Chexiya kronasi

Chexiya kronasi () — Chexiya Respublikasining pul birligi. Rasmiy ravishda u 100 hellerdan iborat (), lekin heller tangalari hozirda ishlatilmaydi. 1993-yilda, Chexoslovakiya parchalanganidan soʻng, Chexiya kronasi yangi davlat hududida Chexoslovakiya kronasini almashtirdi. Shu bilan birga, Slovakiyada Slovakiya kronasi paydo boʻldi.

1993-yil fevral oyida valyutalarni ajratish boshlandi. Chexiya Respublikasi va Slovakiya milliy banklari vaqtinchalik chora sifatida Chexoslovakiya banknotlarini shtamplari bilan muomalaga chiqardilar — Chexiyada 100, 500 va 1000, Slovakiyada esa 20 va 50 chexoslovakiya banknotalari. Har bir davlatning markalari boʻlgan banknotalar faqat oʻz hududlarida muomalada boʻlgan.

1993-yil fevral oyidan boshlab 10, 20 va 50 heller, 1, 2, 5, 10, 20 va 50 krona nominalidagi tangalar, shuningdek, 20, 50, 100, 200, 500, 2000 va 5000 krona.

2008-yil 1-sentabrdan soʻng muomaladan 50 dona heller tangalari va 20 ta krona pullari chiqarildi. 2011-yil 1-aprelda nominal qiymati 50 krona boʻlgan banknotalar muomaladan chiqarildi. Milliy bank rahbariyati bunga 50 kronalik tangalar kupyuralarga qaraganda mustahkamroq ekanligi va shu bilan banknotlarning muomalaga chiqishi bilan bogʻliq xarajatlarni kamaytirishi bilan turtki boʻldi. Shunday qilib, hozirda 1, 2, 5, 10, 20 va 50 krona nominalidagi tangalar, 100, 200, 500, 1000, 2000 va 5000 krona nominalidagi banknotalar muomalada.

Qoʻshimcha faktlar 
Chexiya Respublikasidagi barcha tangalar turli shakl va oʻlchamlarga ega. Ular asosan poʻlatdan yoki poʻlat va nikel aralashmasidan tayyorlanadi. „Kumush“ rang tangalarga nikel galvanizatsiyasi, „oltin“ va „mis“ — mis yoki mis va rux aralashmasi yordamida beriladi.

Banknotalar 
Barcha zamonaviy banknotalar chexiyalik illyustrator Oldřich Kulganek tomonidan ishlab chiqilgan.

2018 -yil iyun oyida Chexiya Respublikasi Milliy banki birinchi milliy banknotalar — Chexoslovakiya kronalari muomalaga chiqarilganining 100 yilligiga bag‘ishlangan har birining nominal qiymati 100 krona bo‘lgan ikkita esdalik pul belgilarining chiqarilishini eʼlon qildi. Banknotlar chexiyalik rassom  tomonidan ishlab chiqilgan. Birinchi banknotning muomalaga chiqarilishi 2019-yilning 25-fevralida, ikkinchi banknotaning chiqarilishi 2019-yilning 6-martida boshlangan. Chiqarish uchun „Výročí měnové odluky“  ustki bosmasi boʻlgan 100 kronalik standart banknotlardan foydalanilgan.

2022-yil 1-iyulda Chexiya Milliy banki 2021-yil 1-iyulda birinchi marta eʼlon qilingan 5000 krondan tashqari barcha eski chex kronalari to‘plamini qaytarib oldi.

Ushbu chora har bir banknotning faqat bitta zamonaviy namunasi muomalada qolishiga imkon beradi, bu esa kassirlarga soxta narsalarni yaxshiroq aniqlashga yordam beradi va xorijlik sayyohlarning harakatlanishini osonlashtiradi. 1995-1999-yillardagi 100 dan 2000 kronagacha boʻlgan barcha banknotalar muomaladan chiqariladi. Eski toʻplamlarni Chexiya Respublikasidagi istalgan bankda 2024-yil 30-iyungacha yoki cheksiz muddatga Markaziy bankning istalgan filialida yangilariga almashtirish mumkin.

Esdalik banknotalari

Qoʻshimcha faktlar 
Eng keng tarqalgan chex banknotasi 1000 kronadir. Banknotning old tomonidagi Frantisek Palacky tasviri tufayli uni kundalik hayotda koʻpincha „Palacky“ deb atashadi. 127 millionga yaqin bunday banknotlar mavjud.

2008-yilda Chexiya kronasi qisqa vaqt ichida dunyodagi ikkinchi eng zaif valyutaga aylandi.

Oʻsha yili yangi himoya xususiyatlariga ega 1000 ta kronadan iborat banknot dunyoda eng yaxshisi deb topildi.

Valyuta kursi rejimi 
Chexiya Respublikasida hozirda erkin valyuta kursi rejimi mavjud. Valyuta siyosati samaradorligining mezoni (valyuta langari) inflyatsiya koʻrsatkichlari hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 

 Chexiya banknotasi — www.currencymuseum.net (Kirish mumkin: 30 dekabr 2009)
 Chexiya Respublikasi tangalar katalogi va galereyasi (Kirish mumkin: 30 dekabr 2009)
 Chexiya banknotlari va tangalari Chexiya Xalq banki veb-saytida (chex. )
 Muomaladagi Chexiya banknotlari va turli nominaldagi tangalar sonining statistikasi )
 Chexiya va Chexoslovakiya banknotlari galereyasi ) ) )
 Chexiyada qanday pul bor — „Chexiya toji“ valyutasi
Valyutalar
Pul islohotlari