MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Antif

Antif ( ) — yunon mifologiyasi qahramoni, Troya shohi Priamning oʻgʻli. Gomerning „Iliada“ asari qahramonlardan biri.

Mifologiyada 
Gomer va Psevdo-Apollodorga koʻra, Antif troyan shohi Priam va uning rafiqasi Gekubaning oʻgʻli boʻlgan. Psevdo-Apollodorga koʻraPsevdo-Gigin uni boshqa priamidlar qatorida onasining kim ekanligini koʻrsatmasdan tilga olgan. Ioann Setsning yozishicha, Antif benikoh tugʻilgan, ammo ushbu muallif shahzodani uning oʻgay ukasi Is bilan adashtirib yuborgan.

Antif Troyada axeylar bilan boʻlgan janglarda ishtirok etgan. Gomerning yozishicha, Axill shahzodani Is bilan birga asir olgan, ammo keyinchalik uni toʻlov evaziga qoʻyib yuborgan. „Iliada“ ning toʻrtinchi qoʻshigʻida hikoya qilinuvchi janglardan birida Antif Ayaks Telamonidni nayza bilan shikastlashga harakat qilgan, ammo imkoniyatni boy bergan va Odisseyning doʻsti Levkani jarohatlagan. U voqea joyida halok boʻlgan. Odissey buning uchun qasos olishga qaror qilgan, ammo Antif oʻlimdan qochib qutulishni uddalagan. „Iliada“ning oʻn birinchi qoʻshigʻida Antif jangchilar orasida yana — bu safar ukasi Is boshqargan aravada koʻrinish beradi. Miken shohi Agamemnon ularning ikkalasini ham oʻldiradi, Antifning boshiga qilich bilan urib jarohatlaydi. Gomerning soʻzlariga koʻra, halok boʻlganlardan zirhlarni yechib olayotgan Agamemnon Axill ularni qanday qilib qoʻllari bogʻlangan holda yetaklab ketganini yodga oladi.

Kritlik Diktis Antifning kemalar qarshisidagi jangda halok boʻlganini yozgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 Schirmer A. Antiphos 2 // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1886. — Bd. I, 1. — Kol. 385.
 Wagner. Antiphos 2 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1894. — Bd. I, 2. — Kol. 2530.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Biblida

Biblida yoki Biblis (  yoki ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni.

Milet va Kianey (yoki Idofeya, Eydofeya) ning qizi. Kuyovlikka koʻplab nomzodlarni rad etgan. Akasi Kavnga boʻlgan muhabbati tufayli oʻz joniga qasd qilgan, Kariyada tosh eman ostidan oqib chiqadigan jilgʻaga aylangan. Parfeniyning yozishicha, u eman daraxtiga soch tasmasini bogʻlab, oʻzini osgan. Antonin Liberalning soʻzlariga koʻra, oʻzini qoyadan tashlamoqchi boʻlgan, ammo nimfalar uni ushlab qolishgan va gamadriadga aylantirishgan, uning chashmasi „Biblidaning koʻz yoshlari“ deb ataladi. Biblida chashmasi Milet viloyatida boʻlgan.

Afsonalarga koʻra, u Melosga asos solgan [nomaʼlum atama].

1879-yilda kashf etilgan asteroid (199) Biblidasharafiga nomlangan.

Yana qarang 

 Biblida gumbazi

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 qadimgi yunon mifologiyasida kichik Osiyo
Ifimedeya

Ifimedeya (Iphimedia, Ifimeda, ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Dastlabda piloslik maʼbuda i-pe-me-de-ja boʻlgan.

Triopning qizi, Aloeyning xotini (yoki Poseydonning qizi). U Poseydonni sevib qolgan, qoʻllari bilan dengiz suvini olib, koʻkragiga quygan. Poseydondan Ot va Efialt (Aloadlar) ismli ikki oʻgʻil tuqqan. Yoki Poseydon Enipey qiyofasini olgan va unga egalik qilgan.

U Frakiya qaroqchilari tomonidan oʻgʻirlab ketilgan va Naksosga olib borilgan, Frakiya yetakchilaridan biriga erga berilgan. Keyinchalik oʻgʻillari tomonidan ozod qilingan. U Milasdagi kariyaliklar tomonidan sharaflanadi. Delfidagi Polignot suratida Aidada tasvirlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Thessaly Afsonalari
Filakning oʻgli Ifikl

Ifikl ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Filak va Periklimena (Klimena) ning oʻgʻli („Qaytish“ dostoniga koʻra, Kefal va Klimenaning oʻgʻli), Diomedeyaning eri, Podark va Protesilayning otasi. Filak shohi. „Iliada“da (XXIII 636) tilga olingan.

Ifikl oyoqlarining gʻayrioddiy tezligi bilan ajralib turgan, shoirlar aytganidek, u bugʻdoy boshoqlari ustidan yugurib oʻtishi mumkin edi. Avliyo Melampodyordamida bepushtlikdan davolangan, buning uchun unga sigir podasini bergan. Argonavt. Gomer ham, Gesiod ham, Ferekid ham uning argonavt ekanligi haqida yozmagan.

Sofoklning „Ifikl“ tragediyasi qahramoni (asarning bir qator jumlasi ham bizgacha yetib kelmagan, shu boisdan pyesa boshqa Ifikl haqida boʻlishi ham mumkin).

Keyinchalik uning naslidan boʻlgan adashlari ham yashab oʻtishgan:

 Ifikl (Katta Filakning oʻgʻli). Evstafiyning yozishicha, kichik Ifiklning bobosi, kichik Filakning otasi.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Argonauts
Thessaly Afsonalari
Yer bugʻusi

Yer bugʻusi yoki mamont — qirilib ketgan jonivor, Komi mifologiyasining muhim bir qismi. Ularning qoldiqlarini koʻpincha Yevropaning shimoli va Rossiya hududidan topishadi. Sibir va Uzoq Sharq xalqlari orasida keng tarqalgan mifologik mamont obrazining koʻrinishlaridan biri.

Panteondagi oʻrni 
Komi xalqlarining tasavvurlariga koʻra, Yer bugʻulari dunyo yaratilayotgan davrda yashagan. Mamont daryolar va jilgʻalarning yaratuvchisi hisoblangan. U shunchalik ogʻir boʻlganki, bunday yukni Yer koʻtara olmagan. U yurgan joylarda daryolar va soylar paydo boʻlgan. Oxir-oqibatda, butun dunyo boʻylab toshqin yuzaga kelgan.

Gidrologik obyektlarni yaratish mavzusida mamont bilan bir qatorda maʼbudlar — En va Omel ham tilga olinadi: En oqar suvlarni, Omel esa turgʻun suvlar (botqoqlar)ni yaratgan.

Rus pravoslavligi taʼsiri ostida Komi xalqlari Nuh kemasi haqida bilib olishgan. Mamont kema yordamida qutulishga harakat qilgan, ammo unga sigʻmay qolgan. Yer bugʻusi suzishga uringan, lekin qushlar uning „shoxlari“ (dandon tishlari) ustiga qoʻnib olishgan va jonivor choʻkib ketgan. Mamontlarning yoʻq boʻlib ketishi mana shu fojiali holat bilan bogʻlanadi.

Cho‘kib ketgan mamont yer ostida yashashni boshlagan. Komi-ziryanlar daryo vodiylari ham mamontlar tomonidan yaratilgan deb ishonishgan — vodiylar uning yer ostida yuradigan yoʻllari ekanligini taxmin qilishgan . Komi konchilari „yer osti iblisi“ haqida gapirib, tuproq tagida uning ulkan tosh qoldiqlari mavjud ekanligini aytib yurishgan.

Hunarmandchilikka taʼsiri 
Komi va shimolning boshqa xalqlari koʻpincha daryolar, koʻllar va togʻ tizmalaridagi choʻkindilardan mamont suyaklarini topganlar. Ular suyaklardan dastalar, naylar, haykalchalar yasashgan. Komi dostonlarida mamont suyaklaridan yasalgan chanalar haqida ham hikoya qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 Мифология коми. Мамонт
komi mifologiyasida afsonaviy maxluqlar
 mifologik hayvonlar
Mamontlar
Yinks

Yinks yoki Iinga (, soʻzma-soʻz tarjima qilganda „boʻyni aylanuvchi'“) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Afsonaning turli xil variantlarida Pan va Exo yoki Peytoning qizi.

U Zevs uchun ichimlik tayyorlagan, shundan soʻng Zevs Ioga boʻlgan ehtiros oʻtida yona boshlagan. Geraqasos olish maqsadida Yinksni kichkina qushga aylantirib qoʻygan () va sirli marosimlarda doimiy ravishda ishtirok etishga mahkum qilgan.

Antik davrda ushbu qushdan sehr-jodu marosimlarida foydalanilgan. Uni aylanayotgan gʻildirakka bogʻlab qoʻyishgan. Gʻildirakning aylanishi ham, qush boʻynining burilishi ham yoʻqotilgan muhabbatni qaytarishi kerak boʻlgan. Boshqa turdagi aylanadigan sehrli buyumlar va sevgi uygʻotadigan damlamalarga ham mana shunday nom berilgan. Qushchadan sehr-jodu maqsadlarida foydalanish Feokrit tomonidan tasvirlab berilgan. Pindar qasidalarida Afrodita Yasonga Medeyani oʻziga rom qilib olishi uchun gʻildirakka boylangan qushcha bergan.

Yinks ramzi boʻlgan qush bugungi kunga qadar saqlanib qolgan bir nechta qadimiy guldonlar yuzasida tasvirlangan. Odatda uni ayol kishi qoʻlida ushlab turadi, bu uning yoʻqotilgan sevgisini qaytarish istagini ifodalaydi.

Antonin Liberal tomonidan hikoya qilingan boshqa bir afsonaga koʻra, Yinks Pierning toʻqqizta qizidan biri boʻlgan. Qizlar xor jamoasini tuzib, muzalar bilan bellashishga qaror qilishadi. Magʻlubiyatga uchragan qizlar ilohlarga qarshi chiqishga jur’at etganlari uchun muzalar tomonidan qushlarga aylantiriladi. Yinks ham qushga aylanib qoladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Antonin Liberal. Metamorfozi // Vestnik drevney istorii / Perevod s drevnegrecheskogo, vstupitelnaya statya i kommentarii V.N. Yarxo. — 1997. — № 3—4.
 Pindar. Pifiyskie pesni // Odi; Fragmenti / Pindar; Vakxilid; izd. podg. M. L. Gasparov.. — M. : Nauka, 1980. — 503 s. — (Literaturnie pamyatniki). — 50 000 ekz.
 

 
Magic
Mek

Mek — Indoneziyaning Papua (sobiq Irian Jaya) provinsiyasining sharqiy qismida yashovchi papua qabilasi. Bu qabila Yangi Gvineyaning markaziy qismidagi eng koʻp sonli qabila boʻlib, soni taxminan 40 000 kishiga atrofida ekani aytiladi.

Joylashuvi 
Mek xalqi Yangi Gvineya orolining markaziy qismidagi Papua viloyatining sharqiy qismidagi baland togʻlarda keng tarqalgan. Ular gʻarbdan yali va dani xalqlari bilan chegaradosh boʻlib, meklardan sharqdagi yerlarda ok qabilasi vakillari yashaydi. Indoneziya va Papua-Yangi Gvineya chegarasi mek va oklarni ajratib turadi.

1972-yilda meklar ilk marotaba Eypo hududiga koʻchib oʻtishgan, 1974-yilda Indoneziya hukumati ular bilan aloqa oʻrnatgan. Mek yerlarida samolyotlar uchish-qoʻnish yoʻlaklari barpo etilgan. 1976-yilda boshqa qabilalar bilan adovat poyoniga yetdi. Meklar tosh davri xalqlarining anʼanaviy turmush tarzini tark etib, turmush tarzining madaniy shakliga oʻtgan.

Maishiy turmushi 
Meklar oʻtroq dehqonlardir. Ular taxminan 300 yillardan buyon shirin kartoshka yetishtirish bilan shugʻullanib keladi. Bundan tashqari, yams, taro, banan va shakarqamish ham yetishtirishadi

Dini 
Mek xalqining anʼanaviy dini ajdodlarga sigʻinish marosimiga asoslangan. 1981-yilda har uchinchi mek nasroniylikni qabul qilgan

Tili 
Mek tilida 40 000 ga yaqin kishi soʻzlashadi. U uchta shevaga boʻlinadi..

Manbalar 

Pages with unreviewed translations
Iam

Iam ( ) — qadimgi yunon asotirlarida elidalik afsonaviy avliyolar — iamidlar sulolasining ajdodi. Iam — Evadna va Apollonning oʻgʻli boʻlgan, onasi uni tashlab ketgan, Iamni goʻdakligida ikkita kulrang koʻzli ilon asal bilan oziqlantirgan, keyin esa otasidan avliyolik tuhfasini olgunga qadar uzoq vaqt davomida chakalakzorlarda yashirinib yurgan.

Pindarning „Oltinchi Olimpiada“ qasidasida Apollon oʻz oʻgʻli Iamga „avliyolik tuhfasining qoʻshaloq xazinasi“ni bergani haqidagi qaydlar mavjud.

 Iamidlar. Elidalik Iamid sulolasidan boʻlgan avliyo Tisamen Spartaga koʻchib oʻtgan (miloddan avvalgi 5-asrning birinchi yarmi). Iamidlarning qabri Spartada joylashgan. Avliyo Frasibul (Eneyning oʻgʻli), Agis IV ning zamondoshi ham xuddi shu oiladan boʻlgan (miloddan avvalgi 3-asr oʻrtalari). Sulola vakillari Olimpiyadagi Zevs mehrobi olovi yonida fol ochish, qurbonlik qilingan hayvonlarning yonib turgan terisiga qarab bashorat qilish bilan shugʻullanishgan. Shuningdek Gerodotning „Tarix“ V 44; IX 33; Sitseron. „Bashorat haqida“ I 91 asarlarini ham qarang.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Elida Afsonalari
Threshold Entertainment

Threshold Entertainment — intellektual mulkni boshqarish va kino ishlab chiqarish bilan shugʻullanadigan xususiy kompaniya va ishlab chiqarish markazi. Gollivudda joylashgan. Larri Kasanov kompaniyaning bosh ijrochi direktori (sobiq) tadbirkor va kinorejissor Jeyms Kemeron bilan hamkorlikda tashkil etgan Lightstorm Entertainment kompaniyasining prezidenti.

Kompaniya intellektual mulkning xilma-xil turlarini, jumladan badiiy filmlar, telekoʻrsatuvlar, sahna asarlari, multfilmlar, videooʻyinlar va veb-saytlarni ishlab chiqadi, boshqarad va nashr etish bilan shugʻullanadi. Threshold oʻz mahsulotlarini chiqargan eng mashhur brendlar orasida, jumladan Mortal Kombat, Mr. Clean, M&M’s, Twinkie the Kid, The Sunday Comics va boshqa koʻplab brendlar. Ularning nufuzli loyihalaridan biri, shuningdek, namoyish etilmagan „Foodfight!“ animatsion filmini ham oʻz ichiga oladi.

Studiya filmlar

Tematik filmlar 
Adolat ligasi: Oʻzga sayyoraliklar bosqinining 3D (film).

TV seriallar

Filmlar 

 1995-yil — Mortal Kombat (film);
 2000-yil — Mortal Kombat: Jang sanʼati federatsiyasi (video).

Boshqa ijodga qoʻshgan hissasi 

 1998-yil — Oʻtgan yozda nima qilganingizni hali ham bilaman (film);
 1998-yil — fakultet (film);
 1999-yil — Dogma (film);
 2000-yil — Katta fantastikachi Edvard Fudvapper (film);
 2000-yil — Mortal Kombat: Jang sanʼati federatsiyasi (video);
 2000-yil — Qoʻrqinchli film (film);
 2001-yil Jey va Silent Bob Strike Back (film);
 2004-yil — Oʻrgimchak odam 2 (film);
 2004-yil — Yulduzli sana (film).

Manbalar

Havolalar 
 Официальный веб-сайт
 Threshold Entertainment на сайте Internet Movie Database
AQSh media kompaniyalari
Iarbant

Iarbant (Yarba yoki Giarb,  , , Hiarbas) — qadimgi yunon va lotin mifologiyasi qahramoni. Uning ismi Iapon (Solindagi Katonning yozishicha) boʻlishi ham mumkin.

Liviyaliklarning fikriga koʻra, birinchi odam, Zevsning oʻgʻli. Amon va nimfaning oʻgʻli, Garamantida mamlakatida tugʻilgan. Didona bilan sulh tuzgan Liviya hukmdori. Didonaning vafotidan keyin uning podsholigini egallab olgan (boshqa versiyaga koʻra, qasamyodi tufayli bu ishni amalga oshira olmagan).

Pompey Trogning maʼlum qilishicha, Maksitanlar shohi. Timey, Yustin va boshqalarga koʻra, Iarbant (yoki Yarb) — Liviyadagi maziklar qabilasining shohi boʻlib, Didonaga shahar qurish uchun yer bergan, keyin esa uning qoʻli va qalbiga ega chiqqan. Vaqti kelib, fuqarolarining bosimiga uchragan Didona oʻz istagiga qarshi chiqib, Yarb bilan turmush qurishga rozilik bergan, marhum niqobi ostida oʻzini gulxanga tashlagan. Evstafiyning aytishicha, shundan keyin gʻazablangan shoh Birsani vayron qilgan, yangi shaharni esa Liviya nomi bilan atagan (keyinchalik ushbu shahar nomi Karfagen deb oʻzgartirilgan).

Manbalar

Adabiyotlar 

 Yarb // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 qadimgi yunon mifologiyasida Afrika
Eneida Belgilar
Issa

Issa () — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Lesbos oroli shohi Makareyning qizi.

U Germes-Kadmadan paygʻambar Prilisni dunyoga keltirgan. Ovidiyning soʻzlariga koʻra, malikani choʻpon qiyofasiga kirgan Apollon yoʻldan ozdirmoqchi boʻlgan.

Qadimgi yunonlarning tasavvurlariga koʻra, Lesbos avvaliga shoh Makareyning qizi sharafiga Issa deb atalgan, keyinchalik uning nomi Lapifning oʻgʻli sharafiga Lesbos deb oʻzgartirilgan. Sitsiliyalik Diodorning soʻzlariga koʻra, Lesbos Makarey bu yerga kelishidan ancha avval Issa deb nomlangan. Shuningdek, Lesbosdagi Antissa shahrining nomi ham ushbu mifologik qahramon ismi bilan bogʻlanadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 Höfer. Issa // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie : [nem.] / Roscher Wilhelm Heinrich. — Leipzig : Druck und Verlag von B. G. Teubner, 1890—1894. — Bd. II. — Kol. 552.
 
Apollon haqidagi afsonalar
Hermes haqida afsonalar
Leptorofa

Leptorofa (lot. Leptoropha talonophora) — yoʻq boʻlib ketgan toʻrt oyoqlilar turi, perm davrida yashagan (279,5-268,0 mln. yil avval), Leptorofalar turkumidagi yagona.

Umumiy nom ikki ildizdan hosil boʻladi: dr.dr.lépōs — „kichik, tozalangan“ va ῥophōŉ — „soʻrish“.

Tavsif 
Katta hayvon, bosh suyagining uzunligi 12 sm.  Bosh suyagi qisqa parabolik. Seysmosensor tizimining kanall izlari mavjud. Tishlari koʻp, barg shaklidagi tishsimon tojlari bor, tanglay tishlari keng tasmalarda joylashgan. Tuzli va toza suv havzalarida yashovchi suv hayvonlari. Ular suv oʻtlari bilan oziqlanganlar

Leptorofa Kirov viloyatining Shixovo-Chirki qishlogʻida (Yuqori Qozon ostonasida) topilgan. Biarmika (Biarmica tchudinovi) ning yaqin turi 1987-yilda M.F. Ivaxnenko tomonidan Perm viloyatidagi Ufa qavatining oldingi qatlamlaridan tasvirlangan.

Sistematika 
Dastlab, jins kotilozavrlar tartibining Rhipaeosauridae oilasiga kiritilgan, keyinchalik ular prokolofonomorflar tartibiga oʻtgan, yaʼni Leptorofa ibtidoiy sudraluvchilar sifatida qabul qilingan. 1987-yilda bu jins Seimuriamorflar turkumidan Leptorophidae oilasiga, keyinchalik parareptillarning birlashgan guruhiga kiritilgan, keyinchalik darajasi Seimuriamorflardan Kotlassiidae oilasining Leptorophinae kenja oilasiga qisqartirilgan. Jinsning xuddi shunday pozitsiyasi 2003-yilda seymuriamorfning soʻnggi sharhida aytilgan. 1972-yildan beri Seymuriamorflarning oʻzlari sudraluvchilar boʻlmagan reptiliomorflar sinfiga kiritilgan.

2003-yilgi sharhda Leptorofa novojilovi jinsining ikkinchi turi Leptorofa talonophora bilan sinonimlashtirilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Буланов В. В. Трофические адаптации сеймуриаморф (Parareptilia) и положение группы в структуре водных сообществ конца палеозоя // Эволюция биосферы и биоразнообразия: К 70-летию А. Ю. Розанова. — М. : Товарищество научных изданий КМК, 2006. — С. 394—415. — 600 с. — ISBN 5-87317-299-4.
 Ивахненко М. Ф. Тетраподы Восточно-Европейского плакката — позднепалеозойского территориально-природного комплекса. — Пермь, 2001. — С. 44—45. — 200 с. — (Труды Палеонтологического института РАН ; т. 283). — ISBN 5-88345-064-4.
 Ивахненко М. Ф. Эволюция позднепалеозойских тетрапод как эволюция их биоморф.

Havolalar 
 Neotetrapoda.
Rossiyaning Perm konlaridan qazilma qoldiqlari
1955-yilda tasvirlangan fotoalbomlar
Evrosiyoning qazilma faunasi
Perm davri reptiliomorflari
Xordalilarning monotipik avlodlari
Seymuriamorflar
Chjuan (cholgʻu asbobi)

Chjuan (xitoycha: pinyin, ruan) — anʼanaviy xitoy chertib chalinadigan cholgʻu asbobi. Xalq musiqasi va xitoy teatri orkestrlarida foydalaniladigan torli musiqa asbobi; pipa cholgʻu asbobidan kelib chiqqan.

Tarixi 

Xan sulolasi davrida paydo boʻlgan dumaloq shakldagi rezonator qutili, 4 torli va 24 pardali pipa keyinchalik Xan sulolasi pipasi (yoki Chin sulolasi pipasi) deb atalgan. Bambukzorlarning yetti donishmandidan biri boʻlgan mashhur musiqachi Juan Siyan ushbu cholgʻuda ajoyib ohanglarni ijro etganligi sababli, ushbu pipani ) uning sharafiga chjuan yoki juansyan deb atay boshlashgan.

Zamonaviy chjuanga shaklan mos keladigan pipa chalish aks etgan ilk qadimgi tasviri 260-yilga tegishli kichik sopol idishda topilgan.

Viyetnam va Kambojaning dumaloq lyutlari chjuan dan kelib chiqqan.

Tavsifi 
Juan korpusi yumaloq shaklga ega boʻlib, old va orqa devorlari boʻrtmali. Uzun grifga qoziqcha biriktirilgan, boʻyni va yuqori qismida 24 ta xromatik parda joylashadi.

Zamonaviy chjuan uch oʻlchamda ishlab chiqiladi: katta dazhuan (), Oʻrta Chjunchjuan (Ch  va kichik siaochjuan (). Amalda katta va oʻrta chjuanlar koʻproq qoʻllanadi

Uni chalish vaqtida chjuan vertikal ravishda chap sonda turiladi, torlari tomoshabinga qaratiladi va tirnoq yoki toshbaqa chigʻanogʻi yordamida chalinadi.

Yueqin Chjuanning boshqa bir turi hisoblanadi.

Manbalar
Teymuri

Teymuri (oʻz nomi: Teymuri, Timuri) — Afgʻoniston (120 ming kishi) va Eron (170 ming kishi) chegara hududlarida yashovchi xalq. Charaymakov guruhining bir qismidir.

Tilga mansublik 
Ular fors (fors) va dari (Rahimov 1999:819) tillarining dialektlarida gapirishadi.

Diniy mansublik 
Teymuri sunniy musulmonlar, Eronda esa teymurining koʻpchiligi shia musulmonlari (Rahimov 1999:819).

Teymurining kelib chiqishi 
Teymuri kelib chiqishining ikkita versiyasi mavjud. Teymour XIII asrning moʻgʻul bosqinchiligidan keyin oʻz etnik hududiga joylashdi. Boshqa bir fikrga koʻra, teymuriylar Oʻrta Osiyodan boʻlib, oʻz nomlarini XIV-asr oxirida ularni bosib olgan Temur nomidan olgan.

Charaymakov va Teymuri etnogenezida moʻgʻul, turkiy va Eron xalqlari ishtirok etdi.Bir qator tadqiqotchilarning fikricha, moʻgʻullardan boʻlgan choraymak qabilalariga Jemshid, Teymen, Teymuri kiradi. Tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, jemshid, taymeni, firuzkuhi, teymuri dialektlariga xos boʻlgan kuchli turkiy-moʻgʻul superstratining mavjudligi.

Asosiy faoliyat 
Afgʻonistondagi teymuriylar xoʻjalikning oʻtroq va yarim koʻchmanchi turini boshqargan; Asosiy mashgʻuloti dehqonchilik, qoʻychilik ikkinchi darajali rol oʻynaydi. Eronning Teymurilari asosan chorvachilik bilan shugʻullanadi (Rahimov 1999:819).

Aholi punktlari va turar-joylar 
Teymuri qora kabuslar bilan qoplangan chodirlarda yashaydi. Ushbu chodirlar afgʻon (Yahontov 1973:303) ga oʻxshaydi.

Adabiyotlar 
 Маретин Ю. В. Народы мира. Этнографические очерки: Народы Юго-Восточной Азии / Под ред. А. А. Губера. Издательство Академии наук СССР — М.: 1966. — С. 502—511.
 Рахимов Р. Р. Теймури // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. — С. 819.
 Яхонтов С. Е. О классификации языков Юго-Восточной Азии // Страны и Народы Востока. — 1973. — Вып. XV. — С. 303.

Manbalar 

Choraymoqlar
Afgʻoniston xalqlari
Mo'g'ul xalqlari
Mo'g'ullar
Eron xalqlari
Teme

Teme ― Adamava-Nigeriyaning Sharqiy qismida, Benue daryosining janubida, Jalingo shahrining shimoli-sharqida va Yoʻla shahrining Gʻarbiy qismida, Belva daryosi boʻyida (mayo-Belva tumani[en] Adamava shtati) yashovchi xalqidir.Teme aholi punkti hududi qarindosh xalqlarning Mumuye, Yendang, Vaka, Kumba, Bali, Passam, Gengle va Kugama hududlari bilan oʻralgan.

Joshua Project veb-saytida chop etilgan hisob-kitoblarga koʻra, Teme aholisi taxminan 5600 kishini tashkil qiladi.

Teme xalqi Niger-Kongo makro oilasining Adamava-Ubanguian oilasining Teme tilida gaplashadi. Jahon tillari Ethnologue va „Buyuk rus ensiklopediyasi“ katalogida taqdim etilgan Adamava tillarining tasnifida teme tili gengle, kumba, mumuye, pangseng, rangva vaka tillari bilan birga mumuye guruhi mumuye-Yandang Leko-nimbari filialining kichik guruhining bir qismidir . Xalq vakillari orasida ikkinchi til sifatida hausa va fuula tillari keng tarqalgan (nigeriyalik fulfulde), shuningdek, teme vakillarining bir yoki bir nechta qismida qoʻshni etnik guruhlarning tillari — gengle, kumba va yendang mavjud. Ethnologue maʼlumotnomasida taqdim etilgan maʼlumotlarga koʻra, teme boʻyicha maʼruzachilar soni 4000 kishini tashkil qiladi(1995).

Temedagi xalqning koʻpchiligi anʼanaviy eʼtiqodlarni saqlab qoladilar (75%), temening bir qismi Islom (20%) diniga eʼtiqod qiladi, temedagi nasroniylarning nisbatan kichik (5%).

Manbalar 

Nigeriya xalqlari
Adamava-Ubangu xalqlari
Makroniylar

Makraniylar (, ) — balujalar tarkibidagi etnik guruh, Pokistonning Makran sohilida (Sind viloyati) va Karachida ixchamgina tarzda yashaydi. Kelib chiqishi qisman Sharqiy Afrikaga borib taqaladi. Eronning tub aholisi — balujalarning arab qul savdogarlari tomonidan XIX asrgacha bir necha asrlar davomida Sharqiy Afrikadan olib kelingan qullar bilan aralashishi natijasida vujudga kelgan. Makraniylar baluji tilining makran lahjasida soʻzlashadi, unda afrikacha soʻzlar mavjud. Pokistonda Makran lahjasida soʻzlashuvchilar soni 82 000 ga yaqin va Gujarotda (Hindiston) 28 000 ga yaqin. Jami 110 000 ga yaqin kishi (2020-yil holatiga koʻra) makraniylkardir.

Tavsifi 
Makraniylar janubiy Pokiston va Hindistonning janubi-gʻarbiy qismida yashovchi, shuningdek, kelib chiqishi sharqiy afrikaliklarga borib taqaluvchi siddi etnik guruhiga qondosh hisoblanadi. Makraniylarning asosiy mashgʻulotlari baliqchilik, dehqonchilik (xurmo, kokos, banan, don ekinlari yetishtirish) bilan shugʻullanadi, Karachi portida port ishchilari sifatida ishlaydi. Makraniylarning urf-odatlari balujilarnikiga oʻxshaydi, lekin ular ham baʼzi afrikacha musiqiy odatlarni saqlab qolgan

Irsiyati 
2017-yilda oʻtkazilgan genetik tadqiqotlar makraniylarda (Sahroi Kabirdan janubdagi Afrikaning negroid aholisi) afrikaliklar irsiy (genetik) hissasi mavjudligini koʻrsatdi: taxminan 12 % (± 7 %) Y-xromosomali gaplogruplar uchun va 40 % (± 9 mtDNK uchun %).

DNK ketma-ketligining afrikacha namunasi tufayli makraniylar bezgakka qarshi chidamlidir

Manbalar