MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Braunsi qal’asi

Braunsi qal’asi (), shuningdek, tarixiy Brancsey qal’asi () — dastlab Genrix VIII qal’asi, 1545-1547-yillarda Dorsetdagi Puul koʻrfazini fransuz hujumlaridan himoya qilish uchun qurilgan. Qal’a Braunsi orolida joylashgan boʻlib, olti burchakli qurol platformasi boʻlgan tosh blokli uy edi. Qal’aga sakkizta artilleriya oʻrnatilgan boʻlib, garnizon faqat oltita askardan iborat edi. Fransiya bosqinining tahdidi oʻtib ketganidan keyin qal’a foydalanishda davom etadi. 1640-yillarda Angliya fuqarolar urushi paytida parlament kuchlari bu yerda turardi, ammo asr oxiriga kelib qal’a tashlab ketilgan.

1726-yilda havaskor arxitektor Uilyam Benson qal’asi, Puul shahri shikoyatlariga qaramay, qal’ani shaxsiy qarorgohga aylantiradi. Benson va uning keyingi egalari qal’ani qishloq uyi qilib kengaytirdilar va atrofni sunʼiy koʻllar bilan bezatilgan bogʻlar bilan obodonlashtirishadi. XI-asrda qal’a aholisi qurilish ishlarini davom ettirdilar, shu jumladan tadbirkor polkovnik Uilyam Vo, turli xil Yakobit uslubidagi kengaytmalarni qoʻshadi. 1896-yilda sodir boʻlgan yongʻin qal’aga katta zarar etkazdi, ammo uni mayor Kennet Robert Balfour tiklaydi. XX-asrning boshlarida qal’a boy birja brokeri Charlz Van Raaltega tegishli boʻlib, undan oʻzining antiqa musiqa asboblari toʻplamini joylashtirish uchun foydalangan.

1927-yilda Braunsi qal’asini „Braunsea iblisi“ laqabli Meri Bonham Kristi sotib oladi () tufayli yolgʻiz turmush tarzi. 1961-yilda u vafot etganida, qal’a juda yomon ahvolda edi. U Milliy Trest tomonidan sotib olindi va uni koʻp yillar davomida tiklab kelayotgan Jon Lyuis Hamkorligiga ijaraga beriladi. XXI-asrda qal’a hali ham ushbu kompaniya tomonidan oʻz xodimlari va nafaqaxoʻrlari uchun korporativ mehmonxona sifatida foydalaniladi.

Yana qarang 
 Angliyadagi qal’alar roʻyxati

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 
 
 
 Dorset Qulflari
XVI asrda qurilgan qulflar
Bruk qal’asi

Bruk qal’asi () — oʻrta asr qal’asi, Tirolning Lienz shahri hududida, xuddi shu nomdagi tumanda. U 1252-yildan 1277-yilgacha Xochshteyn togʻi yaqinidagi tepalikda qurilgan va taxminan 1278-yildan 1500-yilgacha Goritsa va Gradiska graflarining qarorgohi boʻlgan. 1797-yilda u Barthelemy Juber tomonidan fransuz armiyasi uchun kazarma sifatida ishlatilgan va keyinchalik mehmonxona, pivo zavodi va yuk tashish kompaniyasi ofisining binolari sifatida ishlatilgan. Qal’ada Simon fon Theisten tomonidan freskalar bilan qoplangan ibodatxona saqlanib qolgan. 1943-yildan beri Lienz shahrining muzeyi qal’a hududida joylashgan boʻlib, u Tirol rassomi Albin Egger-Linzning muhim rasmlar toʻplamini taqdim etadi.

Tarixi 
Bruk qal’asi yaqinidagi arxeologik topilmalarga asoslanib, Xochshteyn togʻi yaqinidagi aholi punktlari taxminan 3000-yil davomida mavjud. Qal’aning oʻzi Gorica va Gradiska graflarining buyrugʻi bilan 1252-1277-yillarda qurilgan — u 1500-yilgacha ularning qarorgohi boʻlib xizmat qilgan. Goriziyaning soʻnggi soni Leonhard farzandsiz vafot etganida, uning barcha mulki, shu jumladan qal’a ham qirol va boʻlajak imperator Maksimilian I ga oʻtadi. Maksimilian grafliklarning sobiq hukmronliklarini Tirol okrugi bilan birlashtiradi.

Soʻng, 1501-yil 10-avgustda Maksimilian mulk va qal’ani baron Maykl fon Volkenshteynga 22 000 guldenga sotadi. Baronlar fon Folkenshteyn egalari boʻlib qolishadi va 1608-yilgacha qal’ada yashaydilar. Aka-uka Zigmund va Kristof fon Volkenshteynlar 1606-1608-yillar oraligʻida oʻzlariga Liensda yangi qarorgoh qurishadi: oʻsha paytda qal’a yashash uchun juda „sovuq“ hisoblangan. 1943-yil 13-iyunda qal’ada Sharqiy Tirol oʻlkashunoslik muzeyi — „Sharqiy Tirol ijodi va anʼanalari muzeyi“ ochiladi.

Yana qarang 
 Hazeg qal’asi
 Tratzberg qal’asi
 Kufshteyn qal’asi
 Mariastein qal’asi

Manbalar

Adabiyotlar 
 Meinrad Pizzinini, Magdalena Hörmann-Weingartner: Schloss Bruck // Magdalena Hörmann-Weingartner (Hrsg.), Tiroler Burgenbuch. IX. Band: Pustertal. Verlagsanstalt Athesia, Bozen 2003, ISBN 978-88-8266-163-2, S. 439—474.
 Burgen und Schlösser in Österreich — 1964
 Burgen, Schlösser, Ruinen in Nord- und Osttirol — Beatrix und Egon Pinzer — 1996
 Dehio Handbuch Tirol — 1960
 Die schönsten Burgen und Schlösser in den Alpen — Dieter Maier
 Osttirol — Meinrad Pizzinini — 1974
 Österreichisches Burgenlexikon — Georg Clam Martinic — 1992
 Österreichs Burgen — Gerhard Stenzel — 1989
 Schloß Bruck — Kollreider — 1961
 Schlösser in Österreich II — Laurin Luchner — 1983
 Traumschlösser — Pia Maria Plechl — 1979
 Via Imperialis — Gerfried Sitar — 2002

Havolalar 
 
XIII asrda qurilgan qulflar
Avstriya Qulflari
 Tirolning Qulflari
Almeriya qal’asi

Almeriya qal’asi () ― Ispaniya janubidagi Almeriya shahridagi alkasaba. U 955-yilda birinchi Andalusiya xalifasi Abdu ar-Rahmon III tomonidan mudofaa qalʼasi sifatida tashkil etilgan. Bino maydoni 35 000 m². Shahar markazida joylashgan. 1931-yildan beri Ispaniya milliy yodgorligi.

Tarixan Ispaniyaning janubida joylashgan port shahri Almeriya savdo jihatidan muhim strategik ob’ekt boʻlgan. Turli davrlarda shaharga rimliklar, karfagenliklar, finikiyaliklar egalik qilganlar. Biroq rivojlantirishga eng katta hissani musulmonlar qoʻshdilar. 955-yilda Alkasaba de Almeriya qal’asi qurilishiga birinchi tosh qoʻyildi, dastlab qoʻriqlash minorasi va qal’a devorlari qurildi, keyinchalik qal’a xalifalik qarorgohiga aylandi va eng katta tongni XI-asrda xalifa Al-Jayronligida eng rivojlanish davri boʻlib, Andalusiyaning savdo markaziga aylandi.

Qal’aning bir necha darajalari bor. Pastki qavat harbiy lager vazifasini bajargan (hozir u yerda bogʻlar oʻsadi), oʻrta qavati xalifalik hukumatiga berilgan, qavatlar harbiy istehkomlar bilan jihozlangan kuzatuv zinapoyasi bilan oʻzaro bogʻlangan. Qal’a seysmik xavfli hududda joylashgan boʻlib, mavjudligida vaqti-vaqti bilan zilzilalarga duchor boʻlgan, bu infratuzilma ob’ektlariga salbiy taʼsir koʻrsatgan, ularning aksariyati hozir vayronaga aylangan, bugungi kungacha musulmon binolaridan faqat Xalifaning quduqlari yaxshi holatda saqlanib qolgan.

1489-yilda katoliklar Alkazabani musulmonlar qoʻlidan jang bilan tortib olgach, qalʼaning yuqori qavati qurilgan, unga harbiy maqsadlarda artilleriya joylashtirilgan. 1524-1562-yillarda qal’a hududida gotika uslubidagi Kafedra sobori qurilgan, ibodatxonaning asosi butunlay qayta qurilgan Islom masjidi boʻlib, qurilish meʼmori Diego de Siloe edi.

Turli vaqtlarda qal’a hududida badiiy filmlar suratga olingan: „Johil Konan“, „Indiana Jons va oxirgi salib yurishi“, „Hech qachon hech qachon dema“. HBO telekanalining „Taxtlar oʻyini“ (2015-2018) teleserialida ishlash paytida, oʻylab topilgan Dorn qirolligiga tegishli boʻlgan sahnalar suratga olingan.

Yana qarang 
 Arablarning Pireney yarim orolini bosib olishi
 Alcazaba

Manbalar 

 955 yilda paydo bo'lgan
 X asrda qurilgan qal'alar
 Ispaniya Qal'alari
Almeria binolari va inshootlari
Andalusiya Muzeylari
 Ispaniya Qal'alari
Jermuk sharsharasi

Jermuk sharsharasi () Armanistondagi balandlik boʻyocha ikkinchi sharshara, eng baland sharshara Kasax sharsharasi. Sharsharaning balandligi 68 metr, Vayots Dzor mintaqasida joylashgan.

Arman togʻlari hududida, ayniqsa uning Kavkaz qismida bir necha yuzlab suv manbalari mavjud. Ulardan eng kattasi Jermuk, 1700-2200 metr balandlikda joylashgan.

Jermuk sharsharasining turli manbalaridan yuqori sifatli Jermuk mineral suvi ishlab chiqariladi.

Nomi 
Kavkaz chuqurligidan yuz minglab yillar mobaynida issiq buloqlar chiqadi. Ba'zi hollarda, bu geyzerlar kabi kuchli favvoralar bilan birga keladi, ammo mineral suvlar faol vulqonizmning namoyon boʻlishi emas, balki soʻnib boruvchi. Qadim zamonlardan beri bunday buloqlar jermuklar deb ham ataladi. Qadim zamonlardan beri odamlar ularning shifobaxsh xususiyatlarini bilishgan, bu nafaqat folklor, balki tashlab ketilgan hovuzlar-hammomlarning mavjudligi bilan tasdiqlangan.

Tavsifi 
Jermuk sharsharasi joylashgan eng xushmanzara hududi Vardenis tizmasining janubiy yonbagʻirlarida joylashgan boʻlib, u erda Kal va Sim (ikkinchisining nomi Sesame darvozalari afsonasi bilan bog'liq) togʻlari orasida joylashgan. 

Taxminan 60 metr balandlikdan tushib, suvning lava bilan toʻqnashuvi soniga koʻra, sharshara uchta gumbazli teraslarni hosil qiladi. U Jermuk kurort shahrida, Yerevandan 200 kilometr uzoqlikda joylashgan va Arpa daryosiga quyiladi.

Galereya

Adabiyotlar 

 "Armanistonning 100 siri", "Buyuk Armaniston" almanaxi
Sharsharalar
Buyurdi taomi

Buyurdi () — yunon taomi, issiq yegulik yoki meze. Ayniqsa, oshxonasi turk va bolgarlar taʼsiriga uchragan Saloniki yoki Markaziy Makedoniya mintaqasida mashhurdir.

Boujurdi soʻzi dastlab Usmonlilar imperiyasi amaldorining yozma buyrugʻini anglatadi (). Bugungi kunda bu rasmiy hujjat, ayniqsa buyruq, odatda yoqimsiz moliyaviy tarkibga ega. Shundan „Soliq idorasidan buyurdi oldingizmi?“ iborasi keng tarqalgan.

Yegulikni birmuncha issiq tortilgani uchun shunaqa nomlashgan. Taom oq feta pishlogʻi, toʻgʻralgan pomidor, bolgar qalampiri, zaytun moyi va yoki, piyoz bilan aralashtiriladi hamda tuyilgan qalampir, oregano bilan ziravorlanadi. Taom, shuningdek, taʼbga koʻra turli xil anʼanaviy yunon pishloqlari, sabzavotlar, koʻkatlar va ziravorlar bilan tayyorlanadi. Feta eritilguncha pechda anʼanaviy kichik sopol idishda pishiriladi; yuqori qismi koʻpincha folga bilan qoplanadi. Xushboʻy sousga botirilgan yangi non bilan birga tortiladi.

Manbalar

Boshqa manbalar 

 Timofeev I. Gresiya: Afini, Saloniki, Xalkidiki, Krit, Santorini, Mikonos, Korfu …. Orangeviy gid. — S. 480-481. — ISBN 5040201257, 9785040201259
 Grecheskaya goryachaya zakuska „Buyurdi“
 Buyurdi — sirnaya zapekanka po-grecheski

Yunon oshxonasi
Pishloq
Baqlajon ikrasi

Baqlajon ikrasi — baqlajondan tayyorlangan sabzavotli ikra.

Bu nafaqat mazali, balki foydali hisoblanadi, chunki baqlajonlar sogʻliq uchun foydalidir — xususan, baqlajonlarni isteʼmol qilish qon, jigar va buyraklardagi xolesterinni kamaytirishga yordam beradi. Bundan tashqari, baqlajon ikrasi vitamin va minerallarga boy.

„Rossiya haqida 500ta hayratlanarli fakt“ kitobida baqlajon ikrasi Rossiyada XVII-asrda paydo boʻlganligi va u Erondan keltirilgani taʼkidlangan.

1970-yillarning boshlarida SSSRda bankalarda konservalangan baqlajon ikrasi, odatda, doʻkon polkalarida koʻp miqdorda boʻlgan va u juda sust sotilgan. Bu haqiqat (bu ikra hech kimga kerak emasligi va / yoki juda koʻp uchrashi) Leonid Gaydayning „Ivan Vasilyevich kasbini oʻzgartiradi“ filmida „chet eldan keltirilgan baqlajon ikrasi“ haqidagi hazilda aks ettirilgan. Film ekranga chiqarilgandan soʻng baqlajon ikra dasturxonga tortish rusum boʻldi.

Yana qarang 

 Qovoqcha ikrasi
 Yashil ikra
 Pinjur
 Zaaluk

Manbalar

Adabiyotlar 

 Charles Sinclair. baklazhannaia ikra // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 49. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Havolalar 

 Retsepti
 Baklajannaya ikra po-odesski // 
 Ikra baklajannaya // 

Baqlajon
Ikralar
Bananli foster

Bananli foster — sariyogʻ, jigarrang shakar, dolchin, toʻq rom va banan likyorli sous bilan banan va vanil muzqaymoqlaridan tayyorlangan desertshirinlik. Bananlar shakar qoʻshib sariyogʻ ichida ozgina qovuriladi, undan keyin alkogol qoʻshiladi va olovga qoʻyiladi. Alangada pishirgandan soʻng, muzqaymoq ustiga sousdagi bananlar qoʻyiladi. Bu shirinlikka vanilli muzqaymoq yoki blin qoʻshib berish mumkin, lekin uni oʻzini ham isteʼmol qilish mumkin. Ziravor sifatida siz dolchin va muskat yongʻogʻini qoʻshishingiz mumkin.

Yaratilish tarixi 
Shirinlik 1951-yilda AQShning Luiziana shtatining Yangi Orlean shahridagi "Brennan" mehmonxonasida Pol Blonj tomonidan yaratilgan. Desert oʻsha paytda Yangi Orlean jinoyat komissiyasining raisi boʻlgan Ouen Brennanning doʻsti Richard Foster sharafiga nomlangan. Hozirgacha bu shirinlik Yangi Orleandagi eng yaxshi restoranlarda, shuningdek, dunyodagi koʻplab restoranlarda tansiq taom sifatida tortiladi.

Manbalar 

Desertlar
Muzqaymoqlar
Yosh skaut Volodya Mordvinovning haykali

Yosh skaut Volodya Mordvinovning haykali ― Grozniy pionerlar kunida, 1979-yil 19-mayda Grozniy pionerlar saroyi yaqinidagi maydonda oʻrnatilgan.

Tarix 
Vehrmaht Malgobekga yaqinlashganda, Mordvinovlar oilasi Grozniyning tumanlaridan biri boʻlgan eski baliq oviga evakuatsiya qilindi. Biroq Volodya fashistlarning magʻlubiyatida ishtirok etishni xohladi. Shunday qilib, u Voznesenovskaya qishlogʻiga keldi, u yerda Malgobekdagi dushmanning harbiy ob’yektlari haqida maʼlumot toʻplashni buyurildi. Yosh skaut bu vazifani muvaffaqiyatli bajardi. Shundan soʻng u yana bir necha bor dushman chizigʻi orqasida razvedkaga bordi. Ushbu reydlardan birida u koʻp sonli nemis tanklarining toʻplanganligini aniqlashga muvaffaq boʻldi, bu esa dushman tank hujumini bartaraf etishga imkon berdi.

1942-yil 15-oktabrda, dushmanning orqa qismidan keyingi chiqish paytida Mordvinov pulemyot bilan urildi. Malgobek ozod qilinganidan keyin izdoshning jasadi topildi. Mordvinov vafotidan keyin „Kavkazni himoya qilish uchun“ medali bilan taqdirlangan. 1947-yilda vafot etgan joyda Obelisk oʻrnatildi.

Yodgorlik Mordvinovni jangovar vazifani bajarayotgan shaxs sifatida tasvirlab berdi: u qoʻlini tizzasiga qoʻydi; chap qoʻlida skautda durbin bor edi.

Yodgorlik birinchi chechen urushi paytida vayron qilingan.

1985-yilda Grozniyda Omelchukning „Volodya Mordvinovning hikoyasi“ nomli kitobi nashr etildi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Пономарёва И. З., Севостьянов М. П. Памяти вечной достойны. — Гр.: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1987. — С. 95. — 120 с. — 15 000 экз.
 Омельчук Т. Е. Повесть о Володе Мордвинове. — Гр.: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1990.
 1979-yilgi haykallar
 1979-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
1995-yilda yo'qolgan bino va inshootlar
Grozniyda Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari / Mordvinov
 dahshatli / Mordvinlarning yo'qolgan yodgorliklari
 bolalar yodgorliklari / mordvinlar
Chechenistonda 1979-yil
Chechenistonda 1995-yil
Bagʻrir

Baghrir yoki begʻrir (البغرير) — Magʻrib mamlakatlarida ishlatiladigan blin, quymoqli xamir. Kichik, gʻovak-gʻovak, bugʻdoy yormasi va undan tayyorlanadi. Boshqa ingrediyentlar: tuxum, koʻpchitish kukuni, xamirturush, suv, oʻsimlik yogʻi, tuz. Toʻgʻri pishirilganda, ularda mayda teshiklar ochiladi va ular qoʻshilgan har qanday sousni soʻrib oladi. Jazoir va Marokashda bagʻrirni isteʼmol qilishning eng keng tarqalgan usuli ularni asal-yogʻ aralashmasiga botirishdir, lekin boʻlaklab, murabbo bilan dasturxonga qoʻysa ham boʻladi. Odatda bu blinchiklarga mayiz ham qoʻshiladi. Bagʻrir nonushta uchun, Ramazon oyida iftorlik yeguligi sifatida mashhurdir.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Marokkanskie blinchiki Bagrir, Katerina Gurme. Yedabilie. Kniga sitnoy i poleznoy edi. Vkusnie blyuda na lyuboy sluchay, s.49, ISBN 5-04-157338-7, 9785041573386
 Bagrir, ili arabskie blinchiki O. V. Babkova. Vsyo o domashnem xlebe. Luchshie resepti domashney vipechki: luchshie resepti. — M: Ripol Klassik, 2015, ISBN 5-386-03237-2, 9785386032371

Alifbo boʻyicha taomlar
 Marokash oshxonasi
 Jazoir oshxonasi
 Pancakes
Arab oshxonasi
Bujenina

Bujenina — rus va Ukraina oshxonasining anʼanaviy bayram taomidir: choʻchqa yoki mol (gohida qoʻy) goʻshti son qismidan kesib katta boʻlakda pishiriladi. Ushbu taomning analogi (yaʼni katta boʻlakli pishirilgan choʻchqa goʻshti) Kvebek oshxonasida mashhur.

Nikolay Kurganov (1726-1796) „Pismovnik“ da pishirilgan bujeninani dudlangan ziravorli vetchina, qoq et deb taʼriflaydi.

Bujeninani tayyorlashning turli usullari mavjud. Toliverov A.N. (1842-1918) quyidagi usulni keltiradi: choʻchqaning yangi son goʻshtini oling, tozalang, pichoq bilan teskari agʻdaring, teri va yogʻ tomoniga iloji boricha koʻproq qalampirmunchoq qadang, tuz seping, teri bilan oʻrang va teri tomonini pastga qilib tunuka tovaga qoʻying. Choʻchqa yogʻi boʻlaklari va 12 dona katta, xom kartoshkani tunuka tovaga qoʻying. Goʻshtning yuqori qismini choʻchqa yogʻi bilan toʻldiring, pechga qoʻying, uni yarim soat davomida qovuring, keyin bujeninani boshqa tomonga agʻdaring, yana qovuring va dasturxonga torting. Zarur boʻlsa, qovurishdan oldin sarimsoq va qalampir qirindisi seping.

Elena Moloxovets oʻzining mashhur oshxona kitobida qaynatilgan choʻchqa goʻshti uchun quyidagi retseptni beradi: "Choʻchqa sonini orqa tomondan yuving, salfetkaga oʻrang, sovuq suvli va ikki bogʻ xushboʻy, yangi oʻt solingan kastryulga botiring, uni bir yoki ikki marta qaynatib oling, soʻngra choʻchqa goʻshtidan salfetkani olib tashlang, uni kastryulga soling, 5 — 10 dona oddiy qalampir, 2 — 3 dona dafna yaprogʻi, ildizli oshkoʻklardan bittadan soling, bir shisha qora pivo quying, qopqogʻini yoping, pishganicha qaynatib oling. Dasturxonga qoʻyayotganda xuddi shu sousdan ustiga quying, yogʻi olib tashlanadi va un sepilishi mumkin.

1915-yildagi oshxona kitobida marinadlangan qaynatilgan choʻchqa goʻshti uchun retseptlar mavjud boʻlib, ularni tayyorlash choʻchqa son goʻshtini sirka va sharobda ziravorlar bilan ikki-uch kun davomida oldindan marinadlash va keyin pechda qovurishdan iborat.

1884-yilgi „Domostroy“ jurnalida bugʻda pishirilgan choʻchqa goʻshti uchun shunaqa retseptlar berilgan. Bu retseptning xususiyati shundaki, choʻchqa son goʻshti pivoda ildizli oshkoʻklar, sabzi, piyoz, piyozpoʻchoq va oʻtlar bilan birga qaynatiladi, soʻngra qirilgan sarimsoq va ziravorlar sepiladi, sovutiladi va dasturxonga tortiladi.

Qaynatilgan bujenina quyidagicha tayyorlanadi: goʻsht qalampirmunchoq, sarimsoq bilan toʻldiriladi, tuz va qalampir sepiladi va qalin arqon bilan bogʻlanadi. Keyin u katta kastryulga joylashtiriladi va taxminan, 15 daqiqa davomida dafna yaprogʻi, qalampir bilan birga qaynatiladi. Keyin tashqariga olinadi, koʻkatlar, tuz va murch sepiladi va bir kun sovutiladi. Sirka, xantal va yerqalampir bilan birga tortiladi.

Bujenina rus imperatori Anna Ioannovnaning sevimli taomi boʻlgan.

Yana qarang 

 Rostbif

Manbalar

Adabiyotlar 

 Bujenina — Kratkaya ensiklopediya domashnego xozyaystva/red. I. M. Skvorsov i dr. — M.: Gosudarstvennoe Nauchnoe izdatelstvo „Bolshaya Sovetskaya ensiklopediya“ — 1959.

Havolalar 

 Texnologiya prigotovleniya bujenini
Rus oshxonasi
Bitochki

Bitochki, bitki — goʻsht yoki baliq pirzola massasi 2-2,5 sm qalinligi va diametri 6 sm kichik tugʻralgan yassi-yumaloq shaklida rus taomlaridan biri.

Taomning nomi asl maʼnosini yoʻqotdi: XVIII-asrda Rossiyada bitochkalar medallionlar degan maʼnoni anglatgan — fransuz oshxonasi dumaloq pirzola shaklida kesilgan, ammo suyaksiz. XIX-asrda, mos goʻsht xom ashyosining yetishmasligi tufayli, bitochkalar maydalandi. 1861-yil "yosh uy bekalari uchun sovgʻa" da E. I. Molochovets sousli tugʻralgan bitochkalar va tovuq goʻshtlari uchun bir necha retseptlar beradi.

1960-yil „uy xoʻjaligining qisqacha entsiklopediyasi“ goʻshtli bitochkalar goʻshtli kotletdan faqat yumaloq shakli bilan farq qiladi, deb hisoblanadi. N. I. Kovalevning soʻzlariga koʻra, bitochkalar va kotletlar oʻrtasida ikkita farq bor. Bir uchli uchi bilan anʼanaviy oval shaklga qoʻshimcha ravishda, rus bitochkasi qizarib pishgan qobiqqa ega boʻlishi kerak, shuning uchun kotlatlar hech qachon sous bilan tortilmaydi. Bitochki, odatda, har xil garnirlar bilan qizil yoki oq sous bilan tortiladi, hatto har ikki tomondan qovurilganidan keyin ham sousda tayyor boʻlgunga dimlanadi. Pishirilgan taomlar bilan ajralib turadigan rus oshxonasida qozoqlar qozonda, qovurilgan piyoz va qaymoq yoki smetana sousi bilan grechka kashasida pechda pishirilgan. Bundan tashqari, xamirturushsiz boy yoki xamirturushli xamirda pishirilgan lazanyala bitochka va bitochka uchun maʼlum retseptlar mavjud. Oddiy bir portsiyada 2 ta bitochka boʻladi. Ular, shuningdek, issiq aperatif sifatida sifatida xizmat qiladi.

Sovet oshpazlik kitoblarida goʻsht yoki baliqdan emas, balki guruch, tariq, irmik va maydalangan arpa pyuresi uchun retseptlar mavjud boʻlib, unda xom tuxumni quyish uchun issiq shaklda qoʻshilgan. Bitochki non boʻlaklariga oʻralgan va keyin har ikki tomonda oʻsimlik yoki sariyogʻ bilan qovurilgan. Bunday bitochkalar garnirsiz xizmat qildi, lekin deyarli har doim piyoz, qoʻziqorin yoki smetana sousi bilan, shuningdek desert — shirin meva yoki rezavor bilan tortiladi. Sovuq shaklda don donalari xom smetana yoki shakar bilan sepiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 
 Poxlyobkin V. V. Bitochki // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 22—23. — 224 s. — 200 000 ekz. — ISBN 5-345-00218-5.
 Poxlyobkin V. V. Bitki, bitochki // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 33. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Ratushniy A. S. Bitochki // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 48. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.
 
 Bitochki // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 31. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
 Erhard Gorys. Bitki // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 63. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.

Havolalar 
 köfte 
Alifbo boʻyicha taomlar
 Kletchlar
 rus oshxonasi
Borshok

Borshok ― rus restorani oshxonasining birinchi taomidir, konsomening turi, nordon-achchiq taʼmga ega tiniq qizil-malina rangidagi goʻshtli shoʻrva. Taom nomi borshga bogʻlanib, pishirish jarayonida lavlagi ishlatish bilan izohlanadi.

Borshokni tayyorlash uchun bir nechta retseptlar mavjud boʻlib, ular konsome tayyorlash texnologiyasiga asoslangan, baʼzan dudlangan goʻsht yoki qoʻziqorin bilan qaynatiladi, ularga lavlagi yordamida rang berish kerak. Toʻgʻralgan lavlagi buzoq goʻshtiga bulyonni qaynatish jarayonida qoʻshiladi yoki sirka sepilgandan soʻng qoʻshimchaga yoki lavlagi ekstrakti yoki dasturxonga tortishdan oldin bulonga lavlagi ekstrakti yo qaynatilgan lavlagi kvasi qoʻshiladi. Borshokka maydalangan qizil qalampir va taʼmni yaxshilash uchun shakar, baʼzan qaynatilgan madera sepiladi. Borshchok odatda bulonga qoʻshib pirojnoye tarelkasida achchiq pishloqli qoqnonlar bilan, baʼzan somsa yoki qatlamali xamirdan qoqnonlar bilan dasturxonga tortiladi.

Borshok rus adabiyotida, odatda, u bilan boshlangan kechki ovqatlarni tavsiflashda, xususan, K. M. Stanyukovichning „Befarq“ida, P. N. Krasnovaning „Qushqoʻnmas ortida“, Taffining „Imo-ishora“sida tilga olinadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 
 
 
Alifbo boʻyicha taomlar
Rus oshxonasi