MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
SCAT Airlines

SCAT Airlines, rasmiy „SCAT Aviakompaniyasi“ AJ, Qozogʻiston aviakompaniyasi boʻlib, bosh ofisi Qozogʻistonning Chimkent shahridagi Chimkent xalqaro aeroporti hududida joylashgan. U Qozogʻistonning barcha yirik shaharlari va qoʻshni davlatlarga xizmat koʻrsatadi. Uning asosiy bazasi Chimkent aeroporti boʻlib, ikkilamchi havo tuguni Aqtau xalqaro aeroporti, Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti va Olmaota xalqaro aeroportida joylashgan.

Tarixi 
Aviakompaniya 1997-yilda tashkil etilgan va faoliyatini boshlagan. Uning nomi Maxsus yuk havo transporti (inglizcha: Special Cargo Air Transport) jumlasining qisqartmasi hisoblanadi.

SCAT Sunday Airlines kompaniyasiga yangi charter korxonasi va shoʻba korxonasi sifatida asos soldi, buning uchun SCAT toʻrtta Boeing 757-200 va bitta Boeing 767-300ER samolyotlaridan foydalanadi.

2017-yil noyabr oyida aviakompaniya Amerikaning Boeing korporatsiyasi bilan oxirgi avlod Boeing 737 MAX 8 rusumli oltita samolyotini sotib olish boʻyicha qatʼiy shartnoma imzoladi. 2018-yil 29-martda kompaniya parki postsovet mamlakatlarida birinchi Boeing 737 MAX 8 (CFM International LEAP-1B dvigatellari bilan) bilan toʻldirildi. Bu xarid qilingan oltita Boeing 737 MAX 8 samolyotlaridan birinchisi sanlanadi.

2018-yilda SCAT Airlines uchun Yevropa havo hududi cheklovlari olib tashlandi va 2018-yil may oyida Vilnyus Yevropa Ittifoqidagi birinchi muntazam manzilga aylandi. 2018-yil mart oyida SCAT aviakompaniyasi Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasining (IATA) toʻliq aʼzoligiga qabul qilindi. SCAT Airlines IATA reestriga kiritilgan Qozogʻistonning ikkinchi aviakompaniyasi boʻldi.

2019-yilning 13-mart kuni Qozogʻistonda Boeing 737 MAX samolyotlari foydalanilishi toʻxtatildi.

2021-yil 18-fevralda Qozogʻistonda Boeing 737 MAX samolyotlaridan foydalanishga qoʻyilgan ikki yillik taqiqdan keyin SCAT Airlines Amerika qitʼasidan tashqarida ushbu samolyotlarda muntazam tijorat reyslarini tiklagan birinchi aviakompaniyaga aylandi.

Parvoz manzillari

Kod-shering shartnomalari 
SCAT Airlines Ozabayjon havo yoʻllari bilan kod-shering shartnomasiga ega.

Aviaparki 
2022-yil oktabr holatiga koʻra, SCAT Airlines aviaparki quyidagi havo kemalaridan iborat:

Baxtsiz hodisalar va falokatlar 

 2013-yilning 29-yanvarida SCAT Airlines aviakompaniyasining 760-reysi Almati xalqaro aeroportiga past koʻrinishda yaqinlashish vaqtida Qiziltu qishlogʻi yaqinida halokatga uchradi. Barcha 16 yoʻlovchi va 5 ekipaj aʼzosi halok boʻldi.
 2018-yilning 26-iyul kuni SCAT Airlinesga tegishli UP-B5705 roʻyxatidan oʻtgan DV-5038 reysini amalga oshirayotgan Boeing 757-200 samolyoti Olmaota xalqaro aeroportida aylanib oʻtayotganda 236 yoʻlovchi va 9 ekipaj aʼzosi bilan uchish-qoʻnish yoʻlagi yuzasiga dumini urib oldi. Yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolari jabrlanmadi. Biroq, samolyot jiddiy zarar koʻrdi.

Manbalar

Havolalar 

 Rasmiy veb-sayti

Chimkent
Markaziy Osiyo aviakompaniyalari
Qozogʻiston
Qozogʻiston aviakompaniyalari
Alisher Hamroyev

Alisher Hamroyev (1976-yil, 2-yanvar, Kogon, Buxoro viloyati, OʻzSSR, SSSR — 2005-yil may, Kogon, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik taniqli kino va teatr aktyori. „Dilxiroj“, „Notanish polvon“, „Marjona“, „Yodgor“ kabi filmlardagi rollari bilan muxlislar eʼtiboriga tushgan.

Marhum aktyor „Ostona“ serialida ijro etgan roli uchun 21 yildan soʻng mukofotlangan.

Tarjimayi holi 
Alisher Hamroyev 1976-yil 2-martda Oʻzbekiston SSR Buxoro viloyatining Kogon shahrida tugʻilgan. Oilada toʻngʻich farzand edi. Kogon shahridagi 7-sonli maktabni bitirgach Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat institutining drama va kino aktyorligi boʻlimini tamomlagan. Oliygohda u taniqli aktyor Uchqun Tillayev bilan kursdosh boʻlgan. Oliygohni tamomlagach, aktyorlik faoliyatini Oʻzbek milliy akademik drama teatrida boshlagan va oʻnlab spektakllarda ishtirok etgan. Sanʼat yoʻlidagi ilk ustozi Shamsiddin Yoʻlliyev. Unga Yoqub Ahmedov ham ustozlik qilgan.  

Alisher Hamroyev tomoshabinlarga asosan kinodagi obrazlari orqali tanilgan. Kinodagi ilk rolini 1999-yilda „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasida suratga olingan „Baxt qadri“ filmidagi epizodik rol bilan boshlagan. Uni kinoaktyor boʻlib shakllanishida Yusuf Roziqovning hissasi katta boʻlgan. U Bollywood va Hollywood aktyorlari bilan bir qatorda ishlashni orzu qilgan. Oʻzini „Alisherxon“ nomi bilan tanilishini istagan.

„Vatan ostonasi“ nomli filmning 2022-yilda boʻlib oʻtgan ilk ochiq premyerasida „Ostona“ serialida fidoyi chegarachi rolini ijro etgan marhum aktyor Alisher Hamroyev nomi ham eʼtirof etilib, u DXX chegara qoʻshinlari rahbaryati tomonidan taqdirlangan. Mukofotni marhum aktyorning farzandlari qabul qilib olishgan.

Filmografiyasi

Vafoti 
Alisher Hamroyev 2004-yilda kasal boʻlgan va 2005-yilning may oyida 29 yoshida oyog‘idan saratonga chalinganligi sababli vafot etgan.

Oilasi 
Alisher Hamroyev 2001-yilda uylangan. Uning rafiqasi Dilnavoz Hamroyeva aktyorning oʻlimidan 3 yil oʻtib oqqon kasalligiga chalinib vafot etgan. Ulardan Madina Hamroyeva va Iskandar Hamroyev dunyoga kelishgan. Bolalar ota-onalari vafot etganidan soʻng xolasi Guloyim Mahmudova vasiyligiga berilib, uning qaramogʻida yashab kelishyapti.

Manbalar 

Oʻzbekistonlik erkak aktyorlar
Ravshanbek Siddiqov

Ravshanbek Inomjonovich Siddiqov (1952-yil 7-aprel, Qoʻrgʻontepa tumani, Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik agronom olim, qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (2008), professor (2022).

Biografiyasi
Ravshanbek Siddiqov Andijon viloyati, Qoʻrgʻontepa tumani 1952-yil 7-aprelda tugʻilgan. 1975-yilda Andijon paxtachilik institutini tamomlagan. Mutaxasisligi olim agronom. 1968—1985-yillarda Qo‘rg‘ontepa tumani „Frunze“ nomli sovxoz ishchisi, 2-brigada boshlig‘i, jismoniy tarbiya bo‘yicha yo‘riqchi,  fuqarolar  mudofaasi  boshlig‘i, Butunittifoq leninchi kommunistik yoshlar soyuzi tuman qoʻmitasi mas’ul kotibi, muhandis-irrigator, direktor  o‘rinbosari, bosh agronom, partiya qo‘mitasi kotibi, 1985—1986-yillarda Qo‘rg‘ontepa tumani „Dzerjinskiy“ nomli sovxoz partiya qo‘mitasi kotibi, 1987—1988 yillarda sovxoz direktori, 1988—1988-yillarda Andijon viloyati partiya qo‘mitasi tashkiliy ishlar bo‘limi yo‘riqchisi, 1988—1992-yillarda  Qo‘rg‘ontepa tumani „Dzerjinskiy“ nomli sovxoz direktori, 1992—1994-yillarda Qo‘rg‘ontepa tumani „Sharof Rashidov“ nomli davlat xo‘jaligi direktori, 1994—1996-yillarda  Andijon viloyati „Xo‘jaobod“ dehqonchilik sanoati uyushmasi bosh boshqaruvchisi, 1996—1999-yillarda Qo‘rg‘ontepa tumani hokimi, 1999—2002-yillarda Andijon viloyati „Xo‘jaobod  mevalari“ agrofirmasi bosh direktori, 2002—2014-yillarda Sug‘oriladigan yerlarda g‘alla va dukkakli ekinlar ilmiy-tadqiqot instituti direktori lavozimida faoliyat yuritgan. 2014-yildan Don va dukkakli ekinlar ilmiy-tadqiqot instituti direktori.

Ilmiy faoliyati
Ravshanbek Siddiqov 1996-yilda qishloq xo‘jaligi fanlari nomzodi, 2008-yilda qishloq xo‘jaligi fanlari doktori ilmiy darajasini, 2012-yildan Rossiya  fanlar akademiyasining akademigi, 2022-yilda professor ilmiy unvonini olgan. Olim tomonidan 35 dan ortiq boshoqli don  ekinlarining yangi navlari yaratilgan. Ravshanbek Siddiqov 2 ta monografiya, 200 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Mukofotlari
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 25 yil“ esdalik nishoni (2016);
 „O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligi fidoyisi“ ko‘krak nishoni (2020); 
 „Do‘stlik“ ordeni (2021).

Manbalar 

Qoʻrgʻontepa tumanida tugʻilganlar
Oʻzbekiston olimlari
Oʻzbekiston agronomlari
Qishloq xoʻjaligi sohasi olimlari
Fan doktorlari
Professorlar
Kokilai kalon guzari

Kokilai kalon— Buxoro shahrining Shayx Rangrez qismida joylashgan qadimiy guzar.

Tarixi 
Bu guzar ilk marotaba vaqf hujjatlarida XVII asrda roʻyxatga olingan. 1927—yilgi hisobotlarga koʻra guzarda 90 ta uyda (1929—yilda 108 ta uy) 450 kishi istiqomat qilgan. Koʻchada istiqomat qilivchilarning katta qismini boshqa yurtlarga qatnovchi savdogarlar va mayda hunarmandlar tashkil qiladi. Timlarda va toqlarda ularning doʻkonlari joylashgan. 1929—yilda boshqa guzar bilan birlashtirilib Mexnat nomi berilgan. Aholisining asosiy qismini tojikzabon oʻzbeklar tashkil qilgan. Guzarda 1920—yilda Abdujafarxoʻja tomonidan masjid, madrasa va maktab qurilgan. Bundan tashqari qorilar qur’on oʻqiydigan avratxonalar boʻlgan. Inqilobdan soʻng guzar nomi oʻzgartilgan, masjid va madrasa esa aholiga uy-joy sifatida boʻlib berilgan.

Manbalar
Eshoni pir guzari

Eshoni pir guzari — Buxoro shahrining Shayx rangrez qismida joylashgan qadimiy guzar.

Tarixi 
Guzar XIX asr boshlarida tashkil etilgan. Aholisining asosiy qismini pilla bilan savdo qiluvchilar, pilla yetishtiruvchilar, ip yigirib ranglovchilar tashkil qilgan. Guzar hududida kichk bozor va 2 ta choyxona joylashgan. Guzar masjidi XX asrga kelib yaroqsiz holatga kelganligi sababli Amir Olimxon tomonidan taʼmirlangan. Masjid ichida Eshoni pirning qabri joylashgan. XVIII asrda Shox Murod muxri bilan tasdiqlangan hujjatda madrasa Eshoni pir koʻcha esa Xoʻjagi deb atalgan. XX asr boshida guzarga Eshoni pir nomi berilgan. Machit qarshisidagi madrasada oʻn oltita xujra boʻlgan. Madrasa pishiq gʻishtdan qurilgan boʻlib amir Shohmurod davrida qayta tiklangan va madrasa uchun Ashurjon Qofilaboshi ibn Muhammad Rahimjon mutavvali qilib tayinlangan. Shu madrasada Eshoni pir talabalarni oʻqitgan. Madrasada darslar inqilobgacha davom etgan. 1927—yil 17—avgustda olingan xisobotlarga koʻra guzarda 100 hovli boʻlib 550 kishi istiqomat qilgan. 1929—yilda Abdusattor, Eshoni pir, Islom, Barakiyon, Mextar Shafe guzarlari birlashtirilib Islohot deb atala boshlangan. Hozirda bu guzar oʻrnida stadion, Yoʻldosh Poʻlatov, Tolstoy koʻchalarining bir qismi joylashgan. Eshoni pirning qabri hozirda ham shu guzar ichidagi machitda saqlanib qolgan. 1990—yilda maxsus ustalar tomonidan masjid qayta taʼmirlangan va koʻchaga Eshoni pir nomi berilgan.

Manbalar
Luqmon Boʻrixon

Luqmon Boʻrixon (1965-yil 15-fevral, Yangiobod qishlogʻi, Gʻuzor tumani, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR — 2023-yil 25-iyul, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik yozuvchi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, „Shuhrat“ medali sohibi.

Manbalar
Nasriddin Xoja xazirasi

Nasriddin Xoja xazirasi — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Mazkur xazira Chor Bakr meʼmoriy majmuasida joylashgan boʻlib, XVIII asrda qurilgan. Xazira Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Nasriddin Xoja xazirasi Chor Bakr meʼmoriy majmuasidagi masjid, madrasa va xonaqoh qarama-qarshisidagi maydonning sharq tomonida joylashgan. Xazirada chilonjiyda daraxti mavjud. Kiraverish peshtoq ikki tomonida uchtadan oltita hujralari bor. Uchta hujraning eshigi oldin tomonda, qolganini esa xazira ichkarisidan eshigi mavjud. Xazira ichkarisidagi hovlilar chillaxona vazifasini oʻtagan va u yerda qorilar tomonidan tilovat qilingan. Xazirada yakka qabirlar boʻlib, faqatgina ikkitasida qabrtosh mavjud. Qabrlar sogʻona shaklida boʻlib, ustiga oq marmatoshlar qoʻyilgan. Qabrtoshning toʻrt tomonida yozuvlar mavjud emas, faqatgina yuqori qismi sharafa usulida bezalgan. Bitiktoshning yuqori qismida nastaliq xatida shunday yozilgan: „Taqvodorlar gultoji iffatli Zebo Vohidabonu Sultonim Eshon Nasr ad-din qizi. Vafoti hijriy 1233 yil“. Ushbu bitiktosh 1812-yil yozilgan. Xaziraning sharq tomonida 2 ta mozor mavjud boʻlib, birinchi qabr erkak kishiga, ikkinchi qabr esa ayol kishiga tegishlidir. Ayol qabri ustiga shunday yozuv mavjud: „Ushbu sogʻona Soliha Bonu Sultonxonimga tegishlidir. Eshon Abd al-Vakil Xoja al-Husayn qizi“. Keyingi qabr ustidagi yogʻochda „Eshon Abd al-Vohid Hoji qabri. Vafoti hijriy 1294 yil“ — deb bitilgan. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, 1999-yil xaziraning qurilgan chillaxonalar tomlari tiklangann, qabrlar atrofi, tosh bitiklar qoʻyilgan supalar taʼmirlandi. Joʻyboriy xojalari Nasriddin Xoja xazirasi uchun koʻplab yerlarni vafq qilgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar 
 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro
Xoja Islom xazirasi

Xoja Islom xazirasi  — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Mazkur xazira Chor Bakr meʼmoriy majmuasida joylashgan boʻlib, XVI asrda qurilgan. Xazira Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Mozor darvozasi kirish joyining qibla tomonga qarab yurilgandan keyin chillaxona boʻlib, uning roʻparasidan oʻng tomonda Xoja Islom xazirasiga kiriladi. Xazira kirish joyi peshtoqli boʻlib, devori yuzasida chirexdan bezak berilgan va panjara belgi qoʻyilgan. Peshtoqning oʻng tomonida bir koshirkoriy parcha saqlanib qolgan. Qurilgan paytda Xoja Islom xazirasi peshtoqi naqshli boʻlgan ammo hozirgi kunda saqlanib qolmagan. Xazira ichkarisida yakka qabrlab mavjud. Arxeologik tadqiqqotlarga koʻra, xazira kirish eshigida katta katta qabrlar mavjud boʻlib, birinchi qabr Abu Bakr Saʼd, ikkinchi qabr esa Xoja Islomga tegishlidir. Bundan tashqari xazirasa yana 5 ta qabr mavjud boʻlib, ammo bu qabrlar kimga tegishli ekanligi maʼlum emas. Ushbu qabrlarning marmar toshlari yoʻq. Xoja Islom xazirasi qibla tomonida mehrob boʻlib, peshtoqi naqshlar bilan bezatilgan. Peshtoqning bir qismida koshinkoriy ushturgardandan 10-15 santimetrli parcha saqlanib qolgan. Xazira qurilgan paytda peshtoqida rayhoniy bezaklar boʻlgan. Xazira qibla tomonidagi devorning beshtoq qismi bilan darcha mavjud va shu yer orqali dahmaga kirib boriladi. Bu dahmada 6-7 ta qabrtoshlar mavjud. Qabrtoshlar qora marmardan yasalgan. Bu yozuvlar koʻpchiligi xiralashib qolgan va hozirgi kunda oʻqib boʻlmaydi. Tarixchi Ibodat Rajabova mahalliy aholi bilan olib borgan suhbati natijasida ushbu dahma Tojiddin Hasanga tegishlidir. Dahma tepalikda joylashgan va supaday qilib koʻtarilgan. Xazira maxfiy eshigi boʻlgan va u qibla tomonga qilib qoʻyilgan. Joʻyboriy xojalari Xoja Islom xazirasi uchun koʻplab yerlarni vafq qiladi va mazkur vaqf mablagʻlari hisobiga tilovat qiladigan qorilar maosh olgan

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar 
 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro
Zaynab sulton xonim xazirasi

Zaynab sulton xonim xazirasi — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Mazkur xazira Chor Bakr meʼmoriy majmuasida joylashgan boʻlib, XVII asrda qurilgan. Xazira Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Zaynab sulton xonim xazirasiga Imomat xazirasining yon tomoni bilan kirish qismi boʻlib, shu yerdan 3 ta ichma-ich chillaxona joylashgan. Xazira toʻrt tomoni devor bilan oʻralgan va yer sathidan poydevori 3 metrni tashkil etadi. Devorning yer yuza qismi sariq xarsangtoshlar bilan koʻtarilgan va obi gʻishtlar bilan devor koʻtarilgan. Xazira devorlari koshinkoriy qilib belgilangan. Devorlari bezaklari islimiy naqshlar bilan bezatilib, rayhoniy ranglar bilan ishlangan. Hozirgi kunda naqshlar maʼlum darajada saqlanib qolgan. Mazkur bezaklar boshqa ziyoratgohlarda uchramaydi. Obi gʻisht va sariq xarsangtoshlar orasiga qamish qoʻyib chiqilgan. Qamishlar obidani zahdan asragan. Qamish shunday mustahkamki hozirgicha uning nay usulidagi poya teshiklari yopilmagan. Xazira ichida supali soʻgona ustida ikkita qabrtosh mavjud. Qabrtoshlar bilan yonma yon qabrlar mavjud boʻlib, ustida ularning marmartoshlari mavjud emas. Tarixchi Ibodat Rajabova soʻzlariga koʻra, ushbu sogʻonalar ustiga marmartoshlar boʻlgan boʻlishi mumkin, yoki ular boshqa qabrlar uchun ikkinchi marta ishlatilgan. Birinchi sogʻona toshbitigi nastaliq xatida yozilgan boʻlib, naqshli yozuvlar bilan bezatilgan. Qartosh ikkinnchi marta ishlatilgan. Unda shunday yozuvlar mavjud: „Bu xazira avf etilgan dindor Hazratlar shodasi muqaddas Zaynab Sulton Xonimga tegishli. U Muhammad Mirzo qizi. Olloh ularni rahmat aylagan boʻlsin. Vafoti sanasi: Rajab oyi, hijriy 1080 yil“. Ushbu bitik 1680-yilda bitilgan. Ikkinchi toshbitik ham ikkinchi marta ishlatilgan, unda marsiya bitilgan. Joʻyboriy xojalari Zaynab sulton xonim  uchun koʻplab yerlarni vafq qilgan va vaqf mablagʻlari hisobidan qorilar maosh olgan. Oʻzbekiston mustaqillikka erishganidan keyin, xazirada taʼmirlash ishlari olib borilgan. 1999-yilda xaziraning barcha binolar qismi taʼmirlangan. Xazira devorlari shu paytgacha saqlanib qolganligi sabali, biror joyi taʼmirlanmagan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar 
 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro
Norali Norboyev

Norali Norboyev (1935-yilda tug‘ilgan) — radiatsion biofizika sohasidagi olim, fandagi biofizik radioekologiya yo‘nalishi asoschisi, biologiya fanlari doktori, professor.

Tarjimayi holi 
Norali Norboyev 1935-yil 7-martda Surxondaryo viloyati Angor tumanida dehqon oilasida tug‘ilgan. 1954-yili shu tumandagi yetti yillik A.S. Pushkin nomli maktabni tugatib, 1955-yili Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti)ning fizika-matematika fakultetiga o‘qishga kirdi. 1960-yili fizika-matematika fakulteti fizika bo‘limini tugatganidan keyin, Angor tumanidagi Partiya XXV syezdi nomli maktabda ishlay boshladi.

Norali Norboyev 1961-yilda SSSR Fanlar akademiyasi huzuridagi Biofizika institutiga aspiranturaga qabul qilindi. SSSR Fanlar akademiyasi muxbir a’zosi, professor A.M. Kuzin rahbarligida u elektrofizik parametrlar bilan birgalikda nur kasalligiga olib keluvchi ortixinon, ortofenol kabi moddalarni elektron-polyargrafik xususiyatlarini radiatsiya miqdoriga bog‘lab o‘rgandi. 1967-yil 3-martda Norali Norboyev fizika fanlari nomzodligi uchun dissertatsiyasini muvaffaqiyatli yoqladi. Shu yili Termiz davlat pedagogika instituti (hozirgi Termiz davlat universiteti) fizika-matematika kafedrasi o‘qituvchisi, dekabrda kafedra mudiri bo‘ldi.

U 1974—1976-yillarda doktorlik dissertatsiyasi ustida ish olib bordi. SSSR Fanlar akademiyasi huzuridagi Biofizika ilmiy-tekshirish institutining radiobiologiya, radiatsion biofizika bo‘limlarida, M.V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining radiatsion biofizika problematik laboratoriyasida, SSSR Fanlar akademiyasi muxbir a’zosi A.M. Kuzin va professor Y.B. Kudryashov laboratoriyalarida ilmiy tajribalar o‘tkazdi va 16 ta ilmiy ishini e’lon qildi.

Norali Norboyev 1970-yillardan boshlab atom nurlarining tirik organizmga ta’siri va chidamliligi masalasi bilan shug‘ullandi. Tabiiy radioaktivlik katta miqdorda bo‘lgan tuproqda o‘simliklarning chidamliligi borasida izlanishlar olib bordi. Radioaktivlik quvvati oddiy joylarga nisbatan juda yuqori bo‘lgan yerlarda o‘simlik atom nurlariga chidamli ekanligini fanda birinchi bo‘lib aniqladi. U 1981-yili M.V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universiteti ilmiy kengashida biofizika mutaxassisligi bo‘yicha doktorlik dissertasiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi. 1983-yili esa fizika kafedrasining professori bo‘ldi.

Norali Norboyev SSSR Davlat gidrometeorologiya qo‘mitasi va Moskva davlat universiteti olimlari bilan hamkorlikda Yerning sun’iy yo‘ldoshlari orqali yorug‘lik intensivligini o‘lchash bilan shaharlar ustidagi atmosfera ifloslanishi darajasini aniqlash va elektron hisoblash mashinasi yordamida uni ogohlantirish ustida ilmiy izlanishlar olib bordi.

Mukofotlari 

 O‘zbekiston SSR xalq ma’orifi a’lochisi (1985);
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim a’lochisi (2001);
 O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan yoshlar murabbiysi (2003).

Manbalar 

Surxondaryoda tugʻilganlar
Buxoro davlat universiteti bitiruvchilari
Buxoroda yashaganlar
Gʻoziyon guzari

Gʻoziyon guzari — Buxoro shahrining, Turki jandi qismida joylashgan qadimiy guzar.

Tarixi 
Gʻoziyon guzarining tarixi XV asrga borib taqaladi. Aholisining asosiy qismini savdogarlar va mullalar tashkil qilgan. Ushbu guzar buxorolik musulmonlar istiqomat qiladigan joylarning markazi boʻlgan. Guzar hududida koʻplab madrasalar joylashgan boʻlib ularning eng kattasi XX asr boshida qurilgan Mullo Muhammad Sharif (Sadriddin Ayniy tahsil olgan) madrasasidir. Shuningdek, guzarda XV—XVII asrlarga oid Gʻoziyoni kalon madrasasi uning shimolrogʻida Gʻoziyoni poyon madrasasi, Muhammad Sharif madrasasining janub tomonida Choʻbin, Turki jandi qabristoniga yaqin joyda Girebonchok (Mirzo Bade madrasasi deb ham atalgan) madrasalari faoliyat yuritgan. Koʻcha ichida xonaqo uslubida qurilgan masjid, ayollar hammomi, chorrahada 18 ta doʻkondan iborat kichik bozorcha (sari bozori gʻoziyon), qabriston, choyxona va sartoroshxona joylashgan. Guzar hududida eʼtiborga molik ziyoratgohlardan Imom Gʻozi qabri joylashgan. Imom Gʻozi Buxoroning turli joylarida dafn etilgan „qirq toʻrt shahidlardan“ biri boʻlgan.

Hozirgi kunda Gʻoziyon madrasasining old tomoni taʼmirlangan va yaxshi saqlanib qolgan, boshqa kichik madrasalar aholiga turar joy binosi sifatida foydalanish uchun boʻlib berilgan, yoki, buzib tashlangan.

1927—yilgi maʼlumotlarga koʻra guzarda 97 ta hovlida 485 kishi istiqomat qilishi qayd etilgan. 1929—yilda Gʻoziyon, Xoʻja Ayyubiy, Maxdumi Aʼzam guzarlari birlashtirilib Dilkusho guzari deb atala boshlangan.

Manbalar
Sharafutdin Chochayev

Sharafutdin (Sharabuttin) Yusupovich Chochayev (1960-yil 9-yanvar, Gundelen, Kabarda-Bolqor Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi) — rossiyalik din va jamoat arbobi, muftiy. 1990—1992-yillarda Kabarda-Bolqoriya Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi raisi. Hozirda Shimoliy Kavkaz islom universiteti rektori.

Tarjimai holi 
1960-yil 9-yanvarda KBASSR Baksan tumani Gundelen qishlogʻida tugʻilgan.

1977-yilda oʻrta maktabni tugatgach, Buxorodagi Mir Arab madrasasiga oʻqishga kirgan.

1979-yilda SSSR Qurolli Kuchlari safiga chaqirilganligi sababli oʻqishni toʻxtatishga majbur boʻlgan. Afg‘onistonda xizmat qilgan. Demobilizatsiyadan soʻng Mir Arab madrasasida oʻqishni davom ettirgan.

1983-yilda oʻqishni Imom al-Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutiga koʻchirilib, 1987-yilgacha shu yerda tahsil olgan.

1987—1990-yillarda oʻzi tugʻilib oʻsgan Gundelen qishlogʻida imomlik qilgan.

1989-yilda Kabarda-Bolqor musulmonlari diniy idorasi tashkilot qozisi Shafig Pshixachevga yordamchi muovin etib saylangan.

1990-yil 30-avgustda Kabarda-Bolqor musulmonlarining I qurultoyida va diniy idora muftiysi saylanishida Pshixachev oʻz nomzodini qaytib oladi va Chochayevni tanlashni qoʻllab-quvvatlaydi. Natijada qurultoy yakunlariga koʻra Chochayev Kabarda-Bolqor musulmonlari diniy idorasi muftiysi etib saylangan.

1992-yil 2-fevralda boʻlib oʻtgan
Kabarda-Bolqor musulmonlarining II qurultoyida Pshixachev Kabarda-Bolqor musulmonlari diniy idorasining yangi raisi, Sharafutdin esa rais oʻrinbosari etib saylagan. Kabarda-Bolqor musulmonlari diniy boshqarmasi raisi lavozimida ishlagan.

1998-yilda Kabarda-Bolqor musulmonlari diniy boshqarmasi qoshidagi Islom instituti direktori etib tayinlangan.

2007-yil iyul oyida KBRdagi birinchi oliy diniy muassasa — Imom Abu Hanifa nomidagi Shimoliy Kavkaz islom universiteti rektori etib saylangan.

Mukofotlari 
Afgʻonistonning „Baynalminal jangchi“ medali, Misrning „Islomni qayta tiklagani uchun“ medali, Rossiya faxriylari ittifoqining „Vatan oldidagi xizmatlari uchun“ medali, shuningdek, Rossiya Muftiylar kengashining „Maʼnaviy birlik uchun“ medali va Shimoliy Kavkaz Musulmonlar maʼnaviyatini rivojlantirish markazining „Maʼnaviy birlik uchun“ medali bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Mir Arab madrasasida tahsil olganlar