Maahes

Maahes (Mihos yoki Mahes; misr. m3ḥs3) — qadimgi Misr mifologiyasida arslon boshli urush, momaqaldiroq, boʻron va jazirama issiq xudosi. „Uning ismi uning yonida rostgoʻy“ degan maʼnoni anglatadi.

Ism 
Maahes ismi erkak arslonning ierogliflari bilan boshlanadi, soʻzma-soʻz „oldini koʻra oladigan“ deb tarjima qilinadi. Biroq, birinchi belgi ham " Maat " belgisining bir qismidir, yaʼni haqiqat va tartib — shuning uchun ismning talqini „uning yonida rostgoʻy boʻlgan“: Maahes aybdorlarni jazolaydigan va begunohlarni himoya qiluvchi xudo hisoblangan. Ismning yana bir maʼnosi „qattiq arslon“.

Maahesning unvonlari: „Oʻldirilganlarning Janobi“, „Yovvoyi koʻrinadigan arslon“, „[qon bilan quvonadigan“, „Pichoqning hukmdori“ va „Olovli (qizil) xudo“.

Tasvirlar 
Maahes arslon boshli odam sifatida tasvirlangan: baʼzida u ikkala qoʻlida pichoq ushlagan, qoʻsh tojli " pshent " yoki toj kiygan " atef ". Baʼzan Maahes Nefertum bilan aniqlangan va uning yonida lotuslar guldastasi yotardi. Maaxes asirlarni yutib yuboruvchi arslon sifatida ham tasvirlangan.

Kelib chiqishi 

Maahes haqida birinchi yozma eslatma Yangi qirollik davrida paydo boʻlgan. Baʼzi Misrshunoslar Maahes chet ellik boʻlgan deb hisoblashadi; va haqiqatan ham u Nubiya va Misrning Gʻarbiy choʻllarida sigʻinadigan arslon-xudo Apedemak boʻlishi mumkinligi haqida baʼzi dalillar mavjud.

Mahesning otasi Atum yoki Ptah bilan tanishtirilgan quyosh xudosi Ra hisoblangan, onasi esa mushuk maʼbudasi Bast (Quyi Misr shofiyi) yoki urush maʼbudasi Sexmet edi (Yuqori Misr shofiyi). Maaxes Misrning himoyachi xudosiga aylandi va Raning oʻgʻli sifatida Raning tungi sayohatida ilon Apep bilan jang qilgan edi.

Arslon boshli xudolarning kuchining atributlari fir’avnlarning kuchi bilan bogʻliq deb ishoniladi, shuning uchun kelajakda arslonlar Misrning homiylari sifatida hurmat qilina boshladilar. Misrda „shahzoda“, „boshliq“, „kuch“, „hukm“ kabi soʻzlarni yozishda „arslon“ ieroglifidan foydalanilgan.

Misrliklar Maahesni urush va noqulay ob-havo, lotus gullari bilan bogʻlashdi va shu bilan birga uni asirlarni yutib yuboruvchi sifatida qabul qilishdi. Bu xudo koʻpincha ikkala qoʻlda pichoq bilan tasvirlangan. Uning dinining asosiy joylari Quyi Misrda toʻplangan: Tarem (Leontopol) va Bubastis (Per-Bast). Yuqori Misrda esa ibodat markazi Afroditepolis edi. Keyinchalik yunon-rim davrida u Edfu, Dendera, Filae, Nubiya va Liviya choʻlidagi Bahariya kabi vohalarda ham hurmatga sazovor boʻlgan.

Muqaddas hayvonlar 

Tarem shahrining ibodatxonalarida, ular Maahesga sigʻinib, boʻysundirilgan arslonlarni saqlaganlar. Maahes ibodatxonasi Bast va Sexmet maʼbudalarining ibodatxonalari yonida joylashgan edi. Qadimgi yunon tarixchisi Klavdiy Elian shunday yozgan:" Misrda arslonlarga sigʻinadilar va ularning nomi bilan atalgan shahar bor. (…) Arslonlarning ibodatxonalari va ular sayr qiladigan koʻp joylari bor; Ularga har kuni hoʻkiz goʻshti berilardi (…) va arslonlar Misr qoʻshiqlari sadolari ostida ovqatlanadilar ".Shunday qilib, Leontopolis shahrining yunoncha nomi maʼlum boʻldi.

Baʼzida arslonlarning mumiyalari Misrning yuqori martabali zodagonlarining qabrlarida topila. Taxminlarga koʻra, ular, marhumni keyingi hayot boʻylab sayohatda himoya qilishlari kerak boʻlgan Maahesni ramziy qiladi. Xuddi shu maqsadda xudoning oʻzi koʻrinishidagi haykalchalar-tumorlar ham ishlatilgan.
 Tutu
 Shezmu
 Xonsu
 Nefertum

Manbalar

Havolalar 
 Caroline Seawright, Maahes, God of War and Protection, The Leonine Lord of Slaughter…

Misr xudolari
Mifologik qahramonlar