Okazaki (Aichi)

Yaponiyaning Aichi Prefekturasida joylashgan shahar. 2019-yil 1-oktyabr holatiga koʻra, shaharda 164 087 xonadonda 386 999 kishi istiqomat qiladi, aholi zichligi 1 km² ga 999 kishini tashkil etadi. Shaharning umumiy maydoni 387.20 km² (149.50 sq mil) ga teng.

Geografiyasi 
Okazaki Aichi prefekturasining janubi-sharqidagi qirgʻoq tekisligida joylashgan. Joylashuviga koʻra, shimoli-sharqiy sobiq Nukata hududidagi toʻlqinli tepaliklarga qadar koʻtariladi. Shahar hududining qariyb 60 foizi oʻrmonlardan iborat boʻlib, aholi hudud boʻylab siyrak tarzda tarqalgan. 

Okazaki Tokiodan taxminan  janubi-gʻarbda joylashgan.

Iqlimi 
Shaharning yozi issiq va nam shuningdek nisbatan yumshoq qish bilan tavsiflangan iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi Cfa). Okazakida oʻrtacha yillik harorat  ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori  eng seryogʻin oy sentyabr bilan avgustga toʻgʻri keladi, eng yuqori harorat  atrofida va eng past harorat yanvarda kuzatiladi (taxminan ).

Demografiyasi 
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Okazaki aholisi soni soʻnggi 60 yil ichida barqaror ravishda oʻsib bordi. Aholining tez oʻsishi ishsizlik darajasining pastligini, shuningdek, Nagoya yaqinidagi arzon uy-joylar soni ortishida namoyon boʻldi. 2019-yil noyabr oyida jami aholining 12581 nafarini xorijiy fuqarolar tashkil etgan (umumiy aholining 2,92 foizi, mamlakat boʻyicha oʻrtacha 1,55 foiz). 6148 nafar xorijlik erkak va 6433 nafar xorijlik ayol boʻlib, jami 6990 oila xorijiy migrantlardir. Fuqaroligi yoʻq sifatida roʻyxatga olinganlarni ham hisobga olganda, chet el aholisi 71 millat vakillaridan iborat boʻlsa-da, yarmidan koʻpi Braziliyadan kelgan aholi hisoblanadi. Boshqa muhim xorijiy jamoalarga koreyslar, xitoylar va filippinliklar kiradi.

Atrofdagi munitsipalitetlar 

 Aichi prefekturasi

 Toyokava
 Shinshiro
 Toyota
 Nishio
 Kōta, Aichi
 Anjō
 Gamagōri

Shahar manzarasi

Tarixi

Kelib chiqishi 
Hozirgi Okazaki atrofidagi hudud koʻp ming yillar davomida rivojlanib kelgan. Arxeologlar Yaponiyada paleolit davriga oid qoldiqlarni topdilar. Jumladan, Jomon davriga oid eksponatlar, ayniqsa Yayoi va Kofun davrlariga oid koʻplab qoldiqlar, shuningdek, koʻplab kofun mozorlari topilgan.

Sengoku davri 
Sengoku davrida, hudud Matsudaira urugʻi tomonidan nazorat qilindi, ayrim hududlari keyinchalik Edo davrida Yaponiyaning mashhur Tokugava sulolasi tomonidan boshqarilgan.

Edo davri 
Bu vaqt ichida Okazaki domeni, Okazaki atrofidagi hududni boshqarish uchun feodal xonlik tashkil etilgan va Fudai Daimyoga ishonib topshirilgan. Bir nechta kichik domenlar hozirgi shahar chegaralarida joylashgan edi, jumladan Fukozu (keyinroq Mikava-Nakajima), Okudono domeni va Nishi-Ohira domenlari. Shahar Imperator Edoni Kioto bilan bogʻlaydigan Tokaidodagi pochta stantsiyasi sifatida rivojlandi.

Meiji davri 
Meiji restavratsiyasidan soʻng, zamonaviy Okazaki shahri 1889-yil 1-oktyabrda Aichi prefekturasining Nukata tumanida zamonaviy munitsipalitetlar tizimiga asos solinishi bilan tashkil etilgan. 1914-yil 1-oktabrda Okazaki qoʻshni Hirohata shahrini oʻz hududiga qoʻshib oldi. Okazaki 1916-yil 1-iyulda rasman shahar deb eʼlon qilindi.

Shahar 1944-yilda Tonankay zilzilasidan (9 kishi halok boʻlgan) va 1945-yilda Mikava zilzilasidan (29 kishi halok boʻlgan) jiddiy zarar koʻrgan. Ikkinchi Jahon urushi paytida, 1945-yil 19-iyulda Okazaki portlashi 200 dan ortiq odamning vafotiga sabab boʻldi va shahar markazining katta qismini vayron qildi. Okazaki shahridaYaponiya Imperator Harbiy-dengiz kuchlari aerodromi joylashgan boʻlsa-da, hujumda harbiy inshootlar zarar koʻrmagan.

Zamonaviy Okazaki 
1955-yilda bir qator hudud qoʻshilishlari va konsolidatsiyalar natijasida Okazaki hududi sezilarli darajada kengaydi. Avvalgi Ivazu, Fukuoka va Yahagi shaharlari hamda Motojuku, Yamanaka, Kavay, Fujikava va Ryugai qishloqlari Okazaki tarkibiga birlashtirildi. 1959-yilgi Isevan to'foni shahar hududiga katta zarar yetkazdi va 27 nafar kishi oʻlimiga sabab boʻldi. 1962-yil 15-oktyabrda Okazaki qoʻshni Mutsumi shahrini ham oʻz hududiga qoʻshib oldi.

Okazaki 2003-yil 1-aprelda asosiy shahar deb eʼlon qilindi va prefektura hukumatining avtonomiyasi kuchaydi. 2006-yil 1-yanvarda Nukata shahri (Nukata tumanidan) Okazaki shahriga qoʻshildi.

Hukumat

Mer-kengashi 
Okazaki toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va jami 37 aʼzodan iborat bir palatali qonun chiqaruvchi organi mavjud boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega.

Prefektura majlisi 
Shahar Aichi Prefekturasi Assambleyasiga besh nafardan aʼzoni vakillikka nomzod qilib berishi mumkin.

Vakillar palatasi 
Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Kokkai quyi palatasining 12-Aichi tumani tarkibiga kiradi.

Ommaviy

Politsiya 

 Aichi prefekturasi politsiyasi
 Okazaki politsiya boʻlimi

Yongʻinni oʻchirish boʻlimi 

 Okazaki yongʻin boʻlimi
 Okazaki-Naka yongʻin boʻlimi
 Okazaki-Higashi yongʻin boʻlimi
 Okazaki-Nishi yongʻin boʻlimi

Sogʻliqni saqlash 

 Kasalxona
 Aichi prefekturasi kasalxonasi
 Okazaki shahar kasalxonasi

Pochta 

 Okazaki pochta boʻlimi

Kutubxona 

 Okazaki shahar kutubxonasi

Xalqaro munosabatlar

Qardosh shaharlar/qardosh shaharlar 

 Newport Beach（Kaliforniya, Amerika Qoʻshma Shtatlari）- 1984-yil noyabrdan buyon
 Uddevalla(Shvetsiya）- 1968-yil sentabrdan buyon
 Xuxxoto（Ichki Mongoliya, Xitoy）- 1987-yil avgustdan buyon

Iqtisodiyoti 

Okazaki Meiji davrida toʻqimachilik hamda savdo va miso ishlab chiqarish markazi sifatida qayd etilgan, zamonaviy Okazakida kimyo va mashinasozlik sanoati ham rivojlangan.

Iqtisodiyotning birlamchi sektori

Qishloq xoʻjaligi 

 Konjak
 Miso
 Choy

 Yaponiya qishloq xo'jaligi kooperativlari

 JA Aichi Mikava

Oʻrmon xoʻjaligi 

 Kriptomeriya
 Chamaecyparis obtusa

 Oʻrmon uyushmasi

 Okazaki oʻrmon uyushmasi

Iqtisodiyotning ikkilamchi sektori 
Bu hudud tarixan tosh tōro (yapon chiroqlari) ishlab chiqarishning asosiy markazlaridan biri boʻlgan. U yerdagi anʼanaviy toshtaroshlik 1979-yilda hukumat tomonidan yapon hunarmandchiligi sifatida roʻyxatga olingan.

 Mitsubishi Motors Okazaki zavodi

Iqtisodiyotning uchinchi sektori 

 Savdo markazi

 APiTA Okazaki-Kita
 Æon Mall Okazaki
 Æon Town Okazaki-Miai
 Com Town
 EruEru shahri
 Luvit bogʻi
 Okazaki CIBICO
 Oto daryo boʻyidagi teras
 Resupa
 Qanot shaharchasi

Taʼlim

Universitetlar va kollejlar 

 Milliy tabiiy fanlar institutlari
 Milliy fiziologiya fanlari instituti
 Milliy asosiy biologiya instituti
 Aichi Gakusen universiteti
 Aichi Gakusen kolleji
 Aichi Sangyo universiteti
 Inson muhiti universiteti
 Okazaki o'smir qizlar kolleji
 Yamasa instituti

Boshlangʻich va oʻrta maktablar 
Okazakida shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 48 ta davlat boshlangʻich maktabi va 21 ta davlat oʻrta maktabi hamda bitta xususiy yuqori maktab faoliyat yuritadi. Shaharda Aichi prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan yettita davlat yuqori maktabi va toʻrtta xususiy yuqori maktab, jumladan Hikarigaoka qizlar yuqori maktabi bunyod etilgan. Prefekturada shuningdek, nogironlar uchun toʻrtta maxsus taʼlim maktabi va milliy hukumat bitta maxsus taʼlim maktabini boshqaradi.

Ilgari shaharda Escola San Paulo nomli Braziliya xalqaro maktabi joylashgan edi.

Transporti

Temir yoʻl

Tezyurar temir yoʻl 
Tokaido Shinkansen Okazaki shahar chegarasidan oʻtadi, lekin toʻxtamaydi. Eng yaqin Shinkansen stansiyalari — Toyohashi, Mikava-Anjō va Nagoya hisoblanadi.

Markaziy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi

 Tokaido asosiy liniyasi : Okazaki Nishi-Okazaki;
 Meitetsu

 Nagoya liniyasi : MotojukuMeiden-Yamanaka Fujikawa Miai Otogawa Higashi-Okazaki Okazakikōen-mae Yahagibashi Utō; 
Aichi Loop Line Co Ltd

 Aichi Loop liniyasi : Okazaki Mutsuna Naka-Okazaki Kita-Okazaki Daimon Kitano-Masuzuka

Yoʻllar

Magistral yoʻllar 

  Tōmei tezkor yoʻli (Osiyo avtomobil yoʻllari tarmogʻi AH1)
  Shin-Tomei tezkor yoʻli

Yaponiya milliy marshruti 

 Milliy marshrut 1
 Milliy marshrut  248
 Milliy marshrut 301
 Milliy marshrut 473

Mahalliy diqqatga sazovor joylar

Okazaki qal’asi 
Okazaki qal’asi dastlab 1455-yilda qurilgan. 1524-yilda Matsudaira urugʻi tomonidan bosib olingan (va, ehtimol, daryoning narigi tomonidan koʻchirilgan), garchi ikkinchisi 1590-yilda Edoga koʻchirilgan boʻlsa ham qal’a Tokugava Ieyasu bilan bogʻliq boʻlib qolmoqda. Edo davrida u Okazaki domenining qarorgohi boʻlib xizmat qilgan va Meiji qayta tiklanishigacha shaharda hukmronlik qilgan.

Mushakbozlik 
Okazaki oʻzining mushakbozliklari bilan mashhur. Tokugava syogunati Okazaki viloyatidan tashqarida porox ishlab chiqarishni chekladi (bir nechta istisnolardan tashqari). Hozirgi kunda ham Yaponiyadagi salyutlarning 70 % dan ortigʻi shu yerda ishlab chiqariladi. Har yili avgust oyining birinchi shanbasida Okazaki qal’asi atrofidagi hududiga Yaponiyaning turli burchaklaridan odamlar mushakbozlik festivalini koʻrish uchun tashrif buyuradilar.

Hatcho miso 
Hatcho miso (八丁味噌) — soya hosilini bugʻlash (qaynatish oʻrniga), soʻngra kamida 2 yil davomida 3 tonna mahsulotni ehtiyotkorlik bilan yigʻilgan daryo toshlari ogʻirligi ostida sadr bochkalarida pishitish orqali tayyorlangan quyuq miso pastasi. Yahagi daryosi yaqinida Okazaki qal’asidan 8 chō (hatcho yoki taxminan 900 m) gʻarbda joylashgan boʻlib, ikkita 8 cho miso kompaniyasi mavjud. Ular 1337-yilda faoliyatini boshlagan Maruya va Kakukyu korxonalaridir.

Qadimgi kafelli binolar qadimiy tarixga ega va Kaku korxonasi 18 avloddan beri oilaviy biznes sifatida faoliyat yuritib kelmoqda. Bu Yaponiyadagi eng mashhur miso ishlab chiqaruvchilardan biri boʻlib, imperator oshxonasini miso bilan taʼminlash bilan shugʻullanish barobarida, ularning misosi sogʻliq uchun foydali oziq-ovqat sifatida ham mashhur. 2006-yil NHK telekanalida namoyish etilgan ertalabki drama seriali Junjo Kirari (Yorqin begunohlik) ham asosan Hatcho miso maydonlarida va uning atrofida suratga olingan. Ekskursiyalar har 30 daqiqada uyushtiriladi va tashrifchilarga bepul namunalar taqdim etiladi. Hatcho misoning sogʻliq bilan aloqador xususiyatlari shunchalik kattaki, u radiatsiyadan shikoyat qilganlarnini davolashda va shu singari nur bilan bogʻliq kasalliklarni oldini olishda ahamiyatli boʻlgani uchun Chernobil halokatdan keyin ukrain xalqiga yordam sifatida yuborilgan.

Takisan 
Takisan-ji buddistlar ibodatxonasi (VII asr) Yaponiyaning bir qancha muhim madaniy obektlarini oʻz ichiga oluvchi maydon hududi hisoblanadi. Asosiy zal Kamakura davriga tegishli boʻlib, u yerda har yili fevral oyining yangi yil taqvimi boshi hisoblangan shanba kuni tashkil etiladigan olov festivali oʻtkaziladi. Oʻziga xos Sanmon darvozasi va undagi tasvir muhim madaniy obektlar sifatida roʻyxatga olingan. Ibodatxonaga tutash boʻlgan Takisan Toshō-gu va Sinto ziyoratgohi 1646-yilda Tokugava Iemitsu tomonidan qurilgan.

Madaniyati

Tili 
Mahalliy Mikava lahjasi zamonaviy standart yapon tilidan umuman farq qilmaydi deb hisoblansa-da, ayrim oʻziga xos farqlar ham uchraydi. Boshqa tomondan qaraganda, Mikava lahjasi Nagoya lahjasi va Aychining gʻarbiy hududlarida isteqomat qiluvchi aholi shevasi bilan solishtirganda sezilarli farqlarga ega, bu yerda Nagoya lahjasi (Ovari-ben nomi bilan ham tanilgan, Ovari Nagoya viloyatining qadimiy nomi) anʼanaviy dialektdir.

Soʻnggi oʻn yilliklarda Okazaki va uning atrofidagi shaharlarga (ayniqsa avtotransport sanoatida ishlash uchun) koʻplab odamlar koʻchib oʻtmoqda va ommaviy axborot vositalari mahalliy lahjaga taʼsir koʻrsata boshlagan, natijada kundalik hayotda koʻproq odamlar faqatgina standart yapon tilidangina foydalanmoqdalar.

Okazakining taniqli odamlari 

 Takako Okamura, qoʻshiqchi-qoʻshiq muallifi
 Yuki Fukaya, professional futbolchi
 Naoko Fukazu, professional ayol stol tennischisi
 Sei Hiraizumi, aktyor
 Kotaro Honda, olim, metallurg
 Yuko Kavai, pianinochi
 Motoo Kimura, biolog
 Takashi Kondo, dublyaj ustasi
 Takeshi Nagata, geofizik
 Immi, musiqachi
 Kotomitsuki Keyji, sumo kurashchisi
 Ryo Miyaichi, professional futbolchi
 Daisuke Nakajima, poygachi
 Satoru Nakajima, poygachi
 Kazuki Nakajima, poygachi
 Masamitsu Naito, siyosatchi
 Hitoshi Ogava, poyga mashinasi haydovchisi
 Takahiro Sakurai, dublyaj ustasi
 Yasuo Segava, rassom
 Shiga Shigetaka, geograf
 Seiken Sugiura, siyosatchi
 Nozomi Takeuchi, gravür buti
 Yumiko Tsuzuki, professional ayollar voleybolchisi
 Hiromasa Yamamoto, professional futbolchi
 Yuki Ishikava, professional erkaklar voleybolchisi
 Yasunobu Okada, Milliy fiziologiya fanlari instituti (NIPS) professori.

Manbalar

Havolalar 

   (with link to English pages)
 Okazaki International Association website 

Yaponiya
Okazaki (Aichi)
Aichi perfekturasidagi shaharlar