MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Najmiddin Kubro maqbarasi

Najmiddin kubro maqbarasi — Koʻhna Urganchdagn meʼmoriy yodgorlik (14-asr 20—30-yillari). Sufiylikdagi kubraviylik oqimining asoschisi, shoir, olim va shayx Najmiddin Kubro nomi bilan bogʻliq. Maqbara 3 xona (Najmiddin Kubro sagʻanasi joylashgan katta xona, bir necha qabrlari boʻlgan kichik xona va ziyoratxona)dan iborat. Miyonsaroy va xonalar gumbaz tomli, oʻzaro bir-biri bilan bogʻlangan.

Bosh tarzi chuqur ravoqli, peshtoqgumbazli, koshinkori naqsh bilan hoshiyalangan, yozuvlarida qurilgan yili saqlangan, Peshtoq yuqorisi muqarnasli sharafa bilan yakunlangan. Peshtoq devorlari va sagʻana oq, koʻk, havo rang va jigarrang koshin bilan qoplangan. Yogʻoch oʻymakorligida ishlangan eshigiga islimiy naqsh tushirilgan. Katta xonaning ichki gumbaz osti bagʻali qalqonsimon, 16 qirrali, 4 burchagi toqu ravoqli, ganchkori muqarnaslar bilan bezatilgan. Xona oʻrtasidagi sagʻana oʻziga xos milliy uslubda ishlangan. Bu keyinchalik Xorazm meʼmoriy yodgorliklarida namuna sifatida keng qoʻllanilgan. N.Najmiddin kubro maqbarasida Xorazm meʼmorligida musavvir va koshinpazlar tomonidan erishilgan barcha yutuqlar namoyon boʻlgan.

Manbalar 

    

Turkmaniston meʼmoriy yodgorliklari
Najmiddinov Muhiddin hoji

Najmiddinov Muhiddin hoji (1888, Andijon — 1964) — xalq sozandasi (dutor, tanbur) va xonandasi. Bobosi Shamsiddin va otasi Najmiddin hofizlardan dutor va tanbur chalishni hamda Fargʻona-Toshkent maqom yoʻllarini oʻrgangan. Toji Mubtalodan "Uz zol", "Ilgʻor", "Ajam Sheroziy", "Nasrulloyi", "Navroʻzi ajam" yoʻllarini oʻzlashtirgan. Ayniqsa, "Kurd", "Choʻli kurd", "Sayqal" va boshqa kuylarni dutorda mahorat bilan ijro etgan.

1924-yil Andijonda Hamza Hakimzoda Niyoziy tashkil qilgan milliy musiqa toʻgaragida musiqa rahbari boʻlgan. Oʻzbek davlat konsert-etnografik truppasi (1926-1928), Hamza teatri (1929-1930)da sozanda, Samarqand viloyat musiqali drama teatri (1930-1931) hamda 1931-yildan Qoʻqon temiryoʻlchilar teatrida musiqa rahbari. Viktor Uspenskiy va Ilyos Akbarov 1931-yildan Muhiddin hojidan bir qancha yirik kuy va ashulalar yozib olishgan.

Manbalar
Tursun Xoʻjayevich Najmiddinov

Tursun Xoʻjayevich Najmiddinov (1901.15.12 — Toshkent —1972.14.3) — infeksionist olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1944), tibbiyot fanlari doktori (1944), professor (1944). Oʻrta Osiyo universiteti tibbiyot fakultetini tugatgach (1928), shu universitet tropik kasalliklar kafedrasi ordinatori, assistenti, dotsenti (1928— 32), Toshkent tibbiyot akademiyasi infeksion va tropik kasalliklar kafedrasi mudiri (1953— 70), 1971-yildan ilmiy konsultant. Asosiy ilmiy ishlari bezgak, brutsellyoz, gelmintoz, leyshmanioz, rishta, oʻlat, tif va paratif hamda epidemik gepatit kasalliklarining kelib chiqish sabablari, ularning oldini olish va davolashga oid. Toshkent shahridagi olim yashagan kucha, 2-Toshkent tibbiyot akademiyasi infeksion va tropik kasalliklar kafedrasi N. nomi bilan ataladi.

Manbalar 
 Kratkoye rukovodstvo po vnutrennim i tropicheskim boleznyam, T., 1939; Klinika zatyajnoy malyarii v Sredney Azii, T., 1943; Lecheniya malyarii sinteticheskimi preparatami, T., 1950.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Najmiddinov Shokir

Najmiddinov Shokir (1903.15.1 -Toshkent — 1990.19.10) — aktyor, suflyor. Oʻzbekiston xalq artista (1970). Ijodini 1918-yil havaskor aktyor sifatida boshlagan. 1919—22, 1924—27, 1934—57 yillar Hamza teatrida aktyor, 1957—75 yillar suflyor. Buxoro va Toshkent madaniy oqartuv muassasalarida ishlagan. N. epizodik rollar ustasi boʻlib, uning ijodi kuchli psixologik dramatizmi bilan ajralib turadi. Sulaymon, Asqar (U. Hojibekov, "Arshin mol olon"), Karimbaxshi, Arslon (Fitrat, "Hind ixtilochilari", "Arslon"), Ortiqboy (Gʻ. Zafariy, "Halima"), Ishchi (U. Ismoilov, "Rustam"), Rodrigo (U. Shekspir, "Hamlet"), Yusufjon (K. Yashin, "Xolisxon"), Domla (Oybek, "Qutlugʻ qon") va boshqa uning sahnada yaratgan obrazlaridan namunalaridir.

Manbalar
Najmiddinov Haydar

Najmiddinov Haydar (18501922) — oʻymakor naqqosh, Fargʻona oʻymakorlik maktabi asoschisi. Otasi usta Najmiddindan hunar oʻrgangan. 1890-yildan Qoʻqonda oʻyma naqshli eshiklar va bezaklar yaratgan; binolarning sharafa, muqarnaslarini yaratishga, musiqa asboblarini badiiy bezashga mohirligi bilan shuhrat qozongan. "Parang" ("ustasi parang") laqabini olgan. Ijodida pargari naqsh (30 dan ortiq turi) dan foydalangan; u bezagan koʻp qirrali kursi, lavh, qutichalar jozibadorligi bilan ajralib turadi. Koʻplab shogirdlar tayyorlagan.

Manbalar
Najot

"NAJOT" — jadidlar gazetasi. Turkistondagi oʻzbek jadid matbuotining nodir nashrlaridan biri. Rossiyadagi 1917-yil fevral inqilobidan soʻng Turkiston oʻlkasida oʻrnatilgan muvaqqat hukumat tomonidan nashr etilgan. Jami 20 soni chiqqan. Muharriri Munavvarqori boʻlgan. "N" fevral inqilobi tufayli barham topgan mustabid chor tuzumini keskin tanqid qilgan, fevral inqilobiga xayrixoxdik bildirgan, Turkiston xalqlarini, qaysi millatga mansublikdan qatʼi nazar, jipslashishga, sinfiy ayirmaga bormaslikka, mustaqil davlat barpo qilishga daʼvat etgan. "N."da davrning koʻzga koʻringan qalamkashlaridan Kamiy (shoir), Mahmudxoʻja Behbudiy, Xolmuhammad Oxundiy, Mirmulla Shermuhamedov, Mirmuhsin Shermuhamedov, Abdulla Avloniy, Toʻlagan Xoʻjamiyorov (Tavallo), Laziz Azizzoda, Abdulla Qodiriy, Shokirjon Rahimiy, Rauf Muzaffarov va boshqa hamkorlik qilganlar.

Adabiyot 
 Ziyo Said, Oʻzbek vaqtli matbuoti tarixiga materiallar (1870—1927); Tanlangan asarlar, T., 1974; Pidayev T., Matbuot — millat chirogʻi, T., 1999.

Manbalar
Nazalizatsiya

Nazalizatsiya — (frans. nasalisation lot. nasus — burun), burunlanish — nutq tovushlari (asosan unlilar)ning yumshoq tanglay pasayishi va oʻpkadan chiqayotgan havo oqimining ayni bir paytda ham ogʻiz, ham burundan chiqishidan iborat artikulyasiyasi. Ogʻiz va burun rezonatorlarining ayni bir paytda qoʻzgʻalishi natijasida tovush alohida tembrga ega boʻladi. N. fonemalarning farqlanuvchi belgisi boʻla olishi mumkin; fonemalar N.si, boshqacha aytganda, burunlangan fonemalar koʻproq fransuz, polyak, portugal, hind tillarida uchraydi. Masalan, a —a, e —a va boshqa

Manbalar
Nazarbek zilzilasi

Nazarbek zilzilasi - 1980 y 10 dekabrda Toshkent shahrining gʻarbidagi Nazarbek qishlogʻida roʻy bergan. Zilzila kuchi 12 balli MSK—64 shkalasi boʻyicha 8 ballga teng. Rixter shkalasi boʻyicha magnitudasi M=5,4 boʻldi. Zilzila natijasida aksariyati xom gisht va paxsadan qurilgan uylar shikastlangan. Toshkent shahrining Nazarbekka tutash qismidagi imoratlarda ham koʻplab yoriqlar paydo boʻlgan, ayrim devorlar qulagan va h.k. Bir-ikki yil davomida zilzilaning koʻp marta qayta silkinishi (aftershoklar) kuzatilgan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi zilzilalar
Anorqul Nazarov

Anorqul Mamadovich Nazarov (1950.5.6, Boʻka tumani) — kompozitor, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (1995). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1973). Navoiy teatrida sozanda (1968—85), Uzteleradiokompaniyasi qoshidagi Estradasimfonik orkestrining bosh dirijyori va badiiy rahbari (1989—96), "Oʻzbeknavo" birlashmasining bosh direktori (1996—2001). Ijodida qoʻshiq asosiy oʻrin tutadi ("Doʻlana", "Arazlama", "Men nechun sevaman Oʻzbekistonni", "Oʻzbekiston mushtarak", "Ozod elning oʻgʻliman" va boshqalar). Bastakorning Muhammad Yusuf she'riga yozilgan "Yur, muhabbat! Ketdik bu yerdan" qo'shig'i birinchi oʻzbek tangosidir. Shuningdek, kino va telefilmlar, teatr spektakllari, sirk tomoshalari uchun musiqalar va boshqa asarlar yozgan. Abdulla Qodiriy no-midagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1997).

Manbalar 

    

1950-yilda tugʻilganlar
5-iyunda tugʻilganlar
Baxtiyor Nazarov

Baxtiyor Nazarov (17.09.1945-17.01.2022) — adabiyotshunos olim. Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademigi (2000), filologiya fanlari doktori (1984), professor (1994). Toshkent davlat universiteti tugatgan (1966). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi til va adabiyot intstituda ilmiy xodim, ilmiy kotib (1969— 1972; 1979—1983), direktor (1986—1990), boʻlim mudiri (1996-yildan). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Bosh ilmiy kotibi oʻrinbosari (1973—1979), vitse-prezident vazifasini bajaruvchi (1999—2000). Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti davlat maslahatchisi (1990— 92), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirining birinchi oʻrinbosari (1992—1994), ayni vaqtda „Oʻzbek tili va adabiyoti“ jurnalining bosh muharriri (1986-1994).

Nazarovning ilmiy ishlari 20-asr oʻzbek adabiyoti taraqqiyoti, xususan, tanqidchilik va adabiyotshunoslik metodologiyasi muammolari, adabiyot nazariyasi va adabiy aloqa masalalariga bagʻishlangan. Tadqiqotlarida Fitrat, Oybek, Gʻafur Gʻulom, Abdulla Qahhor, Abdulla Oripov mahorati oʻrganilgan. Oybekning 20 jildli „Mukammal asarlar“ toʻplamini nashrga tayyorlashda qatnashgan. Milliy istiqlol gʻoyasi bilan sugʻorilgan, yangi tipdagi darsliklar (oʻrta maktabning 9-, 11-sinflari uchun „Oʻzbek adabiyoti“, oliy maktab uchun „20 asr oʻzbek adabiyoti tarixi“ ning mualliflaridan biri.

Manbalar 

Adabiyotshunoslar
Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Zoyir Nazarov

Zoyir Nazarov (1941.22.12, Romitan tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1997). Buxoro pedagogika institutining fizika-matematika fakultetini tugatgan (1965). 1965-yildan Buxoro viloyati Romitan tumanidagi 21-maktab, 1974-yildan 26-maktab mat. oʻqituvchisi. Nazarov mat. darsi samaradorligini yaxshilashda turli uslublarni ishlab chiqqan.

Manbalar 

    
Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Mavlon Nazarov

Mavlon Xudoyberganovich Nazarov (1910.15.6, Chimkent viloyati Turkiston tumani — 2000.31.3, Toshkent) — tarixchi olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1970). Tarix fanlari doktori (1963), professor (1965). Samarqand Davlat Universiteti ni tugatgan (1936). Komsomol (1941—44) va partiya (1944—52) ishlarida. Toshkent Davlat Universiteti (1952—64) va Toshkent politexnika instituti (1964—92)da kafedra mudiri. ToshTUning Oʻzbekiston xalqlari tarixi kafedrasida maslahatchi professor (1992-93).

Manbalar 

Tarixchilar
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Toʻychi Nazarov

Toʻychi Nazarov (1896-yil 15-may, Qalacha qishlogʻi, Fargʻona tumani, Fargʻona viloyati, Rossiya imperiyasi — 1974-yil 18-avgust, Qalacha qishlogʻi, Fargʻona tumani, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston SSR ) — sovet harbiy xizmatchisi, Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945), 17-gvardiya mexanizatsiyalashgan brigadaning 2-motooʻqchi batalyoni oʻqchisi (1-Ukraina fronti, 4-gvardiya tank armiyasining 6-gvardiya mexanizatsiyalashgan korpusi).

Tarjimayi holi 
Toʻychi Nazarov 1896-yil 15-mayda (baʼzi manbalarda, 1910-yil)Fargʻona viloyati Qalacha qishlogʻi (ayrim manbalarda, Kaptarxona qishlogʻi) dehqon oilasida tavallud topgan. Millati tojik. Oʻrta maktabni tugatib, kolxozda traktorchi boʻlib ishlaydi. 1943-yil may oyida Fargʻona tumani harbiy komissarligi tomonidan harbiy xizmatga safarbar etilgan. 1943-yil iyundan urushda ishtirok eta boshlagan. 1945-yil yanvarida Nazarov Sandomir-Sileziya hujum operatsiyasida, yaʼni Koben shahri (Polshadagi hozirgi Xobyenya) yaqinidagi Oder daryosini kesib oʻtib, daryoning gʻarbiy qirgʻogʻidagi hududni saqlab qolishda jonbozlik koʻrsatgan. 1945-yil 24-yanvarda ushbu shahar yaqinidagi jangda 12 nafar gitlerchilar va bitta qoʻl pulemyoti guruhini yoʻq qiladi. Nazarov 1945-yil 10-aprelda fashist bosqinchilariga qarshi kurashda qo‘mondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi hamda ko‘rsatgan jasorat va qahramonligi uchun SSSR Oliy Soveti Prezidiumi farmoniga asosan Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni hamda Lenin ordeni va „Oltin yulduz“ medali bilan taqdirlanadi. Ikkinchi jahon urushi tugaganidan keyin Nazarov harbiy xizmatdan ozod etilib, oʻz yurtiga qaytib keladi. Nazarov oʻz qishlogʻida umrining oxirigacha yashab, ishlab kelgan. 1974-yil 18-avgustda 78 yoshida (baʼzi manbalarda, 1971-yil 61 yoshida)  vafot etadi. Oʻz qishlogʻi Qalachadagi qabristonga dafn etilgan.

Unvon va ukofotlari 
 Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945-yil 10-aprel);
 „Oltin yulduz“ medali (1945-yil 10-aprel);
 Lenin ordeni (1945-yil 10-aprel);
 „Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi“ medali;
 „1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali (1945-yil 9-iyun);
 „1941-1945 yillardagi Ulug‘ Vatan urushidagi G‘alabaning yigirma yilligi“ yubiley medali (1965-yil 7-may);

Xotira 
 Toʻychi Nazarov nomi Moskva shahri, Gʻalaba bogʻida joylashgan Gʻalaba muzeyidagi Shon-sharaf zaliga zarhal harflar bilan bitilgan;
 Qabriga yodgorlik qabrtoshi oʻrnatilgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Qurbon Nazarov

Qurbon Nazarov (1909.1.1 – Qoʻqon – 1989.10.9) — aktyor, rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1964). Samarqand qishloq xoʻjaligi texnikumida (1924–26), Moskva Badiiy akademik teatri studiyasida taʼlim olgan (1930–32). Ijodiy faoliyatini Samarqand "Koʻk koʻylak" teatrida aktyor sifatida boshlagan (1926). 1932–73 yillar Qoʻqon teatrida aktyor, rejissyor I. ijodiga oʻtkir harakterli obrazlar yaqin boʻlib, sahnada Solihboy (Hamza, "Boy ila xizmatchi"), Boboxon (S. Abdulla; T. Jalilov, "Tohir va Zuxra"), Xusrav (Xurshid; V. Uspenskiy, "Farhod va Shirin"), Husayn Boyqaro (Uygʻun, I. Sulton, "Alisher Navoiy") kabi bir qancha yorqin rollar oʻynagan. Rejissyor sifatida "Malikai Turandot" (K.Gotssi), "Gulsara" (K. Yashin, M. Muhamedov; T. Jalilov), "Arshin mol olon" (U. Hojibekov), "Navbahor", "Parvona" (Uygʻun), "Oltin devor" (E.Vohidov) va boshqa asarlarni sahnalashtirgan. "Tohir va Zuhra", "Furqat", "Ulugʻbek yulduzi" va boshqa filmlarda suratga tushgan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1909-yilda tugʻilganlar
1989-yilda vafot etganlar
10-sentabrda vafot etganlar
Norbiyo Nazarova

Norbiyo Nazarova (1945, Pastdargʻom tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Samarqand universitetini tugatgan (1973). 1965-yildan Kattaqoʻrgʻon tumanidagi 1-, Pastdargʻom tumanidagi 49-, 1967-yildan 53-maktabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi.

Manbalar 

    

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Tamara Nazarova

Tamara Nazarova (1925.24.12 - Toshkent — 1998.24.2) — Oʻzbekiston xalq artisti (1969). Moskva oʻzbek opera stu-diyasini tugatgan (1946). Oʻzbek davlat filarmoniyasining oʻzbek ashula va rake ansamblida yakkaxon (1940—42), Muqimiy teatrida (1942—55 va 1960— 71), Namangan teatrida (1955—59) aktrisa. Urush yillari Oʻzbekiston sanʼat ustalari safida front konsert brigadalarida qatnashgan. N. ijrosida nozik lirizm samimiylik bilan uygʻunlashib ketadi. Mohin, Zuhra (S. Abdulla; T. Jalilov, "Toqir va Zuhra"), Noznoz (M. Urdubodiy; S. Rustamov, "Besh soʻmlik kelin"), Natalka (N. Kotlyarevskiy; N. Lisenko, "Poltavalik Natalka"), Rohatoy (Komil Yashin; X. Toʻxtasinov, "Oftob-xon"), Qaddirgʻoch, Nurxon (Komil Yashin; T. Jalilov, "Alpomish", "Nurxon"), Shirin (A. Navoiy; Yu. Rajabiy, "Farhod va Shirin"), Sunbul (H. Gʻulom; M. Leviyev, "Ajab savdolar") kabi rollari bilan shuxrat qozongan. N. kinoda (Guli, "Alisher Navoiy"; Fotima, "Sen yetim emassan" va boshqalar) ham suratga tushgan.

Manbalar 

    

Oʻzbekiston xalq artistlari
24-dekabrda tugʻilganlar
1925-yilda tugʻilganlar
1998-yilda vafot etganlar
24-fevralda vafot etganlar
Nazarxon kanali

Nazarxon kanali — Qoraqalpogʻistondagi kanal. Qipchoq qishlogʻidan shim.da Amudaryoning oʻng qirgʻogʻidan suv oladi. Uzunligi 40 km dan ortiq. Amudaryoning oʻng tomonidan unga parallel yoʻnalishda oqadi. Kanal 1928—29-yilda qazilgan, dastlab 17 km boʻlgan. 1937—38 yilda rekonstruksiya kilingan. Nazarxon kanali Nukus tumanini suv bilan taʼminlaydi.

Manbalar 

    

Kanallar
Nazzom

Nazzom (taxallusi; asl ismi Ibrohim bin Sayyor bin Xoniy) (?, Balx — taxminan 845) — arab faylasufi. Basrada taʼlim olgan. Koʻp asarlar yozgan, lekin ular bizgacha yetib kelmagan. Uning baʼzi falsafiy fikrlari bilan Abu Man-sur al-Bagʻdodiy, Shahristoniy, Azad-Din al-Ijiy, Nasriddin Tusiy va boshqalarning asarlari orqali tanishish mumkin. U yunon falsafasini yaxshi bilgan. Eron va Hindiston diniy va falsafiy taʼlimotlaridan xabordor boʻlgan. N. Sharqning yirik mutafakkiri, muʼtaziliylar tarafdori boʻlib, oʻz falsafiy maktabi — nazzomiylikni yaratgan. U erkin fikrni yoqlab chiqqan, anʼanaviy islomning baʼzi qoidalari bilan kelisha olmagan, diniy xurofotlarga, taqdir toʻgʻrisidagi aqidaga qarshi chiq-qan. N. Allohni vahdati vujud taʼli-moti asosida talqin qilgan. Uning fikricha, dunyodagi oʻzgarishlar moddiy zarralarning cheksiz harakati natijasida sodir boʻladi, moddiy dunyodagi jarayonlarga xudo aralashmaydi. N. barcha masalalarni akl yordamida hal qilish tarafdori boʻlgan.

Manbalar
Nazir akbarobodiy

Nazir akbarobodiy (taxallusi; asl ism-sharifi Sayid Vali Muhammad, 1735, Dehli — 1830, Agra) — hind shoiri. Urdu tilida ijod qilgan ilk xalq shoiri. U sheʼriyatga oddiy mehnatkash obrazini olib kirgan. Doston, gʻazal, ruboiy, masnaviy, qasida hamda hajviy sheʼrlar yozgan. Ijodida dunyo va axli dunyo mavzusi katta oʻrin egallaydi. N.A. tabiat manzaralari, turli xalq sayillari, hindular, musulmonlarning bayramlarini yuksak badiiy mahorat bilan, jonli tarzda bayon qilgan. "Odamnoma", "Banjarnoma", "Oqibat", "Yomgʻir mavsumi manzarasi", "Kashshoqlik", "Baxti qaro shahar" kabi asarlari mashhur.

N.A. sharq adabiyotida keng tarqalgan Farhod va Shirin, Layli va Majnun syujetlari bilan bir qatorda qad. hind adabiyotidagi (Ram va Sita, Nala va Damayantiy), shuningdek, panjob ogʻzaki ijodidagi obrazlarga (Hiyr va Ranjha) ham murojaat qilgan.

Manbalar
Nazira

Nazira (arab.) — Sharq adabiyotidagi anʼanaviy usullardan biri; oʻtgan yoki zamondosh adib asariga oʻxshatma tariqasida yozilgan asar. N.ni mumtoz shoirlar tatabbu deb ham yuritishgan. Navoiy oʻz "Hamsa"sining Nizomiy "Panj ganji"ga tatabbu deb ataydi. Isteʼdodli naziragoʻy adiblar maʼlum bir asarga ijodiy yondashib, shu asar mavzuini boyitish va rivojlantirish, yangi muammo va gʻoyaviy motivlarni kutarish, yangi obraz va harakterlar yaratishni maqsad qilgan. Oʻtmish shoirlarining yaxshi asarlariga N. yozish oʻzbek adabiyotida ham uchraydi. Habibiy, Sobir Abdulla, Charxiy va boshqa shoirlar N.lar bitganlar.

Manbalar
Nabijon Nazirovich Nazirov

Nazirov Nabijon Nazirovich (1931. 9.6, Oʻsh — 1987.6.7, Toshkent) — fiziolog, radiobiolog olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1981). VASXNIL muxbir aʼzosi (1970), professor (1969). Toshkent Davlat Universiteti ni tugatgan (1953). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻsimliklar genetikasi va fiziologiyasi institutida ilmiy xodim (1956—60). 1961-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻsimliklar eksperimental biologiyasi institutining oʻsimliklar radiatsi-on biol. laboratoriya mudiri. N. birinchilardan boʻlib ionlovchi radiatsiyaning gʻoʻzaga taʼsirini tadqiq qildi. U xoʻjalik belgilari jihatidan qimmatli boʻlgan 20 dan ortiq oʻrta tolali va ingichka tolali gʻoʻzaning yangi liniyalari va navlari (tezpishar va serhosil AN-Kattaqoʻrgʻon, viltga chidamli AN-401, bargi tabiiy ravishda toʻkiladigan AN-402 va boshqalar) ni yaratdi.

Manbalar 
 Deystviye radiatsii na fiziologicheskiye i bioximicheskiye protsessi u xlopchatnika, T., 1969; Radiochuvstvitelnost xlopchatnika i geneticheskiy effekt ioniziruyushey radiatsii, T., 1970; Nauka i xlopok, T., 1977.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Nazm

Nazm (arab. — tuzum, tartib; tizma sheʼr) — k,. Sheʼriyat.

Manbalar
Nazr

Nazr (arab. — soʻz berish, vaʼda qilish) — islom qonunshunosligida biror savobli ishni bajarishga axd kilish yoki muayyan narsani din yoʻlida hadya qilish haqida dindorning oʻz-oʻziga vaʼdasi. Islomda N.ga tashvshot yoʻq. Ammo, N. qilgan odam uni bajarishi shart hisoblanadi. Agar bajarmasa bir vojib amalni tark etgan hisoblanib, ogʻir gunohkor boʻladi. Keyinchalik xalqoʻrtasida N. soʻzi hayr-sadaqa, ehson qilish maʼnolarida ham ishlatila boshlagan (Mas, masjid, mozor yoki tilanchiga N. berish kabi). Islomga koʻra, N. imkoni bor kishi uchun vojib. Moddiy yoki jismoniy jihatdan bajarishga qodir boʻlmagan odam N. qilmasligi lozim.

Manbalar
Nazran

Nazran — Rossiya Federatsiyasidagi shahar (1967-yildan), Ingushiya Respublikasi poytaxti. Rostov-Don—Boku temir yoʻl liniyasi yoʻnalishidagi temir yoʻl stansiyasi, Grozniy shahridan 91 km gʻarbda joylashgan. Aholisi 76,4 ming kishi (1998). Elektr asboblar, un zavodlari, trikotaj fabrikasi bor.

Manbalar 

Rossiya shaharlari
Nazrul Islom

Kazi Nazrul Islom (1899-1976) — bengal shoiri. Ilk sheʼrlarini Hofiz asarlari taʼsirida yozgan. „Isyonkor“ dostoni (1922), „Olovli ud“ (1922), „Zaharli nay“ (1924), „Falokat nagʻmalari“ (1924), „Bulbul“ (1928) sheʼriy toʻplamlari, „Kambagʻalning iztiroblari“ hikoyalar toʻplami (1924) va „Tuman“ romani (1924) mavjud. Ularda insonparvarlik va vatanparvarlik gʻoyalari ilgari surilgan. 30-yillarning boshlarida kasalligi tufayli adabiy faoliyati toʻxtab qolgan. Uning „Inson“ sheʼriy toʻplami oʻzbek tilida nashr etilgan (1981). Erkin Vohidov Nazrul Islom hayoti va ijodiga bagʻishlab „Ruhlar isyoni“ dostonini yozgan (1978-1979).

1899-yilda tugʻilganlar
1976-yilda vafot etganlar
Bangladeshlik erkak aktyorlar‎
Ibodulla Nazrullayev

Ibodulla Nazrullayev (1927, Gʻijduvon) — usta kulol, Gʻijduvon kulollik maktabining 6-avlod vakili. Gʻijduvon kulollik anʼanalarini rivojlantirgan. Gʻijduvonlik usta Usmon Umarovdan hunar oʻrgangan. N. yaratgan buyumlar (kosa, lagan, piyola va boshqalar) be-zagi nafis ranglar uygʻunligi va jilosi, mujassamotlar yechimi hamda jozibasi bilan ajralib turadi, anʼanaviy islimiy, handasiy naqshlarni keng qoʻllagan. N. ijodida real mujassamotlar bilan bir qatorda afsonaviy qush tasvirlari ham oʻz aksini topgan. Ayniqsa, ustaning tovus tasviri tushirilgan (tovoqilabgardon kabi) laganlari mashhur; qoshiya naqshlarda anʼanaviy toʻlqinsimon oʻsimlik novdalari tasviri, handasiy naqshlarni keng qoʻllaydi.

Manbalar
Lutfulla Nazrullayev

Lutfulla Nazrullayev (1903-yil 15-iyul, Buxoro — 1962-yil 27-dekabr, Toshkent) — teatr aktyori. Oʻzbekiston xalq artisti (1945).

Biografiyasi 
Moskva oʻzbek drama studiyasida oʻqigan (1924—1927). Dastlab Buxoro teatrida ishlagan (1921 −24). 1927-yildan Hamza teatrida ishlagan. Xolmat („Boy ila xizmatchi“), Husayn Boyqaro („Alisher Navoiy“), Dadavoy („Navbahor“), Rahimjon („Shohi soʻzana“), Poloniy („Gamlet“), Yegor („Yegor Bulichyov va boshqalar“), Estevan („Qoʻzibuloq qishlogi“), Gornostayev („Lyubov Yarovaya“) kabi rang-barang va toʻlaqonli sahnaviy obrazlar yaratib, oʻzbek aktyorlik maktabining shakllanishiga munosib hissa qoʻshdi. Nazrullayev oʻzbek teatrida birinchi boʻlib, Husayn Boyqaro siymosini butun murakkabligi bilan gavdalantirgan. „Alisher Navoiy“ filmida esa Usta Jaloliddin obrazini yaratdi. Qanday rol uynamasin, Nazrullayev ovozi, yuz ifodalari, tana harakatlaridan unumli foydalanib, Uz qahramonlarining avvalambor insoniy mohiyatini, feʼlatvorini, kayfiyatini ifoda qilishga intilgan. U, ayniqsa, kulgili va hajviy obrazlar ustasi boʻlgan.

Manbalar

Havolalar 
 Nekrolog

Oʻzbekiston xalq artistlari
1903-yilda tugʻilganlar
1962-yilda vafot etganlar
27-dekabrda vafot etganlar
15-iyulda tugʻilganlar
Nazrullayev Nurilla

Nazrullayev Nurilla (1870 - Samarqand — 1939) — samarqandlik yogʻoch oʻymakori. Otasi usta Nazrulladan hunar oʻrgangan. N. mehnat faoliyatida islimiy va pargari usullarini, choka pardoz, paxpardozlarni unumli qoʻllagan; uyma naqshlar ustasi sifatida shuhrat qozongan. U bezagan eshik, darvozalar koʻrkamligi, jozibali naqshlari bilan diqqatga sazovor.

Manbalar