MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Stethantyx covida

Stethantyx covida — Ichneumonidae (Tersilochinae) oilasiga mansub Stethantyx jinsiga mansub parazit ichnevmonlar turi. Gvatemala va Meksika. Maxsus nom koronavirus keltirib chiqaradigan COVID-19 kasalligi nomidan kelib chiqqan.

Tarqalishi 
Markaziy Amerikada uchraydi: shimoliy, markaziy va janubiy Meksika (Tamaulipas, Hidalgo, Tlakskala, Meksika, Gerrero, Oaxaka), Gvatemala.

Tavsif 
Kichik chavandozlar (uzunligi 3,5 mm) oyoqlarida jigarrang-sariq mandibulalar bilan qora rangda. U qarindosh turlardan quyidagi belgilar bilan farqlanadi: oldingi qanotning radial venasining birinchi va ikkinchi absissalari toʻgʻri burchak ostida (Rs + 2r va Rs); bosh va koʻkrak silliq; mezoplevraning oʻtkir va kuchli qiya foveat yivlari; propodeum tor bazal sohaga ega, juda uzun va ingichka tuxum qoʻyuvchi. 15-18 segmentli aʼzosi flagellumi. Bosh, mezosoma va birinchi qorin tergiti jigarrang-qoradan qora ranggacha; clypeus pastki qismida jigarrang-sariq va yuqori qismida toʻq jigarrang, lekin baʼzan toʻliq jigarrang-sariq boʻladi. Palpi va mandibulalar jigarrang-sariq (tishlar qizil). Tegula jigarrang-sariqdan jigarranggacha. Moʻylovlari toʻq jigarrangdan qora ranggacha, skapus va peditsel baʼzan sariq-jigarrang qorincha. Pterostigma jigarrang. Oyoqlari jigarrang-sariq; togʻorachalari va trochanters baʼzan jigarrang (deyarli qora) bilan kuchli qoraygan, tizzasi va oyoqchalari baʼzan zaif yoki kuchli soyali. Qorni butunlay yoki asosan toʻq jigarrang, baʼzan orqa va qorin boʻshligʻi jigarrang. Biologiyasi nomaʼlum. Taxminlarga koʻra, boshqa turlarga oʻxshab, qoʻngʻizlarning parazitoidlari (Stethantyx jinsining mezbonlari orasida Curculionidae va Nitidulidae qoʻngʻiz oilalaridan qoʻngʻizlarning vakillari maʼlum).

Tasnifi va etimologiyasi 
Turni birinchi marta 2020-yilda rus gimenopterologi Andrey Xalaim (RAS Zoologiya instituti, Sankt-Peterburg, Rossiya) va meksikalik entomolog Enrike Ruiz-Kansino (Universidad Autónoma de Tamaulipas, Viktoriya, Meksika) turiga qarab tavsiflangan. materiallar Meksikadan va radiata turlari guruhiga kiritilgan. Bu St-oaxacana juda oʻxshaydi, lekin bu turdan tuxum qoʻyuvchi, biroz uzunroq genalar va ikkinchi tergit shaklida farqlanadi.

S. covidaning oʻziga xos nomi Covid-19 koronavirusi nomidan kelib chiqqan, chunki takson Meksikada ushbu virus tarqalishi va ommaviy epidemiya paytida tasvirlangan.

Yana qarang 
 Idiogramma elbakyanae
 Gnathoxorisis xalaimi

Manbalar

Adabiyotlar 
 Халаим А. И. Подсем. Tersilochinae // 
 Horstmann K. (2010). Revisions of Nearctic Tersilochinae II. Genera Allophrys Förster, Barycnemis Förster, Ctenophion gen. nov., Sathropterus Förster, Spinolochus Horstmann and Stethantyx Townes (Hymenoptera, Ichneumonidae). Spixiana 33, 73-109.
 Khalaim A.I., Broad G.R. (2013). Tersilochinae (Hymenoptera: Ichneumonidae) of Costa Rica, part 2. Genera Megalochus gen. nov. and Stethantyx Townes. Zootaxa 3693(2): 221—266. https://doi.org/10.11646/zootaxa.3693.2.8

Havolalar 
 
Ixnevmonides
 2020-yilda tasvirlangan hayvonlar
 Shimoliy Amerika Hasharotlar
 hasharotlar parazitlari
 Shimoliy Amerika Endemiklari
Banchinae

Banchinae ― Ichneumonidae oilasiga mansub parazit arilar turkumi. Butun dunyo boʻylab tarqatilgan. 1800 tur.

Tavsifi 
Oʻrta va katta chavandozlar, uzunligi taxminan 5-20 mm. Clypeus deyarli har doim yuzdan truba bilan ajralib turadi, uning pastki qirrasi tishsiz va soch choʻtkalarisiz. Kapalak qurtlari (Lepidoptera) parazitlari.

Paleontologiya 
Fotoalbomlar AQShning ilk eotsen davridan maʼlum.

Tasniflashi 
Jahon faunasi 3 qabila, 65 turkum va 1800 ga yaqin turni oʻz ichiga oladi, Palearktikada 25 turkum va 500 ga yaqin tur mavjud. Rossiya faunasi ushbu kichik oilaning avlodi va 220 turini oʻz ichiga oladi. Eng katta avlodlar - Glypta va Lissonota. Lissonotini qabilasining nomi xuddi shu nomli Lissonotini (qoʻngʻiz jinsi Lissonotus Schoenherr) qoʻngʻiz qabilasi tomonidan band va shuning uchun haqiqiy deb tan olinmaydi. Ilgari, Lycorininae, Neorhacodinae va Stilbopinae kabi subfamiliyalar koʻpincha Banchinae tarkibiga kiritilgan; biroq, soʻnggi tahrirlar ularni alohida subfamiliyalar sifatida koʻrib chiqadi.

  qabilasi (= ):
  — Afrotropika;
 ;
  — Eski dunyo;
  — Palearktika;
 boshqa avlod.
  qabilasi:
  — Palearktika;
 . (= );
 ;
 boshqa avlod.
  qabilasi (= ):
 ;
 ;
 ;
 boshqa avlod.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Townes, H. T. (1969): Genera of Ichneumonidae, Part 3 (Lycorininae, Banchinae, Scolobatinae, Porizontinae). Memoirs of the American Entomological Institute 13: 1-307.
 Townes, H. T. (1971): Genera of Ichneumonidae, Part 4 (Cremastinae, Phrudinae, Tersilochinae, Ophioninae, Mesochorinae, Metopiinae, Anomalinae, Acaenitinae, Microleptinae, Orthopelmatinae, Collyriinae, Orthocentrinae, Diplazontinae). Memoirs of the American Entomological Institute 17: 1-372.
 Townes, H. T. & Townes, M. (1978): Ichneumon-flies of America North of Mexico: 7. Subfamily Banchinae, tribes Lissonotini and Banchini. Memoirs of the American Entomological Institute 26: 1-614.
 Wahl, David (1999): Classification and Systematics of the Ichneumonidae (Hymenoptera).

Havolalar 
 https://web.archive.org/web/20080610150454/http://bitkikorumamuzesi.netfirms.com/ichneumonidae_anahtar.htm#Banchinae
Ixnevmonides
hasharotlar subfamily
Arxeologik meros

Arxeologik meros — tarixiy-madaniy merosning ajralmas qismi boʻlib, oʻtmishning moddiy qoldiqlari, ularni oʻrganish natijasida olingan natijalar va bilimlar, muhofaza qilinadigan arxeologik yodgorliklardan iborat. Arxeologik meros tarixiy xotiraning muhim manbai hisoblanadi.

Yoʻq qilish va himoya qilish 
Vaqt oʻtishi bilan arxeologik joylar soni kamayadi. Arxeologik yodgorliklarning yoʻq qilinishiga inson taʼsiri va texnogen omil katta taʼsir koʻrsatadi. Arxeologik yodgorliklar koʻchmas meros hisoblanadi. Qadimgi qoyatosh rasmlari yoki tepaliklarni boshqa joyga koʻchirish mumkin emas. Vaqt oʻtishi bilan yoʻq boʻlib ketadigan arxeologik meros mavjud. Masalan, bu toshga oʻyilgan „Uchar kiyik“ temir davrga tegishli. Evropa Madaniy Konventsiyasi arxeologik meros tarixni bilish uchun muhim ekanligini tan oldi. Konventsiya madaniy loyihalar sonining koʻpayishi tufayli arxeologik meros yoʻq qilinayotganini tan oladi. Nafaqat manfaatdor davlatlar, balki Yevropaning barcha davlatlari ham arxeologik merosning yoʻq qilinishini kamaytirish uchun arxeologik merosni himoya qilish tarafdori boʻlishi kerak. Konventsiya turli davrlarga oid insoniyat ashyolari va qoldiqlarini arxeologik meros sifatida koʻrib chiqiladi. Davlat mablagʻlari hisobidan mamlakat arxeologik merosni saqlab qolish majburiyatini oladi. Ashyoviy dalillarni saqlash maqsadida arxeologik qoʻriqxonalar tashkil etiladi. Noqonuniy qazish ishlarini oldini olish uchun qazish ishlariga ruxsat berish tartiblari qoʻllaniladi. Qazish paytida arxeologik merosga zarar keltirmaydigan uskunalardan foydaladi.

Vayron qiluvchi omillar antropogen va tabiiydir. Antropogenga, xususan, noqonuniy qazishmalar va iqtisodiy faoliyat kiradi.

Arxeologik merosning monitoringi 
Monitoringga kartografiya, fotografiya va topografik rejalarni tayyorlash kiradi. Monitoring yordamida arxeologik merosning pasporti tuziladi. Pasportda arxeologik merosning nomi, sanasi, qazilma ishlari muallifining ismi-sharifi, meros topilgan madaniy qatlamning holati, bibliografiya, arxiv manbalari, merosning tarixiy ahamiyati yoziladi.

Yana qarang 

 Valletta Treaty, 1992
 Chernie kopateli

Manbalar

Adabiyotlar 
 Статья: «Археологическое наследие»
 Статья: «Археологическое наследие России»
 Статья: «Проблемы сохранения археологического наследия от советской археологии до сегодняшнего дня»
 Статья: «Деятельность научно-производственного центра наследия по сохранению археологического наследия»
 Статья: «Проблема сохранения археологического наследия Южного Урала в контексте его социокультурного использования»

Havolalar  

 ИКОМОС, Хартия защиты и управления археологическим наследием, 1990.
Arxeologiya
 madaniy meros
Parij tinchlik shartnomasi (4-oktabr 1801-yil)

Parij tinchlik shartnomasi (4- oktabr 1801-yil) — Rossiya imperiyasi va Ispaniya oʻrtasidagi tinchlik shartnomasi boʻlib, rus-ispan urushi, bu davlatlar rasmiy ravishda 1799 — 1801-yillarda boʻlgan va bitta toʻqnashuvsiz tugagan.

Tarixi 
1799-1801-yillardagi rus-ispan urushi Ikkinchi koalitsiya urushi doirasida boʻlib oʻtdi, unda Rossiya Angliya tomonida, Ispaniya esa Fransiya tomonida qatnashdi. Rossiya-Ispaniya munosabatlarining uzilishining asosiy sababi Malta ordeni Prioritetlari masalasi edi, oʻsha paytda Buyuk Ustasi Ispaniyaga urush eʼlon qilgan Rossiya imperatori Pol I edi.

Biroq, 1800-yilda Pavel I Angliya va Avstriya bilan ittifoqni buzadi va ularni Rossiya manfaatlarini chetlab oʻtib, oʻz maqsadlariga intilayotganlikda aybladi va Fransiya va Ispaniya bilan yaqinlashish yoʻlini belgiladi, bu esa oʻz navbatida Rossiya bilan ittifoqqa muhtoj edi.

1801-yilda fitna natijasida vafot etganidan soʻng, Malta ordeni grossmeyster unvoniga ega boʻlgan Pavel I, u tufayli urush oʻz maʼnosini butunlay yoʻqotdi va rus taxtiga oʻtirgan Aleksandr I graf A. I. Morkovni yuboradi. Fransiya va Ispaniya bilan tinchlik tuzish buyrugʻi bilan oʻsha yili Parijga elchi sifatida. Ikkinchisi, fransuz vositachiligini chetlab oʻtib, Ispaniyaning Parijdagi elchisi J. N. Azar bilan bogʻlandi, u Ispaniyaning birinchi vaziri Markiz M. Godoy va Fransiyaning birinchi konsuli N. Bonapartning ishonchiga sazovor boʻladi. Morkov eng qisqa vaqt ichida Ispaniya elchisi va 4 bilan muzokara olib borishga muvaffaq boʻldi 1801-yilda Rossiya va Ispaniya oʻrtasida tinchlik shartnomasi imzolandi.

1801-yil 5-dekabrda shartnoma Madridda Ispaniya qiroli Karl IV va 1802-yil 27-fevralda (11 mart) Sankt-Peterburgda Rossiya imperatori Aleksandr I tomonidan ratifikatsiya qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 Volosyuk O. V. Torgovie otnosheniya mejdu Rossiey i Ispaniey v nachale XIX v. // Vestnik Rossiyskogo universiteta drujbi narodov. Seriya: Istoriya Rossii. — M.: Izd-vo RUDN, 2017. — T. 16, № 3. — S. 445—461. — ISSN 2312-8690.
 Zmeev V. A. Uchyoba, jizn i diplomaticheskaya deyatelnost A. I. Morkova // Obrazovanie. Nauka. Innovatsii: Yujnoe izmerenie. — Rostov n/D.: Izd-vo YuFU, 2012. — № 3 (23). — S. 128—136. — ISSN 1996-6792.
 
 
 Rossiya imperiyasining xalqaro shartnomalari
 Ispaniya xalqaro shartnomalari
Rossiya-Ispaniya munosabatlari
Parij tinchlik shartnomasi (1814)

Parij tinchlik shartnomasi (1814) — bu bir tomondan, oltinchi anti-fransuz koalitsiyasi (Rossiya, Buyuk Britaniya, Avstriya va Prussiya) aʼzolari hamda ikkinchi tomondan Lyudovik XVIII oʻrtasidagi tinchlik shartnomasi. Parijda imzolangan 18-may 1814-yil. Keyinchalik shartnomaga Shvetsiya, Ispaniya va Portugaliya qoʻshiladi. Shartnoma Fransiyaga 1792-yil 1-yanvarda mavjud boʻlgan chegaralarni saqlab qolishni nazarda tutgan edi, unga Savoya gersogligining faqat bir qismi, Avignon hamdaVenessinning sobiq papa mulklari hamda shimoliy va sharqiy chegaralardagi kichik yer uchastkalari qoʻshildi. Avstriya Gollandiyasiga va turli nemis shtatlariga (shu jumladan, boy koʻmir konlari boʻlgan Germaniyaning Saarbryukken shahri) atigi 5 ming yil yashagan. km² va bir milliondan ortiq aholi.

Fransiya Napoleon urushlari paytida yoʻqotgan mustamlaka mulklarining katta qismini qaytarib oladi. Shvetsiya va Portugaliya undan tortib olingan barcha mustamlakalarni Fransiyaga qaytardi; Angliya Gʻarbiy Hindistondagi faqat Tobago va Sent-Lyusiyani va Sent-Lusiya orolini saqlab qoladi. Afrikada Mavrikiy, lekin Ispaniyaga Gaiti oroliga qaytadi. Fransiyaga Berlindagi Brandenburg darvozasidan olingan kuboklar va Vena kutubxonasida qilingan oʻgʻirliklar bundan mustasno, oʻzi qoʻlga kiritgan barcha sanʼat buyumlarini saqlashga ruxsat berildi. U badal toʻlashga majbur emas edi.

Niderlandiya oʻz mustaqilligini tikladi va Orand uyiga qaytarildi. Shveysariya mustaqil deb eʼlon qilindi. Italiya, Avstriya viloyatlaridan tashqari, mustaqil davlatlardan iborat boʻlishi kerak edi. Germaniya knyazliklari ittifoqqa birlashgan. Reyn va Sheldtda dengiz yoʻllari erkinligi eʼlon qilindi. Fransiya Angliya bilan maxsus kelishuv asosida oʻz mustamlakalarida qul savdosini bekor qilishni oʻz zimmasiga oladi. Nihoyat, urushda qatnashgan barcha kuchlar vakillari ikki oy ichida haligacha oydinlik kiritilmagan masalalarni hal qilish uchun Venada kongress oʻtkazish uchun yigʻilishiga qaror qilindi. Shartnomaning maxfiy moddalarida qoʻshimcha qilinishicha, „ittifoqchilar“ bahsli hududlarni xususiy kelishuvga koʻra oʻzaro taqsimlaydilar va uni faqat Kongressga tasdiqlash uchun taqdim etadilar; Avstriya Gollandiyaga qoʻshilishi va buning evaziga Avstriya Venetsiya va Lombardiyani olishi ham oldindan aytib boʻlingan edi. Fransiya Vena Kongressining barcha qarorlariga boʻysunishga oldindan vaʼda beradi.

Yana qarang 
 Parij shartnomasi (1815)
 Franko-Monegask shartnomalari

Adabiyotlar 
 Vodovozov. Parijskie mirnie dogovori // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
 Debidur A. Diplomaticheskaya istoriya Yevropi. — Rostov-na-Donu: Feniks, 1995. — T. 1. — S. 27-29. — ISBN 5-85880-088-2

Havolalar 
 Текст договора (без секретной части)
 
 
 
 Avstriya xalqaro shartnomalari
 Buyuk Britaniyaning xalqaro shartnomalari
 Prussiya xalqaro shartnomalari
 Rossiya imperiyasining xalqaro shartnomalari
 XIX asrning tinchlik shartnomalari
Napoleon urushlari shartnomalari
 Fransiya xalqaro shartnomalari
Parij tinchlik shartnomasi (1815)

Parij tinchlik shartnomasi (1815) — yettinchi antifransuz koalitsiyasi (Rossiya, Buyuk Britaniya, Avstriya va Prussiya) aʼzolari va Fransiya oʻrtasidagi tinchlik shartnomasi boʻlib, unda Burbonlar hokimiyati ikkinchi marta tiklangan. Fransiya vakillari birinchi navbatda Talleyran, keyin Richelieu, Rossiya — Razumovskiy va Kapodistrias, Prussiya — Hardenberg va Gumboldt, Avstriya — Metternich va Vissenburg, Angliya — R. S.Kaslrli. va Vellington.

Prussiya Elzasni unga berishni qatʼiy talab qiladi, ammo Rossiya uzoq vaqt davomida Fransiya hududlariga har qanday bosqinchilikka qarshi chiqadi; Angliya unga qoʻshiladi va Prussiya taslim boʻlishga majbur boʻladi. Fransiya, kengroq aytganda, 1790-yilda chegaralariga qaytarildi; ammo Avignon va Elzas va Lotaringiyadagi ilgari unga tegishli boʻlmagan kichik hududlar uning orqasida qoldi. U Saarlouis va Saarbryukenni Prussiyaga ularga tegishli hudud bilan, Gollandiyaga — Bulyon gersogligi va Filippvil va Marienburg qal’alari, Bavariya — Lauterning chap qirgʻogʻi, Landau shahri (Pfalzda) bilan qaytarishi kerak boʻladi, Sardiniya — Savoyning bir qismi; Monako mustaqil knyazlik sifatida tiklandi.

Bundan tashqari, Fransiyaga 700 million frank miqdorida tovon puli belgilandi, u besh yil ichida toʻlashi kerak edi; toʻlovdan oldin u oʻz hududining bir qismini 150 ming kishilik ittifoqchi armiya tomonidan bosib olinishiga va parvarishlash ishonib topshirilgan shaxs rozi boʻlishi kerak edi. Urushlar paytida fransuzlar turli muzeylar va omborlardan oʻgʻirlagan barcha sanʼat va adabiyot asarlarini oʻz narsalari deb qaytarishlari kerak edilar. Qoʻshimcha moddada vakolatlar qul savdosini butunlay yoʻq qilish yoʻlida choralar koʻrish majburiyatini oladi. Maxsus akt bilan vakolatlar Shveytsariya hududining betarafligi va daxlsizligini kafolatladi; Yana bir maxsus aktga koʻra, toʻrt Ittifoqchi davlat, zarurat tugʻilganda, qurol kuchi bilan Parij tinchligi asoslarini qoʻllab-quvvatlashga va hech qanday holatda Bonapart oilasi aʼzolarini Fransiya taxtiga qabul qilmaslikka vaʼda beradi.

Yana qarang 
 Parij shartnomasi (1814)

Adabiyotlar 
 Водовозов. Парижские мирные договоры // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Дебидур А. Дипломатическая история Европы. — Ростов-на-Дону: Феникс, 1995. — Т. 1. — С. 87-104. — ISBN 5-85880-088-2

Havolalar 
 Тексты договоров
 Avstriya xalqaro shartnomalari
 Buyuk Britaniyaning xalqaro shartnomalari
 Prussiya xalqaro shartnomalari
 Rossiya imperiyasining xalqaro shartnomalari
 Fransiya xalqaro shartnomalari
 XIX asrning tinchlik shartnomalari
Napoleon urushlari shartnomalari
Delta uchburchagi

Delta uchburchagi (D uchburchak, lot. Delta Trianguli (Delta Trianguli) — bu bizdan 35 yorugʻlik yili masofada joylashgan uchburchak yulduz turkumida joylashgan spektral-ikki yulduz.

Xususiyatlari 
Uchburchakning deltasi massaning umumiy markazi atrofida bir-biridan taxminan 0,11  masofada aylanadigan ikkita komponentdan iborat. Ular 10,02 kun ichida aylana orbita boʻylab toʻliq inqilobni amalga oshiradilar.

δ Uchburchak A 
Uchburchak Delta asosiy ketma-ketlikdagi sariq mitti sinfiga tegishli.Bu yulduzning massasi va diametri quyoshnikiga nisbatan mos ravishda 109% va 98% ni tashkil qiladi. Metallik 13 dan 31% gacha quyosh oraligʻida oʻzgarib turadi.

d uchburchak B 
Bu yulduz juda kam oʻrganilgan.  Bu K4 V spektrli toʻq sariq mittini oʻzida aks ettiradi. Biroq, tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, bu faqat taxminiy baholash, chunki hozirda buni aniq tasdiqlash uchun ytarlicha kuchli vosita yoʻq.

Yulduzning eng yaqin muhiti 
Yorqin yulduzlarning Yel katalogiga koʻra, uchburchak δ tizimi Dzeta Gerkules yulduzlarining harakatlanuvchi guruhiga tegishli. Quyidagi yulduz tizimlari δ  uchburchakdan 20 yorugʻlik yil oraligʻida joylashgan:

Manbalar

Yana qarang 

 Triangulum yulduz turkumidagi yulduzlar ro'yxati

Havolalar 

 SIMBAD astronomik maʼlumotlar bazasi )
 Solstantsiya )
Flemstid Obyektlari
 spektral-juft yulduzlar
Zeta Hercules yulduzlarining harakatlanuvchi guruhi
sariq mitti
 to'q sariq mitti
Plaskett yulduzi

Plaskett yulduzi ― HR 2422 yoki V640 Monocerotis nomi bilan ham tanilgan, Monoceros yulduz turkumidagi spektroskopik ikkilik yulduzdir. Quyoshdan 500 yoruglik yili masofasida joylashgan.

Bu kashf etilgan eng massiv qo'shaloq yulduzlardan biri bo'lib, umumiy massasi taxminan 100 ta quyosh massasini tashkil etadi. Uzoq vaqt davomida eng katta ikki tomonlama tizim hisoblangan. Biroq, 1996-2005-yillarda Eta Kilyaning batafsil tadqiqotlari shuni koʻrsatdiki, 150 ta quyosh massasi boʻlgan bu yulduz ilgari yagona deb hisoblangan ikki tomonlama tizimdir

Tizim kanadalik astronom Jon Stenli Plaskett sharafiga nomlangan, u 1922-yilda oʻgʻli Herri Hemli Plaskett bilan birga tizim ikki ekanligini koʻrsatdi, shuningdek, birinchi marta uning tarkibiy qismlari davri va massasini oʻlchagan.

Bu juftlik umumiy koʻrinadigan 6,05 m yulduz qiymatiga ega.

Juftlikning orbital aylanish davri 14,39625 ± 0,00095 kun. Tizimning ikkinchi komponenti 300 km / s radiusli tezlikda eksa atrofida juda tez aylanadi va shuning uchun kuchli tekislangan ellipsoid shakliga ega boʻlishi kerak.

Manbalar 

Qoʻshaloq yulduzlar
 moviy gigantlar
moviy supergigants
Ipsilon Oʻqchi

Ipsilon Oʻqchi (y Sgr / y Sagittarii) ― Oʻqchi yulduz turkumidagi spektral-qoʻshaloq yulduz tizimi. Ipsilon Oʻqchi vodorod tanqisligi (HdB) bilan ikki yulduz prototipi boʻlib, hozirda maʼlum boʻlgan toʻrtta yulduzdan biri. Bunday qoʻshaloq gʻayritabiiy spektri ularning spektral tasnifini juda qiyinlashtiradi.

Ipsilon Oʻqchi A ning asosiy komponenti, ehtimol, spektral A sinfning supergiantidir. Uning radiusi 60 quyoshga teng, massasi esa ~25 quyoshga teng. Yulduzning oʻrtacha koʻrinadigan yorqinligi + 4,52 m, lekin yulduz tartibsiz oʻzgaruvchilar sinfiga ishora qiladi va shuning uchun uning taxminan 20 kunlik davr bilan +4,51 m dan +4,65 m gacha oʻzgarib turadi.

Ipsilon Oʻqchining yoʻkdoshi B massiv, ammo koʻrinadigan diapazonda shunchalik zaifki, uni optik teleskoplarda koʻrib boʻlmaydi. Ehtimol, u O yoki B spektrl sinfining asosiy ketma-ketligining oq-koʻk yulduzidir. U ~19 quyosh massasi deb hisoblangan massasini asosiy komponentdan yigʻish orqali oldi.

Butun tizim  β Lira turidagi tutilish oʻzgaruvchilari bilan bogʻliq boʻlib, 137,939 kunlik oʻzgaruvchanlik davriga ega va yerdan 1800 yorugʻlik yiligacha uzayadi. Yulduzning massasini hisobga olgan holda, Ipsilon Oʻqchi oʻz hayotini Supernova sifatida tugatishini taxmin qilish mumkin.

Manbalar 

Qoʻshaloq yulduzlar
otash turi b lira o'zgaruvchilar
ikki yulduz
Bayer Xususiyatlari
Flemstid Obyektlari
 PV teleskop turi o'zgaruvchilar
1921-yilgi Amerika-Avstriya tinchlik shartnomasi

Amerika qoʻshma Shtatlari va Avstriya oʻrtasidagi tinchlik shartnomasi (eng. Treaty of Peace between Austria and the United States of America) ― Birinchi jahon urushi oxirida 1921-yil 24-avgustda Vena shahrida imzolandi. Alohida tinchlikni imzolash zarurati shundan iborat ediki, AQSh Senati Antanta davlatlari va yangi tashkil etilgan Avstriya Respublikasi oʻrtasida tuzilgan koʻp tomonlama Sen-Jermen tinchlik shartnomasini ratifikatsiya qilishdan bosh tortdi (Avstriya-Vengriyaning merosxoʻrlaridan biri, Toʻrtlik ittifoqining bir qismi sifatida urush).

Imzo tarixi 
1917-yil 6-aprelda Amerika Qoʻshma Shtatlari Birinchi jahon urushi davrida Germaniya imperiyasiga qarshi kurashda Ittifoq kuchlariga qoʻshildi.

4-dekabr kuni, Kongress oldida soʻzga chiqqan AQSh Prezidenti Vudro Vilson, uning mamlakatiga Avstriya-Vengriyaga urushini eʼlon qilishga imkon beruvchi qaror qabul qilishni talab qildi, uning soʻzlariga koʻra, „Germaniya hukumatining vassali“ edi. 7-dekabrda 169 Qoʻshma qarori Kongress tomonidan deyarli bir ovozdan qabul qilindi; keyinchalik uni imzolashi bilan Prezident Gabsburg imperiyasiga qarshi urush eʼlon qildi.

1918-yil 17-oktabrda Vengriya Avstriya bilan ittifoqini  tugatdi va shu bilan Sen-Jermen va Trianon shartnomalarida qonuniy ravishda rasmiylashtirildi. Parij tinchlik konferentsiyasida amerikalik vakillar tomonidan imzolangan ikkala shartnoma imzolangan boʻlsa-da, Senat AQSh Millatlar Ligasida ishtirok etishni istamasligi sababli ularni ratifikatsiya qilishdan bosh tortdi.

Natijada, Qoʻshma Shtatlar va Avstriya hukumati yangi tashkil etilgan xalqaro tashkilot bilan bogʻliq boʻlmagan alohida tinchlik shartnomasini tuzish boʻyicha muzokaralar boshladi. 1921-yil 24-avgustda Vena shahrida shartnoma imzolandi, shundan soʻng uni Avstriya tomoni 8-oktabrda, AQSh Senati 18-oktabrda, Amerika prezidenti 21-oktabrda ratifikatsiya qildi. 1921-yil 8-noyabrda  Vena shahrida ratifikatsiya hujjatlari almashinuvi boʻlib oʻtdi, bu tinchlik shartnomasining kuchga kirishini tasdiqladi.

Shartnoma shartlari 
Shartnomaning 1-moddasida Avstriya hukumati AQSh hukumatiga Sen-Jermen shartnomasini imzolagan boshqa ittifoqdosh mamlakatlarga berilgan barcha huquqlar va imtiyozlarni beradi.

Shartnomaning 2-moddasida Sen-Jermen shartnomasining qaysi bandlari Qoʻshma Shtatlarga nisbatan qoʻllanilishi aniqlangan. 3-moddaga koʻra, ratifikatsiya hujjatlari almashinuvi nazarda tutilgan.

Effektlar 
Tinchlik shartnomasi Amerika-Avstriya munosabatlarining asoslarini Millatlar Ligasi tomonidan qattiq nazoratni chetlab oʻtdi. Natijada, AQSh birinchi Avstriya Respublikasi hukumatiga Sen-Jermen  shartnomasiga muvofiq harbiy yordam yukini yengillashtirishga qisman yordam berdi.

1924-yil 26-noyabrda Vashingtonda Avstriya va Vengriya hukumatlari tomonidan amerikaliklarga toʻlanadigan tovon miqdorini aniqlash uchun qoʻshma Amerika-Avstriya-Vengriya komissiyasi tashkil etildi.

Yana qarang 

 Birinchi jahon urushi
 Sent-Jermen shartnomasi (1919)
 Avstriya-Amerika munosabatlari

Manbalar 

 avgust 1921
siyosatda 1921-yil
 Avstriya xalqaro shartnomalari
 AQSh xalqaro shartnomalari
birinchi jahon urushi shartnomalari