MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Italyan toʻy shoʻrvasi

Toʻy shoʻrva yoki italyan toʻy shoʻrvasi (, neap. Menesta mmaretata) — italyan shoʻrvasi yashil bargli sabzavotlar va goʻshtdan iborat. Bu Neapolda mashhur boʻlgan Kampaniya mintaqasi oshxonasining odatiy taomidir. Bundan tashqari, janubiy Latsiodagi Chochariya mintaqasining gastronomik anʼanalarining bir qismidir. Shoʻrva Italiyadan tashqarida, xususan, AQSh va Kanadada juda mashhur boʻlib, uni har qanday italyan restoranida topish mumkin.

Kelib chiqishi 
"Toʻy shoʻrva" atamasi italyancha „minestra maritata“ („nikoh shoʻrvasi“) nomidan kelib chiqqan boʻlib, u sabzavot va goʻshtning birlashuvi („toʻy“) vujudga keltiradigan xushboʻylikni bildiradi. Toʻy shoʻrvasi Olha podrida nomli ispan taomining neapolitancha talqini boʻlib, bu taom Neapoldagi ispanlar hukmronligi davrida paydo boʻlgan deb hisoblanadi, ammo buni tasdiqlovchi hujjatlar yoʻq.

Tayyorlanishi 
Bugungi kunda u diniy bayramlarda tayyorlanadi, Neapolitan oshxonasida bu Rojdestvo va Pasxa kechki ovqatlari uchun odatiy holdir, ammo Neapol va uning atrofida renessansdan keyingi davrda shoʻrva eng mashhurlaridan biri boʻlib, butun yil davomida tayyorlangan. Asosan, koʻplab italyan retseptlari singari, bu goʻshtning qolgan qismlari va turli tomorqa oshkoʻklari hamda yovvoyi koʻkatlardan tayyorlangan dehqonlar taomi boʻlgan.

Retsept yillar davomida sezilarli darajada oʻzgartirildi, bozorda tobora kam uchraydigan ingrediyentlari yoʻqoldi yoki oʻzgardi. Biroq, Neapolning mahalliy bozorlarida anʼanaviy bayramlar paytida hali ham shoʻrva tayyorlash uchun odatiy sabzavotlarni sotib olish mumkin: sachratqi, endiviy, savoy karam, jingalak karam, ismaloq, bodring oʻti, bu unga achchiq tus beradi. Baʼzi variantlarda sachratqining puntarel (Neapolitcha: puntarelle) navidan ham foydalaniladi. Odatda ishlatiladigan goʻsht choʻchqa goʻshti, yogʻli choʻchqa goʻshti kolbasa (nnoglia yoki salame pezzente) va boshqa goʻsht mahsulotlari. Toʻy shoʻrvasi tez-tez toza tovuq shoʻrva bulyonida ham tayyorlanadi. Amerikacha (yoki Kanadacha) versiyasida, odatda, yumaloq qiyma ishlatiladi va koʻpincha, anʼanaviy italyancha versiyasiga qaraganda koʻkatlari kam boʻladi.

Toʻy shoʻrvasi, baʼzan, guruch yoki makaron (odatda kavatelli, fusilli, acini di pepe, pastina, orzo va boshqalar), yasmiq, sabzi, maydalangan parmezan pishlogʻini oʻz ichiga oladi. Anʼanaga koʻra, qovurilgan non oʻrniga ular skalotsi, makkajoʻxori unidan tayyorlangan qovurilgan yumaloq blinchiklardan yoki polenta boʻlaklaridan foydalanadilar, ular tarelkada pastki qavatga teriladi.

Manbalar 

Shoʻrvalar
Italyan oshxonasi
Inoyatli Bogoroditskiy monastiri

Kadomskiy inoyatli Bogoroditskiy monastiri — Ryazan viloyatidagi Kadom shahar tipidagi aholi punktida, Oktabr koʻchasi, 1-uyda joylashgan Rus pravoslav cherkovining Qosimov yeparxiyasining pravoslav monastiri.

Tarixi 
Sovet hokimiyati oʻrnatilgandan keyin monastir tugatildi. 1997-yil 17-aprelda qayta ochilgan.

1797-yilda Muqaddas Demetriy cherkovida ayollar jamoasi tashkil etildi. 1868-yilda jamoa rohibaxonaga aylantirildi, unda ruhoniylar oilasi qizlari uchun maktab va yetimxona tashkil etildi. Kadom ayollar sadaqaxonasi ham monastirga tegishli edi.

Muhim piktogrammalar 

 Muqaddas Buyuk shahid Panteleimonning Ikon, bagʻishlov yozuvi bilan sarv taxtasida boʻyalgan va Muqaddas Buyuk shahid va tabib Panteleimonning rus monastirida Afon togʻida muqaddas qilingan.
 Xudoning onasi „Mehribon“ Kikskayaning moʻjizaviy ikonasi Afondan keltirildi.

Havolalar 

 Muqaddas rahmdil Xudoning onasi monastir — rasmiy sayt
 http://kadom.ru/orthodox/svjato_milostivo_bogorodickij_zhenskij_monastyr.htm 
Ryazan viloyati monastirlari
 Kasimovskaya eparxiyasi
 rus pravoslav cherkovining monastirlari
Mojga stansiya

Mojga — Gorkiy temir yoʻlining Ijevsk boʻlimining temir yoʻl stansiyasi. Udmurt Respublikasining Mojga shahrida joylashgan.

Stansiya barcha yoʻlovchi poyezdlari uchun chiptalar sotadi, shuningdek, bagajni qabul qilish va talab qilish.

Tarixi 
1984-yilda Agriz — Shemordan uchastkasining bir qismi sifatida stansiya yoʻllari oʻzgaruvchan tok bilan elektrlashtirildi.

Stansiyaning qurilishi 1916-yilda Syuginskiy shisha zavodi qishlogʻi yaqinida boshlangan, buning natijasida stantsiya Syuginskaya nomini oldi. Bundan tashqari, 1924-yil aprel oyidan boshlab, Syuginskaya stansiyasining temir yoʻllarining ikkala tomonida, Mojginskiy tumanining yangi markazi Krasniy Poselok yongʻindan keyin qayta qurila boshlandi, u 1926-yilda shaharga aylantirildi va keyin allaqachon qabul qilindi, uning zamonaviy nomi Mojga shahri. Shunga qaramay Syuginskaya stansiyasi Ulugʻ Vatan urushi tugaganidan keyingina Mojga stantsiyasi deb oʻzgartirildi.

Stansiya 1919-yilda Qozon — Yekaterinburg temir yoʻlining bir qismi sifatida ochilgan.

2021-yilgacha yangi vokzal qurilishi davom etmoqda. Shu bilan birga yangi bino shahar avtovokzalini birlashtirish uchun mavjud binoning qarama-qarshi tomoniga joylashtiriladi.

Uzoq masofali stansiya 
2022-yil yanvar holatiga koʻra stansiya orqali quyidagi shaharlararo poyezdlar harakatlanadi:

Yil davomida poyezdlar harakati

Mavsumiy poyezdlar harakati

Stansiya ortidan shahar atrofi 
2013-yildan boshlab Mojga shahridan shaharlararo poyezdlar ikki yoʻnalishda harakatlanadi: Ijevsk va Qozon.

Mojga stantsiyasidan shahar atrofi transporti Sodrujestvo PPK tomonidan amalga oshiriladi.

Manbalar

Havolalar 

 Stansiyadagi shaharlararo poezdlarning harakatlanish jadvali
 Stansiya boʻyicha shahar atrofidagi poezdlar jadvali
temir yo'l vokzallari alifbo tartibida
Gorkiy temir yo'lining Izhevsk viloyati stantsiyalari
Udmurtiya temir yo'l stantsiyalari va platformalari
 Mozhi binolari va inshootlari
Muk

Muk () — koreys oshxonasi taomi boʻlib, don, loviya yoki yongʻoq kraxmalidan, masalan, marjumak, kunjut yoki choʻchqayongʻoqlardan tayyorlanadi. Mukning oʻzi deyarli taʼmsiz, shuning uchun unga soya sousi, kunjut yogʻi, mayda toʻgʻralgan yashil piyoz yoki kim (koreys nori), shuningdek, qizil qalampir kukuni qoʻshiladi va sabzavotlar bilan birga beriladi.

Mukli taomlar 

 Mukmuchhim (묵무침), kanjan (Koreys soya sousi), kunjut yoki perilla yogʻi, mayda toʻgʻralgan yashil piyoz, kunjut urugʻi va tuyilgan qizil qalampir. Shuningdek, bodring boʻlaklari va bargli sabzavotlar (oq karam, salat karami yoki pekin karami) boʻlishi mumkin. Unga yagona munosib garnir - kim.
 Thanpyeongchae (탕평채), yupqa toʻgʻralgan noktumuk, mol goʻshti, sabzavotlar va dengiz oʻtlari.
 Mukpokkim (묵볶음), pokgeum, yaʼni sousli qovurilgan muk.
 Mukjangaji (묵장아찌), kanjanda marinadlangan muk.
 Mukjeonyuo (묵전유어), shuningdek, mukjeon (묵전), adzuki kraxmaliga botirib, tovada qovurilgan tilimlangan muk.
 Muksabal (묵사발) yoki mukbap (묵밥), un va sabzavotlardan tayyorlangan sovuq shoʻrva.

Turlari 

Mukning bir nechta turlari bor.

Xvanpomuk 
Xvanʼpoomuk (황포묵), shuningdek, "noranʼmuk" (노랑묵) — mung loviya uni. Xvanpumuk sariq rangga ega, chunki unga gardeniya mevalari qoʻshiladi. Bu turdagi un Jeolla oshxonasi bilan bogʻliq boʻlib, Namvon va Jeonjuda (ikkalasi ham Cholla-Puktoda joylashgan) mashhur gazak boʻlib, u yerda Jeonju bibimbap bilan qoʻshiladi.

Boshqa un turlari singari, xvanʼpoomuk, koʻpincha, mayda boʻlaklarga boʻlinib, sirka, soya sousi va boshqa ziravorlar sepiladi, bunday taomga xvanʼpoomuk-muchim (황포묵무침) deyiladi.

Memilmuk 

Memilmuk (메밀묵) — grechka kraxmalidan tayyorlangan un. U ochiq jigarrang rangga ega va koʻpincha memilmuk muchim (메밀묵무침), panchang (aperatif) tarkibida isteʼmol qilinadi: memilmuk boʻlaklari kimchi, maydalangan kunjut urugʻi va soya sousi bilan beriladi.

Memilmuk XX-asrning oʻrtalaridan beri mashhur boʻlib, u Janubiy Koreya koʻchalarida sotiladi va restoranlarda beriladi. Soju isteʼmol qilinganda, memilmuk anju sifatida beriladi (hangul: 안주, hancha: 按酒: alkogol uchun gazaklar). Tokebi (yapon sukumogamiga oʻxshash koreys ruhi) memilmukka qarshi tura olmaydi, deb ishoniladi.

Noktumuk 

Noktumuk („mung moshidan jele“, soʻzma-soʻz: „yashil mosh jelesi“) — mosh kraxmalidan tayyorlangan un. Bundan tashqari, rangi boʻyicha cheongpo-muk (청포묵, 淸泡묵; soʻzma-soʻz. „sof koʻpikli jele“) nomi ham topilgan. Gardeniya bilan boʻyalgan noktumuk xvanpoomuk, „sariq koʻpikli jele“ deb ataladi.

Noktumuk sovuq holda, odatda, panchang (noktumuk munchhim, munchhim, 녹두묵무침), soya sousi yoki sirka qoʻshib beriladi. Ushbu taom, koʻpincha, bayramlarda, xususan, toʻylarda beriladi. Noktumuk, shuningdek, Koreya saroy oshxonasi Thanpyeongchae taomining asosiy tarkibiy qismidir. Uni tayyorlash uchun noktumuq somoncha qilib kesiladi, mol goʻshti va sabzavotlar boʻlakchalari qovuriladi, soʻngra soya sousi, sirka, shakar, kunjut, tuz, kunjut yogʻi qoʻshiladi.

Boshqa turlari 

 Totorimuk (도토리묵), choʻchqayongʻoqli jele;
 Kkemuk (깨묵), kunjut kraxmalidan tayyorlangan.

Manbalar

Havolalar 

 Retsept muka v Korea Times
Alifbo boʻyicha taomlar
Marinara

Marinara (, soʻzma-soʻz.  — «dengizchilar sousi») - pomidor, sarimsoq, oʻtlar (masalan, rayhon va oregano) va piyozdan tayyorlangan italyan sousi. Sous retseptining turli variantlari mavjud, turiga qarab kavar, zaytun va xushboʻy qoʻshimchalar qoʻshiladi.

Anʼanaviy italyan oshxonasi makaron, guruch, dengiz mahsulotlari va pitsaga marinara qoʻshishni oʻz ichiga oladi. Soʻnggi yillarda marinara AQSh oshxonasida anʼanaviy ketchupga muqobil sifatida keng qoʻllana boshlandi.

Marinara sousi XVI-asrning oʻrtalarida Yevropada pomidor paydo boʻlganidan soʻng kema oshpazlari tomonidan ixtiro qilingan – bu goʻshtsiz sous pomidor tarkibidagi kislota yuqori boʻlganligi sababli uzoq vaqt saqlash muddatiga ega edi, shuning uchun uni uzoq sayohatlarda foydalanish mumkin edi.

Italyanchha alla marinarani Avstraliya, Yangi Zelandiya, Ispaniya va Janubiy Afrikada mashhur boʻlgan spagetti marinara bilan adashtirib yubormaslik kerak, unda pomidor asosidagi sous yangi baliq va dengiz mahsulotlari bilan aralashtirib yuboriladi. Shunga oʻxshash taom Italiyada ham maʼlum, ammo bu yerda uni alla pescatora deb atashadi.

Kelib chiqishi 
Ushbu sousning kelib chiqishi haqida bir nechta folklor versiyalar mavjud. Birinchisiga koʻra, XVI-asrning oʻrtalarida Amerikadan qaytib kelgan Neapolitan kemalaridagi oshpazlar ispanlar Meksikadan Yevropaga pomidor olib kelishganidan keyin marinara sousini ixtiro qilishgan. Boshqa bir nazariyaga koʻra, sous neapolitanlik dengizchilar dengizdan qaytib kelgach, xotinlari tomonidan tayyorlangan.

Tarixiy maʼlumotlarga koʻra, pomidor sousini oʻz ichiga olgan birinchi italyan oshxona kitobi  ("Zamonaviy styuard") italiyalik oshpaz Antonio Latini tomonidan yozilgan boʻlib, 1692 va 1694-yillarda 2 nashrda chop etilgan. Latini Neapol vitse-qirolining birinchi ispan vazirining styuardi boʻlib ishlagan. Lekin oʻsha paytda sous koʻproq pomidor salsasiga oʻxshardi.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha taomlar
Souslar
Italiya oshxonasi
Manchester tarti

Manchester tarti () — anʼanaviy ingliz shirin pirogi yoki tarti boʻlib, krem, malina murabbosi solingan, kokos yongʻogʻi qirindisi sepilgan va maraschino olchasi bilan bezatilgan qumoq-qumoq hamirli boʻladi. Keng tarqalgan varianti, ayniqsa, Manchesterning oʻzida, krem ostida yupqa kesilgan banan qatlami boʻladi.

Manchester pirogi 1980-yillarning oʻrtalariga qadar maktab menyusining asosiy taomlaridan biri edi. 1946-yilda Ikkinchi jahon urushi paytida Londonning Sharqiy End shahridagi bolalarning sevimli taomlari haqidagi maqolada „Manchester pirogi“ eng sevimli ovqatlar beshligidan biri boʻlgan, undan faqat ananas va Logan berry kabi konservalangan mevalar hamda blinlar oʻzib ketgan.

Asl Manchester pirogi Viktoriya davridagi kulinar muallif Isabella Beaton tomonidan yozilgan Manchester pudingi boʻlgan avvalgi retseptning oʻzgarishidir.

Manchesterdagi eng qadimgi Faylsvortdagi Robinsonʼs Bakers (1864) novvoyxonasi oʻzini Manchester tartining asoschisi sifatida koʻrsatadi.

Manbalar

Havolalar 

 Manchester Tart — History at Foods of England
 A Proper Manchester Tart

Desertlar
Ingliz oshxonasi
Maksalaatikko

Maksalaatikko (, shved. leverlåda) — guruch, maydalangan jigar, sariyogʻ, sirop, tuxum, piyoz va mayizdan tayyorlangan fin taomidir. Odatda, lingonberry murabbosi bilan beriladi.

Jigar kostryulkalari ham tayyor holda sotiladi, kundalik ovqat hisoblanadi va koʻpincha maktab tushliklarida paydo boʻladi. 2011-yilda Gallup kompaniyasining 299 nafar oʻrta maktab oʻquvchilari oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrovi shuni koʻrsatdiki, jigar kostryulkalari maktab menyusidagi eng kam sevimli taom. Biroq, u mashhur yarim tayyor mahsulot boʻlib qolmoqda.

Anʼanaga koʻra, maksalaatikko Rojdestvo da isteʼmol qilingan, ammo bu kunlarda u koʻproq oddiy taom hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 

Fin oshxonasi
Tjvjik, taom

Tjvjik (, arman tilida [t ə zhvzhik] talaffuz qilinadi) ― arman oshxonasining taomidir, uning asosiy tarkibiy qismi jigar (qoʻzichoq, mol goʻshti, choʻchqa goʻshti yoki tovuq). Jigardan tashqari u boshqa har qanday yon mahsulotlarni ham oʻz ichiga olishi mumkin. Tayyorlanishi oson taom sanaladi.

Tayyorlash texnologiyasi 
Safro olib tashlanganidan keyin jigar plyonkadan tozalanadi va oʻpka yuviladi. Buyraklar yarmida kesiladi, shuningdek, filmdan tozalanadi. Qiziloʻngach teskari va yaxshi yuviladi. Tayyorlangan sakatat va quyruq yogʻi yuviladi, teng boʻlaklarga boʻlinadi, tovaga solinadi va yarim pishganicha qovuriladi. Keyin qoʻshing tugʻralgan piyoz, tomat pyuresi (ixtiyoriy ingredient), tuz, qalampir. Panani qopqoq bilan yoping va tzhvzhikni tayyor holga keltiring. Ovqat maydanozga sepilgan holda xizmat qiladi; tatib koʻrish uchun tuz, qalampir.

Madaniyatda aks etishi 
Gʻarbiy arman yozuvchisi  (Sarkis Mubayajyan)ning „Tjvjik“ qissasi syujeti boyning kambagʻallarga bergan jigar parchasi atrofida aylanadi. Hikoya 1961-yilda " Armenfilm " studiyasida qisqa metrajli filmda suratga olingan (rejissor A. X. Manaryan , tezis).

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
Arman oshxonasi
Maktak

Maktak (inuit. Maktak, „muktuk“ varianti ham uchraydi; Chuk. itgilgin, manʼtak) — eskimos va chukchi oshxonalarining anʼanaviy taomi, muzlatilgan kit terisi va choʻchqa yogʻi. Ayrim shevalarda, xususan, Inuinnaqtun, „maktak“ soʻzi faqat yeyiladigan terini bildiradi.

Tayyorlanishi 
Koʻpincha maktak kamon kitidan tayyorlanadi, garchi baʼzan beluga kiti yoki narvalning terisi va yogʻi ham ishlatiladi. Odatda maktak xom holda isteʼmol qilinadi, garchi uni ingichka boʻlaklarga boʻlib, nonga solib, yogʻda qovurib, soya sousi bilan xizmat qilish mumkin. Bundan tashqari, maktak marinadlanadi.

Ozuqaviy qiymati 
Maktak C vitamini manbai boʻlib, kit epidermisida 100 grammda 38 mg gacha askorbin kislotasi mavjud. Yogʻ tarkibida D vitamini mavjud.

Foydali moddalardan tashqari, yogʻ tarkibida tabiiy ravishda paydo boʻlgan polixlorli bifenillar, asab, immun va reproduktiv tizimlarga taʼsir qiluvchi toksik kanserogenlar mavjud.

Imlosi 

 itgilgin — Chukchi,
 maktaaq (ᒪᒃᑖᖅ) — siglitun, kivallik, ayvilik, Shimoliy Baffin, Sharqiy Baffin, Janubiy Baffin,
 maktak (ᒪᒃᑕᒃ) — Iñupiat Siglitun, Shimoliy Baffin,
 maktaq — inuinnaqtun, inuvialuktun,
 mattak — Labrador, Grenlandiya,
 mungtuk, yuit tillari.

Manbalar

Havolalar 

 Muktuk v filme „Bizarre Foods — Alaska 1/6“
Alifbo boʻyicha taomlar
Baliqli taomlar
Manxar blanko

Manxar blanko () — ispan tilida soʻzlashadigan mamlakatlarda bir nechta shirinliklarning nomi. Ispaniyada bu blancmange. Amerikada, ayniqsa (Janubiy Amerikada), bu yoyish yoki xamirni toʻldirish uchun ishlatiladigan shirin oq sutli xamirga berilgan nom. Lotin Amerikasida bu nom baʼzan dulce de leche yoki cajeta (kajeta) bilan bir-birining oʻrniga ishlatiladi, lekin odatda bu atamalar tasvirlanganidan boshqacha tayyorlangan taomlarni anglatadi.

Ispaniya 
Ispaniyada va Evropaning boshqa qismlarida manxar blanko jelatinga oʻxshash mustahkamlikka ega boʻlgan blancmange deb nomlanuvchi shirinlikka ishora qiladi (aslida zamonaviy navlar koʻpincha jelatin qoʻshilgan holda tayyorlanadi). Oʻrta asrlarda bu taom tovuq yoki baliq, guruch, shakar va sut (yoki bodom suti) va boshqa ingredientlardan tayyorlangan (taomga, ehtimol, musulmon Ispaniyasi va musulmon Sitsiliyaning arab oshxonasi taʼsir qilgan). Endi Ispaniyada taomning asosiy tarkibiy qismlari sut, bodom, makkajoʻxori yoki jelatin va shakarga aylandi. Taomning ispancha versiyalari koʻpincha fransuz yoki ingliz tillaridan farq qiladi.

Janubiy Amerika 

Manxar blanko nomi Peru, Kolumbiya va Chilida tanilgan. Bu anʼanaviy tarzda sutni asta-sekin shakar qoʻshilishi bilan qalinlashguncha va hajmi kamayguncha qaynatish orqali tayyorlangan shunga oʻxshash idishlar toʻplamini anglatadi. Baʼzi joylarda qoʻshimcha ingredientlar qoʻshiladi: vanil loviya, sitrus sharbati, doljin va hatto guruch. Yonishning oldini olish uchun odatda suv hammomi ishlatiladi. Natijada quyultirilgan sutga oʻxshash oq yoki qaymoqli qalin xamir, lekin qalinroq.

Manxar blanko nonga surtish yoki alfajor va teja kabi turli shirinliklar uchun plomba sifatida ishlatilishi mumkin.

Kolumbiya 
Manxar blanko Kolumbiyadagi anʼanaviy Rojdestvo taomidir, natilla bilan birga. U sut, guruch va shakardan tayyorlanadi; kerakli tuzilish olinmaguncha aralash uzoq vaqt qaynatiladi. Ushbu noziklik Rojdestvoda doʻkonlarda sotiladi, lekin koʻpchilik uni uyda pishirishni afzal koʻradi.

Manbalar

Havolalar 

 Blanmanje: Puteshestvie skvoz vremya (angl.)
Desertlar
Oladyi

Oladyi qayerda boʻlsa, unda mayli; blin qayerda boʻlsa, biz ham oʻsha yerda. Rus xalq maqollariOladyi (  — sariyogʻ) — xamirturushli xamirdan tovada pishirilgan (qovurilgan) un mahsulotlari. Ular kichikroq diametrli va katta qalinlikdagi kreplardan farq qiladi va xamir qalinroq mustahkamlikka ega. Rus, Belarus va Ukraina oshxonalarining anʼanaviy taomi.

Shuningdek, oladyilarni maydalangan sabzavotlardan (masalan, kartoshka kreplari) yoki donlardan (tariq, manna kreplari) tayyorlangan shakli va oʻlchamiga oʻxshash yassi kek deb atash mumkin.

Yana qarang 

 Pampushka
 Crumpet - Britaniya oshxonasida oladyi
 Blinlar
 Sirniki — tvorogdan tayyorlangan „fritters“

Manbalar

Adabiyotlar 

 Poxlyobkin V. V. Oladi // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 267—268. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Ratushniy A. S. Oladi // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 243—244. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.

Havolalar 

 Istorii vozniknoveniya blyud. Oladi // subscribe.ru
Slavyan oshxonasi
Zupa ogórkowa

Bodring shoʻrva (, yoki shunchaki ) - shoʻr, kamdan-kam yangi, bodringdan tayyorlangan polshalik anʼanaviy shoʻrva. Ildizli sabzavotlar ham shoʻrvaga qoʻshiladi: kartoshka, sabzi, maydanoz ildizi va boshqalar. Goʻsht, tovuq yoki sabzavotli bulondan foydalanish mumkin, ikkinchi holatda idish boʻladi vegetarian. Tuzlangan bodringning yaqin qarindoshi. U ham issiq, ham sovuq holda isteʼmol qilinadi, shoʻrva kruton yoki kartoshka bilan beriladi.

Yana qarang 

 Jur

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 
Polsha oshxonasi
Monblan deserti

Mont Blan ( — bu beze, koʻpirtirilgan qaymoq va kashtan pastasidan tayyorlangan shirinlik.

Beze asosiga kashtan pastasi vermishelli qoziqqa joylashtiriladi, soʻngra tepalik tepasiga qaymoqli atirgul qoʻyiladi. Olingan shirinlik qor qalpogʻidagi Evropadagi eng baland choʻqqiga oʻxshaydi, u erdan taom oʻz nomini oldi. Italiyada (taomning taxminiy uyi) bu qandolat Monte Bianco deb ataladi, xuddi italyancha Mont Blank kabi. „Mon blanc“ gʻoyasi 1969-yilda spagetti muzqaymoq bilan chiqqan Mannheim muzqaymoqchisi Dario Fontanella tomonidan olingan.

Tarixi 
Qaynatilgan kashtan pyuresi uzoq vaqtdan beri Gʻarbiy Evropa oshxonasining bir qismi boʻlib kelgan. U shoʻrvalarga qoʻshilgan, garnir sifatida ishlatilgan yoki boʻtqa sifatida isteʼmol qilingan. Ammo bu mahsulot shirin desertlarda qachon qoʻllanila boshlanganligi aniq maʼlum emas. Baʼzi tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, xuddi shunday retseptlar oʻrta asrlarda italyan oshpazlariga maʼlum boʻlgan; xususan, ular Bartolomeo Platinaning 1470-yilda chop etilgan birinchi bosma oshxona kitobida " De honesta voluptate et valetudine "da, shuningdek Bartolomeo Skappining " Opera " (1570) pazandalik risolasida tilga olingan. 1620-yilda taom Fransiyaga yetib keldi.

Qanday boʻlmasin, vaqt oʻtishi bilan shakarlangan kashtanlardan makaron tayyorlana boshladi va idish shirinlikka aylandi. Dastlab „noodle“ bilan qoplangan, kashtan makaron oddiygina "kashtan makaron vermicelli ", „kashtan vermicelli“ deb nomlangan, koʻpirtirilgan qaymoq holda xizmat va togʻ choʻqqisi bilan uyushmalar uygʻotmaydi. Ammo 19-asrning oʻrtalarida, qaymoqli krem bilan bu taomga havolalar „Mont Blan deserti“ deb topilgan. U Choiseul koʻchasidagi Parijning „Museur Dessas“ da xizmat qilgan. Oʻshandan beri bu shirinlik „kashtan mashʻalasi“ (), „kashtan Mont Blanc“ ().

1903-yilda Rivoli koʻchasidagi „Anjelina“ choy restoranining asoschisi Antoine Rumpelmeier bu shirinlikni qabul qildi. „Mon Blanc“ ushbu muassasaning oʻziga xos belgisiga aylanadi va tez orada Parijda juda mashhur boʻladi. Shirinning shuhrati boshqa mamlakatlarga tarqaladi; xususan, yaponiyalik qandolatchi Timao Sakota Anjelinadagi „mont blanc“ dan taassurot qoldirib, 1933-yilda Tokioda oʻzining asosiy taomi bu shirinlik boʻlgan oʻzining kafesini tashkil etdi va hatto muassasaga xuddi shu nomni berdi — モンブラン. Taomni tayyorlashning yaponcha versiyasi fransuz tilidan biroz farq qildi, chunki kafe egasi xom ashyo sifatida karamellangan yapon kashtanidan foydalangan, shuning uchun pastaning rangi yorqin sariq rangga aylandi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 Charles Sinclair. Mont Blanc // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 381. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.
Desertlar
Mandriki, taom

Mandriki yoki mandrigi ( — „sayohat“) — qaymoq (sariyogʻ) va tvorog, bugʻdoy uni va tuxumdan tayyorlangan ukrain donutlari yoki qisqa nonlari. Ukrainada ular 12-iyul kuni havoriylar Butrus va Pavlus sharafiga nasroniy bayrami bilan muomala qilishdi. Odamlar orasida Butrus va Pavlus kuni Kupala bayramlari, „yoz toji“ va yozgi toʻylar, bahor bilan xayrlashish va pichan tayyorlashga tayyorgarlikning tugashini belgilaydi. Bu mayda pishiriqlar bugʻdoy xamiridan, Petrovka paytida toʻplangan sariyogʻ sutidan va haddan tashqari pishgan zardobdan pishirilgan, shuningdek, tvorog va tuxum qoʻshilgan. Tayyor boʻlganlar asal bilan quyiladi yoki murabbo bilan surtiladi.

Ushbu mahsulotlarning nomi havoriylar Butrus va Pavlusning dunyo boʻylab sayohatlari haqidagi afsona bilan bogʻliq edi, ulardan kuku bitta „mandrikani“ oʻgʻirlagan va Xudo uni buning uchun jazolagan, aynan oʻsha paytda u qalbakilashtirishni toʻxtatgan. Odamlar bu haqda ham kukuk „mandrikda boʻgʻilib qolgan“ deb aytishdi, lekin agar u Butrusdan keyin eshitilgan boʻlsa, afsuski, ular buni koʻrib chiqdilar. Kek choʻponlarga tarqatildi, chunki bu ularning bayrami deb hisoblangan.

Karpat va Karpatda choʻponlar yaylovlar va vodiylarda bayram uyushtirdilar: ular mandrikalarni pishirdilar, zavqlanishdi, raqobatlashdilar va raqsga tushishdi. Ular „Pyotrni qazish“ marosimini oʻtkazdilar, ular perimetri boʻylab erga kvadrat ariq qazishdi (u yerda oʻtirgandan keyin oyoqlarini tushirish mumkin edi) va ichkarida oʻtlarga idish-tovoq qoʻyilgan „stol“ yotqizilgan. Qoʻshiqlar kuyladi.

Manbalar

Boshqa manbalar 

 Kak gotovit mandriki: starinniy poshagoviy resept
 Mandriki: z kapustoyu, z sirom; Mandriki: z yagodami, z sirom, z slivami, z malinoyu, z polunitsyami, z aґrusom; // Klinoveska Z. Stravi y napitki na Ukraїnі. Vid. reprintne. Z vidannya: Kiїv — Lvіv. 1913. — Kiїv: Chas, 1991. — C. 120; 132.

Alifbo boʻyicha taomlar
Desertlar