MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Konsedimentatsion burmalanish

Konsedimentatsion burmalanish (lot. con — birga, bir vaqtda va sedimentum — choʻkish) — choʻkindi jinslarning hosil boʻlish va toʻplanish jarayonlari bilan birgalikda kechadigan tektonik harakat. Konsedimentatsion burmalanish terminini geol. ga birinchi marta rossiyalik geolog S. S. Shuls kiritgan (1948). Konsedimentatsion burmalanishda choʻkindi jinslarning katlamlanish qalinligi koʻp yoki oz tarqalganligi ularning burmalanishiga bogʻliq. Choʻkindi jinslarining paydo boʻlishidan keyin sodir boʻladigan burmalanish postsedimentatsion burmalanish deb ataladi. Odatda, antiklinal burma yadrosida kanotlaridagiga nisbatan bir xil yoshdagi yotqiziqlar qalinligining koʻrinishi va koʻpincha litologik tarkibining oʻzgachaligi bilan ifodalangan. Uzlukli burmalanish obl.larda keng rivojlangan. Choʻkindi jinslarni oʻrganishda Konsedimentatsion burmalanishning ahamiyati katta.

Manbalar
Konsensus

Konsensus (lot. consensus – yakdillik, kelishuv) – xalqaro shartnomalar tuzishda parlament yoki kengashlarda tegishli qaror qabul qilish; bunda rasman eʼtiroz bildirilmasa, ishtirokchilarning umumiy roziligi asosida rasmiy ravishda ovoz berilmaydi. Konsensus usuli, shuningdek, BMT organlarida tan olingan boʻlib, shu tashqilot doirasida oʻtkaziladigan xalqaro konferensiyalar va kengashlarda qoʻllaniladi.

Manbalar
Konsepson

Konsepson — Chilining markaziy qismidagi shahar. Bio-Bio viloyatining maʼmuriy markazi. Temir yoʻl tuguni. Tinch okean sohilidagi port. Aholisi 362,6 ming kishi (1997). Mamlakatning muhim transport-iqtisodiy markazi. Mashinasozlik, neftni qayta ishlash, toʻqimachilik (ip gazlama, jun gazlama), oziq-ovqat (jumladan, un tortish, shakarqand, konserva) sanoatlari rivojlangan. Konsepson yaqinidan toshkoʻmir olinadi, metallurgiya zavodi qurilgan. Universitet bor. Shaharga 1550-yilda asos so-lingan. 1960-yilgi zilzilada vayron boʻlgan, keyinchalik qayta tiklangan.

Manbalar

Havolalar 
 Concepción 
 Encyclopedia Britannica — Concepción 

Chili shaharlari
Chili
Konserva

Konserva (lotincha: conservare — saqlamoq) — hayvon yoki oʻsimlik mahsulotlaridan maxsus ishlov berilib, uzoq muddat saqlash uchun tayyorlanadigan oziq-ovqat mahsulotlari. Jahonda K.ning 1000 dan ortiq xili ishlab chiqariladi. K. goʻsht, goʻsht-oʻsimlik, sut, baliq, sabzavot, meva va boshqalardan tayyorlanadi. Konservalash oziq-ovqat mahsulotlar toʻyimliligini saqlashga yordam beradi. Koʻpincha, ortiqcha qismlari (qobigʻi, urugʻi, suyagi, tomiri va h.k.) olib tashlanishi, moy va shakar qoʻshilish hisobiga mahsulotlarning toʻyimliligi oshadi. Konservalangan mahsulotlarning vitamini qisman (5— 7%) kamayadi. K. buzilib qolmasligi uchun salqin va quruq joyda saqlanishi lozim. K.tayyorlanadigan apparatlarning koʻpi avtomatlashtirilgan. Aholini yil boʻyi sabzavot va mevalar bilan taʼminlashda, turistik sayohatlarda K.ning ahamiyati katta (yana qarang Konserva sanoati).

Manbalar
Konserva sanoati

Konserva sanoati - oziqovqat sanoati tarmogʻi, tez boʻziladigan oʻsimlik va hayvonot mahsulotlari (meva, sabzavotlar, sut, goʻsht, baliq)ni uzoq muddat saqlash maqsadlarida qayta ishlaydi, yarim fabrikatlar va germetik yopiq idishlarda isteʼmolga tayyor konservalar ishlab chiqaradi.

Sanoat usulida konservalar ishlab chiqarish 19-asr boshlarida rivojlandi. Oʻzbekistonda Konserva sanoati 20-asr boshlarida paydo boʻldi. 1913-yilda hozirgi Oʻzbekiston hududida kustar usul bilan mahsulot tayyorlaydigan 3 kichik konserva korxonasi boʻlib, ularda jami 200 ming banka konserva ishlab chiqarilgan. Oʻzbekistonda konserva sanoati 30-yillarda rivojlandi. Asosan, meva va sabzavotlardan konservalar ishlab chiqarila boshlandi. 1929-yil Yangiyoʻl konserva zavodi, 1932-yil Toshkent konserva zavodi ishga tushirildi. 1940-yillar boshida Samarqandda konserva zavodlari qurildi. Namangan konserva zavodi ham kengaytirildi. Urushdan keyingi yillarda Fargʻona, Andijon, Shahrisabz va boshqa shaharlarda oʻnlab konserva zavodi ishga tushirildi, eskilari kengaytirildi va zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlandi. 1975-yilda "Oʻzmevasabzavotuzumsanoat" konserni korxonalarida 490 mln. shartli banka konserva mahsulotlari ishlab chikarildi. 1985-yilda sobiq Ittifokda alkogolizmga qarshi Qonun qabul qilingach, vino zavodlarida turli uzum va meva sharbati ishlab chikarila boshlandi. 1986—89 yillarda konserva ishlab chiqarish 2-marta koʻpaydi. Konserva korxonalari, asosan, "Oʻzmevasabzavotuzumsanoatxolding" kompaniyasi tarkibiga kiradi. Asosiy mahsulotlari — meva kompotlari, murabbo, jem, sharbatlar, marinadlangan va tuzlangan sabzavotlar, pomidor pastasi, quritilgan mevalar (qoqilar).

Konserva mahsulotlari ishlab chiqarishda "Oʻzbekbirlashuv" ning ulushi ham salmoqli. "Oʻzbekbirlashuv" tizimida 54 konserva korxonasi bor. Oʻzbekistondan Germaniya, Polsha, Italiya, Malayziya, Yaponiya kabi mamlakatlarga turli meva va sabzavotlar konservalari, pomidor pastasi, mayiz, turli qoqilar eksport qilinadi. Respublikada 90-yillardan koʻpgina jamoa xoʻjaliklarida kichik konserva zavodlari va sexlari ishga tushirildi. Ixtisoslashtirilgan yirik bogʻdorchilik, uzumchilik, sabzavotchilik xoʻjaliklari konserva zavodlariga xom ashyo yetkazib beradi. Respublika Konserva sanoati korxonalari yiliga 12 mlrd. shartli banka mahsulot ishlab chiqarish quvvatiga ega (2000). 1995-yilda 50 dan ortiq agrofirma ishladi (meva-sabzavot, konservalari ishlab chiqarishga moslashgan "Qashqadaryo", "Namangankonserva", "Samarqand", "Kishmish", "Uchkoʻprik", "Quvasoy" va boshqalar). 2000-yilda Oʻzbekistonda 480,4 mln. shartli banka (jumladan, "Oʻzbekbirlashuv" aksiyadorlik kompaniyasida 53,1 mln. banka) mevasabzavot konservasi ishlab chikarildi. "Toʻraqoʻrgʻon shirinliklari", "Buloʻngur mevalari" firmalarida meva qoqilari va mayiz tayyorlanadi.

"Oʻzbaliq" aksiyadorlik kompaniyasi korxonalarida dudlangan baliq, Moʻynoq baliq konserva kti (1941)da chetdan olib kelinadigan xom ashyodan turli baliq konservalari ishlab chiqariladi.

Akramjon Azizov.

Manbalar
Konservalash

Konservalash — oziq-ovqat mahsulotlarini uzoq muddat saqlash usuli; konserva tayyorlash. K.ning mohiyati: mahsulotlarni tez buzadigan mikroorganizmlar faoliyatini butunlay yoki vaqtincha toʻxtatish, fermentlar faoliyatini soʻndirishdan iborat. Koʻp qoʻllaniladigan usullari: pasterizatsiya, sterilizatsiya, quritish (qoqi qilish), muzlatish, achitish, tozalash va dudlash.

Pasterizatsiya usuli bilan K.da oziqovqat mahsulotlari (mevalar) zich berkitilgan idish — avtoklavlarda 85— 100° temperaturada 30—60 min. qizdiriladi. Bunda mikroorganizmlar faoliyati vaqtincha toʻxtaydi. Sterilizatsiya usulida mahsulot (goʻsht, baliq va boshqalar) solingan idish 112—120° temperaturada qizdiriladi; shunda fermentlar yemiriladi, mikroorganizmlar oʻladi. Konservalarni yuqori chastotali toklar bilan sterilizatsiyalash usuli ham bor. Sabzavot va mevalarni toʻzlash biokimyoviy jarayonlar natijasida qand moddasi va boshqa moddalardan suv kislotasi hosil boʻlishiga asoslangan (yana qarang Oziq-ovqat mahsulotlarini quritish).

Manbalar
Konservalash (tibbiyot)

Konservalash (tibbiyotda) -donor qoni va uning hujayraviy elementlari (eritrotsitlar, leykotsitlar, trombotsitlar)ni organizmdan tashqarida uzoq muddat saqlash. K. tufayli qon tarkibiy qismlarining biologik xususiyatlari va funksional holatlari toʻliq sakdanadi. Qon 2 usulda: 1) 0°dan past temperaturada (—80 dan —196° gacha) muzlatib qattiq holda; 2) 0° dan yuqori temperaturada suyuq holda konservalanadi.

Konservalovchi eritma (glyugitsir) tarkibida qonni ivitmasdan saqlaydigan stabilizator modda (sitrat yoki limon kislota)dan tashqari glyukoza, noorganik fosfat va boshqa bor. Ular kimyoviy toza, apirogen va sterillangan (120° da 30 min.) boʻladi. Konservalangan qon va uning komponentlarini saqlash muddati foydalanilgan qon konservantiga bogʻliq. Tayyor qon konservantlaridan "Gemokon 500" va "Gemokon 500/300" keng qoʻllanadi.

Manbalar
Konservatizm

Konservatizm — ijtimoiy va madaniy hayotda anʼana va vorislik gʻoyasiga tayanuvchi xilma-xil gʻoyaviy siyosiy va madaniy oqimlar majmui. Tarixda konservatizm turli shakllarda namoyon boʻlgan, lekin, umuman olganda, mavjud va barqaror ijtimoiy tizimlar hamda meʼyorlarga moyillik, inqilob va keskin islohotlarni qabul qilmaslik — konservatizmga xos asosiy xususiyat hisoblangan. Ijtimoiy oʻzgarishlar yuz berayotgan sharoitda konservatizm eski tartiblarni qayta tiklash, boy berilgan mavqelarni asl holiga qaytarish va oʻtmishni ideallashtirishda koʻrinadi. "Konservatizm" termini birinchi bor fransuz adibi F. Shatobrian tomonidan qoʻllanilgan hamda 18-asr oxirida Buyuk fransuz inqilobi davrida aristokratiya mafkurasini ifodalovchi qarashlar yigʻindisini bildirgan. Kapitalizm qaror topayotgan davrda konservatizm gʻarbda liberalizm va sotsializmga qarshi turgan.

Tarixan oʻng qanot siyosati bilan bogʻliq boʻlgan bu atama oʻshandan beri keng koʻlamli qarashlarni tasvirlash uchun qoʻllanilgan. Konservatizm deb qaraladigan yagona siyosat toʻplami yoʻq, chunki konservatizmning maʼnosi maʼlum bir joyda va vaqtda anʼanaviy deb hisoblanadigan narsaga bogʻliq.  Konservativ tafakkur mavjud urf-odatlar va milliy madaniyatlarga moslashgani uchun ancha xilma-xil boʻlgan. Masalan, baʼzi konservatorlar hukumatning iqtisodga koʻproq aralashuvini, boshqalari esa erkin bozor iqtisodiy tizimini qoʻllab-quvvatlagan. Shunday qilib, dunyoning turli burchaklaridan kelgan konservatorlar har biri oʻz anʼanalarini qoʻllab-quvvatlagan holda keng koʻlamli masalalarda kelishmovchiliklar yuzaga kelgan. 18-asrda fransuz inqilobiga qarshi chiqqan, ammo Amerika inqilobini qoʻllab-quvvatlagan siyosatchi Edmund Burke 1790-yillarda konservatizmning asosiy nazariyotchilaridan biri sifatida eʼtirof etilgan.

Manbalar 

 

Siyosiy teoriya
Konservatoriya

Konservatoriya (ital. conservatorio — boshpana) — maxsus musiqa oʻquv yurti. Turli yoʻnalishlardagi musiqa ijrochiligi, kompozitorlik va musiqashunoslik sohalari boʻyicha muayyan tizimda taʼlim beradi. Dastavval Italiyada yetim va qarovsiz bolalarga moʻljallangan boshpana — K. (birinchisi Neapol, 1537) deb atalib, unda turli hunarlar qatori musiqa (asosan, qoʻshiqchilik) ham oʻqitilgan. 17-asr oxiridan Italiya K.lari professional musiqachilarni tayyorlaydigan muassasalarga aylangan. Zamonaviy oʻquv yurti sifatida K.lar Yevropada 18-asr oxiridan tashqil etila boshlandi (Stokgolmdagi Qirol oliy musiqa maktabi, 1771; Parijdagi Musiqa va deklamatsiya K.si, 1795 va boshqalar). Baʼzi chet el musiqa oliy oʻquv yurtlari — akademiya, oliy maktab, institut deb ham ataladi (mas, Bagʻdod nafis sanʼatlar akademiyasi, Qohiradagi Arab musiqasi instituta va boshqalar). Aksariyat Yevropa va Amerika K.larida faqat ijrochi (sozanda, xonanda, dirijyor) va kompozitorlar taʼlim olishadi. Musiqashunoslar esa universitetlarning musiqa fakultetlarida tayyorlanadi. Oʻzbekistonda dastlab Turkiston xalq K.si (1918), 1934-yildan Oliy musiqa maktabi, 1936-yildan Toshkent K.si, 2002-yildan Oʻzbekiston konservatoriyasi faoliyat koʻrsatadi. Mazkur K. mamlakatning musiqa ijrochiligi, bastakorlik va musiqashunoslik sohalarida yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlashning asosiy markazi sifatida milliy sanʼatning rivojiga salmoqli hissa qoʻshib keladi.

Manbalar
Konservatorlar partiyasi

Konservatorlar partiyasi - Buyuk Britaniyadagi asosiy siyosiy partiyalardan biri (rasmiy nomi — konservativ va yunionistik tashqilotlarning milliy ittifoqi). 1867-yilda torilar partiyasi negizida tashqil topgan. Ikkinchi jahon urushidan keyin 1951— 64, 1970—74, 1979—98 yillarda hokimiyatni boshqargan. 750 ming aʼzosi bor (1997). Partiya yetakchisi Ian Dunkan Smit.

Manbalar
Konservatsiya

Konservatsiya (lot. conservatio — saqlash) — 1) tarixiy va madaniy yodgorliklar (meʼmoriy inshootlar, arxeologik topilmalar, tasviriy va amaliy sanʼat asarlari, kitob, qoʻlyozma va boshqalar)ni dastlabki yoki K.ga tushgan vaqtdagi qiyofasi, chidamliligini uzoq muddatga saqlashni taʼminlovchi chora-tadbirlar yigʻindisi. Restavratsiya bilan uzviy bogʻliq. Muzey, kutubxona, arxivlarni isitish, shamollatish, barcha saqlanayotgan narsalar uchun moʻʼtadil harorat, namlik, havo tarkibi sharo-itlarini yaratish orqali erishiladi. Maxsus tartibdagi saqlashda havoni tozalovchi filtrli vitrinadan foydalaniladi; buyumlar, sanʼat asarlari maxsus jild va javonlarda saqlanadi. Yogʻoch, mato, teri buyumlariga kimyoviy moddalar bilan ishlov beriladi, xom sopol, yogʻoch buyumlar boʻzilmasligi uchun maxsus sintetik yelimlar bilan ishlanadi; hujjatlar, bosma matnlar shaffof qobigʻ bilan, metall, shisha, suyak buyumlar rangsiz lok bilan qoplanadi. Meʼmoriy obidalarning asosi, devori, gumbazlari mustahkamlanadi, himoya qurilmalari barpo etiladi;2) biron-bir qurilish yoki korxona ishining muayyan sabaoga koʻra uzoq muddatga toʻxtatib qoʻyilishi; 3) dvigatellar, mashinalar va boshqa texnika vositalari uzoq muddat ishlatilmay turganda ularni korroziyadan saqlash uchun koʻriladigan tadbirlar (mas, moylash, nam oʻtkazmaydigan narsa bilan oʻrash va boshqalar); 4) yogʻoch materiallarni chirishdan asrash, hasharotlar va dengizda yashovchi yogʻoch kemiruvchilaridan saqlash uchun ularga maxsus modda bilan ishlov berish. Yogʻochni K. lashning eng samarali va oson usuli unga kimyoviy moddalar shimdirish va maxsus pastalar surkashdir.

Manbalar
Konsignatsiya

Konsignatsiya (lot. consignatio -yozma dalil) — tovarlarni vositachilar (konsignatorlar)ning omborxonalari orqali sotish shakli. Bunday omborga tushgan tovar haridor (konsignator)ga sotilishiga qadar mahsulot yetkazib beruvchi (konsignant)ning mulki hisoblanadi. Tovarni omborda saqlash va uni sotishga tayyorlash harajatlari mulk egasi hisobidan boʻladi. Sotish boʻyicha kontraktlar tuzilishiga qadar tovarlar omborga yetkazib beriladi. Koʻpgina mamlakatlarda kabul qilingan qoidalarga koʻra, vositachining omborida tovarni saqlash muddati 1 yildan 1,5 yilgacha. Agar shu muddat ichida tovar sotilmay qolsa, oʻz egasiga qaytariladi.

Manbalar
Konsilium

Konsilium (lot. consilium — kengash) — bemorga tashhis qoʻyish va davolash masalalarini hal etish uchun oʻtkaziladigan vrachlar (bemorga bevosita aloqador boʻlgandan tashqari tor soha mutaxassislari) kengashi. Bemorni davolovchi vrach (bemorning ahvoli ogʻir yoki kasallikni aniqlash qiyin boʻlgan hollarda) yoki uning yaqin kishilari iltimosiga binoan oʻtkaziladi.

Manbalar
Konsoy

Konsoy — Qashqadaryo viloyati Dehqonobod tumanidagi soy. Kichik Oʻradaryoning chap irmogʻi. Boysun togʻlari yon bagʻirlaridan boshlanuvchi 20 ga yaqin irmogʻi bor. Oʻz. 30 km, havzasining maydoni 247 km². Mavsumiy qor va yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Yilliq oʻrtacha suv sarfi 0,35 m³/sek. Bahorda suvi koʻpayadi, yozda esa kamayib, Kichik Oʻradaryogacha yetib bormaydi. K. suvi sugʻorishga sarflanadi.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi daryolar
Konsoy polimetall koni

Konsoy polimetall koni -Tojikistonning Sugʻd viloyatidagi Gʻarbiy Qoramozor tizmasining Okurdevon togʻida joylashgan kon. Xoʻjand temir yoʻl stansiyasidan 49 km shim.-sharkda. Konsoy polimetall konik. mashhur Konsoy skarnli polimetall rudali maydonidagi konlar turkumiga kiradi. Korolyovo, Konsoy, Qizilqum, Darboza, Okurdevon, Shevchukov va boshqa polimetall konlaridan iborat. 1925-yildan muntazam geologik qidiruv tadqiqot ishlari boshlandi. 1933-yildan boshlab Konsoy polimetall konik.dan ruda qazib olinmokda. Konsoy polimetall konik. va granitoid intruziv massiv bilan karbonat qatlamlari orasida vujudga kelgan skarn hosil boʻlish jarayonlari bevosita bogʻliqdir. Rudalarning (skarnli galenit-sfalerit pirit tarkibi) asosiy qismi ohaktoshlar orasida tashqil topgan.

Yuqori paleozoy davrida yuz bergan tektonik harakatlar tufayli Konsoy polimetall konik.da bir necha (Okurdevon, Darboza) darzliklari paydo boʻlgan. Kondagi rudalar shu darzliklar va ularning shim.-sharqiy hamda shim.-gʻarbiy tarmoqlarida 600 m chuqurliqda joylashgan. Rudalar tarkibiga koʻra, skarn-magnetitli, kumusholtinli va skarn-galenit-sfaleritli turlarga boʻlinadi. Shu paytgacha faqat oxirgi turdagi rudalar qazib olinmokda. Ular Konsoy polimetall kombinatiga qayta ishlash uchun joʻnatiladi.

Manbalar
Konsol

Konsol (frans. console) — 1) bir uchi erkin, ikkinchi uchi qoʻzgʻalmas qilib mahkamlangan balka, ferma yoki yuk koʻtaruvchi konstruksiya, shuningdek, konstruksiyaning tayanchidan chiqib turgan qismi; 2) qurilishda imorat uchun ishlatiladigan qism; 3) xonalardagi gul va haykalchalarning tagligi.

Manbalar
Konsonans

Konsonans (lot. consonantia — uygʻunlashgan sado, hamohanglik) — musiqiy tovush (tok)larning bab-baravar sadosidagi uygʻunlik, shuningdek, mazkur xususiyatga ega boʻlgan interval (prima, oktava, kvinta va boshqalar) va akkordlar (asosan, major va minor uchtovushliklari). K. musiqiy-ifodaviy vosita sifatida dissonanspnng aksidir (Oʻrta va Yaqin Sharq musiqa ilmida muloyimat deb ataladi). Bu qarama-qarshilik qadimdan amaliyotda foydalanilib, musiqa ilmida yunon (pifagorchilar, Aristoksen va boshqalar), musulmon Sharqi olimlari (Forobiy, Ibn Sino va boshqalar) tomonidan tadqiq etib kelingan. 20-asr kompozitorlik ijodiyotida hamda zamonaviy musiqa nazariyasida K. va dissonans tushunchalari birmuncha kengaygan holda ishlatiladi va sharhlanadi.

Manbalar
Konsonant yozuv

Konsonant yozuv (lot. consonans — undosh tovush) —yozuv turi. Bunda soʻzning faqat undosh tovushlarigina ifodalanadi. Unli tovushlar esa oʻqish jarayonida matn mazmuniga qarab tiklab talaffuz etiladi (mas, uygur yozuvi, arab yozuvi). Unlilarni maʼlum tarzda ifodalaydigan yarim Konsonant yozuvlar koʻproq uchraydi.

Manbalar
Konsorsiya

Konsorsiya (lot. concortium — jamoa) — avtotrof va geterotrof organizmlarni topik va trofik (oziq) bogʻlanish asosida birlashtiradigan biotsenozning strukturaviy birligi. Alohida olingan daraxt (daraxtlar guruhi) K.ga misol boʻladi. Edifikator (biotsenozda asosiy oʻrin tutadigan turlar) — oʻsimliklar bilan fitofaglar va ularning parazitlari, mikoriza zamburugʻlari, epifitlar va in quruvchi qushlar oʻzaro bogʻlangan. K. haqidagi tushunchalar 20-asrning 50-yillari boshlarida rus olimlari V.N.Beklemishev va L.G.Ramenskiylar tomonidan shakllantirilgan.

Manbalar
Konspekt

Konspekt (lot. conspectus — koʻrinish) — kitob, maqola, leksiya va boshqalarning qisqa yozma bayoni. K. reja, qisqa bayon qilingan asosiy nizom, fakt va misollardan iborat.

Manbalar
Konstant nav

Konstant nav (lot. constantis — doimiy, turgʻun, barqaror), navning genetik aynimasligi — uzoq. muddat qaytaqayta ekilganda (koʻpaytirilganda) ham morfologik hamda qimmatli xoʻjalik belgilari aynimaydigan nav. Navning barqarorligiga seleksiya jarayonida va elita-urugʻchilik ishlarida uzluksiz olib boriladigan tanlash bilan erishiladi. Navlarni ishlab chiqarish da uzoq, saqlanishini taʼminlaydigan gomozigotalik tanlash yoʻli bilan zarur boʻlgan darajagacha yetkaziladi. Konstantlik morfologik belgilarga koʻra aniqlanadi. Aynimaydigan yoki nav sofligi yuqori boʻlgan Konstant nav rayonlashtiriladi.

Manbalar
Konstanta

Konstanta (lot. constans — doimiy, oʻzgarmas) — doimiy kattalik (miqdor, qiymat). Muayyan x kattalik (miqdor, qiymat)ning doimiyligi (oʻzgarmasligi)ni ifodalovchi shartli timsol: x = const. K., koʻpincha, S (lotincha talaffoʻz) va K. (ruscha va oʻzbekcha talaffoʻz) harflari bilan belgilanadi.

Manbalar
Konstantan

Konstantan (lot. constantis — doimiy) — asosi misdan iborat boʻlgan qotishma (40—45% nikel, 1—2% marganets, qolgani mis). Elektr qarshiligi temperatura oʻzgarishiga qaramay yuqori boʻladi. Korroziyaga chidamli. K.., asosan, reostatlar, oʻlchash asboblari, termoparalarning qizdirish elementlari tayyorlashda ishlatiladi.

Manbalar
Konstantin I

Konstantin I, Flaviy Valeriy, Buyuk Konstantin (taxminan 285, Naissus — 337, Ankiron) — Rim imperatori (306—337). Davlat boshqaruvini bosqichmabosqich markazlashtirib borgan, oldingi diniy eʼtiqod — butparastlikni saqlab qolgan holda, xristianlar cherkovini qoʻllab-quvvatlab turgan. K.I. davridagi muhim voqealardan biri — 313 yildagi Milan edikta edi. Unga binoan, xristian diniga eʼtiqod qiluvchilarga erkinlik berilib, cherkov va cherkov mulklari qaytarib berildi. 324—330 yillarda Vizantii shahri oʻrnida yangi poytaxt — Konstantinopolta asos solgan. K.I davrida uning gʻalabalari sharafiga Rimdagi Zafar darvozasi qurilgan.

Manbalar 

27-fevralda tugʻilganlar
272-yilda tugʻilganlar
22-mayda vafot etganlar
337-yilda vafot etganlar
Konstantin oroli

Konstantin oroli - Orol dengizi (Oʻzbekiston Respublikasi)da joylashgan. Maydon jihatdan kichik boʻlib, shimolidan janubiga choʻzilgan. Orol dengizi sayozlanib borishi tufayli u endilikda Vozrojdeniye yarim orolga qoʻshilib ketdi.

Manbalar 

 

Orollar
Oʻzbekiston geografiyasi
Oʻzbekiston tarixi
Qoraqalpogʻiston
Orol dengizi
Qusantina

Qusantina ( Qusanṭīna; ) — Jazoirning shimoliy-sharqiy qismidagi shahar. Qusantina viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 450 ming kishidan ziyod (1990-yillar boshlari). Transport yoʻli va avtomobil yoʻllari tuguni. Yirik savdo-sanoat markazi, don va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bozori. Traktorsozlik, stanoksozlik zavodi, oziq-ovqat, toʻqimachilik, metallsozlik korxonalari bor. Hunarmandchilikda qoʻlda gilam toʻqiladi, poyabzal va charmdan turli buyumlar tayyorlanadi.

Shaharga miloddan avvalgi 3-asrda asos solingan. Miloddan avvalgi 3-asr oxiri va 2-asrlarda Numidiylar qirolligi poytaxti boʻlgan va Sirta (Kirta) deb atalgan. Milodiy 311 yilda rimliklarga qarshi qoʻzgʻolonni bostirish vaqtida vayron qilingan. Shahar 313 yildan uni qayta tiklagan Rim imperatori Konstantin nomi bilan atala boshlagan. 7-asrdan boshlab turli arab davlatlari tarkibida, 16-asrda turklar qoʻl ostiga oʻtdi. 1837-yilda Fransiya qoʻshinlari tomonidan egallandi. Shahar jazoirliklarning mustamlakachilikka qarshi ozodlik harakatlarining muhim markazlaridan boʻlgan. Meʼmoriy yodgorliklaridan Katta masjid (11-asr), Madrasa va maqbaralar (18-asr), Ahmadboy saroyi (19-asr), universitet majmuasi (20-asr) va boshqa saqlangan. Badiiy hunarmandchilikning qad. markazi. Muzey bor.

Manbalar 

 

Jazoir shaharlari
Boris Konstantinov

Boris Pavlovich Konstantinov [1910.23.6(6.7), Peterburg - 1969.9.7, Leningrad] — rus fizigi, akademik (1960). Asosiy ilmiy ishlari akustika, fizikkimyo, yadro fizikasi, plazmalar fizikasi, astrofizika, golografiya va boshqalarga oid. Birinchi boʻlib tovush mutlaq silliq va qattiq sirtdan qaytganda uning yutilishini aniqlagan, berk binolarda tovush reverberatsiyasining toʻlqin nazariyasini yaratgan; u eritmalarda ionlarning harakatchanligini tekshirib, kimyoviy elementlarning miqdorini va uni sifat jihatdan tahlil qilish usulini ishlab chiqqan; turgʻun izotoplarning fizikkimyoviy xossalarini tadqiq qilgan; plazmaning korpuskulyar diagnostikasini tavsiya etgan, plazmaning optik va mikrotoʻlqin diagnostikasi usulini rivojlantirgan. Konstantinov rahbarligida fotografiya, televizion va fototelevizion golografik sistemalarning parametrlari aniqlandi.

Manbalar 

1910-yilda tugʻilganlar
1969-yilda vafot etganlar
6-iyulda tugʻilganlar
9-iyulda vafot etganlar
Konstantinopol

Konstantinopol, Vizantii — Vizantiya imperiyasi poytaxti. 324— 330 yillarda Konstantin I asos solgan va imperator sharafiga "Konstantinopol" — "Konstantin shahri" deb nom qoʻyilgan. 330 yilda Konstantin I Rim imperiyasi poytaxtini sharqqa K.ga koʻchiradi. Davlat muassasalari va senatning Rimdan koʻchirib kelinishi K.ning rivojlanishiga olib keldi. Yirik savdo yoʻllarining kesishgan joyida joylashgan shahar, Sharq va Gʻarb oʻrtasida iqtisodiy, savdo va madaniy aloqalarni bogʻlovchi markazga aylandi. 4-salib yurishi davri (1202—04)da salibchilar tomonidan talandi. 1204—61 yillarda Lotin imperiyasi poytaxti. 1261-yil vizantiyaliklar genuyaliklar bilan ittifok, tuzib, shaharni qaytarib oldilar. 1453-yil 29-mayda uni usmonli turklar Sulton Mehmet egallab, nomini Istambul deb oʻzgartirganlar. K. keyinchalik, Istanbul nomi bilan 1923-yilgacha Turkiya poytaxti boʻlgan.

Manbalar 

 

Buyuk Ipak yoʻli boʻyidagi aholi punktlari
Muqaddas shaharlar
Konstantinopol
Sobiq davlatlarning poytaxtlari
Buyuk Konstantin
Istanbul tarixi
Vizantiya imperiyasining aholi punktlari
Turkiyadagi Rum shaharlari
Usmonli imperiyasining poytaxtlari