MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Siyohlar to‘plami

Siyohlar toʻplami — bu bir xil materiallardan bir xil uslubda ishlab chiqilgan, majburiy elementlari plita-tagliki va siyoh idishi boʻlgan ish stoli yozuv asboblari toʻplami. Bir yoki ikkita siyoh idishidan tashqari, siyoh toʻplami quyidagilarni oʻz ichiga olishi mumkin: press-byuvar, ruchka va qalamlar uchun stakan, tozalash uchun stakan, kuldon, gugurt qutisi, qogʻoz qisqich va qalqpoqli  chiroq. Siyohlar toʻplami 9 tagacha elementni oʻz ichiga olishi mumkin.

Siyoh toʻplamlari oq yoki kulrang monolit marmardan va rangli va rang-barang marmarga oʻxshash ohaktoshlardan, yogʻoch va plastmassadan yasalgan. Metall boʻlmagan qismlarni yasashda va oʻrnatishda nikel bilan qoplangan, qoraytirilgan yoki oksidlangan metall ishlatilgan. Odatda toʻrtburchaklar shaklida boʻlgan siyoh toʻplamining asosi yuzasida qalamlar uchun tarnovcha va siyoh idishlari uchun rozetkalar boʻlgan va koʻpincha quyidagi haykaltaroshlik detallari bilan bezatilgan: yozuvchilar, siyosatchilar va olimlarning portretlari. Siyoh idishlari odatda marmar, shisha yoki metalldan yasalgan. SSSRda siyoh asboblari ham plastmassa, organik shisha va yogʻochdan ishlab chiqarilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Chernilnie pribori // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1961. — T. IX. — Stb. 532—536
 yozuv materiallari
Traktor (futbol klubi, Toshkent)

"Traktor Toshkent" — Toshkentda joylashgan sobiq oʻzbek futbol klubi. U xuddi shu nomdagi stadionda chiqish qilgan.

Nomlari 
 1968-1969 — „Tashavtomash“
 1970-2007 — „Traktor“

Tarixi 
U 1968-yilda 1950-yilda tashkil etilgan „ZMT“ klubining vorisi sifatida tashkil etilgan, ammo tez orada tarqalib ketgan. Jamoaning asoschisi va bosh homiysi Toshkent traktor zavodi edi.

1968-yilda SSSR Ikkinchi ligasining „Markaziy Osiyo“ zonasida debyut qilgan. 1970-yilgi mavsumda „Traktor“ soʻnggi, 22-oʻrinni egallab, turnirni tark etdi.

Oʻsha yili klub birinchi marta SSSR kubogida ishtirok etdi, ammo birinchi oʻyindayoq magʻlub boʻldi. Ikkinchi ligadan tushib ketganidan soʻng jamoa 1986-yilgacha Oʻzbekiston SSR havaskorlar chempionatida ishtirok etgan.

1987-yilda „Traktor“ Ikkinchi ligaga qaytishga muvaffaq boʻldi va 1989-yilgacha unda oʻynadi. 1990—1991-yilgi mavsumlarda SSSR Ikkinchi quyi ligasida qatnashgan.

Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin 1992—2007-yillarda „Traktor“ Oʻzbekiston chempionati Oliy ligasida oʻynagan.

2007-yilgi mavsumdan soʻng klub futbolchilarning maoshini toʻlay olmay qolgan va Oʻzbekiston PFL „Traktor“ni Oliy ligaga qoʻymaslik toʻgʻrisida qaror qabul qilib, ikkinchi ligaga yoʻllagan.

Koʻp oʻtmay, futbol klubi rahbariyati moliyaviy qiyinchiliklar tufayli „Traktor“ tarqatib yuborilganini eʼlon qildi.

Yutuqlari 

 Turkmaniston Prezidenti kubogi 4-oʻrin: 2014

Mustaqil Oʻzbekistonda 
  Kubok finalchisi (2004).
 Oliy ligada 4-oʻrin (2005).

SSSR vaqtlarida 
  Ikkinchi liganing „B“ klassi „Markaziy Osiyo“ zonasi gʻolibi (1969).
  3 karra Oʻzbekiston SSR chempioni (1967, 1976, 1986).
  Oʻzbekiston SSR kubogi sohibi (1975).

Mashhur futbolchilar va murabbiylar

Murabbiylar 
  Gennadiy Krasnitskiy
  Vadim Abramov
  Ravshan Haydarov

Futbolchilar 
  Sergey Bondarenko
  Vyacheslav Klochkov
  Stanislav Stadnik
  Sefer Aliboyev
 / Timur Xalmuratov
 / Karlen Abramov
 / Dmitriy Bashkeyvich
 / Vadim Afonin
 / Anton Mayeranov
 / Nikolay Markov
 / Nikolay Shirshov
 // Denis Shulga
  Vagiz Galiulin
  Aleksey Evstafeev
  Aziz Ibragimov
  Javlon Ibrohimov 
  Anzur Ismoilov
  Ilhom Moʻminjonov
  Ibrohim Rahimov
  Pavel Solomin
  Ravshan Haydarov
  Nu’mon Xasanov
  Aleksandr Xvostunov

Havolalar  
 Информация про ФК «Трактор» Ташкент на сайте wildstat.ru
 Информация про ФК «Трактор» Ташкент на сайте footballfacts.ru
 Информация про ФК «Трактор» Ташкент на сайте vfm-elita.com 

Oʻzbekiston futbol klublari
1968-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Oliy Liga jamoalari
Futbol klublari
Oʻzbekistonda faoliyati tugatilgan futbol klublari
Fontenblo shartnomasi 1762

Fontenblo–shartnomasi 1762-yilda Fransiya va Ispaniya oʻrtasida tuzilgan maxfiy bitim boʻlib, unga koʻra Fransiya Luiziana shtati hududini Ispaniyaga topshirgan. Bitm Fransiya va Hindiston urushi davrida Shimoliy Amerikadagi Signal tepaligidagi jangdan soʻng (1762-yil sentabr) tuzilgan, shundan soʻng Fransiya Yangi Fransiya (Kanada) ustidan oʻz nazoratini yoʻqotdi. Yetti yillik urush bilan bogʻliq janglar Yeropa boʻylab avj oldi. Kanadani yoʻqotib qoʻygan qirol Lyudovik XV Ispaniya qiroli Karl III ga „Luiziana shtati deb nomlanuvchi mamlakatni, shuningdek, Yangi Orlean va shahar joylashgan orolni“ qabul qilishni taklif qildi. Charlz III bu taklifni 1762-yil 13-noyabr kuni qabul qildi. Ular: butun Missisipi vodiysi Appalachi togʻlaridan boshlab Rokki togʻlarigacha Ispaniyaga chekinishdi. Fontenblo shartnomasi hatto Buyuk Britaniya bilan urushni tugatgan Parij shartnomasi (1763) muzokaralari va imzolanishi paytida ham sir saqlangan.

Parij tinchlik shartnomasi (1763) Luizianani Fransiya va Buyuk Britaniya oʻrtasida taqsimlab berdi: sharqiy yarmi Buyuk Britaniyaga oʻtkazildi, gʻarbiy yarmi va Yangi Orlean nominal ravishda Fransiya hukmronligi ostida qoldi. Ispaniya hukumati Britaniyaning sharqiy Luizianani nazorat qilishiga eʼtiroz bildirmadi. Bundan tashqari, Parij shartnomasiga koʻra, Ispaniya Floridani Buyuk Britaniyaga berdi va Gʻarbiy Luiziana kompensatsiya sifatida koʻrib chiqildi. Parij shartnomasiga koʻra, Britaniya hukmronligi ostida yashashni istamagan fransuz mustamlakachilariga 18 oy muddat berilgan, bu vaqt ichida ular boshqa fransuz mustamlakalariga erkin hijrat qilishlari mumkin edi. Ushbu muhojirlarning koʻpchiligi Luizianaga koʻchib oʻtishdi va u yerda Ispaniya hukmronligi ostida qolishdi.

Nihoyat, 1764-yilda Ispaniyaga chelinish eʼlon qilindi. 1764-yil 21-apreldagi maktubida Lyudovik gubernator Charlz Filipp Obriga kelishuv haqida murojaat qildi:

 Umid qilamanki, Ulugʻ Katolik Hazrati Luizianadan kelgan yangi fuqarolariga faqat urush baxtsizligi bizga toʻsqinlik qilgan himoyani berishdan xursand boʻladi.

Gʻarbiy Luizianadagi mustamlakachilar bu kelishuvni tan olishmadi va 1768-yildagi qoʻzgʻolonda birinchi ispan gubernatorini quvib chiqarishdi. Irlandiyalik emigrant Alejandro OʻReyli qoʻzgʻolonni bartaraf etdi va 1769-yilda Ispaniya bayrogʻini rasman koʻtardi.

Manbalar 

 alifbo tartibida shartnomalar
 Kanada Tarixi
 Fransiya xalqaro shartnomalari
 Ispaniya xalqaro shartnomalari
 XVIII asrning xalqaro shartnomalari
siyosatda 1762-yil
 noyabr 1762-yil
Pretoriya konvensiyasi

Pretoriya konvensiyasi () — Transvaal va Britaniya imperiyasi oʻrtasidagi Birinchi Angliya-Bur urushini (1880-1881) tugatgan tinchlik shartnomasi edi.

1881-yil-28-yanvarda Leng Neke, 8-fevralda Ingogo va 27-fevralda Mayubeda imperiya armiyasining magʻlubiyati, oxirgisida Natalning gubernatori va bosh qoʻmondoni J. P. Kollining halok boʻlishi, harbiy nuqtai nazardan, ahamiyatsiz voqealar edi. Ser Ivlin Vud muhim qoʻshimcha kuchlar bilan qarshi hujumga oʻtishga tayyor edi, ammo Kollining vorisi Frederik Roberts metropoliyadan yetib kelishidan oldin, yilning 23-martida sulh tuzilgan edi. Gladston hukumatidagi koloniyalar vaziri, graf Kimberli Ingogodan ham oldin sulh boʻyicha muzokaralarni boshlashga tayyor edi, ammo Krugerning javobi faqat 7-martda olindi.

Shartnoma shartlari boʻyicha muzokaralar Angliyada shiddatli munozaralar fonida boʻlib oʻtdi, u yerda Argil gertsogi kabi koʻpchilikda „Tasodifiy vaziyatlar va shoshqaloqlik bilan bergan buyrugʻimiz tufayli bizni yengishga muvaffaq boʻlgan bir guruh fermerlarni magʻlub etish uchun muzokaralar toʻxtatilishi kerak emasmi?“ degan savol tugʻildi. Bir qator magʻlubiyatlardan soʻng tinchlik oʻrnatilishi nafaqat oddiy britaniyaliklar, balki qirolicha Viktoriya tomonidan ham salbiy qabul qilinganiga qaramay, shartnoma 3-avgustda tuzilgan.

Muqaddimada quyidagi 32 ta moddaga muvofiq Transvaalga „Hazrati oliyalari hukmronligi ostida toʻliq oʻzini oʻzi boshqarish“ kafolatlangan edi (). II modda Transvaalning tashqi aloqalari ustidan imperator nazoratini oʻrnatishga bagʻishlangan boʻlib, I va XIX moddalarda birinchi marta Bur respublikasining chegaralari aniqlangan. Bir qator maqolalar (III, XIII-XV, XXI-XXIII) tub aholi huquqlariga bagʻishlangan boʻlib, ularning taqdiri toʻgʻrisidagi qonunlarni Hazrati oliyalari yoki uning vorislari, shuningdek, boshqa xalqlarning vakillari roziligisiz qabul qilish mumkin emas edi (XXVI va XXVII moddalar). XVII va XVIII moddalarda vazifalari muvaqqat ishlar vakili va bosh konsulga teng boʻlgan „Rezident“ lavozimi kiritilgan. XXV moddada Britaniya tovarlari va ishlab chiqaruvchilariga nisbatan kamsitish taqiqlangan.

Burlarning erishilgan kelishuvdan noroziligi muzokaralarning davom etishiga va 1884-yilda ushbu kelishuvni London konvensiyasiga almashtirilgan xulosasiga olib keldi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
Alifbo boʻyicha shartnomalar
1881-yil avgust oyi
XIX asrning tinchlik shartnomalari
Buyuk Britaniyaning xalqaro shartnomalari
Angliya-Bur urushi
Kuba-Gaiti dengiz chegarasi to‘g‘risidagi shartnoma

Kuba-Gaiti dengiz chegarasi toʻgʻrisidagi shartnoma1977 -yilda Kuba va Gaiti oʻrtasida tuzilgan xalqaro shartnoma boʻlib, ikki davlat oʻrtasida xalqaro dengiz chegarasini belgilab berdi.  

Shartnoma 1977-yil 27-oktabrda Gavanada imzolangan. Hujjat matni ikki davlat oʻrtasidagi chegarani Shamol boʻgʻozidagi ikkala oroldan taxminan teng masofada boʻlib beradi. Chegara 51 ta yagona nuqtaning koordinatalari yordamida ajratilgan va 50 ta tekis dengiz segmentlariga boʻlingan. Gaitining gʻarbiy qirgʻogʻida joylashgan, hududi Gaiti va Qoʻshma Shtatlar oʻrtasida bahsli Navassa oroli davlat chegarasini koʻrib chiqish eʼtibordan chetda qoldi.

Shartnoma 1978-yil 6-yanvarda ikkala davlat tomonidan ratifikatsiya qilinganidan keyin kuchga kirdi. Shartnomaning toʻliq nomi — Gaiti Respublikasi va Kuba Respublikasi oʻrtasidagi ikkala davlatning dengiz chegaralarini delimitatsiya qilish toʻgʻrisida dengiz chegaralari shartnomasi.

Manbalar

Manbalar 

 Evan V. Anderson (2003). Xalqaro chegaralar: geosiyosiy atlas. Yoʻnalish: Nyu-York. ISBN 157958375X, ISBN 9781579583750 ; OCLC 54061586
 Jonatan Charni, Devid Kolson, Robert Smit. (2005). Xalqaro dengiz chegaralari, 5 jild. Hotei nashriyoti: Leyden. ISBN 0792311876, ISBN 9780792311874 ; ISBN 904111954X, ISBN 9789041119544 ; ISBN 9041103457, ISBN 9789041103451 ; ISBN 9004144617, ISBN 9789004144613 ; ISBN 900414479X, ISBN 9789004144798 ; OCLC 23254092
 1977-yilda tuzilgan shartnomalar
1977-yil Kubada
 Gaitida 1977-yil
chegara shartnomalari
 Kubino-Gaiti chegara
 Kuba xalqaro shartnomalari
 Gaiti xalqaro shartnomalari
 1978-yilda kuchga kirgan shartnomalar
 BMT shartnomalari va konventsiyalari
ABCANZ dasturi

ABCANZ dasturi (, American, British, Canadian, Australian and New Zealand Armies' Program) — bu AQSh, Buyuk Britaniya, Kanada, Avstraliya va Yangi Zelandiya, shuningdek, AQSh dengiz piyodalari korpusi va Britaniya qirollik dengiz piyodalari armiyalarining oʻzaro munosabatini optimallashtirish, jihozlarini bir xillashtirish va shaxsiy tarkibni tayyorlashga qaratilgan texnik hamkorlik dasturi.

Ikkinchi jahon urushi davrida AQSH, Buyuk Britaniya va Kanada qurolli kuchlari oʻrtasidagi yaqin harbiy hamkorlikning davomi sifatida 1947-yilda boshlangan, 1954-yilda „Standartlashtirishning asosiy tushunchalari“ bilan almashtirildi. Avstraliya 1963-yilda dasturga qoʻshildi va 1965-yilda Avstraliya Yangi Zelandiyani dasturga kuzatuvchi sifatida qoʻshilishga undadi (toʻliq aʼzo sifatida Yangi Zelandiya 2006-yilda dasturga kirdi). Dastlab, ABCA dasturining roli harbiy texnikani standartlashtirish, shaxsiy tarkibni tayyorlash va taktika masalalari bilan cheklandi. 11-sentabr terror hujumlaridan soʻng dasturga oʻzgartirishlar kiritilib, asosiy eʼtibor operativlik, dolzarblik va oʻzaro hamkorlik qobiliyatini yaxshilashga qaratilgan. 2004-yil iyun oyida dasturning yangi tahriri qabul qilindi. Bundan tashqari, 2004-yilda dengiz piyodalari korpusi va AQSh armiyasi oʻrtasida oʻzaro hamkorlik sifatini oshirishga qaratilgan oʻzaro Hamjihatlik memorandumi imzolandi. Xuddi shunday tartib Buyuk Britaniyada Qirollik dengiz piyodalari va armiya oʻrtasida amalga oshirildi.

ABCANZ dasturi bilan bir qatorda Avstraliya, Kanada, Yangi Zelandiya, Buyuk Britaniya va AQSh oʻrtasida bir qator shunga oʻxshash shartnomalar tuzilgan: AUSCANNZUKUS — dengiz kuchlari oʻrtasidagi hamkorlik bitimi, ASIC — havo va kosmik kuchlarning oʻzaro hamkorligi toʻgʻrisidagi bitim, TTCP — harbiy ilmiy jamoalarning texnik hamkorlik dasturi, UKUS SIGINT — radioelektron razvedka sohasidagi hamkorlik bitimi.

Yana qarang 
 AUSKANZUKUS
 UKUS SIGINT
 Havo va kosmik hamkorlik kengashi

Manbalar 

Yangi Zelandiyaning xalqaro shartnomalari
Alifbo boʻyicha shartnomalar
Avstraliyaning xalqaro shartnomalari
Kanadaning xalqaro shartnomalari
AQSh xalqaro shartnomalari
Buyuk Britaniyaning xalqaro shartnomalari
Harbiy-siyosiy bloklar
Kuba-AQSh dengiz chegarasi to‘g‘risidagi shartnoma

Kuba-AQSh dengiz chegarasi toʻgʻrisidagi shartnoma — 1977-yilda Kuba va AQSh oʻrtasida tuzilgan xalqaro shartnoma boʻlib, ikki davlat oʻrtasida xalqaro dengiz chegarasini belgilab berdi. Dengiz chegarasini delimitatsiya qilish qonuniylik va tartibni va resurslarni boshqarishni taʼminlash, shuningdek, ikkala davlatning bir-biriga oʻxshash 200 millik dengiz zonalarida nizolarni oldini olish uchun zarur edi.

Shartnoma 1977-yil 16-dekabrda Vashingtonda imzolangan. Mark Feldman, AQSh Davlat departamenti yuridik maslahatchisi oʻrinbosari, Qoʻshma Shtatlar uchun imzo chekdi. Kuba tomonidan Kuba Tashqi ishlar vazirligining yuridik maslahatchisi Olga Miranda imzo chekdi. Shartnomada chegara toʻgʻrisidagi shartnomasi ikki yilga vaqtinchalik ekanligi va har ikki davlat kelishuvni ratifikatsiya qilgandan keyin doimiy boʻlib qolishi aytilgan. AQSh Prezidenti Jimmi Karter 1978-yil 19-yanvarda imzolangan shartnomani tasdiqlash uchun Senatga taqdim etdi; 1980-yil 30-iyunda Xalqaro aloqalar qoʻmitasida hujjat boʻyicha murojaatlar qabuli boʻlib oʻtdi. Biroq, Senat bu kelishuvga hech qachon ovoz bermagan, oqibatda — kelishuv hech qachon kuchga kirmagan. Shartnoma tasdiqlanmaguncha, Kuba va Qoʻshma Shtatlar shartnomada kelishilgan davlat chegarasini har 2-yilda bir marta qayta koʻrib chiqiladigan bir qator kelishuvlar orqali saqlab qolishdi.

2000-yilda Newsmax Media AQSh Davlat departamenti shartnoma qoidalarini, shu jumladan orollarning bir qismini Kubaga oʻtkazishni amalga oshirganini, ammo kelishuv hech qachon Qoʻshma Shtatlar tomonidan ratifikatsiya qilinmaganligini xabar qildi.

Manbalar

Manbalar 

 Feldman va Kolson, Amerika Qoʻshma Shtatlarining dengiz chegaralari, 75 AJIL 729 (1981).
 Jon Preskott (1985). Dunyoning dengiz siyosiy chegaralari (London: Methuen, ISBN 0-416-41750-7) p. 341.
 R. Smit (1981), Amerika Qoʻshma Shtatlarining dengiz chegaralari, Geografik sharh 71 : 395-410.

Havolalar 

 Dengiz chegarasi shartnomasi : toʻliq matn ingliz tilida
1977-yil Kubada
 1977-yil AQShda
 1977-yilda tuzilgan shartnomalar
 Kuba xalqaro shartnomalari
 AQSh xalqaro shartnomalari
chegara shartnomalari
 alifbo tartibida shartnomalar
Amerika-Kuba munosabatlari
qaytarilmaydigan shartnomalar
Birinchi Torun bitimi

Birinchi Torun bitimi – bir tomondan Tevton ordeni, boshqa tomondan Polsha qirolligi va Buyuk Litva knyazligi oʻrtasida 1411-yilning 1-fevralida Torun (nemischadan – „Torn“) shahrida tuzilgan tinchlik bitimi.

Tavsif 
Hujjat 570×496+45 mm oʻlchamdagi pergament varagʻida lotin tilida. Litva Buyuk knyazi Vitovtning muhri pergament tasmasidagi diametri 50 mm boʻlgan qizil mumdagi bosma. Muhrlarsiz oʻnta pergament tasmasi.

Bitim shartlari 
 Polsha Qirolligi Prussiya yerlarida urush qonuni bilan bosib olingan barcha qal’alarni magistr va Ordenga qaytardi. Polsha qoʻshinlari ham u yerdan olib chiqildi.
 Polsha qiroli janglarda asirga olingan magistr va Ordenning barcha odamlarini ozod qildi.
 Magistr va orden Polsha qiroliga va uning qirolligiga uch muddatda 100 ming tiyin qop Praga tangasini toʻlashlari kerak edi.
 Jemaytiya Buyuk Litva knyazligida qoldi, lekin Polsha qiroli Vladislav va Buyuk Litva knyazi Aleksandr Vitovt vafotidan soʻng, u Prussiya magistri va Salibchilar ordeniga qaytarib berilishi kerak edi.

Maʼnosi 
Urushdagi yoʻqotishlari va ittifoqchilarining imkoniyatlarini hisobga olgan holda, tinchlik shartlari orden uchun nisbatan yumshoq edi. Shunga qaramay, Buyuk Urush natijasida Boltiqboʻyida asosiy harbiy-siyosiy kuch sifatida oʻz rolini yoʻqotgan Tevton ordenining ekspansiyasi toʻxtatildi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Codex epistolaris saeculi decimi quinti, t. 2, wyd. A. Lewicki, Kraków 1891, nr 35;
 Lites ac res gestae inter Polonos Ordinemque Cruciferorum, ed. altera, t. 2, Posnaniae 1892, nr 65, s. 457—461;
 Weise E., Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert, t. 1 (1398-1437), Königsberg 1939, nr 83, s. 85.
 Biskup M., Labuda G., Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach, Gdańsk 1986;
 Biskup M., Wojny Polski z zakonem krzyżackim (1308-1521), Gdańsk 1993;
 Gąsiorowski A., Formularz dokumentów traktatowych polsko-krzyżackich z XIV-XV w wieku, „Archeion“, t. 46, 1978, s. 171—184;
 Krzyżaniakowa J., Kancelaria królewska Władysława Jagiełły, Poznań 1972;
 Kuczyński S. M., Pierwszy pokój toruński (1 lutego 1411), „Zapiski Historyczne“, t. 20, 1955, nr 1-4, s. 139—165;
 Kuczyński S. M., Wielka Wojna z zakonem krzyżackim 1409-1411, Warszawa 1980 (wyd. IV);
 Sułkowska-Kurasiowa I., Dokumenty królewskie i ich funkcja w państwie polskim za Andegawenów i pierwszych Jagiellonów 1370-1444, Warszawa 1977.
 Barbashev A. I. Tornskiy mir (1411 g.) // Jurnal Ministerstva Narodnago Prosveщeniya. – Shestoe desyatiletie. – CCLXXII. – S-Pb. 1890. S. 80—105.

Havolalar 
 Perviy Torunskiy mir // Torunski Serwis Turidtyczny
Litva Respublikasi va Germaniya Reyxi oʻrtasidagi shartnoma

Litva Respublikasi va Germaniya Reyxi oʻrtasidagi shartnoma (lit.Lietuvos Respublikos ir Vokietijos Valstybės sutartis dėl Klaipėdos krašto perleidimo ; Urbshis-Ribbentrop pakti nomi bilan ham tanilgan) — 1939 -yil 22-martda Berlinda Litva tashqi ishlar vaziri J.Urbshis va Germaniya tashqi ishlar vaziri J.fon Ribbentrop tomonidan imzolangan shartnoma.

Shartnomaga koʻra, Klaypeda viloyati (Versal shartnomasiga koʻra Germaniyadan ajratilgan) yana Germaniya reyxi bilan birlashtirildi. Litva harbiylari va politsiya kuchlari Klaypeda viloyatidan zudlik bilan evakuatsiya qilinishi kerak edi. Litva va Germaniya oʻrtasidagi doʻstona munosabatlarni mustahkamlash va rivojlantirish toʻgʻrisidagi qarorni bajarish uchun ikkala tomon ham bir-biriga qarshi kuch ishlatmaslikka va uchinchi tomonning hech qanday tomonlarga qarshi kuch ishlatishga urinishlarini qoʻllab-quvvatlamaslikka vaʼda berishdi .

1939 yil 1-aprelda shartnoma Litva Prezidenti Antanas Smetona tomonidan ratifikatsiya qilindi: Men, Litva Respublikasi Prezidenti Antanas Smetona, nazarda tutilgan Shartnoma bilan tanishib chiqdim va Litva Konstitutsiyasining 112-moddasiga tayangan holda, uni maʼqullashimni, qabul qilishimni, ratifikatsiya qilishimni va Litva Respublikasi nomidan kelishuvga qatʼiy rioya qilish majburiyatini olishimni eʼlon qilaman. Aytilganlarni tasdiqlash uchun ushbu hujjatni imzolayman va Respublika muhrini ilova qilaman.Germaniya, shuningdek, Litvaga Polshaga qarshi Germaniya-Litva harbiy ittifoqini taklif qildi va Vilnyus hududini qaytarishga vaʼda berdi, ammo Litva oʻzining qatʼiy betaraflik siyosatiga rioya qildi.

Germaniya uchun Klaypeda hududini qaytarishdan tashqari, shartnomaning maqsadi ham Gʻarb kuchlari (Buyuk Britaniya va Fransiya) va SSSRning Boltiqboʻyi davlatlariga taʼsirini oldini olish edi. Boltiqboʻyi davlatlari Germaniyaning Polshaga bostirib kirgan taqdirda SSSRning aralashuviga toʻsiq boʻlib xizmat qilishi kerak edi .

Litva bilan shartnoma tuzilgandan soʻng, Germaniya 1939-yil 28-aprelda Estoniya, Latviya, Finlandiya, Daniya, Norvegiya va Shvetsiya bilan hujum qilmaslik toʻgʻrisida shartnomalar tuzishni taklif qildi. Shvetsiya, Norvegiya va Finlandiya bu taklifni rad etdi. Latviya va Estoniya bilan shartnomalar 1939-yil 7-iyunda imzolangan. Daniya bilan — 1939-yil may oyida.

Yana qarang 

 Germaniyaning Litvaga ultimatumi

Manbalar 

 Litva Respublikasi va Germaniya Reyxi oʻrtasidagi shartnoma. 22.03.1939

Manbalar
Rossiya-Vizantiya shartnomasi (907)

Rossiya-Vizantiya shartnomasi (907) — „Oʻtgan yillar voqeasi“ ga koʻra, 907 yilda tuzilgan qadimiy Rus va Vizantiya oʻrtasidagi birinchi shartnoma. Knyaz Olegning Konstantinopolga qarshi yurishi natijasi. Ushbu shartnomani umuman olganda, olimlar buni 911-yilgi Rus-Vizantiya shartnomasidan oldinroq deb hisoblashadi.

Kiyev xronikalarida saqlanib qolgan shartnoma matni rus tilida tuzilgan shaxslarning roʻyxatini beradi.Ular Skandinaviya nomlarini oldilar: Karl, Farlof, Velmud, Rulav va Stemid. Matnda qadimgi rus davlati yirik shaharlar bilan belgilandi: Kiyev, Chernigov, Pereyaslavl, Polotsk, Rostov va Lyubech. Tarixchi A.A.Shaxmatov ushbu roʻyxatni ixtiyoriy shaharlar toʻplami sifatida izohlagan, ehtimol, baʼzilari keyinchalik yilnomachilar tomonidan qoʻshilgan.

Eng muhim qoidalardan bu shartnoma Konstantinopoldagi rus savdogarlarining turar-joy koloniyasi maqomini beradi. Xronikalar matni savdogarlarning Muqaddas Mamantning kvartalida joylashganligini koʻrsatadi. Rossiya shaharga shahar eshiklari orqali, qurolsiz, Imperial Guard bilan birga kelgan va bir vaqtning oʻzida 50 ta savdogarlaridan koʻp boʻlmagan.Yetib kelgach, ular Vizantiya hukumati tomonidan olti oygacha oziq-ovqat va hayvonlarni ozuqa bilan taʼminlash uchun roʻyxatga olingan.

Shartnomaning oxirgi satrlarida vizantiyaliklar xochni oʻpishadi va Rossiya qurollari, Peru, Volos  xudolari  bilan qasam ichishadi.

Yana qarang 
 Rossiya va Vizantiya oʻrtasidagi shartnomalar

Manbalar

Adabiyotlar 
 Oʻtgan yillar haqidagi ertak (Matn tayyorlash, tarjima va sharhlar O. V. Tvorogov) // Qadimgi Rossiya adabiyoti kutubxonasi / RAS. IRLI; Ed. D. S. Lixacheva, L. A. Dmitrieva, A. A. Alekseeva, N. V. Ponyrko — Sankt-Peterburg. : Nauka, 1997. — 1-jild : XI-XII asrlar. (Oʻtgan yillar ertagining Ipatiev nusxasi asl tilda va sinxron tarjima bilan). Nashrning elektron versiyasi , Rus adabiyoti institutining nashri (Pushkin uyi) RAS.
  +48 ta stiker
 
 
  
907
Alfavit bo'yicha shartnomalar
Rossiya va Vizantiya o'rtasidagi shartnomalar
10-asr xalqaro shartnomalari
1630-yildagi Pereyaslav bitimi

1630-yildagi Pereyaslav bitimi — bu Rossiyaning janubi-gʻarbiy qismida boʻlib oʻtgan dehqon-kazaklar qoʻzgʻolonidan keyin 1630-yil may oyida polshalik getman Stanislav Konetspolskiy va Zaporijjya kazak boshligʻi oʻrtasida tuzilgan kelishuv.

Rossiya tomon yoʻnaltirish tarafdori Getman Taras Fedorovich boshchiligidagi qoʻzgʻolon 1630-yilning aprel-may oylarida Poltava va Kiev viloyatlarida boshlandi. Taras Fedorovich Ukraina xalqiga qoʻzgʻolonchilar armiyasiga qoʻshilishga, „kazak erkinliklarini olishga“ va „pravoslav dinini himoya qilishga“ chaqirdi.

1630-yil 4-aprelda Korsun yaqinidagi jangda toj getmani Stanislav Konetspolskiyning Polsha armiyasi kazak armiyasi tomonidan magʻlubiyatga uchradi va karvon va ogʻir qurollardan mahrum boʻldi. Keyinchalik Pereyaslavl qoʻzgʻolon markaziga aylandi. Bu yerda jang 3 haftadan koʻproq davom etdi. Polyaklarning shaharga bostirib kirishga boʻlgan muvaffaqiyatsiz urinishidan soʻng (1630-yil 25-may) kelishuv tuzildi va qoʻzgʻolon Zaporojye kazak oqsoqollari va Rech Pospolita hukumati oʻrtasidagi murosa bilan tugadi. Ushbu shartnomani tuzish, ayniqsa, oʻsha paytda getmanga aylangan va Polshaga moyil boʻlgan Anton Konashevich-But tomonidan talab qilingan.

1630-yildagi Pereyaslav bitimiga koʻra, kazaklar reestri 6 mingdan 8 ming kishiga koʻpaydi, u boy kazaklar — „ulamolar“ ning bir qismini oʻz ichiga oldi. Kazaklar oʻzlarining getmanini tanlash huquqini oldilar. Roʻyxatga kiritilmagan („yozilmagan“) kazaklar uylariga borishlari kerak edi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Гуслистный К. Г. «Крестьянско-казацкие восстания на Украине в 30-х годах XVII века», в кн."Воссоединение Украины с Россией. Сборник статей", Москва 1954
 «История Украинской ССР», т.1 Киев 1956.
 alifbo tartibida shartnomalar
 Pereyaslav Tarixi