MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Yashil Gumbaz

Yashil Gumbaz (; ) – islom paygʻambari Muhammad va ilk Rashidun xalifalari Abu Bakr () va Umar () qabrlari ustiga qurilgan yashil gumbaz. Gumbaz hozirgi Saudiya Arabistoni Madina shahridagi Al-Masjid an-Nabaviyning (Paygʻambar masjidi) janubi-sharqiy burchagida joylashgan. Har yili millionlab odamlar bu yerga tashrif buyurishadi, chunki hajdan keyin yoki undan oldin masjidga tashrif buyurish anʼanaga aylangan.

Qurilish 1279-yilga toʻgʻri keladi. Qabr ustiga boʻyalmagan yogʻoch gumbaz qurilgan. Keyinchalik u 15-asr oxirida ikki marta va 1817-yilda bir marta turli xil ranglarda (koʻk va kumush) qayta qurilgan va boʻyalgan. Gumbaz birinchi marta 1837-yilda yashil rangga boʻyalgan va shuning uchun „Yashil gumbaz“ nomi bilan mashhur boʻlgan.

Tarixi 

Milodiy 1279-yilda (hijriy 678-yilda), Mamluk sultoni Al-Mansur Qalavun davrida qurilgan asl inshoot yogʻochdan yasalgan. Keyingi restavratsiyalarda oq va koʻk rangga boʻyalgan. 1481-yilda masjidda sodir boʻlgan jiddiy yongʻindan soʻng, masjid va gumbaz yonib ketgan va kelajakda gumbazning qulashiga yoʻl qoʻymaslik uchun Sulton Qaytbay tomonidan qayta tiklash loyihasi boshlangan. Yogʻoch poydevorning katta qismi gʻisht konstruktsiyasiga almashtirilgan va yangi yogʻoch gumbazni yopish uchun qoʻrgʻoshin plitalari ishlatilgan. Bino, jumladan, Paygʻambar maqbarasi Qayitbay homiyligida keng qamrovli taʼmirlandi. Hozirgi gumbaz 1818-yilda Usmonli sultoni Mahmud II tomonidan qoʻshilgan. Gumbaz ilk marta 1837-yilda yashil rangga boʻyalgan.

Muhammad maqbarasi va ilk xalifalar 

Muhammadning qabri hijrat davrida uning va uning ayoli Oishaning uyi boʻlgan hududda joylashgan. Uning hayoti davomida bu joy masjidga tutash edi. Birinchi va ikkinchi roshidun xalifalari Abu Bakr va Umar Muhammadning yoniga dafn etilgan. Oisha Umarga Abu Bakrning yonidan joy bergan. Masjid Umaviylar xalifasi al-Volid ibn Abdulmalik davrida kengaytirilib, ularning qabrlarini ham qamrab olgan. Qabrlarning oʻzini koʻrib boʻlmaydi, chunki hudud oltin toʻr va qora pardalar bilan oʻralgan.

Qabrlar va Oyshaning uyining qoldiqlari xalifa Umar ibn Abdulaziz tomonidan qurilgan, eshik va derazasiz 5 qirrali devor bilan oʻralgan. Mamluk Sulton Qaytbay 1481-yilda rekonstruksiya qilganidan beri bu hududga kirish imkonsiz edi. Bir necha asrlar oʻtib qurilgan va hozirda ommaga ochiq boʻlgan panjaralar orqali faqat yashil mato bilan oʻralgan tashqi janubiy devorni koʻrish mumkin.

Panorama

Galereya

Yana qarang 

 Bayt al-Mavlid, Muhammad tugʻilgan deb hisoblangan uy
 Jahon dinlari asoschilarining dafn etilgan joylari

Manbalar 

Madinadagi masjidlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Al-Masjid an-Nabaviy
Islomiy binolar va inshootlar
Gumbazli masjidlar
Al-Juma masjidi

Al-Juma masjidi () – Saudiya Arabistonining Hijozi mintaqasidagi Madina shahridagi masjid. Masjid Bani Salim (), Masjid Al-Vadiy (), Masjid Al-Qubayb () va Masjid ʻAtika () nomi bilan ham tanilgan. Mahalliy aholi tomonidan aytilishicha, Islom paygʻambari Muhammad va uning sahobalari Makkadan Madinaga hijrat qilganlarida birinchi marta juma namozini oʻqigan.

Manzili 
Masjid Vadi Ronuna yaqinida, Quba masjididan  shimolda va Al-Masjid an-Nabaviydan  janubda joylashgan .

Tarixi 
Makkadan Madinaga hijrat paytida, hijriy taqvimning 1-yili rabiulavval oyining 12-dushanba kuni Muhammad va boshqa muhojirlar (Makkadan Madinaga koʻchib kelganlar) Qubada toʻrt kunga toʻxtadilar. Juma kuni ertalab Madinaga yoʻlni davom ettirdilar va Ronuna Vadi hududida toʻxtadi va juma namozini ado etishdi. Bu hudud bugun Juma deb ataladi.

Fond 
Masjid bir necha marta buzib tashlangan va qayta tiklangan. Taʼmirlashdan oldin masjidda uzunligi , kengligi  va balandligi o  boʻlgan qizil gʻishtli gumbaz bor edi. Uzunligi  va kengligi  boʻlgan hovli sharqiy qismga biriktirilgan edi. 1988-yilda qirol Fahd ibn Abdulaziz boshchiligidagi Saudiya Arabistoni hukumatining Avqof vazirligi tomonidan taʼmirlanishi eski qismni buzish va imom va muazzin uchun xonalar, kutubxona, Tahfiz ul-Qur’on madrasasi, ayollar namozxonasi va hammomlarni qurish ishlari olib borildi. 1991-yilda masjid 650 ziyoratchiga moʻljallangan.

Taʼmirlash vaqtlari 

 Ikkinchi taʼmirlashni Umaviylar xalifasi Umar II olib bordi.
 Uchinchi taʼmirlash Abbosiylar xalifaligi davrida 734–748-yillar oraligʻida amalga oshirilgan.
 Toʻrtinchi taʼmirlash 14-asrda Shamsuddin Qavon tomonidan amalga oshirilgan.
 Usmonlilar hukmronligi davrida taʼmirlash ishlariga Sulton Boyazid rahbarlik qilgan.
 19-asr oʻrtalarida taʼmirlash ishlariga Sayyid Hasan Ash-Sharbatli boshchilik qilgan.

Yana qarang 

 Islomdagi eng muqaddas joylar
 Masjidlar roʻyxati
 Masjidlar roʻyxati
 Saudiya Arabistonidagi masjidlar roʻyxati
 Madinadagi masjidlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

Madinadagi masjidlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
7-asr masjidlari
622-yilda qurib bitkazilgan masjidlar
Magu

Magu shahri Sharqiy Afrikada joylashgan Tanzaniya davlatining Mvanza mintaqasida joylashgan shaharlardan biri. Mvanza viloyatida yettita tuman boʻlib, Magu tumanining maʼmuriyati ham shu yerda joylashgan. Magudan Mvanza shahrigacha boʻlgan masofa 60 kilometr atrofida. 2012-yilgi milliy aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Magu aholisi (Suahili tilida Magu Mjini shaklida) 23,822 kishini tashkil etgan.

Mvanzadan Keniya chegarasigacha borish uchun T4 asfaltlangan magistral yoʻl yotqizilgan va bu magistral yoʻl Magu shahridan oʻtadi.

Manbalar 

Tanzaniya tumanlari
Cessières-Suzy

Cessières-Suzy () – Fransiya shimolining Aisne departamentidagi kommuna. Munitsipalitet 2019-yil 1-yanvarda sobiq Cessières va Suzy kommunalarining qoʻshilishi natijasida tashkil etilgan.

Manbalar

Yana qarang 
 Communes of the Aisne department
Misungwi

Misungvi ( Missungvi yoki Isungvi) – Tanzaniyaning Mvanza viloyatidagi, Misungvi tumanidagi okrug . Bu okrug Mvanzadan Shinyangagacha boʻlgan magistral yoʻlda joylashgan eng katta shahar. Tanzaniya Milliy Statistika Byurosining hisobotiga koʻra, ushbu okrugda 2012-yilda 30 728 kishi istiqomat qilgan boʻlsa, 2016-yilga kelib esa aholi sonida oʻsish kuzatilib, 34 612 kishini tashkil qilgan : 180 .

Qishloqlari 
Hududda 39 ta qishloq mavjud.
 
 Misungvi „C“
 Misungvi „D“
 Kanisani
 Bariadi
 Majengo
 Masave „A“
 Masave „B“
 Masave „C“
 Bukwaya
 Muungano.
 Mbela „A“
 Mbela „B“
 Mbela „C“
 Mbela „D“
 Misri
 Sekondari
 Misungwi „A“.
 Misungwi „B“
 Mitindo „A“
 Mitindo „B“
 Polisi
 Iteja.
 Lumbaga.
 Kabila
 Bugunga.
 Mitindo „A“
 Mitindo „B“
 Mvamanga.
 Bugando.
 Machimbo.
 Misheni.
 Bukvaya.
 Mvambola.
 Mitindo.
 Mvamanyili.
 Itale.
 Mvankali.
 Ngʻvambola 'B'
 Ngʻvanghalanga

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Tanzaniya viloyatlarining tumanlari
Villeneuve-sur-Aisne

Villeneuve-sur-Aisne () – Fransiya shimolining Hauts-de-Franceda joylashgan Aisne departamentidagi kommuna. Munitsipalitet 2019-yil 1-yanvarda Guignicourt va Menneville kommunalarining birlashishi natijasida hosil boʻlgan.

Manbalar

Yana qarang 
 Communes of the Aisne department
Kırka (Seyitgazi)

Kırka - Turkiya Eskişehir viloyati Seyitgazi shaharchasi. Uning aholisi 3039 kishi (2022) .2013-yilda qayta tashkil etilgan.Unga qadar u shahar (belde) edi.

Geografiyasi 
Kırka Markaziy G'arbiy Anatoliya o'rmonlarida D.665 davlat yo'li bo'ylab joylashgan. Çatıörem baravari suv havzasi shaharning sharq tomonida joylashgan.Seyitgezlidan  

(20 mil)va Eskişehirdan  mil) masofada joylashgan.

Tarixi 
Kırka atrofida Frigiya vayronliklari bor. Ammo Kırka 1634- yilda O'smon imperiyasi davrida tashkil etilgan. Aslida bu Turkman nomadlarining o'tlar joyida vaqtincha joylashgan joy edi. Ammo bu ko'chma odamlardan ba'zilari qaror chiqarishdi. An'analarga ko'ra, Kırka asoschilari qirq lord bo'lgan, shuning uchun u Kırka ("qirq lordlar" turkcha kırk ağa) deb nomlangan. Kırka bu hududning bozor markazi sifatida gullab-yashnadi. 1972 yilda u shaharchaga aylangan.

Iqtisodiyoti 
Shaharning asosiy daromadlari maydachilik sanoati hisoblanadi.  Dunyodagi yirik boron ishlab chiqaruvchisi bo'lib, eng muhim rudalardan biri Kırka shahridan 4 kilometr (2.5 mil) g'arbda joylashgan. 1984-yilda Bor mahsulotlari fabrikasi ochilgandan so'ng, bor shahar iqtisodiyotida katta rol o'ynashni boshladi. Qishloq xo'jaligi va chorvachilik boshqa iqtisodiy faoliyatlardan biridir.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Aspiduxtar

— Oʻzbekistonning Qashqadaryo viloyati Kitob tumanidagi qishloq.

Manbalar
Ivan Bulatović

Ivan Bulatović (; 1996-yil 16-fevral) – Chernogoriyalik futbolchi, Oʻzbekiston Superligasi ishtirokchisi, Toshkentning „Lokomotiv“ jamoasida hujumchi pozitsiyasida oʻynaydi.

Futbolchilik faoliyati 
2024-yil 6- ynavarda Toshkentning „Lokomotiv“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

Manbalar

Havolalar 

 Ivan Bulatović Transfermarkt saytida
 Ivan Bulatović OʻzPFL saytida
 

1996-yilda tugʻilganlar
16-fevralda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Chernogoriyalik erkak futbolchilari
Futboldagi erkak hujumchilar
Lokomotiv Toshkent futbol klubi futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Langergans hujayralari

Langergans hujayralari (intraepidermal makrofaglar) epiteliy toʻqimalarida joylashgan dendritik hujayralarning kichik turi boʻlib, ularni 1868-yilda Pol Langergans kash etgan va uning nomi bilan atalgan.

Langergans hujayralari suyak iligidan kelib chiqadi. Ular asosan epidermisning bazal va tikanli qatlamida joylashgan boʻlib, u yerda antigenlarga toʻsqinlik qiladi, ularni qayta ishlaydi, limfa tugunlariga olib boradi, ularni limfotsitlarga beradi va shu tariqa immunitetning rivojlanishiga sabab boʻladi.

Ularda langerinni oʻz ichida saqlaydigan tennis raketkasi shaklidagi rivojlangan organellalar va maxsus membrana granulalari mavjud.

Adabiyotlar 

 „Epidermal Langerhans hujayralari“, Gerold Shuler; inglizchada. til Epidermal Langergans hujayralari (aniqlanmagan) . – Boka Raton: CRC Press, 1991. – ISBN 0-8493-5646-6 .
 „Insonning shaxsiy gistologiyasi“, V. L. Bikov, 2013-yil.

Havolalar 

 Langerhans hujayralari: immunitetning paydo boʻlishidagi roli Arxivnaya kopiya
Immunologiya
Rezina oʻrdak metodi

Dasturiy ta'minot muhandisligida, rezina o'rdak metodi (ingl. rubberducking) - bu og'zaki yoki yozma tilda muammoni qayta ifodalash orqali koddagi muammoni tuzatish usuli. Ushbu atama "Pragmatik dasturchi" kitobidagi hikoyadan olingan bo'lib, unda dasturchi rezina o'rdakni olib, undan koddagi har bir satrni izohlab berishni so'raydi.

Yondashuv 
Ko'pgina dasturchilar muammoni boshqalarga, ehtimol, hatto dasturlash haqida tarjibasi yo'q shaxslarga tushuntirishgan va keyin muammoni tushuntirish jarayonida yechimiga duch kelishgan. Kodning nima qilishi kerakligini tasvirlab, uning aslida nima qilayotganini kuzatishda, bu ikkalasi o'rtasidagi har qanday xatoliklar ko'rinadi. Ushbu jarayonda jonsiz o'yinchoqdan foydalangan holda dasturchi boshqa hech kimni aralashtirmasdan va tinglovchilarsiz, o'z-o'zilariga gapirib berish orqali yaxshiroq natijalarga erishganlar. Ushbu yondashuv kompyuter fanlari va dasturiy ta'minot muhandisligi kurslarida o'qitiladi.

Zamonaviy olamda 
2018-yil 1-aprel kuni Stack Exchange o'z veb-saytida Quak Overflow nomli yangi "xusisyatlar" sifatida Kulgi kunida hazil sifatida rezina o'rdak avatarini namoyish etdi. Brauzer sahifasining o'ng-pastgi burchagida paydo bo'ldi va tashrif buyuruvchilariga dasturlash muammolarini tinglab, ularga yechimlar bilan javob berish orqali yordam berishga harakat qildi. Biroq, o'rdakcha shunchaki bir necha marta yozishdan keyin "quack, quack, quack" tovushini chiqardi.

Yana qarang 

 Suqrot metodi

Manbalar

Tashqi havolalar 

 Rezina o'rdak yordamida xatolarni bartaraf etish

Dasturiy taʼminot
Falsafa
Dasturlash paradigmalari
Atirgullar ochdi chiroy

„Atirgullar ochdi chiroy“ (yoki „Azizim“) – aktyor va xonanda Kozim Qayumov tomonidan ijro etilgan mashhur qoʻshiq. Qoʻshiq dastlab „Masxaraboz“ filmida kuylangan. 1994–1996-yillarda suratga olingan Masxaraboz filmida ilk bor ijro etilgan qoʻshiq oʻz muxlislar orasida uzoq yillar mobaynida mashhurligini saqlab kelgan. Qoʻshiq bugunga qadar oʻzbek, qozoq, qirgʻiz, uygʻur, ozarbayjon kabi oʻnga yaqin tillarda kuylangan.

Kaverlari 
2014-yil Jasurbek Jabborov hamda Dilnoza Akbarova ijrosida „Azizim“ nomi bilan qayta kuylangach, xorijiy respublikalarda ham ancha ommalashib ketgan. Qoʻshiq uchun olingan klip, 2024-yil mart oyi hisobiga koʻra, birgina „YouTube“ tarmogʻidagi eng yirik musiqiy portallardan biri – „RizaNova.uz“da 32 milliondan ortiq koʻrilgan, 6000 ga yaqin izoh yozilgan.

2016-yil qoʻshiqni qozogʻistonlik xonandalar Quandiq Rahim va Albina Shardarova qozoqchaga tarjima qilib, „Bolayik birge“ nomi ostida ijro etishdi. Xonandalar qoʻshiq ijrosi oldidan bastakor Mirhalil Mahmudovdan ruxsat soʻrashgan. Qoʻshiq klipi Oʻzbekistonda suratga olingan boʻlib, qozogʻistonliklar tomonidan iliq qabul qilingan. Qoʻshiqning „qozoqcha versiyasi“ asosida qirgʻizistonlik xonandalar – Nurlan Nasip va Samara Karimova qayta ijro etgan.

Manbalar 

Oʻzbek tilidagi qoʻshiqlar
1995-yil qoʻshiqlari
Stivens-Jonson sindromi

Stivens-Jonson sindromi oʻtkir toksik-allergik kasallik boʻlib, uning asosiy klinik koʻrinishi teri va shilliq pardalardagi toshmalar hisoblanadi. Ushbu sindrom ekssudativ eritemaning malignizatsiyalangn turi hisoblanadi. Dastlab, mushaklar va boʻgʻimlarda mahalliy harorat oshadi va ogʻriq paydo boʻladi. Keyin hujayralarning nobud boʻlishi ogʻiz, tomoq, koʻzning shilliq qavatida va terining hamda shilliq pardalarning boshqa joylarida juda katta pufakchalar paydo boʻlishiga sabab boʻladi; kulrang-oq plyonkalar, yoriqlar va qobiqlar bilan qoplangan teri nuqsonlari paydo boʻladi. Ogʻiz boʻshligʻi shilliq qavatining shikastlanishi ovqat yeyishni qiyinlashtiradi, ogʻizni yopish kuchli ogʻriqni keltirib chiqaradi, keyinchalik shilinishlar paydo boʻladi. Koʻzning shilliq qavatining yalligʻlanishi paydo boʻladi – kon'yunktivit. Shox parda fibrozga uchraydi. Siydik chiqarish qiyin va ogʻriqli boʻladi.

Sindrom birinchi marta 1922-yilda Albert Meyson Stivens va Frank Chambliss Jonson tomonidan tavsif etilgan.

Stivens-Jonson sindromining eng koʻp uchraydigan sabablari baʼzi dorilar (modafinil, lamotrigin, karbamazepin, allopurinol, sulfanilamidlar, nevirapin)dan allergiyalar, shuningdek infeksiyalar va juda kam hollatlarda saratondan ham boʻlishi mumkin.

Kasallik toʻsatdan yuqori isitma, tomoqdagi ogʻriq va bezovtalik bilan boshlanadi. Sindromning ogʻir umumiy holat fonida lablar, ogʻiz boʻshligʻi shilliq qavati, til, yumshoq tanglay, hiqildoq orqa devori, halqum va terida pufakchalar paydo boʻladi va ochilgandan keyin qon ketish eroziyalari hosil boʻladi. Birlashib, ular doimiy qon ketishiga olib keladi.

Davolash 
Simptomatik davolash intoksikatsiyani kamaytirishga, desensibilizatsiyaga, yalligʻlanishni bartaraf etishga va taʼsirlangan terining epitelizatsiyasini tezlashtirishga olib keladi. Ogʻir yoki surunkali, takroriy holatlar uchun kortikosteroidlar qoʻllash mumkin.

Davolash uchun desensibilizatsiya qiluvchi dorilar (Dimedrol, suprastin, tavegil, klaritin), yalligʻlanishga qarshi dorilar (salitsilatlar), kaltsiy preparatlari va levamizol, kortikosteroidlar va detoksikatsiya qiluvchi terapiya qoʻllaniladi.

Vitamin terapiyasidan foydalanish (B vitaminlari, askorbin kislotasi) mumkin emas, chunki bunday vitaminlarning oʻzi kuchli allergen hisoblanadi.

Mahalliy davolash yalligʻlanishni bartaraf etish, shish va yalligʻlangan teri hududlarining epitelizatsiyasini tezlashtirishga qaratilgan boʻladi. Ular ogʻriq qoldiruvchi vositalardan (trimekain, lidokain), antiseptik preparatlardan (furatsilin, xloramin va boshqalar), proteolitik fermentlardan (tripsin, ximotripsin) foydalanadilar.

Kasallikning remissiya davrida bolalar ogʻiz boʻshligʻini tekshirib turish va sanatsiya qilish, yuqori sezuvchanlik aniqlangan holatda allergen bilan giposensibilizatsiya qilishlari kerak.

Manbalar 

Allergologiya
Curbans

Curbans (fransuzcha talaffuzi: [kyʁbɑ̃]) Fransiyaning janubi-sharqidagi Alpes-de-Haute-Provence departamentida joylashgan kommunadir.

Aholisi

Manbalar
Masxaraboz (film)

„Masxaraboz“ – 1995-yil namoyish etilgan mashhur oʻzbek filmi. Film ssenaristi va rejissyori Sharof Boshbekovdir.

Tarixi 
Film 1994–1996-yillarda suratga olingan. Baʼzi manbalarda 1995-yilda suratga olingani koʻrsatilgan. Filmni suratga olish jarayoni Namangan viloyatining Chortoq tumanidagi qishloqlardan birida amalga oshirilgan.

Film mavzusi 
Film bosh qahramoni ota-onasidan erta ayrilgan, gʻam-armoni boʻlsa ham barchasini kulgu va shodlik bilan yengib oʻtadigan yigit. U oʻzgacha fikrlari bilan hammadan ajralib turadi va insonlarga qoʻlidan kelgancha yaxshilik ulashib keladi. Koʻngil qoʻygan qiz oʻzga odamga turmushga chiqayotganini bilganida ham matonat va sabr bilan unga baxt tilaydi.

Saundtreklari 
Film uchun 2 ta saundtrek tanlab olingan. Ulardan biri – „Yigʻlamayman“ning soʻzi Sharof Boshbekovga tegishli. Mashhur „Atirgullar ochdi chiroy“ qoʻshigʻi muallifi esa Azim Suyundir.

Manbalar 

Oʻzbekiston filmlari
Ubaye-Serre-Ponçon

Ubaye-Serre-Ponçon (fransuzcha talaffuzi: [ybaj sɛʁ pɔ̃sɔ̃]; Vivaro-Alp togʻlari: Ubaia e La Sèrra de Ponçon) — Fransiyaning janubi-sharqidagi Alpes-de-Haute-Provens departamentida joylashgan kommuna. U 2017-yil 1-yanvarda sobiq La Bréole (oʻrindiq) va Sent-Vinsent-les-Forts kommunalarining birlashishi natijasida tashkil topgan.[3]

Yana qarang 
•Alpes-de-Haute-Provence departamenti kommunalari

Manbalar
Turriers

Turiers (fransuzcha talaffuzi: [tyʁje]) Fransiyaning janubi-sharqidagi Alpes-de-Haute-Provence departamentida joylashgan kommunadir.

Aholisi

Manbalar
Les Thuiles

Les Thuiles (fransuzcha talaffuzi: [le tɥil]; oksitancha: Las Teulas) — Fransiyaning janubi-sharqidagi Alpes-de-Haute-Provens departamentida joylashgan kommuna.

Aholisi

Manbalar
Thorame-Haute

Thorame-Haute (fransuzcha talaffuzi: [tɔʁam ot]; oksitancha: Torama Auta) — Fransiyaning janubi-sharqidagi Alpes-de-Haute-Provens departamentida joylashgan kommuna.

Aholisi

Yana qarang 
•Alpes-de-Haute-Provence departamenti kommunalari

Manbalar
Thorame-Basse

Thorame-Basse (fransuzcha talaffuzi: [tɔʁam bas]; oksitancha: Torama Bassa) — Fransiyaning janubi-sharqidagi Alpes-de-Haute-Provens departamentida joylashgan kommuna.

Aholisi

Yana qarang 
•Alpes-de-Haute-Provence departamenti kommunalari

Manbalar
Thoard

Toard (fransuzcha talaffuzi: [tɔaʁ]; oksitancha: Toard) — Fransiyaning janubi-sharqidagi Alpes-de-Haute-Provens departamentidagi kommuna.

Aholisi

Yana qarang 
•Alpes-de-Haute-Provence departamenti kommunalari

Manbalar
Tumonbay Bayzaqov prospekti

Tumonbay Bayzaqov prospekti — () Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod shahri markazidagi shox koʻcha.

Joylashuvi

Tarixi 
Koʻcha 2023-yilning avgust oyigacha Lenin koʻchasi deb atalib kelgan. 2023-yilda qirgʻiz oqini va tarjimoni Tumonbay Bayzaqovning sharafiga qayta nomlanib, koʻchani kengaytirish va taʻmirlash ishlari olib borildi. 2023-yilning 29-avgust kuni Prezident Sadir Japarov Jalolobod viloyatiga amaliy tashrifi doirasida Jalolobod shahrida Tumunbay Bayzaqov nomidagi yangi markaziy xiyobon va koʻchani ochilish marosimida ishtirok etgan.

Binolari va qurilishlar 
Sobiq Lenin koʻchasi shaharning eng yirik koʻchasi hisoblanib, bu koʻchada Jalolobod viloyati gubernatorligining binosi, shahardagi Toʻqtogʻul Satilgʻanov nomidagi istirohat bogʻi, Moʻl-moʻl mehmonxonasi, Aygul savdo markazi, Avtovokzal, shahardagi eng yirik uch bozor (Shaftolizor, Markaziy, Baraka bozori) va bir qancha savdo markazlari va binolar joylashgan. 

Koʻchada ikki dona yoʻlovchilar uchun osma koʻprik va yer osti yoʻllari qurilgan. Koʻchaning osma koʻprik va yer osti yoʻllari oʻtuvchi qismi 2015-yilda 4 metrgacha kengaytirilgan.

Avvalgi qurilishlar 
Lenin koʻchasida sovet davrida qurilgan paxtani qayta ishlash zavodi boʻlgan. Keyinchalik bu zavod xususiy tomonlarga berilib, oʻrniga Baraka bozori va bir qancha savdo markazlari shuningdek koʻp qavatli uylar qurilgan. 
Shungdek bu koʻchada Adliya vazirligiga qarashli 10-sonli axloq tuzatish koloniyasi va Qorovul-konvoy boshqarmasiga qarashli 5-sonli bataloni binolari mavjud boʻlgan.

Manbalar 

Jalolobod koʻchalari
Thèze (Alpes-de-Haute-Provence)

Thèze (fransuzcha talaffuzi: [tɛz]; Oksitancha: Tesa) — Fransiyaning janubi-sharqidagi Alpes-de-Haute-Provence departamentidagi kommuna.

Aholisi

Manbalar
Tartonne

Tartonne (fransuzcha talaffuzi: [taʁtɔn]; oksitancha: Tartona) — Fransiyaning janubi-sharqidagi Alpes-de-Haute-Provence departamentida joylashgan kommuna.

Aholisi

Manbalar
Bersut

Bersut () — Tatariston Respublikasi (Rossiya)ning Mamadesh tumanidagi daryo, Kamaning oʻng irmogʻi (Kuybishev suv omborining Kama koʻrfaziga quyiladi). Mintaqaviy ahamiyatga ega tabiat yodgorligi.

Daryoning uzunligi 54 km, suv havzasi 552 km². U baland tekislikdan oqib o'tadi, jarliklar va jarliklar bilan kuchli ajratilgan. Daryo vodiysi assimetrik, keng (2–3 km) og'iz qismida vodiyga kirib, Kuybishev suv ombori ustida ko'tarilgan Kama teraslarini kuzatish mumkin. Yuqorida va yonbag'ir bo'ylab uchinchi terastaning past jarliklari zich o'rmonzorlar bilan qoplangan: pastda - bargli, yuqorida - qarag'ay (qo'lbola o'rmon qoplami 24% ga teng). Daryoning suv bosgan tekisligi tor. Kanal oʻralgan, tor (5–6 m), shoxlanmagan.

Bersut 30 ta irmoqni o'z ichiga oladi, ulardan eng kattasi (29 km) Quyosh daryosidir. Havzadagi daryolar tarmog'ining zichligi 0,37 gram/ml ga teng. Daryo kam suvli, tartibga solingan, oʻzan boʻylab umumiy hajmi 1,1 mln ga teng 3 ta hovuz hosil boʻlgan. Daryoning oziqlanishi aralash, asosan qor (59%).

Daryo rejimi 1935 yildan beri Urmancheevo qishlog'i yaqinidagi suv o'lchash stantsiyasida o'rganiladi. Oqim tezligi riftlarda 0,5–1 m/s, yoʻllarda esa 0,2–0,3 m/s. Xun aralash, qorning ustunligi bilan. Yer osti quvvat moduli 0,5–5 l/s (km²). Gidrologik rejim yuqori suv toshqinlari va  past suv toshqinlari bilan tavsiflanadi.  Havzadagi oʻrtacha koʻp yillik oqish qatlami 170 mm, sel oqimi qatlami 100 mm. Bahorgi toshqin aprel oyining birinchi o'n kunligida boshlanadi.Qish oxirida muzning qalinligi 65 sm ga etadi. Daryo bo'g'izida o'rtacha uzoq muddatli past suv oqimi tezligi 1,43 m³ / s ni tashkil qiladi. Urmanchevo qishlog'i yaqinida o'rtacha yillik suv oqimi 2,55 m³ / s; Maksimal suv oqimi 274 m³/s ni 1979 yil bahorida qayd etilgan.

Daryodagi suv gidrokarbonatli-sulfatli-kalsiyli, bahorda yumshoq (1,5-3,0 mg-ekv/l) va oz qismi qattiq (6,0-9,0 mg-ekv/l) bo'ladi . Toshqin davrida o'rtacha sho'rlanishi (150 -250) mg/l)  ortadi (500–600 mg/l) suv kamaygan vaqtda o'rtacha loyqalik 1500 mg/l. Keng qamrovli baholashlarga ko'ra, 2004-2005 yillarda Bersut daryosidagi suv sifati 11 ta ingredient asosida "iflos" (4a sifat klassi) sifatida tavsiflangan .

Foydalanish 
Bersut daryosi mintaqa uchun katta iqtisodiy ahamiyatga ega. Uning suvidan chorvachilik fermalari, qoramol va yosh hayvonlar uchun yozgi oromgohlar, chorva mollari qabristonlari, qabristonlar, mineral o'g'itlar va pestitsidlar omborlari (shu jumladan suvni muhofaza qilish zonasida) mavjud bo'lgan qishloq xo'jaligi korxonalari foydalanadi.

Xavfsizligi 
Tatariston Respublikasi Vazirlar Kengashining 1978-yil 10-yanvardagi 25-sonli qarori bilan Bersut daryosi vodiysi mintaqaviy ahamiyatga molik tabiiy yodgorlik deb eʼlon qilingan va alohida muhofaza qilinishi shart

Eslatmalar