MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Boris Babayan

Boris Artashesovich Babayan (rus. Бабаян Арташесович Борис; arman. Բորիս Արտաշեսի Բաբայան 1933-yil 20-dekabrda Bokuda tugʻilgan) sovet-arman kompyuter olimi, SSSR va Rossiyada dastlabki super kompyuterlarning yaratilishida katta hissa qoʻshgan inson.

Hayoti 
Babayan Sovet Ittifoqining Boku shahrida arman oilasida tugʻilgan. 1957-yilda Moskva fizika-texnika institutini tamomlagan va fan nomzodi ilmiy darajasini olgan. 1964—1971-yillar oraligʻida esa fan doktori ilmiy darajasini yoqlagan.

1956—1996-yillar Babayan P. N. Lebedev nomidagi Fizika institutida dasturiy taʼminot boʻlimida boʻlim boshligʻi vazifasida ishlagan. Babayan va uning jamoasi birinchi super kompyuterini 1950-yilda yaratgan. 1970-yillarda bosh arxitektor V. S. Burtsevning oʻrinbosarlaridan biri boʻlib, u birinchi superskalyar kompyuter Elbrus-1 va El-76 dasturlash tili ustida ishlagan. Ushbu kompyuterlardan 1978-yilda, Gʻarbda kompyuter dasturlari paydo boʻlishidan oʻn yil oldin, Sovet Ittifoqi oʻzining raketa tizimlarini, yadro va kosmik dasturlarini ishlab chiqqan.

Babayan boshchiligidagi jamoa Elbrus-3 kompyuterini Epic Parallel Instruction Computing (EPIC) dasturi arxitekturasidan foydalangan holda ishlab chiqqan.

1992-yildan 2004-yilgacha Babayan Moskvadagi SPARC Texnologiya markazi (MCST) va Elbrus International kompaniyasida rahbarlik lavozimlarida ishlagan. Ushbu lavozimlarda u Elbrus 2000 (Elbrus-3 ning bir chipli modeli) va Elbrus90micro (mahalliy ishlab chiqilgan mikroprotsessor asosidagi SPARC kompyuteri) loyihalarini ishlab chiqishga rahbarlik qilgan.

2004-yil avgust oyidan Babayan Intel korporatsiyasining dasturiy taʼminot guruhida arxitektura direktori va Moskvadagi Intel R&D markazining ilmiy maslahatchisi boʻlgan. U kiberxafvsizlik texnologiyalari sohasida ham ishlagan. U Intel Fellow mukofotiga ega boʻlgan ikkinchi yevropalik hisoblanadi (norvegiyalik Tryggve Fossumdan keyin).

1984-yildan SSSR Fanlar akademiyasining (keyinchalik – Rossiya Fanlar akademiyasi) faxriy aʼzosidir. 2007-yildan boshlab u Moskva fizika-texnika institutida professor boʻlib ishlaydi va Moskvada joylashgan Intel korporatsiyasining ilmiy-tadqiqot markazida mikroprotsessor texnologiyasi kafedrasi boʻlimi bosh’ligʻi sifatida ishlab kelmoqda.

Mukofotlari 
Babayan Sobiq Ittifoqning ikkita oliy mukofoti bilan taqdirlangan:

 1974-yilda kompyuter texnikasi dizayni sohasidagi yutuqlari uchun SSSR Davlat mukofoti;

 1987-yilda Elbrus-2 superkompyuteri dizayni uchun Lenin mukofoti.

Havolalar 

 Biografiyasi
 Elburs E2K
 Boris A.Babayan

Manbalar 

Kompyuter
Rossiya
Armaniston
SSSR Davlat mukofoti laureatlari
Kompyuter dasturlari
Barakko‘l

Barakkoʻl (, Baraqköl) — Qozogʻistonning markaziy qismida joylashgan Ulitau viloyatiga qarashli Ulitau tumanidagi koʻl.

Koʻl Barakkoʻl Ulitau-Arganatinsk qoʻriqxonasi tarkibiga kiradi. Eng yaqin aholi punkti Arganatinskdir.

Geografiya 
Barakkoʻl – Toʻrgʻay oʻrmonzor yaqinidagi chuchuk suvli koʻl hisoblanadi. Barakkoʻlning kengligi taxminan 3,5 kilometr (3500 m) va uzunligi esa 4 kilometr (4000 m) ni tashkil etadi. Brakkoʻl koʻli Ashchikol koʻlidan 15 kilometr (9,3 milya) uzoqlikda joylashgan. Barakkoʻl koʻli Goʻra Oqdoʻgʻul va Goʻra Baygʻetoʻbe togʻlari oraligʻida joylashgan va shimolga tomon torayib boradi, janubga tomon kengayib borgan, shimoliy-sharqda va shimoliy-gʻarbda past tepaliklardan iborat sayoz vodiyda joylashgan.

Florasi 
Koʻl qirgʻoqlarida koʻplab qamishlar oʻsadi. Barakkoʻl koʻli Ashchikoʻl koʻli bilan birgalikda koʻchib yuruvchi gʻozlar, xususan boʻz gʻoz va anser kichik oq yuzli gʻozlar uchun muhim botqoqlik hisoblanadi.

Manbalar
Irisxon Qurbonboyeva

Irisxon Qurbonboyeva — Osiyo oʻyinlarining bronza medali sohibasi, yoshlar oʻrtasidagi Osiyo chempionni.

Manbalar
Saudiya Arabistoni elchixonasi (Moskva)

Saudiya Arabistoni Podshohligining Moskvadagi elchixonasi () – Saudiya Arabistonining Rossiya Federatsiyasidagi diplomatik vakolatxonasi. Vakolatxona Neopalimovskiy koʻchasi, 3-uyda joylashgan () Moskvaning Xamovniki tumanida joylashgan. Elchixona odatda mamlakat poytaxtida joylashgan doimiy diplomatik vakolatxona sifatida tavsiflanadi. Moskvadagi elchixona Saudiya Arabistoni manfaatlarini Rossiyada ifodalash va chet eldagi fuqarolarning huquqlarini himoya qilish kabi yirik diplomatik masalalarni hal qilish uchun javobgar boʻladi. Saudiya Arabistoni elchixonasida iqtisodiyot, boshqaruv, siyosat, xalq diplomatiyasi va konsullik vazifalari uchun mas’ul xodimlar ishlaydi.

Yana qarang 

 Rossiya-Saudiya Arabistoni munosabatlari
 Rossiyadagi diplomatik vakolatxonalar

Manbalar
Fredericton

Frederikton (/ˈfrɛ.drɪk.tən/; fransuzcha talaffuzi: [fʁɛdeʁiktœn]) – Kanadaning Yangi Brunsvik markazi hisoblanadi. Shahar viloyatning gʻarbiy-markaziy qismida, Sent-Jon daryosi boʻyida joylashgan boʻlib, oʻzining mahalliy nomi "Wolastoq" bilan ham mashhur. Daryo shaharni ikki qismga boʻladi va gʻarbdan sharqqa oqib oʻtadi. Daryo – hududning asosiy xususiyati hisoblanadi. 2021-yilda bo`lgan Kanadaning demografik statistikasiga ko`ra Yangi Brunsvik 63,116 kishidan va poytaxt aholisi 108,610 iborat edi. Bu markaz Monkton va Sent-Jondan keyingi eng yirik shahar.

2023-yil 1-yanvarda Frederikton beshta mahalliy xizmat koʻrsatish tumanlarining bir qismini qoʻshib olgan; qayta koʻrib chiqilgan aholini roʻyxatga olingan maʼlumotlari eʼlon qilinmagan.

Viloyat uchun muhim madaniy, sanʼat va taʼlim markazi boʻlgan Frederiktonda ikkita universitet, Yangi-Brunsvik hunarmandchilik va dizayn kolleji va Biverbruk san'at galereyasi, Frederikton viloyat muzeyi va The Playhouse  kabi madaniy muassasalar joylashgan. Shahar har yili mintaqaviy va xalqaro jazz, blyuz, rok va jahon sanʼatkorlarini jalb qiluvchi Harvest Jazz & Blues festivaliga mezbonlik qiladi. Frederikton, shuningdek, mintaqaning eng yaxshi tasviriy rassomlari uchun muhim va jonli markazdir; Yangi-Brunsvikning koʻplab taniqli sanʼatkorlari bugungi kunda u yerda yashaydi va ishlaydi. Frederikton shuningdek, baʼzi buyuk tarixiy Kanadalik rassomlarning uyi boʻlgan, jumladan Gudrij Roberts, Molli va Bruno Bobak.

Viloyat markazi sifatida uning iqtisodiyoti davlat sektori bilan bogʻlangan; biroq, shaharda oʻsib borayotgan IT va tijorat sektori ham mavjud. Shahar markazida oʻrta taʼlimdan keyingi maʼlumotga ega aholining eng yuqori foiziga ega va Yangi-Brunsvikdagi har qanday shaharda aholi boshiga eng yuqori daromadga ega.

Manbalar
Mamonovo (Kaliningrad viloyati)

Mamonovo, 1947-yilgacha Xayligenbayl (nemischa: Heiligenbeil) Rossiya Federatsiyasi Kaliningrad viloyatidagi Polsha bilan chegaradosh tuman boʻysunuvidagi shahar. 1301-yilda tashkil etilgan. 2004-yildan Mamonovo shahar okrugining maʼmuriy markazi hisoblanadi.

Atamaning etimologiyasi 

Heiligenbeil soʻzi „Muqaddas bolta“ degan maʼnoni anglatadi. Bu afsonaga koʻra, Prussiyaga qarshi salib yurishi paytida butparast xudolarning tasvirlari kesilgan bolta haqida.
SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1947-yil 25-iyuldagi farmoni bilan N. M. Shvernik va A. F. Gorkin imzosi bilan Xayligenbayl 1944yil oktyabr oyida vafot etgan podpolkovnik Nikolay Vasilievich Mamonovning familiyasi boʻyicha Mamonovo deb qayta nomlandi, shahar hujumida qatnashgan 331-oʻqchi polk komandiri, Sovet Ittifoqi qahramoni (1945, vafotidan keyin).

Geografiyasi 
Shahar Boltiq dengizining Kaliningrad ko'rfazi sohili yaqinida, Kaliningraddan 48 km va Polsha chegarasidan taxminan 5 km uzoqlikda, Vitushka daryosi Mamonovka daryosiga quyiladigan joyga yaqin joyda joylashgan. Shaharning janubida mamonovo Gronovo avtomobil chegara oʻtish joyi, shuningdek, yaqinda ochilgan „Mamonovo II – Gjexotka“ oʻtish joyi va „Mamonovo – Branevo“ temir yoʻl oʻtish joyi joylashgan.

Iqlimi 
Mamonovo iqlimi oʻrtacha-dengiz iqlimidan oʻrtacha kontinental iqlimga oʻtadi, qishi qisqa va yozi salqin. Iyul oyida suv oʻrtacha +20,3 °C gacha qiziydi, suvning maksimal harorati +28,4 °C ni tashkil qiladi.
Shaharning asosiy qismidagi havo harorati gidropost maʼlumotlariga qaraganda biroz yuqori.

Tarixi 
Heiligenbayl 1301-yilda Prussiya yogʻoch qal’asi joylashgan joyda Heiligenstadte („muqaddas shahar“) nomi bilan tashkil etilgan. Shahar mavjudligining birinchi hujjatli tasdigʻi 1330-yilga tegishli.

1344-yilda shahar nomi Xayligenbayl (nemischa: Heiligenbeil), ammo qoʻshimcha „beil“ qadimgi ruscha „bil“ dan kelib chiqishi mumkin, bu „qishloq“ yoki „qal’a“ degan maʼnoni anglatadi. 1349-yilda shaharda cherkov qurilgan.

1945-yil
1945-yil boshida Xayligenbayl koʻplab qochqinlar uchun panoh va bir vaqtning oʻzida nemis qoʻshinlarining tramplini boʻlgan.
1945-yil yanvar oyida sovet qoʻshinlari Sharqiy Prussiyada hujum operatsiyasini boshladilar. 1945-yil fevral va mart oylarida shahar sovet 3-Belarus fronti qoʻshinlari va Germaniya 4-Vermaxt armiyasi oʻrtasida dengiz orqali evakuatsiya qilingan portga yaqinlashishni himoya qilgan qattiq janglar maydoniga aylandi. Shaharda 4-nemis armiyasining katta qismi sovet qurshoviga tushdi.

1945-yildan keyingi shahar tarixi

1947-yilda Xayligenbayl Sovet Ittifoqi qahramoni podpolkovnik Nikolay Mamonov (1919—1944) sharafiga qayta nomlandi, u ushbu shahar uchun janglarda qatnashgan 331-oʻqchi polkga qoʻmondonlik qildi.
RSFSR Oliy Soveti Prezidiumining 1947-yil 25-iyuldagi Farmoniga binoan Mamonovo aholi punkti Kaliningrad viloyatining Ladushkin tumani tarkibiga kirdi va 1951-yilgacha posyolka maqomiga ega boʻldi. RSFSR Oliy Soveti Prezidiumining 1951-yil 28-martdagi farmoni bilan Mamonovo tuman boʻysunuvidagi shaharga aylandi, u Ladushkin tumani tarkibida edi.

Manbalar 

Rossiya
Rossiya aholi punktlari
Butunjahon Vegetarianlar kuni

Butunjahon Vegetarianlar kuni har yili 1-oktyabrda butun sayyora boʻylab nishonlanadi. Bu bayramga "Vegetarianlikning baxtiyorlik, gʻamxoʻrlik va hayotni yaxshilash imkoniyatlarini targʻib qilish" kuni sifatida 1977-yilda Shimoliy Amerika Vegetarianlar Jamiyati tomonidan asos solingan va 1978-yilda Xalqaro Vegetarianlar Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan. Bayram insonlarni vegetariancha turmush tarzining axloqiy, ekologik, salomatlikka doir va gumanitar foydalari haqida xabardor boʻlishga chorlaydi. Butunjahon Vegetarianlar kuni 1-oktyabr sanasidan boshlab Vegetarianlar haqida xabardor boʻlish oyligini boshlab beradi va uning oʻtkazilishi 1-noyabr Butunjahon Veganlar kuni bilan tugaydi. Vegetarianlar haqida xabardorlik oyi "Hayotga hurmat oyi", „Vegetariancha taomlar oyi“ va boshqa shu kabi nomlar bilan tanilgan.

Qoʻshimcha kunlar 
Vegetarianlik ahamiyatiga ega boʻlgan quyidagi bir necha muhim kunlar Vegetarianlar haqida xabardorlik oyligiga kiritilgan yoki undan tashqari ham nishonlanadi:

• Sentyabr oyi – Milliy meva va sabzavotlar oyligi;

• 29-sentyabr – Butunjahon Yurak kuni;

• 1-oktyabr – Butunjahon Vegetarianlar kuni;

• 2-oktyabr – Butunjahon fermer xoʻjaligi hayvonlari kuni();

• 4-oktyabr – Butunjahon Hayvonlar kuni;

• 4-oktyabr – Goʻshtsiz taomlanish kuni;

• 1–7-oktyabr – Xalqaro Vegetarianlar haftaligi () – sayyoramizning bir qancha mamlakatlarida (ayniqsa, Yevropada) vegetariancha turmush tarzini targʻib qilish uchun koʻplab ommaviy taʼlim dasturlari va bayram tadbirlari tashkil etiladi;

• 1-noyabr – Xalqaro Veganlar kuni, shuningdek, Butunjahon Veganlar kuni sifatida ham tanilgan boʻlib, bayram 1994-yildan beri Vegan jamiyati tashkil etilgan kun munosabati bilan nishonlanib kelinadi;

• Noyabr oyi – Vegan xabardorligi oyi yoki Butunjahon Vegan oyi.

Manbalar 

Muhim sanalar
Xalqaro bayramlar
Vegetarianlik
Vegetarianlar
Darya Latisheva

Darya Latisheva – Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi „Dinamo“ jismoniy tarbiya-sport jamiyati Maxsus jismoniy tayyorgarlik Markazi boʻlimi instruktori.

Hayoti va faoliyati 
Latisheva Darya Anatolevna 2000-yil 22-mart Toshkent shahrida tugʻilgan.

2018-yil Indoneziyaning Jakarta va Palembang shaharlarida bo'lib o'tgan XVIII yozgi Osiyo oʻyinlarida Darya Latisheva kumush medal sohibiga aylangan.

Xitoyning Xanchjou shahrida Osiyo oʻyinlarining ayollar oʻrtasida boʻlib oʻtgan ushu sport turining nankuan va nandao dasturlari yakuniga ko‘ra Darya Latisheva bronza medali sohibasi boʻldi.

Yutuqlari 

 Osiyo Chempioni (2015, 2017-yillar);
 Jahon Chempioni (2016-yil);
 Osiyo Oʻyinlari vitse chempioni (2018-yil),
 Osiyo Oʻyinlari chempioni (2023-yil)

Manbalar
Fuglsang sanʼat muzeyi

Fuglsang sanʼat muzeyi – Daniyaning Lolland oroli, Guldborgsund munitsipalitetidagi qishloqda joylashgan sanʼat muzeyi. Fuglsang madaniyat markazi tarkibiga kiradi. Muzeyda Daniya sanʼati asarlari mavjud boʻlib, ular rassomlar va mahalliy kelib chiqish motivlariga urgʻu beradi. Muzey Tony Fretton tomonidan ishlab chiqilgan maxsus binoda joylashgan. Atrofdagi arxitektura va landshaft bilan integratsiyalashganligi bilan eʼtiborga olingan muzey binosi 2009-yilda RIBA Yevropa mukofotini qoʻlga kiritgan va oʻsha yili Stirling mukofoti uchun qisqa roʻyxatga kiritilgan.

Tarixi 
2005-yil may oyida bino dizayni boʻyicha arxitektura tanlovida Tony Fretton gʻolib chiqqan. Qurilish 2006-yil avgust oyida boshlangan va 2008-yil yanvar oyida muzey ochilgan.

Binolari 
Fuglsang sanʼat muzeyi oq rangga boʻyalgan, shuningdek, zamonaviy binoda joylashgan boʻlib, Fuglsang mulkining mavjud arxitekturasi va uning atrofidagi landshaftga mos kelishi uchun maxsus moʻljallab qurilgan.

Galereyalar uzun koridor atrofida joylashgan boʻlib, uning oʻzi muhim koʻrgazma maydoni boʻlib xizmat qiladi. Yoʻlakning oxirida uchta katta derazali kichik xona mavjud boʻlib, ulardan biri koridordan koʻrinib turadi. Hech qanday sanʼat asarlari koʻrsatilmagan ushbu xona butunlay tashqi landshaftni koʻrishga va undan zavq olishga bagʻishlangan.

Yoʻlakning bir tomonida Fuglsang manor uyi arxitekturasidan ilhomlanib yaratilgan oltin naqshli juda kichik galereyalar mavjud. Ular kichikroq hajmdagi ishlarga bagʻishlangan. Yoʻlakning narigi tomonida esa kattaroq galereyalar joylashgan.

Toʻplamlar 
Muzeyda 18-asrning oxiridan hozirgi kungacha boʻlgan Daniya sanʼatining mashhur kolleksiyasi mavjud boʻlib, unda rasmlar, haykallar va eskizlar mavjud. Toʻplamda mahalliy rassomlar va naqshlarga katta urgʻu berilgan.

Rasmlari 
Muzeyda 18-asr oxiri va 19-asrning birinchi yarmidagi Daniya oltin davriga oid 500 ga yaqin rasmlar mavjud, lekin kolleksiyaning asosiy eʼtibori 1900-yillardagi rasmlarga qaratilgan. Ularning ichida Skagen rassomlari, Fynboerne, Theodor Philipsen, L. A. Ring, Oluf Hartmann va Vilhelm Hammershøi kabi muhim Daniya rassomlari vakillari ham bor. Muzeyning keng qamrovli rasmlari, akvarellari va ayniqsa grafik asarlari, asosan, 20-asrga tegishli.

Haykaltaroshlik 
Toʻplamda 19-asr oxiridan 1950-yilgacha boʻlgan 199 ta haykal mavjud. Asosiy urgʻu 1930-50 yillar davriga qaratilgan.

Koʻrgazmalar va boshqa tadbirlar 
Fuglsang sanʼat muzeyi oʻz asarlarini muntazam ravishda namoyish etadi va har yili bir qancha maxsus koʻrgazmalarni ham tashkil qiladi. Bundan tashqari, namoyishlar va maxsus koʻrgazmalar turli tadbir hamda taqdimot dasturlari bilan toʻldiriladi. Shunindek, muzeyga biriktirilgan fanlararo maktab xizmati ham mavjud.

Manbalar
Sergey Anikin

Sergey Anatolyevich Anikin (1973 – 2000) Voronej shahar PPS shahar polkining patrul itlari kompaniyasi boʻlimi komandiri, katta politsiya serjanti. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (2000-yil vafotidan keyin).

Tarjimai holi 
Sergey Anikin 1974-yil 28-aprelda Voronej viloyati Buturlinovskiy tumani Ozerki qishlogʻida rus oilasida tavallud topgan. Maktabdan keyin kasb-hunar maktabini tugatdi va Rossiya Qurolli Kuchlari safiga chaqirildi. Sergey Anikin harbiy xizmatni Moskva viloyatida oʻtab, 1993-yil dekabr oyida ichki ishlar organlariga xizmatga kirdi. Keyingi olti yil davomida avval amaliyotchi, soʻngra patrul xizmati kompaniyasida PPX hodimi boʻlib xizmat qildi. 1999-yil 8-dekabrdan 2000-yil 14-yanvargacha Checheniston Respublikasida maxsus vazifalarni bajardi.

Sergey Anatolevich Anikin vafotidan keyin Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2000-yil 26-iyuldagi 1374-sonli Farmoni bilan Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi.

Manbalar 

14-yanvarda tugʻilganlar
2000-yilda vafot etganlar
1973-yilda tugʻilganlar
28-aprelda tugʻilganlar
Albert Gardner

Albert Edvard Gardner 1887-yilning aprel oyida tavallud topgan. U yarim qanot himoyachisi sifatida oʻynagan ingliz professional futbolchisi. U oʻn bir yil ichida Birmingem uchun barcha musobaqalarda qatnashib 120 ta oʻyin oʻtkazgan.
1923-yilning aprel oyida esa vafot etgan. Uning 36 yoshida vafoti Birmingem janubining katta qismini qamrab olgan Kings Norton tumanida qayd etilgan.

Manbalar
Raj Reddy

Raj Reddy (toʻliq ismi Dabbala Rajagopal Reddy, 1937-yil 13-iyun, Hindiston, Katur) – kelib chiqishi hind boʻlgan amerikalik kompyuter mutaxassisi. Reddy hamkasbi Edvard Feygenbaum bilan 1994-yil „design and construction of large scale artificial intelligence systems, demonstrating the practical importance and potential commercial impact of artificial intelligence technology“ ilmiy izlanish doirasida A. M. Turing mukofoti soʻvrindori bo'ldi.

Hayoti va ish faoliyati 
Reddy Hindistonning janubi-sharqida (hozirgi Andxra-Pradesh shtati)dagi Srikalahasti shahri yaqinidagi kichik qishloqda tugʻilgan. Reddy bakalavr darajasini (1958), Madrasdagi Guindi muhandislik kollejida (hozirgi Anna universitetining bir qismi, Chennay) va Yangi Janubiy Uels universitetida magistr (1960) darajasini qo'lga kiritgan. Reddy Stenford universitetida kompyuter fanlari boʻyicha magistr (1964) va doktorlik (1966) darajasini qoʻlga kiritish uchun Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtishdan oldin Avstraliyada (1960–1963) IBM kompaniyasida ishlagan.
Stenforddagi oʻqishni tugatganidan soʻng, Reddy maktabning informatika fakultetida (1966–69) oʻqidi. 1969-yilda Reddy Pitsburgdagi Karnegida Mellon universitetiga oʻqishini koʻchirdi. Reddy u yerda maktab Robototexnika institutining asoschi direktori (1979–91), informatika kafedrasi dekani (1991–99) va Moza Bint Nosser universitetining kompyuter fanlari professori va robototexnikachi (1984-) boʻldi.
Reddy Elektr va elektronika muhandislari institutiga (IEEE) va AQSH Milliy muhandislik akademiyasiga hamda Amerika sunʼiy intellekt assotsiatsiyasiga (1987–89-yillarda prezident lavozimida boʻldi). Yana Reddy Amerika sanʼat va fanlar akademiyasiga saylangan.

Mukofotlari 
 1984-yil – Fransiyaning Faxriy legioni
 1991-yil – IBM Research Ralf Gomory Fellow mukofoti
 1994-yil – A. M. Turing mukofoti
 2001-yil – Hindiston Padma Bhushan mukofoti
 2005-yil – Honda Foundation Honda mukofoti
 2006-yil – AQSh Milliy fan kengashi Vannevar Bush mukofoti

Manbalar 

Hindiston olimlari
Amerikalik dasturchilar
AQSh olimlari
Yashayotgan insonlar
Abha (futbol klubi)

Abha Saudiya Arabistonining Abha shahrida joylashgan futbol klubi hisoblanadi. Oʻyinlar 20 000 kishiga moʻljallangan „Shahzoda Sulton bin Abdulaziz“ stadionida oʻtkaziladi.

Tarixi 
2000-yilda Abha Saudiya futbol ligasining uchinchi darajali futbol klubi boʻlib Ikkinchi divizionda birinchi oʻrinni egallagan va birinchi divizionga koʻtarilgan. Keyingi toʻrt yil davomida jamoa past natijalar koʻrsatib oʻynagan va 2004/05 yilgi mavsum oxirida Abha Birinchi divizion turnir jadvalida ikkinchi oʻrinni egallagan va birinchi marta Saudiya Arabistoni asosiy futbol ligasiga kirgan.

2005-yil 27-sentabrda oʻzining eng yuqori darajadagi birinchi oʻyinida „Abha“ safarda "Al-Hilol" ga 2:3 hisobida yutqazgan, oʻyin davomida ikki marta hisobda oldinga chiqib olgan. Jamoa Saudiya ligasidagi ilk gʻalabasini ikki oydan koʻproq vaqt oʻtib, oʻz maydonida „Al-Qodisiya“ni 1:0 hisobida magʻlub etib qoʻlga kiritgan. Debyut mavsumining oxirida Abha oxirgi oʻrinni egallagan va yana birinchi divizionga tushib ketgan.

Xuddi shu davrda Abhada Al-Ittihod sport klubi tashkil topdi va birinchi rasmiy prezident Aziz bin Mustafo boʻldi. GSA koʻrsatmalariga koʻra, Al-Ittihod sport klubi oʻz nomini 1962-yilda Abha Sports Club deb oʻzgartirdi. Bunga Jiddadagi Al-Ittihod Sport Club deb nomlangan klub sabab boʻlgan. Va 1968-yilda Abha Sports Club yana bir bor oʻz nomini oʻzgartirdi, lekin bu safar Rashidun xalifaliklarining birinchisi Abu Bakr xotirasiga Al-Siddiq sport klubiga oʻzgartirildi. 1969-yil boshida GSA Al-Farouk va Al-Siddiqni birlashtirib, Al-Farouk sport klubi nomi ostida bitta klub tuzishga qaror qildi. Shayx Sulaymon bin Ahmad Mimish yangi birlashtirilgan klubning birinchi prezidenti edi.

Saudiya oliy ligasiga qaytish uchun Abhaga ikki yil kerak boʻldi. Biroq jamoa 2008/09 yilgi chempionat oxirida quyi ligaga tushib qolgan holda yana Pro-ligadan ham qolib ketdi. Abha Al-Raed bilan bir xil miqdordagi ochkolarni qoʻlga kiritdi, ammo qoʻshimcha koʻrsatkichlarda ularga imkoniyatni boy berdi.

2019/20-yilgi mavsumdan boshlab u oliy divizion – Saudiya Pro-ligasida oʻynamoqda.

Yutuqlari

Manbalar 

Saudiya Arabistoni futbol klublari
Joanna Bethune

Joanna Bethune (1770-1860-yil) – Shotlandiya-Kanadalik filantrop, pedagog va turli xayriya tashkilotlarining asoschisi. U XIX asrning birinchi yarmida ayollar va bolalarga yordam berishga qaratilgan xayriya tashkilotlarining rivojlanishiga mas’ul boʻlgan.

Bolalik va yoshlik davri 
Joanna Graham Bethune 1770-yil 1-fevralda Kanadadagi Fort Niagarada Izabella va doktor Jon Grem oilasida tugʻilgan. 1773-yilda doktor Grem vafotidan keyin Bethune oilasi bilan Shotlandiyaga koʻchib oʻtdi va u yerda onasi qoʻlida tarbiyalandi. Bethune Paisley va Edinburg maktablarida oʻn uch yoshga toʻlgunga qadar oʻqigach, oʻqishini Rotterdamdagi fransuz maktabida davom ettirgan va buning uchun onasining dugonasi moddiy yordam berdi. Oʻqituvchilikni oʻrgangach, u oilasi bilan yana Nyu-Yorkka koʻchib oʻtgan va 19 yoshida onasining maktabida oʻqituvchilik qilishni boshladi.

Shaxsiy hayoti 
Bethune chuqur dindor nasroniy boʻlib, Cedar koʻchasidagi presviterian cherkovining aʼzosi edi. U oʻzining diniy burchlariga shu qadar jiddiy yondashardiki, uni cherkovga „ortiqcha“ qatnagani uchun tanqid qilgan erkakka rad javobini beradi. Onasining taklifiga koʻra, u Divie Bethune ismli shotlandiyalik savdogarga turmushga chiqdi. Joanna singari, Divie ham dindor nasroniy edi.

Turmushga chiqqanidan keyin Bethune eʼtiborini xayriya ishlariga qaratdi. U onasiga Yosh bolali kambagʻal beva ayollarga yordam berish jamiyatini ochishda yordam bergani uning xayriyachi sifatidagi eng dastlabki ishi edi. Erining moliyaviy yordami bilan u muhtoj bolalarga yordam berish uchun oʻz tashkilotlarini ochishga muvaffaq boʻldi. Divie Joannani xayriya tashkilotlari, maktablar ochish va boshqarishida qoʻllab-quvvatlashda davom etdi. Er-xotinning oltita farzandi bor edi, ulardan uchtasi balogʻat yoshiga etgan edi: Jessie, Isabella va George.

Bethunening eri 1824-yil 18-sentyabrda vafot etdi, Bethunening oʻzi esa 1860-yil 29-iyulda dunyodan koʻz yumdi.

Tashkilotlari va yutuqlari

Yetimlar boshpanasi jamiyati (Orphan Asylum Society) 
Bolalarga yuboriladigan sadaqaxonalardagi yomon sharoitlarni koʻrib, Bethune bolalarni tarbiyalash va oʻqitish uchun boshpana yaratish gʻoyasini oʻylab topdi. Erining koʻmagi va moliyaviy yordami bilan u bolalarga gʻamxoʻrlik qilish uchun yaxshi sharoitlarga ega boʻlgan yetimlar boshpana jamiyatini ochishga yordam berdi. Jamiyatning asosiy maqsadi yetim bolalar uchun xavfsiz, toza yashash muhitini taʼminlash va ularni barcha singari jamiyatga hissa qoʻshishga oʻrgatish edi.

Yosh bolalar maktabi jamiyati (Infant School Society) 
1827-yil iyul oyida Bethune Nyu-Yorkdagi birinchi yosh bolalar maktabini ochdi va maktabning nazoratchisi boʻlib faoliyat yuritdi.

Manbalar 

pedagog
xayriya
filantrop