Estádio Nacional

Estádio Nacional (inglizcha: National Stadium), shuningdek, Milliy stadion sport majmuasi () nomi bilan va Jamor sport majmuasi () sifatida ham tanilgan, 2018-yildan beri Portugaliya terma jamoasi va Belenenses SAD tomonidan foydalaniladigan milliy futbol stadioni. U Algés fuqarolik cherkovida, Linda-a-Velha e Cruz Quebrada-Dafundo, Oeyras munitsipalitetida, Lissabon okrugining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan.

Stadion UEFA tarixida UEFA klub musobaqalarida oʻtkazilgan birinchi oʻyinga mezbon sifatida kirdi. Oʻyin 1955-yil 4-sentabrda Primeira Divisaoning uchinchi oʻrindagi jamoasi „Sporting CP“ va Yugoslaviya chempioni Serbiyaning „Partizan Belgrad“ jamoasi oʻrtasida boʻlib oʻtdi. Bu 3-3 hisobidagi durang bilan yakunlandi va Yevropa kubogining birinchi nashrida oʻtkazilgan birinchi oʻyin boʻldi.

Tarixi 
1933-yilda Jamor darasi yoniga milliy stadion qurish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Dizayn muallifi Fransisko Kaldeyra Kabral va Konrad Vaysner va Jakobetti Rosa tomonidan 1939-yilda boshlangan.

U 1944-yil 10-iyunda (Portugaliya kuni) Kengash prezidenti Antonio Oliveyra Salazar tomonidan ochilgan.

Kvinta da Grasada (1953-yilda) Komissão Administrativa do Estádio Nacional (Milliy stadion maʼmuriy komissiyasi) oʻrnatish boʻyicha ishlar tugallandi.

1961-yilda Serviços de Construção e de Conservação (Qurilish va konservatsiya xizmatlari) tomonidan oʻq otish poligonidagi ishlarning birinchi bosqichiga qoʻshimcha ravishda, hippodrom qurilishi boshlandi.

Plano de Ordenamento do Complexo Desportivo da Jamor (Jamor sport majmuasini rivojlantirish rejasi) 1982-yil iyul oyida DGEMN Direção-Geral de Edifícios e Monumentos Nacionais (Binolar va milliy yodgorliklar boʻyicha Bosh direktor) tomonidan buyurtma qilingan, arxitektor Vasco, Croft (koordinator), Nuno Bártolo va Joaquim Cadima va peyzaj firmasi professori Caldeira Cabral, Associados, Estudos e Projectos, Ld. (landshaft arxitektorlari Fransisko Kaldeira Kabral va agronom muhandis João Kaldeira Kabral rahbarligidagi guruh tomonidan tuzilgan. Ushbu bosqichda kompleksning strategik ahamiyatini qayta shakllantirish va qayta baholash uchun diagnostika tadqiqotlari oʻtkazildi.

1993-yilda Jamorda sport pavilonini qurish loyihasi eʼlon qilindi.

2012-yil sentabr oyida Portugaliya futbol federatsiyasi stadionda taʼmirlash ishlari 2014-yilda boshlanishini eʼlon qildi.

Regbi boʻyicha ERC boshqaruv organi tomonidan 2-sentabr kuni Portugaliya terma jamoasi uy oʻyinlarini „Estadio Nacional“da oʻtkazishini eʼlon qildi. Biroq, ularning barcha uy oʻyinlari Portugaliya milliy regbi jamoalarining uy stadionida, Universitário de Lisboa stadionida oʻtkazildi.

2015-yil 6-fevralda regbi maydoni uchun tomoshabinlar oʻrindiqlarining gʻarbiy chekkasini qoplash uchun tender eʼlon qilindi.

Arxitektura 
Arxitektura nuqtai nazaridan stadion sharqiy tomoni ochiqligi bilan diqqatga sazovordir. Uning hozirgi sigʻimi 39 000 kishini tashkil etadi va u Portugaliya futbol kubogi finali oʻtkaziladigan joy hisoblanadi.

Sport

Futbol 
Stadion anʼanaviy tarzda Portugaliya kubogi finaliga mezbonlik qiladi (1946-yildan); atigi besh marta bu oʻyin boshqa maydonlarda oʻtkazilgan va jami 52 kubok finali maydonchada oʻtkazilgan. Portugaliyalik futbol muxlislari qulayliklar yoʻqligi sababli tarixiy stadiondan nolishadi; Yevro-2004dan soʻng, tadbirni Yevro futbol chempionatlari uchun qurilgan maydonlardan biriga koʻchirish harakati bor edi.

1949-yilning 3-mayida bu yerda esda qolarli oʻyin boʻlib oʻtdi, oʻshanda „Benfika“ oʻz sardori Fransisko Ferreyraning „Torino“ga qarshi oʻyinida 4:3 hisobida gʻalaba qozongan va bu ertasi kuni Superga havo falokati tufayli Grande Torinoning oxirgi oʻyiniga aylangan.

Estádio Nacionalda oʻtkazilgan eng nufuzli xalqaro oʻyin 1967-yilgi Yevropa kubogi finali boʻlib, u „Seltik“ va "Internasionale" oʻrtasida oʻtkazilgan va 2:1 hisobida gʻalaba qozongan (Lissabon sherlari laqabli birinchi Britaniya Yevropa chempioni jamoasi boʻldi).

1945-yildan beri Portugaliya terma jamoasini qabul qilishdan tashqari, stadion Portugaliya uchun 49 ta xalqaro tadbirlarni oʻtkazdi.

Regbi 
Regbi boʻyicha ERC boshqaruv organi 2014-yil 2-sentabrda Portugaliyaning Lusitanos XV klubi Amlin Challenge Cup 2013-2014-yilgi uy oʻyinlarini Milliy stadionda oʻtkazishini eʼlon qildi. Biroq, 2013-2014-yilgi Amlin Challenge kubogidagi barcha uy oʻyinlari Portugaliya milliy regbi jamoalarining uy stadionida boʻlib oʻtdi.

Manbalar 

Stadionlar
Portugaliya futbol stadionlari