Oddi sfinkteri disfunksiyasi

Oddi sfinkterining disfunksiyasi () - bu Oddi sfinkteridagi o't yo'llari va oshqozon osti bezi shirasining o'tkazuvchanligining qisman to'sib qo'yish bilan tavsiflangan kasallik.  Bu sfinkterning motor faolligining buzilishi bilan bog'liq bo'lgan tizimli (organik) va funksional xususiyatga ega bo'lishi mumkin.

1999-yildagi ovqat hazm qilish organlarining funksional buzilishlari bo'yicha Rim qonunlariga ("Rim II mezonlari")  ko'ra, " postxolesistektomiya sindromi ", " o't yo'llari diskinezi " atamalari o'rniga "Oddi disfunktsiyasining sfinkteri" atamasini qo'llash tavsiya etilgan. 

Oddi sfinkteri o'n ikki barmoqli ichakning katta o'n ikki barmoqli ichak papillasida  joylashgan mushak qopqog'i bo'lib , u o'n ikki barmoqli ichakka safro va oshqozon osti bezi shirasining oqishini nazorat qiladi va ichak shirasini  umumiy o't va oshqozon osti beziga kirishiga to'sqinlik qiladi.

Oddi sfinkterining spazmi 
Oddi sfinkterining spazmi () -1999-yilgi Rim qoinuniga ko'ra, u Oddi sfinkterining disfunktsiyasi sifatida tasniflangan.

Postxolesistektomiya sindromi 
Postxolesistektomiya sindromi () - Oddi sfinkterining disfunksiyasi, uning kontraktli funktsiyasining buzilishi natijasida kelib chiqadigan, organik to'siqlar bo'lmaganda safro va oshqozon osti bezi sekretsiyasining o'n ikki barmoqli ichakka normal chiqishiga to'sqinlik qiladi, bu xolesistektomiyaning natijasidir. Taxminan 40% bemorlarda o't pufagida toshlar topilgan.Simptomlar xolesistektomiyadan oldingi alomatlarga o'xshaydi (fantom og'rig'i va boshqalar).

Klinik ko'rinishi 
Oddi sfinkteri disfunktsiyasining asosiy belgilari 20 daqiqadan ko'proq davom etadigan, 3 oydan ortiq takrorlanadigan kuchli yoki o'rtacha og'riqli hujumlar, dispepsiya. Ko'pincha qorin bo'shlig'ida og'irlik hissi, aniq nurlanishsiz o'ng sohada zerikarli, uzoq muddatli og'riqlar mavjud. Asosan, og'riq doimiy. Ko'pgina bemorlarda hurujlar birinchi navbatda juda kam uchraydi, bir necha soat davom etadi va hujumlar orasidagi intervallarda og'riq butunlay yo'qoladi. Ba'zida og'riqli hurujlarning chastotasi va zo'ravonligi vaqt o'tishi bilan ortadi. Hurujlar orasida og'riq davom etadi. Turli bemorlarda og'riqli hujumlarning oziq-ovqat iste'moli bilan bog'liqligi boshqacha ifodalanadi. Ko'pincha og'riq ovqatdan keyin 2-3 soat ichida boshlanadi.

Oddi sfinkteri disfunksiyasi har qanday yoshda paydo bo'lishi mumkin. Biroq, bu ko'pincha o'rta yoshdagi ayollarda uchraydi. Oddi sfinkterining disfunktsiyasi ko'pincha xolesistektomiyadan o'tgan bemorlarda namoyon bo'ladi (o't pufagini olib tashlash). 40-45% bemorlar tuzilmaviy buzilishlar (oʻt yoʻllari strukturalari, aniqlanmagan umumiy oʻt yoʻllarida toshlar va boshqalar) tufayli shikoyat qiladi.

Tasniflash 
1999-yilgi Rim konsensusiga ko'ra, Oddi sfinkterining o't yo'llari disfunksiyasining 3 turi va oshqozon osti bezi disfunktsiyasining 1 turi mavjud.

1 I  turiga quyidagilar kiradi:

 o't yo'llari turidagi tipik og'riq xurujlarining mavjudligi (epigastral mintaqada yoki o'ng sohada 20 daqiqa yoki undan ko'proq davom etadigan o'rtacha yoki kuchli og'riqning takroriy hurujari);
 umumiy o't yo'lining 12 mm dan ortiq kengayishi;
 Kamida ikkita jigar fermenti testida transaminazalar yoki gidroksidi fosfatazalarning 2 baravar yoki undan ortiq normal darajasi.

2.  II safro turiga quyidagilar kiradi:

 safro turdagi og'riqning tipik hurujlari;
 bir yoki ikkita boshqa I turdagi mezonlarga javob berish.

Ushbu guruhdagi bemorlarning 50-63foizi manometrik tadqiqotda Oddi sfinkterining disfunktsiyasini tasdiqlaydi. Safro yo'llarining II turi bo'lgan bemorlarda buzilishlar ham tizimli, ham funktsional bo'lishi mumkin.

3. III turdagi o't yo'llari faqat I tipga xos bo'lgan obyektiv buzilishlarsiz o't yo'llarining og'riqli hurujlari bilan tavsiflanadi. Ushbu guruhdagi bemorlarda Oddi sfinkterining manometriyasi bilan Oddi sfinkterining disfunksiyasi bemorlarning atigi 12-28 foizida tasdiqlanadi. III safro guruhida Oddi sfinkterining disfunksiyasi odatda funktsional xususiyatga ega.

4. Pankreatik tip pankreatitga xos bo'lgan epigastral og'riqlar bilan namoyon bo'ladi, orqaga sohaga tarqaladi va tizza oldinga egilganida kamayadi va zardobda amilaza va lipazning sezilarli darajada oshishi bilan birga keladi.

Diagnostik testlar

Instrumental diagnostika usullari

Noinvaziv 

 Stimulyatorlarni kiritishdan oldin va keyin umumiy safro yoki oshqozon osti bezi kanallarining diametrini aniqlash uchun ultratovush tekshiruvi.
 Gepatobiliar sintigrafiyaJigar va o't yo'llarining miqdoriy sintigrafiyasi izotopning jigar tomonidan so'rilish darajasini va uning safro bilan chiqarilishini aniqlash imkonini beradi. Oddi sfinkterining disfunksiyasi bilan izotopning so'rilishi va chiqarilishi sekinlashishi mumkin.

Invaziv 

 Endoskopik retrograd xolangiopankreatografiya. ERCP o't yo'llari va oshqozon osti bezining boshqa kasalliklarini istisno qilishga, kanallarning diametrini, ularning bo'shatish tezligini aniqlashga yordam beradi.

Davolash 
Davolashda og'riq va dispepsiya belgilarini yo'q qilishga qaratilgan dori terapiyasi qo'llaniladi.Oddi sfinkterining disfunksiyasi bilan kasallangan bemorlarga yog'li, qizarib pishgan ovqatlarni cheklash, tez-tez kam-kamdan ovqatlanish tavsiya etiladi. O'tkir og'riqlar hurujini to'xtatish uchun nitrogliserin yoki xolinoblakatorlar qo'llaniladi.Ba'zi hollarda endoskopik sfinkterotomiya tavsiya etiladi..

Papillosfinkterotomiya 
Papillosfinkterotomiya (ba'zan sfinkterotomiya deb ataladi) - bu o't chiqishi yoki Oddi sfinkterining ishlashini normallashtirishga qaratilgan va katta o'n ikki barmoqli ichak papillasini kesishdan iborat bo'lgan jarrohlik aralashuvi. Shuningdek, u o't yo'llaridan toshlarni olib tashlashda ham qo'llaniladi.

Hozirgi vaqtda endoskopik usulda amalga oshiriladi va bu holda endoskopik papillosfinkterotomiya deyiladi. Odatda endoskopik retrograd xolangiopankreatografi bilan bir vaqtda amalga oshiriladi.

Shuningdek 

 Oddi sfinkteri
 Katta o'n ikki barmoqli ichak papillasi

Manbalar 

 Vasilev Yu.V. Oddi sfinkterining disfunktsiyasi surunkali pankreatit rivojlanishining omillaridan biri sifatida: bemorlarni davolash. "Qiyin bemor" jurnali, 5-son, 2007-yil.
 Kalinin AV Oddi sfinkteri disfunktsiyalari va ularni davolash. RMJ, 2004-yil 30-avgust.

Tibbiyot
Alfavit boʻyicha kasallanishlar