MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Brest viloyati

Brest viloyati — Belarus Respublikasining jan.gʻarbidagi viloyat. 1939-yil 4-dekabrda tashkil etilgan. Brest viloyati da 16 tuman, 19 shahar va 10 shaharcha bor. Maydoni 32,3 ming km². Aholisi 1485 ming kishi (1999). Asosan belaruslar; shuningdek rus, polyak, ukrain va boshqalarlar yashaydi. Markazi — Brest shahri

Brest viloyati ning relyefi, asosan tekislikdan iborat. Janubiy va jan.sharqiy kismi Polesye pasttekisligining gʻarbiy qismini egallagan. Shim.gʻarbida Bug boʻyi, shim.da Baranovichi tekisliklari bor. Torf zaxirasi jihatidan Brest viloyati Belarusda 3oʻrinda turadi. Stolin rayonida oʻtga chidamli gil, Beryozovoda boʻr yotqiziqlari bor.

Iqlimi moʻtadil kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi — 4°, iyulniki 18°. Oʻrtacha yillik yogʻin 550–650 mm. Yirik daryolari — Pripyat (irmoqlari — Yaselda, Pina), Stiryu, Gorinyu. Koʻllari — Vigonovskoye, Chernoye. Tuproklari bir oz podzollashgan, qumli, chimlipodzol va boshqa tuproklar. Torfli yerlar, botqoqliklar, oʻrmonlar (karagay, qayin, dub, olxa oʻsadi) koʻp. Viloyatning shim.da yirik oʻrmon qoʻriqxonasi — Belaya Veja pushchasi joylashgan.

Sanoati asosan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon mahsulotlarini qayta ishlashga ixtisoslashgan. Goʻsht (Brest, Baranovichi, Pinskda), parrandachilik kombinatlari (Kobrin va Pinskda), sabzavot va meva konserva zavodlari (Kobrin va Lyaxovichida), moysir zavodi, spirt va kraxmal zavodlari bor. Oʻrmon va yogʻochsozlik sanoati ham muhim oʻrin tutadi, gugurt, fanera va turli mebellar ishlab chiqariladi. Oʻrmonkimyo sanoati korxonalari, Baranovichi, Brest, Pinsk shahri larida yengil sanoat korxonalari (tikuvchilik, poyabzal, trikotaj fkalari) bor. Mashinasozlik va metallsozlik sanoati barpo etilgan. Beryozovsk GRES qurilgan. Baranovichida stanoksozlik asbobuskunalari, Brestda gaz apparatlari va boshqa ishlab chiqariladi. Brestda gilam kombinati bor. Mahalliy torf asosida energetika rivojlangan. Asosiy ekinlari: javdar, bugʻdoy, suli, grechixa, arpa, makkajoʻxori; texnika ekinlaridan zigʻir, konoplya, qand lavlagi, kartoshka yetishtiriladi. Polizchilik rivojlangan. Chorvachilikda qoramol boqish, qoʻychilik va choʻchqachilik katta oʻrin tutadi. Transportning asosiy turi — temir yoʻl transporti (Moskva—Brest temir yoʻl). Avtomobil yoʻli Brest viloyati ni boshqa iktisodiy rayonlar bilan bogʻlaydi. DneprBug kanalida kema qatnaydi. Brest viloyati da qurilish injenerlari va ped. instituti, oʻrta maxsus oʻquv yurtlari, 5 muzey bor.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Belarus viloyatlari
Brest sulhi

Brest sulhi (1918.3.3) - sovet Rossiyasi bilan Germaniya, AvstriyaVengriya, Bolgariya, Turkiya oʻrtasida tuzilgan sulh bitimi. Unga koʻra, Germaniya Polsha, Boltiqboʻyini, Belarus va Zakavkazyening bir qismini bosib oldi, 6 mlrd. marka miqdorida kontributsiya undirdi. Sovet Rossiyasi shoʻro hukumatini saqlab qolish maqsadida Brest sulhi ni tuzishga rozi boʻddi. N. I. Buharin boshchiligidagi "soʻl kommunistlar" guruhi Brest sulhi ga qarshi chiqdi. Brest sulhi 1918-yil 13-noyabrda, Germaniyada inqilob boʻlganidan keyin shoʻro hukumati tomonidan bekor qilindi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bretan

Bretan () — Fransiya shimoli-gʻarbidagi yarim orol. Maydoni 35 ming km2, uz. 200 km. Qirgʻoqlari tik, kuchli yemirilgan. Yer yuzasi sertepa tekislik, balandligi 384 m gacha (Armorikan qiri). Oʻrtacha yillik yogʻin 800–1200 mm. Dub, qoraqayin oʻrmonlari bor. Vereska chakalakzorlari, torfli yerlar keng tarqalgan. Sabzavotchilik, goʻsht-sut chorvachiligi rivojlangan, baliq ovlanadi. Yirik port shaharlari — Nant va Brest.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bretan (tarixiy viloyat)

Bretan — Fransiyaning gʻarbiy kismidagi tarixiy viloyat. B. hududida Finister, KotdyuNor, Morbian, Il va Vilen, qisman Atlantika Luarasi (Quyi Luara) departamentlari bor. 27,2 ming km². Ahsshisi 2,8 mln. kishi (1992). Bosh shahri — Ren. 9-asr oʻrtalaridan gersoglik. 12-asr 2-yarmi — 13-asrda Angliya, soʻngra Fransiya qirollarining vassali. 1491-yildan Fransiya bilan shaxsiy uniya (ittifoq) da. 1532-yilda Fransiyaga qoʻshib olingan. 1790-yil gacha provinsiya maqomida bulgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brettonvuds bitimi

Brettonvuds bitimi - 1944-yil 1—29-iyulda 44 mamlakat ishtirokida BrettonVuds (AQSH)da oʻtkazilgan valyutamoliya konferensiyasida imzolangan bitim. Xalqaro valyuta fondi (XVF) va Xalqaro tiklanish va taraqqiyot bankini tuzish loyihalari toʻgʻrisidagi bu konferensiyada Xalqaro valyuta fondi va Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki ustavlarining tarkibiy qismi boʻlgan "yakunlovchi hujjat" imzolandi. BV.b.ga kura, Xalqaro valyuta fondi aʼzolari boʻlgan mamlakatlar oʻz valyutalari kursini AQSH dollari yoki oltinda belgilashga oʻtdilar. Bu bitim asosida shakllangan BrettonVuds valyuta tizimi 70- yillar boshiga qadar amalda boʻldi. 1971-yildan Gʻarbiy Germaniya markasi va Gollandiya guldeni kurelarining erkin belgilanishi hamda AQSH dollarni rasmiy kurs buyicha oltinga almashtirishdan bosh tortishi natijasida bu tizim barham topdi (k,. Yamayka valyuta tizimi).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brext Bertolt

BREXT (Brecht) Bertolt (1898.10.2, Augsburg — 1956.14.8, Berlin) — nemis yozuvchisi, rejissyor. 1933—47 yillarda muhojirlikda. "Berliner ansambl" teatriga asos solgan (1949). Falsafiysatirik pyesalari zamonaviy, tarixiy va mifologik mavzularda yozilgan. "Uch pullik opera" (1928-yilda sahnalashtirilgan, 1931-yilda chop etilgan), "Kuraj ona va uning bolalari" (1939-yilda yozilgan, 1941-yilda nashr etilgan), "Galiley hayoti" (1938—39 yillarda yozilgan, 1955-yilda nashr etilgan), "Sezuanlik saxiy odam" (1938— 40 yillarda yozilgan, 1943-yilda nashr etilgan) va boshqa asarlarida zamonaviy dolzarb muammolar insonparvarlik, antifashistik ruhsa oʻrtaga tashlangan. B.ning teatr nazariyasiga oid ishlari ("Hozirgi zamon teatri yoʻlida", "Teatrda dialektika" va boshqalar) 20-asr Yevropa teatrshunosligiga taʼsir etgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bresha

Bresha, Breshia — Shim. Italiya dagi shahar. Alp togʻlari etagida, Lombardiyada, Bresha provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 197 ming kishi (1990). Temir yoʻl tuguni. Metallsozlik, mashinasozlik (avtomobil yigʻish, qishloq xoʻjaligi va toʻqimachilik mashinasozligi), kimyo, toʻqimachilik, oziq-ovqat va harbiy sanoat rivojlangan. Musiqa asboblari (organ) ishlab chiqariladi. Adabiyot va sanʼat akademiyasi, unt, badiiy galereyalar bor. Meʼmoriy yodgorliklardan qad. rim qurilishlari, ratusha (11—13-asrlar), Duomo Vekkyu sobori (11—15-asrlar) saqlangan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brianshon teoremasi

Brianshon teoremasi — proyektiv geometriyanint muhim teoremalaridan biri. Unga koʻra, konus kesmaga tashqi chizilgan istalgan oltiburchaklikda qaramaqarshi choʻqqilarni birlashtiruvchi toʻgʻri chiziqlar bir nuqtada kesishadi. Bu nuqta Brianshon nuqtasi deb ataladi. Paskal teoremasi bilan birga Brianshon teoremasi konus kesimlarning asosiy proyektiv xossalarini belgilaydi. Brianshon teoremasi fransuz matematigi Sh. J. Brianshon (1785—1864) nomi bilan atalgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brigada

Brigada (frans. brigade; ital. brigata — jamiyat, otryad) — 1) barcha turdagi qurolli kuchlar, qoʻshin turlari va maxsus qoʻshinlar boʻlinmalarining taktik birlashmasi; turli mamlakatlarda 16-asrning 2-yarmidan, Rogsiyada 18-asr boshidan mavjud. Quruklikdagi qoʻshinlarda B., odatda, bir necha batalon (divizion) va maxsus qoʻshinlar boʻlinmalaridan iborat boʻladi. B. alohida yoki diviziya tarkibiga kirishi mumkin; 2) alohida ishlar majmuasini birgalikda bajaruvchi kishilar guruhi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brigs Genri

BRIGS (Briggs) Genri (15611630. 26.1) — ingliz matematigi, Oksford universiteti professor (1619). Birinchi oʻnli logarifmlar (1 dan 1000 gacha boʻlgan sonlar uchun 8 qiymatli logarifmlar, 1 dan 20000 gacha hamda 90000 dan 100000 gacha boʻlgan sonlar uchun 14 qiymatli logarifmlar) jadvalini tuzgan (1617 va 1624-yilda eʼlon qilgan). B.ning trigonometrik funksiyalar logarifmlari jadvallari nashr etilgan (1633).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brigs logarifmlari

Brigs logarifmlari — q. Oʻnli logarifmlar.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brider

Brider (ing. breeder — ishlab chiqaruvchi) — yadro yonilgʻisini koʻplab qayta ishlaydigan reaktor. Amaliyotda katta ahamiyat kasb etadi. B.da elektr energiyasi ishlab chiqarilishi bilan birga yadro reaksiyasi hisobiga jadal ravishda yangi yonilgʻi ishlab chiqarish amalga oshadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Percy Williams Bridgman

Percy Williams Bridgman () (1882.21.4, Kembrij, Massachusetts – 1961.20.8, Randolf, Nyu-Xempshir) — amerikalik fizik va faylasuf. Yuqori bosimlar fizikasi asoschisi, yuqori (425 ming atm gacha) bosim olish usullarini ishlab chiqsi, koʻpgina moddalarning yuqori bosimlarda qanday xossalarga ega boʻlishini tekshirdi. Falsafada operatsionalen asoschilaridan biri. Nobel mukofoti laureata (1946).

Manbalar 

Olimlar
Fiziklar
1882-yilda tugʻilganlar
1961-yilda vafot etganlar
21-aprelda tugʻilganlar
20-avgustda vafot etganlar
20-asr amerikalik olimlari
Amerikalik ateistlar
Brijtaun

Brijtaun () — Vest-Indiyadagi Barbados davlatining poytaxti (1966-yildan), mamlakatning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. Aholisi 97,5 ming kishi (1990- yillar oʻrtalari, shahar atrofi bilan). Karib dengizi boʻyidagi port. Xalqaro miqyosdagi aeroport, oziq-ovqat, yengil sanoat korxonalari, sanʼat va bilim kolleji, kutubxona, muzey bor. B. orqali chetga shakarqand va rom chiqariladi. Kurort shahar. Shaharga 17-asrda asos solingan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Barbados
Briz

Briz (frans. brise — shabada) — dengizlar, katta koʻllar, baʼzi yirik daryolar sohilida sutkada davriy oʻzgarib turadigan shamollar. B. quruqpikning suvga qaraganda kunduzi tez isib, kechasi tez sovishi natijasida, quruqlik bilan suv ustidagi havoning temperaturasi va bosimida tafovut paydo boʻlishi oqibatida vujudga keladi. B. kunduzi suvdan quruqlikka, kechasi esa, aksincha, quruqlikdan suvga qarab esadi va qirgʻoqning har ikki tomonida bir necha km dan bir necha oʻn km gacha va bir necha yuz m balandlikkacha masofada seziladi.

B. Oq, Qora, Azov, Kaspiy dengizlari, Ladoga, Onega, Sevan koʻllari va Issiqkoʻl qirgʻoqlarida boʻlib turadi. Tropiklarda kuchli boʻladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brizant snaryad

Brizant snaryad (frans. brisant maydalovchi) — havoda portlaydigan artilleriya snaryadi. Unga maʼlum paytda belgilangan joyda (havoda) yorilishini taʼminlaydigan maxsus portlatuvchi asbob oʻrnatiladi. Brizant snaryad xavoda portlab, okopda, tepa orqasida, oʻrmonda joylashgan dushman qoʻshinlari va jangovar texnikasiga shikayet yetkazadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Briketlash

Briketlash (frans. brigue — gʻisht) — keyinchalik foydalanishni qulaylashtirish maqsadida mayda donador materiallar (ruda, yoqilgʻi, metall chiqindilari va qipiq) ni presslab, maʼlum shaklga (briket shakliga) keltirish. B.da bogʻlovchi qoʻshimchalar (qoramoy, bitum, sement, suyuq shisha va boshqalar) ishlatiladi. Kumir, torf, ozuqa ham briketlanadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brilliant

Brilliant (frans. brillant — yaltiroq soʻzidan) — sunʼiy ishlov berib sayqallangan (qirralangan) olmos. Tomonlari 6, 8, 12, ... 56 gacha qirralarga ega boʻladi. Bunday qirralash toshning tabiiy jilosini yuzaga chiqaradi. B.ga tushgan nur yuqori dispersiya (nurning boʻlinishi) tufayli kamalakday tovlanadi. Zargarlik sanʼatida keng ishlatiladi: qimmatbaho metall gardishga alohida (uzuk, isirga, ilma tugma — zaponkada), buyum bezagi mujassamoti asosi yoki qismlarini hosil qiluvchi (toʻgʻnogʻich, toj va boshqalarda) "koʻz"lar holida oʻrnatiladi. B. shuningdek orden va yuksak nishonlarni ham bezaydi. B. ogʻirligi karat (0,2 g) larda oʻlchanadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Zargarlik
Brilliant yashili

Brilliant yashili — koʻkdopi, asosan trifenilmetan boʻyoq moddasi, antiseptik taʼsirga ega; tibbiyot amaliyotida 0,1—2% li spirtdagi yoki suvdagi eritmasi ishlatiladi. Terini kuydirmaganligi uchun murgʻak bolalar terisi, shilliq qavatlari kasallanganda, yiringli jarayonlarda, kuyganda, shuningdek jarroxlik operatsiyasidan oldin surtiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brinza

Brinza ( — pishloq) — asosan, qoʻy, shuningdek sigir, echki sutidan yoki ularning aralashmasidan tayyorlanadigan shoʻrtang pishloq. Rangi oq yoki ochsariq, sal ushaluvchan, xushxoʻr, mazasi nordonshoʻrtang. Tarkibida 40—50% yogʻ, 49—52% suv, 4— 8% tuz bor, sutga nisbatan yengil hazm boʻladi. B.ni tayyorlash uchun sut shirdon fermenti yoki pepsin bilan ivitiladi. Hosil boʻlgan boʻtqa matodan tikilgan qopchalarda siqilib, zardobi ajratiladi, soʻng presslab, maʼlum shakl beriladi. 0,6—1,5 kg li kvadrat boʻlaklarga boʻlinib, yogʻoch chelak yoki bochkalarga qavatmaqavat joylanib, ustiga 18—22% li tuzli namakob quyiladi. B. yetilgunga qadar namakob vaqtvaqti bilan almashtirib turiladi. 6—8kuni ogʻzi berkitilib, savdo korxonalariga joʻnatiladi.

Yana qarang 

 Sut mahsulotlari
 Sut sanoati
 Sut
 Tvorog
 Qaymoq

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Briologiya

Briologiya (yun. bryon — yoʻsin, mox va logos — taʼlimot) — botanikaning yoʻsinlarni oʻrganuvchi boʻlimi. B. soʻnggi yillarda alohida fan sifatida rivoj topdi. Hozirgi vaqtda B.ning briotsenologiya, brioskologiya, briogeografiya, briofiziologiya kabi sohalari bor. B. torf hosil boʻlishi, yoʻsinlar oʻsgan yerlarda astasekin tuproq hosil boʻlishi kabi xoʻjalik uchun ahamiyati katta jarayonlarni oʻrganadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brioniya

Brioniya (Bryonia) — qovoqdoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻtlar turkumi. 15 ga yaqin turi maʼlum. Oʻzbekistonda 4 turi uchraydi. Oq B. (V. alba) — yoʻgʻon ildizli, mayda sariq gulli oʻsimlik. Kavkaz va Oʻrta Osiyoda oʻsadi. Tarkibida brionin degan zaharli glikozid va boshqa moddalar bor. Xalqtabobatida ogʻriq qoldiruvchi, qon toʻxtatuvchi, surgi dori sifatida, yoʻtal va yaralarni davolashda ishlatiladi. Oʻzbekistonda uchraydigan tarvuzpalak (V. dioica) ham shu maqsadlarda qoʻllaniladi. Tarkibida briomarid, briodulkozid va boshqa moddalar bor.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Zaharli o‘simliklar
Dorivor oʻsimliklar
Brisben

Brisben, Brisbeyn — Avstraliya Ittifoqining sharqidagi shahar. Tinch okean sohilida. Kvinslend shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi shahar atrofi bilan birga 1,5 mln.kishi (1996). Brisben daryosi Morton qoʻltigʻiga quyiladigan joydagi dengiz porti. Brisben va avtomobil yoʻllari tuguni. Mamlakatning industriya va madaniy markazlaridan. Shtatdagi sanoat korxonalarining deyarli yarmi B. da toʻplangan. Metallurgiya, neftni qayta ishlash, kimyo, mashinasozlik (kemasozlik, avtomobil yigʻish, qishloq xoʻjaligi mashinalari ishlab chiqarish), oziq-ovqat (shakarqand va un tortish zavodlari, goʻsht, meva va sabzavot konservalari tayyorlash), toʻqimachilik, koʻn poyabzal va tikuvchilik korxonalari bor. B. orqali asosan jun, goʻsht, shakarqand, mineral xom ashyolar eksport qilinadi. Universitet (1909-yildan), botanika bogʻi va muzeylar bor. Shaharga 1824-yilda asos solingan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bristol

Bristol — Buyuk Britaniyaning jan.gʻarbidagi shahar, Angliyada; Eyvon daryosi Bristol qoʻltigʻiga quyiladigan joy yaqinida. Aholisi 378 ming kishi (1988). Yirik port va temir yoʻl tuguni. Mashinasozlik (aviatsiya, aviaraketa, motorsozlik) taraqqiy etgan. Oziq-ovqat, koʻn poyabzal, rangli metallurgiya, neftni qayta ishlash, kimyo, poligrafiya sanoati korxonalari, universitet bor. Meʼmoriy yodgorliklardan SentPiter gospitali (12-asr), SentMeriRedkliff gotika sobori (13-asr—1475) va boshqa saqlangan. Shaharga 6-asrda asos solingan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Britaniya akademiyasi

Britaniya akademiyasi — 1901-yil London shahrida tarixiy, falsafiy va filologik tadqiqotlarni rivojlantirish maqsadida tashkil etilgan. Osiyodagi bir qancha mamlakatlarning, Gresiya va Italiyadagi Britaniya maktablari faoliyatiga ilmiymetodik rahbarlik qiladi. 531 aʼzosi bor.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Britaniya gondurasi

Britaniya gondurasi (British Honduras)— Beliz davlatining 1973-yilgacha boʻlgan nomi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Britaniya Kolumbiyasi

'Britaniya kolumbiyasi'. — Kanada gʻarbidagi provinsiya. Maydoni 947,8 ming km². Aholisi 3,0 mln. kishidan ziyod (1990- yillar oʻrtalari). Ma’muriy markazi — Viktoriya shahri B. K. Tinch okean sohili boʻylab joylashgan. Tarkibiga Vankuver, Qirolicha Sharlotta va boshqa orollar ham kiradi. Relefi togʻli (Qoyali togʻlar, Kordilera togʻi tizmalari va boshqalar). Sohil qismida iqlimi yumshoq, sernam, togʻlarda sovuq, yillik yogʻin 240 mm, vodiylarda 300–400 mm. Asosiy daryolari — Freyzer, Kolumbiya. Ygna bargli oʻrmonlar bilan qoplangan. Sanoatining asosiy tarmoqlari: konchilik (rux, qoʻrgʻoshin, molibden, mis va boshqalar), taxta tilish, sellyulozaqogʻoz. Rangli metallurgiya, mashinasozlik, kimyo, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Togʻ daryolariga GES qurilgan. Britaniya Kolumbiyasi da sut chorvachiligi yetakchi oʻrinda, sabzavot va mevalar yetishtiriladi. Baliqovlanadi. Muhim sanoat markazlari — Vankuver va Viktoriya shahri

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Kanada provinsiyalari
Britaniya Kolumbiyasi
Britaniya muzeyi

Britaniya muzeyi — jahondagi eng yirik muzeylardan, Londonda. Yevropada birinchi davlat muzeyi. 1753-yilda asos solingan, 1759-yildan ishga tushgan (binosi ingliz soʻnggi klassitsizmi uslubida qurilgan, 1823—47, meʼmor Robert Smirke; toshlar yigʻimi), Yevropa, Osiyo, Afrikaning Oʻrta asrlar sanʼati yodgorliklari (arab, Eron, Uzoq Sharq kulollik buyumlari, Benin bronzasi), shuningdek rasm, gravyura, kulollik buyumlari, tanga, medallar toʻplangan. Muzeyning etnografiya boʻlimidan Afrika, Amerika, Okeaniya va boshqa xalqlar madaniy yodgorliklari keng oʻrin olgan. Firdavsiyning Muhammad Joʻqiy tomonidan koʻchirilgan „Shohnoma“si (1440, 31 miniatyura bilan bezatilgan), „Boburnoma“ning qoʻlyozmasi (16-asr 2-yarmida koʻchirilgan), Amudaryo xazinasi (1877, Amudaryo sohilidan topilgan) va boshqa shu muzeyda saqlanadi. Britaniya muzeyi kutubxonasida 7 milliondan ortiq kitob, taxminan 105 ming qoʻlyozma, taxminan 100 ming hartiya (qoʻlyozma hujjat) va yorliq, 3 mingdan ortiq papirus bor. 1926-yildan muzey oʻz jurnalini nashr etadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Muzeylar
Britaniya orollari

Britaniya orollari — Atlantika okeani bilan Shim. dengiz oraligʻida, Yevropaning shim.gʻarbida joylashgan. Maydoni 314,4 ming km². Materikdan LaMansh va PadeKale boʻgʻozlari ajratib turadi. Britaniya orollarining 2 ta yirik orolida Buyuk Britaniya va Irlandiya davlatlari joylashgan. Britaniya orollari  bir necha mayda (Gebrid, Orkni va Shetland) orollar toʻdasini, shuningdek Anglsi, Men va boshqa orollarni ham oʻz ichiga oladi. Ba’zan Britaniya orollari  tarkibiga Normand orollarini ham kiritadilar. Yer yuzasi asosan tekis, oʻrtacha balandlikdagi (Pennin va Grampian) togʻlar ham bor. Iqlimi dengiz iqlimi. Yillik havo temperaturasi 8—14°. Yogʻin 600 mm dan 2000 m gacha. Daryolari toʻlib oqadi, qishda muzlaydi. Koʻl va yaylovlar koʻp, kichikroq oʻrmonlar bor. "

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Orollar
British American Tobacco

British American Tobacco (talaffuzi: British Ameriken Tobakko) — Buyuk Britaniya va dunyodagi eng yirik tamaki monopoliyasi. 1902-yilda tashkil etilgan. "British American Tobacco" Buyuk Britaniya va AQSh kapitali qoʻyilgan monopolistik birlashma boʻlib, asosan tamaki mahsulotlari, shuningdek oziq-ovqat va kosmetika mollari, qogʻozkarton va boshqa mahsulotlar ishlab chiqaradi. Boshqa mamlakatlarda ham sanoat korxonalari, shu jumladan 67 tamaki fabrikasi mavjud. Bu fabrikalarda 240 turdagi sigaretalar ishlab chiqariladi. Kompaniya Yevropa va Oʻrta Osiyoda keng koʻlamda faoliyat yuritadi. Jumladan, kompaniya Oʻzbekiston Respublikasi bilan hamkorlik oʻrnatib, "OʻzBAT aksiyadorlik jamiyati" qoʻshma korxonasini (Samarqand tamaki fabrikasi bilan birgalikda) tuzdi (1994). U yiliga 20 mlrd. dona sigareta ishlab chiqarish quvvatiga ega. Qoʻshma korxonaning qurilish va jihozlanish ishlari uchun 100 mln. dollar investitsiya jalb etilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
British Aerospace

"BRITISH AEROSPEYS" () — Buyuk Britaniyaning kosmik-aviaraketa va avtomobilsozlik sohasidagi yirik kompaniyasi. 1977-yil Londonda 4 aviafirmaning natsionalizatsiya qilinishi natijasida tashkil etilgan. 1981-yil denatsionalizatsiya qilindi (bir qism aksiyasi davlat ixtiyorida qoldi). 1988-yilda "Rover grup" yetakchi avtomobil kompaniyasi bilan birlashdi. Yillik savdo hajmi 10 mlrd., sof foydasi 278 mln. dollar.

Manbalar 

Shirkatlar
British petroleum

"BRITISH PETROLEUM" (British Petroleum) — Buyuk Britaniyadagi eng yirik neft monopoliyalaridan biri. 1909-yilda tashkil etilgan. 38% aksiyasi davlatniki. AQSH (Alyaska) (60%) va Shim. dengizdan (40%) neft qazib oladi, 25 mamlakatda neftni qayta ishlaydigan korxonalari bor. Gʻarbiy Yevropaning bir nechta mamlakatlari hududidan oʻtgan yirik neft quvurlarining egasi. Monopoliya yiliga 77,5’ mln. t neft qazib oladi, 96,2 mln. t neftni qayta ishlaydi. Keyingi vaqtlarda "British petroleum " kimyo korxonalarini rivojlantirish uchun katta mablagʻ sarf qilayotir. Yillik savdo hajmi 46,2 mlrd. dollar, sof foydasi 2,2 mlrd. dollar.
Benjamin Britten

Edward Benjamin Britten (22-noyabr 1913-yil, Loustoft, Angliya — 4-dekabr 1976-yil, Oldboro) — ingliz bastakori, pianinochi va dirijyor. Britten musiqaning deyarli barcha janrlarida yetuk asarlar qoldirgan: 20 ga yaqin musiqiy-sahnaviy merosidan „Peter Grimes“ (1945), „A Midsummer Nightʼs Dream“ („Yoz tunidagi tush“) (1960) kabi operalari dunyo teatrlarida sahnalashtirilgan. Kompozitor bir nechta asarini maʼrifiy-targʻibiy maqsadda yaratgan. Anʼanaviy lotin matni va Wilfred Owen sheʼrlariga yaratilgan „War Requiem“ („Harbiy rekviyem“) (1961) 20-asrning ibratli asarlari qatoridan oʻrin egallagan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

1913-yilda tugʻilganlar
1976-yilda vafot etganlar
Bastakorlar
Pianistlar
Grammy mukofoti sovrindorlari
Klassik musiqa
Angliyalik siyosatchilar
Brittlar

Brittlar — kelt qabilalaridan biri. Miloddan avvalgi 8 — milodiy 5-asrlarda Britaniyaning asosiy aholisi. B. anglosakslar tomonidan boʻysundirilib (5—6-asrlar), bir qismi qirib tashlangan, bir kismi Uels, Shotlandiya va Galliyadagi Armorika yarim orolga koʻchirilgan va bu yer Bretan deb atala boshlangan. Britaniyada qolgan qismi ingliz millatining shakllanishida muhim rol oʻynagan. "Britaniya" atamasi B.dan olingan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brifing

Brifing (ing. brieﬁ ng; brief— qisqa) — rasmiy shaxslarning ommaviy axborot vositalari vakillari bilan uchrashuvi. Unda muayyan masala boʻyicha rasmiy nuqtai nazar yoki xalqaro muzokaralar, kengashlar, konferensiyalarning borishi va boshqa toʻgʻrisida tomonlarning oʻzaro kelishib olingan qarashlari rasmiy xulosasi qisqacha bayon kilinadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil