Mavritaniyada quldorlik

Mavritaniyada qullik 1981-yilda bekor qilingan (Mavritaniya dunyoda ruxsat etilgan oxirgi mamlakat edi), lekin amalda hokimiyat buni inkor etishiga va davlatning 2007 yilda qullikni taqiqlashga urinishiga qaramay, quldorlik yakun topmagan. Oldin qul boʻlgan negrlarning avlodlari arablarga tegishli boʻlgan „xaratin“ kastasini tashkil qiladi. Qullik irsiydir: qullarning farzandlari ota-onasining xoʻjayinlariga tegishli, hatto de-yure ozod qilingan qullar ham topgan pullarini boshqarishga qodir boʻlmaydilar. Mavritaniyada qullikni bekor qilishga birinchi urinish 1905 yilda fransuz mustamlaka hokimiyati tomonidan qilingan.

Qullarning soni va joylashuvi 

Mamlakatda qullar soni 600 ming kishidan iborat boʻlib, aholining 20 foizini (bolalar, ayollar va erkak qullar) tashkil qiladi, bu dunyodagi eng yuqori foiz . Biroq Mavritaniya hukumati qullar mavjudligini inkor etadi va qullarga egalik qilish noqonuniy boʻlsa-da, majburiy mehnat taqiqlanmagan. Qullarning tipik kasbi chorva mollarini boqish, dalada ishlash va uyda xizmatkorlik qilishdir. Mamlakatda suv sotish ham odatda, qullar tomonidan amalga oshiriladi.

Qullikka qarshi bir qancha tashkilotlar, jumladan Al-Xor (arab. الحر), „Initak“ (arab. إنعتاق), „SOS-esklav“ va kichik siyosiy partiya „Action pour le changeman“. AQSh hukumati, „ Qullarni ozod qilish “ abolitsionist tashkiloti prezidenti Kevina Beylza soʻzlariga koʻra, bu muammoni bostirishga harakat qilishmoqda. Mavritaniya hukumati 1999 yilda Inson huquqlari boʻyicha Komissariyatni tuzdi, ammo bu organ tomonidan biron bir harakatga oid maʼlum bir holat yoʻq.

Politsiya xodimlarining qullikda ishtirok etishi, shuningdek, majburiy mehnat va qullikka jalb qilingan nohukumat tashkilotlari faollarining qamoqqa tashlanishi haqida xabarlar bor. Hukumat ommaviy axborot vositalarida „qul“ soʻzini ishlatishni taqiqlagan. Davlatning butun tarixida faqat bittagina qul egasi javobgarlikka tortilgan.

2009-yilning noyabr oyida Mavritaniyaga BMTning maxsus missiyasi etib keldi, ular mamlakatdagi qullik bilan bogʻliq vaziyatni baholadi, keyinchalik xulosalar 2010-yil avgust oyida Inson huquqlari boʻyicha kengashga taqdim etildi.

Sabablari 
Mavritaniyada qullikni tugatish qiyin boʻlgan baʼzi sabablar:

 Koʻpgina qullar savodsizlik, qashshoqlik va chekka aholi punktlarida yashash tufayli izolyatsiya qilingan, ular qullikdan tashqarida hayot mumkinligini bilishmaydi.
 Katta choʻlga ega mamlakatda qonun ustuvorligini saqlash qiyin.
 Qashshoqlik ozod qilingan qullarning oʻzini taʼminlashga toʻsqinlik qiladi.
 Qullar oziq-ovqat va kiyim-kechak uchun xoʻjayinlariga bogʻliq.
 Mamlakatning koʻp qismini egallagan choʻlda oilani tark etish bilan birga qochish ham qiyin.
 Koʻpchilik qullik Mavritaniya jamiyatining bir qismi ekanligiga ishonishadi.
 Shuningdek, islomda mahalliy qul o‘z xo‘jayiniga tegishli bo‘lsagina jannatga kirishi mumkin, degan keng tarqalgan talqin mavjud (garchi haqiqatda islom musulmon qullarni ozod qilishga undaydi).

Qulning qulligini isbotlash yukini yuklaydigan Mavritaniya qonunlari, jabrlanuvchidan tergov boshlanishidan oldin shikoyat qilishini talab qiladi, shuning uchun inson huquqlari tashkilotlarigarchi qullarning aksariyati savodsiz boʻlishiga qaramay jabrlanuvchi nomidan buni qila olmaydi.

Oʻtmishda qullarga ega boʻlgan „SOS-eksklav“ rahbari Abdel Nosir Uld Etmanning soʻzlariga koʻra, baʼzi qullar taqdirini tugʻilishdan oldin muhrlangan deb hisoblashadi va ozodlik gʻoyasiga qarshi ham boʻlishadi. Qullikka qarshi kurash, politsiyaning qul egalari tomonida ekanligi, shuningdek, kaltaklash, hibsga olish va qiynoqqa soluvchi faollarga qarshi harakat qilishi bilan yanada murakkablashadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
Mavritaniya aholisi hayoti
Qullar