Çerkezköy

Cherkezkoʻy - Tekirdagʻ viloyatining bir tumani boʻlib, u savdo-sanoat zonasi sifatida rivojlanib kelmoqda.

Tarixi 
Cherkezkoʻy geografiyasida tashkil etilgan birinchi qishloq Cherkezkoʻy yoki Turbedere ekanligi haqida turli fikrlar mavjud. Otaturk boshlangʻich maktabi bogʻidagi qabr tufayli, cherkeslar turar joyidan oldin va keyin daryoga yaqin boʻlgan hudud „Turbedere“ deb nomlangan. Bugungi kunda Cherkezkoʻyda yashovchi baʼzi fuqarolar cherkeslar koʻchishidan oldin, bu erda 1863-yilgacha Turbedaga roʻyxatdan oʻtgan mulk hujjatlariga ega. Bu 1847-1848-yillarda ham bu hududda aholi istiqomat qilganini koʻrsatadi. Cherkeslar ko‘chishidan oldin Turbederada hayot bo‘lgan bo‘lsa-da, bu yerda yashaydigan xonadonlar soni, aholisi va kimligi haqida aniq maʼlumot yo‘q. Bosh Vazirlik Usmonli Arxivlaridagi bir hujjatda, „Cherkes hududidagi Turbederada amalga oshiriladigan qurilishning qidiruv bahosi“ iborasi, Turbederaning alohida joy nomi ekanligini koʻrsatadi. Usmonli-Rossiya urushidan soʻng, 1878-1911-yillar oraligʻida bu turar-joy nomi Turbedere deb oʻzgartirilgan va 1888-1907-yillar orasida Turbedere viloyati, Turbedere qishlogʻi va Turbedere shaharchasi sifatida aniqlanganligini aytish mumkin.

Bugungi kungacha yetib kelgan va topilgan hujjatlar asosida olib borilgan tekshiruvlarda, Usmonli-Rossiya urushidan keyin bu geografiyada haqiqatda bir-biriga bogʻlangan 3 ta qishloq borligi qayd etilgan: Birinchisi Bugungi Cherkezkoʻy munitsipaliteti va qabr joylashgan Otaturk boshlangʻich maktabi atrofidagi Cherkezkoʻy, ikkinchisi esa soy boʻyi atrofida Turbedere va uchinchisi Garnizon qoʻmondonligi joylashgan Yenikoʻy. Bu uch qishloqning mavjudligi bu aholi punktining 1911-yilda shaharcha va munitsipalitetga aylanishiga imkon berdi va birinchi hokim Molla Mehmet afandi boʻldi. Uning atrofidagilar mintaqa nomini Turbedere deb saqlab qolishni talab qilganlarida, Edirne gubernatorligi buni qabul qilmadi. iltimos. Edirne gubernatorligi qaroridan keyin bu aholi punkti Cherkezkoʻy nomi bilan saqlanib qoldi.

Cherkezkoʻy 1912-yil 26-oktabrdan 1913-yil 30-iyungacha (baʼzi maʼlumotlarga koʻra noyabr oyi boshida) bolgarlar, 1920-yil 23-iyuldan 1922-yil 30-oktabrgacha yunonlar tomonidan ishgʻol qilingan. Tashkil etilganidan beri Chorluning bir qismi boʻlgan Cherkezkoʻy, 1914-yilda Kirkkilisening Saray tumani bilan bogʻlangan. 1923-yil 15-oktyabrda Saroy bilan birga Tekirdagʻga bogʻlangan Cherkezkoʻy 1958-yil 1-aprelda tumanga aylantirildi va Yusuf Ziya Doʻgʻan tuman hokimi etib tayinlandi.

Iqtisodiyoti 
1970-yillarga qadar kichik qishloq aholi punkti boʻlgan tumanimiz 1971-yilda Vazirlar Kengashi qarori bilan „Taraqqiyotda ustuvor hududlar“ qatoriga kiritildi. Natijada 1973-yildagi qaror bilan uyushgan sanoat zonasini tashkil etish va jadal sanoatlashtirish harakati bilan rivojlanish jarayoniga kirdi. Birin-ketin faoliyat yuritib kelayotgan xususiy sektor tashkilotlari keng ko‘lamli, zamonaviy texnologiyalarni qo‘llagan holda, asosan, tashqi bozorga mahsulot ishlab chiqarayotgan, to‘qimachilik, metall buyumlar va mashinasozlik tarmoqlarida to‘plangan. Viloyatdagi sanoat korxonalarida 60 mingdan ortiq ishchi Turkiya iqtisodiyotiga hissa qoʻshmoqda. Aholining juda kam qismi dehqonchilik bilan shugʻullanadi. Tuman yerlarida yetishtiriladigan, oʻrmon, dehqonchilik va yaylov maydonlari sifatida foydalaniladigan asosiy mahsulotlar; bugʻdoy va kungaboqar. Tumanda oz miqdorda qoramol va qoʻy boqiladi.

Aholisi 
2011-yilgi TUIK maʼlumotlariga koʻra, Cherkezkoʻyda yashovchi 177.442 kishining 92.301 nafari erkak, 85.141 nafari esa ayollardir. Tumanda erkaklarning (52 %) koʻpligi zavodlarga ishlash uchun kelgan erkaklar sonining koʻpligi bilan bogʻliq. 60 000 kishi ish bilan taʼminlangan Kapaklı shaharchasi va Uyushgan sanoat zonasi (OIZ) aholisi 2012-yil holatiga koʻra 65 000 ga yetdi.

Geografik tuzilishi 
Cherkezkoʻy tumani Tekirdagʻ viloyati bilan bogʻlangan. Geografik jihatdan u shimoliy kenglikda 41 gradus 17 minut 06 soniyada va sharqiy uzunlikda 28 daraja 00 minut 01 soniyada, balandligi 160 metrni tashkil qiladi. Cherkezkoʻy Sharqdan Istanbul, janub va gʻarbdan Chorlu, shimoldan Saray bilan oʻralgan.

Tuman hududi Ergene havzasidagi bir oz qoʻpol tekisliklardan iborat. Bu yerlarning suvlari Ergene daryosi va uning asosiy irmoqlaridan Chorlu oqimi tomonidan toʻplanadi.

Mahallalar

Iqlimi 
Cherkezkoʻy tumani Trakya iqlimining oʻziga xos xususiyatlarining taʼsiri ostida. Mintaqada vaqti-vaqti bilan esadigan sovuq shimoliy shamollar haroratning pasayishiga sabab boʻladi. Yozda harorat 25 °C — 35 °C, qishda 10 °C — −8 °C orasida oʻzgarib turadi.

Manbalar