Shuhrat Abbosov

Shuhrat Abbosov – oʻzbek aktori, rejissori va ssenariy yozuvchisi. Abbosov oʻzbek kino sanʼatining asoschilaridan biri hisoblanadi. Abbosov shu kungacha bir qancha nufuzli unvon va mukofotlarni olgan. U Oʻzbekiston SSR xalq artisti, SSRI xalq artisti va Mehnat qahramoni unvonlarini olgan. Abbosovning „Mahallada duv-duv gap“ (1960) filmi eng yaxshi oʻzbek filmlaridan biri hisoblanadi.

Hayoti 
Shuhrat Abbosov 1931-yil 16-yanvarda Qoʻqonda tugʻilgan. 1949-yil Toshkent tibbiyot kasb-hunar bilim yurtini bitirgan. 1954-yil Aleksandr Ostrovsky nomidagi Toshkent davlat sanʼat institutini bitirgan. Shu institutda professor (1983-yildan), kafedra mudiri (1991-yildan) boʻlib ishlagan. 1954—1956-yillarda Mannon Uygʻur nomidagi viloyat musiqali drama teatrida (Yangiyoʻlda) bosh rejissor boʻlib faoliyat yuritgan. Keyinchalik Moskvaga borib Mosfilmda ham tahsil olgan. Abbosov 1958—1991-yillar „Oʻzbekfilm“da rejissor boʻlib ishlagan, 1982—1986-yillarda direktor boʻlib ishlagan. Abbosov 1996-yildan boshlab Oʻzbekiston kino arboblari birlashmasining rais muovini boʻlib ishlagan. 2018-yil 25-aprelda buyrak yetishmovchiligi tufayli 87 yoshda vafot etdi.

Ijodi 
Shuhrat Abbosov bir qancha filmning rejissoridir. U Aleksandr Nayumov (II) bilan 1977-yil chiqqan Gʻafur Gʻulomning shu nomli qissasiga asoslanib olingan „Shum bola“ filmiga ssenariy yozgan. „Mahallada duv-duv gap“ kinokomediyasi (1960) ilk yutugʻi boʻldi. Abbosov Ikkinchi jahon urushi yillari ota-onasiz qolgan turli millatga mansub 14 bolani tarbiyalagan toshkentlik Shomahmudov oilasining jasorati haqidagi „Sen yetim emassan“ (1963; Xalqaro kinofestival mukofoti, Frankfurt am Main, 1963), odob-axloq haqidagi „Qalbingda quyosh“ (1965) filmlariga rejissorlik qilgan. „Toshkent – non shahri“ (1967; kino-festival sovrindori, Olmaota, 1973), "[[Sevgi dramasi“ (1971; 5-kinofestival sovrindori, Tbilisi, 1972) filmlari bilan eng yaxshi kinorejissor sifatida tanildi.

Tarixiy-biografik mavzuda „Abu Rayhon Beruniy“ (2 qismli, 1974, 8-kinofestivalning bosh mukofoti, Kishinyov, 1975, Xalqaro kinofestivalning „Oltin Delfin“ sovrindori, Tehron, 1977), „Olovli yoʻllar“ (Hamza hayotiga bagʻishlangan 17 qismli telefilm, 1975-1984), urush yillari front ortidagi qiyinchiliklar haqida hikoya qiluvchi „Katta urushdagi kichik odam“ (1989) filmlari ham mashhur.

Mustaqillik Abbosiv ijodida burilish yasadi. 14 qismli „Kamolot choʻqqisi sari“ hujjatli (1995) va 2 qismli „Otamdan qolgan dalalar“ badiiy (ssenariysini M. Toʻychiyev bilan hamkorlikda yozgan, 1998) filmlarni yaratdi.

Abbosov teatr uchun bir qancha asarlarni sahnalashtirgan. U „Yurak sirlari“ (B. Rahmonov), „Nurxon“ (Komil Yashin), „Ogʻriq tishlar“ (Abdulla Qahhor) kabi pesalarni sahnalashtirgan.

Unvon va mukufotlari 
Shuhrat Abbosov koʻplab unvon va mukofotlar sovrindoridir. 1965-yil unga Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi unvoni berilgan. 1974-yil Abbosov Oʻzbekiston xalq artisti unvonini olgan. 1974-yil unga Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti berilgan. Abbosovga 1981-yil nufuzli SSRI xalq artisti unvoni berilgan. Abbosov 1994-yil "Shuhrat" medali, 1998-yil "El-yurt hurmati" ordeni bilan taqdirlangan.

Filmografiyasi

Rejissor sifatida 
 „Vasisualiy Loxankin“ (Ruscha: „Vasisualiy Loxankin“) (1959) (qisqa film)
 Ruscha: „Filippines i pyaniy“ (1958) (qisqa film)
 „Mahallada duv-duv gap“ (Ruscha: „Ob etom govorit vsya Maxallya“) (1960)
 „Sen yetim emassan“ (Ruscha: „Ti – ne sirota“) (1962)
 Ruscha: „Prozrenie“ (1965)
 „Toshkent – non shahri (film)“ (Ruscha: „Tashkent – gorod xlebniy“) (1967)
 Ruscha: „Drama lyubvi“ (1971)
 „Abu Rayḥon Beruniy (film)“ (Ruscha: „Abu Rayxan Beruni“) (1974)
 „Olovli yoʻllar“ (Ruscha: „Ognennie dorogi“) (1978—1984) (Serial)
 Ruscha: „Serdse poeta“ (1978) (1-4- epizodlar)
 Ruscha: „Peves revolyutsii“ (1982) (9-12- epizodlar)
 Ruscha: „Boryuщiysya Turkestan“ (1984) (13-14- epizodlar)
 Ruscha: „Moya respublika“ (1984) (15-17- epizodlar)
 „Katta urushdagi kichkina odam“ (Ruscha: „Malenkiy chelovek v bolshoy voyne“) (1989)
 „Otamdan qolgan dalalar“ (Ruscha: „Otchie dolini“) (1997)

Aktyor sifatida 
 Ruscha: „Ptitsi nashix nadejd“ (1976) (kinoda nomi koʻrsatilmagan)

Ssenariychi sifatida 
 „Vasisualiy Loxankin“ (Ruscha: „Vasisualiy Loxankin“) (1959) (qisqa film)
 Ruscha: „Drama lyubvi“ (1971))
 „Abu Rayḥon Beruniy“ (Ruscha: „Abu Rayxan Beruni“) (1974)
 „Shum bola“ (Ruscha: „Ozornik“) (1977)
 „Olovli yoʻllar“ (Ruscha: „Ognennie dorogi“) (1978—1984) (Serial)
 Ruscha: „Serdse poeta“ (1978) (1-4- epizodlar)
 Ruscha: „Peves revolyutsii“ (1982) (9-12- epizodlar)
 Ruscha: „Boryuщiysya Turkestan“ (1984) (13-14- epizodlar)
 Ruscha: „Moya respublika“ (1984) (15-17- epizodlar)
 Ruscha: „Schaste moe, ti oplacheno krovyu“ (1993)
 „Otamdan qolgan dalalar“ (Ruscha: „Otchie dolini“) (1997)

Manbalar

Havolalar 
 Shuhrat Abbosov IMDbda 
 Shuhrat Abbosov oʻynagan, rejissorlik qilgan va ssenariy yozgan filmlar roʻyxati 

Qoʻqonda tugʻilganlar
Toshkentda vafot etganlar
Oʻzbek rejissyorlari
Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureatlari
SSSR xalq artistlari
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Minor qabristoniga dafn etilganlar
Oʻzbekiston Kinematograflar uyushmasi a’zolari
Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan san’at arboblari
Oʻzbekfilm kishilari
Toshkent sanʼat instituti oʻqituvchilari
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureatlari
O‘zbekiston SSR xalq artistlari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Shuhrat medali sohiblari
El-yurt hurmati ordeni sohiblari
O‘zbekiston teatr o‘qituvchilari
O‘zbekiston ssenariy mualliflari
O‘zbekiston kinorejissyorlari