morozov Leonid (rus. )
1947-yilda tugʻilganlar
27-noyabrda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
SSSR futbolchilari
Andijon klubi futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Fayzulla Ordaboyev

Fayzulla Beysenuli Ordabaev (1966-yil 10-noyabr) — qozogʻistonlik futbolchi, futbol murabbiyi, hujumchi va yarim himoya pozitsiyalarida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyati 
Fayzulla oʻzbek futboli tarniyalanuvchisi hisoblanadi. Faoliyatini 1983-yil Toshkentning „Sohibkor“ jamoasi tarkibida boshlagan. 1988-yil Andijonning „Paxtakor“ (hozirda Andijon deb nomlanadi) jamoasi safida oʻtdi. 1989-yil Toshkent Traktor zavodining „Traktor“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi. 1990-yilgi mavsumda SSSR Birinchi ligasida toʻp suruvchi „Paxtakor“ jamoasi tarkibiga oʻtdi. Fayzulla Paxtakor jamoasi safida SSSR musoboqalarida 3 ta oʻyinda ishtirok etdi. 1990—1991-yilgi mavsumlarda Sverdlovets jamoasi takibida SSSR ikkinchi ligasida toʻp surdi v. 1992-yil SSSR parchalanganidan soʻng Fayzulla Qozogʻiston jamoasiga koʻchib oʻtdi. 1992-yil Qozogʻiston chempionatida Chimkentning „Jiger“ klubi safida boshladi va Qozog‘iston fuqaroligini oldi. Jiger jamoasi safida 4 mavsum davomida toʻp surib, 128 oʻyinda 29 ta gol muallifiga aylandi. Qozogʻiston jamoalarida 10 yildan ziyod vaqt davomida toʻp surib, 2004-yil „Yassi“ jamoasi takibida, 38 yoshida faoliyataini yakunladi. 2001-yilgi mavsumda „Irtish“ jamoasi tarkibida Qozogʻiston kubogi finalida ishtirok etgan.

Milliy terma jamoa 
Qozog‘iston terma jamoasi tarkibida ikkita o‘yin o‘tkazdi. 1994-yil 11-aprelda u ilk bor Tojikistonga qarshi terma jamoadagi debyut uchrashuvida oʻynadi. 1997-yil 6-iyunda u oxirgi marta JCH-1998 saralashida Iroqqa qarshi oʻyinda maydonga tushdi.

Murabbiylik faoliyati 
2004-yilda „Ordabasi“ klubi bosh murabbiyi lavozimida ishlagan. 2013-yilda „Astana-1964“ klubi bosh murabbiyi boʻldi.

2018-yilda u „Janubiy Akademiya“ jamoasi bosh murabbiyi lavozimiga tayinlangan.

Manbalar

Havolalar 

 Fayzulla O‘rdabayev „Janubiy akademiyasi“ bosh murabbiyi.
10-noyabrda tugʻilganlar
1966-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
SSSR futbolchilari
Qozogʻiston futbolchilari
Andijon klubi futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Sohibkor futbolchilari
Traktor klubi futbolchilari
Sverdlovets klubi futbolchilari
O‘roq va Bolg‘a oltin medali

O‘roq va Bolg‘a oltin medali— medal, SSSRning alohida farqili belgisi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1940-yil 22-maydagi farmoni bilan kiritilgan. SSSR oliy mukofoti bilan birga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Lenin ordeni va SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining Faxriy yorligʻi. Medal maketi muallifi Pomanskiy.

Medalning tavsifi 
O‘roq va Bolg‘a oltin medali ikki tomonlama nurlari boʻlgan besh qirrali yulduz shakliga ega. Markazda oʻroq va bolgʻaning boʻrtma tasviri mavjud.

Orqa tomonda „Sotsialistik Mehnat Qahramoni“ yozuvi va medal raqami.

Medal oltindan yasalgan, ogʻirligi 15,25 g.

O‘roq va Bolg‘a oltin medali eni 19,5 mm va balandligi 15 mm bo‘lgan tilla bilan qoplangan metall blokga ilmoq va halqa yordamida ulanadi. Blokning ichki qismi kengligi 20 mm boʻlgan qizil ipak lentasi bilan qoplangan.

Yana qarang 

 Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
 Oltin yulduz medali

Havolalar 

 „Oʻroq va bolgva“ medali
Sovet Ittifoqi medallari
Webarxiv andozasi wayback havolalari
Nasriddinbek masjid va madrasasi

Nasriddinbek masjid va madrasasi — Qoʻqon xoni Nasriddinbek tomonidan Andijon shahrida barpo etilgan qadamjolar. Yonma-yon joylashgan.

Qoʻqon xonlari va ularning farzandlari madrasa barpo etish va uni vaqf mulki bilan taʼminlashga alohida e'tibor bergan. Shu odatni davom ettirgan Xudoyorxonning oʻgʻli Nasriddinbek 1871-yilning ramazon oyida Andijonda jome masjidi va madrasasini qurdirgan. Bir qancha mulklarini vaqf qilib bergan.
Majmua  bir darsxona, 23 hujra, xonaqoh, masjid va ayvondan iborat boʻlgan. Ushbu kompleks inshootlar pishiq gʻishtdan, Andijon shahrining Yangi Oʻrdasi* yonida barpo etilgan.

Kompleksning sharq va qisman janub tomoni yoʻl bilan, gʻarb, shimol, qisman janub tomoni Oʻrda bilan chegaralangan. Nasriddinbek oʻzi qurdirgan masjid va madrasaning moliyaviy ehtiyojlarini qoplash, kamchiliksiz faoliyat yuritishi uchun Andijon viloyati Baliqchi tumanining Nasriddinobod qishlogʻidagi oʻziga tegishli yirik miqdordagi yer-mulklarni vaqf sifatida taqdim etgan. Bu hududlar katta Chinobod arigʻidan sugʻorilgan. 1896-yilning yanvar oyida Fargʻona viloyati yer-soliq komissari podpolkovnik Yansin tomonidan vaqfnoma va unda koʻrsatilgan vaqf yerlar tekshirib qiymatlari aniqlangan. Nasriddinbek masjid va madrasaga 868 desyatina (desyatina 1,09 gektarga teng oʻlchov birligi), 2183 sarjin (2400 sarjin 1 desyatinaga teng) sugʻoriladigan, ekin ekiladigan yerni va 668 desyatina 1876 sarjin lalmi yerni, jami 1537 desyatina 1659 sarjin yerni vaqf sifatida taqdim etgan. Bu yerlarda aholi yashagan, mehnat qilgan va vaqf yerlaridan foydalanganligi uchun yetishtirilgan hosilni beshdan bir qismi miqdorida xiroj soligʻi va tanobona toʻlagan. Tanob soligʻi poliz ekinlaridan, sabzavot va mevalardan pul hisobida olingan.

Mutavalli vaqf yerlaridan tushgan daromaddan har yili masjid va madrasani taʼmirlash ishlariga ishlatgan. Bundan tashqari, mudarris, muazzin, imom va boshqa xizmatchilarga, moyana, talabalarga nafaqa bergan.

Nasriddinbek madrasa va masjidi faoliyati xonlik davrida ancha yaxshi boʻlgan. Vaqf daromadi ham boshqa masjid, madrasalarnikidan oshiqroq boʻlgan. Madrasa xodimlari, talabalari moddiy jihatdan qiynalmasdan yashagan. Shuning uchun madrasada oʻquv-tarbiya ishlari ham yaxshi boʻlgan. 1875-yilda Rossiya imperiyasining Andijonga hujumi natijasida fevral oyida shahar toʻliq egallab olinadi. Urush jarayonida toʻplardan shaharga otilgan oʻqlar Nasriddinbek qurdirgan masjidga tegib, buzib tashlagan. Madrasa ham xarobaga aylangan. Chor maʼmurlari shikastlangan masjidni buzib, joyini tekislab yuborgan. Madrasa esa rus harbiylari otxonasi sifatida foydalanilgan.

Izohlar 
 Yangi Oʻrda Nasriddinbek Andijon viloyati hokimi qilib tayinlanganda Xudoyorxon tomonidan barpo etilgan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda saqlanib qolmagan madrasalar
XIX asrda qurilgan madrasalar
Duoba (Boysun)

Duoba — Surxondaryo viloyatining Boysun tumaniga qarashli qishloq. Tuman markazidan 35 km uzoqlikda, togʻlar orasida joylashgan. Aholisining asosiy tirikchiligi bog‘dorchilik va chorvachilik. „Duoba“ soʻzi forschadan olingan boʻlib, uning maʼnosi "du" — „ikki“ va "ob" — „suv“ demakdir.

Manbalar 

Surxondaryo viloyati
Surxondaryo viloyati loyihasi
Teshabay Musayev

Teshabay Musayev (1894-yil 10-yanvar, Oʻsh tumani, Dehqon-qishloq, Fargʻona viloyati, Rossiya imperiyasi — 1990 -yil 17-yanvar, Oʻsh viloyati, Qorasuv tumani, Dehqon-qishloq qishlogʻi) — paxtakor, Oʻsh viloyati, Qora-Suv tumani, „ Qizil-Sharq“ kolxozining brigadiri, Qirgʻiziston SSR va 1951-yili Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Biografiyasi 
1894-yilda Oʻsh tumanining Dehqon-qishloq qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan, millati oʻzbek . Inqilobdan oldingi davrda u turli baislarda fermer boʻlib ishlagan. 1932- yildan Qorasuv tumanidagi „Qizil-Sharq“ kolxozida dala dehqoni boʻlib ishlagan.

1945-yilda Teshabay Musayev kolxozga sugʻoruvchi etib tayinlandi. U ish boshlagan birinchi kundanoq o‘jarlik bilan paxta hosilidan mo‘l hosil olishga intilardi, qishloq xo‘jaligi ishlari sifatini qatʼiy nazorat qildi.

1950-yilda Teshabay Musayev brigadasi 310 gektar maydondan o‘rtacha 45,6 sentnerdan paxta oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 20-martdagi farmoni bilan u Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Kasaba uyushma ahamiyatidagi shaxsiy pensiya olgandan soʻng u oʻzining tugʻilgan qishlogʻida yashagan.

Teshabay Musayev 1990-yilda vafot etgan.

Xotirasi 

O‘sh viloyatining Qora-Suv tumanidagi 85-maktabga Teshabay Musayev nomi berilgan.

Qorasuv viloyatida koʻchaga uning nomi berilgan.

Mukofotlari 

Sotsialistik Mehnat Qahramoni (20.03.1951)

Lenin ordeni

Mehnat Qizil Bayrogʻi ordeni

Adabiyotlar 

„Qirgʻiziston“. Uluttuk ensiklopediyasi: 1-jild. Boshlar ed. Asanov Y. A., B.: Mamlekettik til jana ensiklopediya borboru, 2006. ISBN 9967-14-046-1

Borbugulov M., Oʻsh tariyhi ensiklopediyasi, Frunze, 1989

Qoʻl ostida Juraeva B. J. „Qirg‘iziston ravnaqi yo‘lida“ Qirg‘izistonning ko‘zga ko‘ringan o‘zbeklari haqida entsiklopedik nashri, 336 bet, „Rizvon“ O‘sh shahri, 2017-yil .

Manbalar

Havolalar 

 Teshabay Musaev nomidagi 85-sonli maktab, Qora-Suv viloyati
 Kara-Suuda okuuchular arasynda Grek-Rim kuroshu boyuncha meldesh ottu. 
 Teshabay Musaev koʻchasi 
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
1990-yilda vafot etganlar
17-yanvarda vafot etganlar
1894-yilda tugʻilganlar
10-yanvarda tugʻilganlar
Omonxona (qishloq)

Omonxona — Surxondaryo viloyatining Boysun tumaniga qarashli qishloq. Tuman markazidan 16 kilometr uzoqlikda joylashgan. Atrofi qir-adirliklar bilan oʻralgan. Tabiati soʻlim. Qishloqda ming nafardan ortiq aholi, 150 xoʻjalik istiqomat qiladi. Qishloqda shifobaxsh buloq mavjud boʻlib, sayyohlarning asosiy qismi u yerga tashrif buyurishadi. Qishloqda „O‘zbekiston temir yo‘llari“ aksiyadorlik jamiyatining 160 o‘rinli sanatoriysi mavjud. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti rayisligida 2023-yil 7-iyun kuni oʻtkazilgan videoselektor yig‘ilishida Omonxona qishlogʻida yo‘l infratuzilmasi yaxshilanishi, yo‘l bo‘yida 200 dan ziyod servis obyektlari barpo etilishi va kamida ming ish o‘rni yaratilishi aytib oʻtilgan.

Manbalar 

Surxondaryo viloyati
Surxondaryo viloyati loyihasi