MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Tursuntay Salimov

Tursuntay Salimov – (Chuy viloyati 28-iyun 1956) Qirgʻiziston Respublikasi Jogorku Keneshining 5-chaqiriq sobiq deputati, „Madina“ MChJ bosh direktorining taʼsischisi, „Ittipak“ uygʻurlar jamoat birlashmasining raisi.

Umrbayoni 
Tursuntay Salimov 1972 yil - Frunze shahridagi 53-sonli o'rta maktabni tamomladi.

1993-2010 yillarda “Madina” MChJ bosh direktori. 2010-yilda QSDP fraksiyasidan Jogorku Keneshning 5-chaqiriq deputati bo‘lgan. Jogorku Keneshning Byudjet va moliya qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan.

Yashirin fohishaxona mojarosi 
2015-yilda Qirgʻiziston militsiyasi Salimovga tegishli deyilgan ko‘ngilochar markazda yashirin fohishaxona faoliyat yuritayotganini aniqladi. Biroq Salimov ushbu ma'lumotlarini rad etgan.
90-yillarda Prado ko'ngilochar markazi oddiy bolalar bog'chasi bo'lgan. Keyinchalik tadbirkor Tursuntay Salimov ushbu binoni sotib olib, ko‘ngilochar markaziga aylantirgan. Bog‘chani davlat hisobiga qaytarish bo‘yicha ilgari ko‘rilgan da’volar deputat foydasiga hal etilgan. 
Salimov “Prado” dam olish maskanida fohishaxona bo‘lmagani, internetda tarqalgan intim xizmatlar haqidagi video uning dushmanlari tomonidan uyushtirilgan siyosiy o‘yin ekanini aytgan.

Hibsga olinishi va unga qo'yilgan ayblov 
Salimov Qamchi Ko‘lboyev o'limidan so'ng Qirgʻiziston MXDQsi tomonidan hibsga olindi. Unga  Qirg'ziston jinoyat kodeksining 261-moddasi 2-qismi, 267-moddasi 2-qismi va 37-moddasi – 122-moddasi 2-qismi 4 va 18-bandlarida nazarda tutilgan jinoyatlar yuzasidan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan.

Salimov Qamchi Ko‘lboyevning jinoiy guruhi faoliyatiga muntazam homiylik qilgan, aniqrog‘i, u guruhni (obshchak) moliyalashtirib, huquqni muhofaza qilish, sud va boshqa idoralarning korruptsioner mansabdor shaxslariga pora berish yo‘li bilan tirikchilik qilib, jinoiy jazodan qutulishga uringan.

Shuningdek, Salimov tomonidan Jazoni ijro etish davlat xizmatiga qarashli axloq tuzatish muassasalaridagi uyushgan guruh aʼzolarining moddiy ahvolini mustahkamlash, ularni qamoqxona sharoitlarini yaxshilash maqsadida turli xil narsalarlar berib kelayotgani aniqlan.

Biroq Salimov bu ayblovlarni ra'd etgan. 
 Biz Qamchi Koʻlboyev bilan do‘st emas edik, men undan 18 yosh kattaman. Men Koʻlboyevning cho‘qintirgan otasi ham emasman. Nafaqadaman, Madina bozorini qurganman. Deputat bo‘lganimdan keyin bosh direktorlik lavozimidan voz kechganman. Lekin men bosh direktorning rasmiy maslahatchisi hisoblanaman.– degan u sudda.

Oilasi 
Turmush qurgan besh farzandi:o'g'illari - Erken, Ilzat, Ilyas, Ilshat va qizi Madina bor.

Manbalar 

1956-yilda tugʻilganlar
28-iyunda tugʻilganlar
Namuna qishlogʻi

Namuna– Xorazm viloayti Xonqa tumanidagi 10 ta fuqarolar yigʻinidan biri hisoblanadi. Qishloqning umumiy yer maydoni 3.325 gekarni tashkil qiladi. Qishloqda yashovchi aholi 7500 kishidan ortiq. Qishloq bir qancha elatlarni birlashtirgan. Bulardan; Turkiston, Dosh, Nonli, Zargar, Ollashboy, Killavush, Tuproq, Javza kabi qadimiy elatlar yashaydi.

Etimologiyasi 
Qariyalarning aytishicha bu yerni dastlab Turkiston deb nomlangan boʻlib keyinchalik namuna qishlogʻi nomiga oʻzgartirilgan. Turkiston deb nomlanganligini qariyalar shunday deb aytishadi. Janubiy Qozog'istonning Turkiston sharhidan 3 ta oila kelib oʻrnashgan va ular shu yerda yashab qolgangan. Vaqtlar oʻtishi bilan bu yerda insonlar koʻpayib, koʻchib kelgan aholi bu yerlarni oʻz ona yurtlari nomi bilan atashgan. 1931-yilda Tomadurvadik qishlogʻi bilan qoʻshildi. Namuna qishlogʻi 1969-yilda Tomadurvadik qishlogʻiajratildi va uning bir qismi „Namuna“ deb aytila boshlangan boʻlsa qolgan qismi Tomadurvadik deb nomlangan.

Joylashuvi 
Qishloqni bir tomondan Amudadaryo qishlogʻi oʻrab tursa boʻlsa boshqa tomonida Xorazm fermerlik xoʻjaligi bor. Janub tomondan Madir qishlogʻi bilan chegaradosh boʻlsa boshqa taraflardan Xonqa shaharchasi va Tomadurvadik qishloʻgʻi bilan Chegaradosh hisoblanadi. Qishloq hududidan Shovot, Xonqa arna, Kichikyop kanallaridan oqib oʻtadi. Aholi bu kanallardan ichimlik va sugʻorish maqsadida foydalanadilar.

Infratuzilma obyektlari 
Qishloqda 3 ta maktab va shuncha bolalar bogʻchasi va bitta kollej faoliyat yuritadi. Shu bilan birga Xiva gilam fabrikasining boʻlimi ham faoliyat yuritadi.

Qishloqning mashxur kishilari 
Qishloqda bir qancha fan va sanat arboblari yashaydi. Bulardan; Doʻstjon Matjanov, tarix fanlari doktorlari Nuriddin Qalandarov, Solay Oʻrinov, fan nomzodilari otaboy Sobirov, rahim Sobirov, beymamat Madrahimov va shoirlardan Shukur shoir Shoira qizi , Shoira Olmaxon Otajonovalar istiqomat qiladi.

Manbalar
Abdul Latif Jassim Kanoo

Doktor Abdul Latif bin Jassim Kanu (l , ) – Bahraynlik muhandis, yozuvchi va tadqiqotchi. U Manama shahrida tugʻilgan va London Imperial kollejida qurilish va qurilish muhandisligi boʻyicha tahsil olgan, keyin Pitsburg universitetida magistr va Texas universitetida doktorlik darajasini olgan. Kanoo oʻz mamlakatida Uy-joy vazirligida kotib oʻrinbosari, keyin esa Maslahat kengashi aʼzosi boʻlib ishlagan. Shuningdek, Bayt al Qur’on muzeyiga asos solgan va hozirda Vasiylik kengashi raisi sifatida ishlaydi.

Manbalar
Polnalyubvi

Marina Valeriyevna Demeschenko (, 2000 yil 13 fevralda tugʻilgan, Anadir, Chukotka muxtor okrugi, Rossiya), polnalyubvi nomi bilan yaxshi tanilgan rossiyalik qoʻshiqchi. Indie pop janrida ijod qilib keladi.

Diskografiya

Studiya albomi 

 2017 – V
 2018 – OFELIA
 2019 – Elegiya
 2020 – Skazki lesnoy nimfi
 2023 – O chyom poyot tvoyo serdse

Video kliplar 

 „May osen seloval“ (2017)
 „Aliy zakat“ (2019)
 „Schitalochka“ (2019)
 „Kometi“ (2020)

Manbalar 

 Video

Havolalar 

Yashayotgan insonlar
2000-yilda tugʻilganlar
13-fevralda tugʻilganlar
Amudaryo qishlogʻi

Amudaryo qishlogʻi – Xorazm viloyati Xonqa tumanidagi 10 ta qishloq fuqarolar yigʻinidan biri hisoblanadi. Amudaryo qishlogʻining umumiy yer maydoni 6160 km.kv tashkil etadi. Qishloqda yashovchi aholining umumiy soni 5200 dan ortiq. Amudaryo qishlogʻi bir qancha millatlarni birlashtiradi. Amudaryo qishlogʻida o'zbeklardan tashqari koreyslar va boshqa millat vakillari ham istiqomat qiladi. Koreyslarning foizi Amudaryo qishlogʻida yashovchi umumiy aholining 15 foizini tashkil etadi. Qishloqda yashovchi oʻzbeklar umumiy aholining 84 foizini boshqa millat vakillari 1 foizni tashkil etadi.

Tarixi 
Avvallari qishloq yerlari toʻkayzor va qamishzor boʻlgani uchun aholi uni Moshtoʻqay deb atagan. 1960-yillarda bu yerlar oʻzlashtirila boshlandi va 1964-yilda sholichilikka asoslangan Al-Xorazmiy nomidagi xoʻjalik tashkil etildi va qishloqqa Amudaryo nomi berildi. Qishloq Amudaryo daryosining yaqinida joylashganligi uchun Amudaryo qishlogʻi nomini oladi.

Joylashuvi 
Amudaryo qishlogʻining sharq tomonidagi ozgina yerlari Bog'ot tumani bilan kesishgan boʻlsa gʻarb tarafda Namuna qishlogʻi bilan shimolda Amudaryoga tutashgan va janubda Shovot kanali bilan chegaradosh hisoblanadi.

Xoʻjaligi 
Amudaryo qishlogʻida sholichilikni rivojlanishida koreyslarning hissasi katta. Bulardan Kim Nikolay Vasilevich yaqqol ajralib turadi. U fidokorona mehnatlari uchun „Sovet Mehnat Qahramoni“ unoviga sazavor boʻlgan va bu yerdagi sholichilik savxozini boshqargan.

Infratuzilma obyektlari 
Amudaryo qishlogʻida 10 da ortiq savdo majmualari, 1 ta shifoxona, 1 ta kollej, 2 ta maktab va yana shuncha maktabgacha taʼlim muassasasi faoliyat yuritadi. Qishloqda al-Xorazmiy haykali va alloma nomidagi muzey ham bor.

Manbalar
Muhammad Oxund Xonqaiy

Muhammad Oxund Xonqaiy – XIX asr oxiri XX asr boshlarida Xonqada yashab tarjimonlik va kitob nusxalash bilan shugʻullangan. Taxminan 1840-yillarda Xonqada kosib oilasida tugʻilgan. Sayid ota masjidiga yaqin joyda yashagan. Muhammad Oxund Xonqaiy dastlabki savodini madrasada olga. Muhammad Oxund Xonqaiy arab va fors tillarini yaxshi bilagnaligi uchun Muhammad Rahimxon bilan yaxshi aloqada boʻlgan. Feruz barcha shoirlar va tarjimonlarni saroyga yigʻib arabcha, turkcha va forscha yozilgan kitoblarni tarjima qilishni buyurgan. Shunda Muhammad Oxund 3 ta yirik asarlarning tarjimasi bilan shugʻullanadi.

Tarjima qilgan asarlari

Qissasi Abu Ali inb Sino 
Ziyovuddin Said Yahyoning qalamiga mansub „Qissasi Abu Ali inb Sino“ asarini oʻzbekchaga tarjima qilgan. Kitobda tabobat ilmi, Ibn Sinoning hayoti va faoliyati shuningdek, islom dini qonun-qoidalari bayon etilgan.

Manafi ul inson 
Abulgʻozi Bahodirxon tomonidan yozilgan Manafi ul inson asarini ham tarjima qilgan. Asar tabobatga oid boʻlib 1902-yilda Muhammad Oxund Xonqaiy tomonidan Xivada Koʻchirilgan. Asardan parchalarni Rajabboy Sobirov oʻzining „Dorivor giyohlar bilan davolash“ asarida keltirib oʻtgan. Manafi ul inson asari Xiva xoni Abulgʻozi Bahodirxon tomonidan 1657-yilda yozilgan. Asarda asosan insonlarning kasalliklarini turli xil giyihlar bilan davolash bayon etilgan

Manofe un nos 
Asarning muallifi Mavlono Hidoiy boʻlib hozirda bu asarning Muhammad Oxund Xonqaiy tomonidan qilingan nusxasi Germaniyaning Myunxen shahar kutubxonasida saqlanadi. Asar 60 bobdan iboratdir.

Anis ul voizin 
Voizlar doʻsti asari Quraysh Sindiy qalamiga mansub boʻlib Muhammad Oxun tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Asar Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasida qoʻlyozma tarjima asarlar boʻlimida saqlanadi va 1297-yilda yozilganligi qayd etilgan.

Manbalar
Chodra hovli

Chodra hovli – Xorazm viloyati, Yangiariq-Xiva yoʻlida joylashgan tarixiy obyekt. Xivadan 11 km sharqda joylashgan. Chodra hovli Xiva xonlarining qishloq saroylaridan biri hisoblanadi.

Tarixi 
Hovli Muhammad Rahimxon tomonidan 1871-yilda yozgi dam olish maskani sifatida qurdirgan. Hovli Sayot qishlogʻida joylashgan. Bino 4 qavatli boʻlib, balandligi 30 metrni tashkil etadi. Bino 16/8 oʻlchamda qurilgan boʻlib, hovlining pastida 2 ta omborxona va otxona bor. Shu bilan birga birinchi va ikkinchi qavatlarida yashash uchun moʻljalangan xonalar ham mavjud. Ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qavatlarida yozda dam olish uchun xonalari ham mavjud. 150 yil oldin bunyod etilgan binoning atrofi bogʻ va gujumlar bilan oʻralgan boʻlgan.

Chodra hovli – toʻrtburchak shaklidagi taxta bino asosiga ega boʻlib, bino yuqoriga qarab koʻtarilgan va toʻrt qavatli turar-joy binosi sifatida bizgacha yetib kelgan. Birinchi qavatda ikkita xona, omborxona va taxta zinapoyali otxona joylashgan. Bir-biri bilan keishmaydigan yoʻl orqali ikkinchi qavatga koʻtarilish mumkin. Ikkinchi va uchinchi qavatlarda turar joy boʻlib, ayvonli bitta xonadan iborat. Ikkinchi qavatdagi ayvon, birinchi qavatdagi ayvon bilan bir xil joyda joylashgan. Uchinchi qavatdagi ayvon ikki tomonlama ochiq
holda, ikkinchi qavat ayvonning egallagan qismiga teng maydonda qurilgan. Xonalarning barcha devorlarida past oʻrnatilgan toʻrtburchaklar derazalar mavjud. Ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qavatlar orasidagi aloqa
koʻchma narvonlarning yordami bilan, shiftlar burchagidagi lyuklar orqali amalga oshirilgan. Toʻrtinchi qavatda ikkita ayvon mavjud boʻlib janubiy va koʻndalang boʻlinma bilan ajratilgan. Ularni shimoldan umumiy devor birlashtirgan. Binoning tepa qismlari dinamik ravishda yengilroq qilib qurilgan, hovlida gʻayritabiiy mutanosiblik bilan Xorazm meʼmorchiligi uygʻunlashgan. Uy Xorazm uylarining noyob turi sifatida alohida eʼtiborga ega. Uy paxsa boʻlaklar yordamida qurilgan. Ularning kesilgan joylari naqsh qoplamalar bilan yashiringan, ichki va tashqi devorlarning sirti ham naqshinkor qoplamalar bilan qoplangan. Fasadlarning yagona dekorativ detali oʻyilgan yogʻochlardir. Katta, oddiy dizaynga ega ayvon ustunlari uchun ham oʻyilgan yogʻochlardan foydalanilgan. Devorlar yuzasidagi paxsaning vertikal chiziqlari kesishgan joylar ganch qoplamalar yordamida bilinmaydigan holga ketirilgan. Chodra hovli kolxozlararo dam olish uyi hududida joylashgan.

Yangiliklar 
Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirining 2019-yil 28-iyundagi 413-sonli buyrugʻiga binoan moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga roʻyxatga olingan. 2019-yil 13-15 noyabr kunlari „Ipak yoʻlida turizm“ koʻrgazmasida Chodra hovli gavdalantirilgan.

Manbalar
„Xiva yurishi uchun“ medali

„Xiva yurishi uchun“ medali – Rossiya imperiyasining 1873-yilgi Xiva yurishi xotirasiga taʼsis etilgan davlat mukofoti.

Asosiy maʼlumotlar 

„Xiva yurishi uchun“ medali – Rossiya imperiyasining 1873-yildagi Xiva xonligiga harbiy yurish qatnashchilari uchun beriladigan medali. 1873-yil 22-iyulda imperator Aleksandr II farmoni bilan tashkil etilgan.

Berilish tartibi 
1873-yilda Xiva xonligiga qilingan harbiy yurishning quyidagi ishtirokchilari mukofotlangan:

1. Orol flotiliyasi va Turkiston, Orenburg, Krasnovodsk va Mangʻishloq harbiy otryadlariga tegishli boʻlgan harbiy, jangovar va jangovar boʻlmagan;

2. Faol kuchlarda boʻlgan militsiya va koʻngillilar;

3. Urush paytida oʻz vazifalarini bajargan tibbiyot xodimlari va ruhoniylar;

4. Qoʻshinlarda boʻlgan fuqarolik va harbiy amaldorlar.

Medallarni topshirish uchta: Kavkaz, Orenburg va Turkiston harbiy okruglari rahbarlari zimmasiga yuklatilgan.

Medalning tavsifi 
Medal kumushdan qilingan. Diametri 28 mm. Medalning old tomonida Aleksandr II ning naqshinkor monogrammasi tasvirlangan. Monogramning tepasida katta imperator toji tasviri mavjud. Medalning orqa tomonida gorizontal ravishda markazda „1873“ sanasi joylashtirilgan. Aylana boʻylab „ЗА ХИВИНСКІИ ПОХОДЪ“ yozuvi mavjud. Yozuvning boshi va oxiri – ikkita kesishgan novda eman va dafna bilan chegaralangan. 1873—1874-yillar mobaynida Sankt-Peterburg zarbxonasida 14950 ta medal zarb qilingan.

Taqilish tartibi 
Medalda blok yoki lentaga yopishtirish uchun teshik mavjud. Medal koʻkrakka taqilgan boʻlishi kerak. Medal lentasi Georgiy – Avliyo Vladimir ordeni lentasining qoʻshilishidan hosil qilingan. 1911-yil 13-avgustdan boshlab Nikolay II ning farmoni bilan jangda yarador boʻlgan va snaryaddan zarba olganlarga ushbu medallarni kamon bilan lentaga taqish imkoniyati berilgan.

Medal suratlari

Yana qarang 

Oʻrta Osiyoning Rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinishi

Katta oʻyin

Gandimiyon tinchlik shartnomasi

„1853—1895-yillardagi Oʻrta Osiyodagi yurishlari uchun“ medali

Xiva yurishlari

Manbalar 

Medallar
Fahri Yardım

Fahri Ogün Yardım (1980-yil 4-iyul) – millati turk boʻlgan nemis aktyori.

Hayoti 
Yardım Gʻarbiy Germaniyaning Gamburg shahrida tugʻilgan boʻlib, ota-onasi Turkiyadan koʻchib kelishgan.

Uning "Germaniyaga xush kelibsiz" filmidagi Huseyin obrazi va Til Shvayger va "Tatort" teleseriallarida tergovchi Yalchin Gumer roli bilan mashhurlikka erishgan.

Germaniyada 2013-yilda koʻplab shov-shuvlarga sabab boʻlgan "Tabib" sarguzasht filmida ikkinchi darajali rolda oʻynagan.

Filmografiyasi

Maʼlumotnomalar

Yana qarang 

 Agentur Velvet kompaniyasida yordam
 
Yashayotgan insonlar
1980-yilda tugʻilganlar
Doniyor Narzullayev

Doniyor Baxtiyor oʻgʻli Narzullayev (; 11-aprel 1995-yil, Qarshi) – Oʻzbekistonlik futbolchi. Qarshining „Nasaf“ klubida yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynaydi. Oʻzbekiston Olimpiya terma jamoasi tarkibida 2018-yilgi U-23 Osiyo kubogida chempion boʻlgan.

Futbolchilik faoliyati 
Doniyor faoliyatini Qarshining „Nasaf-2“ klubida boshlagan. Oʻzbekiston Superligasidagi debyutini ilk bor 2014-yilda oʻtkazgan. 2015-yilgi mavsumda „Nasaf“ jamoasi tarkibida faoliyatida ilk sovrin, Oʻzbekiston kubogi sohibi boʻlgan. 2020-yilgi mavsumda olti yillik faoliyatdan soʻng „Nasaf“ jamoasini tark etdi va Bekobodning „Metallurg“ klubi bilan shartnoma imzoladi. 2022-yilgi mavsumda Qarshining „Nasaf“ jamoasidan Fargʻonaning „Neftchi“ klubiga oʻtgan.

Yutuqlar 

  AFC U-23 Osiyo kubogi chempioni: 2018
 AFC Kubogi finalchisi: 2021
  Oʻzbekiston Superligasi ikkinchi oʻrini: 2017
  Oʻzbekiston Kubogi sohibi: 2015, 2021, 2023
  Oʻzbekiston Kubogi finalchisi: 2016
  Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: 2016, 2023

Manbalar

Havolalar 

 Doniyor Narzullaev OʻzPFL rasmiy saytida futbolchi profili
 Doniyor Narzullayev Transfermarkt saytida futbolchi profili
 Doniyor Narzullayev sports.ru saytida futbolchi profili
 Doniyor Narzullayev Soccerway saytida futbolchi profili

11-aprelda tugʻilganlar
1995-yilda tugʻilganlar
Qarshida tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Kishilar
Qashqadaryo viloyati kishilari
Alifbo boʻyicha futbolchilar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Futboldagi erkak hujumchilar
Erkak futbol yarim himoyachilari
Nasaf-2 klubi futbolchilari
Nasaf klubi futbolchilari
Metallurg Bekobod klubi futbolchilari
Neftchi (Fargʻona) futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
O‘zbekiston yoshlar terma jamoasi futbolchilari
O‘zbekiston 20 yoshgacha bo‘lgan terma jamoasi futbolchilari
Osiyo oʻyinlari 2018 futbolchilari
Oʻzbekistonning Osiyo oʻyinlaridagi sportchilari
Orientalism

„Orientalism“ () – Edward W. Said qalamiga mansub kitob. 1978-yil bosilib chiqqan. Unda Said „oriyentalizm“ atamasini kritik tushuncha oʻlaroq koʻrib chiqib, uning yordamida Gʻarb Oriyent, yaʼni Sharqni kamsitib tasvirlab kelayotganini koʻrsatib bergan. Oriyent xalqlari oʻlaroq odatda Osiyo, Shimoliy Afrika hamda Yaqin Sharq xalqlari tushuniladi. Saidga koʻra, oriyentalizm Sharqiy Dunyo haqidagi ilm oʻlaroq uni ishlab chiqqan imperialist jamiyatlar bilan chambarchas bogʻliqdir. Shuning uchun oriyentalizm ilmidagi asarlarning aksari siyosiy tusga ega boʻlib, ijtimoiy va siyosiy qudratga boʻysunadi.

„Orientalism“ kitobida post-strukturalizm tanqidiy tatbiq qilingan boʻlib, asar adabiy nazariya, madaniy tanqid hamda Yaqin Sharni oʻrganish ilmlariga katta taʼsir koʻrsatgan. Xususan, Yaqin Sharqni tahlil qilish, taʼriflash va izohlash jarayonida olimlar qay yoʻsinda oʻz ishlanishlarini olib borishlariga Said asarining taʼsiri katta boʻlgan. Shuningdek, oriyentalizmning turli xislatlari hamda muayyan mamlakatlarning post-kolonial tarixi tahlil qilingan „Orientalism“ kitobi post-kolonializm sohasining eng muhim asarlaridan biriga aylangan.

Bugunga qadar kitob bir necha tilga, jumladan, arab, yapon, nemis, portugal, italyan, polyak, ispan, katalan, turk, serb-xorvat, shved, yunon, rus, norveg va xitoy tillariga oʻgirilgan. Asarning keyingi nashrlari uchun Said soʻngsoʻz (1995) hamda soʻzboshi (2003) yozib, unda asarning kutib olinishi va tanqidi, xususan, Bernard Lewis tomonidan qilingan tanqidiga toʻxtalib oʻtgan.

Manbalar 

Tarix boʻyicha kitoblar
Yoshlar harakati tarixi muzeyi

Yoshlar harakati tarixi muzeyi () – siyosiy va tarixiy xususiyatga ega Ryazan shahrining madaniy muassasasi.

Hikoya 

Muzey binosi 1876 yilda qurilgan va Ryazan gubernatori yashashi uchun moʻljallangan edi. Qurilish kichik arxitektor Nikitin, muhandis Vayss va savdogar Shchegolev tomonidan amalga oshirildi. 1885 yilda qarorgoh viloyat meʼmori Voinitskiy tomonidan qayta qurildi. Fevral inqilobidan keyin, 1917 yil bahorida binoni ishchi va soldat deputatlari Sovetlari, keyinroq dehqonlar deputatlari Sovetlari egallagan. Bino oʻsha davr ruhida yangi nom oldi – „Freedom House“ u joylashgan koʻchaning nomini oʻzgartirishga sabab boʻldi: Malshinskaya Svoboda koʻchasiga aylandi.

1988 yilda koʻchirilgan binolarda restavratsiya ishlari yakunlandi va Ryazan viloyat komsomol qoʻmitasi qoshidagi Ryazan viloyati komsomol tashkiloti tarixi muzeyi oʻz ishini boshladi.

Manbalar
Vayangan bobo maqbarasi

Vayangan bobo maqbarasi — XVI hamda XIX asrlarga oid tarixiy obyekt. Obyekt Shovot tumani, Choʻqli qishlogʻi, Ogahiy mahallasida joylashgan boʻlib, maqbara Vayangan qalʼasi atrofidagi qabriston hududida bunyod etilgan.

Vayangan bobo maqbarasi davlat mulkiga tegishli. U Xorazm viloyati madaniyat boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida „Vaqf“ xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi bilan berilgan.

Qurilish tarixi 
Maqbara hududi miloddan oldingi II—IV asrlarga mansub boʻlgan Vayangan qal’asi (shahri) oʻrnida joylashgan. Vayangan ancha qadimiy shahar boʻlib, „Goʻroʻgʻli“ dostonida shu qal’a nomi tilga olingan. Vayangan ismli kishi shaharni mudofaa qilgan avliyo ekanligi haqidagi rivoyatlar ham mavjud. Keksa avlod vakillarining soʻzlariga koʻra, bu qalʼani Gʻavsul Aʼzam Javloniyning oʻgʻli Voyangan qurdirganligi sababli maqbara uning nomi bilan atalib kelinadi. Voyangan bobo vafot etgandan soʻng uni shu qalʼa atrofiga dafn etishgan. Xotirasini abadiylashtirish maqsadida uning qabri ustiga Xiva xoni Olloqulixon davrida maqbara qurilgan. Maqbara devorlarining tabiiy nurashi va XX asrning 40—60-yillaridagi sovet hokimiyati tomonidan yuritilgan ateistik targʻibot tufayli maqbara qarovsiz qolib vayrona holatga kelib qolgan.

OʻzSSR Ministrlar Sovetining 1973-yil 21-dekabr № 539 qarori bilan obida davlat muhofazasiga olingan. 1988-yili Vayangan bobo maqbarasi tubdan rekonstruksiya qilingan va asl holiga keltirilgan.

Oʻzbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgandan keyin turli homiylarning tashabbusi va amaliy yordami nartijasida maqbara binosida keng koʻlamli taʼmirlash va obodonlashtirish ishlari olib borilgan. Maqbara yaqinida tuzli kichik koʻl mavjud boʻlib, odamlar uni turli kasalliklarga shifo ekanligiga ishonib kelishadi va har yili shifo izlab tashrif buyirishadi.

Yana qarang 
Matrasulboy Mirzaboshi madrasasi
Poyanda maqbarasi
Shayx Mavlon bobo majmuasi

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xorazm
Shovot tumani
Xorazm meʼmoriy yodgorliklari
Xiva maqbaralari
Sayid Mohiro‘yijahon majmuasi

Sayid Mohiroʻyijahon majmuasi – 1884-yil Xiva xoni Muhammad Rahimxon soniy buyrugʻiga asosan Chodirli eshon qabristoni hududida qurilgan. Majmuada 2 ta madrasa, masjid, qorixona va maqbaralar saqlanib qolgan. Majmuaning oʻng tomonida Islomxoʻja madrasasi bor. Muhammad Rahimxon soniy bu majmuani ona tarafdan qarindoshi boʻlgan Sayid Muhammad Mohiroʻyi Jahon uchun qurdirgan. Hozirgi kunda majmuaning bir tarafida Muhammad Mohiroʻyi Jahonning qabri boshqa tarafda esa Sayyid Muhammad, Muhammad Rahimxon soniy va Temurgʻoziyning qabrlari mavjud. Majmua gʻarbdan qorixona va Sayid Mahyurjon madrasasi bilan tutashgan. Sayid Mohiroʻyi Jahon majmuasi 3 guruh yodgorliklaridan iboratdir. Majmuaning memoriy qurilishi Pahlavon Mahmud majmuasiga oʻxshashdir. Hozirda majmua turistlar uchun ochiq. Majmuada Xiva xoni Eltuzarxon va uning qarindoshlari, Rahimqulixon ibn Olloqulixon, Muso toʻra, Muhammad Aminxon, Muhammad Rahimxon va xonlar oilasiga yaqin boʻlgan Ibrohomxoʻja va shoir va tarixchi Muhammad Yusufbek Bayoniylarning qabrlari mavjud. Sayid Mohiroʻyijahon majmuasi toʻgʻrisida Muhammad Rizo Erniyozbek oʻgʻli Ogahiyning Muhammad Aminxonga bagʻishlangan Jome al-voqeoti sultoniy asarida shunday deyilgan. „Muarrix Muhammad Aminxon 1855 yilda urushda oʻlgandan keyingi voqealar toʻgʻrisida toʻxtalib. Ul voqeai hayratangiz va hodisai kulfatomuz vuqu’idin besh-olti kun soʻng Oxal takasidin bir jamoakim, xizmatkorligʻ va hovoxohlik jodasin masluk tutar erdilar, peshbinlik yuzidin ixlosmandlik ayon qilib, izhori xizmat qilmoq uchun podshohi saʼid shahidning va shahzodai magʻfuri marhum Muso toʻraning humoyun jasadlarini qatlgohlarida muzallat tufrogʻidin olib, izzat mahfasigʻa soldilar. Abdulla mahram va Erniyoz mahramning dogʻi oʻliklarin tevalarga yuklab, sur’ati tamom bila Saraxsdan Xorazm jonibigʻa tavajjuh koʻrgizdilar. Xivaning Gandimiyon qishlogʻidagi Muso toʻraning hovlisida xon va shahzodani mayitlarini yuvib, kafanlab ota urugʻlarini soʻngi oshyoni boʻlmish, qudvatulatqiyo hazrati sayyidi Aʼloaddin xoʻja alayhirahmaning javori fayzosorida Imorat mavzeʼidakim, aboangʻan jada xoni, magʻfiratpanohning marqadu qabrgohidur, eltib dafn qildilar“. Muhammad Yusufbek Bayoniy oʻzining „Shajarai Xorazmshohiy“ asarida Sayid Muhammadxon vafoti toʻgʻrisida toʻxtalib oʻtadi „Sayyid Muhammadxon hazrati qutb avliyo shamsil atqiyo Olavuddin xoʻja eshon alayhi rahmaning javori fayz osorlarida Imorat mavzeʼida, oʻzlarining qubbai oliylarida madfun boʻldilar“,- deb yozadi. Muhammad Rahimxon soniy 1884-yilda ona tomondan qarindoshchiligi boʻlgan Shabbozlik avliyo Sayyid Muhammad Mohiroʻyi jahon nomiga va oʻzi uchun otasi Sayid Muhammadxon qabriga yaqin joyda hashamatli bir maqbara qurdirgan. Hozir bu joyda bir xonada Sayyid Muhammad Mohiroʻyi jahon, ikkinchi katta gumbazli xonada Sayid Muhammadxon, Muhammad Rahimxon soniy, Temurgʻoziy toʻralarni qabrlari bor.

Rekontruksiya ishlari 
2008-2009 yillarda majmua qaytadan tamirlangan. Xonlik davridagi tugallanmagan qurilish ishlari ham yakuniga yetkazilgan.

Manbalar