MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kaiyō, Tokushima

— Yaponiyaning Tokushima prefekturasining Kaifu tumanida joylashgan shaharchadir. 2020-yil 1-may holatiga koʻra, shahar aholisi 8699 kishini va aholi zichligi har kilometr kvadratga 27 kishini tashkil etadi . Umumiy maydoni — 327.65 kvadrat kilometr.

Geografiyasi 
Kaiyō Shikoku orolidagi Tokushima prefekturasining janubi-sharqiy qismida joylashgan. Janubi-sharqda Kii kanali va janubi-gʻarbda Kochi prefekturasi bilan chegaradosh. Shaharning bir qismi Chūbu Sankei Prefectural Natural Park chegarasida joylashgan.

Qoʻshni hududlar 
Tokushima prefekturasi

 Tōyō
 Kitagava
 Umaji

Kōchi prefekturasi

 Tōyō
 Kitagava
 Umaji

Iqlimi 
Kaiyō nam subtropik iqlimga ega, yoz fasli issiq va salqin qish bilan. Yogʻingarchilik koʻp. Kaiyōda oʻrtacha yillik harorat  . Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori  eng yomgʻirli oy iyun oyi hisoblanadi. Avgustda oʻrtacha yuqori harorat  atrofida va oʻratacha past harorat yanvarda, taxminan , qayd etilgan . Kaiyōda qayd etilgan eng yuqori harorat  ni tashkil etgan (2013-yil 23-avgust); qayd etilgan eng sovuq harorat  boʻlgan (2021-yil 9-yanvarda).

Aholisi 
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2020-yilda Kaiyō aholisi 8 358 kishini tashkil qiladi. Kaiyō 1920-yildan beri aholini roʻyxatga olish ishlarini olib boradi.

Tarixi 
Barcha Tokushima prefekturasida boʻlgani kabi, Kaiyō hududi ham qadimgi Ava provinsiyasining bir qismi boʻlgan. Tosa provintsiyasidan Kinay mintaqasiga okean orqali yogʻoch tashish orqali tanilgan. Edo davrida, hudud Tokushima qal’asida joylashgan joyidan Xachisuka urugʻi tomonidan boshqariladigan Tokushima mulkining bir qismi edi. Hudud 1889-yil 1-oktyabrda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan Tokushima, Kaifu tumanidagi qishloqlarga boʻlingan.

Kaiyō shahri 2006-yil 31-martda Kaifu tumanidagi Kaifu, Kainan va shaharlarining birlashishi natijasida tashkil etilgan.

Hukumati 
Kaiyō toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 14 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Kaiyō, Kaifu tumanining boshqa munitsipalitetlari bilan birgalikda Tokushima prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzosaylash huquqiga ega. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Tokushima 1-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti 
Kaiyō qishloq xoʻjaligi va tijoriy baliq ovlashdan iborat aralash iqtisodiyotga ega.

Taʼlim 
Kaiyōda 3 ta davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 2 ta davlat oʻrta maktabi va Tokushima prefekturasi taʼlim boshqarmasi tomonidan boshqariladigan 1 ta davlat oʻrta maktabi mavjud.

Transporti

Temir yoʻl 
 Shikoku Railway Company- Mugi liniyasi

 Sabase — Asakawa — Awa-Kainan

Asa Kaygan temir yoʻli — Asatō liniyasi

 Kaifu — Shishikui

Magistral yoʻllar 

 National Route 55
 National Route 193

Mahalliy diqqatga sazovor joylar 

 Chūbu Sankei Prefectural Natural Park.

Kayyo shahrida tugʻilgan taniqli odamlar 

 Toshiharu Ueda, beysbolchi va murabbiy

Manbalar

Tashqi havolalar 
Media related to Kaiyō, Tokushima at Wikimedia Commons

  
Yaponiyaning qirgʻoqboʻyi aholi punktlari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Ishikari daryosi

— uzunligi boʻyicha Yaponiyada uchinchi va Xokkaydoda eng uzun boʻlgan 268 kilometrlik daryo . Daryo 14 330 kvadrat kilometr maydonni suv bilan taminlaydi  va bu jihatdan Yaponiyadagi ikkinchi eng oʻrinda turadi.

Ushbu daryo Daisetsuzan vulqon guruhidagi Ishikari togʻidan boshlanadi va Asahikava va Sapporo orqali oqib oʻtadi. Daryoning asosiy irmoqlariga Chubetsu, Uryu, Sorachi va Toyohira daryolari kiradi. 40 000 yil oldin Ishikari daryosi Tomakomai orqali Tinch okeaniga quyilgan. Shikotsu vulqonidan otilib chiqqan lava daryo yoʻlini toʻsib qoʻydi va daryo irmogʻi Ishikari koʻrfazi tomon burildi.

Daryo nomi Aynu tilidan kelib chiqqan boʻlib, „bir narsaning oʻzini aylantirmoq“ maʼnosini beradi Bundan koʻrinib turibdiki, daryo bir vaqtlar Ishikari tekisligida aylana boʻlib oqqan va Yaponiyadagi eng uzun daryo boʻlgan Shinano daryosi kabi uzun boʻlgan. Asrlar davomida amalga oshirilgan keng koʻlamli qurilish va dehqonchilik loyihalari Ishikari daryosini taxminan 100 kilometrga qisqartirdi, shuningdek, daryoning tekisligida koʻplab kichik koʻllar paydo boʻlishiga olib keldi va uning yoʻnalishini oʻzgartiradi.

Ishikari daryosi boʻyidagi landshaft va inson faoliyati, ayniqsa ijarachi dehqonlarning ogʻir hayoti 1929-yilda yapon yozuvchisi Takiji Kobayashi tomonidan nashr etilgan „The Absentee Landlord“ romanida tasvirlangan.

Manbalar

Tashqi havolalar 

 Ishikari-gava — Britannica

Yaponiyadagi daryolar
Xabarovsk Noviy aeroporti

Xabarovsk Noviy aeroporti ()  — Rossiyaning Xabarovsk oʻlkasi, Xabarovsk shahrining sharqiy qismida joylashgan aeroport. Xabarovsk Noviy aeroporti katta qarzlar tufayli hukumat tomonidan yopilgan Rossiyaning Dalavia aviakompaniyasining asosiy markazi edi. Vladivostok Air Dalavia rolini almashtirdi va Xabarovsk Vladivostok Airning ikkinchi darajali havo tuguni „yangilandi“. Vladivostok Air keyinchalik Avrora bilan birlashtirildi.

2015-yilda Xabarovsk Novy xalqaro aeroporti 1 821 694 yoʻlovchini tashidi.

Kichik aerodrom Xabarovsk Noviyning gʻarbiy tomoniga tutashgan boʻlib, Xabarovsk MVL (, soʻzma-soʻz „Kichik aviakompaniyalar“) nomi bilan tanilgan. U charter va umumiy aviatsiya operatsiyalarini bajaradi va uchish-qoʻnish yoʻlagi uzunligi 960 m (3150 ft)ga teng.

Tarixi 

1931-yilga kelib, hududdagi gidroportlar havo qatnoviga ortib borayotgan talabni qondirish uchun yetarli boʻlmay qoldi va yangi aeroport qurish uchun joy topish zarurati paydo boʻldi. Hozirgi joyda birinchi aeroport 1938-yilda ochilgan. 1953-yilda 2500 × 80 m oʻlchamdagi sunʼiy qoplamali uchish-qoʻnish yoʻlagi ishga tushirildi. 1954-yil 21-martda soatiga 400 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadigan terminal ishga tushirildi. 1964-yilda yangi, kattaroq terminal qurildi.

1970-yilda aeroportga xalqaro maqom berildi va Xabarovsk-Osaka (Yaponiya) birinchi charter xalqaro reysini amalga oshirdi. Samolyot bortida Expoʻ70 xalqaro koʻrgazmasi ishtirokchilari boʻlgan.

1991-yilda Alaska Airlines AQShdan parvozlarni boshladi va Xabarovsk va Alyaskaning Ankorij shahridagi Ted Stivens xalqaro aeroporti oʻrtasida yoʻlovchi reyslari uchun Boeing 727 samolyotlaridan foydalangan. Ushbu reyslar Rossiyaning Magadan shahriga toʻxtab oʻtgan.

Yangi terminal qurish va yanada kengaytirish 
2016-yilda qarovsiz qolgan eski terminal buzilib, uning oʻrnida yangi terminal qurilishi boshlandi. Yangi terminal yangi havo koʻprigi va eskalatorlar bilan jihozlanishi va yangisi ishga tushirilgandan soʻng qayta quriladigan sovet davrida qurilgan hozirgi terminal bilan birlashtirilishi rejalashtirilgan. Yangi terminal ichki reyslarga xizmat koʻrsatishi rejalashtirilgan.

Yangi terminal qurilishini 2019-yil oxirigacha yakunlash rejalashtirilgan.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Yoʻlovchi

Yuk

Statistika

Yana qarang 

 Rossiyadagi eng gavjum aeroportlar roʻyxati

Manbalar 

 
  Airport Khabarovsk (Novy) Aviateka. Handbook
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Rossiya
Rossiya aeroportlari
Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar
Turklar migratsiyasi

Turklar migratsiyasi turkiy qabilalar va turkiy tillarning Yevrosiyo boʻylab 6—11-asrlarda tarqalishidir. 6-asrda Koʻkturklar hozirgi Mongoliya hududida Jujan xonligini agʻdarib tashladilar va har tomonlama kengayib, turkiy madaniyatni butun Yevrosiyo dashtlarida yoyishdi. Koʻkturk imperiyalari 8-asrda tugatilgan boʻlsa-da, ularning oʻrnida Uygʻur xoqonligi, Qoraxoniylar xonligi, xazarlar va kumanlar kabi koʻplab turkiy davlatlar shakllandi. Baʼzi turklar oxir-oqibat Qocho va Ganchjou uygʻurlari kabi oʻtroq jamiyatlarga aylandilar. Saljuqiylar sulolasi 11-asrdan Onadoʻliga joylashgach, turkiylar bu hududda doimiy oʻrnashib qoldilar. Aholisi soni koʻp boʻlgan zamonaviy turkiy davlatlar qatoriga Qirgʻiziston, Turkmaniston, Turkiya, Ozarbayjon, Oʻzbekiston va Qozogʻiston kiradi. Turkiy xalqlar Chuvashiston, Boshqirdiston, Tatariston, Qrim-tatarlar, Mongoliyadagi qozoqlar, Xitoydagi uygʻurlar, Erondagi ozarbayjonlar, Sibirda Saxa respublikasi kabi boshqa davlatlar tarkibida ham mavjud.

Kelib chiqishi boʻyicha nazariyalar

Xunn nazariyasi

Tarixi

Koʻkturk toʻlqini

Tele va turk

Bulgʻor

Manbalar
Boqijon Muxamedsaidov

Boqijon Karimovich Muxamedsaidov (1941-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari nomzodi, professor.

Biografiyasi 
Boqijon Muxamedsaidov 1941-yil Toshkentda tugʻilgan. 1965-yilda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining umumtexnika fanlari va mehnat taʼlimi fakultetini bitirgan. 1965—1969-yillarda shu institutning „Umumtexnika fanlar“ kafedrasida oʻqituvchi, keyinchalik katta oʻqituvchi, 1969—1970-yillarda Moskva davlat mashinashunoslik institutida stajyor-tadqiqotchi, 1971—1974-yillarda institutning aspiranti, 1974—1979-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining „Umumtexnika fanlari“ kafedrasida katta oʻqituvchi, 1976—1979-yillarda fakultet dekanining oʻquv ishlari boʻyicha muovini, 1979—1995-yillarda „Umumtexnika fanlari“ kafedrasiga mudiri, 1995—2002-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti „Texnika fanlari“ kafedrasi dotsenti, 2002—2011-yillarda shu kafedra mudiri lavozimida faoliyat olib borgan. 2011-yildan hozigi vaqtgacha „Professional taʼlim metodikasi“ kafedrasi professori lavozimida ishlab kelmoqda. I daraja „Mehnat faxriysi“ koʻkrak nishoni sohibi (2022).

Ilmiy faoliyati  
1 ta monografiya, 4 ta darslik, 6 ta elektron darslik muallifi.

Manbalar 

Oʻzbekiston olimlari
Fan nomzodlari
Professorlar
Toshkent davlat pedagogika universiteti bitiruvchilari
Kushiro daryosi

— Yaponiyaning Xokkaydo hududidagi daryo. Uzunligi 154 kilometr. 2 510 kvadrat kilometr maydonni suv bilan taminlaydi. Kushiro daryosi Kussharo koʻlidan boshlanib, janubga Kushiro tekisligiorqali oqib oʻtadi. Daryoga Kuchoro daryosi (60,2 kilometr) va Setsuri daryosi (59,8 kilometr) qoʻshiladi, u Kushiro porti orqali Tinch okeaniga quyiladi. Daryoning quyi oqimi keng botqoqliklarni hosil qiladi.

Manbalar 

Yaponiyadagi daryolar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Mu daryosi (Xokkaydo)

Yaponiyaning Xokkaydo hududidagi daryo. Kamikava va Iburi subprefekturalarida joylashgan boʻlib, oroldagi 13 ta asosiy „1 — darajali“ daryolaridan biridir.

Oqimi 
Mu daryosi Hidaka togʻlaridagi Karifuri togʻining etaklarida koʻtariladi.  Tinch okeaniga yetguncha Mukava boʻylab janub va gʻarbga oqib oʻtadi.

Toʻgʻonlari

Irmoqlari 
Shimukappu (yuqori oqim):

 Horoka Tomamu daryosi
 Soshubetsu daryosi
 Pankeshuru daryosi
 Shimu daryosi

Mukava (pastki oqim):

 Ososukenai daryosi
 Tosano daryosi
 Horosaru daryosi
 Hobetsu daryosi
 Rubeshibe daryosi
 Kinausu daryosi
 Inaeppusava daryosi
 Nivan daryosi
 Yunosava daryosi
 Chin daryosi

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Yaponiyadagi daryolar
Mo‘ydinjon Mo‘minov

Moʻydinjon Moʻminovich Moʻminov (1951-yil 14-iyun, Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, fizika-matematika fanlari nomzodi, kimyo fanlari doktori, professor, Turon fanlari akademiyasi akademigi.

Biografiyasi 
Moʻydinjon Moʻminov 1951-yil 14-iyun Andijon viloyatida tavallud topgan. 1967-yilda Andijon davlat pedagogika institutiga qabul qilingan. 1971-yilda fizika-matematika fakultetini tugatib, matematika oʻqituvchisi mutaxassisligini olgan. 1972-yilning noyabr oyidan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Astronomiya instituti stajyor-tadqiqotchisi sifatida ishini davom ettirdi va 1976-yilga kelib Rossiya Fanlar akademiyasi Bosh astronomik observatoriyasi (Pulkovo-Sankt-Peterburg) aspiranturasiga qabul qilindi. 1980—1983-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Astronomiya instituti ilmiy xodimi, 1986-yildan Andijon davlat universitetida dostent, „Informatika“ kafedrasi mudiri sifatida ishni davom ettirdi. 1997-yilga kelib Toshket davlat universitetiga doktoranturaga qabul qilingan. 2002-yildan boshlab Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi „Andijon-Namangan“ ilmiy markazi direktori sifatida faoliyat boshlaydi. 2013—2020-yillarda Andijon shahari „Innovatsion texnologiyalarni joriy etish markazi“ direktori boʻlib ishlagan. Hozirda  Andijon  davlat universiteti  professori.

Ilmiy faoliyati 
1983-yilda „Perseydagi qoʻshaloq tarqoq yulduz toʻdalarining astrometrik va astrofizik xususiyatlarini tadqiq qilish“ mavzusida nomzodlik dissertasiyasini himoya qildi. Uning tadqiqot natijasida 5055 ta yulduzning astrometrik va astrofizik xarakteristikalarini jamlagan yulduzlar jadavli xalqaro astronomik jamiyat tamonidan Strasburg (Fransiya) yulduzlar fondiga qabul qilindi. 2008-yili uning tashabbusi bilan Bogʻishamol balandligida vodiyda yagona astronomik observatoriya tashkil etildi. Amarant oʻsimligining oʻnlab xorijiy navlarini Oʻzbekiston sharoitida introduktsiya qilib va yangi 4 ta navnini yaratib, ularga mahalliy „Oʻzbekiston“, „Andijon“, „Marxamat“, „Ulugʻnor“ nomlarini bergan. Uning rahbarligida Amarantdan „Biomoʻjiza“, „Biochoy“, „Biodarmon“, "Steviamar „kabi qator biologik faol moddalar yaratish jarayoni yoʻlga qoʻyilgan. 160 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Manbalar 

Oʻzbekiston fiziklari
Kimyogarlar
Fan doktorlari
Fan nomzodlari
Professorlar
Andijon davlat universiteti bitiruvchilari
Komiljon Nasriddinov

Komiljon Raxmatovich Nasriddinov (1961-yil 1-yanvar, Qorakoʻl tumani, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, fizika-matematika fanlari doktori, professor.

Biografiyasi 
Komiljon Nasriddinov 1961-yil 1-yanvar Qorakoʻl tumanidagi Jigʻachi qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Otasi Nasriddinov Raxmat, onasi Shukurova Ochilgul tumandagi Buxoro kolxozida dehqon boʻlib ishlashgan. 1968—1978-yillarda shu qishloqdagi Gʻafur Gʻulom nomidagi 49-sonli oʻrta maktabda tahsil olgan. 1978—1983-yillarda Toshkent politexnika instituti injener-fizika fakultetida oʻqigan. Oʻz mehnat faoliyatini 1983-yili Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Elektronika institutida stajyor-tadqiqotchilikdan boshlagan. 1984—2000-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti Nazariy fizika laboratoriyasi katta laboranti, kichik ilmiy xodimi, ilmiy xodimi, katta ilmiy xodimi va yetakchi ilmiy xodimi, 2000—2003-yillarda Oʻzbekiston Milliy universiteti Yadro fizikasi kafedrasi mudiri, 2003—2010-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti Fizika va astronomiya oʻqitish metodikasi kafedrasi professori, 2010—2014-yillarda Toshkent viloyati davlat pedagogika instituti va 2014—2015-yillarda Buxoro davlat universiteti ilmiy ishlar boʻyicha prorektori, 2015—2020-yillar Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti Fizika va astronomiya oʻqitish metodikasi kafedrasi professori lavozimida faoliyat yuritgan. 2020-yildan Chirchiq davlat pedagogika universiteti Fizika kafedrasi professori lavozimida faoliyat olib bormoqda.

Oilasi 
Oilali, 3 nafar farzandi bor.

Ilmiy faoliyati 
1987—1990-yillarda Yadro Tadqiqotlari birlashgan instituti (Rossiya Federasiyasi, Dubna shahri) Nazariy Fizika Laboratoriyasida stajyor-tadqiqotchi va aspiranti. 1991-yilda „Слабые распады лептона и бариона в рамках феноменологических хиральных лагранжианов“ mavzusidagi nomzodlik dissertatsiyasini, 1999-yilda esa „Слабые распады очарованных частиц и лептона в хиральной модели“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasini Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutida himoya qilgan. 100 dan ortiq ilmiy maqolalar hamda oʻquv qoʻllanmalar muallifidir. Oʻzbek tilidan tashqari rus, ingliz va tojik tillarida erkin soʻzlasha oladi.

Manbalar 

 

Oʻzbekiston fiziklari
Fan doktorlari
Professorlar
Toshkent davlat texnika universiteti bitiruvchilari
Rumoi daryosi

— Yaponiyaning Xokkaydo hududidagi daryo. Rumoi uzunligi 44 km.ni tashkil qiladi. Ushbu daryoning boshlanish nuqtasi Hidaka togʻ tizmasidagi Poroshiri togʻida(731 metr) va Xokkaydo gʻarbidagi Rumoi subprefekturasi boʻylab oqib oʻtadi va Yapon dengiziga quyiladi.

Manbalar 

Yaponiyadagi daryolar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Elmira Nazirova

Elmira Shodmonovna Nazirova (1982-yil 10-noyabr, Kasbi tumani, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, texnika fanlari doktori, professor.

Biograiyasi 
Elmira Nazirova 1982-yil 10-noyabr Kasbi tumani Pandiron qishlogʻida ziyolilar oilasida tavallud topgan. Otasi Nazirov Shodmonqul Abdiroziqovich (1953—2014) Toshkent axborot texnologiyalari universiteti „Informatika va kompyuter grafikasi“ kafedrasi mudiri boʻlgan. Onasi Eshonqulova Malika Qayumovna (1957). 1999—2003-yillarda Toshkent davlat universitetining kompyuter texnologiyalari fakultetida oʻqigan. 2003—2005-yillarda Toshkent axborot texnologiyalari universitetida tahsil olgan. 2005—2009-yillarda mazkur universitetning „Oliy matematika“ kafedrasi aspirantiranti. 2010-yilda Toshkent axborot texnologiyalari universiteti „Axborot texnologiyalari“ fakulteti „Informatika va kompyuter grafikasi“ kafedrasi assistenti, 2011-yil mazkur fakultetning „Axborot texnologiyalari“ kafedrasi assistenti, 2013-yilda „Axborot texnologiyalari“ kafedrasi katta oʻqituvchisi, 2014-yilda „Axborot texnologiyalari“ kafedrasi dotsenti lavozimida faoliyat yuritadi. 2015-yilda „Multimedia texnologiyalari“ kafedrasi mudiri vazifasini bajaruvchi, 2015-yildan hozirgi kunga qadar „Multimedia texnologiyalari“ kafedrasi mudiri lavozimida faoliyat koʻrsatib kelmoqda.

Oilasi 
Oilali, 2 nafar farzandi bor.

Ilmiy faoliyati 
2012-yil 12-mayda „Neft-gaz konlari koʻrsatkichlarini aniqlovchi avtomatlashtirilgan tizimning matematik va dasturiy taʼminoti“ nomli nomzodlik dissertatsiyasini himoya qiladi. 2017-yil 27-dekabrda „Hisoblash mashinalari, majmualari va kompyuter tarmoqlarining matematik va dasturiy taʼminoti“ ixtisosligi boʻyicha dotsent ilmiy unvoni berilgan. 2019-yilda „Suyuqlik va gazlarning filtrlanish jarayonini tadqiq qilish uchun matematik modellar, sonli usullar va dasturlar majmui“ mavzusida doktorlik (DSc) dissertatsiya ishini himoya qilgan.

Manbalar 

Oʻzbekistonlik olim ayollar
Fan doktorlari
Professorlar
Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti bitiruvchilari
Begali Niyazaliyev

Begali Irisaliyevich Niyazaliyev (1958-yil, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, qishloq xoʻjaligi fanlari doktori, professor.

Biografiyasi 
Begali Niyazaliyev 1958-yilda tugʻilgan. Millati oʻzbek, qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (23.12.2016), professor (13.12.2019). 1980-yilda Toshkent qishloq xoʻjalik institutini tamomlagan. 1980—1990-yillarda Butunittifoq paxtachilik ilmiy-tadqiqot instituti kichik ilmiy xodimi, 1990—1994-yillarda Oʻzbekiston paxtachilik ilmiy-tadqiqot instituti oʻgʻitlar boʻlimi katta ilmiy xodimi, 1994—1997-yillarda Yalpi tahlillar laboratoriyasi mudiri, 1997—1998-yillarda Yangi va istiqbolli gʻoʻza navlari agrotexnikasi boʻlimi mudiri, 1998—2002-yillarda oʻgʻitlar boʻlimi mudiri, 2002—2006 va 2012—2014-yillarda Oʻzbekiston paxtachilik ilmiy-tadqiqot institutining ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari, 2015-yili katta ilmiy xodim izlanuvchi, 2017—2021-yillarda Mineral, mahalliy, noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash texnologiyalarini ishlab chiqish va ommaviy tahlillar laboratoriyasi katta ilmiy xodimi, loyiha rahbari. 2022-yildan Agrokimyo va yalpi tahlillar laboratoriyasi mudiri. Katta ilmiy xodim (1994).

Ilmiy faoliyati 
1989-yilda „Paxtachilikda yangi mulchalash usulining samaradorligi“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini, 2016-yilda „Paxtachilikda organik va organo-mineral oʻgʻitlarni qoʻllash texnologiyasini takomillashtirish“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 230 ta ilmiy ish, jumladan, 90 ta ilmiy maqolalar muallifi. Ilmiy izlanishlari organik va organo-mineral oʻgʻitlarni mineral oʻgʻitlar bilan paxtachilikda qoʻllash samaradorligi boʻyicha izlanishlar oʻz ichiga oladi. Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 25 yilligi koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston olimlari
Qishloq xoʻjaligi sohasi olimlari
Fan doktorlari
Professorlar
Toshkent davlat agrar universiteti bitiruvchilari
Mirkozimjon Nishonov

Mirkozimjon Fozilovich Nishonov (1954-yil 7-mart, Izboskan tumani, Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari nomzodi, professor.

Biografiyasi 
Mirkozimjon Nishonov 1954-yil 7-mart Izboskan tumanida tugʻilgan. 1971—1976-yillarda Fargʻona davlat pedagogika instituti tabiiyot-geografiya fakultetini „Kimyo-biologiya“ mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 1977-yil 1-dekabrdan Fargʻona davlat pedagogika instituti „Kimyo“ kafedrasi oʻqituvchisi, 1979—1982- yillarda Toshkent politexnika instituti kimyo-texnologiya fakulteti „Anorganik moddalar texnologiyasi“ kafedrasi aspiranti, 1986-yildan dotsent vazifasini bajaruvchi, 1988-yilda kimyo kafedrasi dotsenti, 2005-yildan Fargʻona davlat universiteti kimyo kafedrasi mudiri, dotsent, professor lavozimida ishlab kelmoqda.

Oilasi 
Oilali, 4 nafar farzandi bor.

Ilmiy faoliyati    
1983-yilning 24-iyunida „Nitrat kislota ishlab chiqarishi chiqindi gazlarini azot oksidlaridan past foizli palladiyli katalizatorlarda katalitik tozalash“ mavzusida „Noorganik moddalar texnologiyasi“ mutaxassisligi boʻyicha texnika fanlari nomzodi ilmiy darajasi uchun dissertatsiyani yoqladi. 2019-yil 30-dekabrda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi tomonidan „Noorganik moddalar va ular asosidagi materiallar texnologiyasi“ ixtisosligi boʻyicha professor ilmiy unvoni berildi. 7, 8, 9-sinflar kimyo darsliklari va oliy oʻquv yurtlari talabalari uchun yaratilgan „Kimyo oʻqitish metodikasi“ darsligining mualliflaridan biridir. 150 dan ortiq ilmiy, ilmiy-metodik maqolalar, 10 dan ortiq darslik va qoʻllanmalar, 2 ta monografiya muallifi.

Manbalar

Havolalar  
 Mirkozimjon Nishonov Google Scholar

Oʻzbekiston olimlari
Fan nomzodlari
Professorlar
Fargʻona davlat universiteti bitiruvchilari
Qisqamoʻy koʻkbosh

Qisqamoʻy koʻkbosh (Echinops brevipenicillatus) — murakkabguldoshlar oilasi, exinops turkumiga mansub oʻt oʻsimlik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob tur sifatida kiritilgan. Surxondaryo viloyati, Bobotogʻ tizmasida oʻsadi.

Tasnifi 
Balandligi 30—60 sm ga yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Poyasi tik, barglar va tikanlar bilan qoplangan, yuqori qismi shoxlangan, yuzasi oqish qalin tuklar bilan qoplangan. Barglari charmsimon, ustki tomoni yashil, siyrak bezchali, siyrak tuklar bilan qoplangan. Barglari navbatma-navbat joylashgan, ikki jinsli. Bargining ostki qismi qalin tukli. Poyadagi barglari yuqoriga qarab kichrayib boradi, bandsiz. Poyaning pastki qismida joylashgan barglar kichik oʻsimtali, choʻziq nashtarsimon shaklda. Gullari savatcha toʻpgulda joylashgan. Savatchalari yumaloq shaklda, diametri 5 sm. Oʻrama bargchalari 16—19 ta, yuzasi silliq. Gultojibarglari oqish rangda, chuqur kesilgan, naychasi bezchali. Urugʻlari qalin tuklar bilan qoplangan. Oʻsimlik iyun—iyul oylarida gullab, mevasi iyul—avgustda yetiladi. Mevasi silindrsimon shaklda, uzunlogi 6-8 mm, tepasi chashka ko‘rinishida, tarkibida zaharli alkaloid exinopsin mavjud. Oʻsimlik urugʻidagi alkaloid miqdori 1,5-2% ga yetadi, poya va barglarda — ancha kam miqdorda mavjud. Urugʻi orqali koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti 
Tabiatda juda kam tarqalgan. Surxondaryo viloyati Bobotogʻ tizmasida tarqalgan. Togʻlarning pastki qismidagi va togʻ etaklaridagi ochiq ola jinsli tuproqlarda oʻsadi. Ochilib qolgan ola jinsli tuproqlardagina oʻsgani sababli tabiatda soni kamayib ketgan.

Manbalar 

Surxondaryo viloyati geografiyasi
Imlil

Imlil – Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Azilal viloyatida joylashgan kichik shaharcha va qishloq kommunasi hisoblanadi. 2004-yildagi statistik maʼlumotlarga koʻra kommunada 1753 xonadonda jami 9796 kishi istiqomat qilgan.

Manbalar 

Beni Mellal-Khénifra qishloq kommunalari Azilal viloyatidagi aholi punktlari
Azilal viloyatidagi aholi punktlari
Isseksi

Isseksi — Marokashning Beni Mellal-Khénifra, Azilal viloyatida joylashgan kichik shaharcha va qishloq kommunasi hisoblanadi . 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko'ra kommunada 310 xonadonda jami 2000 kishi yashagan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Azilal viloyatidagi aholi punktlari
Beni Mellal-Khénifra qishloq kommunalari Azilal viloyatidagi aholi punktlari