Qiziloʻrda aeroporti

Qiziloʻrda – Qozogʻistondagi shu nomdagi shaharning xalqaro aeroporti. 2001-yildan „Qo‘rqit ota“ nomini oldi. Qozogʻiston temir yoʻllarining Airport Management Group tuzilmasi tomonidan boshqariladi.

Qabul qiladigan samolyot turlari 
Aerodrom B-757, B-747, Il-96, Tu-204, Tu-154 va yengilroq samolyotlarni, shuningdek, barcha turdagi vertolyotlarni qabul qilish imkoniyatiga ega. Uchish-qoʻnish yoʻlagi tasnif raqami (PCN) 53/F/C/W/T.

Tarixi 
Sobiq aeroport (1920-yillarning oxirlarida tashkillashtirilgan) shaharning janubi-sharqidagi shahar chegaralarida joylashgan edi () – hozirda aeroport binosida shahar avtovokzallari ishlaydi, Ostona prospekti esa sobiq uchish-qoʻnish yoʻlagi boʻylab oʻtadi.

1960-yillarning boshlarida aeroport ikkita taxtadan yasalgan panjarali uydan iborat boʻlib, ulardan biri aerovokzalga moslashtirilgan, ichiga 7-8 kishi zoʻrgʻa sigʻardi. Yerda bir nechta Yak-12 va An-2 samolyotlari turardi va ularning yonida An-2 samolyotlariga texnik xizmat koʻrsatish uchun isitish uyi, 4 DSTU avtomobili (dala samolyotlarini taʼmirlash ustaxonalari), chodir va bir bir necha yuz metrli tuproqli uchish-qoʻnish yoʻlagi bor edi. Olmaotaga parvoz ikki dvigatelli Il-14 samolyotida amalga oshirilgan.

Oʻsha yillarda Qiziloʻrdada joylashgan Chimkent aviatsiya eskadroni va Qiziloʻrdaga koʻchirilgan Joʻsali havo yoʻnalishi negizida 28-alohida aviatsiya eskadroni tashkil etilgan boʻlib, u viloyatning mahalliy havo liniyalarida pochta va yoʻlovchi qatnovlarini amalga oshirgan.

1966-yilda 290-chi parvozlar otryadi (290 PO) tashkil etildi.

1966-yildan 1974-yilgacha 290 PO Il-14 samolyoti, 1975-yildan 1992-yilgacha yettita Yak-40 samolyoti va uchta Mi-8 T/MTV-1 vertolyotida foydalanilgan.

1960-yillarning ikkinchi yarmidan 1990-yillarning oʻrtalariga qadar aeroportda koʻp sonli An-2 samolyotlari (50 tadan ortiq) joylashgan boʻlib, ular 1993-yilgacha mintaqaning bir qator aholi punktlariga muntazam pochta va yoʻlovchi reyslarini (Mintaqadagi Aralsk, Gʻazali, Leninsk, Joʻsali, Jalagʻash, Quandaryo, Chiyli, Yangiqoʻrgʻon) va aviatsiya ishlari amalga oshirgan.

1968-yilning yozida sunʼiy uchish-qoʻnish yoʻlagi (hozirgi Ostona shoh koʻchasi), asosiy taksi yoʻlagi (hozirgi M. Shokay koʻchasi), samolyotlar toʻxtash joyi (1980-yillarning oxirida u yerda koʻp qavatli binolar qurilgan), bir yildan soʻng aerovokzal (hozirgi avtovokzal) qurildi.

Shuningdek, 1968-yilda aeroportga yangi An-24 turbovintli samolyot ucha boshladi. Parvozlar nafaqat Olmaotaga, balki Moskva va Mineralnye vodiga ham amalga oshirildi.

1975-yildan boshlab Yak-40 samolyotlari Qiziloʻrdadan Olmaota, Taldiqoʻrgʻan, Balxash, Ust-Kamenogorsk, Jezqazgʻan – Qaragʻandi – Novosibirsk, Qoʻstanay – Sverdlovsk, Jambul - Toshkent, Shevchenko – Volgogradga parvozlarni amalga oshira boshladi.

1988-yilda 290 PO 21 PO deb nomlandi.

Aeroport 1988-yildan beri hozirgi joyida joylashgan (qurilishi 1986-yilda boshlangan). Tu-154 samolyotining Olmaotadan birinchi (texnik) parvozi yangi aeroportda 1988-yilda qabul qilingan.

1990-yillarning oʻrtalarida toʻrtta Yak-40 samolyoti Qozogʻistonning boshqa aeroportlariga koʻchirildi; qolgan uchta samolyot esa parvozga yaroqsiz, chunki ularning ishlash muddatini uzaytirish uchun taʼmirlash kerak va bu maqsadlar uchun mablagʻ yoʻqligi sababli ular Qiziloʻrda aeroportida saqlanadi.

2001-yilda aeroportda soatiga 150 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadigan yangi terminal majmuasi qurildi. Oʻsha yili aeroport operatori „Qiziloʻrda aeroporti“ OAJga Qoʻrqit ota nomi berildi. 1990-yillarning oxiridan 2011-yilgacha Qiziloʻrda aerodromiga 3-toifali samolyotlar (An-24, Yak-40) va tobora yengilroq boʻlgan samolyotlar, shuningdek, barcha turdagi vertolyotlar qoʻna boshladi. Oldindan soʻrov boʻyicha vaqti-vaqti bilan 2-toifa samolyotlarini (Tu-154, Tu-134, Yak-42) qabul qilishi mumkin edi.

2011-yil aprel oyida aerodromni rekonstruksiya qilish yakunlandi – radionavigatsiya, yoritish va meteorologik uskunalarni almashtirish, taksi yoʻllari va uchish-qoʻnish yoʻlaklarini kapital taʼmirlash, bu aerodrom tomonidan qabul qilingan samolyot turlarini kengaytirish imkonini berdi.

2014-yil 3-noyabrdan boshlab Qiziloʻrda aeroporti xalqaro havo kemalari parvozlarini qabul qilishiga ruxsat berildi.

2015-yil aprelidan 2016-yil fevraligacha Boyqoʻngʻir Oʻlka aerodromida uchish-qoʻnish yoʻlagini rekonstruksiya qilish munosabati bilan ALROSA aviakompaniyasi seshanba kunlari (2015-yil 30-oktyabrdan seshanba va juma kunlari) Moskva (Domodedovo) – Qiziloʻrda reyslarini amalga oshirdi.

2015-yilning may oyidan oktyabr oyigacha „Transaero“ aviakompaniyasi haftasiga uch marta Moskva (Vnukovo) – Qiziloʻrda muntazam qatnovini amalga oshirdi. Kompaniyaning aviaoperator sertifikati bekor qilingani sababli parvozlar toʻxtatildi.

2018-yil 15-iyuldan boshlab „Aeroflot“ aviakompaniyasi haftasiga 4 marta SU1960/1961 Moskva (Sheremetyevo) – Qiziloʻrda (va orqaga) reysini amalga oshirdi. Ushbu reys 2019-yil 26-oktabrgacha amalga oshirildi, keyin esa Moskva bilan toʻgʻridan-toʻgʻri havo aloqasi faqat eng yaqin Aqtoʻbe va Chimkent aeroportlari orqali amalga oshirildi. Bunga Qiziloʻrda aeroporti terminalining 2019-yil noyabridan 2020-yilning martigacha boʻlgan davrda rekonstruksiya ishlari olib borilgani sabab boʻldi, bu davrda aeroport faqat mahalliy reyslarni qabul qildi.

2020-yil 23-maydan boshlab Aeroflotning Moskva-Qiziloʻrda yoʻnalishi boʻyicha muntazam parvozlarini tiklash rejalashtirilgan edi, biroq koronavirus pandemiyasi tufayli ushbu tadbirni amalga oshirish avval iyulga, keyin esa 2020-yil sentyabriga koʻchirildi.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Koʻrsatkichlari 
2014-yilda Qiziloʻrda aeroporti 167 ming yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan. Kompaniyaning zarari 432 million tengeni (2,3 million dollar) tashkil qilgan.

 2015—226 962
 2016—197 788
 2017—212 100.

Manbalar

Havolalar 

 Qiziloʻrda aeroporti
 Qiziloʻrda shahridagi Qoʻrqit ota aeroportida uchish-qoʻnish yoʻlagi rekonstruksiya qilindi (mavjud havola)
 Bumblebee parvozi yoki milliy havo transportining xususiyatlari
 Qiziloʻrda aeroportidagi aerovokzal (foto)

Qozogʻiston aeroportlari
Qiziloʻrda viloyati
Airport Management Group