Znojmo

Znojmo (Czech pronunciation: [ˈznoimo] ; ) Chexiyaning Janubiy Moraviya viloyatidagi shaharchadir. Unda 33 ming kishiga yaqin aholi istiqomat qiladi. Znojmo janubi-gʻarbiy Moraviyaning tarixiy va madaniy markazi va Janubiy Moraviya mintaqasidagi ikkinchi yirik aholi punktidir. Znojmoning tarixiy markazlari va inshootlari yaxshi saqlanib qolgan va shahar yodgorliklari qoʻriqxonasi sifatida qonun bilan himoyalangan.

Hududiy boʻlinishi 
Derflice, Kasarna, Konice, Mramotice, Nacheratice, Oblekovice, Popice va Přímětice qishloqlari Znojmo tarkibiga kiruvchi maʼmuriy qismlardir.

Tabiiy-geografik joylashuvi 

Shahar Taya daryosining tik chap qirgʻogʻidagi qoya ustida joylashgan boʻlib, viloyat poytaxti Brnodan tahminan 55 km (34mi) janubi-gʻarbda joylashgan. Avstriya bilan chegara yaqinida joylashgan boʻlib, u Vena bilan temir yoʻl va avtomobil magistrali orqali bogʻlangan.

Tarixi 

Bu joydagi qalʼa 9-asrda Buyuk Moraviya imperiyasi davridayoq allaqachon mavjud boʻlgan deb tahmin qilinadi. Taxminan 1055-yildan boshlab Znojmo qalʼasi Moraviyaning Bogemiya yurishi davriadagi Pjemislid knyazligining qarorgohi va janubdagi Avstriyaning Bavariya yurishi bilan chegaradosh strategik muhim nuqta boʻlib xizmat qilgan. 1101-yilda Moraviya gersogi Znojmolik Luitpold qalʼada Ketrinning Rotundasini qurdi.

Znojmo qalʼasi 1145-yilda Bogemiya gertsogi Vladislaus II tomonidan bosib olingan va vayron etilngan. 1190-yilda Dyuk Konrad II oʻrta asrlardagi Ostsiedlung harakatining bir qismi sifatida Znojmoda Premonstratensian Luka Abbeyga asos soldi, bu nemis tilida soʻzlashuvchi muhojirlarni joylashtirish markaziga aylandi. 

Znojmo haqida birinchi yozma ravishda 1226-yilda eslatib oʻtilgan. Qirollik shaharchasi Znojmo 1226-yildan biroz oldin Chexiya qiroli Ottokar I tomonidan qayta qurilgan qalʼa oldidagi tekisliklarda tashkil etilgan va mustahkamlangan. Bu Moraviyadagi birinchi qirollik shahri edi.

Shahar gussitlar urushidan zarar koʻrmasdan omon qoldi va gullab-yashnadi. 15—16-asrlarda istehkomlar tarkibida yer osti yoʻlaklari tizimiga ega boʻlgan shahar fuqarolari uchun uylarning tarmoqlari qurilgan Uygʻonish davri va undan keyingi gotika uslubida qurilgan uylar hozirgacha saqlanib qolgan. Biroq rivojlanish Oʻttiz yillik urush tufayli toʻxtagan. Znojmo bir necha marotaba bosib olingan va talon-toroj etilgan. uni qayta tiklash uchun 100 yillab vaqt ketgan.

19-asrdan boshlab Znojmo 1809-yil 12-iyulda Znaim jangidan soʻng, imperator Napoleon va arxgertsog Charlz oʻrtasida yetti kun davom etgan hal qiluvchi Vagram jangidan soʻng Znaim sulhini oʻtkazish joyi sifatida tanilgan.

Birinchi jahon urushi tugaganidan beri Znojmo yangi tashkil etilgan Chexoslovakiya davlati tarkibida edi, 1938-1945-illarda nemis fashistlari ishgʻoli paytida u Reyxsgau Niederdonau tarkibiga kiritilgan. Shaharning nemis aholisi 1945-ilda Benesh farmoni bilan quvib chiqarilgan.

Demografiyasi

Iqtisodiyoti 
Znojmo mahalliy yetishtirilgan bodring bilan mashhur, haqiqiy shirin-nordon va aahchiq tuzlangan tuzlamari 1571-yilda Abbot George tomonidan yoʻlga qoʻyilgan. Bodringning mahalliy turi, yetishtirish usuli, tuprog‘i, iqlim sharoiti, qayta ishlanishi, shuningdek, qadoqlanishi ham o‘ziga xos taʼmga ega.

Qulay iqlim sharoiti tufayli shahar vinochilik va meva yetishtirishda ham muvaffaqiyat qozonmoqda. Znojmo vino mintaqasining uzumchilik markazi.

Transporti 
Temir yoʻl liniyalari uch yoʻnalishga boʻlingan temir yoʻl stantsiyasi mavjud: Břeclav, Okříšky va Retz .

Madaniyati 

Znojmo har sentyabr oyida boʻlib oʻtadigan Znojmo Vintage festivali bilan mashhur. Festivalning asosiy diqqatga sazovor joyi 1327-yilda Bogemiya qiroli Jonning Znoymoga tashrifi xotirasiga bagʻishlangan tarixiy paraddir

Har yili oʻtkaziladigan bodring bayrami mintaqada bodring yetishtirish mavsumiga bagʻishlangan.

Sport 
1. SC Znojmo FK — Moraviya-Sileziya futbol ligasida (Chexiya futbol ligasi tizimining 3-bosqichi) ishtirok etuvchi mahalliy futbol klubi.

Orli Znojmo — Chexiya Liga-2da oʻynaydigan xokkeyjamoasi

Diqqatga sazovor joylar 

Avliyo Nikolayning Gothic cherkovi va kech Gothic Town Hall minorasi eng taniqli diqqatga sazojoylardir. Asl cherkov taxminan 1100-yilda tashkil etilgan va uning oʻrniga 1338-yildan 15-asr oxirigacha asta-sekin yangi cherkov qurilgan. Shahar maʼmuriyati, uning balandligi  baland minora, 1445—1448-yillarga tegishli.

Thaya daryosi vodiysiga oʻrta asrlar shahrining chekkasida, Přemyslid gersoglari tomonidan asos solingan, 11-asrga oid Znojmo qalʼasi joylashgan. Přemysl gersoglari tomonidan foydalanilgan qalʼaning oxirgi va qadimiy qoldiqlari Avliyo Ketrinning Romanesk Rotundasi boʻlib, uning ichki qismi Muqaddas Kitobdagi sahnalarni aks ettiruvchi va Plowman Pryemysl hayotini aks ettiruvchi 11-asr freskalari bilan qoplangan.

Eski shahar hududi ostida 14-15-asrlarda mudofaa maqsadlarida maxsus qurilgan xandaqlar va quduqlar, drenajlar, kaminlar, qopqon eshiklari va qalʼadan tashqariga chiqish yoʻllarini oʻz ichiga olgan bogʻlangan oʻtish yoʻllari va yertoʻlalarning keng labirintlari joylashgan. Katakombalar Chexiyadagi eng katta yer osti yoʻlaklari va yertoʻlalar tizimi boʻlib, ular deyarli  uzunlikda va 4 darajagacha chuqurlikda.

Archangel Maykl cherkovi, tahminan, 12-asrda qurilgan. Bu shahardagi Avliyo Nikolay cherkovidan keyin ikkinchi eng ahamiyatli va qadimiy cherkovdir. Cherkov birinchi marta 1226-yilda tilga olingan va 1508-yilda oxirgi gotika uslubida butunlay qayta qurilgan. U milliy ahamiyatga ega yodgorlik hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 

 

Chexiya shaharlari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda