MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Futbol bezoriligi

Futbol bezoriligi deb futbol ishqibozlari tomonidan yoki futbol matchlari natijalaridan norozilik tufayli kelib chiquvchi bezorilikka aytiladi. Bularga turli futbol jamoalarini dastaklovchi muxlislar orasidagi janjal va mushtlashuvlar, vandalizm va boshqa tur notinchliklar misol boʻlishi mumkin. Baʼzi mamlakatlarda (asosan Yevropada) futbol bezorilari oʻta oʻng yoki oʻta soʻl siyosiy firqalar bilan aloqadordirlar.

Futbol bezoriliklari jiddiy oqibatlarga, halokatlarga olib kelishi mumkin. Bezorilarni tinchlantirish uchun militsiya (politsiya) kuchlari, klublar uchun jarimalar va hk choralar koʻriladi.

Tarixi 
Sport bilan bogʻliq ommaviy bezoriliklar Oʻrta Asrlardan beri maʼlum. 1314-yili Angliya qiroli Edward II toʻs-toʻpolonlarga yoʻl qoʻymaslik uchun mahalliy toʻp tepish oʻyinini taqiqlagan. Zamonaviy futbol bezoriligining ilk koʻrinishi 1880-yillar Angliyasida sodir boʻlgan: match paytida jamoa muxlislar raqib jamoa ishqibozlari va hakamlarni haqoratlashgan.

Ikki jahon urushlari orasidagi vaqtda bironta jiddiy futbol bezoriligi kuzatilmagan. Biroq 1950-yillardan boshlab bu hodisalar avjiga olib ketdi.

Janubiy va Markaziy Amerika 
Futbol bezoriligi Argentina va Peruda keng tarqalgan (Braziliyada nisbatan kamroq). Bu mamlakatlarda futbol bezoriliklari tufayli yuzlab odamlar halok boʻlgan; bezorilar pichoq va oʻtochar qurollardan foydalanishadi.

1969-yili Salvador va Gonduras orasida «Futbol urushi» deb atalgan harbiy ziddiyat yuzaga keldi va u olti kun davom etdi. Bu urushga shu ikki mamlakat terma jamoalarining jahon chempionati saralash musobaqalaridagi matchlaridan soʻnggi muxlislar olishuvi sabab boʻlgandi.

Shimoliy Amerika 
Meksika va AQShda futbol bezoriligi noyob boʻlsa-da, yoʻq emas. 1998-yilda Meksika milliy futbol terma jamoasi muxlislari Olmoniya jamoasiga yutqazganida meksikalik bezorilar toʻpolon koʻtarishib, bir kishining oʻlimi va bir necha yaralanishlarga sabab boʻlishdi. Shuningdek, 2008-yili Amerika Qoʻshma Shtatlarida, Ohio shtatida Columbus Crew va West Ham United klublari matchida 100 dan ortiq futbol bezorilari oʻzaro mushtlashishdi.

Yevropa 
Yevropa mamlakatlarida futbol bezoriligi juda keng yoyilgan. Ayniqsa Buyuk Britaniya, Fransiya, Olmoniya, Turkiya va Rossiyada bezorilar yaxshi uyushgan holda harakat qilishadi.

Osiyo 
Osiyoda futbol bezoriligi kam uchraydigan holatdir, biroq Xitoy, Bangladesh, Isroil, Shimoliy Koreya va Siriyadagi bezoriliklar chogʻida oʻnlab odamlar halok boʻlishgan.

Oʻzbekistonda futbol bezoriligi katta miqyoslarda emas. Bezorilik odatda stadionlarning ayrim sektorlaridagi janjallar bilan cheklanadi (shuni aytish joizki, bunda militsiyaning hissasi katta). Biroq Toshkentda futbol bezorilari stadionlar tashqarisida toʻpolon qilishgani, jamoat transportiga jiddiy zarar yetkazishgan hollari maʼlum (masalan, 1969-yilgi Paxtakordagi toʻpolonlar).

Afrika 

Kongo Demokratik Respublikasi, Misr, Gʻana, Liviya, Mozambik va Zimbabve kabi oʻlkalarida futbol bezoriligining ogʻir hollari uchrab turadi.

Avstraliya 
Avstraliya klublari milliy belgilarga koʻra tuzilgani uchun avstraliyalik futbol bezorilari futbol bahona millatchilik ziddiyatlarini keltirib chiqarishadi.

Manbalar
Kompyuter dasturi

Kompyuter dasturi yoki qisqacha dasturdeb maʼlum bir vazifani bajarish uchun kompyuter tomonidan amalga oshirila oladigan buyruqlar tizimiga aytiladi.

Tarixi

Ada Lovelacening birinchi kompyuter dasturi 
Dunyoda eng birinchi kompyuter dasturi 1842-43-yillarda Ada Lovelace tomonidan Charles Babbage yaratgan analitik mashina uchun yozilgan boʻlib, bu matematikadagi Bernulli sonlarini hisolbashga moʻljallangan edi. Bu dastur faqat qoʻlda amalga oshirilishi (mexanik) mumkin edi, chunki oʻsha davrda hali bunday vazifani amalga oshira oladigan mashinalar yaratilmagan edi.
<>⅓{{unsigned|}}</>

Perfokartadagi eng birinchi dastur 
1936-yilda nemis olim Konrad Zuse oʻzining nomini olgan Z1 va Z2 hisoblash mashinalari uchun perfokartalardagi buyruqlar tizimidan iborat birinchi kompyuter dasturini yaratdi. Ushbu hisoblash mashinasi 4 ta asosiy matematik amallar va kvadrat ildiz chiqarish amalini binar qoldiqli sonlarda bajara olgan.
Bernoulli sonlari

Bernoulli sonlari Bn ratsional sonlar toʻplami boʻlib, matematikada koʻp uchraydi, masalan, trigonometrik, giperbolik va boshqa funksiyalarda hisoblash uchun koeffitsiyentlar sifatida, yoki Yevler-Maklaren formulasida, sonlar nazariyasida Riemann zeta funksiyasi bilan bogʻliq vaziyatlarda. Ushbu sonlarga bunday nom berishni Avraam de Muavr taklif qilgan.

Birinchi Bernoulli sonlari: , , , , , , , , , ,  va b.

 Qayerda

Yana q. 

 Bernulli
Mersin (viloyat)

Mersin.Turkiyada bır viloyat. Eski oti Ichel (Ich el) ekan.
Navoiy (krater)

Navoiy krateri - Merkuriy sayyorasidagi kraterlardan birining nomi. Koordinatlari — 59.0° shimoliy kenglik, 200° sharqiy uzunlik, diametri — 66 km. 
Krater Xalqaro Astronomiya Ittifoqi tomonidan oʻzbek shoiri Alisher Navoiy sharafiga shunday atalgan.

Havolalar 
 Second Group of Mercury Craters Named 

Alisher Navoiy sharafiga nomlangan joylar
George Washington

George Washington (talaffuzi: Jorj Vashington; 22-fevral, 1732 - 14-dekabr, 1799) Amerika Qoʻshma Shtatlarining birinchi prezidenti, Amerika Mustaqilligi Urushida Qitʼa Armiyasi bosh qoʻmondoni boʻlgan. Amerikadagi mustaqillik uchun urush paytida (1775-83) kolonistlar armiyasining bosh qoʻmondoni (bu armiya ingliz mustamlakachiligiga barham berib, uning jangovar harakatlari AK.III mustaqilligining eʼlon kilinishiga olib keldi). AQSH Konstitutsiyasini ishlab chiqish boʻyicha Konvent raisi (1787). V. Yevropa davlatlari oʻrtasidagi raqobatchilik munosabatlarida AQShning betarafligini saqlashga harakat qilgan. Nomzodini 3-marta prezidentlikka qoʻyishdan bosh tortgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Manbalar

Havolalar 

AQSh prezidentlari
Amerikalik siyosatchilar
Mushtum

Mushtum — Abdulla Qodiriy tomonidan tashkil etilgan hajv va kulgi jurnali. Jurnal 1923-yil 18-fevralidan beri chop etiladi. Toshkentda oyda 1 marta chiqadi. Mushtumning 1-soni 1923-yil 18-fevralda „Turkiston“ gazetasiga ilova (3 ming nusxada), 1924-yildan „Qizil Oʻzbekiston“ nashri sifatida chop etilgan.

Jurnalning 1-sonida uning tashkilotchilaridan Abdulla Qodiriyning „Mushtum taʼrifida“ degan bosh maqolasi berilgan. Mazkur maqolada Mushtumning yoʻnalishi belgilangan:

Mushtumga turli davrlarda ijod qilgan Gʻozi Yunus, Choʻlpon, Hoji Muin, Alijon Xoliqo’v, Rafiq Moʻmin, Gʻafur Gʻulom, Komil Aliyev, Abdulla Qahhor, Nosir Sayd, Gʻayratiy, Sobir Abdulla, Said Ahmad, Anvar Muqimov, Xudoyberdi Toʻxtaboyev, Anvar Obidjon va boshqa ijodkorlar oʻz asarlari bilan ishtirok etgan. Mushtumda chop etilgan koʻpgina hajviy asarlar adabiyotimizning bebaho durdonalariga aylangan. Masalan Gʻafur Gʻulomning „Shum bola“si, Abdulla Qahhor, Said Ahmadning eng sara hajviyalari, Erkin Vohidovning „Donishqishloq hangomalari“, Abdulla Oripovning „Jannatga yoʻl“ dramasi. Yuzlab tanqidiy maqolalar, felyetonlar jamiyatni turli illatlardan tozalashda Mushtumning asosiy quroli hisoblangan.

Jurnal oʻz faoliyatida turli ijodiy shakllardan, jumladan Nasriddin Afandi, Aldar Koʻsa kabi xalq ogʻzaki ijodidagi obrazlardan keng foydalanadi. Uning sahifalarida muhim voqealarga bagʻishlangan felyeton, pamflet, hajviya, oʻrtoqlik hazillari va boshqa tanqidiy materiallar yoritiladi.

Mushtum oʻz karikaturalari bilan ham mashhur. Uning birinchi rassomi Ishtvan Tullya boʻlgan, keyinchalik jurnalda turli yillarda T.Muhamedov, D. Sinitskiy, M. Vorobeynikov, N. Ibrohimov, A.Xoliqov, S. Subhonov, A. Qambarov, S.Salohiddinov, H.Sodiqov va boshqalar ishladi.

Mushtumga Gʻozi Yunus, Ziyo Said, Gʻ.Gʻafurov, Husayn Shams, J. Mahmudov, M. Muhamedov, Akmal Poʻlat, Z. Yoʻldoshev, Mirmuhsin, Ibrohim Rahim, N. Aminov, Maqsud Qoriyev va boshqalar muharrirlik qilgan.

1998-yil 28-avgustda jurnalning haftalik ilovasi — „Afandi“ gazetasi tashkil etilgan. Gazetada davrning dolzarb muammolari, tanqidiy maqolalar ham keng yoritiladi. Hozir Mushtumning bosh muharriri — Ashurali Joʻrayev (1996-yildan). Adadi 10000 (2003).

Jurnalning 100 yilligi 
„Mushtum“ jurnalining 100 yilligi 2023-yilning 19-may sanasida Oʻzbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universitetida oʻtkazildi.

Havolalar 
 www.mushtum.uz

Manbalar
Angels & Airwaves

Angels & Airwaves (shuningdek "AVA") Blink-182 va sobiq Box Car Racer guruhlari gitarachisi/xonandasi Tom DeLonge tomonidan tashkil etilgan amerikalik alternativ rok guruhdir. Guruh tarkibidagilar: David Kennedy (Over My Dead Body, Hazen Street va Box Car Racer), Atom Willard (Rocket From the Crypt va Offspring), Matt Wachter (30 Seconds to Mars), Ryan Sinn (The Distillers; guruhdan 2007-yili ketdi). Guruh shu kungacha ikki albom: We Don't Need to Whisper hamda I-Empirelarni tayyorlagan. Shuningdek ular 2008-yil 17-iyunida Start the Machine nomli hujjatli film chiqarishdi, I-Empire nomli film suratga olishni rejalashtirishgan.

Guruh nomi inglizchadan "Farishtalar va havo toʻlqinlari" deb oʻgiriladi.

Diskografiya

Studiyaviy albomlar 
 We Don't Need to Whisper (Shivirlashga hojat yoʻq) - 2006
 I-Empire (I-Imperiya) - 2007
 Love (Sevgi) - 2010
 Love: Part Two - 2011
 The Dream Walker - 2014

DVD 
 Start the Machine (Mashinani oʻt oldiring) - hujjatli film, 2008
 I-Empire - toʻliq metrajli film, 2008

Singllar 
 The Adventure (Sarguzasht) - 2006
 It Hurts (Ogʻritar) - 2006
 Do It for Me Now (Buni men uchun qil hoziroq) - 2006
 The War (Urush) - 2006
 Everything's Magic (Hamma narsa sehrli) - 2007
 Secret Crowds (Sirli olomon) - 2008
 Breathe (Nafas) - 2008
 Hallucinations - 2009
 Epic Holiday - 2010
 Anxiety - 2011
 Surrender - 2011
 Paralyzed - 2014
 The Wolfpack - 2014
 Tunnels - 2015
 Artillery - 2016
 Chasing Shadows - 2016
 Rebel Girl - 2019
 Kiss & Tell - 2019
 All That's Left Is Love - 2020
 Paper Thin - 2020
Celtic Woman

Celtic Woman (oʻzbek. "Kelt ayoli") besh irlandiyalik ayol qoʻshiqchilardan iborat musiqiy guruh. Guruh repertuari anʼanaviy kelt qoʻshiqlaridan zamonaviy qoʻshiqlarni oʻz ichiga oladi.

Diskografiya 
{|class="wikitable"
!Nomi
!Chiqarilgan sanasi
!Media formati
|-
| "Celtic Woman"
| 1-mart, 2005
| CD va DVD
|-
| "Celtic Woman: A Christmas Celebration" ("Rojdestvo bayrami")
| 3-oktabr, 2006
| CD va DVD
|-
| "Celtic Woman: A New Journey" ("Yangi safar")
| 30-yanvar, 2007
| CD va DVD
|-
| "Celtic Woman: The Greatest Journey" ("Buyuk safar")
| 28-oktabr, 2008
| CD va DVD
|-
| "Celtic Woman: Songs from the Heart" ("Yurakdan qoʻshiqlar")
| 26-yanvar, 2010
| CD va DVD
|}

Havolalar 
Rasmiy saytlari
 CelticWoman.com
 

Joriy tarkib
 Lynn Hilary 
 Máiréad Nesbitt

Sobiq tarkib
 Órla Fallon 
 Méav Ní Mhaolchatha
 Deirdre Shannon
 Hayley Westenra
Musiqiy albom

Musiqiy albom deb standart formatda chiqarilgan musiqiy asarlar toʻplamiga aytiladi. „Albom“ atamasidan foydalanishga birga sotilayotgan bir necha gramplastinkalarning albomsimon muqovaga solinishi turtki boʻlgan.

Turlari

Hajmiga koʻra 
 LP () yoki standart albom — bitta 12 dyuymlik plastinka yoki kompakt-diskda chiqarilgan albom; 30-80 daqiqa davomiylikdagi musiqa yoziladi.
 EP () yoki mini-albom — LPdan kichik, lekin singldan kattaroq albom.
 Boks-set () — bir necha LPlardan iborat toʻplam.

Tarkibiga koʻra 
 Studiyaviy albom — ovoz yozish studiyasida yozilgan albom.
 Jonli albom — jonli ijro (konsertlar) paytida yozib olingan albom.
 Terma — bir yoki bir necha ijrochining asarlari yigʻilgan albom.

Boshqa turlari 
 Butleg — norasmiy albom. Yashirin, odatda noqonuniy yoʻl bilan chiqariladi.
 Demo — ijrochining asarlarini namoyish etish va baholash maqsadida chiqarilgan sinov albomi.
 Konseptual albom — tarkibidagi asarlari maʼlum bir gʻoya (konsepsiya) atrofida birlashgan albom.
 Saundtrek yoki ovoz yoʻlakchasi — filmda ishlatilgan musiqiy asarlar toʻplami.

Manbalar
Samoviy sarguzashtlar qismlari roʻyxati

"Samoviy sarguzashtlar" teleseriali qismlari roʻyxati berilgan.

1-mavsum: 1996

2-mavsum: 1996-1997 

Teleseriallar
Ogün Sanlısoy

Ogün Sanlısoy - turkiyalik rok musiqachisidir. Turk ogʻir metal qoʻshiqchilari orasida birinchilardandir.

Albomlari
Trail Blazer -with Mezarkabul- (1992)
Korkma (1999)
O Gün (2004)
Üç (2006)
Korkma 07 (2007)

Yashayotgan insonlar
DST

Yozgi vaqt yilning yoz oylarida tegishli mintaqaviy vaqt doirasida maʼlum bir miqdorda (odatda 1 soatga) soat vaqtining oldinga surilishidir.

Yozgi vaqtdan maqsad kechqurun sarflanadigan elektr energiyasini tejash hisoblanadi. Sababi aholining elektr energiyaga talabi ertalabgiga nisbatan kechqurun koʻproq boʻladi.

Havolalar 
 Yozgi vaqt amalda boʻlgan va boʻlmagan davlatlar roʻyxati
 http://wwp.greenwichmeantime.com/ (inglizcha)

Vaqt mintaqalari
Dexter (teleserial)

Dexter — Amerika televizion seriali. Yaratuvchisi James Manos Jr. boʻlib.  Showtime telekanalida namoyish etilgan.

Manbalar

Havolalar 
 

AQSh teleseriallari
Showtime dasturlari
Ingliz tilidagi televizion shoular
2000-yillar teleseriallari
2010-yillar teleseriallari
Tadbirkorlik

Tadbirkorlik yoki biznes ( – „bandlik“), deb har qanday qonuniy tijorat faoliyatiga aytiladi. Tadbirkorlik bilan shugʻullanuvchi shaxs tadbirkor, deyiladi. Xususiy tadbirkorlik kapitalistik iqtisodiyot negizidir. Sotsialistik iqtisodiyotlarda tadbirkorlik bilan hukumat, jamiyat yoki ishchilar kasaba uyushmalari shugʻullanadi.

Tadbirkorlik xoʻjalik yuritish koʻlamiga qarab, yirik, oʻrta va kichik turlarga boʻlinadi. Yirik tadbirkorlik ishlab chiqarishda 500 dan ortiq kishi band boʻlgan, oʻrta tadbirkorlik esa 20–500 kishi band boʻlgan korxona (firma) lar, kichik tadbirkorlik 10–20 va undan kam kishi ishlaydigan korxonalarni qamraydi. Yirik va oʻrta tadbirkorlikka, asosan, yirik ishlab-chiqarish, koʻp sonli tovarlar chiqaradigan, mexanizatsiyalashgan hamda avtomatlashgan sohalar kiradi. Kichik tadbirkorlik qishloq xoʻjaligi, aholiga xizmat koʻrsatish sohalarida keng tarqalgan. Kichik tadbirkorlik sharoitga tez moslasha olishi bilan boshqalaridan farqlanadi va shu bois u keng tarqalgan.

Manbalar

Havolalar 
 Tadbirkorlik rivojiga keng yoʻl Uza.uz
 Tadbirkorlik: imtiyozlar va imkoniyatlar Gov.uz
Chex tili

Chex tili hind-yevropa tillari oilasiga kiruvchi gʻarbiy slavyan tili boʻlib, slovak, polyak va qisman serb tillariga yaqin til hisoblanadi. Chex tili taxminan X oxirlarida yuzaga kelgan. Birinchi chex tilidagi tarixiy yozuvlar esa, XII ga borib taqaladi.

Chex tili — hindevropa tillari oilasidagi slavyan guruhining sharqiy slavyan guruhchasiga mansub tillardan biri, Chexiya Respublikasining rasmiy tili. Asosan, Chexiyada (8,5 mln. kishi), shuningdek, Slovakiya, AQSH, Kanada, Germaniya va boshqa mamlakatlarda tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 10 mln. kishidan ortiq (oʻtgan asrning 90-yillari urtalari).

Chex tili 4 lahjaga bulinadi: 1) asl chex (markazi Praga bulgan urta chex, jan.gʻarbiy, shim.sharqiy shevalar); 2) ganak (ganats); 3) lyash (silez); 4) moravslovak. Fonetik xususiyatlari: suz maʼnolari va shakllarini farklashga xizmat qiladigan choʻziq va qisqa unlilarning mavjudligi, qattiqlik va yumshoklik buyicha moye keluvchi 3 juft undoshning borligi va boshqa Morfologik xususiyatlari: otlar turlanishi va feʼllar tuslanishining xilmaxil turlari, 3 ta jins kategoriyasi, 2 xil son kategoriyasining mavjudligi, sodda utgan zamon shaklining yukligi va boshqa

Adabiy Chex tili urta chex shevalari asosida shakllangan. Dastlabki yozma yodgorligi 13a:ga mansub. 15—16-asrlarda adabiy til barqarorlashgan, lekin 1620-yildan 18-asr oxirigacha Chexiya Gabsburglar sulolasi qoʻl ostida bulib, rasmiy til nemis tili boʻlganligidan Chex tili rivojlanmay qolgan. 18-asr oxiri — 19-asr boshida Chex tili 16—17-asrlar adabiyoti asosida qayta tugʻiladi. Yozuvi lotin grafikasiga asoslangan.

Manbalar 

Chex tili
Chexiya davlat madhiyasi

Chexiya Davlat madhiyasi — «Kde domov můj?» («Mening vatanim qayer?»). Rasman 1990-yil Chexoslovakiya tarkibidagi federativ Chexiya sotsialistik respublikasi madxiyasi, 1993-yildan boshlab esa Chexiya davlat madxiyasi hisoblanadi. 

Matni 1834-yilda Josef Kajetán Tyl (Yozef Kayetan Tyl) ning «Fidlovačka aneb žádný hněv a žádná rvačka» nomli teatr asaridan olingan. Bastakor - František Škroup (Frantishek Shkroub).

Kde domov můj? - Mening vatanim qayer? 

Kde domov můj,
kde domov můj?
Voda hučí po lučinách,
bory šumí po skalinách,
v sadě skví se jara květ,
zemský ráj to na pohled!
A to je ta krásná země,
země česká, domov můj,
země česká, domov můj! 

Kde domov můj,
kde domov můj?
V kraji znáš-li Bohu milém,
duše útlé v těle čilém,
mysl jasnou, vznik a zdar,
a tu sílu vzdoru zmar?
To je Čechů slavné plémě,
mezi Čechy domov můj,
mezi Čechy domov můj!

Havolalar 

 Kde domov můj?  - orkestr (MP3, 247 KB)
 Chexiya davlat ramzlari haqidagi qonun (č. 3/1993 Sb.) - (PDF, Yozef Kayetan Tyl (Josef Kajetán Tyl) ning haqiqiy qo'lyozmasi va madhiya notalari bilan)

Davlat madhiyalari
Oy (vaqt birligi)

Oy — kalendarlarda foydalaniladigan vaqt oʻlchov birligi hisoblanib, u Oy tabiiy yoʻldoshining Yer sayyorasi atrofida aylanish davriga teng. Bir yil — Grigoriy taqvimida 12 oydan iborat.

Oy (vaqt) — Oyning Yer atrofida bir marta aylanishi davriga yaqin vaqt oraligʻi; oʻlchov birligi. Quyidagi turlari farq qilinadi: 1) sinodik O. — Oyning ketma-ket kelgan ikki bir xil fazasi orasidagi (O. kalendariga asos qilib olingan) vaqt, 29 kun 12 soat 44 min. 2,28 sek.; 2) siderik O. — Oyning yulduzlarga nisbatan ikki ketma-ket kelgan bir xil vaziyati ora-sida oʻtgan vaqt, 27 kun 7 soat 43 min. 11,51 sek.; 3) tropik O. — Oyning bir xil astronomik uzunlamalardan utishi orasida oʻtgan vaqt, 27 kun 7 soat 43 min. 4,68 sek.; 4) anomalistik O. — Oyning perigeydan ikki marta ketma-ket oʻtishi orasidagi vaqt, 27 kun 13 soat 18 min 33,16 sek; 5) ajdar O. — Oyning koʻtarilish tugunidan ikki marta ketma-ket oʻtishi orasidagi vaqt, 27 kun 5 soat 5 min. 35,81 sek. Grigoriy kalendarika bir yil 12 oyga boʻlinadi; bunda O.lar 28 (29), 30, 31 kundan iborat boʻladi. Quyosh kalendaridagi (qarang Kalendar) kalendar O. Oy fazalariga bogʻliq boʻlmaydi. Kalendar O. uzunligi ham 28—31 kunga teng boʻladi.

Grigoriy taqvimidagi oylar: 

 Yanvar — 31 kun
 Fevral — 28 yoki 29 kun, Kabisa yili boʻyicha
 Mart — 31 kun
 Aprel — 30 kun
 May — 31 kun
 Iyun — 30 kun
 Iyul — 31 kun
 Avgust — 31 kun
 Sentabr — 30 kun
 Oktabr — 31 kun
 Noyabr — 30 kun
 Dekabr — 31 kun

Shuningdek, qarang: 

 Vaqt o'lchov birliklari

Vaqt oʻlchov birliklari

Manbalar
Vaqt oʻlchov birliklari

Vaqt oʻlchov birliklari — Yerning oʻz oʻqi atrofida aylanishi, Quyosh atrofida aylanishi va shuningdek, Oyning Yer atrofida aylanishlariga asoslangan.

Vaqt oʻlchov birliklari - vaqtni belgilashda qoʻllaniladigan birliklar — asr, yil, oy, kecha-kunduz (sutka), soat, daqiqa, sekund (lahza), shuningdek vaqtning 12 yillik davr — muchal yil hisobi; 60 yillik davr va b. oʻlchov birliklari (yana q. Shamsiya. Qamariya, Hijriy yil hisobi).

Vaqt oʻlchov birliklari quyidagilar: 
 Soniya
 Sekund
 Daqiqa
 Soat
 Sutka
 Hafta
 Oy
 Yil
 Asr
 Ming yillik

Havolalar 
 Astronomik vaqt (inglizcha)
 http://wwp.greenwichmeantime.com/

Manbalar 

Vaqt oʻlchov birliklari
Soniya

Soniya, Sekund (belgilanishi: s) — SI xalqaro birliklar sistemasining oʻlchov birliklaridan biri hisoblanib, vaqtni oʻlchaydi.

Sekund, sekunda (lot. secunda divisio — ikkinchi boʻlish) — 1) vaqt oʻlchov birligi. s, sek bilan belgilanadi. S. oʻrtacha Quyosh sutkasining 1/86400 qismiga teng: 1 sek = 1/60 min = soat. 20-asr 30 yillarida kvars soati yordamida Yerning oʻz oʻqi atrofida notekis harakatlanishi isbotlandi. Shu asosda, Xalqaro astronomiya kengashining tavsiyasiga koʻra, 1960-yil oktyabr oyida Parijda boʻlib oʻtgan 11 Xalqaro oʻlchov va ogʻirlik bosh konferensiyasi vaqtning asosiy oʻlchov birligi — efemerid S.ning yangi taʼrifini qabul qildi. Unga koʻra, S oʻlchovi qilib 1900tropik yil (qarang Yil) ning 0yanvar, efemerid vaqt bilan soat 12 dagi 1/31556925,9747 qismi qabul qilindi. Molekulyar va atom soatlari paydo boʻlishi bilan 1967-yil 13Xalqaro oʻlchov va ogʻirlik bosh konferensiyasida atom S.ining davomliligi qilib, tashqi maydonning toʻlqinlanishi nol boʻlganda yagona barqaror izotop seziy l33Cs atomlarining maʼlum energetik satxlar orasida oʻtishiga mos nurlanishining 9192631770,0 davri olindi (verguldan keyingi nol bu sonning kelgusida oʻzgarmasligini biddiradi); 2) yassi burchak oʻlchov birligi (qarang Gradus). 60~2 gradusga yoki 60~’ minutga teng, 1 S. (") bilan belgilanadi.

Bir soniyada nima roʻy berishi mumkin? 

 Yorugʻlik nuri vakuumda 299 792 458 metr mafosani bosib oʻtadi (Qarang:Yorug'lik tezligi)
 Yer Quyosh orbitasi boʻyicha 29 785,9 metrga teng yoʻl bosadi (Qarang:Yer)
 Kvarst soatlari kristallari 32 768 marta tebranadi
 1 soniya 1900-yilgi Yerning Quyosh atrofida aylanish vaqtining 1 / 31 556 925,9747 qismiga taqriban tengdir
 Atom massasi 133 ga teng seziyning, oʻtishi mos keladigan ikkita maʼlum atomlar orasida, 9 192 631 770 ga teng davrda nurlanish hosil boʻladi

Shuningdek, qarang: 

 SI Xalqaro birliklar sistemasi
 Vaqt o'lchov birliklari

Manbalar 

Fizika
Vaqt oʻlchov birliklari
SI asosiy birliklar
Olmazor (metro bekati)

"Olmazor" metro bekati Toshkent metropoliteni bekatlaridan biridir. Olmazor bekati Choshtepa va Chilonzor bekatlari oraligʻida joylashgan. Bekat 1977-yilning 6-noyabrida Chilonzor yo`lining birinchi uchastkasi tarkibi sifatida ishga tushirilgan. Ichki devorlariga granit, marmardan foydalanilgan. Pannolardan birida Sobir Rahimov gorelyefi bor.

Manbalar
Uzunlik

Uzunlik — asosiy fizik kattaliklardan biri.

Uzunlik —chiziqlarning sonli xarakteristikasi. Kesma uzunligi uning uchlari orasidagi masofaga teng. Siniq chiziq uzunligi uni tashkil qiluvchi kesmalar uzunliklari yigʻindisiga teng. Regulyar chiziq uzunligi unga ichki chizilgan siniq chiziqlar uzunliklari yuqori chegarasiga teng. Regulyar chiziq uzunligi chekli son boʻladi. 

Uzunlik so'zi predmet o'lchamlarini (uzinligi, eni, baladligi,chuqurligi) anglatib, eng yaqin va eng uzoq nuqtalar orasidagi masofa (kuzatuvchiga nisbatan), ya'ni fazodagi ikki nuqta orasidagi masofadir (trayektoriya, yo'l, to'lqin uzunligi va boshq.).

Xususiyatlari

Belgilanishi: uzunlikning holatlariga bog'liq xolda har xir bo'lishi munkin (s, l, d, h, a, b, c...)
Asosiy o'lchov birligi: metr, (m)
Boshqa birliklari: kilometr (km), detsimetr (dm), santimetr (sm), millimetr (mm), mikrometr (μm), angstrem
Astronomiyadagi birliklari: astronomik birlik (a.birl.), Yorug'lik yili (1 yor. yili)
Ingliz-amerika birliklari: dyuym, fut, mil, dengiz mili
Tarixiy birliklari: lokot, versta va boshq.
O'lchov asbob uskunalari: chizg'ich, tasma, Mikrometr (asbob), Shtangenasbob va boshq.

SI
Fizika

ar:نظام دولي للوحدات
bn:এস্‌আই একক
br:Sistem etrevroadel unanennoù ar fizik
cu:Междѹнародьнъ мѣръ сѷстима
eo:Sistemo Internacia de Unuoj
fa:سیستم استاندارد بین‌المللی واحدها
gd:Système international d'unités
id:Sistem Internasional Satuan
jv:Petungan Internasional
ku:Sîstema Navneteweyî ya Yekînan
lt:SI
mk:SI систем на мерки
nl:Système International
oc:Sistèma internacionau d'unitats
ro:Sistemul internaţional de unităţi
sr:СИ
su:SI
sv:SI
th:หน่วยเอสไอ
tl:Sistemang pandaigdig ng mga yunit
tr:M.K.S.
uk:Міжнародна система СІ
vec:SI
4chan

4chan inglizcha imageboardlardan tarkib topgan saytdir. Yaponcha Futaba Channel degan saytg asoslanib yaratilgan. 2003-yili 1-oktabrda ishga tushirilgan bu sayt avvalboshda asosan anime va mangaga oid bahslashuvlar uchun moʻljallangan edi. Hozirda esa saytning mashhurligi keskin koʻtarilib (bir vaqtning oʻzida 20 mingdan ortiq odam kiradi), muloqot mavzulari turli-tuman boʻlib ketgan. Saytda roʻyxatdan oʻtish talab etilmaydi, xabarlar anonimlarcha yoziladi.

Tarixi 
4chan Nyu-Yorklik "moot" (mut) laqabli 15-yashar talaba tomonidan 2003-yil oktabrida ishga tushirilgan. Mootning asl ismi noaniq, baʼzi manbalarda Christopher Poole (Kristofer Pul), deb koʻrsatiladi.

Tuzilishi 
4chan 35 ta imageboard (tasvir taxtasi), 19 ta textboard (matn taxtasi), bitta oekaki va bitta flash taxtalaridan iborat. Har bir taxtaning qisqa nomi bor, masalan /a/ — anime, /mu/ — musiqa uchun va hk. Ulardan eng mashhuri /b/ (random; tasodifiy, aralash-quralash) taxtasidir. Qatʼiy qoidalardan xoli /b/ taxtasida koʻplab internet-memlar tugʻilgan.

Manbalar

Havolalar 
 4chan
 4chan arxivi