MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Nemolchi.uz

Nemolchi.uz (, , ; 2017-yilda tashkil etilgan) — Oʻzbekistonda yuz berayotgan ayollarga nisbatan zoʻravonlik harakatlariga qarshi kurashuvchi feministik loyiha. Loyiha asoschisi va direktori — Irina Matviyenko. Nemolchi.uz nodavlat notijorat tashkiloti emas, balki matbuot nashridir. 2017-yildan beri shov-shuvlarga sabab boʻlgan bir qancha voqea-hodisalar tafsilotini ochiqlab borishi ortidan xalqaro darajada mashhurllikka erishgan.

Tarixi 
Nemolchi.uz, dastlab 2017-yilda Facebook ijtimoiy tarmogʻida oʻz faoliyatini boshlagan. Loyihaning asosiy vazifasi Oʻzbekistonda ayollar huquqlari haqida odamlarning xabardorligini oshirishdan iborat. Loyihaga murojaat etuvchilarning aksari ayollarni tashkil etadi.

Nemolchi.uz NNT sifatida roʻyxatdan oʻtmagan. Oʻzbekistonda nodavlat notijorat tashkilotni roʻyxatdan oʻtkazish oson emas, bundan tashqari, NNT ishi qattiq nazorat qilinadi. Nemolchi.uz sayti matbuot xizmati sifatida roʻyxatdan oʻtgan. Ushbu loyihada 10 nafar koʻngilli faoliyat yuritadi (2022-yil).

Loyiha Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligidan mamlakatda qiynoqqa solish, jismoniy va ruhiy zoʻravonlik bilan bogʻliq moddalar boʻyicha qoʻzgʻatilgan jinoyatlar soni toʻgʻrisidagi maʼlumotni berishini iltimos qilgan. Biroq, vazirlik bu kabi maʼlumotlarni ulashish maqsadga muvofiq emas deb hisoblagan.

Nomlanishi 
Loyiha asoschining taʼkidlashicha, Oʻzbekistondagi 2017-yilgi islohotlar koʻlami ayollar huquqlarini himoyalash jarayonlarini qamrab olmagan. 2019-yilgi islohotlar davomida esa ayollar masalalariga yetarlicha eʼtibor qaratilmagan. Shu sababli, uning oʻzi ayollar huquqlari himoyasi uchun harakat qilishni va ushbu loyihani tashkil etishni xohlaydi. Nemolchi.uz uning fikriga kelgan birinchi nom boʻlgan va shu nomni tanlagan.

Asoschisi 

Irina Aleksandrovna Matviyenko — oʻzbekistonlik jurnalist, jamoatchilik faoli, bloger, ayollarga nisbatan zoʻravonlik haqida hikoya qiluvchi Nemolchi.uz loyihasi asoschisi. Oʻzbekistonda sodir etilayotgan ayollarga qarshi zoʻravonliklarga qarshi harakat qiluvchi huquq himoyachisi. NeMolchi.uz loyihasi ortidan bir necha oʻlim tahdirlari nishoniga aylangan. Shu bois, bloger Oʻzbekistonni tark etadi hamda Gruziyada yashashga qaror qiladi. Ozodlik.orgga bergan intervyusida Oʻzbekistonga qachondir qaytishini taʼkidlaydi.

Manbalar

Havolalar 
 
 Nemolchi.uz Telegramda
 Nemolchi.uz Facebookda

Ayollarga nisbatan zo‘ravonlik O‘zbekistonda
Gender tengligiga aloqador maqolalar
Feminizm
Muhsin Navbogʻchiyoniy

Muxsin Navbogʻchiyoniy (; . 1879-yil Samarqand viloyati, Rossiya imperiyasi — 1911-yil Buxoro viloyati) — tojik pedagogi, pedagog, jurnalist va jadidchi.

Biografiyasi 

Muhsin Navbogʻchiyoniy 1879-yilda Samarqand shahrining janubi-gʻarbiy chekkasida joylashgan tojiklarning Navbogʻchiyon () qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan. Muhsinning otasi Sayjalolning katta yer maydoni va sabzavot, tarvuz va mevalar yetishtiriladigan bogʻi bor edi. Muhsin yoshligidan otasiga ishda yordam bergan. Nisboy oʻz nomi bilan tugʻilib oʻsgan Navbogʻchiyon (yoki Navbagʻchiyon) qishlogʻidan qarzdor boʻlib, u hozir Samarqand shahrining (eng katta mahallalaridan biri) hisoblanadi.

U Samarqanddagi madrasalardan birida tahsil olib, u yerda islom va baʼzi dunyoviy ilmlarni oʻrgangan, arab tilini oʻrgangan, fors tilini ham kamolotga yetkazgan. U ham oʻzbekcha gapirardi.

19 yoshida otasi va bir qancha qarindoshlari bilan Makka va Madinaga haj ziyorat qildi va Arabistonga ketayotib Islom olamining Marv, Mashhad, Karbalo, Bagʻdod, Jidda, Nishopur, Isfahon va Sheroz kabi koʻplab mashhur shaharlarini ziyorat qildi. U Xoja unvonini oldi va Xoja Muxsin nomi bilan ham mashhur boʻldi. Samarqandga qaytgach, u ilm-fanga jiddiy qiziqib, bir qancha samarqandlik maʼrifatparvarlar, jumladan, keyinchalik jadidlar nomi bilan mashhur boʻlgan Xoʻja Muin bilan yaqindan tanishdi. Yangi uslubdagi maktablarda dars bera boshladi, darsliklar yozishda qatnashdi.

1906-yilda Buxoro amirligining poytaxti Buxoroga koʻchib oʻtadi va u yerda shahar madrasalaridan birida mudarrislik qiladi. Buxoroda Sadriddin Ayniy bilan uchrashadi. Oʻsha davrda Buxoro jadidlarining yashirin gazetalarida Muhsinning maqolalari taxalluslar bilan bosilib turardi. Jadidlar taʼqibi boshlanganiga qaramay, u Buxoroda qoldi.

Vafoti 
Muhsin Navbogʻchiyoniy 1911-yil 32 yoshida kasalligi sababli Buxoro viloyatida vafot etgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 

Buxoroda vafot etganlar
1911-yilda vafot etganlar
Samarqandda tugʻilganlar
1879-yilda tugʻilganlar
Fitrat Zarduz

Fitrat Zarduz Samarqandiy (1657-yil, Samarqand, Buxoro xonligi — XVIII asr boshi, Buxoro, Buxoro amirligi) — forsiy tilda ijod qilgan Buxoro xonligi davri shoiri.

Biografiyasi 
Fitrat Zarduz 1657-yil Samarqandda zardoʻzlik oilasida tavallud topgan va zardoʻzlik hunarni oʻrgangan. Forsiy tilida ijod qilgan. Fitrat sanʼatkor shoir boʻlib, umrini Zarduz oldida oʻtkazgan. Shuning uchun u oʻziga yarasha Zarduz taxallusini tanlagan. Mirobid Sayido Nasafiy bilan bir qatorda saroy va sufiylik sheʼriyati tanazzulga uchragan davrda Subxonqulixon davrida shahar hunarmandlari orasida paydo boʻlgan forsiy sheʼriyatining rang-barang vakillaridan biri boʻlgan.

Fitratning „Tolibu matlub“ qissasi sevgi haqida boʻlib, oʻtmish shoirlarining ishq hikoyalariga amal qilib kuylangan. „Tolibu matlub“ning oʻtmishdagi yozuvchilar ishqiy hikoyalaridan bir katta farqi shundaki, avvalo, uning bosh qahramonlari jamiyatning quyi tabaqa vakillaridir. Bu hikoyada hunarmand Tolibning malika Matlubga muhabbati haqida hikoya qilinadi. Matlubni goʻzalligi, halol mehnati, goʻzal sanʼati bilan xursand qiladigan Tolib.

Hikoya 850 misradan iborat boʻlib, Tolib va ​​Matlubning muvaffaqiyatsiz muhabbati tasvirlangan. Hikoyada hunarmandning gʻururli mehnati va hunarmandning shon-shuhrati, insonning pokiza muhabbati tarannum etilgan. Bu qissa tojik mumtoz adabiyotining eng dilga toʻla ishq qissalaridan biri boʻlib, butun samimiyati, nafisligi bilan insonning pokiza muhabbati madh etilgan.

1687-yil Buxoroga joʻnab ketdi va u yerda mahalliy madrasaga oʻqishga kirdi. U yerda oilali boʻldi va umrining oxirigacha yashadi. Maʼlumki, moddiy qiyinchiliklar tufayli u uyini sotishga majbur boʻlgan — xaridor uni aldagan, buning uchun Samarqandiy uni kinoyasida masxara qilgan.

Fitrat Zarduz XVIII asrda Buxoroda vafot etadi.

Manbalar 
Buxoroda vafot etganlar
XVIII asrda vafot etganlar
Samarqandda tugʻilganlar
1657-yilda tugʻilganlar
Qulibek Topchiboshi

Qulibek Topchiboshi — Buxoro xonligining elchisi, 1717-yilda Rossiyaga kelgan va podsho Pyotr I tomonidan shaxsan qabul qilingan.

Faoliyati 
1714-yildan boshlab Rossiya davlatidan Oʻrta Osiyo xonliklariga qiziqish kuchaydi. Cherkasskiyning Xivaga borishi Buxoro xoni Abulfayzxon saroyida ham maʼlum boʻldi. Bu uning toʻgʻridan-toʻgʻri Buxoro xonligi chegaralarida rus otryadlarining paydo boʻlishi mumkinligi haqidagi xavotirini tushuntiradi. 1717-yilda u elchi Qulibek Topchiboshini savdogar Asan bilan birga rus podshosiga yuboradi. Maʼlumki, elchi Qulibek Topchiboshining onasi — Dariya Buxoroda rus asirida boʻlgan va hatto pravoslav dinini saqlab qolgan. Otasi xonlikdagi oʻzbek urugʻidan. Moskvada qisqa boʻlgandan soʻng Qulibek boshchiligidagi xon elchixonasi 1717-yil 26-iyunda Peterburgga yetib keldi. Elchi bilan birga „35 xon xalqi, 15 elchixona ahli, 10 savdogar“ bor edi.

Pyotr I elchini qabul qila olmadi, chunki u chet elda safarda edi, faqat qaytib kelganidan keyin, 1717-yil 2-oktyabr, yakshanba kuni Pyotr I Senatda elchini rasman qabul qildi. Elchi Pyotr Ini shvedlar ustidan qozonilgan gʻalabalar bilan tabrikladi. Qulibek elchiligining eng muhim nuqtalaridan biri buxorolik savdogarlar uchun yozilgan ariza edi. Xonning maktubida Abulfayzxon rus podshosidan Astraxanda hibsga olingan fuqarolarini ozod qilishni soʻradi. Buyuk Pyotr shunday dedi: „Agar xohlasangiz, biz buyuk suveren boʻlgan davlatlarimiz oʻrtasida doʻstlik va yaxshi niyat saqlanib qolishi uchun biz buni mamnuniyat bilan qabul qilamiz va biz sizni ishontiramiz. Qachonki Astraxandan Buxoroga tekin yoʻl boʻlsa, oʻzimizdan elchimizni sizga joʻnatamiz“.

Natijalari 
Pyotr Ining muvaffaqiyatsiz missiyasidan keyin Xiva bilan munosabatlarning keskin yomonlashuvi sharoitida. B. Cherkasskiy Buxoro xonligi bilan aloqalarni mustahkamlashga qaror qiladi va hibsga olingan deyarli barcha buxorolik savdogarlarni ozod qiladi. Topchiboshi oʻz missiyasi natijasida oʻz elchixonasining deyarli barcha vazifalarini hal qildi. Astraxanda hibsga olingan buxorolik savdogarlar ozod qilindi, unga zarur qurollarning bir qismini sotib olishga ruxsat berildi (XVII asrdan boshlab). Oʻrta Osiyo xonliklariga oʻqotar qurol va porox sotish taqiqlangan edi, u Aleksandr Cherkasskiyning Xiva ekspeditsiyasi va Buyuk Pyotr Ining Oʻrta Osiyoga oid rejalari haqida ham zarur maʼlumotlarni toʻplagan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 A. A. Andreev, K PROBLYeMYe DAROOBMYeNA V KONTYeKSTYe ROSSIYSKO-BUXARSKIX OTNOShYeNIY V EPOXU PYeTRA I. NA PRIMYeRYe POSOLSTVA KULI BYeKA TOPChI-BAShI V 1716-1719 gg. // Lavrovskiy sbornik: Materiali XXXVIII i XXXIX Sredneaziatsko-Kavkazskix chteniy 2014-2015 gg. Etnologiya, istoriya, arxeologiya, kulturologiya. — SPb.:MAE RAN, 2015
Buxoro xonligi
Oʻzbekiston tarixi
Buxoro xonligi kishilari
Buxoro
Irina Matviyenko

Irina Aleksandrovna Matviyenko (1982-yil 13-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik jurnalist, aktivist, bloger, ayollarga nisbatan zoʻravonlik haqida hikoya qiluvchi Nemolchi.uz loyihasi asoschisi. Oʻzbekistonda sodir etilayotgan ayollarga nisbatan zoʻravonliklarga qarshi harakat qiluvchi huquq himoyachisi. NeMolchi.uz loyihasi ortidan bir necha oʻlim tahdirlari nishoniga aylangan. Shu bois, bloger Oʻzbekistonni tark etadi hamda Gruziyada yashashga qaror qiladi. Ozodlik.orgga bergan intervyusida Oʻzbekistonga qachondir qaytishini taʼkidlaydi.

2019-yilda Saxarov stipendiyasi tomonidan moliyalashtirilgan Yevropa parlamenti & Venetsiya Inson huquqlari maktabi hamkorlikdagi tadbirida qatnashish uchun 14 nafar inson huquqlari himoyachilaridan biri sifatida tanlangan. 2022-yilgi „Future Leaders Invitation Program“ (Kelajak liderlarni jalb qilish dasturi) laureati.

Oʻlim tahdidi 
Irina Matviyenko 2023-yilning 24-aprel sanasida Telegram ijtimoiy tarmogʻi orqali nomaʼlum shaxs tomonidan o‘lim tahdidiga duch keladi. U bu haqida mahalliy ichki ishlar boʻlimiga 28-aprel kuni xabar beradi. 3-may sanasida esa O‘zbekistonni vaqtincha tark etgani haqida eʼlon qildi.

Tahdid xabari olinganida va undan keyingi kunlarda oʻzini qanday his qilganligi haqida bloger shunday deydi:

OAV feministga qilingan tahdidga sabab oʻlaroq Xorazm viloyatidagi mansabdor shaxslarning 3 nafar voyaga yetmagan qizlarga nisbatan jinsiy zoʻravonlik qilgan holatini keltirishadi. Chunki aynan nemolchi.uz loyihasi ushbu zoʻravonlik haqida eng birinchilardan boʻlib bong urib chiqqan nashrlardan biri boʻlgan.

Zoʻravonlikka uchragan qizlarga nisbatan deputatlarning pozitsiyadan xafsalasi pir boʻlgan Matvienko shunday deydi:

Mukofotlari 
Bloger 2020-yilning 7-dekabr sanasida Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan Oʻzbekiston Adliya vazirligi tashabbusi bilan „Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish tizimini tubdan takomillashtirish toʻgʻrisida“gi Prezident Farmoni asosida taʼsis etilgan „Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi“ koʻkrak nishoni bilan mukofotlangan. Bu unvon bilan taqdirlanganlar bazaviy hisoblash miqdorining 4 baravari miqdorida bir martalik pul mukofoti bilan ragʻbatlantirilishadi.

Manbalar

Havolalar
 Irina Matviyenkoning shaxsiy Facebook sahifasi
 Irina Matviyenkoning shaxsiy Instagram sahifasi

Oʻzbekistonlik blogerlar
Feministlar
Agnostiklar
Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi

„Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi“ koʻkrak nishoni bilan jamiyatda aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga munosib hissa qoʻshgan davlat organlari va tashkilotlar xodimlari aholining huquqiy savodxonligini oshirishda koʻrsatgan xizmatlari uchun taqdirlanadilar.

Tavsifi 
 „Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi“ koʻkrak nishoni diametri 34 millimetrli doira shaklida boʻlib, mis qotishmasidan tayyorlanadi. Koʻkrak nishonining old tomoni markaz qismida odam shaklidagi tilla rangda adolat ramzi boʻlgan tarozi tasvirlangan. Tarozi adolat, odillik va qonuniylikni anglatadi.
 Tarozining pastki qismida beshta chiziqdan iborat yoʻl tasvirlangan boʻlib, ular adolat va haqiqatga eltuvchi yoʻllarni bildiradi.
 Koʻkrak nishonining aylanasi boʻylab zarhal hoshiya bilan oʻralgan sariq rangdagi doira ichida „NUQUQIY TARGʻIBOT ISNLARI AʼLOCNISI“ soʻzlari tilla rangda yozilgan. Harflarning balandligi 2,3 millimetr, yozuvlar zarhallangan. Uning pastki qismi markazida faxr-iftixor va sharaf maʼnolarini ifoda etuvchi dafna yaproqlari tasvirlangan.
 Koʻkrak nishonining orqa tomoni markazida olti qatorda harflarning balandligi 2 millimetr boʻlgan „Nuquqiy madaniyatni yuksaltirishga qoʻshgan munosib hissasi uchun“ soʻzlari yozilgan. Koʻkrak nishonining qalinligi 2,2 millimetr. Tasvirlar va yozuvlar qavariqdir. Koʻkrak nishoni old va orqa tomonlarining chetlari qavariq doira bilan oʻralgan. Koʻkrak nishoni halqa va ilmoqchalar yordamida toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi qadagʻichga ulangan.
 Qadagʻichning eni — 26 millimetr, boʻyi — 17 millimetrdan iborat. Qadagʻich eni 22 millimetrli shoyi lenta bilan qoplangan boʻlib, lentaning markazidan eni 6 millimetrli koʻk yoʻl oʻtgan. Uning har ikki tarafidan eni 1 millimetrli koʻk, eni 2 millimetrli yashil va eni 5 millimetr boʻlgan oq rangdagi yoʻllar tushirilgan. Qadagʻichning orqa tomoniga koʻkrak nishonini kiyimga taqib qoʻyish uchun toʻgʻnogʻich koʻrinishidagi moslama oʻrnatilgan.

Manbalar

Havolalar  
 Yoshlar ishlari agentligi xodimi “Huquqiy targʻibot ishlari a’lochisi” koʻkrak nishoni bilan taqdirlandi  
 “Huquqiy targ`ibot ishlari a`lochisi” ko`krak nishoni o`z sohiblariga topshirildi
Sulton Mirhaydar Pochchi

Sulton Mirhaydar Pochchi — Yassaviylik tariqatining koʻzga koʻrinarli vakillaridan biri boʻlib, uning asl toʻliq ismi Amir Xoja Shamsiddin Mirhaydar Ali Xoja Haydar Xurosoniydir. U hijriy 673-yil, milodiy 1275-yilda Xurosonda, Shoʻrdaryo boʻyidagi Qoyim (Qayn) shahrida Jamoliddin Shayx ismli madrasa mudarrisi xonadonida 4-farzand sifatida tavallud topgan. Xoja Shamsiddin Mirhaydar 4 yoshida maktabga borgan, besh yoshida alifbo va yozuvni oʻrgangan, toʻqqiz yoshida Qurʼonni yod olgan. U keyinchalik Makka va Madinada Misrda, Quddusda yashab, ilm olgan. Tahsillar natijasida Xoja Shamsiddin Mirhaydar,, faqih olim'' darajasiga yetishgan. Injil, Tavrot, Zabur, Quronni mukammal yod olgan. Arabiy Forsiy, yahudiy, turkiy tillarda soʻzlashish oʻqish va yozishni bilgan. Xoʻja Shamsiddin 30 yoshida Balxdan Qunduzga, soʻng Chorjoʻyga kelgan. Bu yerda u zodni Xubbi Xoja, Hasan Xoja va Polvoni Ahmad kutib olgan. Ular Sulton Xoja Shamsiddin Mirhaydarni Xorazmga yassaviya tariqatining piri komillaridan biri Hakim ota- Sulaymon Bokirgʻoniy huzuriga Olib borishgan. Bu yerda Xoja Shamsiddin qirq kun xatmi Quron bilan mashgʻul boʻlgan. Bir yildan soʻng, yani 31 yoshida Sulton Xoja Shamsiddin Mirhaydar Buxoroga yoʻl olgan. U zod Buxoroda fikrimizcha Qorakoʻlda ham muayyan muddat yashagandan soʻng Kasbiga koʻchib ketsada, uning hayoti Qorakoʻl va xususan Mirobariq qishlogʻi bilan bogʻliq boʻlgan. Sulton Xoja Shamsiddin Mirhaydarning jufti halolaridan biri qishloq keksalarining fikricha shu qishloqdan boʻlgan va bu nikohdan Shoxmirzo ismli oʻgʻil tugʻilgan. Shoxmirzo ham uch nafar oʻgʻil koʻrgan. Ulardan Qorakoʻl va Olotning ayrim qishloqlarida, Buxoro shahri atroflarida yashavchi bugungi kunda Mirhaydariy deb atalgan xoʻjalar tarqalgan. Sulton Mirhaydar tomonidan 1938-yilda qurdirilgan Mirobarik qishlogʻidagi mahobatli masjid va xonaqoh buzilgan paytda ularning 635yil oldin yani 1303yil atrofidagi Sulton Mirhaydar tomonidan yozuv chiqganligini qishloq keksalari eslashardi. Bir — ikki yillik tafovutni inobatga olmaganda, manbalardagi va inshootlardagi Sulton Mirhaydarning hayotiga oid maʼlumotlar mos keladi.

Sulton Mirhaydar oʻz oxirgi maskan tutgan Kasbiyda hijriy 766, yoxud milodiy 1366-yilda 92 yoshida vafot etgan. Qabr toshida uning nasl nasabi quyidagicha tasvirlangan: ,, Amir Shamsiddin Haydar amirul kabirul karim ibn Jamoliddin ibn Shamsiddin amir ul- kabr Haydar al- Husayn Nasafiy ibn amir Ahmad ibn Said amir Husayn ibn amir Abdulloh ibn amir Jaafar ibn Ibrohim Murtazo i bn amir Muso al- Kozim ibn amir Imom Jafar Sodiq ibn Imom Bokir ibn imom zayn ul- obidin ibn Imom Husayn ibn Hazrati Ali Murtazo roziallohu taalo(ramazon oyi 766 hijriy)

Mirhaydar Pochcho Qurdirgan masjid va xonaqoh shu bilan birga qabristonga uzotning nomlari berilgan. Qabriston Buxoro viloyati Qorakul tumanidagi Dargʻali QFYdagi Mirobariq qishlogʻi chegarasida joylashgan. Qabristonga Mirhaydar pochcho nomi berilgan. Qabriston maydoni 1.4 gektar.

Yana qarang
Sulton Mirhaydar majmuasi

Manbalar
Nariman Jelyalov

Nariman Enverovich Jelyalov yoki Jelal (; ; 27-aprel, 1980-yil, Navoiy, Buxoro viloyati) — ukrainalik qrim-tatar siyosatchisi, oʻqituvchi, siyosatshunos va jurnalist. Qrim-tatar xalqi majlisi raisining oʻrinbosari (2013-yildan), axborot-tahlil boʻlimi rahbari.

Biografiyasi 

Jelyalov Oʻzbekiston SSR Navoiy shahrida tugʻilgan. 1989-yildan oilasi bilan Qrimda yashagan. Jankoydagi maktabda tahsil olgan. Keyin 2005-yilda I. Mechnikov nomidagi Odessa milliy universitetini siyosatshunoslik mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

U „ATR“ telekanalida boshlovchi, „Avdet“ respublika gazetasining muxbiri boʻlib ishlagan va Simferopol xalqaro maktabida tarix va huquqdan dars bergan. Shuningdek, siyosatshunoslikni ham o‘qigan va majlis deputati bo‘lgan.

2012-yilda u 2-majoritar okrugi boʻyicha Ukraina Oliy Radasi deputatligiga nomzodini qoʻygan, biroq saylovga 11 kun qolganida oʻz nomzodini qaytarib olgan.

2013-yil noyabrida Refat Chubarov parlament rahbari etib saylanganidan keyib Jelyalov tashkilot rahbarining o‘rinbosarlaridan biriga aylandi.

2014-yilda Qrim Rossiyaga qo‘shib olinib, Majlis raisi Chubarov va Qrim-tatar xalqining norasmiy rahbari Mustafo Jemilevga uning hududiga kirish taqiqlanganidan so‘ng, Jelyalov Qrimdagi parlamentning eng yuqori martabali aʼzosi va tashkilotning amalda rahbari boʻldi.

2021-yil 4-sentyabrda Simferopol tumani, Pervomayskoye qishlog‘idagi uyida Rossiya xavfsizlik kuchlari tomonidan hibsga olingan.

Mukofotlar va unvonlari 
2020-yil 21-avgustda III darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni kavaleri bo‘ldi.

Oilasi 
Otasi — Enver Jelyalov (2022-yil mart oyida Qrimda vafot etgan).

Eslatmalar 

Yashayotgan insonlar
1980-yilda tugʻilganlar
27-aprelda tugʻilganlar
Navoiyda tugʻilganlar
Batyr Ereşow

Batyr Ereşow Narkulyýewiç (; 13-iyun, 1966-yil, Lepab viloyati — 30-aprel, 2017-yil, Ashxobod) — turkman davlat arbobi.

Taʼlimi 
1990-yilda Turkmaniston politexnika institutinining muhandis-qurilish mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan.

2009-yilda Turkmaniston Prezidenti huzuridagi Davlat xizmati akademiyasini tugatgan.

Faoliyati 
1990—1993-yillarda Galkinish etrapi, so‘ng Lebap viloyatidagi Garashsizlik etrapi taʼmirlash-qurilish uchastkasi ustasi, Lebap viloyati Garashsizlik etrapi 1-toifali hokimlik mutaxassisi.

1993—2006-yillarda „Lebapgurlushiq“ ishlab chiqarish birlashmasi 72- va 74-son mexanizatsiyalashgan qurilish kolonnalari boshlig‘i, bosh muhandisi, 70-sonli mexanizatsiyalashgan qurilish kolonnasi boshlig‘i.

2006—2009-yillarda „Turkmangaz“ davlat konserni kapital qurilish boshqarmasi boshlig‘i, „Gazig‘aytadanishleyish“ boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari.

2009—2013-yillarda — Turkmanobod shahri hokim oʻrinbosari, Seydi shahri va Lebap viloyati hokimi.

2013-yilda Turkmaniston Vazirlar Mahkamasining O‘ta muhim qurilish loyihalari va kapital qurilish nazorati boshqarmasi boshlig‘i lavozimida ishlagan.

12.07.2013 — 04.04.2014 — Turkmaniston qurilish vaziri.

04.04.2014 — 07.07.2014 — Turkmaniston qurilish va arxitektura vaziri.

07.07.2014 — 29.04.2017 — Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi Raisining oʻrinbosari.

Oʻlim va oʻz joniga qasd qilish haqidagi mish-mishlar 
2017-yilning 4-may kuni Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi raisi o‘rinbosari Batyr Ereşowning to‘satdan vafot etgani rasman eʼlon qilindi.

2017-yilning 21-may kuni „Xronika Turkmaniston“ mustaqil internet nashri Ereşow o‘zini osib, o‘z joniga qasd qilgani haqida xabar berdi. Nashrning yozishicha, Ereşowning o‘z joniga qasd qilishidan avval 2017-yil aprel oyi oxirida uning o‘g‘lining hibsga olingan, Ereşowning o‘ziga nisbatan paydo bo‘lgan korrupsiya gumonlari bo‘lgan. Shu ikki sabab tufayli oʻz joniga qasd qilgan, degan gumon paydo boʻlgan.

Oʻzbekistonning Buxoro viloyatidagi oilaviy qabristonga dafn etilgan.

Mukofot va unvonlari 

 „Magtimguli piragi“ medali
 „Garaşsiz, Baki Bitarap Turkmaniston“ yubiley medali
 „Turkmanistonning 25 yilligi“ yubiley medali

Manbalar 

2017-yilda vafot etganlar
30-aprelda vafot etganlar
1966-yilda tugʻilganlar
13-iyunda tugʻilganlar
Buxoro viloyatida dafn etilgan
Anatoliy Petrov

Anatoliy Anatolyevich Petrov (1918-yil 13-iyul Kiyev — 1995-yil 1-fevral)— Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni, KPSS aʼzosi.

Biografiyasi 
1918-yil 13-iyulda Kiyevda tavallud topgan.

1941-yili Moskva rangli metallar va oltin institutini tamomlagan. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, 1942-yil oktabr oyidan Qizil Armiya safida xizmat qilgan, 61-armiya (Belarus, Birinchi Boltiq frontlari) 12-gvardiya miltiq diviziyasining 32-gvardiya miltiq polkining miltiq otryadi komandiri va gvardiya kapitani boʻlgan. 1-darajali Vatan urushi ordeni va „Jasorat uchun“ medali bilan taqdirlangan.

1944-yildan KPSS aʼzosi. 1945—1946-yillarda SSSR Ranglar Xalq Komissarligining Glavzoloto geologiya-qidiruv boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari.

1946—1953-yillarda SSSR Ichki ishlar vazirligi Glavspetstsvetmet geologiya-qidiruv boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari;

1953—1959-yillarda Yakutalmazda trest boshligʻi oʻrinbosari va qurilish boshligʻi.

1959—1971-yillarda Navoiy kon-metallurgiya kombinati Shimoliy kon boshqarmasi direktori.

1971—1985-yillarda SSSR Oʻrta mashinasozlik vazirligi Navoiy kon-metallurgiya kombinati direktori.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1970-yil 6-yanvardagi farmoni bilan Lenin ordeni, „O‘roq va Bolg‘a“ oltin medali va Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

O‘zbekiston SSR Oliy Sovetining 8-, 9- va 10-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Rossiyaga koʻchib oʻtgach, u Moskvada, keyin Feodosiyada yashadi.

1995-yil 1-fevralda vafot etgan.

Navoiy va Uchquduq shaharlaridagi koʻchalarga Anatoliy Petrov nomi berilgan.

Mukofotlari 
Lenin mukofoti (1980) va SSSR Davlat mukofoti (1977, 1984).

O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan quruvchi.

2 karra Lenin ordeni (01.06.1970, 25.10.1983),

Oktyabr inqilobi ordeni (25.03.1974),

2-darajali Vatan urushi ordeni (11.05.1944, 03. 11.05.1985), Mehnat Qizil Bayroq ordeni (03.01.1965),

Jasorat uchun medali (20.08.1943).

Manbalar

Adabiyotlar 

 O‘zbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari: O‘ninchi chaqiriq. (Qisqacha biografik maʼlumot). — T .: Oʻzbekiston, 1981. — S. 118.
 Petrov Anatoliy Anatolyevich // Atom loyihasi qahramonlari. — Sarov: Rosatom, 2005. S. 287.
 Vetshtein L. Aziz birodar : (Navoiy kon-metallurgiya kombinati ikkinchi direktori A. Petrov haqida).- Navoiy, Navoiy kon-metallurgiya kombinati, 1996. −268 b.
 Kucherskiy N. I. Zoloto Qizilkumov / Resp. ed. S. R. Rizaev. — Toshkent: IPK Shark, 1998. — S. 64-87.
 Vetshtein L. M. Hech qachon tugamaydigan xotira. (Petrov Anatoliy Anatolyevich) // Vetshtein L. M. Ajoyib qotishma. — Navoiy, 1998. — S. 41-53.
Navoiylik kishilar

Havolalar 
 Petrov Arxivnaya kopiya
Uchquduqlik kishilar
Jasurlik uchun medali bilan mukofotlanganlar
1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Oktabr Inqilobi ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Oʻzbekistonda vafot etganlar
1995-yilda vafot etganlar
1-fevralda vafot etganlar
1918-yilda tugʻilganlar
13-iyulda tugʻilganlar