MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Qirqboʻron

Qiqkbo‘ron — Toshkent viloyati Yuqori chirchiq tumanidagi arxeologik yodgorlik, aholi punkti.

Ismning etimologiyasi 
Qirqbo‘ron nomi "qirq shamol" degan ma'noni anglatadi. Bu hududda joylashgan arxeologik yodgorliklar majmuasi haqida afsonalar mavjud. Afsonaga ko'ra, Besh Bog''' shahrining mudofaasi paytida deyarli barcha erkak himoyachilar halok bo'lgan, faqat keksalar, ayollar va bolalar omon qolgan. Bosqinchilar barcha yo‘llarni to‘sib qo‘ygani vaziyatni murakkablashtirdi. Keyin qirqta qiz shahar hokimining tomiga chiqib, osmonga, Quyoshga, Oyga, yulduzlarga duo qila boshladilar. Ular shaharni qutqarish uchun jonlarini berishga va'da berishdi. Qizlarning ibodatlari mo'jizaga olib keldi: bo'ron ko'tarilib, dushman qo'shinlarini yo'q qildi, uning shamollari tobora kuchayib bordi. Hujumchilar orqaga chekinishga shoshilishdi, ammo qirqta shamol ularni tarqatib yubordi va qo'shinni butunlay mag'lub etdi. Shahar qutqarildi va qizlar oq qushlarga aylanib, shamollar bilan uchib ketishdi. Afsonaviy voqealar sharafiga bu hududdagi katta tepalikka Qirqbo‘ron, yaqin atrofdagi kichik tepalikka esa Qiztepa (“qizlar shahri”) deb nom berilgan.

 Tavsif 
Qirqbo‘ron qishlogʻi Qizilsoyning Qorasuv kanaliga quyilishida,  muqaddas joy sifatida e'zozlanadigan Qushnadaro (“Juft daryo”) joyi yaqinida joylashgan. Yodgorlik daryoning quyilishidan 500 m janubi-sharqda joylashgan. Qirqbo‘ran toʻrtburchak shakldagi tepalik boʻlib, shimoliy qismida qalʼa qoldiqlari koʻrinib turadi.

Qadimiy manzilgoh 1940-yilda A.I.Terenojkin tomonidan Toshkent kanali yoʻnalishi boʻyicha olib borilgan arxeologik tadqiqotlar doirasida qayd etilgan. 1953-yilda Margarita Filanovich va M.K.Pachos'' yodgorlikni o‘rganishdi. Qazishmalar paytida bo'limda xom g'ishtlar, idishlar va qo'chqor va buqaning ikki boshi bilan bezatilgan haykalchalar topilgan. Aholi punktining quyi qatlami IV-VII -asrlarga, yuqori qatlami X-XII asrlarga tegishli.

Manbalar 

Toshkent viloyati arxeologik obyektlari
Ziyat Yesenbayev

Ziyat Islomovich Yesenbayev (1921-yil 21-iyun, Toshkent viloyati, Qibray tumani – 2009-yil 10-avgust,) – qirgʻiz millatiga mansub sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi.

Biografiyasi 
Ziyat Islomovich 1921-yil 21-iyunda Toshkent viloyati, Qibray tumani, Doʻrmon qishlogʻida tavallud topgan. 1942-yil dekabrdan KPSSga aʼzosi boʻlgan.

Yesenbayev 1938-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda oʻz faoliyatini boshlagan. 1938–1984-yillarda adabiy xodim, qishloq xoʻjaligi „Lenin yoʻli“ gazetasi boʻlimi rahbari lavozimlarida faoliyat olib borgan. Gʻarbiy Belorussiyadagi ozodlik kampaniyasi ishtirokchisi, Ulugʻ Vatan urushi (1941-yil iyundan) va Sovet-Yapon urushi qatnashchisi boʻlgan. Ziynat Ukraina Kommunistik partiyasining Toshkent viloyati qoʻmitasi targʻibotchisi hamda SSSR boshligʻining oʻrinbosari boʻlib ishlagan. Yesenbayev Partiya hayoti boʻlim boshligʻi oʻrinbosari, qishloq xoʻjaligi boʻlimi boshligʻi, masʼul kotib, „Qizil Oʻzbekiston“ gazetasi muharriri oʻrinbosari, Toshkent viloyati „Toshkent haqiqati“ gazetasi muharriri, „Qizil Oʻzbekiston“ respublika gazetasi muharriri hamda Oʻzbekiston SSR Nashriyoti poligrafiya va kitob savdosi davlat qoʻmitasi raisi boʻlib ishlagan. 1984-yildan „Muhbir“ jurnali, keyingi yillarda esa Oʻzbekiston Matbuotni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi boshqaruvi va „Oʻzbekiston matbuoti“ jurnali bosh muharriri oʻrinbosari lavozimlarida faoliyat olib borgan.

Ziyat SSSR Jurnalistlar uyushmasi boshqaruvi kotibi va Oʻzbekiston SSR Jurnalistlar uyushmasi boshqaruvi raisi boʻlgan.

Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 6-10-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Yesenbayev Armiyada 23-oʻqchi diviziyasida nishonga oluvchi askar, 257-oʻqotar diviziyasi artilleriya shtabida katta kotib, nazorat vzvodining brigadiri hamda 91-gvardiya miltiq diviziyasi nazorat vzvodining razvedka boʻlimi komandiri boʻlib xizmat qilgan. Kapitan.

Kapitan Yesenbayev 2009-yil 10-avgustda keyin suyak sinishi kasalligi tufayli vafot etgan.

Manbalar 
Qibray tumanida tugʻilganlar
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari
„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
Jangovar xizmatlari uchun medali sohiblari
Jasorat medali sohiblari
El-yurt hurmati ordeni sohiblari
Kenigsbergni ozod qilganlik uchun medali sohiblari
Jasurlik uchun medali bilan mukofotlanganlar
Qizil Yulduz ordeni sohiblari
Xalqlar doʻstligi ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Lenin ordeni sohiblari
2009-yilda vafot etganlar
10-avgustda vafot etganlar
1921-yilda tugʻilganlar
21-iyunda tugʻilganlar
Qorangkoʻlsoy

Qorangkoʻlsoy – Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanidagi soy, Chirchiq daryosining chap irmogʻi.

Gidrologik xususiyatlari 

Qorangkoʻlsoy- Chirchiqning nisbatan yirik irmoqlaridan biri boʻlib, Gʻalvasoy, Oqsoqotasoy, Parkentsoy va Qizilsoy bilan birgalikda chap tomondagi irmoq hisoblanadi. Havzasining maydoni 15,6 km², suv yigʻilish maydonining oʻrtacha balandligi 1380 m. Qorangkoʻl maydonida oʻlchanadigan yillik oʻrtacha suv sarfi 0,134 m³/s, yillik oqim hajmi 4,28 mln m³, oʻrtacha oqim moduli 8, 57 l/ sek. km², oqim qatlami – 275 sm/yil, 40 yillik kuzatuvlarga (1947—1987-yillar) koʻra, suv oqimining oʻzgaruvchanlik koeffitsienti 0,647 tashkil etadi. Kuzatilgan maksimal suv oqimi 26,1 m³/s.

Soy oqimi 

Qoʻngʻirbuk tizmasidan oqib oʻtuvchi Qorangkoʻlsoy Chatqol tizmaslarini kesib oʻtadi. Soy manbalari taxminan 1600-1800 m balandlikda joylashgan. Dastlab daryo toʻliq gʻarbiy yoʻnalishda oqadi, Qorangkoʻl qishlogʻi hududidan shimoli-gʻarbga buriladi. Qorangkoʻlsoy yuqori oqimda toshlar bilan toʻldirilgan tor daralarda oqadi. Qorangkoʻlsoy manbasida ob-havo va suv taʼsirida gʻalati shaklga ega boʻlgan ohaktosh jinslar bor. Soy pastga qarab nisbatan tik yonbagʻirli dara tubida oqadi. Quyilish joyidan 3 km uzoqlikda, oʻng qiyalikdan koʻchki natijasida vodiyning tubi 10-12 m kengligida loy bilan toʻlgan. Bu choʻkindi massa eni yuqorida 5-6 m, quyida 1,0-1,5 m, chuqurligi 3-4 m boʻlgan kanyonga oʻxshash joyni yuvadi. Qorangkoʻlsoy darasi oʻrmonlar bilan qoplangan boʻlib, ularda togʻolcha, doʻlana, naʼmatak, yongʻoq, ozroq yovvoyi olma oʻsadi. Soy sohillarida toʻqay oʻsimliklari zich oʻsadi.

Qorangkoʻlsoyning oʻrta oqimida Qorangkoʻl qishlogʻi boʻlib, uning ortida soy oʻng qirgʻogʻida bogʻlar joylashgan. Chap qirgʻoqda esa Toshkent toʻqimachilik kombinatining „Toʻqimachi“ bolalar lageri qurilgan. Qoraqultoʻgʻay qishlogʻi hududida soy suvlari Chirchiq daryosiga Xoʻjakent GESning quyi befida, taxminan 720 m balandlikda quyiladi. Chirchiqqda qoʻshilishdan oldin Qorangkoʻlsoy P-12 avtomagistral va Toshkent-Xoʻjakent temir yoʻlini kesib oʻtadi.

Izohlar

Manbalar 

Oʻzbekistondagi daryolar
Toshkent viloyati
Boʻstonliq tumani daryolari
Chirchiq irmoqlari
Valeriy Zuganov

Valeriy Valeryevich Zuganov (1955-yil 31-iyul, Toshkent viloyati, Yangiyoʻl) – sovet va rus biologi (zoologi), biologiya fanlari doktori. Shogirdi professor V. V. Xlebovich (Rossiya Fanlar akademiyasining Zoologiya instituti) va Y. A. Labasa (A. N. Severtsov RAS nomidagi Ekologiya va evolyutsiya muammolari instituti).

Biografiyasi 
Valeriy Valeryevich 1955-yil 31-iyul, Toshkent viloyati Yangiyoʻl tumanida tavallud topgan. 1977-yilda Moskva davlat universitetining biologiya fakultetini tamomlagan.

Valeriy 1977-yildan SSSR Fanlar akademiyasining N. K. Koltsov nomidagi Rivojlanish biologiyasi institutida ilmiy amaliyotchi boʻlib ishlagan (Moskva).

Zuganov 1980-yilda biologiya fanlari nomzodi boʻlgan. U Moskva davlat universitetida „Gasterosteus aculeatus sensu lato kompleksida morfogenez mexanizmlari“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. SSSR Fanlar akademiyasining N. K. Koltsova nomidagi Rivojlanish biologiyasi institutida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, kichik ilmiy xodim lavozimini egallagan.

Zuganov 1985-yildan SSSR Fanlar akademiyasining N. K. Koltsov nomidagi Rivojlanish biologiyasi instituti ilmiy xodimi boʻlgan.

1989-yilda unga yetakchi ilmiy xodim ilmiy unvoni berilgan.

Valeriy 1994-yilda biologiya fanlari doktori boʻlgan. U Sankt-Peterburg davlat universitetida (Sankt-Peterburg) ixtiologiya ixtisosligi boʻyicha „Dunyoning tirgak oilasi (Gasterosteidae)“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini (ilmiy maʼruza shaklida) himoya qilgan.

Fan doktori Zuganov 1994-yildan SSSR Fanlar akademiyasining N. K. Koltsov nomidagi Rivojlanish biologiyasi institutida biotizimlar ekologiyasi va evolyutsiyasi laboratoriyasi mudiri lavozimida faoliyat olib borgan (Moskva). 2005 yildan ekologiya va biotizimlar evolyutsiyasi guruhiga rahbarlik qilgan.

Ilmiy yutuqlari 
Valeriy 1980-yillarning oxiri 1990-yillarning boshlarida „marvarid-lasos“ simbiozi tushunchasini ishlab chiqqan.

1990-yillarda Zyuganov va uning hammualliflari SSSR Qizil kitobiga kiritilgan noyob va yoʻqolib borayotgan daryo mollyuskalari, marvarid-midiya turlarini koʻpaytirish uchun bir qator biotexnologiyalarni ishlab chiqdilar.

Zuganov 1990-yillarda „marvarid-lasos“ simbiozi konseptsiyasini ishlab chiqish doirasida uy egasining umrini uzaytiruvchi parazit gipotezasini ilgari surgan. Bu gipoteza bir qator mashhur tadqiqotchilar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan.

Manbalar 

Biologiya fanlari doktorlari
Yangiyoʻlda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1955-yilda tugʻilganlar
31-iyulda tugʻilganlar
Nihad Pejković

Nihad Pejkovich (1968-yil 23-oktabrda tugʻilgan) – bosniyalik nafaqadagi futbol darvozaboni. Hozirda darvozbonlar murabbiyi sifatida Oʻzbekiston terma jamoasida Srečko Katanecga yordamchilik qilmoqda.

Terma jamoa 
Pejković Bosniya va Gersegovina terma jamoasi safida debyutini 1998-yil iyun oyida Makedoniya terma jamoasiga qarshi safarda oʻtkazgan va jami 2 ta oʻyin oʻtkazgan. Uning ikkinchi va oxirgi terma jamoasi 1999-yil yanvar oyida Malta terma jamoasiga qarshi safarda oʻrtoqlik oʻyini boʻlgan.

Manbalar

Havolalar 

 
1968-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Erkak futbol darvozabonlari
Bosniya va Gersegovina erkaklar futbolchilari
Gretsiyadagi chet ellik erkak futbolchilari
Aleš Čeh

Aleš Čeh (1968-yil 7-aprelda tugʻilgan) – sloveniyalik nafaqadagi futbolchi, yarim himoyachi sifatida oʻynagan. U Sloveniyani Yevro 2000 va FIFA Jahon chempionati 2002 musoboqalarida himoya qilgan. Hozirda Oʻzbekiston terma jamoasida Srečko Katanecga yordamchi murabbiylik qilmoqda.

Klub faoliyati 
Cheh „Slovan“ yoshlar jamoasida, keyin esa shahardagi asosiy raqibi „Olimpiya“ jamoasida oʻynagan. 1992-yilda u Avstriyaning ikkinchi divizioni Grazer AK jamoasiga oʻtgan. Oʻzining barqaror yarim himoyasi bilan u 1995-yilda jamoani yuqori ligaga qaytarishga yordam berdi. 2000 va 2002-yillarda Avstriya kubogi va Avstriya Superkubogini qoʻlga kiritgach, u 2003-yil yozida GAKni tark etdi. 2004-yil qishigacha Maribor bilan shartnoma imzoladi va u Avstriyaga, bu safar LASK Lintsga qaytdi.

Shundan soʻng u yana Olimpiya Lyublyana klubiga koʻchib oʻtdi. U 2008-09-yilgi mavsumdan soʻng futbolni tark etdi va klubda dastlab yoshlar murabbiyi, keyinroq Dushan Koshichning yordamchisi boʻlib ishladi. 2011-yil iyun oyida u Grazer AK kompaniyasida murabbiylavozimini egalladi.

Terma jamoa 
Chex Sloveniya terma jamoasi safida 1992-yil iyun oyida Estoniyaga qarshi safarda oʻtkazilgan oʻrtoqlik oʻyinida debyut qilgan va jami 74 oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan. U UEFA Yevro 2000 va 2002 Jahon chempionati ishtirokchisi boʻlgan. Uning soʻnggi xalqaro oʻyini Paragvayga qarshi oxirgi turnirda boʻldi.

Faoliyat statistikasi

Xalqaro 

 Ballar va natijalar roʻyxati birinchi boʻlib Sloveniyaning gollari soni, ballar ustuni har bir Čeh golidan keyin hisobni koʻrsatadi.

Yutuqlar 
Olimpiya

 Sloveniya PrvaLiga : 1991–92

GAK

 ÖFB kubogi : 2000, 2002
 Avstriya Superkubogi : 2000, 2002

Maribor

 Sloveniya kubogi : 2003–04

Manbalar

Havolalar 

 Player profile at NZS 

1968-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Sloveniyalik erkak futbolchilar
Maribor futbolchilari
Erkak futbol yarim himoyachilari
Qizilnura

Qizilnura – gʻarbiy Tyan-Shanning Chatqol tizmasi etaklaridagi eng baland choʻqqilardan biri (3267 m), Oʻzbekistonning Toshkent viloyati markazidan sharqda va Katta Chimyonning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan.

Tavsifi 
Ushbu togʻ choʻqqisining janubi-gʻarbiy yonbagʻirlarida Chotqol davlat biosfera qoʻriqxonasi joylashgan. Yuqori qismida uchburchak shaklda.

Qizilnura ikki boshli togʻ boʻlib, balandligi 3289 metr boʻlgan haqiqiy choʻqqi togʻdan 2-3 kilometr uzoqlikda joylashgan.

Choʻqqining nomi turkiylarning „qizil“ va „nur“ soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlishi mumkin. Togʻ choʻqqisi granitoid tarkibi qizil toshlardan iborat, shuning uchun kechqurun quyosh nurlari ostida, ayniqsa yozning ikkinchi yarmida, kuzning boshida, tepada deyarli qor qolmagan vaqtda, tevarakdagi togʻ va choʻqqilardan oʻzining rangi bilan aniq ajralib turadi.

Parkentsoy, Qaynsoy, Boshqizilsoy daryolari va Oqsoqotasoyning ayrim irmoqlari (Qashqasuv, Chiriksoy) Qizilnura tizmasidan boshlanadi.

Turizm 
Qizilnura tepasidan piyoda yurishga qulay yoʻlaklar bor. Toqqa chiqish uchun eng qulay yoʻl Kumushkon dam olish maskanidan Xavlya togʻi orqali (Parkentsoy vodiysining chap yonbagʻri boʻylab) oʻtadigan yoʻldir. Chotqol qoʻriqxonasi chegarasida chorva mollaring doimiy oʻtishi natijasida soʻqmoq hosil boʻlgan. Keyin yoʻl qoʻriqxona chegarasi boʻylab togʻ yuqorisiga qarab ketadi. Yana bir yoʻnalish Uchtosh tizmasidan oʻtuvchi yoʻl (Parkentsoy vodiysining oʻng tomoni boʻylab), bu yoʻl soʻqmoqlari harakatlanish uchun biroz noqulay. Qizilnura choʻqqisiga olib boruvchi yoʻlaklar sayyohlar eʼtiborini tortuvchi maskanlardan biri hisoblanadi.

Manbalar 

Toshkent geografiyasi
Joseph Boakai

Joseph Nyumah Boakai (1944-yil 30-noyabrda tugʻilgan) —— Liberiyaning saylangan prezidenti boʻlgan liberiyalik siyosatchi. Boakai 2006-yildan 2018-yilgacha prezident Ellen Johnson Sirleaf davrida Liberiyaning 29-vitse-prezidenti lavozimida ishlagan. 1983—1985-yillarda Liberiya qishloq xoʻjaligi vaziri boʻlgan. Boakai 2017-yilda ham prezidentlikka nomzodini qoʻyib, saylovda George Weahga yutqazgan edi. 2023-yilgi saylovda Weahni magʻlub etib, prezidentlikka saylandi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Liberiya prezidentlari
Liberiyada tugʻilganlar
Boris Karafelov

Boris Karafelov (1946-yil 21-mart, Toshkent viloyati) – rus va isroillik rassom.

Biografiyasi 
Boris Benyaminovich ota-onasi evakuatsiya qilinganda 1946-yilda 21-martda Toshkent viloyatida tavallud topgan. Oʻsha yili, 1946-yilda oilasi Vinnitsaga qaytib kelgan va u yerda Borisning bolaligi va yoshligi oʻtgan. Vinnitsa sanʼat maktabini tugatgach, u Qrimga oʻqishga joʻnagan.

Karafelov 1969-yilda Simferopoldagi N. S. Samokish nomidagi Qrim rassomlik maktabini tamomlagan. 1969–1976-yillarda Vinnitsa (Ukraina) rassomlik maktabida rasm chizishdan dars bergan. 1977–1989-yillarda Moskvadagi yosh rassomlar maktabida rassomlikdan dars bergan. Karafelov Taganka teatrida (Moskva), V. F. Komissarjevskaya nomidagi Don drama va komediya teatrida (Novocherkassk), Merlin teatrida (Budapesht) va boshqa teatrlarda sahna koʻrinishlari uchun liboslar eskizlarini ishlab chiqqan.

Isroilga repatriatsiya 
Karafelov 1990-yilda Isroilga vataniga qaytdi. 1992-yilda „Ish Shalom“ (Quddus) tanlovi laureati boʻldi. Boris Karafelov YUNESCOning Xalqaro sanʼat assotsiatsiyasi aʼzosi boʻldi. Uning asarlari Pushkin nomidagi davlat tasviriy sanʼat muzeyida (Moskva), Sharq xalqlari davlat muzeyida (Moskva), Bratislava sanʼat muzeyida, Raab galereyasida (London, Berlin), Gusfild-Glimer galereyasida (Chikago), Urban galereyasida (Parij, Nitssa) saqlanadi. Ularni Belgiya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Gollandiya, Isroil, Rossiya, Ispaniya va AQShdagi shaxsiy kolleksiyalarda ham koʻrish mumkin.

Boris Karafelov Mevaseret Sion shahrida yashaydi va ishlaydi.

Boris Karafelov shunday deydi: „Men Oʻrta yer dengizining qadimiy madaniyatlariga borib taqaladigan Yevropa rangbozlik anʼanalariga yaqinman. Badiiy polotno – bu rang munosabatlari dramasi yuzaga keladigan sirtdir. Rassom rang xilma-xilligini tashkil qilish orqali yaxlitlikka intiladi. Ranglar qatori va intervallari maʼlum bir uygʻunlikni hosil qiladi va shunda rasm yaratiladi“.

Oilasi 
Boris oilali. U yozuvchi Dina Rubinaning qizi Yeva Gassner bilan turmush qurgan.

Manbalar 
Toshkent viloyatida tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1946-yilda tugʻilganlar
21-martda tugʻilganlar
Taroqsimon olgeya

Taroqsimon olgeya () — ikki urugʻpallalilar sinfi, murakkabguldoshlar oilasi, olgeya turkumiga mansub ko‘p yillik gulli o‘simlik turi. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Ugom tog‘ tizmasida tarqalgan.

Tavsifi
Balandligi 30-70 sm gacha yetadigan koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. O‘q ildiz sistemasiga ega. Poyasi bitta, shoxlanmagan, yuzasi mayin tukli yog‘on tik o‘sadi. Barglari poyada navbatma-navbat joylashgan, charmsimon, ustki tomoni och yashil tuksiz, pastki tomoni qalin tukli, shakli cho‘ziq nashtarsimon. Yopirma va poyaning pastki qismidagi barglari bandli. Boshqa barglari bandsiz. Gullari soxta tilsimon, bir jinsli, murakkab savatcha hosil qilib poya uchida yig‘ilgan. Savatchaning ostki qismi yashil o‘rama gulkosachabarglar bilan o‘ralgan, uzunligi 6-7 sm eni 4-5 sm. Gultojibarglari to‘q qizil, uzunligi 35-50 sm. Kapalaklar va asalarilar yordamida changlanadi. Avgust oyida gullab, mevasi sentabrda pishadi. Urug‘i uzunchoq qalami shaklda. Urug‘i yordamida koʻpayadi.  

Olgaea turkumiga mansub o‘simliklar genomi diploid sonli 2n=26 dona xromosomadan iborat.

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
Tabiatda juda kam tarqalgan. Toshkent viloyati Ugom tog‘ tizmasi hududidan bir marotaba yig‘ib olingan. Togʻlarning oʻrta qismidagi toshli va shagʻalli tuproqlarda, daralarda, butalar orasida o‘sadi. Chorva mollarining ko‘plab boqilishi natijasida areali qisqarib ketgan. Ugom Chatqol davlat milliy tabiat bog'i hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar 

Toshkent geografiyasi
Altunizade masjidi

Altunizade masjidi (), Ismoil Zühtü Posho masjidi () – nomi bilan ham tanilgan, Turkiyaning Istanbul shahrida joylashgan XIX asrga oid Usmonli masjidi.

Tarixi 
Masjid Istanbulning Üsküdar tumanidagi Altunizade mahallasida joylashgan. Bino shu joyda dafn etilgan Altunizade İsmail Zühtü posho (1806–1887) tomonidan 1865-yilda qurdirilgan. Bu Istanbulning Anadolu qismidagi Usmonli meʼmorchiligidagi masjidlarning soʻnggi namunasi boʻlishi mumkin. Dastlab masjid bolalar maktabi, turk hamomchasi, namoz vaqti hisoblanadigan xona, favvora, imomning xonasi, namozxona, muazzin, azon oʻqiladigan xona, novvoyxona va baʼzi doʻkonlardan iborat ijtimoiy majmuaning bir qismi boʻlgan (). Hozirda ular orasida ayrim doʻkonlargina saqlanib qolgan. Altunizade masjidi bugungi kunda juda yaxshi holatda.

Arxitekturasi 
Masjid uygʻonish davri barokko uslubida bunyod etilgan. Bunday uslubda qurilgan masjidlar Usmonlilar imperiyasining soʻnggi namunalari hisoblanadi. Masjid binosi uchta darvozaga ega kichik hovlida joylashgan. Eng katta darvoza tepasiga va Kaʼbaga qaragan devorning tashqi tomoniga yozuv tushirilgan. Bino narteksi (ichki vestibyul) yopiq joy koʻrinishida qurilgan. Narteksdagi uchta – bitta katta va ikkita kichik eshiklar namozxonaga olib boradi. Masjid yopilgan vaqtda namoz oʻqish uchun narteks devorida bezakli kichik mehrob qurilgan. Narteksning yon tomonidagi ikkita yogʻoch zinapoyalar ayollar va muazzinlar boʻlimiga olib boradi. Kvadrat shaklidagi masjid ohaktoshdan qurilgan. Uning ichki qismi gips bilan qoplangan. Ziyoratgoh devorlariga qoʻlda oʻyib ishlangan bezaklar bilan ishlov berilgan. Masjidning bitta gumbazi boʻlib, uni bino burchaklaridagi toʻrtta ustunlar koʻtarib turadi. Gumbazning ichki yuzasi 16 ta zonaga boʻlingan. Gumbaz markazi diqqatni jalb qilish uchun moviy rangga boʻyalgan va u yerga Qur’on oyati yozilgan. Masjid derazalari juda katta boʻlib, uygʻonish davri barokko uslubida yaratilgan namunalarga misol boʻla oladi. Masjid bitta minora va bitta balkonga ega. Klassik Usmonli masjidlari meʼmorchiligida kuzatiladigan qoʻrgʻoshin bilan qoplangan shpallardan farqli oʻlaroq, minoraning shpali toshdan qilingan boʻlib, vazirning sallasi shaklida yaratilgan. Pastki qatorda, yon devorlarda uchta katta, mehrob devorining yon tomonida esa ikkita katta deraza mavjud. Yuqori qatorning har ikki tomonida yana uchta deraza bor, bundan tashqari oʻrtadagi katta derazaning yon tomonida ham ikkita kichik deraza joylashgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Masjidlar
Turkiyadagi masjidlar
Istanbuldagi masjidlar
Liberiyadagi umumiy saylov (2023)

2023-yil 10-oktyabrda Liberiyada prezident, Vakillar palatasi va Senatning yarmini saylash uchun umumiy saylovlar boʻlib oʻtdi. Amaldagi prezident George Weah ikkinchi muddatga saylanish huquqiga ega edi. Birinchi turda hech bir nomzod koʻpchilik ovozini qoʻlga kirita olmadi. Weah muxolifat yetakchisi Joseph Boakaidan kam farq bilan birinchi oʻrinni egalladi. Ushbu ikki nomzod 2023-yil 14-noyabrda boʻlib oʻtgan ikkinchi turga qatnashish huquqiga ega boʻldi. Boakai Liberiya tarixidagi eng kichik farqli ikkinchi bosqichda Weahni bir foizdan sal koʻproq ovoz bilan magʻlub etdi. Weah saylov natijalarini tinch yoʻl bilan tan oldi.

Yevropa Ittifoqi kuzatuvchilari ikkinchi bosqichni juda yaxshi va adolatli boshqarilgan deb taʼrifladilar. ECOWAS va Qoʻshma Shtatlar Liberiyani „asosan“ tinch oʻtgan saylovlar bilan tabrikladi.

Manbalar 

Saylovlar
Afrikadagi saylovlar
Prezidentlik saylovlari