MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Estoniyada COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Estoniyada ilk bor 2020-yil 27-fevral kunida tarqaldi.

Epidemiyadan oldingi holat 
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

Vaqt jadvali

Manbalar

Havolalar 

Davlat va territoriyalarga koʻra COVID-19 pandemiyasi
Panamada COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Panamada ilk bor 2020-yil 10-mart kunida tarqaldi.

Epidemiyadan oldingi holat 
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

Vaqt jadvali

Manbalar

Havolalar 
 Casos de coronavirus en Panamá  
 Casos de coronavirus en Panamá  
 US Embassy in Panama: COVID-19 Information 

Davlat va territoriyalarga koʻra COVID-19 pandemiyasi
Malayziyada COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Malayziyada ilk bor 2020-yil 25-yanvar kunida tarqaldi.

Epidemiyadan oldingi holat 
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

Vaqt jadvali

Yanvar 2020 
Sakkizta Xitoy fuqarosi qoʻshni Singapurda yuqtirgan odam bilan aloqa qilganidan keyin 24-yanvar kuni Johor Bahru shahridagi mehmonxonada karantinga tortildi. Ularning virusni salbiy sinovdan oʻtkazgani haqida dastlabki xabarlarga qaramay, ularning uchtasi 25-yanvar kuni yuqtirilganligi tasdiqlangan va keyinchalik Selangor shahridagi Sungai Buloh kasalxonasida karantinga olingan. Malayziya sogʻliqni saqlash vazirligi virusga qarshi koʻrsatmalarni eʼlon qildi va har bir ijobiy holatni davolash uchun Malayziyaning har bir shtatida maxsus kasalxonalar tashkil etdi. Malayziya jamoatchiligi mahalliy hokimiyatlarga virus tahdidi yuzaga kelgan taqdirda ehtiyot choralarini koʻrish kerakligini aytdi. Xitoyga ketayotganlarga mamlakatdagi chorvachilik fermalari va bozorlardan uzoqroq yurish va xom yoki yarim pishirilgan goʻshtni isteʼmol qilmaslik tavsiya qilindi. Sabah poytaxti Kota Kinabalu shahrida ilgari gumon qilingan bir nechta hodisalardan soʻng, davlat bilan Xitoy oʻrtasidagi toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar muddatsiz toʻxtatildi.

Manbalar

Havolalar 

Davlat va territoriyalarga koʻra COVID-19 pandemiyasi
Osiyoda COVID-19 pandemiyasi
Irlandiyada COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Irlandiyada ilk bor 2020-yil 29-fevral kunida tarqaldi.

Epidemiyadan oldingi holat 
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

Vaqt jadvali

Kontaminatsiyalash bosqichi: yanvar — 12 mart 
Sogʻliqni saqlash vazirligi tarkibidagi bir guruh, jamoat sogʻliqni saqlash shoshilinch tibbiy yordam guruhi (NPHET) virusni Irlandiyaga yetib borishi tasdiqlanmasdan oldin kuzatgan. The Irish Times nashriga koʻra, NPHET 2020-yil 27-yanvarda yaratilgan. Ammo hukumat veb-saytida 2019-yilda NPHET yigʻilishlarining bayonnomalari mavjud .

3-mart kuni mamlakatning sharqida Shimoliy Italiyaga borgan ayolning ikkinchi holati tasdiqlandi. U birinchi holat bilan aloqasi yoʻq edi.

4-mart kuni yana toʻrtta holat aniqlandi, mamlakat gʻarbiy qismida Italiya shimolidan sayohat qilganlar soni oltitaga yetdi.

6-mart kuni Cork Universiteti kasalxonasida 60 dan ortiq xodim kasalxonada COVID-19 yuqishi holati yuz bergandan keyin oʻzlarini izolyatsiya qilishga majbur boʻlishlari haqida xabar berildi. Shu kuni yana beshta holat tasdiqlandi va oʻsha paytda mamlakatda 18 ta holat qayd etildi.

7-martda yana bitta ish jami 19 taga etkazilgani tasdiqlandi 8 martda yana ikkita holat 21 taga yetkazilgani tasdiqlandi. 9-martda yana uchta holat 24 taga etkazildi. 10-martda oʻn koʻproq holatlar 34 taga yetkazilganligi tasdiqlandi.

Kechikish davri: 12-27-mart

Uyda qoling: 27 martdan hozirgi kungacha

Manbalar

Havolalar 

Davlat va territoriyalarga koʻra COVID-19 pandemiyasi
Norvegiyada COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Norvegiyada ilk bor 2020-yil 26-fevral kunida tarqaldi.

Epidemiyadan oldingi holat 
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

Vaqt jadvali

Fevral 2020 

26-fevralda Norvegiyada COVID-19 birinchi holati tasdiqlandi. Norvegiya sogʻliqni saqlash instituti, kimdir oʻtgan hafta Xitoydan qaytib kelgandan keyin SARS-CoV-2 uchun ijobiy sinov oʻtkazganligini maʼlum qildi. Ayol bemor asemptomatik va sogʻligʻi yaxshi edi. U Tromsedagi uyida ixtiyoriy ravishda yakkalandi.

27-fevral kuni Norvegiya sogʻliqni saqlash instituti SARS-CoV-2 uchun yana uch kishi ijobiy deb tasdiqlanganligini eʼlon qildi. Ulardan ikkitasi Osloda yashagan va Italiyada avj olganligi bilan bogʻliq edi. Boshqasi Bayrumda yashagan va Eronning avj olishi bilan bogʻliq edi. Ularning barchasi uyda ixtiyoriy ravishda yakkalanib qolishdi.

28-fevral kuni Bergendagi bir kishi va Oslo universiteti kasalxonasi xodimi Ullevål ijobiy tekshiruv oʻtkazdi va uy izolyatoriga joylashtirildi. Ikkalasi ham Shimoliy Italiyaga tashrif buyurishgan. Kun davomida mamlakatda 6 ta holat tasdiqlangan. 29-fevral kuni Norvegiyada 15 ta tasdiqlangan holatlar boʻlgan 6 cases were confirmed in the country on the day. On 29 February, there were 15 confirmed cases in Norway..

Mart 2020 
1-mart yakshanbaga kelib, jami 19 ta holat tasdiqlandi. Oslo shahridagi Ullevål kasalxonasining boshligʻi Byorn Atle Byornbet, yuqtirgan xodim bilan aloqada boʻlgan 100 dan oshiq odam boʻlishi mumkinligini aytdi.

3-mart kuni Norvegiyada 25 ta tasdiqlangan holatlar qayd etildi, ularning 5 tasi Vestlandiyadan. Asanadagi Horisont kjøpesenteret xodimining virus yuqtirganligi tasdiqlandi, deydi markaz menejeri Lise Fårøvik. Shu vaqtgacha, aksariyat holatlar Italiyadan olib kelinadi va bunday holatlarning hech biri jiddiy kasal emas, shuning uchun hammasi oʻz-oʻzidan karantindadir. Eng yomon holat Norvegiya aholisining chorak qismi tomonidan baholanadi va hukumatlar tomonidan 1 million kishini davolash choralari koʻrilmoqda.

4-mart kuni Norvegiyada 56 ta tasdiqlangan holatlar qayd etildi, ularning barchasi chet elda maʼlum boʻlgan avj olishlar bilan bogʻliq. (masalan, Italiyada boʻlgan hamkasbi tomonidan yuqtirilgan Ullevål kasalxonasining bitta boʻlimida 5 ta holat).

10-martga kelib, Norvegiyada tasdiqlangan holatlar soni 400 taga etdi va bunday holatlarning koʻpayishi tashqi sayohatlarga yoki biron bir taniqli odamga kuzatilmadi, bu Norvegiyada jamoatchilik yuqishi boshlanganligidan dalolat beradi.

Manbalar

Havolalar 

Davlat va territoriyalarga koʻra COVID-19 pandemiyasi
Qatarda COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Qatarda ilk bor 2020-yil 27-fevral kunida tarqaldi.

Epidemiyadan oldingi holat 
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

Vaqt jadvali

Mart 2020 
2020-yil 9-martda Qatar barcha maktablar va universitetlarni yopilishini eʼlon qildi va 15 mamlakatga: Bangladesh, Xitoy, Misr, Hindiston, Eron, Iroq, Italiya, Livan, Nepal, Pokiston, Filippin va Janubiy Koreya, Shri-Lanka, Suriya Tailand va boshqa davlatlarga safar qilishni taqiqladi.

2020-yil 11-martda Qatar sogʻliqni saqlash vazirligi (MOPH) bir kun ichida 238 ta yangi kasallikning tasdiqlanganligini eʼlon qildi va bu butun mamlakatni 262 taga yetkazdi.

Manbalar

Havolalar 

Davlat va territoriyalarga koʻra COVID-19 pandemiyasi
Osiyoda COVID-19 pandemiyasi
Gedik Ahmed posho

Gedik Ahmed posho-Usmoniylar imperiyasining 17-buyuk vaziri.

Kelib chiqishi va tarjimayi holi 
Uning kelib chiqishi biroz nomaʼlumligicha qolmoqda. Koʻp manbalarda u alban millatiga mansub, boshqalari esa serb millatiga mansub deb taʼkidlashadi. U Anadolidagi deyarli barcha qurilish korxonalarini boshqargan.

Gedik Ahmed Pasha shuningdek Oʻrta yer dengizida venetsiyaliklarga qarshi kurashdi va 1475-yilda sulton tomonidan Qrim xonligiga Genos kuchlariga qarshi yordam berish uchun yuborildi. Qrimda u Kaffa, Soldaiya, Cembalo va boshqa Genuy qal’alarini, shuningdek, Teodoro Knyazligini poytaxti Mangup va Qrimning qirgʻoq mintaqalari bilan bosib oldi. U Qrim xoni Mezli I Girayni geno kuchlaridan qutqardi. Ushbu kampaniya natijasida Qrim va Cherkes Usmonli taʼsir doirasiga kirdi.

Manbalar 

Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari
Karamani Mehmed Pasha

Karamani Mehmed Paşa-Usmoniylar imperiyasining 17-buyuk vaziri.

Dastlabki yillar 
Karamani Koniyada tugʻilgan va Rumining avlodidan boʻlgan. Mahmud Pasha Angelovich tomonidan qurilgan madrasada oʻqish uchun Konstantinopolga (hozirgi Istanbul) joʻnadi. Keyinchalik u madrasada oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Harflarni yaxshi bilgan kishi, turli xil holatlarda u sultonning maslahatchisi boʻlgan. U sud xattot (nancanci, turkcha: nishancı) etib tayinlangan va Usmonli imperiyasini tartibga soluvchi bir qator qonunlarda Mehmed II ning qonuniga hissa qoʻshgan. Shuningdek, u Aq Qoyunlu sultoni Uzun Hasanga yuqori adabiy ahamiyatga ega xatlarni yozishda sultonga yordam bergan.

Buyuk Vazirlik davri 
Konstantinopolni zabt etgandan va buyuk vazir Chandarli Xalil poshoning qatl etilishidan soʻng, II Mehmed, juda kuchli bosh vazirlarning vujudga keladigan inqirozlariga yoʻl qoʻymaslik uchun, etnik turklar oʻrniga devsirma kelib chiqishi boʻyicha yirik vazirlarni tayinlashni afzal koʻrdi. Soʻnggi turkchasini qatl qilganidan soʻng, uning toʻrtta yirik vaziri devsirmadan edi. 1476-yilda Karamani Mehmetning bosh vazir etib tayinlanishi juda muhim bir istisno hisoblanadi, chunki u Anadolida yaqinda bosib olingan Karamanidlar hududidan boʻlgan turk edi. Qisqa muddat ichida Karamani Mehmet Usmonli boshqaruvini isloh qilishga harakat qildi.

Manbalar 

Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari
Dimbos jangi

Dimbos jangi-1303-yilda Vizantiya imperiyasi va Usmoniy beyligi oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang.
Usmoniy beyligi gʻalabasi bilan yakunlangan.

Oqibat 
Kete gubernatori yaqin atrofdagi Lopardion (zamonaviy Ulubat) qal’asiga qochishga harakat qildi. Ammo Usmon I uni qal’ada hibsga olib, keyin qatl qildi, keyinchalik istehkom taslim boʻldi.

Yana qarang 
 Bursa qamali
 Gelibolu fathi
 Pelekanon jangi
 Otlukbeli jangi
 Iznik qamali (1328-1331)

Manbalar 

Vizantiya-Usmonli urushlari

Usmonli imperiyasi ishtirokidagi janglar
Otlukbeli jangi

Otlukbeli jangi-1473-yil 11-avgustda Oqqoʻyunli davlati bilan Usmoniylar Imperiyasi oʻrtasida jang boʻlgan.

Jang 
1473-yilda Uzun Hasan ustidan gʻalaba qozonish uchun Mehmed II Fotih oʻz qoʻshini bilan jangga kirdi. Turkiyaliklarning anʼanaviy qoʻshinlari bor edi, ular tarkibida sezilarli miqdordagi yengil otliqlar boʻlgan. Boshqa tomondan, Usmoniy armiyasi eng yangi texnologiyalardan foydalangan. Ular toʻpponchalar va toʻplar bilan kelishdi. Ikkala qoʻshinning tabiati oʻrtasidagi bu farq jangning natijasini koʻrsatdi. Usmoniy tomoni qatʼiy gʻalabani qoʻlga kiritdi, Uzun Hasan armiyasi esa bir kunda deyarli yoʻq qilindi.

Oqibat 
Usmoniylar Sharqdagi Oq Qoyunli kuchini deyarli yo'q qildi. Keyingi yillarda Oq Qoyunli eronlik Ismoil I Safaviy tomonidan butunlay yo'q qilinadi. Safaviylar sulolasining bu g'alabasi Sharqda Usmonli imperiyasi uchun yangi dushman yaratadi. Ikki imperiya o'rtasidagi kurash 18-asrda Safaviylar sulolasining hokimiyatdan ag'darilishi bilan yakunlandi.

Yana qarang 
 Bursa qamali
 Gelibolu fathi
 Pelekanon jangi
 Iznik qamali (1328-1331)
 Dimbos jangi

Manbalar 

Vizantiya-Usmonli urushlari
Usmonli imperiyasi ishtirokidagi janglar
Shenyan metropoliteni

Shenyan metropoliteni — Xitoyning Shandong viloyati, Shenyan shahrida tezkor tranzit tizimi. Birinchi liniya, (shimoliy qism) 2010-yil 27-sentyabrda ish boshladi.

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar 

Xitoy metropolitenlari
2010-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Chiba

Chiba shahri — Yaponiyaning Chiba prefekturasining poytaxti. U Tokio markazidan Tokio koʻrfazida 40 km (25 mil) janubi-sharqda joylashgan. Chiba 1992-yilda hukumat tomonidan tayinlangan shaharga aylandi. 2019-yil iyun oyida uning aholisi 979,768 kishini tashkil qildi, aholi zichligi 1 km2 ga 355 kishi. Shaharning maydoni 271,77 kvadrat kilometr (104,93 kvadrat milya)dir.

Manba
Setagaya

Setagaya shahri — Yaponiyaning Kanto prefekturasining shahri.

Geografiyasi 

Setagaya Tokioning maxsus boʻlimlarining janubi-gʻarbiy burchagida joylashgan va Tama daryosi Tokio Metropolis va Kanagawa prefekturasi oʻrtasidagi chegarani ajratib turadi.

Shahar besh tumanga boʻlingan. Bular Setagaya, Kitazawa, Tamagawa, Kinuta va Karasuyama. Asosiy boʻlim va munitsipal yigʻin (shahar hokimiyati) Setagaya tumanida joylashgan, ammo boshqa tumanlarda maʼmuriy tarkibiy qismning oʻz boʻlim boʻlimlari mavjud. Har bir filial asosiy ofis kabi deyarli bir xil xizmatlarni taqdim etadi, ammo shahar kengashi bilan bogʻliq xizmatlarni koʻrsatmaydi.

Shaharning katta qismi Musashino togʻli hududida joylashgan. Tama daryosining janubidagi qismlar nisbatan past joylashgan.

Tarixi 
Setagaya 1947-yil 15-martda tashkil etilgan.

Edo davrida 42 qishloq bu hududni egallab olgan. Xan tizimining bekor qilinishi bilan 1871-yilda markaziy va sharqiy qismlar Tokio prefekturasining, qolgan qismi Kanagawa prefekturasining bir qismiga aylandi; 1893-yilda baʼzi joylar Tokio prefekturasiga oʻtkazildi. 1932-yilda eski Tokio shahrida Setagaya Ward (odatiy boʻlim) tashkil etilishi va 1936-yilda yanada birlashishi bilan Setagaya hozirgi chegaralarini oldi.

Manba
Hamamatsu

Hamamatsu shahri — Yaponiyaning janubidagi prefekturasi — Shizoku prefekturasining poytaxti.

Tarixi 
 1911-yil 1-iyul: Hamamatsu shaharchadan shaharga yangilandi.
 1918-yilgi guruch tartibsizliklari Hamamatsuga taʼsir qildi
 1921-yil Tenjinchi qishlogʻi Hamamatsu bilan birlashadi
 1926-yil Yaponiya imperatorlik armiyasining Hamamatsu aviabazasi ochildi
 1933-yil Imperial Yaponiya Armiya Uchish maktabi ochildi
 1936-yil Hikuma va Fujizuka qishloqlari Hamamatsu bilan birlashdilar
 1944-yil 7-dekabr Tonankaydagi zilzila katta zarar keltiradi
 1945-yil iyun Hamamatsu asosan AQSh havo hujumlari natijasida yoʻq qilindi
 1948-yil Hamamatsu voqeasi, Koreyaning Zaynichi aholisining etnik tartibsizliklari.
 1951-yil Aratsu, Goto va Kawarin qishloqlari Hamamatsu bilan birlashdi

Tumanlar

Manbalar
Shizuoka

Shizuoka shahri — Yaponiyaning Shizuoka prefekturasining poytaxti va aholisi va mintaqasida prefekturaning ikkinchi yirik shahri. U tarixdan avvalgi davrlardan beri katta shaharlar qatorida boʻlgan. 2019-yil 1-dekabr holatiga koʻra, shahar 106,087 xonadonlarda 690,881 kishi, aholi zichligi — har km2 489 kishi edi.

Geografiyasi 
Shizuoka markaziy Shizuoka prefekturasida, Tokio va Nagoyaning oʻrtasida Tokaydo yoʻlagi boʻylab, Suruga koʻrfazi janubda va shimolda Minami Alp togʻlari orasida joylashgan. Shizuoka Yaponiyada 2003-yil aprel oyida Shimizu bilan birlashgandan soʻng, Gifu prefekturasidagi Takayama uni toʻqqizta atrofdagi munitsipalitetlar bilan birlashtirgandan keyin eng katta hududga ega boʻldi.

Asosiy sonlar 
 Aholi zich joylashgan hududining maydoni: 103,99 km2
 Shaharsozlik maydoni: 234.80 km2
 Urbanizatsiya uchun ajratilgan maydon: 104,0 km2

Tarixi

Manbalar 

Yaponiya
Turk dunyosi madaniyat va sanʼat poytaxti

Turk dunyosi madaniyat va sanʼat poytaxti () — TURKSOY tomonidan bir kalendar yili davomida bir qator madaniy tadbirlarni oʻtkazadigan shahar.

Madaniy poytaxt toʻgʻrisida qaror 2010-yilda Turksoyning oʻninchi yigʻilishida qabul qilindi. Birinchi shahar 2012-yil uchun Ostona sifatida tanlandi. 2013-yilda „Yevrovizion“ mavzusidagi qoʻshiq tanlovi „Turkvision“ tanlovi debyut qilindi.

Poytaxt shaharlar roʻyxati

Manba 

Madaniyat
Gabonda COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Gabonda ilk bor 2020-yil 12-mart kunida tarqaldi.

Epidemiyadan oldingi holat 
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

Vaqt jadvali

Manbalar

Havolalar 

Davlat va territoriyalarga koʻra COVID-19 pandemiyasi
Shenjchen metropoliteni

Shenzen metropoliteni-Xitoyning Guangdong viloyatidagi Shenzhen shahri uchun tezkor tranzit tizimi. Tizim 2004-yil 28-dekabrda ochilgan. Tarmoq 2011-yil yozgi Universiada oldidan va 2016-yilda uchta yangi liniya bilan kengaytirildi.

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manba 

Metro
Xitoy metropolitenlari
2004-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Shisiyachjuan metropoliteni

Shisiyachjuan metropoliteni-Xitoyning Xebey provinsiyasi Shijiazhuangda tezkor tranzit tizimi.

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar 

Metro
Xitoy metropolitenlari
2017-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Suchjou metropoliteni

Suchjou metropoliteni-Xitoyning Tszyansu provintsiyasida joylashgan Suchjou shahriga xizmat ko'rsatadigan tezkor tranzit tizimi. 1-liniya 2012-yil 28-aprelda ish boshladi. Ikkinchi liniya 2013-yil 28-dekabrda ochilgan. Yana beshta liniyani 2020-yilgacha qurib bitkazish rejalashtirilgan. To'ldirilishi bilan tizim taxminan 140 km uzunlikda va 109 ta stantsiyaga ega bo'ladi. Qo'shni Kunshan shahrini va undan tashqari Shanxay metrosini bog'laydigan Suchjou metrosining S1 liniyasi qurilmoqda

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manba 

Metro
Xitoy metropolitenlari
2012-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Tyantszin metropoliteni

Tyantszin metropoliteni-Tyanjin shahrida tezkor tranzit tizimi bo'lib, Pekindan keyin Xitoyda metro tizimini boshqaradigan ikkinchi shahar edi. 1984-yilda ochilgan ushbu tizim 233,2 km (144.9 milya) masofani bosib o'tgan 6 ishchi liniya va 159 stantsiyaga ega.

Tarixi

Manbalar 

Metro
Xitoy metropolitenlari
1984-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Urumchi metropoliteni

Urumchi metropoliteni-Xitoyning Shinjon muxtor viloyati poytaxti Urumchi shahrida tezkor tranzit tizimi.

Urumchi metrosi 2 liniya, 1-qator va 2-chiziq uchun rejasini taqdim etdi, uning qiymati 31,24 milliard yuanga teng.

Tarixi

Manba 

Metropoliten
Xitoy
Xitoy metropolitenlari
2018-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Sahihi Muslim

Sahihi Muslim-sunniy Islomdagi Kutub as-Sittah (oltita asosiy hadislar toʻplami) dan biridir. Bu sunniy musulmonlar va Zaydiy shia musulmonlari tomonidan katta eʼtirof etilgan.

Sahihi Buxoriydan keyingi eng ishonchli hadislar toʻplami hisoblanadi. Uni Imom Muslim deb nomlanuvchi Muslim Ibn Hajjoj toʻplagan

Manbalar 

islom 

Kutub al-Sittah
Kutub al-Sittah

Kutub al-Sittah (arabcha: ٱلْكُتُب ٱلسِّتَّة) — Muhammad (sollallohu alayhi vasallam) ning vafotidan taxminan ikki asr keyin, oltita (dastlab beshta) kitob toʻplamidir (Muhammad paygʻambarning soʻzlari yoki xatti-harakatlaridir). Ularni baʼzan „Asl olti“ deb tarjima qilingan as-Sihah as-Sittah deb atashadi. Ular dastlab rasman guruhlangan va XI asrda Ibn al-Qaysaroniy tomonidan roʻyxatga kiritilgan. Oʻshandan beri, ular sunniy Islomning rasmiy eng ishonchi qonunining bir qismi sifatida hamma tomonidan qabul qilinmoqda.

Ahamiyati 
Sunniy musulmonlar oltita asosiy hadislar toʻplamini oʻzlarining eng muhimlari deb bilishadi.
 Sahihi Buxoriy, Imom Buxoriy toʻplagan. 7,275 hadisni birlashtirgan.
 Sahihi Muslim, Muslim Ibn Hajjoj toʻplagan. 9,200 hadisni birlashtirgan.
 Sunani Abu Dovud, Sijistoniy toʻplagan. 4,800 hadisni birlashtirgan.
 Sahihi Termiziy, Termiziy Abu Iso toʻplagan. 3 956 hadisni birlashtirgan.
 Sunan al-Sugra, Nasaiy toʻplagan. 5 270 hadisni toʻplagan.
 Ikki kishi:
 Sunan ibn Majah, Ibn Majah toʻplagan.
 Muwatta Malik, Anas ibn Molik toʻplagan. 1 720 ta hadisni birlashtirgan.

Ibn Hajarning taʼkidlashicha, ularning ikkalasi ham sahih deb ataladi, agar takroriy hisoblanmasa, taxminan yetti mingta hadis mavjud.

Manbalar

Havolalar
Sunan al-Sugʻro

Sunan al-Sugra-(arabcha-السنن الصغرى‎), Kutub al-Sittahning yana bir kitoblaridan biri boʻlib, Nasaiy tomonidan yozilgan.

Taʼrif 
Sunniylar ushbu toʻplamni oltita asosiy hadislar toʻplamining beshinchisi deb hisoblashadi. Al-Mujtaba 5270 ga yaqin hadislarni oʻz ichiga olgan boʻlib, muallif oʻzining as-Sunan al-Kubra asaridan tanlagan takrorlangan rivoyatlarni oʻz ichiga oladi. Bu shayx Nosiriddin Albanining „Sahihayn“ (Sahih al-Buxoriy va Sahih Muslim) dan keyingi eng ishonchli kitobi hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 

Kutub al-Sittah
Sunani Abu Dovud

Sunani Abu Dovud (arabcha: سنن أبي داود) — Kutub al-Sittahning yana bir kitoblaridan biri boʻlib, Sijistoniy tomonidan yozilgan hadislar toʻplami.

Kirish

Taʼrif

Manbalar

Havolalar 

Kutub al-Sittah
Sunan ibn Majah

Sunan ibn Majah(arabcha-سُنن ابن ماجه), Kutub al-Sittah hadislardan biri boʻlib, Ibn Majah tomonidan yozilgan.

Kirish

Taʼrif

Yana qarang 
 Sahihi Buxoriy
 Sahihi Muslim
 Sunan al-Sugra
 Sunani Abu Dovud
 Sahihi termiziy

Manbalar

Havolalar 

 Sunan Ibn Majah online at Sunnah.com
Sunan ibn Majah

Islom
Kutub al-Sittah