MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Qozogʻiston — Ruminiya munosabatlari

Qozogʻiston — Ruminiya munosabatlari Qozogʻiston va Ruminiya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar hisoblanadi.

Umumiy maʼlumot 
Qozogʻiston Respublikasi bilan Ruminiya oʻrtasida diplomatik munosabatlar 1992-yil 15-iyulda oʻrnatilgan. 1993-yil noyabr oyida Qozogʻiston Respublikasida Ruminiya elchixonasi ochilgan. 2003-yil sentyabr oyida Qozogʻiston Respublikasining Ruminiyada Diplomatik vakolatxonasi ochildi. Qozogʻiston va Ruminiya ham oʻzaro savdo iqtisodiy aloqalarga ega boʻlgan davlatlar sanaladi

Siyosiy munosabatlar 
Qisqa tarixiy davrda ikki davlat oʻzaro hamkorlikning barcha yoʻnalishlarida, siyosiy, savdo-iqtisodiy va madaniy-gumanitar sohalarda, koʻp tomonlama hamkorlik sohasida sezilarli yutuqlarga erishdi. Qozogʻiston hamda Ruminiya oʻrtasida muntazam siyosiy muloqot olib borilmoqda, Qozogʻiston va Ruminiya davlat parlamentlarida Doʻstlik guruhlari faoliyat yuritib kelmnoqda. Qozogʻiston va Ruminiya davlat tashqi ishlar vazirliklari oʻrtasida siyosiy maslahatlashuvlar oʻtkazilib kelinmoqda.

 Yuqori darajadagi tashriflar

 1998-yil sentyabr Prezidentning rasmiy tashrifi N. A. Nazarboyev Ruminiyaga.
 1999-yil noyabr — Ruminiya Prezidentining rasmiy tashrifi E. Konstantinesku Qozogʻistonda.
 2003-yil sentyabr — Ruminiya Prezidenti I. Iliescuning Qozogʻistonga rasmiy tashrifi.  
 2007-yil noyabr Prezidentning rasmiy tashrifi N. A. Nazarboyev Ruminiyaga.
 2010-yil mart Ruminiya Prezidenti T. Baseskuning  Qozogʻistonga rasmiy tashrifi.
 2010-yil dekabr — Ruminiya Prezidenti T. Beseskuning  EXHT Ostona sammitida ishtirok etish doirasida Qozogʻistonga amaliy tashrifi.

Iqtisodiy hamkorlik 
Ikki davlat oʻrtasidagi qulay siyosiy muloqot iqtisodiy hamkorlikka ijobiy taʼsir koʻrsatib kelmoqda.

Qozogʻiston va Ruminiya savdo-iqtisodiy hamkorligining asosiy yoʻnalishlari energetika, mashinasozlik, metallurgiya, transport va logistika, yengil sanoat mahsulotlari tashkil etadi. Ruminiyada 28 ta Ruminiya va Qozogʻiston korxonasi, Qozogʻistonda 39 ta Qozogʻiston va Ruminiya kompaniyasi roʻyxatga olingan.

Savdo-iqtisodiy hamkorlik muammolarini hal etishning muhim vositalaridan biri bu Savdo-iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy hamkorlik boʻyicha Qozogʻiston-Ruminiya hukumatlararo komissiyasi mavjud. 2017-yilning 4—5-oktyabr kunlari Hukumatlararo komissiyaning 14-majlisi boʻlib oʻtdi.

2016-yil yanvar shaharda Buxarestda yangilangan Ruminiya—Qozogʻiston ikki tomonlama savdo-sanoat palatasining  taqdimoti va birinchi yigʻilishi boʻlib oʻtdi.

Manbalar 

Qozogʻistonning ikki tomonlama aloqalari
Ruminiyaning ikki tomonlama aloqalari
Qozogʻistonning tashqi siyosati
Ruminiyaning tashqi siyosati
Xalqaro munosabatlar
Winky Wright

Ronald Lamont „Winky“ Wright (1971-yil 26-noyabrda tugʻilgan) — amerikalik sobiq professional bokschi, 1990-yildan 2012-yilgacha musobaqalarda qatnashgan. U yengil oʻrta vazn toifasida ikki karra jahon chempioni boʻlib, 2022-yilda Jermell Charlogacha bu vaznda soʻzsiz unvonga ega boʻlgan oxirgi boʻldi. Oʻzining keyingi faoliyatida u oʻrta vazn toifasida yagona jahon chempioni unvoniga daʼvogarlik qilgan. U 2012-yilda Piter Quillinga magʻlub boʻlganidan keyin boksdagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qiladi.

Eng faol bokschisi 
2005-yilda The Ring jurnali uni dunyodagi ikkinchi eng yaxshi faol bokschisi deb topdi. 2017-yilda Rayt Vitali Klichko va Erik Moralez bilan bir qatorda Zamonaviy toifadagi Xalqaro boks shon-shuhrat zali aʼzosi sifatida saylangani eʼlon qilindi va kirish marosimi 2018-yil iyuniga rejalashtirilgan.

Professional faoliyati

Dastlabki yillar 
1992-yil 30-iyulda Florida shtatining Sankt-Peterburg shahrida Karlos Santanani ikkinchi raundda nokautga uchratganidan so‘ng, ring-diktor uni 6 oylik bo‘lganida buvisi tomonidan berilgan va norasmiy ravishda „Winky“ Wright deb atagan. U 18 oyligidan beri u bilan yopishdi. Santana ustidan qozonilgan gʻalabadan soʻng, bu taxallus uning faoliyatining qolgan qismida saqlanib qoldi.

8ta ketma-ket gʻalabasi 
Don King va Lou Duva kabi yirik promouterlar faoliyatining boshida Wright bilan ishlashdan bosh tortdilar. Uning birinchi promouterlari 1993-yil 1-yanvarda Raytga Darril Lattimor bilan Luxembourgda jang oʻtkazish uchun shartnoma tuzgan fransiyalik aka-uka Acaries edi. Wright Lattimorni uch marta yiqitdi va jang toʻxtatildi. Keyin u Yevropa boʻylab gastrol paytida koʻz yosh toʻkdi, Fransiya, Germaniya va Monte-Karloda sakkiz marta ketma-ket gʻalaba qozondi va keyingi yil davomida faqat bir marta AQShda jang qildi.

Yana qarang 
 Boks boʻyicha engil va oʻrta vazn toifasida jahon chempionlari roʻyxati

Manbalar

Havolalar 
 Boxing record for Winky Wright from BoxRec (registration required)
 Ronald „Winky“ Wright profile at Cyber Boxing Zone
Xalqaro boks shon-shuhrat zaliga kirganlar
Amerikalik erkak bokschilar
Afro-amerikalik bokschilar
Yashayotgan insonlar
1971-yilda tugʻilganlar
Litva milliy futbol terma jamoasi

Litva milliy futbol jamoasi (litvacha: Lietuvos nacionalinė futbolo rinktinė) Litva sharafini xalqaro futbolda himoya qiladi. Litva futbol boʻyicha boshqaruv organi Litva Futbol Federatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi. Ular birinchi oʻyinini 1923-yilda oʻtkazdi. 1940-yilda Litva Sovet Ittifoqi tomonidan ishgʻol qilindi. Mamlakat 1990-yilda mustaqillikka erishdi va shundan soʻng birinchi oʻyinini oʻsha yilning 27 may kuni Gruziyaga qarshi oʻtkazdi.

Litva hech qachon FIFA Jahon chempionati va UEFA Yevropa chempionatiga yoʻllanma olmagan. Terma jamoa Boltiqboʻyi raqiblari Latviya va Estoniya oʻrtasida har ikki yilda bir marta oʻtkaziladigan mintaqaviy Boltiqboʻyi kubogi turnirida muvaffaqiyatli ishtirok etishdi. Litva Boltiqboʻyi kubogi chempionligini 11 marta qoʻlga kiritgan, faqat Latviya undan koʻp gʻalaba qozongan. Shunga qaramay, Litva 1996-yildan 2000-yilgacha ketma-ket toʻrt marta Boltiqboʻyi kubogi chempionligini qoʻlga kiritish boʻyicha rekordchi hisoblanadi.

2012-yildan beri milliy terma jamoa oʻz uy uchrashuvlarini Vilnusdagi LFF stadionida oʻtkazmoqda.

Tarixi 
1923-yil 24-iyunda Litva oʻzining birinchi oʻyinini Lietuvos Fizinio Lavinimimosi Sąjunga Stadionasda Estoniyaga qarshi oʻtkazdi. Estoniyaga qarshi oʻyinda 5:0 hisobida magʻlub boʻldi. 1924-yilda Litva Fransiyada boʻlib oʻtgan 1924-yilgu Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etdi. 1924-yil 25-mayda Shveysariyaga qarshi oʻyinda 9:0 hisobida magʻlub boʻldi.

Litvaning 1990-yilda mustaqillik eʼlon qilinganidan keyingi birinchi o‘yini 1990-yil 27-may kuni Tbilisida Gruziyaga qarshi oʻyin boʻldi. Natija 2:2 hisobidagi durang bilan yakunlandi. 1990-yillarda Litva jahon chempionati va Yevropa chempionati saralash bosqichida munosib ishtirok etdi. Yevro-1996 va JCh-1998 saralashida ham yutqazdi.

Murabbiylar shtabi

Futbolchilar

Eng koʻp maydonga tushgan futbolchilar

Eng yaxshi toʻpurar

Manbalar

Havolalar 
 Official website 
 Lithuania at FIFA 
 Lithuania at UEFA
 All Lithuanian Team Games 1923–1930
 Reports for all matches of Lithuania national team
 Lithuanian football videos Lithuanian Football TV

Milliy futbol terma jamoalari
Momo Koseki

Momo Koseki (31-iyul 1982-yil tugʻilgan) — yaponiyalik sobiq professional bokschi. U ikki vaznda jahon chempioni boʻlib, 2008-yildan 2015-yilgacha vazn toifasida ayol unvoniga ega boʻlgan. 2015-yilda ayol vazn toifasida jahon chempioni va 2017-yilda ayol vazn toifasida jahon chempioni boʻlgan edi. Koseki uning WBA atom vazn unvonini rekord darajada oʻn olti ketma-ket tarzda himoya qildi.

Faoliyati 
Koseki Hirosi Kawashimani televizorda tomosha qilganidan soʻng boks bilan shugʻullanishga ilhomlangan. Koseki 2003-yilda ilk bor ayollar havaskorlari boʻlgan Butunyapon chempionatida, shuningdek, 2004-yilda ikkinchi marta gʻolib chiqadi. 2007-yilda uchinchi milliy havaskor unvonini qoʻlga kiritganidan soʻng, u professional boʻlishga qaror qiladi, chunki ayollar boksi hali Olimpiya sport turi sifatida qabul qilinmagan.

1-jahon chempioni 
Koseki dastlabki uchta jangida g‘alaba qozondi. U WBC vazn toifasida birinchi jahon chempioni unvoni uchun Winyu Paradorngymga qarshi chiqdi. Winyu bir ovozdan qaror bilan jangda gʻalaba qozondi. Keyingi jangida Koseki WBC yoʻnalishi boʻyicha yengil vazn toifasida chempionlik unvoniga daʼvogarlik qilish uchun ikki vazn toifasiga koʻtarildi, biroq u bir ovozdan qaror bilan yana magʻlub boʻldi. 2008-yil avgust oyida Koseki Paradorngym bilan revansh jangini oʻtkazdi va Korakuen Hallda 2-raundda nokaut bilan chempionlikni qoʻlga kiritadi.

Milliy rekordi 
2014-yil avgust oyida Koseki oʻzining ketma-ket oʻn toʻrtinchi himoyasini oʻtkazdi va Denis Qal’ani 8-raundda texnik nokaut bilan magʻlub etdi. Koseki gʻalaba bilan Yoko Gushikenning Yaponiya milliy rekordini 13 marta ketma-ket muvaffaqiyatli jahon chempionligini himoya qildi. 2015-yil oktyabr oyida Koseki WBA chempioni Ayaka Miyaoni magʻlub etib, oʻn oltinchi himoyasini oʻtkazish va unvonlarni birlashtirish uchun bir ovozdan qaror qabul qildi.

WBC yoʻnalishi chempioni 
Koseki 2017-yilning 17-dekabrida qarori bilan amaldagi chempion Yuko Kurokini mag‘lubiyatga uchratib, WBC yo‘nalishi bo‘yicha minimal vazn toifasida chempion bo‘ldi.

Manbalar

Havolalar 
 Boxing record for Momo Koseki from BoxRec (registration required)
Yashayotgan insonlar
1981-yilda tugʻilganlar
Christian Araneta

Christian Aniadas Araneta (1995-yil 16-martda tugʻilgan) — filippinlik professional bokschi.

Boksdagi faoliyati 
Araneta professional debyutini 2013-yil 7-sentyabrda Garry Rojoga qarshi o‘tkazdi. U jangda uchinchi raundda nokaut bilan gʻalaba qozondi. Araneta keyingi uch yil davomida 13-0 rekordini qoʻlga kiritdi, 2017-yil 18-martda oʻzining birinchi yirik mintaqaviy unvoni boʻlgan WBO Oriental yengil vazn toifasida boʻsh vazn toifasida Demsi Manufoe bilan toʻqnash kelib u bilan ringga tushadi. U jangda birinchi raundda nokaut bilan gʻalaba qozondi.

Nokaut jangi 
Oʻzining birinchi yirik mintaqaviy unvonini qoʻlga kiritganidan soʻng, Araneta 2018-yil 3-aprelda band boʻlgan jangda Ian Ligutanga duch keldi. U jangda ikkinchi raundga 45 soniya qolganida nokaut bilan gʻalaba qozondi.

2018-yildagi janglari 
Araneta 2018-yil 18-avgust kuni Jerry Tomogdanga qarshi bo‘lib o‘tgan WBC — ABC Silver yo‘nalishi bo‘yicha yengil vazn toifasidagi chempionlik unvoni uchun to‘qnash keladi va ringga tushadi. U jangda oʻn ikkinchi raund oxirida toʻxtab, raund tugashiga ikki soniya qolganida Tomogdanni nokautga uchratilgan holda gʻalaba qozonadi. Araneta 2018-yilning 22-dekabrida Vinsent Bautistaga qarshi o‘yin uchun navbatdagi bron qilingan edi. U jangda 80-72, 79-73 va 79-73 hisobida bir ovozdan gʻalaba qozondi.

IBF chempionlik kamari 
Uning 17-0 hisobidagi rekordi Aranetaga Filippindan tashqaridagi birinchi jangida 2019-yil 7-sentyabr kuni Meksikaning Monterrey shahridagi Arena Jose Sulaimanda IBF chempionlik kamarida yengil vazn toifasidagi Deniel Valladares bilan jang qilish imkoniyatini berdi. U to‘rtinchi raund oxirida o‘ng yelkasidagi jarohatni bahona qilib, jangni tark etdi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1995-yilda tugʻilganlar
Doug Barkley

Norman Douglas Barkley (; 1937-yil 6-yanvarda tugʻilgan) — kanadalik sobiq professional xokkey himoyachisi. U 1957 va 1966-yillar oraligʻida Chicago Black Hawks va Detroit Red Wings jamoalari bilan Milliy xokkey ligasida oʻynagan. Xokkeychilik faoliyatidan soʻng u 1970-yildan 1971-yilgacha va 1975-yildan 1976-yilgacha „Red Wings“ jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan.

Faoliyati 
Barkleyning xokkeychilik faoliyati muz ustidagi baxtsiz hodisa tufayli tugagan, bu uning oʻng koʻzini koʻr boʻlib qolishiga olib kelgan. 1966-yil 30-yanvarda „Detroit Red Wings“ jamoasida oʻynagan Barkey Chicagoning Doug Mohns jamoasi bilan „blueline“da shayba uchun kurash olib borgan. Barkley baxtsiz hodisadan soʻng boshqa hech qachon xokkey oʻynamay qoʻygan. 253 NHL oʻyinida Barkley 24 gol va 80 golli uzatmani 104 martaba ochkosiga ega boʻlgan.

Murabbiylik faoliyati 
Faoliyatini yakunlagadan soʻng, Barkley Detroitdagi oldingi ofisiga qaytgan. Jamoatchilik bilan aloqalar sohasida va muammolarni bartaraf etuvchi sifatida ishlagan. 1969-yilda u Markaziy xokkey ligasining Fort-Worth Wings jamoasi (Detroitning eng yaxshi fermer jamoasi) bosh murabbiy etib tayinlangan va 1971-yil 10-yanvarda Barkley Detroit Red Wings bosh murabbiyi lavozimiga koʻtarilgan. U 1971-1972-yilgi mavsumda 3-8-0 startidan keyin Johnny Wilson bilan almashtirilishidan oldin bir yildan kamroq vaqt davomida murabbiylik qilgan. Barkley 1975-yilda yana Wings jamoasiga murabbiylik qilish uchun jamoaga qaytib kelgan, lekin ishdan boʻshatilgunga qadar atigi 26 oʻyinda davom etgan

Barkley hozir Calgarydagi Alberta qishlogʻida yashaydi.

Faoliyat statistikasi

Muntazam mavsum va pley-off oʻyinlari

NHL murabbiylik rekordi

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1937-yilda tugʻilganlar
Al-Jazariy

Al-Jazariy (toʻliq ismi: Abu Al-Ibn Ismoil Ibn al-Rozaz al-Jazariy) — matematik, Artukidlar sulolasi davlatining islom uygʻonishi astronomi. 1206-yilda u “Kitab fi marifat al-hiyol al-xandasiyya” (“Aqlli mexanik qurilmalar haqidagi bilimlar kitobi”) risolasini yozib, unda 50 ga yaqin mexanizmlar, jumladan, soatlar, kombinatsiyalangan qulflar va robotlarning dizayni tasvirlangan.

Biografiya 
Al-Jazariy haqidagi maʼlumotlarning aksariyati bizga uning risolasidan kelib tushgan. Olimning nomi Mesopotamiyada joylashgan Al-Jazira hududi nomidan kelib chiqqan. U otasi kabi Artuqiylar qoʻli ostidagi Diyarbakir qarorgohida bosh muhandis boʻlib xizmat qilgan. U gʻalati mexanizmlar ixtirochisi sifatida mashhur boʻldi, lekin “uning qiziqishi narsalarning texnologik tomoniga qaraganda koʻproq hunarmandchilikka tortildi” va uning ishi “nazariy hisob-kitoblarga emas, balki tajriba va xatolarga asoslangan”.

Oʻsha paytda mohir mexanik qurilmalar haqidagi bilimlar kitobi mashhur edi, chunki u koʻp nusxalarda nashr etilgan va Al-Jazariy oʻz qoʻllari bilan qurgan mexanizmlarni tasvirlab bergan. Ulardan baʼzilari Al-Jazariyning oʻtmishdoshlarining oldingi asarlariga asoslangan: aka-uka Banu Muso — favvoralar dizaynida, Al-Sagʻoniy — sham soatlarini yaratishda, Hibat Alla ibn al-Husayn — musiqa qutisini yaratishda. Al-Jazariyning boshqa mexanizmlarining aksariyati noyobdir va avvalgi manbalarda tilga olinmagan.

Mexanizmlar 
Aynan Al-Jazariy krank mili kabi muhim mexanik qismni ixtiro qilgan. Bundan tashqari, u klapanli nasoslar, suv koʻtaruvchi mashinalar, suv soatlari, favvoralar, musiqa qutilarini ishlab chiqdi. Al-Jazariy qayiqqa o‘tqazib, nog‘ora va zang chalishga majburlagan to‘rtta odamsimon robotlar biroz shuhrat qozondi. Qirollik ziyofatlari paytida ular odatda koʻlga tushirilgan va ular oddiy musiqa ijro etgan. Ushbu qurilmalarda ishtirok etgan bir tizimda maʼlum joylarda yogʻoch qutiga joylashtirilgan qisqichlar va kameralar ishlatilgan, ular ketma-ket harakatga keltiruvchi tutqichlar, oʻz navbatida zarbli asboblarni boshqargan. Al-Jazariy, shuningdek, texnologik yangiliklarga ega: yogʻochni laminatlash, masshtabli modellardan foydalanish (olim ularni qogʻozdan yasagan), korund bilan harakatlanuvchi qismlarni silliqlash, metall eshiklar, kombinatsiyalangan qulflar, har qanday kenglik uchun universal quyosh soatiga ega kompas gibrid va boshqalar.

Koʻrgazma

2010-yil yanvar oyida Buyuk Britaniyaning “1001 Ixtiro”: Dunyomizda musulmon merosini kashf qilish ko‘rgazmasida Al-Jazariyning 6 metrli suv soatining nusxasi namoyish etildi va tadbirning eng muhim voqeasiga aylandi.

Tasvirlar

Manbalar 

 Al-Jazariy kitobi
 Al-Jazari, mexanik daho, 2006-yil 9-yanvarda MuslimHeritage.com saytida Wayback Machine-da arxivlangan
 Al-Jazariy va Taqi Al-Din mashinalari 2010-yil 26-yanvarda MuslimHeritage.com saytida Wayback Machine-da arxivlangan
Joet Gonzalez

Joet De Jesus Gonzalez (1993-yil 12-oktyabrda tugʻilgan) — amerikalik professional bokschi. U 2019 va 2021-yillarda WBO yoʻnalishi boʻyicha yengil vazn toifasida chempionlik unvoni uchun kurashgan, bundan tashqari bokschi ikki karra jahon chempioni boʻlgan.

Professional boksdagi faoliyati

Avvalgi faoliyati 
Gonzalez professional debyutini 2012-yilning 7-iyulida Jesus Karmonaga qarshi oʻtkazgan. U jangda bir ovozdan gʻalaba qozondi. Gonzalez oʻzining birinchi mintaqaviy chempionligi uchun kurashdan oldin, keyingi olti yil davomida 18-0 rekordini qoʻlga kiritdi, oʻn bitta toʻxtamlik gʻalabasi bilan oʻtkazgan edi.

Chempionlik unvoni 
Gonzalez oʻzining birinchi yirik vazn toifasida WBO — NABO yoʻnalishi boʻyicha vakant chempionlik unvoni uchun Rafael Rivera (25-1-2) bilan toʻqnash kelganida edi. Bahs Kaliforniyaning Los-Anjeles shahridagi The Novo- da boʻlib oʻtgan ESPN translyatsiya kartasi edi. U jangda boʻlinish qarori bilan gʻalaba qozondi. Jangda ikki hakam Gonzalezga 97-73 va 96-94, uchinchi hakam esa Rivera uchun 96-94 ball qoʻydi. Gonzalez 2019-yil 30-mart kuni superog‘ir vazn toifasida sobiq IBF chempioni Rodrigo Gerreroga qarshi birinchi mintaqaviy chempionlik himoyasini Anxel Akosta va Ganigan Lopezning yengil vazn toifasidagi jangida o‘tkazdi. U Gerreroni birinchi va toʻrtinchi raundda nokautga uchratib, beshinchi raundda nokaut bilan kamarini saqlab qoladi.

Nokaut jangi 
Gonzalez 2019-yil 13-iyul kuni bo‘sh vazn toifasidagi WBA Continental va WBO Global chempionlik unvonlari uchun Manuel Avila bilan jang o‘tkazish uchun bron qilingan edi. U jangda oltinchi raundda nokaut bilan gʻalaba qozondi, chunki Avila burchak zarbasi raundning 2:27 daqiqasida sochiqni tashlashga qaror qiladi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Amerikalik erkak bokschilar
1993-yilda tugʻilganlar
Finlandiya milliy futbol terma jamoasi

Finlandiya milliy futbol terma jamoasi (fin: Suomen jalkapallomaajoukkue, shvedcha: Finlands fotbollslandslag) erkaklar oʻrtasidagi xalqaro futbol musobaqalarida Finlandiya sharafini himoya qiladi va Finlandiya futbol assotsiatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi. Finlandiya futbol boʻyicha boshqaruv organi 1907-yilda tashkil etilgan. 1908-yildan FIFA aʼzosi. 1957-yildan esa UEFA aʼzosi.

Finlandiya UEFA Evro-2020dan boshqa xalqaro turnirlarning final bosqichiga chiqa olmagan. Koʻplab oʻn yillik oʻrtacha natijalar va oʻyinlardan soʻng, mamlakat 2000-yillarda rivojlangan Yevropa jamoalariga qarshi sezilarli natijalarga erishdi. 2007-yilda FIFA Jahon reytingida 33-oʻringa koʻtarildi. Natijalarga ko‘ra, 2017-yilda FIFA reytingida o‘zining eng past ko‘rsatkichi bo‘lgan 110-o‘ringa tushdi. Keyinchalik, FIFA reytingida besh yillik eng past ko‘rsatkichidan so‘ng, 2022-yil aprel holatiga ko‘ra, ular umumiy reytingda 57-o‘rinni egallab turishibdi. Yevropa FIFA aʼzolari oʻrtasida 29-oʻrinda turadi. Finlandiya Yevropadagi futbol eng mashhur sport turi boʻlmagan kam sonli mamlakatlardan biridir. Natijada, ularning futboldagi darajasi Finlandiyada ancha mashhur boʻlgan xokkeydagi kabi yuqori.

Tarix 
Finlandiya futbol assotsiatsiyasi 1907-yilda tashkil etilgan va 1908-yilda FIFAga aʼzo boʻlgan. Oʻsha paytda Finlandiya Rossiya imperiyasining avtonom buyuk knyazligi edi. Finlandiya birinchi xalqaro o‘yinini 1911-yil 22-oktyabrda o‘tkazdi, natijada Xelsinkidagi Eläintarha stadionida Shvetsiya finlarni mag‘lub etdi. Finlandiya 1912-yil Stokgolmdagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etib, Italiya va Rossiya terma jamoalarini magʻlub etdi. Ammo Gollandiyaga qarshi bronza medali uchun bahsda magʻlub boʻldi.

Futbolchilar

Eng yaxshi toʻpurar

Tarkib

Manbalar

Havolalar 
 Official website  
 RSSSF archive of results 1911-
 RSSSF archive of most capped players and highest goalscorers
 RSSSF archive of coaches
 The Finnish National Team Supporters' Association
 Reports for all official matches
 Russian fan site about Finnish football and national team  (in Russian)

Yevropa milliy assotsiatsiyasi futbol jamoalari
Abjad hisobi

Abjad hisobi- arab alifbosida harflarning har biri ma’lum songa tengligi asosida yuritiluvchi hisobdir. Ya’ni arab harflarining har biri alifbo tartibida ma’lum sonni ifodalaydi. Oson eslab qolinishi uchun sonlarni ifodalayotgan harflarni qat’iy alifbo tartibida biriktirish orqali sakkizta sun’iy so’z hosil qilingan bo’lib, ular hech qanday lug’aviy ma’noga ega emas: abjad (ابجد), havvaz (هوز),hutti (حطى), kalaman (كلمن), sa’fas (سعفص), qarashat (قرشت), saxxaz (ثجذ), zazag’ (ضظغ). Abjad hisobi atamasi mazkur so’zlarning birinchisi nomidan kelib chiqqan. Shu sakkiz so’z tarkibidagi qisqa unlilar istisno qilinsa, qolgan harflar 1 dan 1000 gacha bo’lgan sonlarni bildiradi ( bu o’rinda o’zbek alifbosidagi “t”, “s”, “h,x”, “z” harflarining arab alifbosida turli ko’rinishlari mavjudligini hisobga olish kerak). Sharq Mumtoz she’riyatida Abjad hisobidan u yoki bu voqea-hodisaning yuz berish vaqtini qayd etish, she’rda turli so’z o’yinlarini yuzaga keltirish kabi maqsadlarda samarali foydalanilgan. Shuningdek, Abjad hisobi imkoniyatlari chiston, muammo kabi she’riy boshqotirma janrlarida ham keng istifoda etilgan.

Manbalar 

 D. Quronov, Z.Mamajonov, M.Sheraliyeva

Adabiyotshunoslik lug’ati.Toshkent: 2013- 4-bet.
Matt Bessette

Matt Jeyms Bessett (1984-yil 28-dekabrda tug‘ilgan) — amerikalik nafaqadagi aralash yakkakurash ustasi, hozirda CES MMA musobaqasida qatnashib keladi va u yerda eng yengil vazn toifasida amaldagi chempion hisoblanadi. 2007-yildan buyon professional raqobatchi, u Bellator va Ultimate Fighting Championship uchun ham qatnashgan.

Fon 
Bessette Connecticut shtatining Hartford shahrida tugʻilgan. Unga 1988-yil 13-avgustda uch yoshida leukemia tashxisi qoʻyilgan va shu sababli kasalxonaga yotqizilgan. Shifokorlar unga 50% omon qolish imkoniyatini berishdi, ammo dastlabki muolajalardan soʻng yanada optimistik boʻlib, leykemiya hujayralarini sezilarli darajada kamaytirdi. Bessette ham bolaligida astma bilan kasallangan, garchi bu uning beysbol, basketbol, futbol va futbol kabi sport turlari bilan shugʻullanishiga hech qachon toʻsqinlik qilmagan. 2003-yilda Stafford oʻrta maktabini tamomlagandan soʻng, Bessette Hartford universitetiga oʻqishga kiradi. Universitetda o‘qib yurgan chog‘ida u 22 yoshida aralash yakkakurashlar bilan tanishdi va uni 2007-yilda fan bakalavri darajasi bilan tamomladi.

Aralash jang sanʼati faoliyati

Avvalgi faoliyati 
Bessette professional faoliyatini 2007-yilda boshlagan. U asosan Connecticutda joylashgan Reality Fighting reklamasi uchun kurashgan. Bessette 2010-yil 9-oktabrda Reality Fighting: Eruption musobaqasida Anthony Kaponisga qarshi bo‘lib o‘tgan vakant yengil vazn toifasi unvoniga ega bo‘ldi. U besh raundlik jangda Kaponisni ikkiga boʻlingan holda magʻlub etdi. Bessett 2011-yil 8-oktyabrda "Reality Fighting: Gonzaga vs. Porter . U besh raunddan soʻng yakdil qaror bilan chempionlik unvonini yoʻqotadi.

Yana qarang 
 Hozirgi Bellator jangchilari roʻyxati;
 Erkak aralash jang sanʼatkorlari roʻyxati.

Manbalar

Havolalar 
 Matt Bessette at UFC
 Matt Bessette „The Mangler“. sherdog.com

Yashayotgan insonlar
1984-yilda tugʻilganlar
Avtobiografik asar

Avtobiografik asar bilan avtobiografik turdagi asarlarni farqlash lozim. Avvalo shuni aytish kerakki har qanday badiiy asarda avtobiografik unsurlar mavjud. Buning sababi har qanday asar muallifinning avtobiografiyasi orqali vujudga keladi. Boshqacha aytganda, huddi real voqelikka asoslangan asarlar kabi avtobiografik harakterdagi asarlar ham markazda muallifning oʻzi turadi uning yordamida esa boshqa bir qahramon dunyoga keladi.

Manbalar 

 D. Quronov, Z. Mamajonov, M.Sheraliyeva Adabiyotshunoslik lugʻati. Toshkent: 2013- 5-bet.