Nikkō

Yaponiyaning Tochigi prefekturasida joylashgan shahardir. 2020-yil 2-dekabr holatiga koʻra, shaharda 36.531 xonadonda hisoblangan 80.239 nafar aholi istiqomat qilgan, aholi zichligi esa 1 km2 ga 55 kishidan toʻgʻri kelgan. Shaharning umumiy maydoni 1,449,83 kvadrat kilometr (559,78 mi²) ga teng. Bu yaponiyaliklar va xalqaro sayyohlar orasida mashhur joy hisoblanadi. Diqqatga sazovor joylarga Tokugava syogunati (Nikkō Tōshō-gū) va uning nabirasi Iemitsu (Iemitsu-byō Taiyū-in) maqbarasi va eramizning 767-yiliga toʻgʻri keladigan Futarasan ziyoratgohi kiradi. Shuningdek, hududda koʻplab mashhur issiq buloqlar (onsen) mavjud. Shahar hududidagi tekisliklarning balandligi 200 dan 2000 metrgacha yetadi. Yaponlarning【日光を見ずして結構と言うなかれ】"Nikkoni koʻrmaguningizcha, hech qachon „kekko“ demang" -degan soʻzlari „Men goʻzallikdan mamnunman“ degan maʼnoni anglatadi.

Geografiyasi 

Nikkō juda katta maydonni egallaydi (1449,83 km 2) shimoli-gʻarbiy Tochigi qishloqlari Tokio shahridan taxminan 140 km shimolda va Tochigi prefekturasi poytaxti Utsunomiya 35 km gʻarbda joylashgan. Bu Yaponiyaning Takayama va Hamamatsudan keyin uchinchi yirik shahri (hududi boʻyicha) hisoblanadi.

Shahardan Vatarase daryosi ham, Kinugava daryosi ham oqib oʻtadi. Chuzenji koʻli va Kegon sharsharasi, Nikko botanika bogʻi kabi hududlar Nikko hududida joylashgan. Shahardagi koʻplab togʻlar va sharsharalar uni gidroelektr energiyasining muhim manbaiga aylantirgan. Bu yerda mis va alyuminiy qazib olish konlari, beton tayyorlash korxonalari mavjud

Garchi Nikko Tokioga Xokkaydoga qaraganda ancha yaqinroq boʻlsa ham, Nikkodagi ob-havo shimoliy Xokkaydo oroli iqlimiga juda oʻxshaydi. Bu holatda Nikko relyefining balandligi muhim rol oʻynaydi. Togʻga koʻtarilganda havo odatda salqinlashadi. Nikkoda oʻrtacha harorat 7 °C (44 °F) eng issiq oydagi harorat 22 °C (72 °F) ga yetadi, shuningdek, eng sovuq harorat −8 °C (17 °F) gacha borishi mumkin.

Atrofdagi munitsipalitetlar 
Tochigi prefekturasi

 Utsunomiya
 Kanuma
 Nasushiobara
 Shioya

Gunma prefekturasi

 Numata
 Midori
 Katashina

Fukusima prefekturasi

 Minamiaizu
 Hinoemata

Iqlimi 
Nikkō nam kontinental iqlimga ega (Köppen Dfb) boʻlib, yozi issiq va qishi qattiq qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Nikkoda oʻrtacha yillik harorat  ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori  boʻlib, eng seryogʻin oy sentyabr hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat  atrofida va eng past harorati yanvarda, taxminan  boʻladi.

Nikkōda qayd etilgan eng yuqori harorat  ni tashkil etdi, bu koʻrsatkich 2018-yil 8-avgustda qayd etilgan. Hozirgacha qayd etilgan eng sovuq harorat 1984-yil 15-martda sodir boʻlgan boʻlib, u  edi

Demografiyasi 
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Nikko aholisi soni soʻnggi 20 yil ichida kamaygan.

Tarixi 

 tomonidan 766-yilda Rinno-ji ibodatxonasini, keyin 784-yilda Chuzen-ji ibodatxonasini qurildi. Bu ibodatxonalar atrofida Nikkō qishlogʻi rivojlangan. Nikkō Toshho-gu ziyoratgohi 1617-yilda qurib bitkazildi va Edo davrida bu hududga tashrif buyuruvchilarning asosiy tashrif maskaniga aylandi. Bu shogun Tokugava Ieyasu dafn etilgan joy sifatida mashhur boʻlgan. Bu vaqt ichida Nikkōga yaqin hududlardan kirishni osonlashtirish uchun bir qator yangi yoʻllar qurildi. Nikkō shahridagi Tosho-gu, Futarasan ziyoratgohi va Rinno-ji hozirda YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan

Meiji davrida Nikkō togʻ kurort zonasi sifatida rivojlandi va Yaponiyaga tashrif buyuradigan xorijiy mehmonlar orasida mashhur boʻldi. Yaponiya milliy temir yoʻllari Nikkōga 1890-yilda Nikko liniyasi qurilishi bilan xizmat koʻrsatishni boshladi, keyin esa 1929-yilda Nikko liniyasi bilan Tobu temir yoʻli ham shahar hududidan oʻtadigan boʻldi.

Nikkō 1889-yilda shahar sifatida (Kamitsuga tumanining bir qismi) zamonaviy munitsipalitetlar tizimining tashkil etilishi bilan bunyod etilgan. 1954-yilda qoʻshni Okorogava qishlogʻi bilan birlashgandan keyin shahar maqomiga koʻtarildi.

2006-yil 20-martda Nikkō qoʻshni Imaichi shahrini, Ashio shahrini (Kamitsuga tumanidan), Fujihara shahrini va Kuriyama qishlogʻini (ikkalasi ham Shioya tumanidan) oʻzlashtirib, rasman yangi va kengaytirilgan shaharga aylanishga muvaffaq boʻldi. Yangi shahar hokimiyati sobiq Imaichi meriyasida joylashgan; sobiq Nikkō meriyasi — Nikkō shahar hokimiyati endilikda Nikkō sunʼiy yoʻldosh idorasi sifatida tanilgan.

Hukumat 
Nikko toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 24 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Nikkō shahrida Tochigi prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzodan qoʻshish huquqi mavjud. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Tochigi 2-okrugi tarkibiga kiradi.

Iqtisodiyoti 
Nikkō oʻzining tarixiy va goʻzal joylari hamda issiq buloq kurortlari turizmi bilan mashhur. Gidroenergetika ishlab chiqarish, oziq-ovqat sanoati, rangli metallar sanoati ham iqtisodiyotning muhim tarkibiy qismlari hisoblanadi.

Nikkō Yaponiyaning Mintaqaviy jonlanishni ragʻbatlantirish boʻyicha idorasi (Kishida Vazirlar Mahkamasining Kotibiyati) tomonidan aholi sonining kamayishi bilan kurashish uchun yangi texnologiyalarni ishlab chiqishga yordam beruvchi raqamli transformatsiya/tele -ish infratuzilmasining „yuqori standarti“ uchun tan olingan. Tegishli loyihalarga 19,1 million ¥ dan ortiq davlat grantlari berilgan.

Taʼlim tizimi 
Nikko shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 23 ta davlat boshlangʻich maktabi, 12 ta davlat oʻrta maktabi hamda uchta birlashtirilgan davlat boshlangʻich/oʻrta maktabiga ega. Shaharda Tochigi prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan uchta davlat yuqori maktabi faoliyat yuritadi. Prefekturada nogironlar uchun bitta maxsus taʼlim maktabi ham bunyod etilgan.

Oliy maktablar:

Transporti

Temir yoʻl 
 JR Sharqiy yoʻli — Nikko liniyasi

 Fubasami — Shimotsuke-Ōsava - Imaichi - Nikkō

 Tobu temir yoʻli — Tobu Nikko liniyasi

 Shimo-Goshiro — Myōjin — Shimo-Imaichi — Kami-Imaichi — Tōbu Nikkō

 Tobu temir yoʻli — Tobu Kinugava liniyasi

 Shimo-Imaichi — Daiya-Mukō — Ōkuva — Shin-Takatoku — Kosagoe — Tobu - Kinugava-Onsen — Kinugawa-Kōen - Shin-Fujivara

Yagan temir yoʻli

 Shin-Fujivara — Ryūōkyō — Kavaji-Onsen — Kawaji-Yumoto — Yunishigava-Onsen — Nakamiyori-Onsen — Kamimiyori-Shiobara-Onsenguchi — Ojika-Kōgen

Vatarase Keikoku temir yoʻli

 Haramukō — Tsūdō — Ashio — Matō

Magistral yoʻl 

 Tōhoku tezkor yoʻli — Yaita IC, Yaita-Kita PA
 Nikkō Utsunomiya koʻchasi — Kiyotaki IC, Nikko IC, Imaichi IC, Dosava IC, Osava IC
 Milliy yoʻnalish 119
 Milliy yoʻnalish 120
 Milliy yoʻnalish 121
 Milliy yoʻnalish 122
 Milliy yoʻnalish 352
 Milliy yoʻnalish 400
 Milliy yoʻnalish 461

Mahalliy diqqatga sazovor joylar 

 Nikkodagi Sidar prospekti
 Nikko botanika bogʻi
 Tamozava Imperial Villa
 Nikko ziyoratgohlari va ibodatxonalari (Nikko Tōshō- gō, Futarasan ziyoratgohi va Rinno-ji)
 Nikko Toshho-gu
 Uch dono maymun („Yomonlikni koʻrma, yomonlikni eshitma, yomon gapirma“)
 Rinno-ji
 Tayyu-in maqbarasi
 Shōyō-en bogʻi
 Futarasan ziyoratgohi
 Chuzenji koʻli
Nikko qishda shahar boʻylab ovqat izlab yuradigan maymunlari bilan mashhur.
Kanman yurishidagi Jizo Bosatsu haykallari. Asosiy shahardan bir oz tashqarida, mahalliy aholi tez-tez tashrif buyuruvchilarga haykallarni sayr qilishlarini va orqaga qaytganda ularni qayta sanashlarini aytadilar. Raqam koʻpincha boshqacha boʻlib, mahalliy aholi orasida afsonani ahamiyatini oshiradi.
Kanmangafuchi tubsizligi — Nantai togʻining otilishi natijasida lavadan hosil boʻlgan joy

Sport 

Nikkō xokkey boʻyicha Osiyo ligasida Nikko Ice Bucks oʻyinlarining markaziy shahri hisoblanadi. Nikkō Kirifuri muz arenasida 2007-yil aprel oyida xokkey boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (I divizioni) boʻlib oʻtdi.

Shuningdek, bu yerda konkida uchish boʻyicha musobaqalar ham amalga oshiriladi.

Qardosh shaharlar bilan munosabatlari 

  Rapid City, Janubiy Dakota, AQSH 7-fevral 1993-yil
  Tainan, Tayvan, 2009-yil 16-yanvar
  Odavara, Kanagava prefekturasi, 1980-yil 19-dekabr

Taniqli odamlar 

 Masaru Ibuka, tadbirkor, Sony asoschilaridan biri
 Shoma Sato, professional beysbolchi
 Akio Fukuda, siyosatchi
 Tomikazu Fukuda, siyosatchi

Manbalar

Havolalar 

 Rasmiy veb -sayt 
 Nikko sayyohlik uyushmasi 
 Nikko Kinugawa sayohat boʻyicha qoʻllanma

Tochigi prefekturasidagi shaharlar
Nikkō (Tochigi)