Carl Alpert

Carl Alpert ( 1913 yil 12-may — 2005-yil 12-may) Bostonda tugʻilgan jurnalist, yozuvchi, kommunal ishchi va jamoatchilik bilan aloqalar boʻyicha mutaxassis. Avval Amerikada, keyin esa Isroilda yashagan. U oʻzining 92 yillik tugʻilgan kun bazmida vafot etdi, bu esa Isroil Mustaqillik kuni ham edi.

Uning gazetadagi birinchi maqolasi 1930-yil 25-aprelda, oxirgisi esa 2005-yil 14-martda chop etilgan. Uning sindikatlangan maqolalari 67 yil davomida Denverdagi Intermountain Jewish News jurnalida nashr etilgan. Carl 1937-yilda „Bostonning yahudiy advokati“ jurnalida oʻzining birinchi ustunini yozgan. 2005-yilda sogʻligʻi yomonlashgani sababli sindikatlangan maqolasini tugatishga majbur boʻlgan. U shu vaqtga qadar 3300 ga yaqin ustunlar yaratgan edi. 1997-yilda Carl butun dunyo boʻylab 50 ga yaqin yahudiy gazetalarida sindikatsiya qilgan.

Hayoti 
Alpert Bostonda Maks L. Alpert va Flora Effross oilasida tugʻilgan. Yahudiy er-xotinning Marsiya ismli qizi va Samner ismli oʻgʻli ham bor edi. Alpert oʻz faoliyatini 1930-yilda Bostondagi Bay State pochta xizmatida kopirayter sifatida boshlagan. 1932-yilda shaharning “Yahudiy advokati" gazetasida muxbir, soʻngra 1935 — 40 yillarda uning muharriri boʻlib faoliyat yuritgan. Shu vaqt ichida u Boston universitetida oʻqigan (1931—35).

Carl 1927-yilda Yosh Yahudiya bilan aloqasi natijasida sodiq sionist boʻldi. „Mening barcha maʼlumotlarim va sionizm haqidagi dastlabki maʼlumotim Yosh Yahudiyadan olingan. Men o‘zimni bu harakatga chin yurakdan bagʻishladim va sionistik harakat haqida topganlarimni ishtiyoq bilan o‘qib, o‘rgana boshladim“, deb eslaydi. Alpert Yosh Yahudiya klublari direktori (1934-36), 1937-yilda harakatning Yangi Angliya mintaqasi prezidenti va 1940-yilda harakatning prezidenti boʻlgan. Oʻsha yili u Amerika Sionistik Tashkiloti tomonidan nashr etilgan Yangi Falastin jurnalining bosh muharriri etib saylandi. Carlning Yangi Falastindagi ishi 1943-yilda AQSh armiyasiga oddiy askar sifatida qabul qilinganida toʻxtab qoldi. Carl 1946-yilgacha harbiy xizmatda boʻlgan va keyin Yangi Falastindagi ishiga qaytgan. 1946-yilda Amerika sionistik tashkilotining taʼlim departamenti direktori etib tayinlangan. Carl 1952-yilda Isroilga koʻchib oʻtdi, Technion kompaniyasida jamoatchilik bilan aloqalar boʻyicha direktor (1952 — 55) va keyinchalik prezidentning yordamchisi boʻlib faoliyat yuritdi. Alpert 1983-yilda nafaqaga chiqdi, oʻsha paytda u Technion boshqaruv kengashi raisining ijrochi oʻrinbosari edi.

1940-yilda Alpert Cincinnatilik Natali (Nechama) Tennenbaumga turmushga chiqdi. U bilan Yosh Yahudiyada tanishgan edi. 64 yil turmush qurgan er-xotinning uch farzandi bor.

Jurnalistikadagi faoliyati 
Alpertning yahudiy jurnalisti sifatidagi faoliyati qariyb 75 yil davom etgan. Xuddi shunday faoliyat yuritgan yahudiy jurnalistlar orasida Nechemia Meyers (1930-2009) ham bor edi, u amerikalik, 32 yil jamoatchilik bilan aloqalar boʻyicha mutaxassis va kamida 25 yil Isroilda jurnalist va sindikat yozuvchi boʻlgan. Angliyada tugʻilgan Julian L. Meltzer (1904-77) 51 yil Falastin va boshqa mamlakatlardagi nashrlar uchun yozgan. Boris Smolar (1897-1986) esa Ukrainada tugʻilgan amerikalik muxbir va Yevropa mamlakatlarida 60 yildan ortiq vaqt davomida muharrir boʻlgan.

Faoliyatining boshidanoq Alpert „kasbdagi eng mehnatkash ingliz-yahudiy muharrirlaridan biri“ sifatida tan olingan. Bir necha marta u ommaviy axborot vositalarida munozarali mavzularni yoritgan. Isaak Rosenfeldning 1949-yilda keng muhokama qilingan Sharh maqolasida  va 1951-yilgi Prezident Garri Trumanni Isroilni tan olgani uchun ayblagan. Alpert 75 000 dan ortiq qirqimlardan iborat yahudiy maʼlumotnoma faylini saqlagan.

„Alpert yaratgan ustun bir uslubgaga amal qiladi“-deydi bosh muharrir, "qiziqarli shaxs yoki masalaning taqdimoti, soʻngra mavzu boʻyicha turli nuqtai nazarlarning tavsifi. Ustun mavzulari har doim chuqur tarzda oʻrganilgan, ammo koʻpincha kam maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan. Shu sababli oʻquvchi koʻpincha oʻylash uchun bir yoki ikkita savol bilan qoladi.

2000-yilda, 87 yoshida, 1983-yilda rasman nafaqaga chiqqanidan soʻng, u oʻz xotiralarini yozish uchun juda band boʻlganligini taʼkidladi: „Menda nafaqaga chiqqanimda qilishni xohlaydigan narsalar roʻyxati bor“ deydi.  Uning rafiqasi tan oldi: „Mening raqiblarim bor — Technion va uning ustuni. Ammo men urushgandan koʻra ularga qoʻshildim.“ 

2013-yilda The American Jewish Archives Journal jurnalidagi maqolada (65-jildda 1 va 2 raqamlari mavjud) Karl Alpertning 1938-yildagi reportaji aks etgan.

Tan olinishi 
2002-yilda Alpert „Isroildagi amerikaliklar va kanadaliklar assotsiatsiyasidagi faoliyati uchun“ (buning uchun u 1957-yildan 1959-yilgacha prezident boʻlgan) nomiga sazovor boʻldi va oʻsha dekabr oyida Hayfada unga „Xizmat ko‘rsatgan fuqaro“ unvoni berildi. 2003-yilda Carl Alpert Technion Xodimlar Markazi uning sharafiga nomlangan.

Maqolalari 
Alpert keng miqyosda yozgan va asarlarni ibroniy tilidan ingliz tiliga tarjima qilgan. Ammo uning seriyali nashrlarining bibliografiyasi yoʻq. Carl, shuningdek, entsiklopediyalarga, jumladan, Umumjahon yahudiy entsiklopediyasiga ham hissa qoʻshgan. Ular Encyclopaedia Judaica (birinchi nashr, 1973); va World Scope Encyclopedia (1945-yildan 1963-yilgacha nashr etilgan).

Tanlangan kitoblar va risolalari 

 Oracle: Yahudiy maʼlumotnomasi (Boston, 1935)
 Otalarining yurtiga: sionistik harakatning dramatik tarixi, 1895-1938 (Boston, 1938)
 Yahudiylar haqida haqiqatni aytish: turli zamonaviy antisemitizm tuhmatlarini qisqacha faktik rad etish (Boston, 1939)
 Technion: Isroil texnologiya institutining hikoyasi (Nyu-York, 1982)

Manbalar 

2005-yilda vafot etganlar
1913-yilda tugʻilganlar