Indoneziya davat madhiyasi

"Buyuk Indoneziya" (indonez tilida. [ɪnˈdonɛsja ˈraja]; „Buyuk Indoneziya“) — Indoneziyaning davlat madhiyasi. Bu 1945-yil 17-avgustda Indoneziya mustaqilligi eʼlon qilinganidan beri davlat madhiyasi boʻlib kelgan. Qoʻshiq 1928-yil 28-oktabrda Bataviyada boʻlib oʻtgan Indoneziya yoshlari kongressida uning bastakori Wage Rudolf Supratman tomonidan taqdim etilgan. Qoʻshiq Indoneziyada butun arxipelag millatchilik harakatining tugʻilishini nishonladi, u bir nechta mustamlakalarga boʻlinish oʻrniga, Gollandiya Sharqiy Hindistonining vorisi sifatida bitta „Indoneziya“ gʻoyasini qoʻllab-quvvatladi. „Buyuk Indoneziya“ ning nota yozuvi va soʻzlarini ochiq nashr etgan birinchi gazeta — Gollandiya hukumatiga boʻysunish harakati — Xitoyning Indoneziyadagi haftalik gazetasi Sin Po edi.

„Buyuk Indoneziya“ ning birinchi bandi Indoneziya 1945-yil 17-avgustda mustaqilligini eʼlon qilganida milliy madhiya sifatida tanlangan. Gollandiyalik bastakor Jozef Cleber 1950-yilda filarmonik orkestr uchun kuyning aranjirovkasini yaratgan. Bu aranjirovka keng tarqalgan.

„Buyuk Indoneziya“ madhiyasi har dushanba kuni Indoneziyadagi maktablarda bayroq koʻtarish marosimlarida oʻynaladi. Bayroq madhiya tugashi bilan bayroq ustunining tepasiga yetib borishi uchun tantanali va vaqtli harakatda koʻtariladi. Asosiy bayroq koʻtarish marosimi har yili 17-avgustda Mustaqillik kunini nishonlash uchun oʻtkaziladi. Marosimni Indoneziya Prezidenti olib boradi va odatda Merdeka saroyida oʻtkaziladi.

Davlat madhiyasi ijro etilayotganda yoki kuylanayotganda barcha ishtirokchilar tik turishlari, musiqaga yuzlanib turishlari va hurmat qilishlari kerak. Qurolli Kuchlar aʼzolari va harbiy kiyimdagi boshqa shaxslar (masalan, oʻrta maktab oʻquvchilari) harbiy salom berishlari kerak boʻladi.

Tarix

Indoneziya yoshlar kongressi 
Jakartada yashaganida Supratman Timbul jurnalidan insho oʻqigan. Insho muallifi Indoneziya musiqa mutaxassislarini Indoneziya milliy madhiyasini yaratishga chaqirdi. Supratman — u ham musiqachi edi — oʻzini boshqcha his qildi va bastalashni boshladi. 1924-yilda qoʻshiq Bandungda boʻlganida tugallandi va „Indoneziya“ deb nomlangan.

1928-yilda Indoneziya boʻylab yoshlar birinchi Indoneziya Yoshlar Kongressini oʻtkazdilar, bu mamlakat mustaqilligi uchun harakat qilish uchun rasmiy uchrashuv. Saʼy-harakatlar haqida eshitgan yosh muxbir Wage Rudolf Supratman voqeani xabar qilish niyatida Kongress tashkilotchilari bilan bogʻlandi, ammo ular Gollandiya mustamlakachilaridan qoʻrqib, ushbu holatni nashr etmaslikni soʻrashdi. Gollandiyaliklar tadbirni taʼqiqlamasligi uchun tashkilotchilar shubhalardan qochishni xohlashdi. Supratman ularga buni vaʼda qildi va tashkilotchilar unga tadbirga bepul kirishga ruxsat berishdi. Supratman uchrashuvlardan ilhomlanib, konferensiya uchun qoʻshiq ijro etishni niyat qilgan. Konferentsiya rahbari Sugondo Djojopuspitodan dalda olgandan soʻng, Supratman qoʻshiqni skripkada ijro etdi va bu qachondir ularning milliy madhiyasiga aylanishiga umid qildi. Supratman ushbu kuyni birinchi marta skripkada Indoneziyani 1928-yil 28-oktabrda Indoneziya yoshlari Ikkinchi Kongressida ijro etgan. U ssenariyni oʻziga yashirdi, chunki u buni eʼlon qilish uchun mos vaqt emasligini his qildi.

Tarqatish 
Ikkinchi Yoshlar Kongressidan soʻng Indoneziya madhiyasi matni koʻplab siyosiy va talabalar tashkilotlari tomonidan tarqatildi. Qo‘shiqning chop etilishida matbuot ham muhim rol o‘ynadi. 1928-yil 7-noyabrda Indoneziyaning Soeloeh Raʼjat kundalik gazetasi qoʻshiq soʻzlarini nashr etdi. Shundan so‘ng 10-noyabrda Sin Po Xitoy haftalik nashri chiqdi. 1929-yilda Wage Rudolf Supratman oʻz qoʻshigʻining nomini „Buyuk Indoneziya“ deb oʻzgartirdi va uning ostiga „Indoneziya milliy madhiyasi“ iborasini qoʻshdi, lekin qoʻshiq matni oʻzgarmadi. Supratman qoʻshiqning yangi sarlavhasi bilan nusxalarini risolalar orqali shaxsan chop etdi va tarqatdi. Qoʻlyozmaning barcha ming nusxasi qisqa vaqt ichida uning doʻstlari va oilasiga sotilgan.

Oʻsha yili taniqli indoneziyalik biznesmen va rekord ijrochi Tio Tek Xong Supratman bilan bogʻlandi. Ikkalasi Supratmanning mualliflik huquqini saqlab qolgan holda madhiyaning birinchi yozuvlarini chiqarishga kelishib oldilar. Yangi yozuvlar juda mashhur edi, lekin 1930-yilda Gollandiya mustamlakachilari qoʻshiqni taqiqlab qoʻydi va qolgan barcha sotilmagan plastinalarni musodara qildi.

Uning biznesmen doʻsti Yo Kim Tyan ham „Buyuk Indoneziya“ madhiyasini yozishga qiziqish bildirgan. Supratmanning roziligi bilan Yo Kim Tyan qoʻshiqning nusxasini Indoneziyaga qaytarish niyatida eng yaxshi ovoz sifatini olish uchun chet elda gramofon plastinasida yaratdi. Biroq, Yo Kim Tyan buni amalga oshirishga muvaffaq boʻlgunga qadar, Gollandiya mustamlakachilari qoʻshiqqa taʼqiq qoʻygan edi. Yo Kim Tyan asl nusxani qaytarib bera olmadi, lekin nusxasini uyga olib kela oldi. Yo Kim Tyanning soʻzlariga koʻra, Supratman unga Toko Populair doʻkoni orqali „Buyuk Indoneziya“ madhiyasining yoizb olingan nusxalarini sotish huquqini ham bergan.

Orkestratsiya 
Dastlab madhiyaning orkestr versiyasi mavjud emas edi. Shunday qilib, 1950 yilda Indoneziya hukumati Jozef Cleberga „Buyuk Indoneziya“ ning simfonik ijrosini yozish uchun murojaat qildi.

Oʻsha paytda Jozef Cleber Niderlandiya hukumati tomonidan Indoneziya hukumatiga Jakartada oʻz musiqasini rivojlantirishda yordam berish uchun yuborilgan Ivon Baarspul rahbarligidagi Kosmopolit orkestrining 46 kishisi orasida edi. Josef Kleber nafaqat gʻarb qoʻshiqlariga, balki Di Bawah Sinar Bulan Purnama va Rangkaian Melati kabi Indoneziya estrada qoʻshiqlariga ham tajribali aranjirovkachi edi.

Buyuk Indoneziya Jozef Cleber rahbarligida 1951-yil boshida RRI Jakartaning uchta radio orkestrining musiqachilari bilan yangi sotib olingan Phillips magnitafonida yozilgan va lenta Prezident Sukarnoning roziligi uchun ijro etilgan. Sukarno spektaklni juda jirkanch deb topdi va qizil va oq Indoneziya bayrogʻi va Gollandiya madhiyasi Vilgelmusning ogʻir sur’ati kabi narsalarni soʻradi. cleber buni soʻnggi imkonsiz deb hisobladi, garchi u ohangda La Marseillaisening baʼzi xarakterini sezdi va ikkinchi aranjirovkani murosa sifatida maestoso con bravura deb belgiladi. Bu Sukarnoning roziligini oldi, lekin u kulminatsiyani grazioso („Liefelijk“) boʻlimi tomonidan tayyorlashni soʻradi. Ushbu madhiyaning soʻnggi versiyasi 47 yil davomida ishlatilgan.

Aranjirovka jasur va nafis ovozni ifodalovchi tor va karnaylardan iborat tutti (A bandida) bilan boshlanadi va qoʻshiqning oʻrtasida (B bandida) torlar bilan silliq chalinadi va nihoyat (C misrasida) keladi. torli va karnaylardan iborat yana bir tutti, timpani va zanglar bilan birga, xalq hurmatiga sazovor boʻlgan milliy madhiyaga jasur ovoz berdi.

1951-yil rekordi 1997-yilda Avstraliyada Jozef Cleberning Jakartada saqlanayotgan musiqasi asosida raqamli ravishda qayta tiklandi va u Addie MS rahbarligida Viktoriya filarmonik orkestri tomonidan yana yozib olindi.

Egalik 
1951-yilda „Buyuk Indoneziya“ madhiyasiga mualliflik huquqi soʻroq ostida qoldi. Prezident Sukarno Supratmanning qonuniy merosxoʻrini qidirishni buyurdi. Qonunga koʻra, Supratman „Buyuk Indoneziya“ madhiyasining bastakori sifatida mualliflik huquqi egasi edi. 1938-yilda Supratman vafotidan soʻng, uning asarlariga boʻlgan huquqlar merosxoʻrlari, tirik qolgan toʻrt opa-singillariga tegishli edi. Biroq, „Buyuk Indoneziya“ madhiyasi 1945-yil 17-avgustda Indoneziyaning davlat madhiyasi sifatida rasman qabul qilinganligi sababli, asar davlat mulkiga aylandi. Bundan tashqari, „Wage Rudolf Supratman“ nomi uning yaratuvchisi sifatida koʻrsatilishi kerak.

Milliy madhiya sifatida „Buyuk Indoneziya“ madhiyasi nusxalari sotiladigan mahsulot sifatida tarqatilishi mumkin emas. Shunday qilib, hukumat qoʻshiqni tarqatish uchun barcha huquqlarni, shu jumladan asl yozuvni Yo Kim Tjandan olish majburiyatini oldi. 1958-yilda hukumat Supratman oilasidan „Buyuk Indoneziya“ madhiyasiga yagona huquqni oldi. Keyingi yili Yo Kim Tjan Indoneziya hukumatiga qoʻshiqning asl yozuvini topshirdi. Taʼlim vazirligi tavsiyasi bilan hukumat Supratmanning opa-singillarini ham 1960-yil 31-mayda 250 000 Indoneziya rupiyasi bilan mukofotladi.

Huquqiy asos 
Indoneziya Respublikasi Konstitutsiyasining XV bobi, 36B moddasida nazarda tutilganidek, „Buyuk Indoneziya“ Indoneziyaning davlat madhiyasidir. Bundan tashqari, 1958-yilgi Davlat gazetasining № 1-soniga muvofiq. 44, Buyuk Indoneziyaning faqat birinchi bandi milliy madhiya vazifasini bajaradi.

Matn 
„Buyuk Indoneziya“ madhiyasining boshqa tillarga rasmiy tarjimasi yoʻq. 1953-yil 28-oktyabrda, madhiyaning 25 yilligi munosabati bilan Harian Umum har kuni qoʻshiqning ingliz, nemis va golland tillariga tarjimalarini nashr etdi. Axborot vazirligi tomonidan chiqarilgan byulletenda bu tarjimalardan foydalanilgan. Biroq hozirda tarjimalar nashr etilmaydi.

Manbalar

Havolalar 
 Official version of the National anthem of Indonesia
 Download National Anthem of Indonesia 2017 Rendition by GBN National Youth Orchestra & Choir, .mp3 or .wav 
 Download Partiture / Musical Notation Sheet of INDONESIA RAYA 2017 Rendition, .pdf 
 Streaming audio, lyrics and information for and about 'Indonesia Rayaʼ
 Music Video — An Amazing HD Version of Indonesian National Anthem, hosted on YouTube
 Indonesia Raya 1945 — A World War II era reel that shows the full length song, also hosted on YouTube
 Indonesia Raya during the Commemoration of the Anniversary of the Indonesian Armed Forces
 Indonesia Buyers Data
Indoneziya
Madhiyalar