MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ibrohim Tarpi

Ibrohim Amet Tarpi (1874-yil, Boqchasaroy, Tavrid gubernatorligi – 1946-yil, Toshkent) – qrim-tatar diniy va jamoat arbobi. Qrim muftiysi (1923–1924). Musiqa ijroiya qoʻmitasi aʼzosi (1917).

Hayoti 
Ibrohim Tarpi 1874-yilda Boqchasaroyda tugʻilgan. Otasi kambagʻal dehqon Amet Tarpi boʻlib, meva va sabzavotlar yetishtirgan. Katta akasi, kitob sotuvchisi Ali Tarpi Terjiman. U Ismoil Gaspirali asarlarini tarqatishda faol qatnashgan. Ibrohim Tarpi Istanbul universitetining ilohiyot fakultetini tamomlagan.

Ibrohim Tarpi 1900-yillarning oʻrtalarida Baxchisaroydagi hukumatga qarshi harakat yigʻinlarida qatnashgan. U Ismoil Gaspirali tarafdorlaridan boʻlgan. 1911-yilda Derekoy masjidiga imom etib tayinlangan. Ismoil Gaspiralining dafn marosimida Yalta jamoatchiligi nomidan soʻzga chiqqan.

1917-yil 12-martda Qrim xayrixohlik jamiyatini tuzgan musulmon inqilobiy qoʻmitasi rahbarlaridan biri boʻlgan. Vaqtinchalik Qrim musulmonlari ijroiya qoʻmitasi aʼzosi etib saylangan. 1917-yil 24-iyulda „Noʻmon Chelebidjixonga qarshi intrigalar va u yerda yetakchi mavqega ega boʻlishga urinishlari uchun“ Musiysk Ijroiya qoʻmitasidan chiqarib yuborildi. U Musiysk Ijroiya qoʻmitasiga muxolif boʻlgan ruhoniylar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan diniy-madaniy „Ulamolar ittifoqi“ga rahbarlik qilgan.

1920-yil 16-mayda Simferopolda Rossiya qurolli kuchlari bosh qoʻmondoni general Pyotr Vrangel raisligida oʻtkazilgan birinchi Umumqrim musulmonlar qurultoyining majlislarida qatnashgan.

1923-yil 10–15-yanvarda musulmonlarning 1-qurultoyi boʻlib, unda Qrim musulmonlari diniy ishlari boʻyicha xalq boshqarmasi (NURDMK) tuzish va Ibrohim Tarpini muftiylikka saylash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan. 1923-yil iyun oyida Tarpi Ufada boʻlib oʻtgan II Butunrossiya musulmon ruhoniylarining qurultoyiga delegat sifatida yuborilgan. 1924-yil Qozonda boʻlib oʻtgan musulmonlar konferensiyasida qatnashgan.

Qrim musulmonlarining navbatdagi qurultoyi arafasida OGPU Tarpini muftiylikka qayta saylamaslikni tavsiya qilgan va 1924-yilda Adji Xalil Muslyadin muftiylikka saylangan. 1927-yil may oyida Ibrohim Tarpi hibsga olingan. U Yalta prokuraturasida ikki oyga yaqin ushlab turilgan, hech qanday ayblov eʼlon qilinmagan. Qoʻllarida plakatlar koʻtarib, Tarpi ozod etilishini talab qilgan yuzdan ortiq Derekoy jamoatiga mansub ayollarning namoyishi natijasida uch kundan keyin Tarpi ozod qilingan. Biroq, 1927-yil 8-noyabrda OGPUning maxsus yigʻilishi tomonidan Qrimdan deportatsiya qilishga hukm qilingan. Hukm natijasida Ibrohim Tarpi oilasi bilan Melitopolga, keyinroq Oʻzbekiston SSRga koʻchib oʻtgan. Toshkentda Oktyabr bozoridagi kioskada sotuvchi boʻlib ishlagan. Yozuvchi Abdulla Qodiriy va Oʻzbekiston SSR Xalq Komissarlari Soveti raisi Fayzulla Xoʻjayevlar bilan muloqotda boʻlgan.

1936-yil 3-iyunda sakkiz yilga qamoq jazosiga hukm qilingan. Jazoni Karlagda (Qozogʻiston SSR) oʻtagan. 1945-yil iyun oyida ozod qilingan. Parkinson kasalligi bilan ogʻrib, 1946-yilda vafot etgan. Toshkentdagi Qoʻyliq qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar 

Toshkent shahrida vafot etganlar
1874-yilda tugʻilganlar
1946-yilda vafot etganlar
Sofiya Vohidova

Sofiya Ahmedovna Vohidova — Xalq maorifi a’lochisi, tarix fanlari doktori (1984), professor.

Tarjimayi holi 
Sofiya Vohidova 1937-yilda Toshkent viloyatining Bekobod tumanida tavallud topgan. 1961-yilda Toshkent davlat universiteti (hozirgi O‘zbekiston Milliy universiteti) filologiya fakultetining jurnalistika bo‘limini tamomlagan.

Olima ish faoliyatini Andijon davlat pedagogika instituti (hozirgi Andijon davlat universiteti)dan boshlaydi. 1979-yildan 1993-yilgacha mazkur institutda kafedra mudiri lavozimida ishlab kelgan, 1980—1985-yillarda Andijon shahar Kengashiga deputat bo‘lgan.

Ilmiy faoliyati 
Olima “O‘zbekiston kolxozchi-dehqonlari madaniy texnika saviyasining o‘sishi (Andijon viloyati misolida)” mavzusidagi nomzodlik, “O‘zbekiston kolxozchi-dehqonlarni madaniy va kasb-hunar saviyasini oshirish (1959—1975-yillar)” mavzusidagi doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilgan.

Sofiya Vohidova o‘z ilmiy tadqiqotlarida qishloq infratuzilmasini o‘zgartirish muammolarini, qishloq aholisining, ayniqsa, yoshlarnimg madaniylik darajasini, kasb-hunar egallashdagi saviyasini ko‘tarish, turmush tarzini, urf-odatlarini zamonaviy hayot bilan bog‘lash kabi dolzarb muammolarni ko‘tarib chiqqan. O‘z faoliyati davrida vazirlik, viloyat hokimligi, o‘zi faoliyat ko‘rsatgan oliy ta’lim muassasalari rahbarlari tomonidan bir necha bor rag‘batlantirilgan.

Profesor Sofiya Vohidovaning ilmiy yo‘nalishi bir qancha sohalarni qamrab olgan. O‘zbekiston kolxozchi-dehqonlarni madaniy va kasb-hunar hayot faoliyatini o‘rgangan, siyosatshunoslik asoslari yo‘nalishida faoliyat ko‘rsatgan.

Asarlari 
Professor Sofiya Vohidova quyidagi ilmiy va o‘quv-uslubiy ishlarni chop ettirgan:

1. O‘zbekiston kolxozchi-dehqonlari madaniy va professional texnika saviyasining o‘sishi (1959–1970-yillar). — Toshkent: Fan, 1975.

2. Qishloq mehnatkashlari madaniyati va mehnat malakasini oshirish masalalari. — Toshkent: Fan, 1977.

3. O‘zbekiston qishloq mehnatkashlari madaniyati va professional texnika saviyasining o‘sishi, 1966—1970-yillar. Toshkent: Fan, 1986.

Manbalar 

Toshkent viloyatida tugʻilganlar
Bekobod tumanida tugʻilganlar
O‘zbek tarixchilari
O'zbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Tarix fanlari doktorlari
Professorlar
Cidade de Deus

Cidade de Deus (tarjimasi  „Xudo shahri“) – 2002 yil Fernando Meirelles va Kátia Lund tomonidan rejissyorlik qilgan Braziliya epik jinoyat filmi. Bráulio Mantovani hikoyani 1997 yilda Paulo Lins tomonidan yozilgan xuddi shu nomdagi romanidan moslashtirgan.

Rollarda 

 Alexandre Rodrigues – Buscapé / Wilson Rodrigues
 Leandro Firmino va Douglas Silva – Zé Pequeno / Dadinho
 Phellipe Haagensen va Michel Gomes – Bené
 Matheus Nachtergaele – Sandro Cenoura
 Seu Jorge – Mané Galinha
 Jonathan Haagensen – Cabeleira
 Roberta Rodrigues – Berenice
 Renato de Souza – Marreco / Renato Rodrigues
 Jefechander Suplino – Alicate
 Alice Braga – Angélica
 Daniel Zettel – Tiago
 Darlan Cunha – Filé com Fritas
 Rubens Sabino – Neguinho
 Graziella Moretto – Marina Cintra
 Luiz Carlos Ribeiro Seixas – Touro
 Thiago Martins – Lampião
 Marcos Junqueira – Otávio

Manbalar

Havolalar 

 
 
 
 
 

2002-yil filmlari
Braziliya filmlari
Portugal tilidagi filmlar
Aleksandr Samoylenko

Aleksandr Valeryanovich Samoylenko (1964-yil 28-mart, Toshkent) – sovet va rus teatr va kino aktyori, rejissyor, prodyuser, radioboshlovchi.

Biografiyasi 
Aleksandr Valeryanovich 1964-yil 28-martda Toshkentda tavallud topgan. 1988-yilda B. V. Shukin nomidagi Oliy teatr bilim yurtini tamomlagan. Bir muncha vaqt oʻz kasbidan tashqari Vaxtangov nomidagi teatrda tashkilotchi boʻlib ishladi Keyin esa biznes qilishga oʻtdi. Aktyor Maksim Suxanov bilan birgalikda ular sahna koʻrinishlari namoyishi uchun teatr barpo etishdi. Ammo bir muncha vaqt oʻtgach, teatrni sotishdi va Moskvada bir nechta klub va restoranlar ochishdi va Aleksandr bir muncha vaqt restoran boshqaruvchisi boʻlib faoliyat yuritdi. Hozirda restoranlarda boshqaruv faoliyati bilan shugʻullanmaydi, faqat „Mayak“, „Stanislavskiy“, „Labardans“, „Kvartira 44“ restoranlarining egasi (Maksim Suxanov bilan birga).

Samolyenko 1997-yildan K. S. Stanislavskiy nomidagi Moskva drama teatri truppasida ishlagan. 2007-yildan Malaya Bronnaya teatrida rassom boʻlgan. U „Xalqlar teatri“ va boshqa teatr spektakllarida rol oʻynagan. 2000-yillardan boshlab filmlarda faol rol oʻynadi („Nochnoy dozor“, „Dnevnoy dozor“ filmlari va „Papini dochka“ sitkomi unga eng katta shuhrat keltirdi) hamda teleseriallar va filmlarga prodyuserlik qildi. 2016-yil fevral oyida Aleksandr Samoylenkoning prodyuserligida Yermolova nomidagi teatrda amerikalik dramaturg Don Nigroning „Don Jovanni“ spektakli taqdim etildi.

Samoylenko „City-FM“ radiostansiyasida „Parilka s Aleksandrom Samoylenko“ radio dasturining boshlovchisi boʻlgan.

Ijodi

Teatrdagi rollari

K. S. Stanislavskiy nomidagi Moskva drama teatri 
Aleksandr Valeryanovich „Dvenadsataya noch“ (William Shakespeare) – Ser Tobi, „Predatelstvo“ (Garold Pinter), „Sem svyatix iz derevni Bryuxo“ – Komissar, „Ukrosheniye stroptivoy“ (William Shakespeare) – Baptista, „Xlestakov“ filmida Anton Antonovich Skvoznik-Dmuxanovskiy qahramonini gavdalantirgan.

Xalqlar teatri 
"Оpit osvoyeniya pyesi „Chаyка“ sistemoy Stanislavskogo" filmida Sorin rolini ijro etgan.

Malaya Bronnayadagi Moskva drama teatri 
Aleksandr „Tartuffe“ (Molière) filmida Orgon rolini oʻynadi.

1987-yil „Zabitaya melodiya dlya fleyti“ epizodda oʻynagan.

Manbalar 

Sovet aktyorlari
Rossiyalik aktyorlar
Alifbo boʻyicha aktyorlar
Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1964-yilda tugʻilganlar
28-martda tugʻilganlar
Grigoriy Serper

Grigoriy Yuryevich Serper (14-sentyabr 1969-yil, Toshkent) – amerikalik shaxmatchi, grossmeyster (1992).

Biografiyasi 
Grigoriy 1969-yil 14-sentyabrda Oʻzbekiston SSR, Toshkent shahrida tavallud topgan. Otasi Yuriy Grigoryevich Serper muhandis, onasi Svetlana Davidovna Chernova matematik va dasturchi boʻlgan. U olti yoshida shaxmat oʻynashni boshlagan. Birinchi ustozi bobosi boʻlgan. Grigoriy 1985-yilda 16 yoshida mashhur Moskva shaxmat maktabida Botvinnik va Kasparovda oʻqishni boshlagan. 1992-yil Oʻzbekiston terma jamoasi tarkibida shaxmat olimpiadasida kumush medalni qoʻlga kiritgan. Novosibirsk xalq xoʻjaligi institutini tamomlagan. Novosibirskda harbiy xizmatni oʻtab, 1988-yilda Avstraliyaning Adelaida shahrida shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi 27-jahon chempionatida qatnashgan. Ushbu kuchli turnirda Serper 9/13 hisob bilan 3-oʻrinni, raqiblari Lautier, Ivanchuk va Gelfandlar mos ravishda 1, 2 va 4-oʻrinlarni egallagan.

Grigoriy Yuryevich 1996-yil yanvar oyida oilasi bilan AQShga koʻchib oʻtgan. 1999-yilda shaxmat boʻyicha Jahon shaxmat chempionatida gʻolib boʻldi va oʻsha yili Amerika shaxmat chempionati finaliga chiqdi (yarim finalda Aleks Yermolinskiyni magʻlub etdi), ammo finalda chempion Boris Gulkoga gʻoliblikni qoʻldan boy berdi.

Serper muntazam ravishda Chess.com uchun „Gserper“ foydalanuvchi nomi bilan maqolalar yozadi.

Mashhur oʻyin 
Shaxmat Informator hakamlar hay’ati Grigoriyning Larri Kristiansen bilan boʻlgan oʻyinini Shaxmat Informatorining 59-jildidagi 666 oʻyin ichida ikkinchi eng yaxshi oʻyin deb eʼtirof etishdi. Larri Kristiansen buni 1990-yillardagi oltinchi sevimli oʻyini deb baholadi.

Oilasi 
Serperning akasi amerikalik pianinochi Arkadiy Serper, 1992-yilgacha Gnesin nomidagi musiqa pedagogika institutining musiqiy komediya kafedrasi mudiri boʻlib ishlagan.

Amakisining qizi Olga Naumovna Ortenberg arfachi boʻlgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston shaxmatchilari
Sovet shaxmatchilari
Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1969-yilda tugʻilganlar
14-sentyabrda tugʻilganlar
Fyodor Semenovskiy

Fyodor Alekseyevich Semenovskiy (1901-yil, Toshkent – 1941-yil, Smolensk viloyati) – Sovet harbiy qoʻmondoni, korpus komissari (1939), fuqarolar va Ulugʻ Vatan urushlari qatnashchisi. 1941-yilda nemislar tomonidan asirga olingan va komissar sifatida otib tashlangan.

Biografiyasi 
Fyodor Semenovskiy 1901-yilda Toshkentda xizmatchi oilasida tavallud topgan. Maktabda 4-sinfni tugatgach, shahar chaqiruv komissiyasida xizmatchi boʻlib ishlagan. 1920-yil iyun oyida ixtiyoriy ravishda Qizil Armiya safiga qoʻshildi. Fyodor 1925-yilgacha Turkiston frontida bosmachilar bilan boʻlgan jangda batalyon siyosiy instruktori boʻlib qatnashgan va ikki marta yaralangan.

Urush tugagandan soʻng, Fyodor Alekseyevich harbiy komissarlikda instruktor boʻlib ishlagan. 1930–1936 yillarda miltiq korpusining siyosiy boʻlimi kotibi, 1936–1938-yillarda Uzoq Sharqdagi 20-oʻqchi diviziyasining harbiy komissari boʻlib faoliyat yuritgan. Semenovskiy 1938-yilda Uzoq Sharq Qizil Bayroq armiyasi shtab-kvartirasining komissari, keyin esa ushbu armiyaning harbiy kengashi aʼzosi boʻlib xizmat qilgan. Fyodor 1938-yil 7-oktyabrda SSSR Mudofaa xalq komissari huzuridagi Harbiy kengash aʼzosi etib tayinlandi. 1939-yil mart oyida Orlov harbiy okrugi harbiy kengashi aʼzosi etib tayinlandi.

Fyodor Semenovskiy Ulugʻ Vatan urushi boshida 20-chi armiya harbiy kengashining aʼzosi etib tayinlandi. Belorussiya SSRdagi janglarda va Smolensk jangida qatnashdi. 1941-yil 20-iyulda armiya Smolensk yaqinida qurshab olindi. Semenovskiy qamaldan qochishga urinib, 1941-yil 24-oktyabrda qoʻlga olindi. Asirga olingan kuni uni otib oʻldirishdi. U Klyuchiki qishlogʻi yaqiniga dafn qilindi. 1966-yil iyul oyida Semenovskiyning suyak qoldiqlari Vyazmaga general-leytenant Yefremov qabri yoniga qayta dafn qilindi.

Fyodor 1938-yil va 1941-yilda ikki marra Qizil Bayroq ordeni sohibi boʻlgan. Bundan tashqari Qizil Armiyaning XX yillik medali va „Xasan janglari ishtirokchisi“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.

Lavozimlari 
1938-yil Brigada va Diviziya komissari boʻlgan. 1939-yilda Korpus komissari boʻlib xizmat qilgan.

Manbalar 

Ishchi-Dehqon Qizil Armiyasining XX yilligi yubiley medali sohiblari
Qizil Bayroq ordeni sohiblari
1941-yilda vafot etganlar
24-oktabrda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1901-yilda tugʻilganlar
Anatoliy Kozyrev

Anatoliy Ivanovich Kozyrev (1918-yil 21-iyul, Vyatka viloyati, Verxniy Bemyj – 1980-yil 7-sentyabr, Qoʻrgʻon) – sovet haykaltaroshi. 1961-yildan SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi. Qoʻrgʻon viloyati faxriy fuqarosi (2021).

Hayoti 
Anatoliy Ivanovich Kozyrev 1918-yil 21-iyulda Vyatka viloyati, Elabuga tumani, Bemyshevskiy volostining Verxniy Bemyj qishlogʻida tugʻilgan.

U rassomlik bilim yurtida tahsil olgan. 1936-yilda Qozon rassomlik kollejini rassomchilik boʻyicha tamomlagan. U Sverdlovsk va Toshkentdagi teatrlarda rassom boʻlib ishlagan.

1946-yilda Kozyrev Orenburgga koʻchib oʻtib, u yerda sanʼat fabrikasini yaratishda ishtirok etgan va uning direktori boʻlgan. 1947-yilda Orenburgda haykaltarosh Petin bilan uchrashgan Kozyrev oʻzini haykaltaroshlikda sinab koʻrishga qaror qilgan. Petindan loy olgan va M.Gorkiy haykalini yasagan. Petin uning ishini yuqori baholagandan keyin Kozyrev haykaltaroshlik bilan jiddiy shugʻullanishga qaror qilgan. Uning birinchi asarlari Orenburg drama teatrini bezatgan barelyeflar boʻlgan.

U 1953-yilda Orenburgdan Qoʻrgʻonga kelgan. U allaqachon badiiy koʻrgazmalarda qatnashish tajribasiga ega hamda Orenburg viloyati, Berdi shahridagi A.S.Pushkin haykali (1949) va Orenburgga Oq gvardiyachilarning reydi qurbonlari yodgorligi (1950) kabi Bir qancha asarlarni yaratgan edi. Qizigʻi shundaki, Qozon rassomlik bilim yurtida rassom sifatida kasbiy taʼlim olgan Kozyrev oʻz hayotini haykaltaroshlik bilan bogʻlab, haykaltaroshlik sanʼatining eng murakkab texnologiyasini mustaqil ravishda oʻzlashtirgan. Bunda bir muddat uning ustozi boʻlgan isteʼdodli Orenburglik haykaltarosh G.A.Petin hayotida muhim oʻrin egallagan. 1961-yildan SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi boʻlgan. Rassomlar uyushmasining Qoʻrgʻon boʻlimi 1968-yilda tashkil etilgan.

Anatoliy Ivanovich Kozyrev 1980-yil 7-sentyabrda Qoʻrgʻon viloyati, Qoʻrgʻon shahrida vafot etgan va shu shaharda dafn qilingan.

Mukofotlari 
 Qoʻrgʻon viloyatining faxriy fuqarosi (2021-yil 4-fevral, vafotidan keyin).

Oilasi 
 Xotini – Klavdiya Kozyrevga.
 Oʻgʻli – Vladislav (72 yosh).

Manbalar
Nikolay Rozov

Nikolay Ivanovich Rozov (1918-yil 4-dekabr, Vyglyadovka qishlogʻi – 2000-yil 8-avgust, Moskva) – sovet armiyasi kapitani, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945).

Hayoti 
Nikolay Ivanovich Rozov 1918-yil 4-dekabrda Vyglyadovka qishlogʻida (hozirgi Penza viloyatining Mokshanskiy tumanida) tugʻilgan. Maktabning yettinchi sinfini bitirgandan keyin Toshkentda yashab, ijod qilgan. 1937-yilda Rozov Ishchilar va Dehqonlar Qizil Armiyasi safiga chaqirilgan. Sovet-Fin urushi janglarida qatnashgan. U 1941-yilning iyul oyidan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida xizmat qilishni boshlagan. 1943-yilda Rozov piyodalar maktabini muvaffaqqiyatli tugatgan.

1944-yil dekabr oyiga kelib, gvardiya leytenanti Nikolay Rozov Ikkinchi Ukraina fronti 46-armiyasining 59-gvardiya oʻqchi diviziyasining 176-gvardiya otishma polkining rotasiga qoʻmondonlik qilgan. Vengriyani ozod qilish paytida u oʻzini koʻrsatgan. 1944-yil 4-dekabrda Rozovning kompaniyasi Erchi shahri yaqinida Dunayni kesib oʻtgan va uning qirgʻogʻidagi koʻprikni egallab olgan. Shundan soʻng u nemislarning koʻplab qarshi hujumlarini qaytargan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 24-martdagi farmoni bilan gvardiya leytenanti Nikolay Rozov Lenin ordeni, „Oltin yulduz“ medali hamda Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Rozov 1946-yilda kapitan unvoni bilan zaxiraga oʻtkazildi va Toshkentda yashab, shu yerda ishlay boshlagan.

Nikolay Ivanovich Rozov 2000-yil 8-avgustda Moskva shahrida vafot etgan.

Mukofotlari 
Nikolay Ivanovich Rozov Birinchi darajali Vatan urushi ordeni, toʻrtta Qizil Yulduz ordeni va bir qator medallar bilan ham taqdirlangan.

Adabiyotlar 
 Герои и подвиги. — Саратов, 1978. — Кн. 4. — С. 142—149.
 Джураев Т. Д.  Верные сыны Родины. — Ташкент, 1964. — С. 338—339.
 Подвиг. — Ташкент, 1980. — С. 204—225.

Manbalar

Havolalar
Tatyana Sevryukova

Tatyana Nikitichna Sevryukova (1917-yil 30-iyun, Toshkent – 1981) – sovet yengil atletikachisi. SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1946).

Biografiyasi 
Gorkiy (1936-yilgacha), Tbilisi (1937–1942), Yerevan (1943–1944), Moskva (1945–1952) shaharlari nomidan – „Dinamo“ (1936-yilgacha, 1946–1952), „Spartak“ sport jamoalarida oʻynagan (1937–1945).

Tatyana Nikitichna 1946-yilgi Yadro uloqtirish boʻyicha Yevropa chempionida yengil atletika boʻyicha birinchi Sovet Yevropa chempioni boʻldi. 1945-yilda jahon rekordini ikki marta oshirdi (natijalar jahon rekordi sifatida qayd etilmagan, chunki SSSR hali IAAF aʼzosi emas edi). Sevryukova 1948-yilda jahon rekordini oʻrnatdi va yengil atletika boʻyicha birinchi Sovet rasmiy jahon rekordchisiga aylandi. 1939–1947-yillar oraligʻida 6 karra SSSR chempioni boʻldi. 1948-yilgi SSSR chempionatida 13,84 m natija bilan kumush medal sohibasi boʻldi. Bu natija 1948-yilgi Olimpiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritish uchun yetarli boʻlar edi, ammo Mishel Ostermeyer 13,75 m natija koʻrsatib, gʻalaba qozondi.

Sevryukovaning natijalari bir necha bor yadro (1935–1936, 1939–1940, 1943–1953) va disk uloqtirish (1939–1940, 1935, 1937) boʻyicha dunyoning eng yaxshi natijalari oʻntaligiga kiritilgan. Tatyana dunyoda 7 marta mavsum yetakchisi boʻlgan (1935, 1943–1948).

Yengil atletika ustasi Tatyana GSOLIFKni tamomlagan.

Merosi 
Sevryukovaning karyerasi kelajakda ayollar ham yadro uloqtirish sporti boʻyicha ishtirok etishi uchun zamin yaratdi. Tatyana yirik xalqaro Sovet musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritgan, shuningdek, bu intizom boʻyicha rasmiy jahon rekordini yangilagan birinchi sovet ayoli edi. 1948-yilda jahon rekordini oʻrnatganidan soʻng, bu belgi 1968-yilgacha rekord Sovet qoʻlida qoldi. Tochonova, Andreyeva, Zibina, Tamara Press va Nadejda Chijova ketma-ket natijani yangilashdi. Natalya Lisovskaya 1984-yilda Sovet Ittifoqi unvonini qaytarib oldi hamda jahon rekordchisi boʻldi.

Sovet Ittifoqi yirik xalqaro musobaqalarda ham xuddi shunday ustunlik qildi. 1946-yilda Sevryukovaning Yevropa oltin medalidan soʻng, oʻttiz yil ichida Sovet Ittifoqidan tashqarida faqatgina ikkita sportchi (Marianna Verner va Margitta Gummel) Olimpiya yoki Yevropa oltin medalini qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻldi.

Manbalar 

1981-yilda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1917-yilda tugʻilganlar
30-iyunda tugʻilganlar
Dmitriy Saxarov

Dmitriy Antonovich Saxarov (ijodiy taxallusi Dmitriy Suxarev, 1930-yil 1-noyabr, Toshkent) – sovet va rus olimi, biologiya fanlari doktori (1973), Rossiya tabiiy fanlar akademiyasi aʼzosi, shoir, tarjimon, qoʻshiqchi, Moskva davlat universitetining biologiya fakulteti badiiy qoʻshiq asoschilaridan biri. Bulat Okudjava nomidagi Davlat mukofoti laureati (2001).

Biografiyasi 
Dmitriy Saxarov 1930-yil 1-noyabrda Toshkentda tavallud topgan. M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetini tamomlagan (1953). 1957-yilda „Amfibiyalarning motorli koʻnikmalarini ontogenetik shakllantirish naqshlari (asabiy faoliyatning etologik kontseptsiyasini tanqidiy tahlil qilish munosabati bilan)“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan

Dmitriy Antonovich 1973-yilda biologiya fanlari doktori boʻlgan („Neyronlarning transmitter oʻziga xosligi: kelib chiqishi va evolyutsiyasi“ dissertatsiyasi). 1995-yilda Rossiya Tabiiy fanlar akademiyasining (RANS) haqiqiy aʼzosi etib saylangan.

Hozirgi vaqtda Suxarev badiiy qoʻshiq janrining taniqli klassiklaridan biridir. V. Berkovskiy, S. Nikitin, G. Shangin-Berezovskiy, A. Dulov, V. Borisov va boshqalar uning sheʼrlariga qoʻshiq bastalashgan. Suxarev bir nechta sheʼriy toʻplamlarni nashr etgan.

Shoir 1941-yilda harbiy komissarlikdan toʻgʻridan-toʻgʻri frontga yigitlarning bolalik xotirasini oʻzining eng taʼsirchan va mashhur „Vspomnite, rebyata“ qoʻshigʻini yozgan. Bu qoʻshiqqa umrboqiy doʻsti, bard Viktor Berkovskiy musiqa bastalagan.

Saxarovning shon-shuhratini oshirishga uning teatr loyihasidagi ishtiroki yordam berdi. Bastakor Sergey Nikitin bilan hamkorlikda shoir Chexovning „Predlojeniye“ pyesi asosida xuddi shu nomdagi musiqiy asar yozdi. Asar birinchi marta 1989-yilda „Tretye napravleniye“ teatrida Oleg Kudryashov tomonidan sahnalashtirilgan. „Sovet madaniyati“ (V. Potapov, „Dvijeniye v razniye storoni“) va „Moskovskiy komsomolets“ (Yuliy Smelkov, „Tixoye schastye oknami v sad“, 1989-yil 11-aprel) gazetalarida spektakl haqida fikrlar yozildi.

Dmitriyning mashhur „Oklikni ulitsi Moskvi“ sheʼri „Pro jenu, mechtu i yesho odnu …“ filmida yangradi.

Oilasi 
Saxarovning buvisi (onasi tomonidan) Lyubov Saulovna Pavlova (Ayzencher, 1883–1952) satirik shoir va jurnalist Mixail Yakovlevich Pustinin bilan turmush qurgan. Uning akasi „Parij maktabi“ ning rassomi Serj Fotinskiy edi.

Manbalar 

Rossiyalik shoirlar
Biologiya fanlari doktorlari
Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1930-yilda tugʻilganlar
1-noyabrda tugʻilganlar
Alik Saxarov

Alik Saxarov (, 1959-yil 17-may, Toshkent, SSSR) – asli oʻzbek boʻlgan amerikalik kinorejissyor, operator.

Biografiya 
Alik Saxarov 1959-yil 17-mayda Toshkentda tavallud topgan. U sakkiz yoshida, 1966-yilgi zilziladan soʻng, oilasi Moskvaga koʻchib oʻtgan. Alik maktab yillarida Moskva madaniyat uylaridan birida fotografiya toʻgaragiga qatnashgan. Fotosuratga boʻlgan ishtiyoq bugungi kungacha davom etmoqda. Kinoga boʻlgan qiziqishi Andrey Tarkovskiyning „Koʻzgu“ filmini tomosha qilgandan keyin paydo boʻldi.

Alik Saxarov 1991-yilda Gollivud ssenariynavis va rejissyori Jon Raffo uchun operator sifatida oʻzining birinchi „Big and Mean“ qisqa metrajli filmini suratga oldi. 1992-yil uning „Pauza“ qisqa metrajli filmi dunyo yuzini koʻrdi. Alikning oʻzi buni vizual meditatsiya deb ataydi va uni sevimli rejissyori Andrey Tarkovskiyga bagʻishlaydi. Alik Saxarov ijodiga katta taʼsir koʻrsatgan operatorlar – Aleksandr Dovjenko bilan suratga tushgan sovet operatorlari Daniil Demutskiy va Sergey Urusevskiyni, shuningdek, amerikalik operator Gordon Uillis.

Alik Saxarov 2008-yildan beri rejissyor sifatida ham faoliyat olib borgan. U „Taxtlar oʻyini“ning birinchi mavsumining toʻrtta epizodida kinematograf boʻldi. Soʻng ikkinchi mavsum suratga olish maydonida rejissyor boʻldi va shundan beri oʻzini butunlay rejissyorlikka bagʻishladi.

Mukofotlari va nominatsiyalari 
2004-yil ASC mukofoti nominatsiyasi („The Sopranos“ teleseriali, „Long Term Parking“ epizodi) sohibi boʻldi.

2007-yil „Eng yaxshi kinematograf“ nominatsiyasida Primetime Emmy mukofoti sovrindori („Rim“ teleseriali, „Pasxa“ epizodi) boʻldi.

2013-yilda teleserialdagi eng yaxshi rejissyor („Taxtlar oʻyini“ teleseriali) deya OFTA mukofotini qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

Amerikalik kinorejissyorlar
Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1959-yilda tugʻilganlar
17-mayda tugʻilganlar