MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Qirgʻiz tizmasi

Qirgʻiz tizmasi - Shimoliy Tyanshandagi tizma. Asosan, Qirgʻiziston hududida joylashgan. Uning gʻarbiy qismining shimoliy yon bagʻri Qozogʻiston Respublikasi hududida. Uzunligi 380 km. Kenglik boʻylab gʻarbda Taroz shahridan, sharkda Chu daryosining Boʻoʻm darasigacha choʻzilgan. Eng baland joyi 4857 m (Gʻarbiy Alamuddin choʻqqisi). Qirgʻiz tizmasi kaledon burmalanishi davrida shakllangan va yangi tektonik harakatlar taʼsirida koʻtarilgan antiklinoriy. Paleozoy davri granit, granodiorit, porfirit, ohaktosh, konglomerat, qumtosh kabi jinslaridan tuzilgan. Shimoliy yon bagʻri qiya, janubida Chu vodiysini oʻz ichiga olgan. Yon bagʻirlarida 2500 m gacha dasht, oʻrmonlar (qoraqaragʻay, archa), undan yuqoriroqda sub-alp oʻtloqlari bor. 3700 m balandlikdan qor va muzliklar boshlanadi (muzliklarning umumiy maydoni 223 km²). Tizmada Chu vodiysining Markaziy Tyanshan va Janubiy Qirgʻizistonni bogʻlovchi bir necha dovon (Tyos-Ashuu, balandligi 3586 m, Shamsi. balandligi 3570 m va boshqalar) mavjud. TyosAshuu dovonidan Bishkek va Oʻsh shaharlarini bogʻlovchi avtomobil yoʻli oʻtgan. Termal buloqlar bor.

 

Togʻlar
Oʻrta Osiyo
Qirgʻiziston milliy fanlar akademiyasi

Qirgʻiziston milliy fanlar akademiyasi, Qirgʻiz Respublikasi milliy fanlar akademiyasi — Qirgʻizistonning oliy ilmiy muassasasi. 1954-yil 20 dekabrda SSSR Fanlar akademiyasining Qirgʻiziston filiali asosida tashkil topgan. Akademiya Prezidiumi Bishkek shahrida joylashgan. 42 haqiqiy (akad.), 58 muxbir aʼzosi bor. Fan tarmoq va yoʻnalishlari boʻyicha 3 boʻlimi (fizikatexnika, matematika va kon-geol. fanlari; ijtimoiy fanlar; kimyo-texnologiya, tibbiyot-biol. va qishloq xoʻjaligi fanlari) hamda Janubiy boʻlimi, 23 ilmiy tadqiqot instituti, iqtisodiy, ijtimoiy tad-qiqotlar markazlari, Botanika bogʻi bor (2005). Akademiya tadqiqotlarining yetakchi yoʻnalishlari: axborot-telekommuni-katsiya texnologiyalari, elektronika va amaliy mat. muammolari; energetikaning fizika-texn.ika masalalari; mashinalar nazariyasi va boshqaruv, texnologiya jarayonlari va tizimlarini avtomatlashtirish; tabiatdan oqilona foydalanish va tabiiy suvenergetika resurslari; togʻli rayonlarda tabiiy va tabiiy-texnogen jarayonlarni kompleks tadqiq etish va falokatlarni oldindan aytish; yangi material va kimyoviy texnologiyalar; bioxilmaxillik va ekologiya; togʻ ekologiya tizimi masalalari va togʻ populyatsiyasining barqaror taraqqiyoti; molekulyar biol. va biotexnologiya; Qirgʻiz Respublikasining barqaror siyosiy, iqtisodiy va ijti-moiy taraqqiyoti masalalari; Q. xalqlarining milliy tili, siyosiy va madaniy shakllanishi, etnogenezi. Akademiya "Axborot" (1966-yildan) va bir qancha ilmiy jur.lar nashr etadi. Prezidenti - J.J.Jeenboyev (1997-yildan).

    

Fanlar akademiyalari
Qirgʻiziston
Qirgʻiy yapaloqqush

Qirgʻiy yapaloqqush — yapaloqqushlar oilasiga mansub parranda. Shim. Amerika, Yevropa va Osiyoda tarqalgan. Oʻrta Osiyoning shim.-sharqiy qismida uchraydi. Tanasininguz. 35— 40 sm, qanoti yoyilganida 70—80 sm, ogʻirligi 250 —370 g. Modasi nariga nisbatan yirik, rangi oʻxshash. Orqasi toʻq qoʻngʻir, oq xolli, qorin qismi oq, qoramtir-qoʻngʻir yapaloqqush. Uyasini daraxtlarga yasaydi yoki boshqa qushlarning uyasidan foydalanadi. 3 tadan 13 ta gacha tuxum qoʻyib, 4 haftacha bosadi. Kemiruvchilar, baʼzan qushlar bilan oziqlanadi.

Qushlar
Biologik turlar
Qirgʻiyburgut

Qirgʻiyburgut - yirtqich qush. Jan. Yevropa, Afrika, Jan. Osiyo (jumladan, Oʻrta Osiyo)da tarqalgan. Qanoti 46—52 sm, ogʻirligi 1,5—2,5 kg. Usti qoʻngʻir-kulrang, qorni oq yoki pushtiroq, mayda qora xollari bor. Tumshugʻi qora, oyogʻi sariq. Panjasi baquvvat, tirnoqlari mustahkam. Asosan, togʻli hududlarda yashaydi. Uyasini daraxt yoki qoyalarga yasaydi. Fev.da 1—3 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumini ikkala jins navbat bilan 40 kun bosadi. Kaklik, tuvaloq, quyon, kalamush, sudralib yuruvchilar va baliklar bilan oziqlanadi. Ovchilik xoʻjaliklari va uy parrandalariga zarar yetkazadi.

Qushlar
Biologik turlar
Qirgʻiylar

Qirgʻiylar — qarchigʻaysimonlar oilasiga mansub yirtqich qush. Yevropa, Osiyo, Shim. Amerikaning oʻrmon, Afrikaning shim.gʻarbiy qismidagi togʻ zonalarida tarqalgan. Tanasining uz. 52—70 sm, ogʻirligi 0,55—1,8 kg . Modasi naridan yirik. Qanoti qisqa va keng , dumi uzun. Usti koʻkimtir-kulrang , qorni koʻndalang yoʻlli oq yoki sargʻish. Uyasini daraxtlarga yasaydi. 3— 4 ta tuxum qoʻyib, 35 kuncha bosadi. qirgʻovul, kaklik, oʻrdak, qur, quyon, ol-maxon va boshqa bilan oziqlanadi. Ovchilik xoʻjaliklariga bir oz zarar yetkazadi.

Manbalar  

Qushlar
Qirgʻovullar

Qirgʻovullar, tustovuqlar — qirgʻovulsimonlar oilasiga mansub qushlar urugʻi. 2 turi maʼlum. Tanasining uz. 85 sm, ogʻirligi 1,7–2 kg. Modasi naridan kichik. Nari yorqin tusda, metalldek yaltiraydi. Modasi kulrangsargʻish. Oddiy qirgʻovulning 30 ga yaqin kenja turi mavjud. Kavkazdan Yaponiyagacha boʻlgan joylarda tarqalgan. Oʻrta Osiyoda Kaspiyning jan.-sharqiy qismidan Issiqkoʻlgacha boʻlgan hududlarda uchraydi. Zarafshon bu yurtmaxonasi, shuningdek, ovchilik xoʻjaliklarida Q. koʻp. Oʻrmon hamda ekin maydonlari atrofidagi, daryo va koʻl qirgʻogʻidagi chakalakzor toʻqaylarda yashaydi. Uyasini yerga yasaydi. 8—18 ta tuxum qoʻyib, 24— 25 kun bosadi. Urugʻ, meva, kurtak, hasharot, chuvalchang va mollyuskalar bilan oziqlanadi. Goʻshti va pari uchun ovlanadi. Q. koʻpgina ovchilik xoʻjaliklarida koʻpaytiriladi. Koʻplab ovlangani sababli joylarda Q. soni kamayib ketgan. Biroq Q.ga sharoit yaratilsa, sonini tez tiklash xususiyatiga ega. Yaponiyada yashil qirgʻovul tarqalgan.

 

Qushlar
Qirgʻovulsimonlar

Qirgʻovulsimonlar — tovuqsimonlar turkumiga mansub qushlar oilasi. 165 turi maʼlum. Yevrosiyo, Amerika va Afrikada tarqalgan. Oʻzbekistonda bedana, kaklik, ularlar va boshqa turlari uchraydi. Choʻl, oʻtloq, butazor, qoyalarda, oʻrmon va tekisliklarda yashaydi. Q., asosan, oʻtroq yoki koʻchib yurib (faqat bedana mavsumiy) hayot kechiradi. Odatda, uyasini yerga, baʼzilari daraxtga yasaydi. 2—20 ta tuxum qoʻyadi. Oʻsimlik mahsulotlari, hasharotlar va boshqa umurtqasizlar bilan oziqlanadi. Q. ovlanadi. Yovvoyi tovuqlar xonaki tovuq zotlarining nasl boshidir, tovuslar xonakilashtirilgan, qirgʻovullar ovchilik xoʻjaliklarida, bedanalar fermalarda koʻpaytiriladi. 21 turi va 2 kenja turi Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan.

Qushlar
Qirgʻoq

Qirgʻoq — suv havzalari (okean, dengiz, koʻl va suv omborlari) va oqar suvlar (daryo, vaqtli oqar suvlar) bilan quruqlik tutashgan hamda oʻzaro taʼsir roʻy berib turadigan kambar yer. Q.larning quruqlik tomondagi chegarasi — qirgʻoq chizigʻi deyiladi. Q.ning tarkib topishi va xususiyatlari toʻlqinlarga, oqar suvlarda oqim harakatiga bogʻliq. Q.ning oʻzgarishiga tektonik harakatlar ham taʼsir koʻrsatadi. Q. koʻrinishi, tuzilishi, oʻzgarishi va holatiga koʻra xilmaxil boʻladi. Dengiz Q.lari balandligi, parchalanganligi, geologik tuzilishi, shakli, yoshi va boshqalarga koʻra turlarga ajratiladi: 1) endogen va ekzogen jarayonlar natijasida paydo boʻlgan yosh Q.lar. Ularga dastlab tekis boʻlib, keyin parchalangan tektonik va erozion-tektonik, erozion, muzlik, shamol taʼsirida paydo boʻlgan hamda vulkanik Q.lar kiradi;2) toʻlqindan boshqa jarayonlar taʼsirida paydo boʻlgan Q.lar dengiz suvi koʻtarilib qaytganda hosil boʻlgan, denudatsion, organik qoldiqlardan hosil boʻlgan Q.lardan iborat;3) toʻlqinlar taʼsirida vujudga kelgan Q.lar. Ular abraziya va akkumulyatsiya taʼsirida, yaʼni dengiz toʻlqinlari taʼsirida vujudga keladi va juda koʻp uchraydi. Yirik daryolarning quy-ilish joylarida delta q. shakllanadi (q. Delta). q. tiplari shakllani-shida va tarqalishida tabiiy geografik zonallik aniq koʻrinadi. Mas, termoabraziv Q.lar qutbiy zonalarga, marjonli va mangrali Q.lar tropik va ekvatorial mintaqalarga xos. Hozirgi zamon tektonik harakatlari ham dengiz Q.larining shakllanishiga katta taʼsir koʻrsatadi. Muzlik davridan keyingi transgressiya koʻtarilgan maydonlardagiga nisbatan tektonik choʻkayotgan sohilboʻyi rayonlarda quruqlik ichkarisiga ancha kirib borgan. Uchchala guruhdagi Q.lar ford, shxera, dalmatsiya, rias, panjasimon, liman, orol, dengiz tipli, marjonli, fitogen, abrazion-buxtali, lagunali, qum tilli kabi tiplarga boʻlinadi. Oqar suvlarning Qlari rivojlani-shida oʻzan oqimi muhim omil hisoblanadi. Daryo Qlari togʻ va tekisliklarda bir-biridan keskin farq qiladi. Daryolardagi oqim faoliyati Qlarning eroziyasi, oʻzanning alohida joylarida oqiziqlarning toʻplanishida namoyon boʻladi. Katta daryolar Qlarining shakllanishda gravitatsiya jarayonlari (surilma, koʻchki, sochilma) muhim ahamiyatga ega. Suv bosadigan (qayirli) va suv bosmaydigan (tub, terrasali) daryo Q.lari farq qilinadi (qarang Vodiy, Terrassa). Q.larning kelib chiqishi, oʻzgarishi, morfologiyasini oʻrganish port va koʻpriklar qurilishi, Q.larni mustahkamlash ishlarida, kema qatnovida, rekreatsiya zonalari tashkil etish, foydali qazilma konlarini oʻrganishda, suv omborlari qurishda katta ahamiyatga ega.
Qissa

Qissa — badiiy adabiyotda epik janr turlaridan biri. Gʻarbiy Yevropa va Amerika adabiyotida povest maʼnosidagi qissa tushunchasi yoʻq.Nasrning romandan boshqa barcha janrlari „Novella“ termini orqali ifodalanadi. Rus va oʻzbek adabiyotlarida qissaning hozirgi va qadimgi maʼnolari oʻrtasida farq bor. Masalan, qadimgi rus adabiyotida har qanday nasriy asar povest (qissa) deb atalgan. Oʻzbek adabiyoti tarixida rivoyat usulida nasr yoki nazmda yozilgan tarixiy-afsonaviy asarlar qissa deb yuritilgan. Masalan, „Qissai Sayfulmuluk“, „Qisasi Rabgʻuziy“ va boshqa Hozirgi maʼnodagi oʻzbek qissasi rus adabiyotidagi „povest“ terminiga toʻgʻri keladi va asosan roman bilan hikoya oraligʻidagi oʻrtacha hajmli nasriy janrni ifodalaydi.

Qissa, odatda, bir va bir necha shaxslar taqdiriga oid turli voqealarni oʻziga asos qilib olishi bilan epik turning hikoya, hajmi va mazmunining nisbatan cheklanganligi bilan romandan farq qiladi. Qissalar hayot murakkabliklarini hikoyaga nisbatan kengroq, xarakter hamda voqelik koʻlamini romanga qaraganda kamroq qamrab oladi. Qissada u yoki bu shaxs hayotining maʼlum bir davri xronikal tarzda bayon qilinadi. Qissada lirizm hikoya va romandagidan kuchliroq boʻlishi mumkin.

Roman kabi Qissaning ham avtobiografik (Oybek, A.Qahhor, N.Safarov), tarixiy (Mirkarim Osim, Ya.Ilyosov va boshqalar), fantastik (T.Malik, H.Shayxov, M.Mahkamov va boshqalar) turlari bor. Hozirda qissa nasrning eng faol janrlaridan boʻlib, unda yosh yozuvchilar ham samarali ijod qilmoqdalar.

Adabiyotlar 
 Abrorov A., Oʻzbek povesti, T., 1973; Timofeyev L.I., Osnovm teorii literaturi, 5-izd., M., 1976; Normatov U., Goʻzallik bilan uchrashuv, T, 1976.

    

Adabiy janrlar
Qissaxonlik

Qissaxonlik - afsona, rivoyat, xalq dostonlari va qissalar aytish va eshitish anʼanasi. Utmishda q. uchun maxsus kecha va yigʻinlar uyushtirilgan. Ularda xalq dostonlarining qayta ishlangan variantlari ("Hikoyati Goʻroʻgʻli sulton", "Yusufbek bilan Ahmadbek"), mumtoz adabiyot namunalari asosida tuzilgan hikoyalar ("Bahrom va Gulandom", "Layli va Majnun", "Farhod va Shirin"), tarjimalar ("Rustami doston", "Qissai Jamshid", "Vomiq bilan Uzro") oʻqilgan. q. repertuarida "Zarqum", "Muhammad Hanafiya", "Said Battol Gʻozi", "Bobo Ravshan" kabi diniy asarlar ham boʻlgan.

Qissa tuzish va Q. 13—14-asrlardan shakllana boshlagan, 16—17-asrlarda jadal rivojlangan, 19-asrning 2-yarmida favqulodda avj olgan. Bu jarayon, dastlab Qozonda, keyinchalik Orenburg, Toshkent, Xiva, Kogon va boshqa shaharlarda qissalarning koʻplab nashr etilishi bilan ham bogʻliq boʻlgan.

Q., asosan, shahar, shaharga yaqin yirik qishloq va tuman markazlarida keng rivojlangan boʻlib, 20-asrning 30-yillarigacha davom etgan. Q. omma orasida maʼrifat tarqatish vositalaridan biri, adabiyot va sanʼat ixlosmandlarining yigʻinlari sifatida oʻtmishda muhim ahamiyat kasb etgan. Hozirgi, radio, televideniye, matbuot, teatr, kino va boshqa madaniy-maʼrifiy vositalarning rivoji, keng tarqalganligi bois q. anʼanasi ijtimoiy va maishiy hayotdan batamom chiqib ketgan.
Qisqa muddatli davlat obligatsiyalari

Qisqa muddatli davlat obligatsiyalari — q. Davlat obligatsiyalari.
Qisqa hajmli film

Qisqa hajmli film yoki qisqa metrajli film – hajmi 4–5 qismdan oshmaydigan, 40–50 daqiqali badiiy, 1, 2, 3 qismli hujjatli film. Koʻp qismli badiiy va hujjatli filmlar boʻlsa-da, qisqa hajmli filmlar ham kino sanʼatining mustaqil namunasi sifatida rivojlandi. Koʻproq kinoxronika, kinoocherk, ilmiy-ommabop filmlarni, shu bilan birga badiiy, animatsion va televizion filmlarni oʻz ichiga oladi.

Adabiyotlar 
 Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Havolalar
Qisqichbaqasimon tumanlik

Qisqichbaqasimon tumanlik — Savr yulduz turkumidagi N00 1952 tumanligi. 1054-yilda arab, xitoy va yapon olimlari kuzatishgan. Oʻta yangi yulduzlar chaqnashi natijasida vujudga kelgan; ungacha boʻlgan masofa 1700 parsek. Toʻla nurlanish energiyasi 1018erg-s~’. Qisqichbaqasimon tumanlikda ancha tartiblangan va kuchlanishi 10~3ersted magnit maydoni mavjud; unda tolasimon qobiq va amorf ipsimon strukturalardan iborat ichki qism farqlanadi. Qobiqdagi temperatura 17000° K. Qobiqning nurlanish spektri oldiy gaz tumanliklariga oʻxshash boʻlib, ichki qismining nurlanishi radiotoʻlqinlar, koʻzga koʻrinadigan, ultrabinaf-sha va rentgen toʻlqinlarda kuzatiladi. Bu qismning ipsimon strukturalari relyativistik (energiyalari 10’ erg dan ziyod) elektronlar oqimlaridan iborat. Bunday yuqori energiyalar manbai Qisqichbaqasimon tumanlik markaziga yaqin joylashgan oʻta yangi yulduzning qoldigʻi boʻlgan neytron yulduz boʻlib, bu yulduz davri 0,033 sek ga teng 1UR 0532 nomerli pulsardir. Qisqichbaqasimon tumanlik unga nisbatan radial yoʻnalishda kengaymoqda.

 

NGC obyektlari
Qitʼa (lirik janr)

Qitʼa (arab. — boʻlak, qism, parcha) — mumtoz adabiyotda lirik janr. Sheʼriy shakl sifatida qasida va gʻazaldan oldin paydo boʻlgan. Tuzilishiga koʻra, gazalga yaqin turadi, lekin Q.da matlaʼ qofiyalanmaydi (ab. vb, gb...), hajmi ham qatʼiy emas, mazmun talabiga koʻra, ikki bayt va undan ortiq (xatto 19 baytgacha) boʻlishi mumkin. Har bir Q. yaxlit asar boʻlib, biron mavzuga bagʻishlanadi. Boshqa lirik janrlarga nisbatan Q.da shakl va mazmun erkinligi ustun, mavzu doirasi ham keng. Unda ijtimoiy-siyosiy, diniy-falsafiy axloqiy-taʼlimiy va boshqa mazmundagi fikrlar hajv va hazilmutoyiba tarzida, shoir hayotining turli lahzalari bilan bogʻliq qayd va mulohazalar sifatida oʻz ifodasini topishi mumkin.

Fors-tojik adabiyotida Q.ning dastlabki namunalari Rudakiy ijodida koʻrinadi. Uning janr taraqqiyoti va takomilida fors shoiri Avhadiddin Anvariy (1190 yil v. e.) va Ibn Yamin Faryumodiyning xizmati katta.

Oʻzbek adabiyotida Q.ning ilk namunalari "Devonu lugotit turk"da, Xorazmiy, Yusuf Amiriy, Gadoiy, Lutfiy va boshqa ijodida uchrasa-da, uning taraqqiyoti Alisher Navoiy ijodi bilan bogʻliq. Q. dan hech kim Navoiychalik samarali foydalana olgan emas. U eng koʻp Q. yozgan Ibn Yaminning ilgʻor anʼanalarini oʻz davri sharoitiga bogʻlab rivojlantirgan, Q.ni oʻzbek adabiyotida mustaqil janr darajasiga koʻtargan. 16—19-asrlarda Bobur, Poshshoxoja, Munis Xorazmiy, Shavqiy Kattaqoʻrgʻoniy, Shukuriy Fargʻoniy, Ogahiy, Miriy, Avaz Oʻtar, Almaiy va boshqa shoirlar Naioiy anʼanalarini davom ettirib, oʻzbek qitʼanavisligiga hissa qoʻshdilar. Habibiy, Sobir Abdulla, Maqsud Shayxzoda, Mirtemir, Chustiy, Charxiy, E. Vohidov va boshqalar Q.lar yaratishgan. Hozir Q.lar barmoq vaznida ham yozilmoqda.

Adabiyot 
 Orzibekov R., Lirikada kichik janrlar, T., 1976; Adabiy tur va janrlar |3 j.li|, 2-j.. T.. 1992.

 

Sheʼriyat
Qichima

Qichima, prurigo — badanga tariqdek mayda, uchi pufakchali, pushti rang yoki sogʻlom teri rangidagi toshmalar toshishi bilan kechadigan kasallik. Toshmalar qoʻl va oyoqlarning yozluvchi yuzalarida, dumbada paydo boʻlali. Irsiy omillar, baʼzi ovqat mahsulotlari, dori-darmonlarning organizmga allergik taʼsiri va boshqalar qichimaning rivojlanishiga sabab boʻladi. Bolalar va kattalarda uchraydigan hamda tugunchali qichima bor. Bolalar qichimasida balanning qattiq qichishib turishi bolaning uyqusi bilan ishtahasini buzadi, u injiq boʻlib qoladi. Badan(terisining qashlanib tirnalishi oqibatida ikkilamchi piodermiya qoʻshilishi mumkin; bunda kasallik surunkali davom etadi. Kattalar qichima sida goshmalar bel, qorin va boshqa sohalarga toshadi, ular qattiq qichishadi va bemor qashinganda pufakchalar yorilib, eroziyaga aylanadi. Undan ajralgan suyuqlik qotib, qizgʻish poʻstloqlar hosil boʻladi. Kasallik surunkali kechishi va qaytalanib turishi natijasida teri qalinlashib, unda qoramtir dogʻlar yuzaga keladi, qashinganda tirnalgan joylar oqarib, chandiqlanadi. Koʻpincha kasallik ikkilamchi infeksiya bilan murakkablashadi, bunda bemorning umumiy ahvoli oʻzgarib, asabiy holat vujudga keladi. Bolalar qichimasi koʻproq ekssudativ-kataral diatez bilan ogʻriydigan bolalarda (baʼzan, bolalikdan toshgan eshakem keyinchalik qichimaga aylanadi) kuzatilib, odatda, yuz va soch zararlanadi. Baʼzan keksalarda uchraydigan qichimada badanga hech narsa toshmaydi, faqat qashingʻan joyda tirnoq izlari qoladi. Qichimada bemorning nerv sistemasi buziladi, uyqusi yoʻqoladi, terisi quruqshab, limfa tugunlari kattalashadi.

Davosi 
Qichimani mutaxassis vrach davolaydi. Davo jarayonida bolalar, shuningdek, kattalar ovqatiga alohida eʼtibor berish lozim. Bolalarni qoʻshimcha ovqatlantirishda, albatta, vrach bilan maslahatlashib olish zarur. Ochiq havoda sayr qilish, yoz kunlari oftobda toblanish, dengizda choʻmilish tavsiya etiladi. Bola qattiq qashinmasligi uchun tirnogʻini bot-bot olib turish, terining yiringli kasalliklariga xos alomatlar paydo boʻlsa, albatta, vrachga koʻrinish kerak. Qichimaning oldipi olish uchun parhez saqlash, shirinliklar, achchiq, shoʻr, dudlangan ovqatlar isteʼmol qilmagan maʼqul. Bemorga antigistaminlar, tinchlantiruvchi dorilar, parhez buyuriladi; qichimaga qarshi kortikosteroid mazlar surtiladi, sanatoriy va kurortlarda davolapish tavsiya etiladi.
Qishki Olimpiada oʻyinlari

Qishki Olimpiada — sportning qishki turlari boʻyicha jahon miqyosida oʻtkaziladigan turkum musobaqalar. 1924-yildan Xalqaro olimpiada qoʻmitasi tomonidan har 4 yilda oʻtkaziladi (1940, 1944-yillarda oʻtkazilmagan). 1908 va 1920-yillarda muz ustida figurali uchish, 1920-yilda shaybali xokkey Olimpiada oʻyinlari dasturiga kiritilgan. Qishki Olimpiada biatlon, bobsley, kyorling, konkida uchish (500 m dan 10000 m gacha poyga, muz ustida figurali uchish), chana sporti, changʻi sporti, shaybali xokkey boʻyicha musobaqalar uyushtiriladi.

Qishki Olimpiada oʻtkazilgan yillar va joylar

 I Olimpiada oʻyinlari — 1924, Chamonix (Fransiya)
 II va V — 1928 va 1948, St. Moritz (Shveysariya)
 III va XIII - 1932 va 1980, Lake Placid (AQSh)
 IV - 1936, Garmisch-Partenkirchen (Olmoniya)
 VI — 1952, Oslo (Norvegiya)
 VII — 1956, Cortina d'Ampezzo (Italiya)
 VIII — 1960, Squaw Valley (AQSh)
 IX va XII - 1964 va 1976, Innsbruck (Avstriya)
 X — 1968, Grenoble (Fransiya)
 XI — 1972, Sapporo (Yaponiya)
 XIV - 1984, Sarayevo (Yugoslaviya)
 XV — 1988, Kalgari (Kanada)
 XVI— 1992, Albertville (Fransiya)
 XVII — 1994, Lillehammer (Norvegiya)
 XVIII — 1998, Nagano (Yaponiya)
 XIX — 2002, Salt Lake City (AQSh)
 XX — 2006, Turin (Italiya)
 XXI — 2010, Vankuver (Kanada)
 XXII — 2014, Sochi (Rossiya)

Oʻzbekiston sportchilari Qishki Olimpiadalarda 1994-yildan ishtirok etib keladi. Lina Cheryazova, Sergey Brener (fristayl), Tatyana Malinina (muz ustida figurali uchish), Komil va Elmira Urumboyevlar (changʻi sporti) kabi sportchilar Qishki Olimpiadalarda muvaffaqiyatli qatnashgan.

Havolalar
 Qishki Olimpiada, Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi

Sport
Qishki saroy

Qishki saroy (, ) - Sankt-Peterburg shahridagi meʼmoriy yodgorlik (1754—62, meʼmori V.V.Rastrelli); barokko uslubida qurilgan. 1917-yilgacha Rossiya imperatorlarining qarorgohi boʻlgan; 1918-yilda qisman, 1922-yilda butunlay bino Ermitaj ixtiyoriga berilgan. Bino toʻrtburchak shaklida ichki hovlili; tarzlari Neva daryosi, Admiralteystvo hamda Saroy maydoniga qaragan. Mahobatli bino hashamdor va bir oʻq yoʻnalishida joylashgan; oʻlchamlari (1000 dan ortiq xona) va turlicha koʻrinishdagi tarzlari, oʻtkir chiqib turgan qismlar, zinapoyasimon burchaklar, oʻzgaruvchan maromdagi ustunlar unga qudratli shakl, salobatlilik va koʻrkamlik baxsh etgan; oʻymakorlik, ganchkorlik bilan ishlanib, zarhallanganligi binoning tantanavorligini oshirgan. Interyerlari bir qancha marotaba qaytadan oʻzgartirilgan (mas, 1837-yildagi yongʻindan soʻng tarzlari va tantanalar zali taʼmirlangan).

Yana qarang 

 Ermitaj

Rossiya meʼmoriy yodgorliklari
Qishliq

Qishliq (rus manbalarida Kashlik), Sibir — Sibir xonliginit poytaxti (15-asrning oxiridan). tobolsk shahridan 17 km yuqorida, Irtish daryosining oʻng qirgʻogʻida, Sibirka irmogʻining quyilish joyida joylashgan. 14-asr boshlaridan maʼlum. 16-asrda Q. aholisi savdo va hunarmandchilik (temirchilik, toʻqimachilik, etikdoʻzlik, moʻynadoʻzlik, suyakdan buyumlar yasash), baliq ovlash, dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullanganlar. Q. atrofida istehkomli bir qancha mayda shaharchalar boʻlib, ularda xon va uning qarindoshlari yashagan. 1582-yil kuzida Yermak qoʻshinlari tomonidan bosib olingandan soʻng Q.da hayot soʻngan. Q.da (Iskar shahar xarobasida — tatarcha Eski yer) 1915-yil V.N.Pignatti qazishma ishlari olib borgan.
Qishloq xoʻjaligi geografiyasi

Qishloq xoʻjaligi geografiyasi — qishloq xoʻjaligini hududiy tashkil etish va rivojlanish qonuniyatlarini oʻrganadigan fan sohasi, iqtisodiy va ijtimoiy geografiya tarmogʻi. turli mamlakat va rayonlar qishloq xoʻjaligini majmuali oʻrganish va bashorat qilish, tabiiy sharoit va resurslarni qishloq xoʻjaligi nuqtai nazaridan baholashga doir tadqiqotlar olib boradi. Qishloq xoʻjaligi iqtisodiyotning tarmogʻi sifatida aholining qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga, sanoatning xom ashyoga boʻlgan ehtiyojlarini qondirishga xizmat qiladi. Iqtisodiyotning boshqa tarmoqlaridan farq qilib, qishloq xoʻjaligi joyning agroiqlimiy resurslari bilan chambarchas bogʻliq, shuningdek, yer qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishida mehnat vositasi hamda predmeti hamdir. Qishloq xoʻjaligi tarmoqlarining joylashuvi va rivojlanishiga joyning tabiiy sharoiti (asosan, relyefi va iqlimi), resurslari (yer, suv, hayvon va oʻsimliklari), ijtimoiy-iqtisodiy, transport, ekologik va boshqa omillar bevosita taʼsir koʻrsatadi.

Qishloq xoʻjaligig. olib boradigan tadqiqotlar yer fondi va undan foydalanish hamda xaritalashtirish, qishloq xoʻjaligi ekinlarining tarqalishi, agroiqtisodiy tarmoqlari va ularning korxonalarini hududiy tashkil etish, rivojlantirish, qishloq xoʻjaligini rayonlashtirish masalalarini oʻz ichiga oladi.

Oʻzbekistonda chorvachilik (qarangA. Abirqulov), agrar-sanoat majmuini (A.R.Roʻziyev va A.M.Sodiqov) oʻrganish boʻyicha tadqiqotlar amalga oshirilgan. Qishloq xoʻjaligini turli regionlar va tarmoqlar boʻyicha tashkil etish muammolari bilan Z.M.Akramov, R.A.Hodiyev, T.E.Egamberdiyev, T.Tojimov, S.S.Saidkarimov, T.Jumayev, K.K.Qurbonov, Sh. Azi-mov, R.U.Usmonov va boshqa shugʻullanganlar.

Yana q. 

 Qishloq xoʻjaligi
 Qishloq xoʻjaligi entomologiyasi