MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Avenarius Rixard

Avenarius Rixard(1843.19.11,Parij-1896.18.08,Styurix)-shveysariyalik faylasuf, subyektiv idealist, empiriokrititsizm asoschilaridan biri. Otasining ixtiyori bilan avval o'zini kitob ishiga bag'ishlagan edi, keyinchalik Styurix, Berlin va Leyptsigda falsafa bilan jiddiy shug'ullandi. 1877-yil Styurix universitetiga professor lavozimiga taklif etildi. Shu yilning o'zidayoq Georin,Nayntse va Vundt ishtirokida falsafa jurnalini tashkil etdi va vafotigacha boshqarib bordi.

Asosiy asarlari 
"Falsafa kam kuch prinsipini asosida dunyo haqidagi o'ylar sifatida"(1876), "Sof tajriba tanqidi"(2 jildlik,1888-90), "Odamni insoniy anglash"(1891), "Prinsipial koordinatsiyalash"ilmini ishlab chiqdi. U o'z vaqtida o'rganilayotgan realistik g'oya va me'yorlarining nazariy tushunchalarini yangicha faylasufona isbotlashga harakat qildi. A.fikricha "Prinsipial koordinarsiyalash" fani jismoniy va ruhiy dualizmni bartaraf qilishga imkon yaratadi.

A.metodologiyasining 1-prinsipini-"C sistemasi" yoki markaziy a'zo va "R sistemasi"(yoki antia'zo)ning uzviy birligi (obyektsiz-subyekt yo'q,subyektsiz-obyekt yo'q). A.mantiqiy qoidalariga asoslangan nazariy umumiy tushuncha chiqarishi mumkin-odam bu hissiyotdir. A.odamni anglashni hissiyotga bog'lab tudhuntirishga harakat qilgan. Nazariy sohada A."Kam o'lchovli prinsipiga asosan fikrlash"ni tavsiya etadi. Metodologik darajadagi A.ning "Prinsipial koordinatsiyalash"ilmi o'sha davrdagi tabiat fanlarining nazariy poydevori bo'la olmadi,negaki obyekyiv voqelikni mustaqil mavjudligini tan olmagan obyektivlik tushunchasini rad etar edi. A.butunlay yangicha nuqtayi nazarga asoslanib,yangi yo'llarga boshlab,eski yechilmas muammolarga yangicha yondashishni ko'rsatadi. U o'z nazariyasini "empiriokrititsizm "deb nomladi. Uning empiriokrititsizmi ko'p olimlarni o'z originalligi, terminologiyasining yangiligi bilan qiziqtirar edi. A.ning bilish falsafasida qo'llagan izlanish uslubi yangi va muhim hisoblanadi. U sof tasvirlashni bilish falsafasini tabiatshunoslar o'zlarining asosiy fani hisoblaganlar. A. "empiriokrititsizm "termini orqali tajriba tushunchasini tanqid qilmoqchi ekanligi haqida fikr yuritadi va"sof tajriba"ilmini qabul qiladi. Qaysi fikrlarni to'g'ri deb hisoblashimizni, qaysilarini saqlab, qaysinisidan voz kechishlikni aniqlamoqchi bo'ladi. A.materialistik bilish nazariyasini tanqid qilib chiqib,bu nazariyani introeksiya,ya'ni tashqi olamni inson miyasiga jo qilish,deb ta'riflagan. U bilimlarning yagona manbai sezgilardir, hamma narsa sezgida mujassamlashgan, deb hisoblaydi.

Manbalar
Berlin-Marzan konslageri

Berlin-Marzan konslageri () — Berlinning Marzan chekkasida qurilgan fashistlarning konslageri. (hozirgi Marzahn-Hellersdorf tumani) siganlarni hibs qilish uchun qurilgan.

XI yozgi Olimpiya oʻyinlariga tayyorgarlik doirasida Germaniya politsiyasi va ijtimoiy himoya xizmatlari sinti va sigan ozchiliklari vakillarini yigʻishni boshladilar. Berlin va uning atrofida 800 ga yaqin siganlar hibsga olingan. 1936-yil 16-iyulda ular shaharning sharqiy chekkasida joylashgan maxsus lagerda politsiya nazoratiga olingan. Bu lager kanalizatsiya va qabriston yaqinida joylashgan edi.

Natsistlar Berlin-Marzan deb atagan konslagerni Olimpiya oʻyinlari davomida shaharni tilanchilar va choʻntak bezorilardan tozalash bahonasida yaratilgan. Biroq, u tugallangach, hibsga olishlar toʻxtamadi va lager hududi tikanli simlar bilan oʻraldi. Mahbuslar majburiy mehnat va antropologik oʻlchovlarga jalb etila boshlandi. Lagerda gigienik meʼyorlarga rioya qilinmagan, bu siganlarning ommaviy yuqumli kasalliklariga olib kelgan. Shunday qilib, 1938 yil mart oyida 170 ta infektsiya holati qayd etilgan.

Lagerni tugatilganligining aniq sanasini aniqlash qiyin. 1943-yil mart oyida siganlarni Osvensimga katta surgun qilish amalga oshirildi. Shundan soʻng Berlin-Marzanda 20 ga yaqin mahbus qoldi. Ularning oxirgisi Agnes Shtaynbax byurokratik kechikishlar tufayli faqat 1949-yil 13-yanvarda lagerni tark etdi. Hammasi boʻlib Berlin-Marzan orqali kamida 1500 Sinti va sigan oʻtgan. Bu siganlar uchun eng katta konslager edi.

2011-yil dekabr oyida Germaniya Sinti va Roma Berlin-Brandenburg davlat uyushmasi tashabbusi bilan sobiq majburiy lager o‘rnida xotira va ma’lumot maskani ochildi. O'nta e'lon taxtasida Marzahn majburiy lagerining tarixi va u yerda internirlangan odamlarning taqdiri haqida ma'lumotlar mavjud.

Manbalar

Havolalar 

 Sinti va Roma uchun Marzandagi kontslager. ) — Antifa Bundnis Marzan-Hellersdorf.
 Urushdan oldingi Germaniyada loʻlilarni taʼqib qilish, 1933-1939 yillar. Arxivnaya kopiya ) — Xolokost entsiklopediyasi. Xolokost memorial muzeyi (AQSh) .

Antiziganizm
Konslagerlar
Ishobaxt

Fors viloyatidagi Nestorian cherkovining metropoliti “sud qonunlari” degan asar yozgan (VI asr). Ma’lumki, Sosoniy podsholari xristianlarga o‘z qonunlari bilan ish yuritishga ijozat bergan edilar. Ishobaxt “Qonunnoma”sining yozilishi ham shu sababdan.

“Qonunnoma”da meros, qul tutish, uning mehnatidan foylanish masalalari keng yoritilgan.

Manbalar
Ioann Effeskiy

Taxminan 505-yili tug‘ilgan. Vafot etgan yili noma’lum. Lekin asarida bayon etilgan voqea 585 yil bilan tugaydi. Shunga qaraganda Efeslik Ioann ko‘p ham o‘tmay vafot etgan.

Asar suryoniy tilida yozilgan bo‘lib, voqealar, xususan Vizantiya – Eron munosabatlari, batafsil bayon qilingan. Muallif Sosoniy podsholarga nisbatan salbiy munosabatda bo‘ladi va xristian cherkovi nuqtai nazarida fikr yuritadi.

Manbalar
Eure-et-Loir

Eure-et-Loir (, mahalliy:) — Fransiya shimolidagi departament. Evre va Loir daryolari nomi bilan ataladi. U Centre-Val de Loire mintaqasida joylashgan. 2019-yilda Eure-et-Loir aholisi 431,575 kishini tashkil etdi.

Tarixi 
Eure-et-Loir 1789-yil 22-dekabrdagi qonunga binoan (1790-yil 4-martda) fransuz inqilobi davrida yaratilgan 83 ta boʻlimlardan biridir. U asosan sobiq Orleanais (Beauce) va Meyn (Perche) provinsiyalarining bir qismidan, shuningdek, Ile-de-France hududlaridan (Drouais, Thymerais, Avre vodiysi, Hurepoix) yaratilgan.

Hozirgi boʻlim oʻz poytaxti Autricumda (Chartres) boʻlgan Carnutlar yerining markaziy qismiga toʻgʻri keladi. carnutlar qadimgi Druidlar diniga xayoliy sodiqliklari bilan mashhur. „Carnutlar oʻrmoni“ dagi muqaddas joy har yili Druidlar yigʻilishini oʻtkazadigan joy deb qaralgan. Departamentning shimolida Durokasslarning poytaxti Dreuxda boʻlgan.

Geografiyasi 
Eure-et-Loir Beauce mintaqasining asosiy qismini tashkil etadi, siyosiy jihatdan u hozirgi Centre-Val-de-Luara mintaqasiga tegishli. Luara-et-Cher, Luara, Essonne, Ivelines, Eure, Orne departamentlari bilan oʻralgan.

Asosiy shaharlari 
Aholisi eng koʻp boʻlgan kommuna Chartres hisoblanadi. 2019-yil holatiga koʻra, 10 000 dan ortiq aholisi boʻlgan 6 ta kommuna mavjud.

Demografiyasi 
Boʻlim aholisi Euréliens deb ataladi.

Iqtisodiyoti 
Eure-et-Loirda qishloq xoʻjaligi anʼanalari uchta iqtisodiy sektorda ham birinchi oʻrinda turadi.

Qishloq xoʻjaligi 
Eure-et-Loir Fransiyada gʻalla va moyli oʻsimliklar ishlab chiqarishda yirik iqtisodiy hudud hisoblanadi Uning qishloq xoʻjaligi iqtisodiyoti hali ham ekinlar bozorining iqtisodiy va tartibga soluvchi muhitiga bogʻliq. Eure-et-Luara mintaqasi Fransiyaning birinchi don ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi. U kolza va no‘xat yetishtirish bo‘yicha ham milliy yetakchi hisoblanadi. Bugʻdoy yetishtirish mintaqada eng ustun soha hisoblanadi. Barcha qishloq xoʻjaligi yerlarining qariyb 40 foizi bugʻdoy yetishtirishga moʻljallangan boʻlib, soʻnggi 5 yilda boshqarmaning tovar qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining oʻrtacha koʻrsatkichi 29 foizni qayd etdi.

Siyosati 
Departament kengashining prezidenti — respublikachilar partiyasidan Christophe Le Dorven hisoblanadi.

Galereya

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Fransiya
Yeshu Stelit

V asr oxiri  VI asr boshlarida Edessa viloyatida istiqomat qilgan. O‘z “Kundligi”da Edessa shahari (Mesapotamiyaning shimoliy qismida joylashgan qadimiy shahar; unga mil. av. 302 yili sos solingan; Hozir Turkiyaga qarashlik Urfa shahari), shaharning ijtimoiy – siyosiy va madaniy hayoti haqida hikoya qiladi. Shuning bilan birga V-VI asr boshlarida Edessa territoriyasida Vizantiya bilan Eron o‘rtasida bo‘lgan urushlar haqida ham ma’lumot uchratamiz.

Yeshu Stelitning “kundaligi” Leningradning yirik sharqshunos olima N.V.Pigulevskaya tarafidan, tadqiqot va zarur izohlar bilan chop etilgan.

Manbalar
Blunt (Janubiy Dakota)

Blunt () — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 342 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi 
Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni  tashkil qiladi.

Demografiyasi 
2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 354 kishi, 150 ta xonadon va 102 ta oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 89,3% oq tanlilar, 2,5% afro-amerikaliklar, 4,8% tubjoy amerikaliklar, 0,3% osiyoliklar, 1,7% boshqa irqlar va 1,4% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 4 foizini tashkil etadi.

Shaharda 150 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 25,3 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 58 foizi er-xotinlar birga yashagan, 3,3 foizida eri boʻlmagan ayollar, 6,7 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 32% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 28 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 14 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydigan kishi bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 46,6 yoshni tashkil etadi. Aholining 23,2 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 5,9% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 19,2% 25 dan 44 gacha; 33,4% 45 dan 64 gacha; va 18,4% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 52% erkaklar va 48% ayollarni tashkil qiladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 28 571 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 31 667 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 22 727 dollarni, ayollarniki esa 19 500 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 14 155 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 3,4 foizi va aholining 6,5 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 6,6 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 8,8 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar 

Janubiy Dakota shtatidagi shaharlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Gazar Parbetsi

Gazar Parbetsi (V asr. 40 – yillarida tug‘ilgan). Vaam Mashkonyan bosh bo‘lgan 481-484 y. qo‘zg‘olonida ishtirok etgan. Keyincha Egmiadzin ibodatxonasining noziri etib tayinlangan. Vaam yuqorida tilga olingan Vardan Mashkonyanning qarindoshi edi. Gazar Parbetsinning asari yuqoridagi Yegishe Vardanet asarining davomidir.

Mazkur qo‘zg‘olon eronliklar bilan armanlar o‘rtasida sulh bilan yakunlandi. Gazar Parbetsinning ana shu 481-484 y. qo‘zg‘oloni haqida batafsil hikoya qiladi.

Manbalar
Yegishe Vardanet

(V asr) – ilohiyat filmlari doktori. Hayoti va faoliyati haqida ma’lumotlar kam. Faqat 451 yilda bo‘lib o‘tgan qo‘zg‘olonda ishtirok etgani, qo‘zg‘olon boshlig‘i Vardan Mashkonyanning huzurida bo‘lganligi ma’lum, xolos. Aniqroq qilib aytadigan bo‘lsak, u o‘zg‘olonchilarning otliq qismiga bosh bo‘lgan. Qo‘zg‘olon 451 yilning 2 – iyunida mag‘lubiyat bilan tamom bo‘ldi. Yezdigerya II (439 – 457) g‘alaba qozondi. Agarda shu qo‘zg‘olon haqida hikoya qilindi.

Manbalar
Faust Vizantiyskiy

V asrning II yarmida o‘tgan tarixchi olim. U “Armaniston tarixi”  haqida asar yozgan. Asarda Armaniston – Eron munosabatiga oid muhim m’lumotlar bor.

Asarning ruscha tarjimasi asrimizning 50 – yillarida Yerevanda chop etilgan

Manbalar
Rasmus Bengtsson (xokkeychi)

Rasmus Bengtsson () (1993-yil 14-mayda tugʻilgan) — shvetsiyalik professional xokkeychi. Hozirda Rasmus Bengtsson Shvetsiya xokkey ligasi (SHL) vakili „HV71“ xokkey jamoasida oʻynamoqda. Rasmus Bengtsson „Florida Panthers“ xokkey klubi safiga 2011-yilgi NHL kirish loyihasining ikkinchi bosqichida 59-oʻrindagi tanlov asosida qabul qilingan edi.

Oʻyin faoliyati 
Rasmus Bengtsson 2008—2009-yilgi Rikspucken All-Star jamoasiga tayinlangan. Rikspucken (shvedchadan „milliy shayba“ deb tarjima qilinadi) bir marta oʻtkaziladigan turnir hisoblanadi. Ushbu turnirda ishtirok etish yoshini 2009-yilda Shvetsiya xokkey assotsiatsiyasi maksimal yoshni 16 dan 15 ga tushirgan. Shundan soʻng TV-shayba uchun juda keksayib qolgan oʻsmirlar oʻrtasida ushbu turnir boʻlib oʻta boshlagan.

Rasmus Bengtsson 2009—2010-yilgi mavsumda „Rögle J20“ xokkey jamoasida o‘ynab, o‘zining eng yaxshi mavsumini o‘tkazdi. Rasmus Bengtsson 2010-yil iyun oyida „Rögle BK“ xokey klubining kattalar jamoasi bilan shartnoma imzoladi.

„Djurgårdens IF“ xokkey klubi 2021—2022-yilgi mavsumda Hockey Allsvenskanga tushirilgandan soʻng, Rasmus Bengtsson klubni tark etdi. Shundan soʻng, Rasmus Bengtsson 2022-yil 13-mayda uch yillik shartnoma asosida yangi diviziyaga koʻtarilgan „HV71“ xokkey klubi safiga qoʻshildi.

Faoliyat statistikasi

Muntazam mavsum va pley-off oʻyinlari

Xalqaro

Mukofotlar 

— 2008—2009 Rikspucken yulduzlar jamoasi

— 2010-yilgi oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon xokkey challenge musobaqasi (Shvetsiya jamoasi bilan bronza medali)

— 2011-yilgi IIHF U18 jahon chempionati (Shvetsiya milliy xokkey terma jamoasi bilan kumush medal)

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1993-yilda tugʻilganlar
Xokkey
Xokkeychilar
Agafangel

(V asr) – birinchi arman tarixchisi. Hayoti va ijtimoiy – ilmiy hayotiga oid ma’lumotlar yo‘q. U “Armaniston tarixi” degan asari bilan mashhur. Asar eski arman tilida yozilgan. Unda xristianlikning tarqalishi, Armanistonning qadim zamonlaridan podsho Tridat III (mil. IV asri) davrigacha bo‘lgan tarixi hamda feodal munosabatlarning rivojlanishiga oid qimmatli ma’lumotlar jamlangan. Xususan, Armaniston – Eron munosabatlari haqida qimmatli ma’lumotlar bor. 

Asar grek, gruzin va arab tillariga  tarjima qilingan. Uningfransuzcha tarjimasi ham bor. 

“Armaniston tarixi”ning matni 1909 y. Tiflisda chop qilingan.

Manbalar
Fsofilakt Simokatta

VII asrda o‘tgan Vizantiyalik tarixchi va davlat arbobi. Imperator Irakliy (610-641)ning maslahatchisi bo‘lib xizmat qilgan. Undan “Umumiy tarix” degan kitob qolgan. Asarda imperator Mavrikiy (582-602) davrida bo‘lib o‘tgan voqealar hususida gap boradi. Xususan, Mavrikiy olib borgan urushlar tarixi bayon etiladi. Asarda Eronning ichki hayoti, shuningdek turklar va boshqa xalqlar haqida e’tiborga molik ma’lumotlar bor.

Asar lotin tilida 1887 va ruscha tarjimasi Moskvada “Istoriya” nomi bilan 1957 y. chop qilingan.

Manbalar
Agafiy

(536 – taxm. 582) – Vizantiyalik shoir va tarixchi. Kichik Osiyoning Mirind shaharidan. Oqlovchi bo‘lib xizmat qilgan. Vizantiya elchiligi tarkibida Eronda bo‘lgan (Xusrav I Anushirvon zamonida) va pahlaviy tilidagi ko‘pgina hujjatlarni qo‘lga kiritib qaytgan. Agafiy “Yustinian grek tilida yozilgan podsholigi degan kitob yozib qoldirgan. Asar beshta kitobdan iborat va Vizantiyada 552-558 yillari ichida bo‘lib o‘tgan voqealarga, ya’ni uning gotlar, vandallar, franklar va forslar bilan olib borgan urushlari haqida hikoya qiladi, Agafiyning mazkur asari Vizantiyaning 552-558 yil tarixini o‘rganishda asosiy manba bo‘lib xizmat qiladi. Bu asar yuqorida tilga olingan Prokopiy Kesariyskiyning “Urushlar” kitobining davomi hisoblanadi. Eronning VI asrning 50 – yillaridagi tashqi siyosatini o‘rganishda muhim axamiyat kasb etadi. Bundan tashqari, Eronning davlat muassasalari va Xusrav I haqida ham ma’lumotlar “Yustinning podsholigi”ning ruscha tarjimasi 1953 y. Leningradda chop qilingan.

Manbalar
Indre

Indre (; Occitan) markaziy Fransiyadagi dengizga chiqmaydigan departament boʻlib, Indre daryosi nomi bilan atalgan. Hudud aholisi Indriens (erkak) va Indriennes (ayol) deb ataladi. Indre Markaziy Val-de-Luaraning hozirgi maʼmuriy hududining bir qismi boʻlib, gʻarbda Indre-et-Luara, shimolda Luara-et-Cher, sharqda Cher, Kruz va Yuqori Vena departamentlari bilan chegaradosh. Markazi (poytaxti) — Châteauroux. Shuningdek, Le Blanc, La Chatre va Issudunda kabi uch katta shaharlari mavjud. 2019-yilda uning aholisi 219 316 kishi edi.

Tarixi 
Indre 1790-yil 4-martda Fransiya inqilobi davrida Milliy Taʼsis Assambleyasining buyrugʻi bilan yaratilgan 83 ta boʻlimdan biridir. Yangi boʻlimlar bir xilda boshqarilishi va hajmi va aholisi boʻyicha bir-biriga teng boʻlishi kerak edi. Boʻlim sobiq Berry Orleanais, La Marche va Touraine provinsiyalarining hududlaridan tashkil topgan.

Rim istilosidan oldin, keltlarning Bituriges qabilasi Indre, Cher va Limousining bir qismini oʻz ichiga olgan hududni egallagan. Ularning poytaxti Avarikum (Bourges) edi va yana bir muhim aholi punkti Argenton-sur-Kreuzda edi. Miloddan avvalgi 58-yillarda Julius Caesar tomonidan bosib olingandan soʻng, bu hudud Rim Galliya tarkibiga kirdi. Gʻarbda Rim imperiyasi qulagandan soʻng, Galliyada yashovchi frank qabilalari merovinglar qoʻl ostida birlashdilar va miloddan avvalgi VI asrda mamlakatning katta qismini bosib olishga muvaffaq boʻldilar. Shu vaqtdan boshlab franklar Galliyaning katta qismini nazorat qildilar va Karoling imperiyasi ularning hukmronligining oxirgi bosqichi edi. Karolinglar sulolasi Buyuk Karlning toj kiyishi bilan oʻzining eng yuqori choʻqqisiga chiqdi va 814-yilda vafotidan keyin u parchalana boshladi. Karolingiya hududlari 843-yilda Verden shartnomasida uch qismga boʻlingan va hozirgi Indre departamenti boʻlgan hudud Gʻarbiy Fransiya tarkibiga kirdi. 869-yilda Oʻrta Fransiya qiroli qonuniy merosxoʻr qoldirmay vafot etdi va oxir-oqibat bu qirollikning bir qismi Oʻrta asr Fransiya Qirolligini samarali shakllantirish uchun Gʻarbiy Fransiyaga qoʻshildi.

X asr oxirida Châteaurouxda qasr qurilgan. XI asrda Châteauroux lordlari mintaqada kuchli edi. Ularning knyazligi hozirgi Indre departamentining uchdan ikki qismini qamrab olgan va ular oʻzlarining tangalariga ega edilar.

Geografiyasi 
Indre Fransiyaning markaziy qismidagi departamentdir va Centre-Val de Luire mintaqasi tarkibiga kiradi. Departamentning poytaxti va eng katta shahri — Chateauroux. Indre shimolida Loa-et-Cher, sharqda Cher, janubda Creuse va Haute-Venna, janubi-gʻarbda Vena, shimoli-gʻarbda Indre-et-Luara joylashgan. Departamentning aksariyat qismi tekisliklardir.

Departamentning maydoni .

Indre toʻrtta tabiiy mintaqaga boʻlingan

Iqtisodiyoti asosan qishloq xoʻjaligig asoslangan

Asosiy shaharlari 
Eng koʻp aholi yashaydigan kommuna — Châteauroux. 2019-yil holatiga koʻra, 5000 dan ortiq aholisi boʻlgan 5 ta kommuna mavjud.

Siyosati 
Departament kengashining prezidenti Demokratlar va Mustaqillar Ittifoqidan Marc Fleuret hisoblanadi.

Galereya

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Fransiya
Kornoma-ye Artashir Papakan

Sosoniylar sulolasining asoschisi Artashir Papakanga (226-241) bag‘ishlangan. 600 y. atrofida pahlaviy tilida, Xusrav I (531-579) davrida yozilgan. Muallifi noma’lum. Uning bir necha qo‘lyozma nusxalari XXI asgacha yetib kelgan. Eng yaxshi nusxasi XVII asrda tarixshunos Sanjen (xind) tarafidan ko‘chirilgan nusxa hisoblanadi.

Manbalar
Ardaverax namak

(“Ardaverax haqidagi doston”) – Koxin Ardaveraxning jannat va do‘zaxdagi sarguzashtlari hikoya qilinadi, jazo ro‘yxati ham keltiriladi.

Yuqorida qayd etilgan pahlaviy tilidagi manbalar Ya’qubiy Abu Xanifa ad-Dinovariy, al-Balazuriy, Tabariy, Mas’udiy, Hamza Isfaxoniy asarlariga (961 y. yozilgan) asosiy manba bo‘lib xizmat qilgan.

Manbalar
Arne Friedrich

Arne Friedrich (; 1979-yil 29-mayda Germaniyaning Shimoliy Reyn-Vestfaliya shtati Bad Oeynxauzen shahrida tugʻilgan) — nemis futbolchisi, himoyachi.

Klublardagi faoliyati 
Arne faoliyatini Regional ligadagi „Verl“ futbol klubida boshlagan. U yerda uni Bielefeldning „Arminia“ futbol klubi menejeri Hermann Gerland koʻrgan va uni oʻz jamoasiga qoʻshilishiga taklif qilgan. 2000—2001-yilgi mavsum boshida Friedrich oʻzining birinchi professional shartnomasini imzolagan. Yangi jamoada Arne tezda asosiy jamoaning oddiy oʻyinchisiga aylangan.

2002-yilning yozida Friedrich poytaxtning „Hertha“ futbol klubi taklifini qabul qilgan. Oʻsha yili yangi jamoa tarkibida Arne kubok yoʻlida „Bayern Munich“, „Borussiya Dortmund“ va „Schalke 04“ futbol klublarini magʻlub etib, Liga kubogi sohibiga aylangan.

2010-yil 2-iyul kuni Friedrich „Wolfsburg“ futbol klubi bilan 3 yillik shartnoma imzolagan. 2011-yilning 15-yanvarida Arne yangi jamoa safida „Bayern München“ futbol klubiga qarshi o‘yinda debyut qilgan.

Friedrich juda koʻp jarohat olgani bois, 2011-yil 19-sentyabrda „Wolfsburg“ futbol klubi himoyachi bilan shartnomani bekor qilib, unga erkin agent maqomini bergan.

Xalqaro faoliyati 

U milliy terma jamoadagi birinchi oʻyinini 2002-yil 21-avgustda Sofiyada oʻtkazgan, oʻshanda nemislar bolgarlar bilan oʻrtoqlik oʻyinida kuch sinashishgan. 2004-yil 21-dekabrda Friedrich Bangkokdagi oʻrtoqlik oʻyinida Tailand terma jamoasini 5: 1 hisobida magʻlub etganida terma jamoa sardori bogʻichini taqib maydonga tushgan.

Friedrich Germaniya terma jamoasidagi ilk golini 2010-yilning 3-iyulida 2010-yilgi Jahon chempionatining chorak finalida, Germaniya — Argentina jamoalari oʻrtasidagi bahsda o‘zining 77-o‘yinida kiritgan. Uchrashuvning yakuniy hisobi 4:0 koʻrinishida boʻlga va nemislar bu uchrashuvda gʻolib boʻlishgan.

Statistika

Manbalar 

Germaniyalik futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1979-yilda tugʻilganlar
29-mayda tugʻilganlar
Shahristonhoye Eron

(“Eron shaharlari haqida kitob”) – Eronning Sosoniylar zamonidagi jug‘rofiy holati, shaharlari va ularning bunyod etilishi haqida ma’lumot beradi. Asarda Xusrav I davrida istiqomat qilgan turkian haqida ham ma’lumot bor. Hajm jihatdan kichik asar: pahlaviy tilida yozilgan. “Shahristonhoyi Eron” taxminan VI asrda yozilgan

Mabalar
Gabon — Turkiya munosabatlari

Gabon — Turkiya munosabatlari Gabon va Turkiya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar hisoblanadi.

Tarixi 
Turkiya va Gabon oʻrtasidagi diplomatik aloqalar 1960-yilda Gabon mustaqillikka erishgandan soʻng oʻrnatilgan.

Tarixan Turkiya Gana bilan mustahkam munosabatlarga ega hisoblanadi. Turkiya El Hadj Omar Bongo Ondimba prezidentlikka qoʻshilganidan beri Gabonning iqtisodiy kengayishini qoʻllab-quvvatladi va Trans-Gabon temir yoʻli qurilishida texnik xodimlar bilan birgalikda hamkorlik qilib kelmoqda.

Fransiyalik tergovchi Per Péant Umar Bongo hukumati Turkiya yordamidan 900 million dollarlik (2020-yil holatiga koʻra 4,12 milliard AQSh dollar) hashamatli yangi prezident saroyini qurish uchun foydalanganini fosh qilganidan keyin mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlar keskinlashdi.

Ikki tomonlama aloqalar, ayniqsa, 2008-yilda Afrika Ittifoqi Turkiyani strategik hamkor deb eʼlon qilganidan keyin yanada faollashdi va ijobiy taraflarga qarab oʻzgara boshladi. Librevilda Turkiya elchixonasi va Anqarada Gabon elchixonasi ochilishi tufayli ikki tomonlama munosabatlarning barcha sohalarida aloqalar faollashdi.

Tashriflar 
2011-yilning mart oyida Turkiya prezidenti Abdulla Gul Gabonga tashrif buyurdi. 2012-yil iyul va 2015-yil may oylarida Gabon prezidenti Ali Bongo Ondimba Turkiyaga tashrif buyurdi. 2013-yil yanvar oyida Turkiya Bosh vaziri Rajab Toyyib Erdo‘g‘on Gabonga tashrif buyurdi..

Iqtisodiy munosabatlar 
2018-yilda Turkiya va Gabon o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi qariyb 38,9 million AQSh dollarni, 2019-yilda esa 80,5 million AQSh dollarni tashkil qildi.

Viza siyosati 
Davlat, xususiy va xizmat pasportiga ega Turkiya fuqarolari viza olishlari shart hisobalanadi. Diplomatik pasportga ega Turkiya fuqarolari 90 kungacha vizasiz yurish imkoniyati mavjud.

Diplomatik missiyalar 
2012-yil yanvar oyida Librevilda Turkiya elchixonasi ochildi. 2015-yilning dekabr oyidan Gabonning Anqaradagi elchixonasi faoliyat yuritmoqda.

Manbalar 

Turkiyaning ikki tomonlama aloqalari
Turkiya
Gabon