Alga (futbol klubi)

„Alga“ — Qirgʻizistonning Bishkeklik futbol klubi. 1947 yilda tashkil etilgan.

Sovet davrida „Alga“ futbol klubi Qirgʻizistonning eng mashhur va eng kuchli klubi boʻlib, u doimiy ravishda SSSR chempionatida qatnashib, jami 27 mavsumni Birinchi ligada va 16 mavsumni Ikkinchi ligada oʻtkazgan. „Alga“ Qirgʻizistonning ikkinchi ligada turnirda gʻolib chiqqan va Birinchi ligada bir mavsumdan ortiq oʻynagan yagona klubdir (Birinchi ligada bir marta oʻynagan ikkinchi klub "Dinamo Frunze" edi).

Klub nomlari tarixi 
 1947-1949 — Zenit
 1950-1952-yillar — „Mehnat zahiralari“
 1953-1954-yillar — Iskra
 1955-1960 — Spartak
 1961-1992, 1994-1995 va 2010-yildan — Alga
 1993-yil — Alga — RIIF
 1996-1997-yillar — „Alga“ — havo mudofaasi
 1998-yil — 2004-yil may — SKA-PVO
 2004-yil — SKA-Shoro
 2005-yil — Shoro — SKA
 2007-yil avgustgacha — „Aviator“ -AAL

Tarix

SSSR 
1947-yilda Frunze shahrida „Zenit“ nomli hunarmandlardan tashkil opgan futbol jamoasi tuzildi. 1950-yillarda klub „Mehnat zahiralari“, „Iskra“, „Spartak“ deb nomlangan va ittifoq chempionatining „B“ toifasida (saviyasiga koʻra uchinchi divizion) oʻynagan.

Oʻzining birinchi yilida jamoa SSSR chempionatining ikkinchi darajali ligasida debyut qildi va Oʻrta Osiyo zonasida 8-oʻrinni egalladi.

1948-yilgi Oliy liga turniri barcha ittifoq respublikalari va RSFSR va Ukrainaning yirik sanoat markazlari jamoalari oʻrtasidagi musobaqa sifatida oʻylangan va „Alga“ (oʻsha paytda hali ham „Zenit“) Oliy liga ishtirokchilari qatoriga kiritilgan. 1948-yil 2-mayda 2 ta kichik guruh (zonalar)da 30 ta jamoaning oʻyinlari boshlandi. Biroq, oʻyinlar taqvimi yoʻq edi va keyingi oʻyinlar tizimi umuman eʼlon qilinmadi. Boshqa maʼlumotlarga koʻra, jamoalar bir turda „har biri bilan“ tizimi boʻyicha oʻyin oʻtkazishi rejalashtirilgan edi. 2-maydan 14-maygacha boʻlgan davrda 30 ta oʻyin boʻlib oʻtdi, ulardan 22 tasi qur’a tashlash tizimi oʻzgargani sababli bekor qilindi. 30 ta o‘yindan so‘ng 14 ta jamoa chempionatni davom ettirdi, qolgan 16ta jamoa, shu jumladan „Alga“ ham quyi ligaga yo‘llanma oldi . Oʻsha paytdan boshlab 1973 yilgacha, shu jumladan, „Alga“ SSSR chempionatining ikkinchi darajali ligasida oʻynadi.

1961-yilda jamoa „Alga“ deb oʻzgartirildi. Bir yil oʻtgach, Frunzenerlar ikkinchi oʻrinni egalladilar va endi SSSR chempionatining ikkinchi darajali ligasi deb atala boshlagan „A“ toifasida ishtirok etish huquqini oldilar („B“ klassi yangi tashkil etilgan uchinchi darajali deb atala boshlandi. SSSR chempionati ligasi).

Alga oʻzining eng katta muvaffaqiyatiga 1967-yilda erishgan. Oʻtkir hujumkor futbol unga SSSR Birinchi ligasida 3-oʻrinni egallashga imkon berdi. Klub sovet futbolining yuqori pogʻonasiga chiqishi uchun bir necha ochko yetarli emas edi. Oʻsha avlodning koʻplab futbolchilari Oliy liga jamoalariga taklif qilindi va „Alga“ni tark etishdi.

1973-yilda „Alga“ soʻnggi 20-oʻrinni egallab, birinchi marta Birinchi ligani tark etdi.

1974-yilda zona va yarim final turnirlarida ketma-ket gʻalaba qozongan „Alga“ final turnirida gʻolib chiqdi va Ikkinchi liganing yagona chempioni boʻldi.

Ammo keyingi yili jamoa yana muvaffaqiyatsiz oʻynadi va Birinchi ligada yana soʻnggi 20-oʻrinni egalladi va yana Ikkinchi ligaga qaytdi.

Keyingi ikki mavsumda jamoa zona guruhida 4 va 2-o‘rinlarni egallab, Birinchi ligaga qaytishga yaqin turgandi. Qolaversa, keyingi holatda zona turnirida g‘olib chiqish uchun atigi 2 ochko yetarli bo‘lmadi.

1978-yilda „Alga“ ikkinchi marta Ikkinchi liganing zona turnirida gʻalaba qozondi, lekin birinchi ligaga chiqish huquqi uchun pley-offda magʻlub boʻldi va soʻnggi 4-6 oʻrinni boshqa uchta pley-off magʻlublari bilan boʻlishdi (oʻsha yili). Ikkinchi ligada 6 ta guruh bor edi va ularning gʻoliblari oʻzaro ikkita oʻyinda qarama-qarshilik bilan oʻzaro toʻp surdi 3 ta birinchi ligaga safar). Ammo pley-off oʻyinlaridan soʻng SSSR futbol federatsiyasi kutilmagan qaror qabul qilib, zona chempionatlarining barcha oltita gʻolibiga sinfda oʻtish imkonini berdi. Shu tariqa „Alga“ birinchi liga yoʻllanmasini qoʻlga kiritdi.

Ammo keyingi yili jamoa birinchi ligada yana oxirgi, bu safar 24-oʻrinni egalladi va yana Ikkinchi ligaga qaytdi. Bu safar yakuniy. Umuman olganda, „Alga“ SSSR Birinchi ligasida 27 mavsum oʻtkazdi.

Keyingi yillarda jamoa bir necha bor qaytishga urinishdi va hatto bir necha bor Birinchi ligaga qaytishga yaqin edi (toʻrt marta jamoa zona turnirida 2-oʻrinni, ikki marta 3-oʻrinni, yana bir marta 4 va 6-oʻrinlarni egalladi). Natijada „Alga“ SSSR Ikkinchi ligasida 16 mavsum oʻtkazdi.

Qirgʻiziston 
1992 yildan boshlab vaqti-vaqti bilan nomini oʻzgartirgan klub Qirgʻiziston chempionati oliy divizionida oʻynay boshladi. U 5 marta mamlakat chempioni, 9 marta kubok sohibi bo‘lgan. Shu bilan birga, 1993-yilda ikkinchi jamoa ham oliy ligada („Alga“ nomi bilan; oʻsha yili birinchi jamoa „Alga“ -RIIF deb nomlangan), 1993-yilda Qirgʻiziston kubogi finalida oʻynagan „Alga“ -RIIF „Alga“ni magʻlub etdi (4:0).

U 2005-yilgi mavsumdan keyin oʻz faoliyatini toʻxtatdi. 2007-yilda „Aviator-AAL“ nomi ostida jamoani jonlantirishga harakat qilindi, ammo chempionatning yarmini oʻynagach, u egalari tomonidan tarqatib yuborildi.

2010-yil boshida klub „Alga“ eski nomi bilan qayta tiklandi va Qirg‘iziston chempionati oliy divizionida eʼlon qilindi.

Yutuqlar

SSSR 
SSSR chempionati

 Birinchi liga — 1947-1973, 1975 va 1979-yillar.
 Bir guruh bilan bitta turnirda:
 11 : 1950, 1972.
 Zona guruhlari bilan turnirda (guruhlardan birida joy):
  -oʻrin: 1962-yil (10 guruh oʻrtasida 11-22 final oʻrinlari).
  -oʻrin: 1967-yil (3 guruh oʻrtasida 7-9- oʻrin).
 4-oʻrin: 1948-yil (6 guruh oʻrtasida 19-24-sonli oʻrin), 1966-yil (3 guruh oʻrtasida 10-12- final oʻrin).
 Ikkinchi liga — 1974, 1976-1978, 1980-1991.
 Ikkinchi liganing yakuniy final turniri (1974 va 1978-yillarda):
  1-oʻrin: 1974.
 4-6 oʻrinlar: 1978.
 Zonaviy turnirda (guruhlardan birida joy):
  1-oʻrin: 1974, 1978 .
  1-oʻrin: 1977, 1980, 1983, 1988, 1989.
  1-oʻrin: 1987, 1991.

SSSR kubogi

 1/16 final — 1954, 1965, 1971, 1972, 1973, 1975, 1990/91 .

Qirgʻiziston 

 Qirg‘iziston chempioni (5): 1992, 1993, 2000, 2001, 2002.
 Qirg‘iziston kubogi sohibi (9): 1992, 1993, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003.
 Qirgʻiziston Superkubogi finalchisi : 2013 yil
 Ala-Too kubogi (Qirgʻiziston klublari turniri) (1): 2014 yil.
 Ala-Too kubogi (xalqaro turnir) (1): 2007 yil.

Hozirgi tarkib

Murabbiylar 

 Vladimir Kozirskiy (1949)
 Valeriy Bextenev (1950)
 Yakov Tsigel (1954)
 Fevzi Karabadjak (1957)
 Fevzi Karabadjak (1962)
 Pyotr Bogolyubov (1963)
 Nikolay Samarin (1964)
 Viktor Novikov (1965-67)
 Vadim Kirichenko (1967)
 Nikolay Yemsov (1968)
 Aleksandr Keller (X 1968—1970)
 Viktor Ponomaryov (1971)
 Vadim Kirichenko (1971)
 Aleksandr Kochetkov (1972)
 Artyom Falyan (1972-73)
 Nikolay Glebov (1973)
 Pyotr Shubin (1974— VI 1976)
 Revgat Bibaev (VII 1976—1979)
 Nikolay Razumes (1982—1983)
 Boris Podkoritov (1984)
 Mixail Bichutskiy (1985—1988)
 Boris Podkoritov (1989—1990)
 Vyacheslav Solovyov (1991)
 Boris Podkoritov (1992—1993)
 Aleksandr Shumeyko (1997—1999)
 Nematjan Zakirov (2000—2003)
 Murat Djumakeev (2003—2005)
 Murat Djumakeev (2010)
 Pavel Sirotin (2011—2012)
 Nematjan Zakirov (2013)
 Nurzat Kadirkulov (2014—2015)
 Aleksandr Beldinov (2016—2017)
 Nematjan Zakirov (2017)
 Ruslan Sidikov (2018—2019)
 Xurshit Lutfullaev (2019)
 Valeriy Berezovskiy (2020—)

Havolalar 

 Profil na sayte FootballFacts.ru
 Profil na sayte FootballFacts.ru („Alga-2“)
 Statistika vistupleniy na klisf.info
Qirgʻiziston futbol klublari
SSSR futbol klublari