MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Gallabiya

Gallabiya , shuningdek galabiya  yoki galabeya  (    / ALA-LC : , Misr jargoni : Galabiya, Misr Arablari: [ɡæ.læ.ˈbej.jæ, ɡæl.læ- ] ; "jelebeeya" Efiopiyada ; Eritreyadagi "jehllubeeya") Nil vodiysida joylashgan tub axolining, an'anaviy Misr kiyimidir. Bugungi kunda u Misr Respublikasida (Giza-Qohira, Luksor va Asvan) yashovchi aholining boy kishilari kiyadigan oq rang navlariga ega.Gallabeya libosini necha yillar o'tgan bo'lsada Sudanda ham kiyish urifdan qolmagan, lekin boshqa to'qimalarga ega va odatda oq rangda , shuningdek, Eritreya va Efiopiyadan kelgan ba'zi jamoalar. Rangli Misr uslubi erkaklar va ayollar tomonidan qo'llaniladi. 

Gallabiya arab tilidan juda katta farq qiladi, chunki gallabeyaning yenglari va tuzilishi  kengroq kesimga ega, yoqasi yo'q (ba'zi hollarda tugmalar yo'q) va uzunroq, kengroq yenglari bor. Fermerlar yoki savdogarlar uchun maxsus tamaki, kalit, tanga, pul yoki boshqa kichik narsalarni olib yurish uchun mo'ljallab tikilgan  juda keng qisma va cho'ntaklar ham mavjud bo'lgan. Qizil dengiz sohillarida Misr, Nubiya va Sudanda va Beja qabilalari orasida jellabiyaning dehqonchilik bilan bog'liqligi sababli arab taomlari afzal ko'riladi.

Yozning jazirama issig'ida kiyiladigan Gallabiya libosi ko'pincha oq yoki qaymoq rangga ega. Qishning iliq mavsumida esa kulrang, to'q yashil, zaytun, ko'k, jigarrang yoki chiziqli qalinroq matolardan foydalaniladi va bo'yniga rang-barang sharflar taqiladi. Kiyim an'anaviy ravishda ammama ( salla ) bilan kiyiladi.

Sudandagi umumiy erkaklar kiyimi odatda uchta qismdan iborat: jibba, kaftan va seder . Gebba/jibba - bu libos keng, agarda yengi bo'lsa u ham keng qilib tikilgan, hech qanday yoqasiz, ko'krak qafasining uzun ochilishi bilan tavsiflangan ustki kiyim. Shahar andozasida esa bu ochilish oxirigacha davom etardi, bu jibbani samarali ravishda  huddiki uzun paltoga aylantirdi. Uning bir tomonida bitta cho‘ntak (bazi joylarda ikkita cho'ntakli jibbani ham uchratishingiz mumkin), ikkinchi tomonida esa faqat Kaftandagi cho‘ntagiga olib boradigan teshik, gallabiyaning ichki kiyimi bor. Kaftan jibba bilan juda mos keladi va issiqdan ham, sovuqdan ham himoya qilish uchun uning ostida kiyiladi. Bundan tashqari, qishki jibba junidan kelib chiqadigan tirnash xususiyati oldini olish uchun toza paxtadan qilingan. Kaftan va jibba o'rtasida pul, sigaret qutilari va hatto to'pponcha uchun kichik cho'ntaklari bo'lgan seder (yelek) bor. An'anaviy kamees va sirval odatda uch qismli kostyum ostida kiyiladi.

Bunga qarang 

 Amama
 Bekishe
 Kuygan
 Djellaba
 Hijob
 Jilbob
 Savob
 Qamis

Ma'lumotnomalar 

 

Misr madaniyati
Chelou (guruch)

Chelou yoki quritilgan guruch guruchdan tayyorlangan va kabob yoki güveç bilan iste'mol qilinadigan taomdir. Sof guruch chelouda yog‘ yoki sariyog‘ bilan pishiriladi. Uning palovdan farqi shundaki, chalouda guruch boshqa masalliqlar bilan, masalan, loviya, yasmiq, ip va boshqalar bilan aralashtirmasdan pishiriladi.  Chelou guruchni quritgandan so‘ng yolg‘iz bug‘lanadi, bug‘langandan keyin esa pishiriqlar va har xil go‘sht va kaboblar bilan iste’mol qilinadi. U oq guruch deb ham ataladi. Ammo palov deganda sabzavot, go‘sht, tovuq va har xil loviya bilan qaynatilgan guruch tushuniladi. Fasol palov, sabzavotli palov, stambuli palov, loviya palovi, yasmiq palovi kabi.

Nosiruddinshoh tabibi Po‘lakning aytishicha, Eron chelousini pishirish juda qiyin. Yaxshi chelouning xususiyatlari quyidagilardan iborat. Guruch hech qanday tarzda bir-biriga yopishmasligi kerak, lekin dona dona va bir-biridan alohida bo‘lishi kerak. Boshqa narsa shundaki, u butunlay oq va juda yumshoq va moslashuvchan bo‘lishi kerakki, unga qisqa bosim o‘tkazgandan so‘ng asl holatiga qaytadi.

Manbalar
Ozarbayjondagi miiliy o'tloqlar festivali

Milliy o'tloqlar festivali ( ) — 2019- yilda ilk bor mamlakat va mintaqaning ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy rivojlanishini qoʻllab-quvvatlash maqsadida tarixiy urf-odatlar va milliy qadriyatlarga asoslangan yirik etnografik-madaniy-sport tadbirlaridan birini oʻtkazish orqali 26 iyul kuni Gadabay tumanida Ozarbayjonda urf-odatlar, togʻlik va xalq anʼanalarini saqlash va targʻib qilish festivali boʻlib oʻtdi.

Festival haqida 
Milliy yaylovlar festivali  – ildizlari ming yilliklarga borib taqalgan xalqimizning dashtlarining boy anʼanalari va xalq madaniyatini asrab-avaylash va targʻib etish maqsadida keng koʻlamli festival formatida ishlab chiqilgan va ishlab chiqilgan oʻziga xos loyihadir.

Ozarbayjon xalqi juda boy va rang-barang madaniyatga ega xalqdir. Boy shaharsozlik anʼanalari bilan bir qatorda uning turmush tarzi va yuzlab, minglab yillar davomida shakllangan noyob madaniyat namunalari qatoriga choʻl madaniyati va elat anʼanalarini dadil kiritish mumkin. Aholimizning chorvachilik bilan shug‘ullanuvchi qismiga azaldan xos bo‘lgan ushbu qiziqarli mavsumiy ko‘chmanchi an’ana Ozarbayjonning tarixiy zaminida keng tarqalgan. Ushbu an'analarga ko'ra, har bir hududning o'ziga xos an'anaviy o'tloq joylari mavjud.

Manbalar 
Rauf Hacıyev. „Gədəbəydə ilk dəfə Milli Yaylaq Festivalı keçirilir“. azertag.az (26 iyul 2019)
Troy Waters

Troy Veston Waters (1965-yil 23-aprel — 2018-yil 18-may) avstraliyalik yengil oʻrta vazn toifasidagi bokschi va Avstraliya Milliy boks shon-shuhrat zali aʼzosi edi. Waters oʻz faoliyati davomida uch marta jahon chempionligi uchun kurashgan va Janfranko Rosi, Terri Norris va Saimon Brownga yutqazgan. U Cec Watersning oʻgʻli va bokschilar Din va Gayning ukasi edi.

Biografiyasi 
Troy va uning akalari dastlab shafqatsiz topshiriqchi boʻlgan otalari tomonidan oʻqitilgan. Troyning aytishicha, ularning hayoti „harbiy lagerga oʻxshaydi, u yerda nonushta, tushlik va kechki ovqat uchun boks oʻtkaziladi“. Waters kichik oʻrta vazn toifasida jang qiladi. Waters 1984-yilda professional boʻlib chiqdi va oʻzining birinchi beshta professional jangida gʻalaba qozondi va WBA super oʻrta vazn toifasida boʻlajak chempion In-Chul Baekga OPBF yengil oʻrta vazn toifasida chempion boʻlish uchun yutqazdi. Waters oʻn ikki raundlik qarorni yoʻqotadi.

Chempionlik unvoni 
1987-yilda u toʻrtinchi raundda Lloyd Hibbertni nokautga uchratib, Hamdoʻstlik unvonini qoʻlga kiritdi. U toʻrt marta chempionlik unvonini muvaffaqiyatli himoya qilgan. Oʻzining 16-jangida va qolgan toʻqqizta jangda gʻalaba qozongan seriyasida u 1989-yil 27-oktyabrda IBF super oʻrta vazn toifasida (yengil oʻrta vazn) chempionlik unvoni uchun Italiyada Janfranko Rosi bilan jang qiladi. Jang uzoq davom etdi, ammo bir tomonlama oʻtdi, 12 raundlik bir ovozdan qaror bilan amaldagi chempion kamarini saqlab qolgan edi.

Oxirgi jangi 
Waters jahon chempionligi uchun ikkinchi urinish oltita gʻalabani 1993-yilda San-Diegoda uch raundda WBC yoʻnalishi boʻyicha yengil oʻrta vazn toifasi chempioni Terri Norrisga yutqazib qoʻyadi. Uning Norris bilan jangining ikkinchi raundi 1993-yilda The Ringning „yil raundi“ deb topildi. Waters Norrisni ikkinchi raundda nokautga uchratdi, ammo uchinchi raundda texnik nokaut bilan yutqazdi. Ikki jangdan soʻng Waters koʻpchilikning qarori bilan Las-Vegasdagi uchinchi va soʻnggi chempionlik jangini Saymon Brownga yutqazdi. Keyingi jangida u meksikalik va yarim oʻrta vazn toifasida sobiq WBC chempioni Jorge Vakani magʻlub etadi.

Nafaqaga chiqishi 
Avtohalokatga uchrab jarohat olgan va nafaqaga chiqqanidan soʻng, promouter Don King uchun soʻnggi yirik jangi 1997-yil avgust oyida Madison Square Gardenda boʻlajak chempion Feliks Trinidadga WBC yoʻnalishi boʻyicha eliminator oʻyinida birinchi raundda magʻlubiyatga uchragan edi. U oʻz faoliyatini Ambrose Mliloni toʻxtatib, 28-5, 20 nokaut bilan yakunladi. Troy 2009-yilda Avstraliya Milliy boks shon-shuhrat zali zamonaviylar toifasi uchun nomzod boʻlgan.

Vafoti 
Watersga 2014-yil iyul oyida qon saratonining noyob shakli bo‘lgan o‘tkir miyeloid leykemiya tashxisi qo‘yilgan. U 2018-yil 18-mayda vafot etdi, xotini Mishelga ikki farzandini qoldirdi. Avstraliyalik sobiq jahon chempioni Jeff Fenech hurmat sifatida „U ajoyib jangchi, buyuk inson va buyuk inson edi“ deya taʼrif bergan edi.

Manbalar

Havolalar 
 Boxing record for Troy Waters from BoxRec (registration required)
2018-yilda vafot etganlar
1965-yilda tugʻilganlar
Muhammadjon Moʻminov

Muhammadjon Moʻminov — qoʻqonlik davlat va jamoat arbobi.

Faoliyati 
Muhammadjon Moʻminov 1903-yilda Namangan shahrida tavallud topgan. U Namangandagi eski maktabda, keyinchalik 1917-yilgacha Namangandagi gimnaziyada tahsil oladi. Otasi Abdumoʻmin Inagʻomov mahalliy qozilikda faoliyat koʻrsatgan. 1917-1920-yillarda Muhammadjon Moʻminov mustaqil ravishda oʻzi taʼlim oladi. U 1920-yilda Namangandagi komsomol tashkilotiga aʼzo boʻladi. 1921-yil Muhammadjon Moʻminov Qoʻqon shahridagi ishchi fakultetiga oʻqishga kirgan. Ammo ushbu fakultet 1922-yil sentabrda tugatiladi. U Toshkentga ketishga majbur boʻlib Oʻrta Osiyo davlat universiteti ishchi fakultetiga qabul qilinadi. Muhammadjon Moʻminov 1923-yil ushbu fakultetni tugatib diplom oladi. U bilimini mustahkamlash maqsadida Moskva shahriga boradi. 1923—1924-yili Moskva davlat universitetining huquqshunoslik fakultetiga oʻqishga kiradi. U 1928-yil soʻngida „Mamlakatning boshqaruv tizimida prokuror nazorati“ mavzusida diplom ishi muvaffaqqiyatli himoya qilib, qizil diplom bilan bitiradi. Muhammadjon Moʻminov 1929-yilda Samarqandga keladi va Oʻzbekiston SSR Oliy sudi kollegiyasi aʼzosi etib tayinlanadi. 1931-yildan u OʻzSSR Adliya xalq komissarligida aholiga yuridik yordam koʻrsatish va sud himoya boʻlimining mudiri sifatida faoliyat koʻrsatadi. Muhammadjon Moʻminov 1932—1935-yillarda Sovet qurilish va huquq ilmiy tekshirish instituti direktori vazifasida faoliyat olib boradi. 1935-yili Fargʻona muzofotiga prokuror etib yuboriladi. 1937-yilda Toshkentga qaytishga majbur boʻladi. 1937-yil 28-mart kuni OʻzSSR IIXK rahbari Zagvozdin qarori bilan OʻzSSR JKning 66-moddasi 1-qismi bilan ayblanadi. 1937-yil 29-mart kuni uning uyida tintuv oʻtkaziladi. 1937-yil 20-dekabr kuni Muhammadjon Moʻminov OʻzSSR IIXK Leonov tomonidan ayblov bayonnomasi imzolanadi. 1938-yil 4-oktabr kuni Muhammadjon Moʻminov Oliy sud qarori bilan unga otuv hukmi oʻqiladi va hukm oʻsha kunning oʻzida ijro etiladi. 1957-yil 23-yanvar kuni SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasi qarori bilan Muhammadjon Moʻminov oqlanadi.

Manbalar 

Davlat arboblari
Latif Ahmadiy

Abdul Latif Ahmadi - afg'on kinorejissyori, Muhandis Latif Ahmadi nomi bilan ham tanilgan. U Afgʻonistondagi birinchi xususiy kino ishlab chiqaruvchi Ariana Films kompaniyasiga asos solgan (Toryalai Shafaq va Juvansher Haydariy bilan) va Afgʻoniston davlat kinokompaniyasi Afgʻoniston filmining prezidenti boʻlgan  .

Afg‘on filmining rahbari sifatida u Afg‘onistonda so‘nggi paytlarda suratga olingan “Buzkashi yigitlari”, “Qora lola” va “Kitta uchuvchi” kabi ko‘plab filmlarga yordam bergan, shuningdek, dunyo bo‘ylab sayohat qilgan. turli tomoshabinlarni afg‘on kinosi bilan tanishtirish.

2021-yil boshida u afgʻon filmi, oʻzi rejissyorlik qilgan badiiy filmlar va Afgʻonistonda film suratga olish tarixi haqida TVO / Al Jazeera telekanalining “ Taqiqlangan gʻaltak” nomli hujjatli seriali uchun intervyu oldi, bu dasturda kinorejissyor Siddiq Barmak va aktyor Yasamin ham ishtirok etdi. Yarmal (1989 yilgi "Muhabbat dostoni" filmidan).

Filmlar 
Ahmadiy ishtirok etgan filmlar orasida:

 Gona
 Farar
 Sabor-e sarbaz
 Parenda hai mahajer
 Eshq-e Peri
 Mazrea Sabz
 Sher aqa va Sheeren gol
 Gumashtan

direktor sifatida 
The Forbidden Reel filmidan ingliz tilidagi sarlavhalar:

 Aprel inqilobi
 Bemor askar
 “Muhabbat dostoni” (1989) Yasamin Yarmal, Habib Zorghai, Qodir Farukh va Zarg‘una Aram ( hamas-eshq nomi bilan ham tanilgan)
 Gunoh
 Yashil dalalar
 Haykallar kuladi

Manbalar 

1950-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Qudratulla Omonov

Qudratulla Omonov (1972, Shahrisabz) — turkolog, turkiy tillar tarixi, rasmiy matnlar uslubining yuzaga kelishi, yozma yodgorliklar tili,  manbashunoslik va matnshunoslik masalalari boʻyicha mutaxassis, filologiya fanlari doktori, professor. Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti Yoshlar masalalari va ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha birinchi prorektori.

Faoliyati 
ToshDU (hozirgi OʻzMU) oʻzek filologiyasi fakultetining 1995-yil bitiruvchisi.
1989-yildan Shahrisabzdagi oʻrta maktabda laborant, 1995 OʻzFA Qoʻlyozmalar institutida laborant, 1996-yildan aspirant, 1997 ilmiy xodim, 1997 — 2000-yillar  OʻzFA Til va adabiyot instituti doktoranti. 2000-yildan Toshkent davlat sharqshunoslik instituti turkiyot kafedrasi katta oʻqituvchisi, 2008-yildan dotsenti, 2009 — 2012-yillar Turkiy tillar kafedrasi mudiri; 2012-yildan ToshDSHI Sharq filologiyasi va falsafa, 2014-yildan Sharq filologiyasi fakulteti dekani. 2010-yilda Moskva davlar universitetida, 2009-yilda Turkiya, Stanbul universitetida  va Yaponiyaning Sukuba universitetida malaka oshirib qaytgan.

Ilmiy yoʻnalishi 
Turkologiya, turkiy tillar tarixi, turkiy hujjatchilik oʻtmishi, siyosiy-huquqiy atamalar tarixi, manbashunoslik matnshunoslik masalalari. 100 dan ortiq ilmiy ishlar, monografiyalar muallifi. Bir qancha Xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi. Turkiya (1997, 2003); Qozon (2013), Yaponiya (2011).

Asosiy ilmiy ishlari 

Nomz. diss. mavzusi:	XIV-XV asrlarda uygʻur xatida bitilgan imtiyoz huquqini beruvchi davlat hujjatlarining lisoniy-uslubiy tadqiqi. — Toshkent, 1997.

Dokt. diss. mavzusi: 2.	Turkiy rasmiy uslubning yuzaga kelishi va takomili (ilk va oʻrta asrlar). ‒ Toshkent, 2016.

Adabiyotlar 
 

Oʻzbekistonlik sharqshunoslar
AQSh — Gruziya munosabatlari

AQSh — Gruziya munosabatlari Amerika Qoʻshma Shtatlar va Gruziya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar hisoblanadi

Tarixi 
1991-yilda Gruziya SSSRdan mustaqillikka erishdi va 1992-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlari bu davlat bilan diplomatik munosabatlar oʻrnatdi. AQSh Gruziyaning xalqaro tan olingan chegaralari doirasidagi hududiy yaxlitligini tan oladi hamda Abxaziya va Janubiy Osetiya mustaqilligini tan olmadi.

2009-yilda mamlakatlar Strategik sheriklik Xartiyasini imzoladilar, unga koʻra Strategik hamkorlik boʻyicha AQSh — Gruziya komissiyasi tashkil etildi. Komissiya Nizomda belgilangan ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha toʻrtta ikki tomonlama ishchi guruhga boʻlingan: demokratiya, mudofaa va xavfsizlik, iqtisodiy masalalar va madaniy almashinuv boʻyicha muhim hujjatlarni imzoladilar. Har yili Amerika Qoʻshma Shattalari va Gruziyaning yuqori martabali siyosatchilari har bir ishchi guruh uchun uchrashib, natijalarni sarhisob qiladi va yangi vazifalarni belgilab kelmoqda.

Diplomatik missiyalar 

 AQShning Tbilisida elchixonasi bor. AQShning Gruziyadagi Favqulodda va Muxtor elchisi — Kelli Degan
 Jorjiyaning Vashingtonda elchixonasi va Nyu-Yorkda bosh konsulligi. Gruziyaning AQShdagi Favqulodda va Muxtor elchisi — David Bakradze sanaladi.

Iqtisodiy munosabatlar 
Mamlakatlar oʻrtasida ikki tomonlama sarmoyaviy bitim, shuningdek, ikki tomonlama savdo bitimi imzolandi. Gruziya Amerika Qoʻshma Shtatlarga umumiy imtiyozlar tizimi dasturi doirasida koʻplab tovarlarni bojsiz eksport qilishi mumkin. 2006-yildan 2011-yilgacha Amerika Qo''shma Shtatlarining Milennium Challenge Corporation korporatsiyasi Jorjiyada tadbirkorlikni rivojlantirishga yordam berdi. 2006-yilda mamlakatlar oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 369 million AQSH dollarini tashkil etdi.

Harbiy hamkorlik 
2021-yil oktabr oyida Tbilisida ikki davlat mudofaa vazirlari „Gruziya uchun mudofaa va oldini olish choralarini kuchaytirish tashabbusi“ni imzoladilar. Ushbu hujjatning davomi sifatida 2022-yil 20-mayda Gruziya va AQSh oʻrtasida oʻn yillik „Mudofaa va oldini olish“ konsepsiyasi imzolandi.

Manbalar 

AQSHning ikki tomonlama aloqalari
Gruziyaning ikki tomonlama aloqalari
AQSh
Gruziya
AQShning tashqi siyosati
Gruziyaning tashqi siyosati
Xalqaro munosabatlar
Siddiq Barmak

Siddiq Barmak (    , 1962 yil 7 sentyabrda tugʻilgan) — afgʻon kinorejissyori va prodyuseri. 2004-yilda Barmak oʻzining “Osoma” nomli birinchi badiiy filmi uchun “Oltin globus” da “Eng yaxshi xorijiy film” nominatsiyasida gʻolib chiqdi.  1987 yilda Moskva kino institutida (VGIK) kino yo'nalishi bo'yicha magistr darajasini oldi.

Usamada eronlik Maxmalboflar sulolasining afg'on filmlarida tasvirlangan uslubiy aks-sado bor. Barmak Usamani Mohsen Maxmalbofning katta mablag'i va yordami bilan boshqargan. Eronlik rejissyor filmga sarmoya kiritib, Barmakga Arriflex kamerasini qarzga berib, uni filmni xalqaro festivallarga yuborishga undadi, natijada yapon va irlandiyalik prodyuserlar qo'shimcha moliyalashtirdi.  Barmak 2003 yilda " Usama " dramasi uchun YuNESKOning Fellini kumush medali bilan taqdirlangan.

Afg'oniston Bolalar Ta'limi Harakati 
Barmak, shuningdek, Makhmalbof tomonidan asos solingan savodxonlik, madaniyat va san'atni targ'ib qiluvchi Afg'oniston Bolalar Ta'lim Harakati (ACEM) uyushmasining direktori. Maktab yangi paydo bo‘layotgan afg‘on kinosi uchun aktyor va rejissyorlar tayyorlaydi. Barmak fors kinosi hamda Afgʻonistonning rivojlanayotgan kinosidagi mashhur shaxslardan biridir.

Filmografiya 
U stsenariylar yozgan va qisqa metrajli filmlar suratga olgan va bir qator filmlarga prodyuserlik qilgan.

 Divar - (1984) rejissyor
 Doira - (1985) rejissyor
 Bigana - (1987) rejissyor
 Uruj - (1996) rejissyor
 Usama - (2003) rejissyor
 Qurboniy - (2004) bosh prodyuser
 Yer va kul - (2004) hamkorlikdagi prodyuser
 Opium urushi - (2008) rejissyor
 Jannatdan olma (2008) - prodyuser
 Qo'shni (2009) ijrochi prodyuseri

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1962-yilda tugʻilganlar
Karim Gʻaybullayev

Karim Gʻaybullayev — qoʻqonlik davlat va jamoat arbobi.

Faoliyati 
Karim Gʻaybullayev 1906-yil Margʻilonning Qumariq qishlogʻida tavallud topgan. Ota-onasidan yoshligidan yetim qoladi va Samarqand shahridagi maktab internatda savod chiqaradi. U oʻz faoliyatini komsomol tashkilotidan boshlaydi. Karim Gʻaybullayev 1927-yil Samarqandagi Stalin nomli partiya maktabida oʻqishga kiradi va muhbir sifatida tanila boshlaydi. U faoliyati davomida „Yosh Leninchi“ gazetasida muhbir sifatida ishlaydi va gazeta jamoasi bilan Toshkentga keladi. NKVD xodimlari Karim Gʻaybullayevni aqldan ozdiradilar. Gazetadagi har kunlik shum xabarlarni ularni nashr etish kerak edi. Gazeta NKVD tomonidan har kuni toʻliq nazoratga olinadi. 1937-yil 14-oktabrda Oʻzbekiston SSR komsomol tashkiloti MQ Karim Gʻaybullayevni sanoqsiz ayblar bilan komsomol safidan ozod qilinadi. 1937-yil 17-dekabrda OʻzSSR JK 66-moddasi 1-qismi va 67-moddasi bilan Karim Gʻaybullayevni qamoqqa olish va tintuv oʻtkazish toʻgʻrisida order beriladi. U yashaydigan uyda tintuv oʻtkaziladi. 1938-yil 3-yanvarda NKVD OʻzSSR 4-boʻlimining davlat xavfsizligi serjanti Agapitev Karim Gʻaybullayevni Oʻzbekiston SSRda mavjud boʻlgan aksinqilobiy tashkilot aʼzosi sifatida OʻzSSR JKning 57-moddasi 1-qismi, 63-67-moddalari bilan aybdor deb topiladi. 1938-yil 7-mart kuni oʻtkazilgan soʻngi soʻroqda Karim Gʻaybullayev oʻziga qoʻyilgan ayblarni tan oladi. 1938-yil 5-oktabr kuni SSSR Oliy sudi qarori bilan 10 yil ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlanadi. 1942-yil 9-oktabrda Magadanda Sevvostoklagda vafot etadi. Uning xotini 1967-yil Bashorat Gʻaybullayeva SSSR Oliy sudiga murojaat qiladi. 1967-yil 1-oktabrda SSSR Oliy sudi harbiy kollegiyasi tomonidan Karim Gʻaybullayev oqlanadi.

Manbalar 

Davlat arboblari
Qatagʻon qurbonlari
Anthony Burgess

Anthony Burgess (; toʻliq ismi — John Anthony Burgess Wilson (), shuningdek Joseph Kell () nomi bilan tanilgan; 1917-yil 25-fevral, Manchester — 22-noyabr, 1993-yil London) — ingliz yozuvchisi va adabiyotshunosi (adabiyot tadqiqotlari, xususan, Shakespeare va Joys asarlari bilan shugʻullangan), musiqa (simfoniya, balet va opera) yaratish, badiiy tarjima va publitsistika bilan ham shugʻullangan.  Burgessning eng mashhur asari distopik-psixologik „Murvatli apelsin“ romanidir.

Hayoti 

John Anthony Burgess Wilson 1917-yil 25-fevralda Manchester shahrida katolik oilasida tugʻilgan. Burgessning otasi hisobchi boʻlib ishlagan, shuningdek, kechki payt pabda pianino chalardi.  Burgessning onasi Anthony ikki yoshligida gripp pandemiyasi vaqtida vafot etganidan soʻng, otasi 1922-yilda pab egasi bilan oila quradi va tamaki biznesi bilan shugʻullanadi.  Bolani xolasi, keyin oʻgay onasi tarbiyalagan.  Uning otasi 1938-yilda 55 yoshida meros qoldirmay vafot etadi.

Burgess Ksaverian kolleji va Manchester universitetida tahsil olgan, uni 1940-yilda tugatgan va u yerda ingliz tili va adabiyoti va tarixi boʻyicha maʼruzalar kursini oʻqiy boshlagan.  Ikkinchi jahon urushi paytida Burgess armiyada xizmat qilgan.

1942-yilda Burgess Llewela Isherwood Johnsga bilan oila quradi. Lekin Luella Isherwood 1968-yilda jigar sirrozidan vafot etadi. 1946-yildan 1950-yilgacha Burgess Birmingem universitetida dars bergan, Taʼlim vazirligida va Banburi maktabida ishlagan. 1954-yilda Malay Federatsiyasida, 1958-yilda Bruneyda taʼlim inspektori boʻlib ishlaydi.

1959-yilda Anthony Burgess dars berayotgan vaqtida xushidan ketib yiqiladi. Burgessga miya shishi tashxisi qoʻyiladi. Shifokorlar  uning bir-yildan koʻproq umri qolganligi haqida aytishadi. Bu voqea Burgessning yozishni boshlashiga turtki boʻldi. Oʻshandan beri u 50 dan ortiq kitoblarni nashr etdi, jumladan, eng mashhur „Enderbi tetralogiyasi“ va „Murvatli apelsin“ romanlaridir.

1960-1964-yillar oraligʻida Burgess 11 ta roman yozgan.

Uning eng mashhur asari „Murvatli apelsin“, zoʻravonlik, iroda erkinligi va axloq kabi mavzularga bagʻishlangan. Ushbu mashxur roman asosida Stanley Kubrick tomonidan film sur’atga olinadi.

Burgess koʻp tillarda erkin soʻzlasha olgan: rus, nemis, ispan, italyan, uels, yapon va oʻz ona tili ingliz tilida.

Burgess 1993-yil 22-noyabrda Londonda oʻpka saratonidan vafot etdi.

Manbalar 

1917-yilda tugʻilganlar
1993-yilda vafot etganlar
Ingliz yozuvchilari
Jeong Cheol

Jeong Cheol (정철; 18-dekabr 1536-yil — 7-fevral 1594-yil) — Choson sulolasi davrida „Songan“ taxallusi bilan ijod qilgan koreys shoiri.

Yolg'iz turna

(1537-1594)

Turna bulut ostidan uchib yurardi,

Nogohon pastladi, yo‘l tutdi yerga. 

Ko‘rmoqchi bo‘lgandir birdan ehtimol,

Yer yuzida hayotning kechishin qanday. 

Turna bulut ostidan uchib yurardi,

Nogohon pastladi, yo‘l tutdi yerga. 

Uni yer yuzida shunday qildilar.

Osmonning yuzini qayta ko‘rmadi. 

Koshki qayta chiqarsaydim,

Yerda mahrum bo‘lgan qanotlarimni. 

Zangori osmon ichra urildi turna,

Kamondan uchgan yolg‘iz o‘q bilan. 

O‘shanda bir bora aniq ko‘rgandim.

Ilgari yashagan ezgu dunyomni. 

Kanvon yurtining ey. oddiy xalqi,

Nega yashaysan bahs-u g‘animlik ichra? 

Sen uy-joy-u, omoch-u yerga jon bermay.

Erishgandaysan hech bir mehnatsiz. 

Daraxt zich o‘rmonda qanday ayovsiz,

Baland bo‘y daraxtlar kesilar beomon. 

Vaqti ham keladi, farqlay olmaysan,

Allaqachon eskirgan fikrli boshlar... 

Muhtasham podshohlar saroyining,

Ustunlarin qaydan topamiz. 

Kimdir kecha aytdi-ku sharob,

Keltirar xushnudlik Son Xondan. 

Yalqov ho‘kizni yo‘lga hozirlab,

Do‘stimning uyiga boraman sekin. 

Ey, bolakay! Muhtaram Son uydami? 

Ayt unga, Chon tashrif buyurdi. 

Yeyman tog‘ning achchiq o‘t-oʻlanlarin, 

Tansiq go‘shtdan ham u ko‘rinar a‘lo. 

Mening qamish kulbam mening boshpanam, 

Tuxum ichidaman go‘yo jo‘ja misoli. 

Ko‘nglim behuzur, tashvishdaman ko‘p.

Sevgilim uzoqda u ham firoqda. 

Daraxt ham kun kelib to‘zib ketadi,

Undan na salqinlik, na soya tushadi. 

Daraxt gurkirab turganda inson, 

Keladi soyada tin olmoq uchun. 

Endi uning shoxlari so‘ldi, barglari xazon, 

Hatto unga o‘tirmas birorta ham qush.

Yolg‘iz turna — go‘yoki samoda yashovchilar o‘tirib, ko‘klarga ko‘tariluvchi muqaddas qush; yolg‘izlik va uzoq umr ramzi. Boshqa qushga qo‘shilmaydigan yolg‘iz turna timsolida shoir o‘zini tasvirlamoqda, yerdagi dunyo deganda surgun qilingan, guruhlar o‘rtasida talash bo‘layotgan koreys saroyidagi hayot nazarda tutilmoqda.

Kanvon — 1580-yil Jeong Cheol hokim etib tayinlangan Koreys yarim orolining sharqida joylashgan chekka viloyat. 

Oh, qalin o‘rmonda qanday beshafqat... — bu yerda shoir to‘sinlikka yaraydigan baland daraxtlar» deb davlatning ustuni — 1545-yilda surgunlarga uchragan iqtidorli am aldorlam i («Katta hukmdor saroyi») ko‘zda tutgan.

Manbalar 

1536-yilda tugʻilganlar
1594-yilda vafot etganlar