MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Bo‘zbash

Boʻzbash ( — „kulrang bosh“, , ) — qoʻy goʻshtidan tayyorlangan bulyondan tayyorlangan shoʻrva koʻrinishidagi Kavkazda keng tarqalgan taom. U noʻxat (turk noʻxati, qoʻy noʻxati, nohut, nat deb ham ataladi) va kashtan (uni kartoshka bilan almashtirish mumkin) koʻrinishidagi majburiy ingrediyentlar bilan boshqa shoʻrvalardan farq qiladi. Allaqachon qaynatilgan va yuvilgan qoʻy goʻshtini qoʻshimcha qovurish boʻzbash tayyorlashning oʻziga xos xususiyati hisoblanadi.

Sabzavotlar toʻplami mintaqa va mavsumga qarab har xil boʻlishi mumkin. Boʻzboshga asosiy sabzavotlar va piyoz bilan birga sabzi, sholgʻom, shirin qalampir, qovoqchalar, olma, nordon olxoʻri yoki olxoʻri, pomidor, loviya dukkakli, baqlajon, quritilgan mevalar qoʻshilishi mumkin.

Ziravorlar sifatida, oddiylari bilan bir qatorda, rayhon, estragon, yalpiz, zaʼfaron ishlatiladi.

Ozarbayjonda boʻzboshning kufta-boʻzbosh (toʻqmoqlangan qoʻy goʻshtidan frikadelkali) va parcha-boʻzbosh (qoʻzichoq goʻshtining katta boʻlaklari bilan) kabi navlari mavjud. Shuningdek, Ozarbayjon oshxonasida boʻzboshning oʻziga xos turi mavjud boʻlib, u anʼanaviydan qoʻy goʻshti oʻrniga baliq ishlatilishi bilan ajralib turadi — baliq-boʻzbosh.

Armanistonda boʻzboshning qishki boʻzbosh, yozgi boʻzbosh, Echmiadz boʻzbosh, Sisian boʻzbosh, Yerevan boʻzbosh, yigʻma boʻzbosh kabi navlari mavjud.

Taomning kelib chiqishi va nomi 
Iranika ensiklopediyasi boʻzboshni abguste-sebzi Eron taomining ozarbayjoncha nomi deb taʼriflaydi, taom nomining kelib chiqishini soʻz ildizining turkiy kelib chiqishi bilan izohlaydi, „boʻz“ — „och kulrang“ (), „bash“ — „bosh“ (), bu, taomning asosan kulrang rangini tavsiflash ehtimoli mavjud. Taom nomini birinchi marta XIX asr oxirida Qajarlar sulolasidan boʻlgan fors shohlarining saroy oshpazi Mirzo Ali-Akbarxon Ashbozi tilga olgan.

Pazandachilik va milliy taomlar tarixiga oid kitoblar muallifi V.V.Poxlyobkin boʻzboshni eng keng tarqalgan arman goʻshtli shoʻrvasi deb ataydi kyufta-boʻzboshni esa piti va dovga bilan birgalikda Ozarbayjonning birinchi taomlari qatoriga kiritadi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 Бозбаши со стручковой фасолью и баклажанами
 Кюфта-Бозбаш (Азербайджан) Бозбаш с фрикадельками
 Парча-бозбаш Бозбаш с каштанами

Qo'zichoq ovqat
Ozarbayjon oshlari
Gruziya osh
Arman oshlari
Talishcha oshlari
Boyl-ap

Boyl-ap () anʼanaviy Yangi Zelandiya maori taomi.

Boyl-up — goʻsht va suyaklardan (masalan, choʻchqa goʻshti), osot, kress-salat yoki karam kabi koʻkat, birgalikda qaynatilgan batat yoki kartoshka, shuningdek, „Doughboys“ deb nomlanuvchi undan damplinglar solib tayyorlangan bulyon yoki shoʻrva.

Kelib chiqishi 
Polineziya oshxonasida ovqat choʻgʻli tosh solingan yogʻoch idishlarda qaynatilgan. Bu suyuqlik va pastani isitish uchun yetarli boʻlgan, lekin taro oʻsimligi yoki choʻchqa goʻshtini pishirish uchun yetarli emas edi. Bu mahsulotlar odatda tuproq pechda pishirilgan. Maori ajdodlari bu anʼanalarni Yangi Zelandiyaga katta yogʻoch idishlarda qirgʻichdan chiqarilgan batatdan puding (roroi deb ataladi) yoki kiekie liana gullari va guldonlardan pyure tayyorlash orqali olib kelishgan.

Yevropadan kelgan yevropalik muhojirlar taom tayyorlash uchun oʻzlari bilan yangi mahsulotlar va temir qozon olib kelishgan. Yevropadan keltirilgan choʻchqalar va kartoshka tezda Maori tomonidan oʻzlashtirib olindi. Koʻchmanchilarning turar joylarida oʻrnatilgan koʻmir plitalari va Britaniyaning Regentlik davrining pechkalari yoʻqligi sababli, ovqat tayyorlashning katta qismi oʻchoqda, uch oyoqli choʻyan qozonda yoki safar pechida qilingan. Safar pechlari 1850-yillardan boshlab yuzlab odamlar tomonidan olib kelingan va maorilar orasida mashhur boʻlgan: ularni kanoeda qoʻlda yoki tashish, ular choʻgʻda turishi yoki zanjirlarga osib qoʻyilishi mumkin boʻlgan. Safar pechlarida shakar bilan undan pudinglar tayyorlangan, anʼanaviy rēwena noni pishirilgan, ular choʻchqa goʻshti va kartoshkadan ilk boyl-aplar uchun ishlatilgan.

Manbalar 

Osh
Yangi Zelandiya oshxona
Bokvurst

Bokvurst () — Germaniyadagi anʼanaviy va mashhur goʻsht mahsuloti, qaynatilib-dudlangan kolbasa, dasturxonga tortishdan oldin qaynoq suvda isitiladi. U oʻz nomini dastlab birga tortilgan kuchli bokbir mart pivosi navidan olgan. Bokvurst odatda xantal bilan isteʼmol qilinadi.

Goʻshtdan tayyorlangan Bokvurst pazandalik mahsuloti sifatida XVII asrda Germaniyada fransuz gugenotlari bilan paydo boʻlgan. „Bokvurst“ nomining muallifligi odatda Berlindagi mehmonxonasi egasi Rixard Sholtsga () va qassob Benyamin Lyoventalga () berilgan. Shunday qilib, 1889-yilda Skalitser Shtrassedagi 46 B (hozirgi Berlindagi Shpreevaldplats ()) muassasa mehmonlari Sholts pivoga tortadigan issiq kolbasani shunday deb atashgan. GDRda Xalbershtadt shahri bokvurst vatani hisoblangan, u yerda 1895-yilda bokvurstlarni koʻchada sotuvchi Fridrix Xayne bokvurstlarni tunuka konserva bankalariga qadoqlashni oʻylab topgan.

Bokvurstga xos boʻlgan ochiq jigarrang rang bu turdagi sardelka pishirish jarayonida 30-60 daqiqa davomida qaynoq dudlash bilan izohlanadi. Nemis pazandalik kitoblarida bokvurst choʻchqa goʻshti va choʻchqa yogʻidan tayyorlanishi koʻrsatilgan. Mol goʻshti qoʻshish mumkin. Agar boshqa goʻsht turlari ishlatilsa, unda bu taom nomida koʻrsatiladi: tovuq goʻshtidan bokvurst, qoʻy goʻshtidan bokvurst.

Tayyorlash jarayonida maydalangan kolbasaga qiymasiga sershira boʻlishi uchun ozuqa muzi qoʻshiladi, u goʻsht materiali hajmining taxminan 20 % tashkil qiladi. Boshqa ingredientlar: tuzlash uchun nitritli aralashma, kutterlash (maydalash) qoʻshimchalari va ziravorlar: qalampir, qizil qalampir, zanjabil, muskat yongʻogʻi (matsis) va kashnich. Bokvurst uchun odatda tabiiy choʻchqa goʻshtidan foydalaniladi. Kolbasa diametri 32 mm dan oshmaydi (odatda 28–30 mm).

Kartoshka salati bilan qaynatilgan kolbasa — Germaniyada Rojdestvo arafasida dasturxondagi odatiy taom. 2015-yilda Germaniya Oziq-ovqat ittifoqi tomonidan oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra, mamlakat sharqidagi aholining qariyb 40 % kartoshka salatiga aynan bokvurstni tanlagan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Erhard Gorys. Bockwurst / / Das neue Kuchenlexikon. Von Aachener Tswischenrippenstuck tomonidan chop etilgan. — Myunxen: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997-yil. — S. 68. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
 E. N. Shagalova. Eng soʻnggi xorijiy soʻzlar lugʻati. ASTdan. 2009-yil
 Deutsches Lebensmittelbuch, Leitsätze für Fleisch und Fleischerzeugnisse, LTS
 Fleischerei heute, Grund- und Fachstufe, 2007-yil
 Lothar Bendel. Bockwurst / / Deutsche Regionalküche von A-Z. Mit Grundrezepten zum Nachkochen. — Tasodifiy uy, 2013-yil. — 384 S. — ISBN 9783730690420.
 Charles Sinclair. Bockwurst / / Oziq-ovqat lugʻati: A dan Z gacha boʻlgan xalqaro oziq-ovqat va pishirish atamalari. — Ikkinchi nashr. — London: A&C Black, 2004-yil. — P. 76. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Havolalar 
 fleischtheke.info: Bokwurst
 lebensmittel-warenkunde.de: Bokwurst

Berlin oshxonasi
Nemis kolbasa
Qaynatilgan kolbasa
Smart-muzlatgich

Smart muzlatgich yoki Aqlli muzlatgich (English: Smart refrigerator) — internetga ulangan sensorli ekranga ega boʻlgan va baʼzan sunʼiy aql elementlari bilan oʻrnatilgan virtual ovozli yordamchi (yordamchi) boʻlgan ichki kompyuterga ega boʻlgan sovutgich.

Birinchi Aqlli-muzlatgichlar dot-com bom choʻqqisida paydo boʻldi, birinchi modellar orasida LG Electronics-dan Digital Dios va Electroluxdan Screen Fridge bor.

Tarix 
Birinchi Internet-muzlatgichlar yuqori narxga ega edi (masalan, LG ning muzlatgichi 8000 dollar). Xaridni oqlash uchun Internet-muzlatgichlar koʻplab ilovalar, jumladan, kabel televideniyasi, video telefon, media player va boshqalar bilan jihozlangan. Baʼzi ishlab chiqaruvchilar aqlli uyni boshqarish uchun muzlatgichga markaziy server joylashtirishni, boshqalari xarid narxini pasaytirish uchun muzlatgich displeyiga reklama joylashtirishni rejalashtirgan. Biroq, sotuvlarning dastlabki bir necha yillari juda muvaffaqiyatsiz boʻldi va 2003–2005-yillarga kelib, koʻpchilik maishiy texnika ishlab chiqaruvchilari Internet-muzlatgichlarni ishlab chiqarishni toʻxtatdilar yoki allaqachon ishlab chiqilgan hamda eʼlon qilingan modellarni bozorga chiqarishni toʻxtatdilar.

Muvaffaqiyatsizliklarga qaramasdan, koʻplab ishlab chiqaruvchilar Internet-sovutgichning tijoriy muvaffaqiyatli modelini chiqarishga urinishda davom etmoqdalar. Asosiy muammo shundaki, ishlab chiqaruvchilar Internet-muzlatgichlarni jihozlaydigan xususiyatlarning aksariyati, odatda, potentsial xaridorlarga ega boʻlgan boshqa qurilmalar — smartfon, planshet va noutbuklar bilan juda yaxshi ishlaydi. Bunday muzlatgichni sotib olishni oqlashi mumkin boʻlgan asosiy funktsiya — mahsulotlarning mavjudligi va yangiligini nazorat qilish-texnologiyani rivojlantirishning hozirgi darajasida ular toʻliq bajarilmaydi. Buning uchun muzlatgichga har safar kirganingizda mahsulotlar, ishlab chiqarish sanasi, yaroqlilik muddati va hokazolar haqidagi maʼlumotlarni qoʻlda kiritishingiz yoki har bir mahsulot paketini barcha kerakli maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan RFID yorligʻi bilan jihozlashingiz kerak — lekin hatto bu holatda, hal qilib boʻlmaydigan koʻplab muammolar mavjud. Internetga doimiy ulangan koʻplab „aqlli“ maishiy texnika xakerlar tomonidan tarqalgan hujumlar va spam yuborish uchun ishlatiladi. Bundan tashqari, vaqt oʻtishi bilan ishlab chiqaruvchilar oʻz qurilmalarini va tegishli xizmatlarini qoʻllab-quvvatlashni toʻxtatadilar.

Madaniyatda 
2000-yilda suratga olingan „6-kun“ ilmiy-fantastik filmida internet-muzlatgich Arnold Shvartsenegger qahramoniga sut tugab qolganini aytib, undan yangi buyurtmani tasdiqlashni soʻragan.

Manbalar 

Aqlli uy
Muzlatgich
Veb-qurilmalar
Aqlli uy muzlatgich veb-qurilma aqlli uy uskunalar
Muzqaymoq ishlab chiqargich

Muzqaymoq ishlab chiqaruvchisi odatda uyda isteʼmol qilish uchun oz miqdorda muzqaymoq tayyorlash uchun uy jihozidir. Qoʻlda ishlaydigan muzqaymoq ishlab chiqaruvchilari ham, elektr motori bilan ishlaydigan avtomatik muzqaymoq ishlab chiqaruvchilari ham mavjud.

Muzqaymoq ishlab chiqaruvchining ishlash usuli bir vaqtning oʻzida birinchi aralashmani muzlatish va qamchilashdan iborat boʻlib, aralashmada muz kristallari shakllanishiga toʻsqinlik qiladi. Koʻpgina zamonaviy muzqaymoq ishlab chiqaruvchilari darhol isteʼmol qilishga tayyor boʻlgan muzqaymoq ishlab chiqaradilar, garchi ularning baʼzilari chayqalgandan keyin uzoqroq sovutishni talab qiladi. Elektr muzqaymoq ishlab chiqaruvchilari ikkita asosiy turga boʻlinadi: oʻrnatilgan kompressor bilan oʻz-oʻzini sovutish va ishlash uchun past haroratli idishlarni oldindan sovutish kerak; baʼzida uchinchi turdagi — oʻz muzlatgichli mashinalar mavjud.

Birinchi muzqaymoq ishlab chiqaruvchisi (qoʻlda ishlash prinsipi) 1843-yilda amerikalik kashfiyotchi Nensi Jonson tomonidan turli manbalarga koʻra, Nyu York yoki Filadelfiyada patentlangan. Birinchi muzqaymoq muzlatgichi 1851-yilda Baltimorlik Jeykob Fussel tomonidan yaratilgan, u  birinchi muzqaymoq zavodiga ham asos solgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 Morojenitsa // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1958. — T. V. — Stb. 806—808 — 588 s.

Oshxona jihozlari
Muzqaymoqlar
Maluns

Maluns — bu shveytsar kantoni Graubyundenning anʼanaviy taomlaridan biridir. U avvaliga qaynatilgan va keyin qirgʻichdan oʻtkazilgan kartoshkadan tayyorlanadi. Shundan soʻng, mazkur aralashma kichik toʻp yoki mayda boʻlaklarga aylangunga qadar sariyogʻda qovurib olinadi. Taom odatda mavsumga qarab olma yoki boshqa mevalardan tayyorlangan sharbat, shuningdek, salsiz (Salsiz) yoki grizon vetchinasi (Bündnerfleisch) kabi turli xil mahalliy pishloqlar va shoʻrva goʻshtlar bilan tortiladi. Ushbu taomni shuningdek, anʼanaviy tarzda sutli qahva bilan birga qabul qilishadi.

Shveytsariyalik zodagon Iogann Gubert Rudolf fon Salis tomonidan ilk bora XVIII asrda Graubyundendagi Marshlins qal’asida makkajoʻxori va kartoshka ekilgan edi. Aftidan, kartoshka bu yerda birinchi marta, 1758-yilda qal’adagi kechki ovqat paytida taqdim etilgan.

Roman tilidagi „maluns“ soʻzi lotincha micula/miculones soʻzidan kelib chiqib: „kichik uvoqlar“ degan maʼnoni anglatadi. Malunslar nemis tilida Bündner Kartoffelribel nomi bilan ham mashhur.

Shuningdek 

 Kapuns — Graubyundenning yana bir anʼanaviy taomi.
 Ryoshti — shveytsarcha anʼanaviy kartoshkali taom.

Eslatmalar 

Kartoshkali taomlar
Aysbayn

Aysbayn ( — tom maʼnoda „muz oyoq“), hakse ( — „boʻgʻim“) — nemis oshxonasining choʻchqa oyogʻi — boʻgʻimidan tayyorlangan toʻyimli goʻshtli taomi. Bu asl Berlin taomi va Hausmannskost klassik taomi hisoblanadi. Nemis tilida „aysbayn“ soʻzining kelib chiqishining ikkita versiyasi mavjud: Skandinavcha „boʻgʻim“ yoki lotincha ischia yoki muzda uchish uchun konki yasaladigan hayvon boldir suyagini anglatuvchi qadimgi nemischa „tos suyagi“ deb talqin qilinadigan isben soʻzidan olingan.

Boʻgʻimdagi goʻsht koʻp yogʻli qatlamlarga ega va qalin yogʻ qatlami bilan qoplangan, u juda yumshoq va xushboʻy, lekin uzoq issiqlik bilan ishlov berishni talab qiladi. Tayyor pishgan boʻgʻim goʻsht suyakdan osongina ajratiladi. Boʻgʻim tayyorlash uchun bir nechta mintaqaviy retseptlar mavjud boʻlib, ular ikkita asosiyga boʻlinadi: Shimoliy Germaniya va Polshada boʻgʻim nitrit tuzi bilan oldindan ishlov beriladi va keyin qaynatiladi. Bu taomga „aysbayn“ deyiladi. Janubiy Germaniyada, Chexiyada va Avstriyada boʻgʻim teri toʻliq yumshagunga qadar oldindan ishlov berilmasdan pechda yoki grilda pishiriladi va bu taom „hakse“ deb ataladi. Berlin pushti aysbaynining taʼmi sersuv, qovurilgan hakse hushboʻy hid chiqaradi.

Berlinda aysbayn noʻxat pyuresi bilan tortiladi, Frankoniyada bu taom „karam va suyakcha“ deb ataladi va tuzlangan karam va kartoshka pyuresi bilan tortiladi. Xuddi shunday avstriyalik taom „shtelse“ deb nomlanadi, bunda boʻgʻim pishirishdan oldin koʻpincha sarimsoq-zirali bulyonda qaynatiladi. Shtelse xantal, yerqalampir va sirka bilan marinadlangan sabzavotlar bilan tortiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Markina L. G. EISBEIN / / Germaniya madaniyati: lingvistik lugʻat / bosh muharrirligida prof. N. V. Muravleva. — M.: AST, 2006-yil. — BILAN. 228. — 1181 bilan. — 3000 nusxa. — ISBN 5-17-038383-5.
 Markina L. G. SCHWEINSHACKSE / / Germaniya madaniyati: lingvistik lugʻat / bosh muharrirligida prof. N. V. Muravleva. — M.: AST, 2006-yil. — BILAN. 906. — 1181 bilan. — 3000 nusxa. — ISBN 5-17-038383-5.
 
 F. Naumann: Eisbeinessen (der Vereinigung Hamburger Schiffsmakler). In: Hansa 2008 Nr. 12 S. 52-56
 Theo Stemmler: Duden — Wie das Eisbein in Lexikon kam: Ein unterhaltsamer Gang durch dieutsche Wortgeschichte. Dudenverlag, Bibliografiya instituti, Mannheim, 2007, ISBN 978-3-411-72291-4
 Charles Sinclair. Eysbeyn / / Oziq-ovqat lugʻati: A dan Z gacha boʻlgan xalqaro oziq-ovqat va pishirish atamalari. — Ikkinchi nashr. — London: A&C Black, 2004-yil. — P. 200. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Havolalar 
 Evropa qutisi

Alfavit bo'yicha taomlar
Choʻchqa goʻshtidan tayyorlangan taomlar
Avstriya oshxonasi
Chexiya oshxonasi
Nemis oshxonasi
Polsha oshxonasi
Amatrichana

Amatrichana (, Rim dialektida matriciana) italyan sousi boʻlib, uning asosiy komponentlari bekonga oʻxshash boʻlgan guanchiale, pecorino pishlogʻi va pomidordan iboratdir. Latsio mintaqasi Rieti provinsiyasidagi Amatriche shahri nomi bilan atalgan. Amatrichana Latsioning anʼanaviy taomlari roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi 

Amatrichananing oʻtmishdoshi gricha sousi edi ( yoki ), bir versiyaga koʻra, hozirda Amatriche yaqinida joylashgan Akkumoli kommunasining bir qismi boʻlgan Grishano qishlogʻi () sharafiga nomlangan. Gricha sousi hali ham pomidorsiz amatrichana sifatida tanilgan, garchi u boshqa ingredientlar bilan ham farq qiladi.

Pomidor qoʻshilgan sous XVIII asrning oxirida ixtiro qilingan. Bu haqda birinchi yozma eslatma 1790-yilda Rim oshpazi Franchesko Leonardi tomonidan yozilgan „L’Apicio Moderno“ pazandalik kitobida uchraydi.

XIX asrning boshlariga kelib, Rimda amatrichana sousi bilan makaronning mashhurligi Rimning Amatriche bilan yaqin aloqalari tufayli sezilarli darajada oshdi. Tez orada Amatrichana Rim klassik taomiga aylandi. Rim lahjasida bu sous matrichana nomi bilan atalib, bu dialektga xos boʻlgan birinchi urgʻusiz unlini yoʻqotilishiga sabab boʻldi.

Variantlari 

Amatrichana retsepti baʼzi oʻzgarishlarga uchragan holda Latsio boʻylab tarqaldi. Deyarli hamma yerda Guanchiale ishlatiladi. Gosettining oshxona kitobi kabi baʼzi retseptlarda pomidor haqida yozilmagan. Amatriche shahrida piyoz ishlatilmaydi, lekin klassik Rim oshxonasi kitoblarida tavsiya etiladi. Koʻpincha yogʻ sifatida Zaytun moyi, kam hollarda charvi yogʻ ishlatiladi yoki umuman yogʻ qoʻshmasdan tayyorlanadi. Zaytun moyida qovurilgan sarimsoq sousga qoʻshilishi mumkin. Pishloq sifatida Pecorino Romano yoki Amatrichi qoʻy pishlogʻi ishlatiladi. Baʼzan qora murch yoki qalampir qoʻshiladi.

Amatrichana spagetti, bukatini yoki rigatoni bilan tortiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 
 
 

Pomidor souslari
Souslar
Italyancha makaronli taomlar
Ampo (taom)

Ampo () — Markaziy va Sharqiy Yavaning ayrim hududlari aholisi tomonidan isteʼmol qilinadigan tuproqdan tayyorlangan taom.

Tayyorlanishi 
Taomni tayyorlash uchun guruch maydonlaridan yigʻilgan va toshlar va boshqa begona narsalardan tozalangan tuproq ishlatiladi. Yigʻilgan qattiq massa tayoqchalar bilan uriladi, shundan soʻng bambuk pichoq yordamida mahsulotdan ingichka tasmalar kesiladi va uzun spirallarga oʻraladi. Olingan tuproqli aylanalar 30-90 daqiqa davomida loydan yasalgan idishlarda pishiriladi va dudlanadi. Issiqlik bilan ishlov berishdan soʻng, taomni tanovul qilish mumkin.

Ampo tayyorlash Indoneziyaning Taban qishlogʻidagi oilalardan birining oilaviy biznesidir. Ushbu taomni mahalliy bozorda sotish orqali oila kuniga 2 dollarga yaqin daromad oladi. Ushbu taomni tayyorlovchi mahalliy aholidan biri Rasimaning aytishicha, uning taʼmi bevosita ishlatiladigan tuproq sifatiga bogʻliq.

Tibbiyotda qoʻllanilishi 
Amponing foydasi yoki zarari haqida rasmiy dalillar yoʻq. Biroq, mahalliy aholi uni ogʻriq qoldiruvchi vosita sifatida ishlatishadi. Ampo hatto homilador ayollar tomonidan ham isteʼmol qilinadi, chunki Taban aholisi bu taom chaqaloqning terisiga foydali taʼsir koʻrsatadi va uni sogʻlom va yorqin qilish imkonini beradi deb hisoblaydi.

Ilmiy nuqtai nazardan qaraganda, tuproqni taom sifatida isteʼmol qilish zarurati kamqonlik va yetarli darajada yaxshi ovqatlanmaslik bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Shuningdek, oshqozon-ichak traktidagi muammolar tufayli ham boʻlishi mumkin.

Yana qarang 

 Geofagiya

Manbalar 

Yava taomlari
Binenshtix

Binenshtix ( — yoqilgan. „asalari chaqishi“) — klassik nemis pishirigʻi, xamirturushli xamir qorilgan, ustki qatlami yogʻ va shakar qoʻshilgan bodomli, pishayotganida karamellashadigan, ochiq tovada pishuvchi pirog.

Nonvoyning shogirdlari haqidagi Reyn afsonasiga koʻra, pirog oʻz nomini uzoq 1474-yil Andernaxdagi voqealar xotirasiga asosan olgan. Linz-am-Reyn aholisi qoʻshni Andernax shahriga hujum qilmoqchi edilar, chunki imperator Reynlarning kemalarni oʻtkazish uchun bojini undirish huquqini Andernaxlarga oʻtkazgan edi. Belgilangan kun ertalab ikki Andernaxli novvoy shogirdlari shahar devori boʻylab yurib, unda osilgan asalari uyasidan asal yeyishgan. Shunda yigitlar hujumga shay turgan dushmanlarni koʻrib qolib, ularga asalari uyalarini uloqtirishgan, asalarilar chaqqan dushman qochib ketgan.

Binenshtixning asosi shirin xamirturushli xamir boʻlib, u tovada barmoq qalinligida yoyiladi. Xamir ustiga qaynatilgan va hali ham juda issiq boʻlgan shakar yoki asal, yogʻ, qaymoq va bodom parchalaridan iborat massa taqsimlanadi. Pishirib sovutilgandan soʻng, pirog gorizontal ravishda kesiladi va usti koʻpirtirilgan qaymoq, sariyogʻ yoki vanil kremi yoki qaymoq bilan aralashtirilgan puding bilan toʻldiriladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Markina L. G. BIENENSTICH BINYeNShTIX // Kultura Germanii: lingvostranovedcheskiy slovar / pod obщey redaksiey prof. N. V. Muravlyovoy. — M.: AST, 2006. — S. 106. — 1181 s. — 3000 ekz. — ISBN 5-17-038383-5.
 
 
 
 Lothar Bendel. Bienenstich // Deutsche Regionalküche von A—Z. Mit Grundrezepten zum Nachkochen. — Random House, 2013. — 384 S. — ISBN 9783730690420.
 Erhard Gorys. Bienenstich // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 60. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.

Havolalar 
 Binenstiech retsepti

Alfavit bo'yicha taomlar
Bodomli taomlar
Nemis piroglari
Nemischa olxoʻri pirogi

Nemischa olxoʻri pirogi (zwechgenkuchen  yoki pflaumenkuchen, ) — xamirturush yoki uvadalanuvchan xamir asosida yangi yozgi koʻk olxoʻri bilan toʻldirilgan va pishirish qogʻozida tayyorlanuvchi meva bargli pirog hisoblanadi. U Germaniyaning Augsburgda paydo boʻlgan anʼanaviy pirogi hisoblanadi.

Nemis tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarda katta va yumaloq shakldagi shirali koʻk olxoʻri (prunus domestica, ) va toʻq rangdagi, uzunchoq shaklda va kichik (prunus domestica subsp. domestica,  kabi turlarga koʻra piroglarni toʻldirmasiga mos keladi . Xamirning yupqa qatlamiga terisini pastga qaratib olxoʻri mevalari terib chiqiladi. Baʼzida pirogga un, shakar, sariyogʻ va doljindan tayyorlanadigan qandolat parchalari ustiga sepiladi. U Germaniya, Avstriya va Shveytsariyaning turli mintaqalarida mashhur boʻlib, boshqacha nomlarga ega. Deutsche Welle maʼlumotlariga koʻra olxoʻri pirogi Germaniyada olma pirogi bilan birga teng mashhurlikka egadir. Badenda olxoʻri pirogi anʼanaviy ravishda kartoshka shoʻrvasi bilan birga tortiladi .

Eslatmalar

Adabiyot 

 
 Erhard Gorys. Zwetschgendatschi // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 595. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.

Havolalar 

 Bosqichma-bosqich retsept
Kedjeri

Kedjeri — qaynatilib toʻgʻralgan baliq (anʼanaviy dudlangan piksha), qaynatilgan guruch, maydanoz, butun qaynatilgan tuxum, karri, sariyogʻ, qaymoq va mayizdan iborat ingliz taomi; hududga qarab retseptlar farq qilishi va qoʻshimcha ingredientlarni oʻz ichiga olishi mumkin.

Ovqat issiq va sovuq holda tortilishi mumkin; piksha oʻrniga boshqa baliqlardan, garchi bu anʼanaviy boʻlmasada, qizil baliq yoki tuna baliqdan foydalanish mumkin.

Kedjeri taxminan 1340-yillarda yoki undan oldin paydo boʻlgan va Hindistonning koʻp qismi inglizlar tomonidan mustamlaka qilingan XIX asrning oʻrtalarida Britaniyaga olib kelingan va oʻsha paytdagi mashhur „hind nonushtalari“ ning bir qismiga aylangan hind taomi kicharidan kelib chiqqan deb hisoblanadi.

Manbalar 

Guruchli taomlar
Baliqli taomlar
Buyuk Britaniya oshxonasi
Balokumya

Balokumya () yoki balakumya () — makkajoʻxori unidan pechenye, Alban taomi boʻlib, u Elbasanda paydo boʻlgan, lekin hozirda butun Albaniyada, shuningdek, Kosovo va Shimoliy Makedoniya albanlari orasida ham mashhur. Anʼanaga koʻra, u 14 martda Dita e Verës (alb. — „Yoz kuni“) — tabiatning qayta tugʻilishi majusiy bayramida tayyorlanadi, dastlab faqat Elbasanda nishonlangan va 2004-yildan boshlab Albaniyada davlat bayrami sifatida nishonlanadi.

Etimologiyasi 
Alban anʼanalari „balokumya“ nomining paydo boʻlishini XVI asrda Elbasanni boshqargan Usmonli hukmdori bilan bogʻlaydi. U birinchi marta makkajoʻxori pechyenesini tatib koʻrganida, shunday dedi: "Është ba si llokume!" (albanchadan — „Raxat-lukumi kabi mazali!“) Bu iboraning qisqarishi bilan zamonaviy ballokumja soʻzi paydo boʻldi.

Balokumyani kulaç me finj (albanchadan — „ishqorli suvdan pechenye“) deb ham atashadi, chunki anʼanaga koʻra xamirga doka orqali filtrlangan yogʻoch kulining (finj) damlamasidan ozgina qoʻshiladi (hozirgi kunda u koʻpincha bir xil miqdordagi sut bilan almashtiriladi).

Retsept 
Balokumyaning asosiy tarkibi — makkajoʻxori uni, sariyogʻ (anʼanaviy ravishda echki suti), shakar va tuxumdir. Xamir yogʻoch qoshiq bilan mis idishda qoriladi, chunki misning yuqori issiqlik oʻtkazuvchanligi tufayli xamirning zichlik darajasiga ijobiy taʼsir koʻrsatishi mumkin, deb hisoblashadi. Xamirni shiddat bilan qorish kerak va shuning uchun bu ishni koʻpincha erkaklar bajaradilar. Balokumya oʻtinli pechda pishirilish kerak.

Dita e Verës bayramida Elbasan aholisi koʻpincha boshqa shaharlarda yashovchi qarindoshlari va doʻstlariga pochta orqali balokumya yuborishadi.

Manbalar 

Bayramona taomlar
Alban oshxonasi