Aqtoʻbe xalqaro aeroporti

Aqtoʻbe xalqaro aeroporti yoki Aliya Moldagulova xalqaro aeroporti  () — Qozogʻistonning Aqtoʻbe shahridagi xalqaro aeroporti. U shaharning janubi-gʻarbiy chekkasida, Aqtoʻbe temir yoʻl vokzalidan 3,5 km janubda joylashgan.

Aqtoʻbe viloyatidagi birinchi yirik aeroport hisoblanadi. 2020-yilda aeroport 362 414 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan va shu tariqa Qozogʻiston aeroportlari orasida yoʻlovchi tashish boʻyicha 6-oʻrinni egallagan.

Aeroport „Aliya Moldagulova xalqaro aeroporti“ AJ tomonidan boshqariladi, 100% aksiyalari „Aqtoʻbe viloyati moliya boshqarmasi“ davlat muassasasiga tegishli. Ayni paytda aeroport Aqtau, Olmaota, Atirau, Ostona, Chimkent, Moskva, Istanbul, Tbilisi, Qozon, Boku shaharlariga muntazam, Antaliya va Sharm al-Shayxga charter reyslarini amalga oshiradi.

Tarixi 
Aeroportning tarixi aeroport qurilgan 1933-yilga borib taqaladi. Uning hududida samolyotlar uchishi va qoʻnishi uchun maydon, kichik zali boʻlgan taxtali bekati, ikki xonali uchuvchilar uyi, yertoʻladagi yoqilgʻi ombori va moyli isitgich (moy va suvni isitish uchun) mavjud edi.

 1933-yil avgust — Aqtoʻbe aeroportini yaratish;
 1935-yil fevral — markazi Aktyubinskda joylashgan Shimoliy Qozogʻiston fuqaro aviatsiyasi departamentini tashkil etish;
 1947-yil — aeroportni navigatsiya va havo kemalari (samolyotlar) qoʻnish vositalari bilan jihozlash;
 1967-yil — uchish-qoʻnish yoʻlagini (sunʼiy uchish-qoʻnish yoʻlagi) foydalanishga topshirish;
 1974-yil — yoqilgʻi-moylash materiallari ombori (yonilgʻi-moylash materiallari) foydalanishga topshirildi;
 1975-yil — terminal binosi foydalanishga topshirildi;
 1984-yil — aviatsiya texnik bazasi binosi foydalanishga topshirildi;
 1993-yil dekabr — Aqtoʻbe aviatsiya korxonasini „Aqtoʻbe aviatsiya korxonasi“ OTAJ va „Kazaeronavigasiya“ RF Aqtoʻbe filiali qilib qayta tashkil etish;
 1996-yil 16-avgust — Qozogʻiston Respublikasi Davlat mulkini boshqarish qoʻmitasining 1996-yil 30-iyuldagi „Aqtoʻbe aviatsiya korxonasi aeroportini ajratish boʻyicha shoshilinch chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi 521-sonli qaroriga hamda 1996-yil 9-avgustdagi 206-sonli qaroriga asosan „Aqtoʻbe xalqaro aeroporti“ OAJni „Qozogʻiston havo yoʻllari“ Milliy aviakompaniyasidan () ajralib chiqdi.
 1999-yil 12-yanvarda Qozogʻiston Respublikasining 1998-yil 10-iyuldagi 281-sonli „Aksiyadorlik jamiyatlari toʻgʻrisida“ gi Qonuniga muvofiq „Aqtoʻbe xalqaro aeroporti“ OAJni qayta roʻyxatdan oʻtkazish amalga oshirildi;
 2004-yil 17-sentabr — „Aqtoʻbe xalqaro aeroporti“ AJga aylantirildi.
 2021-yil 28-aprelda Qozogʻiston Respublikasi Hukumatining 276-sonli qarori bilan „Aqtoʻbe xalqaro aeroporti“ AJga Aliya Moldagulova nomi berildi.

2004-yilda aeroport rekonstruksiya qilindi: uchish-qoʻnish yoʻlagi kapital taʼmirlandi, aerovokzal qayta rejalashtirildi

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Yoʻlovchi reyslari 
2021-yildan boshlab aeroport quyidagi aviakompaniyalarga xizmat koʻrsatadi:

Yuk tashish reyslari

Yoʻlovchilar oqimi

Imkoniyatlari 
Aqtoʻbe aerodromi 1-sinfdagi samolyotlarning koʻp turlarini, shu jumladan Il-86, Boeing 727-200 va An-124 (direksiya ruxsati bilan), shuningdek, barcha turdagi vertolyotlarni qabul qilishga qodir. Uchish-qoʻnish yoʻlagi (PCN) tasnif raqami 50/R/A/X/T.

Fuqaro aviatsiyasining 406-sonli aviataʼmirlash zavodi aeroport hududiga tutash boʻlib, An-2 va Yak-18 samolyotlarini, Mi-2 vertolyotlarini taʼmirlaydi.

Fuqaro aviatsiyasidan tashqari, aeroportda harbiy aviatsiya ikki karra qahramon T. Y. Begeldinov nomidagi Qozogʻiston Respublikasi Havo mudofaasi kuchlari Harbiy institutining aerodrom — oʻquv samolyotlarida joylashgan. Institut 1996-yilda sobiq Aqtoʻbe fuqaro aviatsiyasi oliy parvoz maktabi (AVLUGA) negizida tashkil etilgan boʻlib, shuningdek , Aqtoʻbe viloyatining Martuk tumanida (   ) Aqtoʻbe shahridan 60 km shimoli-gʻarbda, 37-sonli temir yoʻl yoʻlagi yaqinida) asfaltlanmagan Xlebodarovka oʻquv aerodromiga ega.

Aqtoʻbe viloyatida mahalliy aviakompaniyalarning bir qator aeroportlari mavjud: Irgiz, Qoras, Kenkiyak, Shalqar, Boʻzoy, Qorabutoq. Ular 1990-yillarda tashlab ketilgan, ammo 2011-yilda tiklanishi boshlangan: Irgiz aeroporti tiklandi, Shalqar va Boʻzoy aeroportlarini tiklash rejalashtirilgan. Biroq, rejalar reja boʻlib qoldi, hech qanday tiklanish sodir boʻlmayapti.

Baxtsiz hodisalar va falokatlar

1942-yil 18-dekabrdagi falokat 
1942-yil 18-dekabrda Toshkent — Jusali — Chkalov yoʻnalishi boʻylab uchayotgan DC-2 samolyoti ogʻir ob-havo sharoitida past balandlikda qanoti bilan yer yuzasiga tegib, Aqtoʻbe viloyatida 10-sonli temir yoʻl yoʻlagi yaqinidagi Qandiagʻash qishlogʻi yaqinida qulab tushdi. Samolyotda boʻlgan 7 kishidan 2 nafari halok boʻlgan, qolganlari turli darajadagi jarohatlar olgan.

1958-yil 7-sentabrdagi falokat 
1958-yil 7-sentabrda Aqtoʻbe viloyatida yashin urishi tufayli Aqtoʻbedan Uralskka ketayotgan Il-14P samolyoti halokatga uchradi. 27 kishi halok boʻldi.

2013-yil 17-iyuldagi falokat 
2013-yilning 17-iyul kuni Qozogʻiston Respublikasi Qurolli Kuchlari Havo hujumidan mudofaa kuchlari Harbiy institutiga tegishli L-39 samolyoti Ostona vaqti bilan taxminan 20.00da oʻquv-parvoz mashgʻulotidan soʻng Aqtoʻbe aeroportiga qoʻnayotgan vaqtda halokatga uchradi. Samolyot bortida boʻlgan Harbiy institut parvozlar xavfsizligi xizmati metodist-inspektori, aviatsiya podpolkovnigi Vissarionov Yevgeniy Nikolaevich va Harbiy institutning 2-kursanti Massalimov Arman Yevgeniuli voqea joyida halok boʻldi .

Yana qarang 
 Qozogʻistondagi eng gavjum aeroportlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 
 Aktyubinsk aerodromining sxemasi
 Aqtoʻbe xalqaro aeroporti (aeroport maʼlumot stoli, parvozlar jadvali, onlayn kelish va joʻnab ketish paneli)
 Aqtoʻbe shahrida aeroportni rekonstruksiya qilishning ikkinchi bosqichi boshlandi
 2011 yil 1 iyuldan Aqtoʻbe aeroportining samolyotlar jadvali
 Aqtoʻbe aeroporti foto albomi
 
Qozogʻiston
Qozogʻiston aeroportlari
Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar