Skandinaviya mifologiyasi

Skandinaviya mifologiyasi - qadimgi Skandinaviya mifologiyasi, qadimgi german mifologiyasining bir qismi hisoblanadi.

U haqidagi asosiy ma'lumot manbai "Katta Edda" she'riy matnlari va S.Suturlusonning" milodiy XII asr ga oid prozaik "Kichik Edda"si hisoblanadi.

Taxminan shu davrda Daniya yilnomachisi Sakson Grammatik "Daniyaliklarning harakatlari" da ko'plab mifologik syujetlarni taqdim etadi. Qadimgi german mifologiyasi haqida qimmatli ma'lumotlar Tatsita Germaniyada mavjud.

Dunyoning yaratilish tarixi 
Boshida qora tubsizlik Ginnungagap bor edi, uning ikkala chetida qirolliklar yotardi: tuman - Niflxeym (sovuq va zulmatning timsoli) va olov - Muspelxeym. Niflxaymda Xvergelmir bulog'i bor edi va undan o'n ikkita kuchli oqim (Elivagar) o'z manbasini olardi. Ayoz suvni muzga aylantirdi, ammo manba tinimsiz o'sdi va muz bo'laklari Muspelxaymga qarab harakat qildi. Muz olov olamiga yaqinlashganda, u eriy boshladi va Muspelxaymdan uchib chiqqan uchqunlar erigan muz bilan aralashib, ulkan Imir va g'unajin Audumluni yaratdi. Imirning teridan er-xotin tug'ildi - erkak va ayol, bir oyog'i ikkinchisidan o'g'il tug'di. Bular birinchi sovuq bahaybatlar edi.

Audumla sigir Imirni yelinidagi sut bilan boqish uchun ayoz bilan qoplangan sho‘r toshlarni yalardi, tilining issiqligidan, toshlarning sovuqligidan Buri tug‘ildi. Uning o'g'li Bor Imirning nabirasi gigant Bestlaga uylandi va u unga uchta o'g'il tug'di: Odin, Vili va Ve . Aslar katta bobosi Imirni o'ldirishdi va uning tanasidan Midgardni yaratishdi: go'shtidan - yer, suyaklardan - tog'lar, sochlardan - o'simliklar, miyasidan - bulutlar, bosh suyagidan - osmon, to'rt burchakning har biriga shox qoqishdi va u yerga dverglar mitti Nordri, Sudri, Austri va Vestri ekishdi. Imirning jarohatidan shunchalik ko'p qon oqib chiqdiki, barcha ayoz devlari (hatto Audumla ham) unda cho'kib ketishdi. Faqat Bergelmir va uning rafiqasi qochib qutulishdi va ular yangi turdagi grimtursen avlodi uchun poydevor qo'yishdi.

Odin va uning akalari dunyoni yaratib, uni to'ldirishga qaror qilishdi. Dengiz qirg'og'ida ular ikkita daraxtni topdilar: shumtol va qayin (boshqa manbalarga ko'ra - tol). Shumtoldan erkak, qayindanayolni yasadilar.

Keyin Odin ularga hayot pufladi, Vili ularga aql berdi va Ve ularga qon va pushti yonoqlarni berdi. Shunday qilib, birinchi odamlar paydo bo'ldi: erkak - Ask va ayol - Embla (qarang. Ask va Embla ).

Dengizning narigi tomonida, Midgardning sharqida aslar Yotunxeym mamlakatini yaratdi va uni Bergelmir va uning avlodlariga egalik qilish uchun berishdi.

Vaqt o'tishi bilan aslar ko'payib borishdi, keyin ular o'zlari uchun yerdan baland mamlakat qurdilar va uni Asgard deb atashdi.

Katta Eddaning eng mashhur epik qo'shiqlaridan biri bo'lgan " Völvaning folbinligi " qo'shig'i hech narsa bo'lmagan va faqat "tubsizlik ochilgan" zamonning boshlanishini tasvirlaydi. Keyin Idavyoll maydonida bo'lgan xudolar (Bor o'g'illari) Midgardni qurishni boshladilar. Keyin ular uchta dev-yotunni uchratishdi. Yotun Brimirning qonidan xudolar pakanalarni yaratdilar. Keyin dengiz qirg'og'ida uchta xudo-aslar (Odin, Xoenir, Lodur ) loydan pakanalar tomonidan yasalagan Ask va Embla juftligini ko'rishdi va ularni tiriltirishdi. Uchta ma'buda (Urd, Verdandi, Skuld) esa odamlarning taqdirini belgilab afsonaviy shumtol Iggdrasil ustida runlarni kesib tashladi.

Keyin aslar va vanlar o'rtasidagi birinchi urush sodir bo'ladi, unda Odinning o'g'li Baldr halok bo'ldi.

Sehrli mamlakatlar tasvirlanganidan keyin: Sigyun yashaydigan Hveralund (Hveralund); mittilarning shimoliy qarorgohi Nidavellir (Niðavöllum); keyingi hayot - o'liklarning sohilida (Náströnd), bu yerda ilonlar yashaydigan joy, shu jumladan gunohkorlarning ruhini yutib yuboradigan Nidxyogg. Temir o'rmonda Fenrir tug'iladi, u oxirzamonda, xudolar maskani qonga botganda va quyosh so'nayotganda muhim rol o'ynaydi. Gnipahellirda (Gnipahell) Garm zanjirni uzib chiqadi. Qorong'u kuchlar (yotunlar, olovli gigantlar) janubi-sharqda to'planib, Naglfar kemasida suzib kelishadi. Ularga Xryum, Loki va Surt boshchilik qiladi.

Qo'shiq dunyoning yangilanishi bilan tugaydi. Yer dengizdan ko'tariladi, aslar Idavyoll maydoniga qaytadi, Baldr tiriladi.

Lokining Xel, Yormungand va Fenrirdan tashqari yana bolalari bor edi - uning rafiqasi Sigyundan ikki o'g'li. Ularning ismlari Nari va Narvi edi. Aslar Narvini bo'riga aylantirishadi va u ukasi Narini o'ldiradi. Odinning o'g'li Vali Narining ichaklaridan arqonlar to'qib, ular bilan Lokini qoyaga bog'lashadi. Skadi uning ustiga zaharli ilonni osib qo'ydi va zahar Lokining yuziga tomib turadi. Sigyun u bilan qoladi. U unga zahar tushmasligi uchun uning ustiga kosa tutadi, lekin kosa to‘lgandan keyin uni bo‘shatish uchun orqaga qadam tashlaydi. Ayni damda Lokining yuziga zahar tushadi. Uning talvasalari shunchalik kuchli bo'ladiki, ular zilzilalarni keltirib chiqaradi.

Dunyo tuzilishi 

Dunyoning fazoviy tuzilishi "gorizontal" va "vertikal" komponentlarga ega. Gorizontal proyeksiya odamlar yashaydigan markaziy dunyo ( Midgard -yer) va chekka yerlardan (sharqda Yotunxeym, shimolda Niflxeym, janubda Muspelxeym va g'arbda Vanaxeym) tashkil topadi. Yer atrofida Okean joylashgan bo'lib, u yerda dunyo iloni Yormungand yashaydi.

Vertikal komponentning asosi Iggdrasil bo'lib, u barcha olamlarni bir-biri bilan bog'laydi (Midgard, Asgard, Muspelxeym, Niflxeym va boshqalar). Katta Eddaning "Vyolvaning bashorati" deb nomlangan birinchi qo'shig'ida Jahon daraxtida joylashgan to'qqizta dunyo tasvirlangan.

 Dunyolar-mamlakatlar:
 Asgard - xudo-aslarning samoviy dunyosi.
 Vanaxeym - Vanlar yashaydigan dunyo.
 Yotunxeym - gigant yotunlar dunyosi, Midgarddan sharqda (panjara tashqarisidagi bo'shliq) joylashgan.
 Utgard - transsendental dunyo, Midgard deb atalgan Yerdagi material dunyoga nisbatan "tashqi" dunyo hisoblanadi, u Yotunxeymda joylashgan deb taxmin qilinadi.
 Lesalvxeym - yorqin elflar dunyosi.
 Midgard - bu odamlar yashaydigan o'rta dunyo (Yer).
 Muspellxeym - bu olovli dunyo, unga kiraverishda gigant Surt (Qora) o'tiradi.
 Niflxeym - bu yaratilish boshlanishidan oldin ham tubsizlikda mavjud bo'lgan tuman, abadiy sovuq va zulmat dunyosi.
 Svartalfxeym (Nidavellir) - sverglarning yer osti dunyosi.
 Xelxeym - yer osti dunyosi, o'liklar qirolligi, Xel hukmronlik qiladigan joy.
 Geografik atamalar
 Bivyrost (Bilryost) - Midgardni Asgard bilan bog'laydigan kamalak ko'prigi.
 Valhalla - Asgarddagi Odinga tegishli ulkan ziyofat zali bo'lgan saroy. Afsonaga ko'ra, u yerga halok bo'lgan askarlar yetib kelishgan.
 Vigrid - bu Ragnarok kuni aslar, elflar, eynxeriyalar , yootunlar, Surt, Xel va ularning qo'shinlari uchrashadigan tekislik.
 Xvelgelmir - Niflxeymda paydo bo'lgan va Ginnungagapga oqib o'tadigan zaharli buloq.
 Ginnungagap - ayoz devi Imir tug'ilgan dunyoning tubsizligi.
 Gimle - o'liklarning ruhlari boradigan eng yaxshi xona. Valhalladan balandroq va yaxshiroq. Ragnarok paytida Surt olovi ta'sir qilmaydigan dunyodagi yagona joy. So‘zma-so‘z tarjimasi “Olovdan himoya”, “Saodat maskani”.
 Gyol – tiriklar olamini o‘liklar olamidan ajratib turuvchi daryo.
 Gnipa (yoki Gnipahellir) - Garm yashaydigan g'or.
 Iving - Aslar va Yotunlar o'rtasidagi chegaraddan o'tadigan daryo.
 Iggdrasil - ulkan shumtol daraxti, butun dunyoni bog'laydigan Jahon daraxti. Yggdrasil so'zma-so'z tarjimada "Igg (dahshatli) oti" deb tarjima qilinadi. Igg - Odinning xeytlaridan biri . Taxminlarga ko'ra, Iggdrasil nomi Odinning Runalarga ega bo'lishi haqidagi afsona bilan bog'liq.
 Temir o'rmon - Yotunxeymdagi Angrboda Lokining bolalarini dunyoga keltirgan joylardan biri.
 Urd - dunyo shumtol daraxti Iggdrasil ildizlari ostidan otilib chiquvchi donolik manbai.
 Xoddmimir - Ragnaryok kuni Liv va Livtrasir yashirinadigan bog'dir.
 Alvxeym - bu xudo Freyrning saroyi va yorqin elflarning turar joyi.
 Bilskirnir - "buzilmas" yoki "faqat bir lahzaga yoritilgan" - Asgardning eng katta xonalari bo'lgan Tor zali.
 Folkvang - Asgarddagi ma'buda Freya xonasi, Valhallaga kirmagan o'lik jangchilarning ikkinchi yarmi bu yerga borishadi.

Esxatologiya 
Dunyo tartibi jarayonida xudolar mahluqlar - ilon Yormungand, bo'ri Fenrir va boshqalarni jilovladilar. Ammo dunyoning oxiri yaqinlashganda, bu mahluqlar ozod bo'lishadi, o'liklar kemasi Naglfar suzib keladi, Muspell jangchilari Bivryost kamalak ko'prigi bo'ylab kelishadi va bu ko'prikni vayron qilishadi, bu esa Midgard va Asgardning vayron bo'lishiga olib keladi va oxirgi jang Ragnarok bo'lib o'tadi, unda halok bo'lgan jangchilar xudolar tomonida turib jang qilishadi.

Xudolar va mahluqlar bir-birlarini yo'q o'ldirishadi, olov giganti Surt dunyoni yo'q qiladi, shundan so'ng yangi dunyo paydo bo'lishi kerak. Liv va Livtrasir - Ragnaryok va dunyoning o'limidan omon qolish uchun mo'ljallangan er-xotin bo'lib, ular insoniyatni qayta tiklaydilar.

Bashoratga ko'ra Ragnaryokda quyidagi xudolar ham omon qoladi: Vidar, Vali, Magni, Modi va Ull, Baldr va Xyod esa tiriklar dunyosiga qaytishadi.

Panteon 

Germano-skandinav mifologiyasida Odin bosh xudo hisoblangan. Odindan tashqari yana o'n ikkita xudo bor edi: Tor, Baldr, Tyur, Xeymdall, Bragi, Xyod, Vidar, Vali, Ull, Nyord, Freyr, Loki . Skandinaviya mifologiyasining asosiy ayol qahramonlari - Frigg (taqdirni biladigan Odinning rafiqasi), Freya (sevgi ma'budasi), Idun (oltin yoshartiruvchi olma saqlovchisi), oltin sochli Sif (momaqaldiroq xudosi Torning xotini, serfarzandlik u bilan bog'liq deb taxmin qilinadi) va boshqalar.

 Aslar - Odin boshchiligidagi asosiy xudolar, Asgardda - osmonda joylashgan xudo-aslar mamlakatida yashashadi.
 Vanlar - unumdorlik bilan bog'liq bo'lgan xudolar, bir vaqtlar Aslar bilan dushmanlik qilganlar.
 Tursilar (gigantlar) - yovuzlik timsolidir, aslar bilan qarama-qarshi (yaxshilikning timsoli) hisoblanadi.
 Alvalar - tabiat ruhlari.
 Nornlar - inson taqdirining uchta ma'budasi.
 Urd ("taqdir").
 Verdandi ("bo'lish").
 Skuld ("burch").
 Valkiriyalar - xudo Odinning mulozimlaridan bo'lgan o'n ikkita jangchi qiz; ular janglarni kuzatib boradilar va halok bo'lgan jangchilarning ruhlarini Valhallaga olib ketishadi.
 Bryunxilda - o'lmaslikdan mahrum bo'lgan Valkiriya, jangchi qiz, Sigurdning (Zigfrid) suyuklisi va qirol Gunnarning rafiqasi.
 Geyrskyogul
 Gyondul
 Gunn
 Liod - dev Grimnirning qizi, Volsungning xotini.
 Mehnat (Þrúðr) - Tor va Setning qizi.
 Skyogul
 Xild
 Sigdriva
 Svava

Afsonaviy mavjudotlar 

 Audumla - ilk tirik mavjudotlardan biri bo'lib, yirik Imir bilan birga ayozdan chiqqan va Imirni suti bilan boqqan sigirdir.
 Vaydelotlar - afsonalar va an'analarning saqlovchi-ruhoniylar.
 Veltiezmir - hayvonlar-dunyosi.
 Garm - o'liklar dunyosini qo'riqlagan dahshatli it.
 Gulfaksi - Grungnirning ayg'iri, uni Tor o'g'li Magniga bergan.
 Gutgin - uy egalariga kichik xizmatlar ko'rsatadigan uy ajinasi.
 Yormungand - Lokining farzandi, Midgard (Midgard Serpent) atrofidagi dunyo iloni.
 Zeligenslar - ruhlar - o'rmonlarning homiylari va ularning aholisi; oq liboslarda oq sochli go'zallar sifatida tasvirlangan.
 Aslar va Vanlarning tupurigidan tug'ilgan pakana Kvasir ajoyib donolikka ega edi.
 Nidxyogg - Iggdrasil daraxtining ildizlarini eydigan qora ajdaho.
 Ratatosk - Asgard va Midgard o'rtasidagi vositachi Iggdrisilning tanasi bo'ylab yuguradigan olmaxon.
 Ryubetsal - gnomlar tog' hukmdor-ruhi, reinkarnatsiya in'omiga ega.
 Sexrimnir - Valhallada har kuni so'yiladigan va har kuni qayta tug'iladigan cho'chqa.
 Skinfaksi - Sol aravasiga qo'shilgan ot, quyoshni olib yuradi.
 Sleipnir - Lokining o'g'li, xudo Odin sakkiz oyoqli sehrli oti.
 Tangniostr va Tangrisnir ikki sehrli echki bo'lib, Tor o'z aravasiga qo'shib yuradi; ular hech qachon charchamaydi va eng chaqqon otlardan tezroq yuguradilar.
 Tyalvi - Torning hizmatkori va harbiy yurishlardagi hamrohi.
 Utburd - o'limga qoldirib ketilgan chaqaloqlarning yovuz ruhlari.
 Fafnir - Nibelunglar hazinalarini qo'riqlovchi ajdaho; Zigfrid (Sigurd) tomonidan o'ldirilgan.
 Fenke - sehrli va odamlarga dushman bo'lgan o'rmon gigantlari.
 Fenrir (Fenris) - bahaybat bo'ri, Loki va dev qiz Angrbodaning bolasi; aslar uni zanjirband qildi, lekin Ragnaryok paytida u ozod bo'ladi, quyoshni yutadi, Odinni o'ldiradi, lekin o'zi ham o'ladi.
 Xeydrun - eynxeriyalar ichadigan asal sog'iladigan echki.
 Xolda (Frau Holle ) - Rojdestvo kechalarida Yovvoyi ovda qatnashadigan, yomon odamlarni jazolaydigan va yaxshilarga sovg'alar olib keladigan keksa sehrgar-kampir.
 Xrimfaksi - Mani aravasiga qo'shilgan ot, oyni olib yuradi.
 Hugin va Munin - Skandinaviya mifologiyasidagi qarg'alar juftligi bo'lib, ular Midgard dunyosi bo'ylab uchib, xudo Odin nima bo'layotgani haqida xabar beradi. Qadimgi island tilida Huginn "fikrlash" degan ma'noni anglatadi va Muninn "eslash" (yoki mos ravishda "fikr" va "hotira") degan ma'noni anglatadi.
 Eyktyurnir - kiyik, u Xeydrun echkisi bilan birga Valxallada yashaydi. Uning shoxlari 36 daryoni (Asgard odamlar dunyosi va o'liklar qirolligi uchun 12 daryo) hosil qiladi.
 Eynxeriiyalar - xudo Odin drujinasiga olingan, halok bo'lgan jangchilar.

Qahramonlar, konunglar va boshqa odamlar 

 Gyulfi - afsonaviy shved qiroli, Gifeonning Aslar haqidagi hikoyalarini eshitib, ularni qidirib topadi; uzoq sargardonlardan so'ng, g'ayrati uchun mukofot sifatida u koinotning kelib chiqishi, tuzilishi va taqdiri haqidagi savollariga javob beradigan uchta as (Yuqori, Teng darajadagi va Uchinchi) bilan suhbatlashish imkoniga ega bo'ladi. Gangleri - qirol Gyulfiga berilgan ism, aslar tomonidan suhbat uchun qabul qilingan.
 Groa - sehrgar, mashhur qahramon Aurvandilning rafiqasi, Grungnir bilan dueldan keyin Torni davolaydi.
 Violectrina - Tor qochib ketishidan oldin paydo bo'lgan.
 Volsung - Franklar qiroli Rerirning o'g'li, unga Aslar tomonidan berilgan ism.
 Kriemhilda - Zigfridning rafiqasi .
 Valkiriya Elrun -  rafiqasi 
 Mann - birinchi odam, german qabilalarining ajdodi.
 Nibelunglar - son-sanoqsiz hazinalar to'plagan svergning avlodlari va la'natlangan bu hazinaning barcha egalari.
 Zigfrid (Sigurd) - ko'p yutuqlarga erishgan qahramon.
 Xadding - Odinning maxsus homiyligidan zavqlangan jangchi qahramon va sehrgar.
 Xyogni (Xagen) - qahramon - Reyndagi Nibelunglar hazinasini cho'tirgan Zigfridning (Sigurd) qotili.
 Xelgi - ko'p jasoratlarni amalga oshirgan qahramon.
 Xolt - Skandinaviya qabilalarini olov xudosining g'azabidan va Loki makkorligidan himoya qilgan qadimgi jangchi.
 Ask- aslar shumtoldan yaratgan yer yuzidagi birinchi erkak kishi.
 Embla - aslar tomonidan majnuntoldan (boshqa manbalarga ko'ra qayindan) yasalgan yer yuzidagi birinchi ayol.

Artefaktlar 

 Brisingamen - Aslarning hazinalaridan biri, ma'buda Freyaning sehrli marjonlari.
 Gungnir - Odinning nayzasi, hech qachon nishon yonidan o'tib ketmaydi va u tekkan har qanday odamni o'ldiradi.
 Draupnir - Odinning oltin uzugi.
 Myollnir - har doim qo'lga qaytib keladigan Torning bolg'asi.
 Naglfar - o'liklarning tirnoqlaridan yasalgan kema; uning ustida Xel aslar bilan jang qilish uchun o'liklar shohligidan Ragnaryokda suzib keladi.
 Skidbladnir - gnom Dvalin tomonidan yasalgan kema, dunyodagi eng katta kema edi, lekin u kamarga ulanishi yoki ko'kragiga qo'yilishi uchun buklangan edi.
 Gyallarxorn - Xeymdalning oltin burg'usi. Uning ovozi Ragnayrok boshlanishidan habar beradi.
 Gram - Zigfrid (Sigurd) va uning otasi Zigmundning qilichi.

Madaniyatga ta'siri 
Hafta kunlari ko'pchilik german nomlari qadimgi german xudolarining nomlaridan olingan.

Masalan, ingliz tilida:

 Tuesday (seshanba) - Tyr's (Tiw's) day (Tyur kuni),
 Wednesday (chorshanba) - Odin's (Woden's) day (Odin kuni),
 Thursday (payshanba) - Thor's day (Tor kuni),
 Friday (juma) - Frigg's yoki Freya's day(Freyya kuni),

Nemis tilida :

 Dienstag (seshanba) - Tyur kuni (*Teiwa (Ziu)),
 Donnerstag (payshanba) - "momaqaldiroq" kuni (momaqaldiroq xudosi kuni - ya'ni Tor),
 Freitag (juma) - Freya kuni (Frija),

Fin tilida bu german tillaridan olingan:

 Tiistai (seshanba) - Tyur kuni
 Torstai (payshanba) - Tor kuni
 Perjantai (juma) - Freya kuni.

Manbalar 

 Tacitus Kornelius . Ikki jildda ishlaydi. - L .: Nauka, 1969 yil. - ( Adabiy yodgorliklar ).
 Iordaniya . Gotlarning kelib chiqishi va harakatlari haqida / Per. E. Ch. Skrjinskaya . - M.: Nauka, 1960.
 Beovulf. Oqsoqol Edda. Nibelungs qo'shig'i. - M .: Badiiy adabiyot, 1975 yil. - ( Jahon adabiyoti kutubxonasi ).
 Glazyrina G. V. Shimoliy Rossiya haqidagi Islandiya Viking dostonlari. - M.: Nauka, 1996 yil.
 Islandiya dostonlari. Irlandiya epik. - M .: Badiiy adabiyot, 1972 yil. - ( Jahon adabiyoti kutubxonasi ).
 Islandiya dostonlari. Per. qadimgi Nors tilidan. lang., ed. va kom. A. V. Zimmerling. - M.: Rus madaniyati tillari, 2000.
 Elder Edda / Ed. M.I. Steblin-Kamenskiy. - M.-L.: Nauka, 1963 yil.
 Kichik Edda / Ed. tayyorlash Per. O. A. Smirnitskaya va M. I. Steblin-Kamenskiy . - L .: Nauka, 1970. - ( Adabiy yodgorliklar ).
 Saxo grammatikasi . Daniyaliklarning harakatlari: 2 jildda. I-XVI kitoblar / Per. latdan. A. S. Dosaeva. - M .: rus panoramasi; SPSL, 2017. - 1224 p. - (MEDIAEVALIA: oʻrta asr adabiy yodgorliklari). - ISBN 978-5-93165-369-3 .
 Nibelungs qo'shig'i . - L .: Nauka, 1972 yil. - ( Adabiy yodgorliklar ).
 Skaldlar she'riyati / Ed. tayyorlash S. V. Petrov va M. I. Steblin-Kamenskiy. - L .: Nauka, 1979 yil.
 Islandiya sagalari / ostida. ed. M.I. Steblin-Kamenskiy. - M .: Badiiy adabiyot, 1956 yil.
 Quyosh haqidagi qadimgi Nors qo'shig'i / Per. M. V. Raevskiy // Atlantika. Tarixiy poetikaga oid eslatmalar. - 3-son. - M., 1997 yil.
 Yggdrasil ildizlari. Edda. Sagalar. Skalds / Comp. O. A. Smirnitskaya. - M.: Terra, 1997 yil.
 Snorri Sturluson . Yer doirasi. - M.: Nauka, 1980 yil. - ( Adabiy yodgorliklar ).
 Volsunga dostoni / Per., taxminan. va oldin. B. I. Yarkho . - M.-L., 1934 yil.
 Grettir haqidagi doston / Per. O. A. Smirnitskaya. - M.: Nauka, 1976 yil. - ( Adabiy yodgorliklar ).
 Skandinaviya balladasi. - L., 1978 yil.

Adabiyotlar 

 Ф. LEKIN. Jigarrang . shimoliy mifologiya / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lug'ati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qo'shimcha). - Sankt-Peterburg., 1901 yil. - T. XXXII. - FROM. 248-250.
 Gurevich A. Ya. Tarix va doston. - M.: Nauka, 1972 yil.
 Gurevich A. Ya. "Edda" va doston. - M.: Nauka, 1979 yil.
 
 Qadimgi keltlar va nemislar orasida ayol taqdiri mifologiyasi. - M., 2005 yil.
 Petruxin V. Ya. Qadimgi Skandinaviya afsonalari. — M. : AST : Astrel, 2011. - 463 p.
 Petruxin V. Ya. Vikinglarning afsonalari. - Abris, 2018. - 256 b.
 
 Torp Benjamin . Nordik mifologiyasi / Per. ingliz tilidan. E. S. Lazareva, Yu. R. Sokolova. - 2-nashr. - M.: Veche, 2021. - 560 b. — ISBN 978-5-4484-2539-4 .

Havolalar 

 Германо-скандинавская мифология / Meletinskiy E. M., Gurevich A. Ya. // Dunyo xalqlarining afsonalari : Entsikl. 2 t ichida. / Ch. ed. S. A. Tokarev . - 2-nashr. — M. : Sovet Entsiklopediyasi, 1987. - T. bitta : A-K. - FROM. 284-292.
 Skandinaviya va nemis mifologiyasi. Qadimgi dunyo mifologiyasi entsiklopediyasi .
 "Shimoliy shon-sharaf" sayti .
 Nibelungs qo'shig'i .
 "Elder Edda" sharhlar va rasmlar bilan .
 Konstantin Vasilev muzeyi - Skandinaviya va slavyan mifologiyasi bo'yicha bir qator rasmlar .
 Afsonalar va afsonalar  .
 Yuzlardagi Skandinaviya mifologiyasi .
 Jarinov E. DA. Nemis-Skandinaviya mifologiyasi zamonaviy fantaziya janrining asoslaridan biri sifatida .

Eslatmalar 

Dinning dastlabki shakllari
Nordistika
Hindyevropa mifologiyasi
Germano-skandinav mifologiyasi