Koʻpikli beton

Ko'pikli beton —sement, qum, suv va ko'pik hosil qiluvchi moddadan tashkil topgan eritmaning qotishi natijasida butun hajmi bo’ylab  yopiq kovaklar (ko’piklar) hosil bo’lishi hisobiga kovakli tuzilishga ega bo'lgan uyali beton.

Bunday betonlarda kovaklarning bir qismi ko'pik hosil qiluvchi qo'shimchalar bilan yaratiladi. Ko'pikli betonning mustahkamligi xom ashyoning hajmli og'irligiga, turi va xususiyatlariga, shuningdek, issiq-namlik bilan ishlov berish rejimlariga va betonning namligiga bog'liq. Uyali beton sement bog’lovchisi asosoida ishlab chiqariladi. Shuning uchun u uzoq vaqt davomida mustahkamlikga ega bo'lishi davom etadi. 40-50 yildan keyin avtoklav bo’lmagan uyali beton konstruksiyalarni o'rganish, ular nafaqat  foydalanish uchun  yaroqli, balki markali betonga  nisbatan 3-4 marta mustahkamligi balandligi aniqlangan. Qo'shimchalar jamlanmasini  kiritilishi betonning mustahkamligini oshiradi, suv sarfini va quriganida cho’kishini kamaytiradi, suv va sovuqqa chidamliligini oshiradi, muvozanat namligini va ekspluatatsion issiqlik o'tkazuvchanligini pasaytiradi.

Ko'pikli betondan foydalanish 
Ko'pikli beton ishlatiladi:

 uylarning klassik qurilishida
 monolit uy-joy qurilishi
 devorlar, tomlar, qavatlar, plitalar, shiftlarda   issiqlik va ovoz izolyatsiyasi uchun. Bunday ko'pikli beton monolit deb ataladi.
Ko'pikli blok — ko'pikli betondan olingan qurilish blokidir.

So'nggi yillarda keng tarqalgan bu material aslida XIX asrdan beri ma'lum. Ko'pikli beton hozirda «ikkinchi tug'ilish»ni boshdan kechirayotganini aytish mumkin.

Ko'pikli betonning yana bir xususiyati shundaki, ishlab chiqarish texnologiyasi juda oddiy va katta sarmoya kiritishni talab qilmaydi. Garchi, bir tomondan, bu salbiy bo'lsa-da, chunki bozordagi ko'pikli betonning qo’lbola usulda ishlab chiqarilganligi sababli  uning sifati oshishini faqat umid qilish mumkin.

Xususiyatlari 
Ko'pikli betonning mustahkamligi

Ko'pikli betonning mustahkamligi va issiqlik o'tkazuvchanligi

Shartli ravishda 600 - ga qadar bo'lgan ko'pikli beton issiqlik izolyatsiya materiallari, 600-800 konstruksiyaviy va issiqlik izolyatsiyalovchi va 800 yuqorisi konstruksiyaviy hisoblanadi

Afzalliklari 
Kovaklili tuzilishi tufayli ko'pikli beton bir qator afzalliklarga ega:

 Oddiy betonga qaraganda ancha yaxshi issiqlik izolyatsion xususiyatlarga ega. Ammo, masalan, penaplast, mineral paxta  yoki ko'pikli shishadan ko'ra yomonroq.
 Ko'pikli beton mahsulotlarini (blok, plita, g'isht) ishlab chiqarish uchun sementdan 2-4 marta kamroq talab qilinadi (kam zichlik tufayli — hajmning bir qismini bo'shliqlar   egallaydi).
 Ko'pikli beton mahsuloti betonga nisbatan kamroq massaga ega, bu tashish, terish va ishlov berish xarajatlarini kamaytiradi. Bundan tashqari, inshootning massasi kichikroq bo'ladi, natijada siz arzonroq poydevor yordamida tejashingiz mumkin.
 Ko'pikli beton ishlov berish qulayligi  daraxt bilan taqqoslanadi: uni  osonlik bilan arralash, burg'ulash, mixlash mumkin.
 Ekologik tozaligi  betonga  o'xshaydi. Ko'pikli blok ishlab chiqarishda faqat sement, qum, suv va ko'pik hosil qiluvchi  modda ishlatiladi.

Kamchiliklari  
 Uning tuzilishi tufayli ko'pikli beton nisbatan past mexanik mustahkamlikga ega bo'lib, odatdagi betondan bir necha barobar  past va temir-beton bilan mutlaqo taqqoslab bo’lmaydi.[aniqlash]
 Ko'pikli beton deyarli egilishga ishlamaydi
 Ko'pikli beton sezilarli darajada cho’kadi (tayyor ko'pikli bloklar kamida 28 kun davomida quruq joyda turishi kerak)
 Ba'zi ko'pikli beton qo'shimchalari xavfli bo'lishi mumkin (ba'zi mutaxassislar ko'pikli polistirol stirolni chiqaradi  va yuqori darajada  yonuvchanlikka ega  deb hisoblaydi)
 Uni ishlab chiqarishda kanserogen bo'lgan asbest ishlatiladi

Kelib chiqishi va qo'llanilish  tarixi 
XIX asrda quruvchilar buqa qonini sement-ohak  qorishmasiga aralashtirdilar va qorishma bilan reaksiyaga kirishib, ko'pik hosil qildi. O’shanda  ko'p miqdordagi ko'pik hosil qiluvchini olish murakkabligi tufayli ko'pikli beton tarqalmagan.

XX asrning 30-larida tasodifan sement ohakiga "sovun ildizi" qo'shilib, ko'pikli beton qayta kashf etilgan, ammo u yana keng tarqalmagan. Keyinchalik dunyodagi umumiy beqarorlik, ikkinchi jahon urushi va urushdan keyingi yillarda energiya tashuvchilarining arzonligi muhim rol o'ynadi. 60-70-larda ko'pikli beton SSSRda ishlatilgan, lekin asosan avtoklav ko'pikli beton edi. Bu avtoklav ko'pik beton ishlab chiqarish uchun bir necha zavodlar qurilgan, lekin nomenklaturaviy sabablar va  sovet Ittifoqi ichida energiya tashuvchilar  narxi pastligi temir beton oldidagi afzalliklari aniq ko’rinmas edi  oqibatda "unitish"ga olib keldi

XX asrning 90-yillarida energiya tashuvchilarning narxlari tez o'sishi va qurilish sanoati rivojlanishida quruvchilarning yana  "yangi yaxshi unutilgan eski" kashf etishiga olib keldi, birinchi Evropada va 90-asr oxirida-XXI asrning boshida va Rossiyada.

Ayni paytda ko'pikli betonni ishlab chiqarish va etkazib berish, unga bo'lgan talabning ortib borish sur’atlaridan  ortda qolmoqda.

Ko'pincha ko'pikli beton ko'pikli beton bloklari yoki "ko'pikli bloklar" shaklida ishlatiladi, shuningdek, izolyatsiya sifatida Ultra yengil ko'pikli beton monolitik uy qurilishda  mavjud.

Ko'pikli beton ishlab chiqarish 
Bugungi kunda ko'pikli beton ishlab chiqarishning uchta usuli eng keng tarqalgan.

 Klassik. Bu usul birinchi sement xamir yoki sement-qum ohak tayyorlanadi, keyin unga  ko'pik  generatorda  tayyorlangan maxsus  ko'pik qo'shiladi. Beton qorishtirgichdagi qorishma ko'pik bilan aralashtiriladi va ko'pikli beton aralashmasi olinadi, bu esa keyinchalik qattiqlashganda ko'pikli betonni hosil qiladi. Ushbu usulni eng ko’p foydalanilgan  va ishonchli deb atash mumkin. Ushbu usul uchun odatda organik ko'pikli hosil qiluvchilar, tarkibiy qismlari yaxshilangan aralashma va maxsus ko'pikli generatorlar ishlatiladi.
 Quruq mineralizatsiya. Bu usulda ko'pik-beton aralashmasi generatordan  doimiy  ishlab chiqariluvuvchi  pastkarrali ko'pik, quruq komponentlar bilan birlashtirib olinadi. Shu bilan birga, oz miqdorda erkin suvli  barqaror ko'pikli beton aralashmasi hosil bo'ladi. Ko'pik pufakchalari yuzasida qattiq fazaning kichik zarralari joylashadi. "Havo bo’shlig’i – dispersiyasion muhiti" sirtining yuqori to'yinganligi devorlarining  yuzasini  silliq porloqligini oldindan belgilaydi. Bu usul uzluksiz  ko'pikli beton ishlab chiqarish texnologiyasida ishlatiladi. Ushbu usul uchun SDO ko'pik  hosil qiluvchi, ko'pikli generatorlar va maxsus qorishtirgichlar ishlatiladi.
 Barotexnologiya. Ushbu usul bilan ko'pikli beton barcha xom ashyo tarkibiy qismlarining ortiqcha bosimi ostida olinadi. Baroqorishtirgichga birinchi navbatda ko'pik hosil qiluvchi bilan suv quyiladi, keyin barcha qo’shilmalar  qo’shiladi. Shundan so'ng, havo kompressor bilan havo qorishtirgichga yuboriladi va ichki bosim hosil qilinadi. Ko'pikli beton qorishmasi,  ko'pikli beton qorishshtirgichida ishlab chiqariladi, bosim ostida qorishtirgichdan qolipga yoki monolitik konstruksiyaga yuboriladi. Ushbu usul uchun sintetik ko'pik hosil qiluvchilar  va maxsus baroqurilmalar qo'llaniladi.

Manbalar 
 Turli zichlikdagi ko'pikli betonning issiqlik o'tkazuvchanligi-mos yozuvlar jadvallari 
 Ko'pikli beton-hisoblash va solishtirish
 http://www.pbeton.ru/forum/ 
 http://1pobetonu.ru/
 www.tolkobeton.ru
 www.penbeton.ru 

Issiqlik izolyatsiya materiallari
Beton