Boeing C-137 Stratoliner

Boeing C-137 Stratoliner — bu Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy-havo kuchlari tomonidan foydalaniladigan Boeing 707 reaktiv layneridan olingan isteʼfodagi VIP transport samolyoti. Boshqa davlatlar ham harbiy xizmat uchun, birinchi navbatda, VIP yoki tanker transporti sifatida yangi va ishlatilgan 707-larni sotib olmoqlar. Bundan tashqari, 707 E-3 Sentry AWACS samolyoti kabi bir nechta ixtisoslashtirilgan versiyalar uchun asos boʻlib xizmat qilib kelmoqda. C-18 belgisi 707-320B/C seriyasiga asoslangan bir nechta keyingi variantlarni oʻz ichiga oladi. C-137 ni shunga oʻxshash Boeing C-135 Stratolifter bilan aralashtirib yubormaslik kerak. Garchi ular umumiy turga mansub boʻlsalar ham, ikkala samolyotning fyuzelyajlari har xil.

Rivojlanish 
AQSh Harbiy-havo kuchlari tomonidan Boeing 707 ni xarid qilish juda cheklangan boʻlib, VC-137A deb nomlangan uchta Model 707-153 ni tashkil etadi. 1959-yilda yetkazib berilganda ularning toʻrttasi 13,500 edi.Bu VC-137C Air Force One prezidentlik transporti boʻlib, uning ikkita namunasi ixtisoslashtirilgan ichki jihozlar va ilgʻor aloqa uskunalari bilan jihozlangan 707-320B Intercontinentals modeli edi. Prezidentning transport modifikatsiyalari boʻlmagan yana ikkita C-137C samolyoti ular qatoriga keyinroq qoʻshildi.

Variantlar

C-18 

C-18 — bu 707-320B seriyali konvertatsiya qilish uchun AQShning harbiy belgisi hisoblanadi.

 C-18A
 Sakkizta ikkinchi qoʻl (sobiq American Airlines) 707-323C samolyotlari EC-18B uchun ekipaj trenerlari sifatida sotib olindi, toʻrttasi keyinchalik EC-18B ga, ikkitasi EC-18D ga, biri C-18B ga aylantirildi; biri foydalanishga olinmagan va ehtiyot qismlar uchun ishlatilgan.
 C-18B
 Harbiy strategik va taktik relay tizimini (MILSTAR) qoʻllab-quvvatlash uchun asbob-uskunalar va jihozlar bilan oʻzgartirilgan.
 EC-18B
 Toʻrtta C-18A Apollon kosmik dasturini qoʻllab-quvvatlash uchun C-135 uchun ilgʻor masofali asboblar samolyotlari (ARIA) missiyalari misollari bilan bir qatorda oʻzgartirildi. E-7 belgisi dastlab oʻzgartirilgan Boeing 707 samolyotlariga EC-18 belgisi bilan almashtirilishidan oldin qoʻllanilgan.
 EC-18C
 Ikkita J-STAR prototipi samolyoti uchun asl belgi, keyinchalik E-8A nomini oʻzgartirdi.
 EC-18D
 Ikkita C-18A kruiz raketasi missiyasini boshqarish samolyoti (CMMCA) sifatida oʻzgartirildi.
 TC-18E
 (Sobiq Trans World Airlines) 707-331 samolyoti E-uchuvchi va ekipajni tayyorlash uchun oʻzgartirildi.
 TC-18F
 Ikki ikkinchi qoʻl (sobiq TAP Portugaliya) 707-382 samolyoti E-6 uchuvchisini tayyorlash uchun oʻzgartirildi.

C-137 Stratoliner 

 VC-137A
 Uchta 707-153 (58-6970, 58-6971, 58-6972) 22 yo'lovchiga mo'ljallangan VIP interyeri va havo desantlarining qo'mondonlik punkti sifatida foydalanish uchun mo'ljallangan, VC-137B qayta tayinlangan.
 VC-137B
 Uchta VC-137A to'rtta Pratt & Whitney JT3D -3 dvigatellari bilan qayta ishlandi, 89-harbiy havo tashish qanoti tomonidan boshqarildi va C-137B nomini o'zgartirdi.
 C-137B
 Uchta VC-137B VIP rolidan tushirilganda qayta nomlandi.
 VC-137C
 Ikkita 707-353B ​​(62-6000 va 72-7000) USAF tomonidan (biri 1961-yilda va bittasi 1972-yilda) SAM 26000 va SAM 27000 chaqiruv belgilari bilan prezident transporti sifatida xizmat qilish uchun sotib olingan ; keyinchalik C-137C nomini o'zgartirdi.
 C-137C
 Ikki VC-137C prezidentlikdan foydalanish darajasi pasaytirilganda qayta nomlandi. SAM 26000 va SAM 27000 mos ravishda 1998 va 2001-yillarda nafaqaga chiqqan. Hozir ikkalasi ham aviatsiya muzeylarida. Yana ikkita C-137C 1988-yil 24 martda USAF tomonidan sotib olindi, bitta 707-396C (ilgari qurol kontrabandasi uchun 1985-yilda qo'llanilgan musodara qilingan samolyot) va bitta 707-382B 1987-yilda ikkinchi qo'l bilan sotib olingan. Ularning quyruq raqamlari berilgan edi. 6973 va 85–6974.

AQShning boshqa variantlari 

 Boeing E-3 Sentry
 Amerika Qoʻshma Shtatlari, NATO va boshqa havo hujumidan mudofaa kuchlarini har qanday ob-havo kuzatuvi, qoʻmondonlik, nazorat va aloqa bilan taʼminlaydigan havodan ogohlantirish va boshqarish tizimi (AWACS) samolyotidir. 707-320B asosida ishlab chiqarish 1992-yilda 68 dona qurilganidan keyin yakunlandi.
 Boeing E-6 Mercury
 707-320 versiyasi boʻlib, u Milliy qoʻmondonlik maʼmuriyatining koʻrsatmalarini yetkazadigan havo-desant qoʻmondonlik punkti va aloqa markazi sifatida ishlaydi.
 Northrop Grumman E-8 Joint STARS
 E-8C nishonga hujum qilish uchun qoʻshma radar tizimi (Joint STARS) — bu USAF havo-desant jangovar boshqaruvi va qoʻmondonlik va nazorat qilish (C2) platformasidir. U dushman vaziyatini tushunishni rivojlantirish va hujum operatsiyalari va nishonlarni qoʻllab-quvvatlash uchun yerdagi kuzatuvni amalga oshiradi. Dushman kuchlariga qarshilik koʻrsatish, buzish va yoʻq qilish foydalaniladi.

Operatorlar 
Braziliya
 Braziliya havo kuchlari

 Eron

 Eron Islom Respublikasi havo kuchlari

 United States

 Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari

Koʻrgazmada samolyot 

Quyidagi samolyotlar ommaviy namoyishda:

 58-6970 Model 707-120 USAF VC-137B „SAM 970“, sobiq Air Force One samolyoti, Sietl, WA , Parvoz muzeyida namoyish etiladi.
 58-6971 Model 707-153 USAF VC-137B AQShning Tucson shahridagi Davis-Monthan AFBga ulashgan Pima havo va kosmik muzeyida namoyish etiladi. Bu samolyot 1981-yilda Eronning Tehron shahridan amerikalik garovga olinganlarni qaytarishda xizmat qilganidan keyin „Ozodlik One“ nomi bilan mashhur boʻldi
 62-6000 Model 707-320B (VC-137C SAM 26000), sobiq Air Force One samolyoti Ogayo shtati Deyton yaqinidagi Rayt-Patterson AFBdagi Amerika Qoʻshma Shtatlari Havo kuchlarining Milliy muzeyida namoyish etildi.
 72-7000 Model 707-353B (VC-137C SAM 27000), sobiq Air Force One samolyoti Kaliforniyaning Simi vodiysidagi Ronald Reygan prezidentlik kutubxonasida namoyish etildi.

Texnik xususiyatlari (VC-137C) 

 Uzunlik: 152 fut 11 dyuym (46,61 m)
 Qanot kengligi: 145 fut 9 dyuym (44,42 m)
 Balandligi: 42 fut 5 dyuym (12,93 m)
 Qanot maydoni: 3010 sq ft (279,63 m2)
 Boʻsh vazni: 98.466 lb (44.663 kg)
 Brüt vazni: 297 000 lb (135 000 kg)Maksimal uchish ogʻirligi: 327 000 lb (148 325 kg)
 Quvvat stansiyasi: 4 × Pratt & Whitney TF33-PW-102 turbofan dvigatellari, har biri 18000 lbf (80 kN) quvvatga ega. Uchish pozitsiyasi
 Maksimal tezlik: 627 m/soat (1009 km/soat, 545 kn)
 Kruiz tezligi: 600 milya (966 km/soat, 520 kn)
 Diapazon: 7 610 mil (12 247 km, 6 610 nmi)
 Xizmat balandligi: 50 000 ft (15 200 m)
 Koʻtarilish tezligi: 4,900 ft/min (25 m/s)

Shuningdek 

 VC-137C SAM 26000
 VC-137C SAM 27000
 Boeing 707
 Boeing C-135 Stratolifter
 Boeing KC-135 Stratotanker
 Boeing CC-137
 Boeing E-3 Sentry
 Boeing E-6 Mercury
 Northrop Grumman E-8 Joint STARS

Manbalar

Havolalar 

 https://www.militaryfactory.com/aircraft/detail.php?aircraft_id=175
 https://military-history.fandom.com/wiki/Boeing_C-137_Stratoliner

Samolyotlar
Aeroportlar