MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
17 qavatli monolit turar joy binosi

17 qavatli monolit turar joy binosi – Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti, meʼmoriy yodgorlik. Obyekt davri: 1980-yillar boshlari. Toshkent shaharning Mirobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Buyuk Turon koʻchasi, 77-uy. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent shahar madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Quvayt milliy futbol terma jamoasi

Kuvayt milliy futbol terma jamoasi () Quvayt milliy terma jamoasi hisoblanadi va Quvayt futbol assotsiatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi. Quvayt 1982 yilda jahon chempionati finalida bir marta ishtirok etib, guruh bosqichida bir ochkoni boshqargan. Osiyo Kubogida Quvayt 1976 yilda finalgacha yetib borgan va 1980 yilda turnirda gʻolib chiqqan.

2000-yilda Quvaytning Butan ustidan qozonilgan 20:0 hisobidagi gʻalabasi oʻsha paytda xalqaro futboldagi eng yirik gʻalaba edi. 2001-yilda Avstraliya Amerika Samoasini 31:0 hisobida magʻlub etganida, undan oshib ketdi.

Quvayt 1970-yillardan 2000-yillargacha Osiyoning asosiy futbol kuchlaridan biri boʻlgan boʻlsa-da, milliy terma jamoaning kuchi 2010-yillardan boshlab asta-sekin soʻna boshladi, Quvayt 2011 va 2015-yillarda ketma-ket ikki Osiyo Kubogida muvaffaqiyatsizlikka uchragan va 2019-yilgi musobaqaga diskvalifikatsiya qilingan. 2023-yilgi Osiyo Kubogida ishtirok eta olmadi. Shuningdek, jamoa 1982-yildan buyon birorta ham jahon chempionatiga chiqa olmadi.

Futbolchilar

Joriy tarkib 
Quyidagi futbolchilar 2023-yil 21-iyundan 4-iyulgacha boʻlgan 2023-yil SAFF chempionatiga chaqirilganlar.

2023-yil 4-iyul holatiga koʻra, oʻyindan keyingi oʻyinlar va gollar Hindiston .

Soʻnggi terma jamoaga chaqirilgan fubolchilar 
Keyingi 12 oy ichida Kuvayt terma jamoasiga quyidagi futbolchilar ham chaqirilgan.

Oʻzaro oʻyinlardagi natijalar 
Quyidagi jadvalda Kuvaytning barcha vaqtlardagi xalqaro natijalari koʻrsatilgan.,   qarshi oʻyindan keyin

Manbalar

Havolalar 

 Kuwait at AFC
 Kuwait at FIFA
 Official fans' forum site 

Osiyo milliy futbol terma jamoalari
Zirabuloq makoni

Zirabuloq makoni – Zarafshon vohasida joylashgan yodgorlik. Samarqand viloyati Kattaqoʻrgʻon tumanidagi Zirabuloq chashmasi boʻyidan topilgan.

Zirabuloq Qoʻtirbuloqdan 1 km sharqroqda, dengiz sathidan 475 m. balandlikda joylashgan. Zirabuloq makoni 1971-yili roʻyxatga olingan. Makonda dastlab arxeologik qazishma ishlari 1972, 1978 va 1984-yillarda Samarqand davlat universiteti dotsenti Neʼmat Toshkenboyev tomonidan amalga oshirilgan. Yodgorlik hududida uchta shurf qazilgan. 1977—1978-yillarda Samarqand davlat universitetining arxeologlar jamoasi arxeolog M.Joʻraqulov boshchiligida tadqiqotlar olib borgan. Bu yerdan Qoʻtirbuloq makonidan topilgan tosh buyumlarga oʻxshash buyumlar topildi. Bundan arxeologlar bir—biriga yaqin qoʻshni boʻlgan ibtidoiy odamlar yashagan degan xulosaga keldilar. Makon ijtimoiy jihatdan ibtidoiy toʻda-ovchi guruh kishilariga mansubligi aniqlandi.
Lekin bu yerdan soʻnggi mustye davriga oid tosh qurollari ham topilgan.

Qazishma ishlari davomida Zirabuloq makonining bir qismi qishloq xoʻjaligi sohasini kengaytirish uchun oʻzlashtirib yuborilgani maʼlum boʻldi. Shu sababli makon katta zarar koʻrgan. Madaniy qatlamlar yoʻq boʻlib ketgan. Biroq baʼzi joylarida birlamchi qatlamlar saqlanib qolgan.

Madaniy qatlamlar bilan bogʻliq tuproq qalinligi ayrim uchastkalar hududida 1 metrdan 1.5 metrgacha yetgan. Qazishma ishlari natijasida hududdan 1000 dan ziyod topilmalar topilgan. Bu ashyolar tarkibida qirgʻichlar, har xil kattalikdagi oʻzaklar, nayza tigʻlari, randalar, pichoqsimon paraqalar, qurollar boʻlgan. Mehnat qurollarining yasalish tartibidan makon oʻrta paleolit davrining rivojlangan bosqichiga oidligi aniqlangan. Jamoa aʼzolari oddiy, kapasimon chaylalarda yashagan. Ibtidoiy ot, tuya, buqa, fil, qulon, bugʻu kabi jonivorlarni guruhlarga birlashib ov qilishganlar.

Zirabuloq makonidagi ibtidoiy odamlar yasagan buyumlarda foydalanilgan texnik uslublar Teshiktosh, Omonqoʻton, Obirahmat, Qoʻtirbuloq oʻrta paleolit davri jamoalarinikiga oʻxshashligi ayon boʻlgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston arxeologiyasi
Oʻzbekiston tarixi
Samarqand viloyati
Sharq nashriyoti matbaa binolari

Sharq nashriyoti matbaa binosi – 1974-yilda bunyod etilgan bino. Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Meʼmoriy yodgorligi. Obyekt davri: XX asr. Toshkent shaharning Mirobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Buyuk Turon koʻchasi, 41-uy. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent shahar madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan. 2024-yil 15-yanvarda Vazirlar Mahkamasi qarori bilan Toshkent shahar Buyuk Turon ko‘chasi 41-uyda joylashgan «Sharq» nashriyot-matbaa korxonasi binolari Moddiy madaniy merosning ko‘chmas mulk obektlari milliy ro‘yxatidan chiqariladi.

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Ichki ishlar vazirligi madaniyat saroyi binosi

Ichki ishlar vazirligi madaniyat saroyi binosi (Ilgarigi Qizil tong tikuv fabrikasi madaniyat saroyi binosi) – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Meʼmoriy yodgorligi. Obyekt davri: 1936-yil. Toshkent shaharning Mirobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Chexov koʻchasi, 5-uy. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent shahar madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Grozniy aeroporti

Grozniy aeroporti (, )  Rossiyaning Checheniston Respublikasidagi aeroport, Grozniy shahridan 7,5 km shimolda joylashgan.

Tarixi 
Grozniyda birinchi aeroporti 1938-yilda oʻz faoliyatini boshlagan, oʻshanda P-5 va U-2 samolyotlari birinchi pochta tashish va sanitariya parvozlarini amalga oshira boshlagan. Bir muncha vaqt oʻtgach, u qishloq xoʻjaligi maqsadlarida uchishni boshladi. 1977-yilgacha Grozniy aeroportida faqat Li-2, IL-14, AN-24 va AN-10 kabi samolyotlarni qabul qila oladigan tuproq qoplamali uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud edi.

1977-yilda SSSR hududlari bilan Checheniston Respublikasini bogʻlovchi Tu-134 yoʻlovchi samolyotini qabul qila oladigan sunʼiy uchish-qoʻnish yoʻlagi va bazasi boʻlgan yangi aeroport kompleksi taqdim etildi. Yangi aeroport „Shimoliy aeroport“ deb nomlandi.

1990—2000-yillar oraligʻida aeroport nomi bir necha bor oʻzgartirildi:

 1990-yil – Shayx Mansur aeroporti
 1995-yil – „Shimol“ aeroporti
 1996-yil – Shayx Mansur aeroporti
 2000-yil – „Shimol“ aeroporti

Aeroportni 1991-yil 8-sentyabrda egallab olgan va 1994-yil 30-sentyabrgacha oʻz nazorati ostida ushlab turgan chechen jangarilariga qarshi harbiy harakatlar paytida Grozniyning barcha infratuzilmasi va aerodromiga jiddiy zarar yetkazildi. Urush tugashi va mamlakatda nisbatan tinch hayot boshlanganidan keyin aeroport asta-sekin tiklandi. 2000-yilda Adnan Vohidovich Gakayeva rahbarligida "Grozniy „Shimol“ aeroportini qayta tiklash boʻyicha direksiya" federal davlat boshqarmasi tuzildi. 2005-yil 1-dekabrda FSBning Checheniston Respublikasi boʻyicha tergov boʻlimi aeroportni tiklash uchun berilgan katta miqdordagi mablagʻlarni oʻzlashtirganlik uchun jinoiy javobgarlikka tortildi.

1999–2006-yillarda aeroportni qayta qurish jarayonida uchish-qoʻnish yoʻlagi kengaytirildi. Tu-154 va IL-62 samolyotlarini qabul qila oladigan aeroport majmuasi qayta qurildi. Rossiya Transport vazirligining 2002-yil 6-martdagi AT-76-P qarori bilan aeroportni toʻliq miqyosda qayta qurish boshlandi. 2005-yilda Shimol aeroporti Grozniy aeroporti deb oʻzgartirildi.

2007-yil 19-fevralda Rossiya federal havo transporti agentligi (FHTA) buyrugʻi bilan AIO-19 Grozniy aeroportiga (Shimol) davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma berildi. Aeroport Tu-134 samolyotlari va vertolyotlarini butun yil davomida, kecha-yu kunduz qabul qilishi uchun B toifasiga kiritilgan. 2007-yil 29-noyabrda Grozniy aeroportiga Tu-154ni qabul qilish huquqi berildi.

2009-yil 11-iyunda Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasi (IAC) xalqaro aerodrom sertifikatini berdi, shu sababli aerodrom xalqaro parvozlar xizmati uchun yaroqli deb tan olindi.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Manbalar

Havolalar 

 Nonstop to Chechnya: As War Ebbs, Flights Return The New York Times
 
Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Rossiya
Rossiya aeroportlari
Checheniston aeroportlari
Tatarskiy povorot koʻchasi (Toshkent)

Tatarskiy povorot koʻchasi – Toshkent shaharning shimoliy qismida, Olmazor tumani „Ibrohim ota“ mahallasi hududida joylashgan koʻcha boʻlib, umumiy uzunligi 300 metrni tashkil qiladi.

Kesishgan koʻchalar 

Ushbu koʻcha Chuqursoy koʻchasidan boshlanib, Chuqursoy bekati koʻchasida tugaydi.

Binolar 

Koʻchada ikki qavatli binolar, sanoat korxonalari joylashgan.

Tansport 

Koʻcha boʻylab hech qanday jamoat transporti harakatlanmaydi.

Galereya

Yana qarang 
 Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar 

Toshkent koʻchalari
Sadri Saʼdiyev

Sadri Saʼdiyev (1937-yil 23-aprel Samarqand viloyati) – adabiyotshunos, filologiya fanlari doktori (1990), professor (1992), Samarqanddagi „Rudakiy gʻaznasi“ boshqarmasi raisi. 2006-yildan Tojikiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

Hayoti 
Sadri Saʼdiev 1937-yil 23-aprelda Samarqand viloyatida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugatgach Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston davlat universiteti (hozirgi Samarqand davlat universiteti) filologiya fakultetining tojik kafedrasida tahsil olgan. U Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston davlat universitetini 1962-yilda tugatgan. Tojikiston fanlar akademiyasi til va adabiyot, qoʻlyozmalar va sharqshunoslik ilmiy-tadqiqot instituti sharqshunoslik boʻlimi, fors-tojik adabiyoti boʻlimi katta laboranti (1962—1971). 1971-yilda Tojikiston Fanlar akademiyasining ijtimoiy fanlar boʻlimida „XII asrning mashhur satirik shoiri Suzaniy Samarqandiyning hayoti va ijodi“ mavzusida nomzodlik, 1990-yilda Rudakiy nomidagi Tojikiston davlat universitetida „XVII asrda tojik adabiyoti taraqqiyotining asosiy tendensiyalari“ mavzusida esa doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1985-yilda tugʻilib oʻsgan Samarqand shahriga qaytib keldi. Alisher Navoiy nomidagi Samarqand davlat universiteti sharq chet tili va adabiyoti kafedrasida mudir, dotsent, professor boʻlgan (1985—1999). 2000-yildan nafaqaga chiqqan.

Ijodiy faoliyati 
Sadri Saʼdiyev „Movarovonahr shoirlari poetikasi“, „XI asrning ikkinchi yarmi va XII asr boshlarida tojik adabiyoti (Gʻaznin adabiy doirasi)“, „XVII asr tojik adabiyoti“ kabi 6 ta ilmiy tezis va 8 ta alohida kitoblar muallifi. Tojikiston va Oʻzbekiston matbuot sahifalarida 400 dan ortiq ilmiy, ommaviy va publitsistik maqolalari chop etilgan. Toʻraqul Zehni bilan birgalikda „Yer yuzidagi polshalik soʻzlovchilar“ kitobini, Rasul Hodizoda va Usmon Karimov bilan birgalikda „Tojik adabiyoti (XVI-XIX asrlar va XX asr boshlari)“ darsligini yozgan. 1991-yildan Samarqanddagi „Rudakiy xazina“ idorasiga mudirlik etib, Samarqanddagi safdoshlarining tashabbusi va bevosita ishtiroki natijasida fors-tojik sheʼriyatining otasi, fors-tojik sheʼriyatining asoschisi Rudakiy haykali oʻrnatildi. Shuningdek, Samarqand tojiklari madaniyat markazi rahbari sifatida samarali faoliyat yuritib, bu qadimiy zaminda milliy madaniyatning tiklanishi, tojik tilini asrab-avaylash va rivojlantirish yoʻlida muttasil harakat qilib kelmoqda.

Manbalar 

Tojikiston olimlari
Samarqand viloyatida tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1937-yilda tugʻilganlar
23-aprelda tugʻilganlar
Mahdumi Xorazm mahallasi

Mahdumi Xorazm mahallasi – Samarqand shahri hududida joylashgan qadimiy mahalla.

Mahdumi Xorazm mahallasi XV-XVI asrlarda tashkil topgan. Uning nomi shu mintaqada yashagan tasavvuf tariqatining buyuk namoyandasi, Ahmad Yassaviy taʼlimotining davomchisi boʻlgan Mahdumi Xorazm nomi bilan bogʻliq. Mahdumi Xorazm islom olamida salmoqli oʻrin egallaydi. Uning qarashlariga oid talaygina diniy va tarixiy manbalar mavjud. Abu Tohirxoja Samarqandiyning „Samariya“ asarida bu ulugʻ zotning xizmatlari Samarqandda yassaviya va naqshbandiya tariqatlarini rivojlantirishdagi roli bilan izohlanadi. Ushbu asarda keltirilishicha „Gʻori oshiqon“dagi soʻfiylik hujralari, muqaddas joylar va chillaxonada oʻtirishni istagan dindorlarga yaratilgan qulayliklar haqida soʻz boradi. Shuningdek, ushbu hududda Mavlono Darvish mozori ham mavjud boʻlib, Mavlono Darvishning Mahdumi Xorazm bilan ruhiy yaqinligi, mashhur „Hidoya“ asarining muallifi Burhoniddin Margʻinoniyning izdoshi ekanligi toʻgʻrisida dalillar keltirilgan. Xoja Ahror Valiy ham Mavlono Darvishning qabrini ziyorat qilishga ishtiyoqi baland boʻlgan. Mahdumi Xorazm mahallasi shimol tomondan Qozi Kalon, sharqiy tomondan Yahudiylar mahallasi bilan, janubdan Qozi Gʻafur va gʻarbdan Urmitan (shahar arigʻi oldida) mahallalari bilan chegaradosh. Mahallada, asosan, mix ishlab chiqaruvchi hunarmandlar va temirchilar yashaganlar. Mahdumi Xorazm mahallasi hududida Qozi Gʻafur madrasasi, masjid, hovuz, hujralar, savdo doʻkonlari, tahoratxona hamda karvonsaroylar mavjud. Mahallada Ulugʻbek madrasasining taniqli mudarrisi Mirjaloliddin, shoirlar Sipandiy, N.Pisandiy, naqqoshlar A.Latipov va Abduzohid va boshqa xalq ustalari istiqomat qilganlar.

Yana qarang 
 Nayman mahallasi
 Dobusiya mahallasi

Manbalar 

Mahallalar
Samarqand
Samarqand mahallalari
Qasr al-Bahiliy qamali

Qasr al-Bahiliy qamali – Turkash xoqonligi qoʻshinlari tomonidan Samarqand yaqinidagi Qasr al-Bahiliyni qamal qilish. Milodiy 721 yoki 720-yillarda sodir boʻlgan. Turgashlarning asosiy qoʻshiniga 100 kishilik kichik arab garnizoni qarshilik koʻrsatdi. Umaviylarning Xuroson noibi tomonidan yuborilgan arab boʻlinmalari va al-Musayyab ar-Riyohiy qoʻmondonligi ostidagi mahalliy Eron ittifoqchilari qamalni olib tashlash, garnizon va tinch aholini xavfsiz joyga olib chiqishga muvaffaq boʻlishdi.

Tarixi 
VII asr oʻrtalarida arablar Fors va Xurosonni bosib olganidan soʻng xalifa al-Volid I davrida (705–715) Umaviylar sarkardasi Qutayba ibn Muslim tomonidan Movarounnahr bosib olingan. 719-yilda mahalliy hukmdorlar xalifalikka qarshi xitoylar va ularning turgʻoz vassallaridan harbiy yordam soʻraydi.

Vaziyat arab hokimi Abdurrahmon ibn Nuaymning layoqatsizligi tufayli yanada keskinlashdi. Uning vorisi Said, 720-yilda bu lavozimni egallagan va unchalik yaxshi tajribaga ega emas edi. U viloyatni boshqarishda na tajribaga ega edi, na hududni yaxshi bilar edi. Urushlarga qarshi boʻlganligi uchun u „Xuhnjaina“ laqabini olgan. Keyinchalik Said qobiliyatli Shu’ab ibn Zuhayr an-Naxshaliyni Samarqandga noib qilib tayinlagan. Biroq mahalliy aholi oʻrtasidagi tartibsizliklardan soʻng u ishdan boʻshatilib, oʻrniga Usmon ibn Abdulloh ibn Mutarrif ibn ash-Shihir tayinlandi. Shotlandiya sharqshunosi Hamilton Gibbning fikricha, bu isyonchilarni tinchlantirish uchun qilingan behuda urinishlardan biri edi.

Arab maʼmuriyatining zaifligi va shahzodalarning murojaatlari turgʻoshlar hukmdori xoqon Sulukning arablarga qarshi hujum uyushtirishiga sabab boʻldi. Bagʻtarxon boshchiligida turgʻashlar Qasr al-Bahiliy ("Bahiliy qal’asi ") qal’asini oʻrab olishga muvaffaq boʻldilar, uning garnizoni, arab tarixchisi at-Tabariyning yozishicha, oilalari bilan bor-yoʻgʻi yuz nafar askardan iborat edi. Samarqanddan qoʻshimcha kuchlar oʻz vaqtida yetib kelmasligidan qoʻrqib, Qasr al-Bahiliy garnizoni Bogʻa Tarxonga 40 ming kumush dirham toʻlash evaziga sulh, shuningdek, oʻlpon toʻlangunga qadar 17 kishini garovga olish taklif qiladi.

720 yoki 721-yillarda Samarqanddagi garnizon boshligʻi ibn ash-Shixir turgʻoshlar hujumidan xabar topgach, Xurosonning arab aholi punktlaridan 4 ming kishilik koʻngillilar otryadini toʻplaydi, ammo at-Tabariyning yozishicha, qoʻmondon tayinlangan ar-Riyohiy ularni Turgʻash xoqoniga qarshi chiqishlari va shahid boʻlib halok boʻlishlari haqida ogohlantirgan, koʻngillilardan atigi 1300 kishi qolgan. Keyinchalik, ar-Riyohiy yoʻlning yarmini bosib oʻtib, oʻz soʻzlarini takrorlaydi, shuning uchun u bilan atigi 700 ga yaqin eng qatʼiy jangchilar qoldi. Arablar turgʻash qoʻshinini chalgʻitib Qasr al-Bahiliy qal’asidagi garnizonni qutqarishga muvaffaq boʻladi.

Manbalar 

Tojikiston tarixi
Oʻzbekiston harbiy tarixi
Qirgʻiziston tarixi
Qozogʻiston tarixi
Dabusqal’a mahallasi

Dabusqal’a mahallasi – Samarqand viloyati Paxtachi tumani hududida joylashgan boʻlib, Samarqanddagi qadimiy guzarlarlardan biridir.
Dabusqal’a mahallasi 1997-yilda tashkil topgan.

„Dabusqal’a“ nomi tarixiy manbaalarda „Dabusiy“ shaklida uchratuah mumkin. Dabus—temir shahar maʼnosini bildiradi, shahar mustahkam bunyod etilganligi uchun shu nom bilan atalgan. Dabusiy qal’asi katta hududni oʻz ichiga olgan, rabot taxminan 70 gektarni, shahriston esa 22—23 gektarni tashkil etadi. Buyuk ipak yoʻlidagi koʻhna shahar Zarafshon daryosidan 30 metr yuqorida bunyod etilgan. Tabariyning fikricha, Dabusiyada 10 ming arab piyoda askari istiqomat qilgan. Bu dalil VIII asrdagi shahar haqidagi fikrni ancha kengaytiradi. Arablar fathiga qadar Dabusiy qal’asi Fay (Pan) saltanatining boshkenti boʻlgan. Tarixiy manbalardagi dalillarga qaraganda Dabusiy VI asrda Oʻrta Osiyodagi mustaqil shahardardan biri hisoblangan. Miyonqoldagi bu feodal hukumatning poytaxti Dabusiy qal’asi boʻlgan, sardorni dabusshoh deb nomlashganlar. Dabusiy qal’asi bir qancha asrlar viloyat markazi sifatida xizmat qilgan. Shaharda oltin, kumush, mis tangalar bosib chiqarilgan. Vaqt oʻtishi bilan qal’a vayrona holiga kelib, xarobaga aylangan. Qadim zamonda butun dunyoga mashhur boʻlgan shahardan faqatgina Imom Bahra ota maqbarasi saqlanib qolgan. Arxitektura jihatidan oʻziga xos tomonlari bilan faqrlanib turadigan maqbara binosi XVI asrning soʻnggida bunyod etilgan. Dabusiy shahrida bir necha masjidlar qad koʻtargan boʻlgan. Qadimda koʻplab ilimli kishilar shu hududdan yetishib chiqib, dunyoga dongʻi ketgan.
Dabusqal’a mahallasi shimoldan Xatirchi tumani, Sharqdan „Nayman mahallasi“, Gʻarbdan „Qaynarbuloq“, Janubdan „Jona“ mahalla fuqarolar yigʻinlari bilan chegaralangan.
Mahallada 5 ta koʻcha mavjud. Ular: Nurli zamin, Karvon, Xalqlar doʻstligi, Isteʼdod, Ahil koʻchalaridir.
Dobusiya mahallasi hududida 35-sonli umumtaʼlim maktab, 15- maktabgacha taʼlim tashkiloti, 5 ta savdo doʻkoni, 1 ta qabriston joylashgan.
Mahalla tashkil etilgan 1997-yilda raislikka T.Elmurodov saylangan. Elmurodov mahallani 2013-yilgacha bosjhqargan. 2013-yildan 2016-yilga qadar N.Sharipov, 2016-yildan buyon Sharipov Alisher Sadriddinovich MFY raisi sifatida faoliyat koʻrsatmoqda.

Yana qarang 
 Nayman mahallasi
 Mahdumi Xorazm mahallasi

Manbalar 

Mahallalar
Samarqand
Samarqand mahallalari
Dobusiya mahallasi

Dabusqal’a mahallasi – Samarqand viloyati Paxtachi tumani hududida joylashgan boʻlib, Samarqanddagi qadimiy guzarlarlardan biridir.
Dabusqal’a mahallasi 1997-yilda tashkil topgan.

„Dabusqal’a“ nomi tarixiy manbaalarda „Dabusiy“ shaklida uchratuah mumkin. Dabus—temir shahar maʼnosini bildiradi, shahar mustahkam bunyod etilganligi uchun shu nom bilan atalgan. Dabusiy qal’asi katta hududni oʻz ichiga olgan, rabot taxminan 70 gektarni, shahriston esa 22—23 gektarni tashkil etadi. Buyuk ipak yoʻlidagi koʻhna shahar Zarafshon daryosidan 30 metr yuqorida bunyod etilgan. Tabariyning fikricha, Dabusiyada 10 ming arab piyoda askari istiqomat qilgan. Bu dalil VIII asrdagi shahar haqidagi fikrni ancha kengaytiradi. Arablar fathiga qadar Dabusiy qal’asi Fay (Pan) saltanatining boshkenti boʻlgan. Tarixiy manbalardagi dalillarga qaraganda Dabusiy VI asrda Oʻrta Osiyodagi mustaqil shahardardan biri hisoblangan. Miyonqoldagi bu feodal hukumatning poytaxti Dabusiy qal’asi boʻlgan, sardorni dabusshoh deb nomlashganlar. Dabusiy qal’asi bir qancha asrlar viloyat markazi sifatida xizmat qilgan. Shaharda oltin, kumush, mis tangalar bosib chiqarilgan. Vaqt oʻtishi bilan qal’a vayrona holiga kelib, xarobaga aylangan. Qadim zamonda butun dunyoga mashhur boʻlgan shahardan faqatgina Imom Bahra ota maqbarasi saqlanib qolgan. Arxitektura jihatidan oʻziga xos tomonlari bilan faqrlanib turadigan maqbara binosi XVI asrning soʻnggida bunyod etilgan. Dabusiy shahrida bir necha masjidlar qad koʻtargan boʻlgan. Qadimda koʻplab ilimli kishilar shu hududdan yetishib chiqib, dunyoga dongʻi ketgan.
Dabusqal’a mahallasi shimoldan Xatirchi tumani, Sharqdan „Nayman mahallasi“, Gʻarbdan „Qaynarbuloq“, Janubdan „Jona“ mahalla fuqarolar yigʻinlari bilan chegaralangan.
Mahallada 5 ta koʻcha mavjud. Ular: Nurli zamin, Karvon, Xalqlar doʻstligi, Isteʼdod, Ahil koʻchalaridir.
Dobusiya mahallasi hududida 35-sonli umumtaʼlim maktab, 15- maktabgacha taʼlim tashkiloti, 5 ta savdo doʻkoni, 1 ta qabriston joylashgan.
Mahalla tashkil etilgan 1997-yilda raislikka T.Elmurodov saylangan. Elmurodov mahallani 2013-yilgacha bosjhqargan. 2013-yildan 2016-yilga qadar N.Sharipov, 2016-yildan buyon Sharipov Alisher Sadriddinovich MFY raisi sifatida faoliyat koʻrsatmoqda.

Yana qarang 
 Nayman mahallasi
 Mahdumi Xorazm mahallasi

Manbalar 

Mahallalar
Samarqand
Samarqand mahallalari
Xoʻjakarzon ota ziyoratgohi

Xoʻjakarzon ota ziyoratgohi – Samarqand viloyati Narpay tumani hududida joylashgan qadamjo.

Tarixshunos A. K. Bogaduxovning yozishicha, Korzanuroning jasadi uning nomi bilan ataladigan qabristonga dafn etilgan. Qadimgi manba va rivoyatlarda u inson baland boʻyli, jasur, dovyurak, harbiycha taʼlim va eʼtiqodga ega boʻlgan pahlavon kishi sifatida taʼriflanadi. Bu joyda joylashgan sagʻananing boʻyi 9 metrga tengligi ham Korzanuro uzun inson boʻlgani bildiradi.
XIX asrning oʻrtalarida qurilgan maqbaraning ilk shakli uch gumbazli va bir xonali boʻlgan. Bu turdagi uch gumbazli maqbaralar bunyod etilishi Doniyor paygʻambar va Xoja Abdudarun maqbaralarida foydalanilgan.
Binoning topilgan gʻisht devori maqbaraning ilk meʼmoriy ahvolini koʻrsatib beradi. Bundan tashqari, tadqiqotlar davomida tarixiy obidaning gʻarbiy qismida toʻrt ustunli chiroyli ayvoni ham boʻlganidan dalolat beradi.

„Boburnoma“ asarida va „Donishnoma“ gazetasining 1998-yil 27-fevraldagi tahririda Boburning piri Xoja Ahror Valiyning farzandi Xoja Yahyo oʻz farzandlari bilan haj ziyoratiga yoʻlga chiqqanda taxminan Kattaqoʻrgʻondan keyin, Shayboniyxon josuslari tarafidan oʻldirilgan. Shu hudud ayni damda Narpay tumanining „Xoʻjakarzon“ qishlogʻi hududiga mos keladi.

1860—1885-yillarda Amir Muzaffarxon hokimyatidan ayrilib, ruslarga mustamlaka boʻlib qolgan. Hozirgi Narpay tumani hududidagi qishloqlar ulkan boʻlishiga qaramasdan, dushman bilan kurashlar katta talafotsiz oʻtmasdi. Shunday paytda Xoʻja Qosim Korzanuroga oʻxshagan yigitlar kurashga chiqqan.

Rivoyat qilishlaricha, Qosim Korzanuro juda ham dovyurak boʻlishi bilan birga, tengsiz kuch-qudrat egasi ham edi. Xotini rus millatiga mansub boʻlgan. Janglarda dushman oʻqlari uning qalqonli kiyimiga tegib toʻkilgan, ammo badaniga shikast yetkazmagan. Keyinchalik rus qoʻmondonlari Xoja Qosimdagi bu xislat sirini rafiqasidan bilib olishga urinishgan. Elparvar botirning boshi joynamoz ustida sajdaga yetib turgan paytda xotini tomonidan pichoqlab oʻldiriladi. Negaki uni oʻldirishning bundan boshqa iloji boʻlmagan. Shu tarzda „Xoja Korzan“, yaʼni „Xotini pichogʻidan oʻldirilgan“ yoxud „pichoqlab oʻldirilgan Xoja“ talqinidagi nomlar bora-bora xalq orasida Xoʻjakarzon atamasining paydo boʻlishiga asos boʻlgan.

Hozirda „Xoʻjakarzon“ maqbarasi qabristonning janubiy-gʻarbiy tomonida joylashgan.

Manbalar 

Samarqand
Narpay tumani
Ziyoratgohlar