Qonli ko'l

Qonli ko'l - Sharqiy Antarktidaning Viktoriya eridagi Teylor vodiysining G'arbiy Bonni ko'lining muz bilan qoplangan yuzasiga oqib o'tadigan temir oksidi bilan ifloslangan sho'r suv oqimi hisoblanadi.

Temirga boy o'ta sho'r suv muz kaskadlaridagi kichik yoriqlardan paydo bo'lgan. Tuzli suv manbai noma'lum o'lchamdagi muz osti havzasi bo'lib, u ko'ldagi kichik chiqishidan bir necha kilometr uzoqlikda taxminan 400 metr (1300 fut) muz bilan qoplangan.

Qizil rangli konni 1911-yilda avstraliyalik geolog Tomas Griffit Teylor kashf etgan va u birinchi marta uning nomi bilan atalgan vodiyni tadqiq qilgan. Antarktida kashfiyotchilari birinchi marta qizil rangni qizil suvo'tlar bilan bog'lashdi, ammo keyinchalik bu temir oksidi tufayli ekanligini isbotlashdi.

Geokimyo 
Muzlamaydigan sho'r suvda mavjud bo'lgan temir ionlari atmosfera kislorodi bilan aloqa qilganda oksidlangandan so'ng, yomon eriydigan suvli temir oksidlari muz yuzasida to'planadi. 

Ko'pgina Antarktika muzliklaridan farqli o'laroq, Teylor muzligi tog' jinslarigacha muzlamagan, ehtimol uning ostida joylashgan qadimgi dengiz suvining kristallanishi natijasida to'plangan tuzlarning mavjudligi sabab bo'lishi mumkin. Tuzlarning krio-konsentratsiyasi chuqur reliktli dengiz suvida sof muz kristallanganda va muzliklarning katta muz massasi bilan tutilgan suyuq dengiz suvining issiqlik almashinuvi natijasida kristallangan va erigan tuz hosil bo'lgan. Natijada, dengiz suvi sho'r suvlarda to'plangan, ularning sho'rligi ikki-uch baravar yuqoridir. Ba'zida, sho'r suvlarning paydo bo'lishini tushuntiruvchi ikkinchi mexanizm MakMurdo quruq vodiylarida to'g'ridan-to'g'ri juda quruq qutb atmosferasiga ta'sir qiladigan sirt ko'llarining suvi bug'lanadi. Suvning barqaror izotoplarini tahlil qilish, asosan, har xil hosil bo'lgan sho'r suvlar o'rtasida aralashma bo'lmasa, ikkala jarayonni farqlash imkonini beradi.

Muzdagi yoriq orqali tasodifan olingan sho'r suyuqlik tarkibida kislorod yo'q edi, sulfatlar va temir ioniga boy edi. Sulfat dengiz sharoitlarining qoldiq geokimyoviy belgisidir, shu bilan bir qatorda eruvchan ikki valentli temir mikrobial faollik bilan parchalangan muz osti tog' jinslari minerallaridan pasaytirilgan sharoitda ajralib chiqqan bo'lishi mumkin.

Mikrobial ekotizim 

Kimyoviy va mikrobial tahlillar shuni ko'rsatadiki, sulfatlar va temir ionlari almashinadigan avtotrof bakteriyalarning noyob ekotizimlari rivojlangan. Tennessi universiteti geomikrobiologi Jill Mikuckining so'zlariga ko'ra, Qonli ko'l suv namunalarida kamida 17 turdagi mikroblar mavjud bo'lib, kislorod deyarli yo'q. Izoh mikroblar temir ionlari bilan nafas olish uchun sulfatdan foydalanishi va ular tomonidan tutilgan organik moddalarning darajasini metabollashishi mumkin. Bunday metabolik jarayon ilgari tabiatda kuzatilmagan.

Anoksik sharoitda temir va sulfat ionlarining birgalikda mavjudligi hayratlanarli kuzatuvdir. Tizimda sulfid anionlari topilmaydi. Bu oltingugurt va temir biokimyoviy tsikllari o'rtasidagi murakkab va yaxshi tushunilmagan o'zaro ta'sirni ko'rsatadi.

2014-yil dekabr oyida Mikuki boshchiligidagi olimlar va muhandislar Teylor muzligiga qaytib kelishdi va Germaniya bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan IceMole nomli zond yordamida, muzlikka etib, qon ko'lini oziqlantiradigan sho‘r suvdan to‘g‘ridan-to‘g‘ri namuna olishdi.

Namunalar tahlil qilindi va sovuq  (  ), temirga boy (3.4 mM) sho'r (8% natriy xlorid)aniqlandi. Ushbu namunalardan olimlar sho'r suvda o'sashi mumkin bo'lgan( galofil ), sovuqda ko'payadigan ( psikrofil ) va geterotrofik bo'lgan bakteriyalar turini ajratib oldilar va Marinobacter jinsiga kiritdilar. DNKning bioinformatik tahlili ikkilamchi metabolizmda ishtirok etadigan kamida to'rtta gen klasterining mavjudligini namoyon qildi. Ikki gen klasteri aril polienlerinni ishlab chiqarilishi bilan bog'liq bo'lib, ular bakteriyalarni reaktiv kislorod turlaridan himoya qiluvchi antioksidantlar rolini bajaradi. Yana bir gen klasteri terpen biosintezida ishtirok etishi, ko'pincha pigmentlar hosil qilishi aniqlandi.

Astrobiologiyaga ta'siri 

Erdagi og'ir muhitni o'rganish hayot moslashishi mumkin bo'lgan sharoitlar tushunish va Quyosh tizimining boshqa qismlarida masalan, Mars yoki Yupiterning muz bilan qoplangan yo'ldoshi kabi joylarda hayotning mavjudligini baholash uchun foydalidir. . NASA Astrobiologiya instituti olimlarining taxminiga ko'ra, bu joylar yer yuzasiga qaraganda ultrabinafsha va kosmik nurlanishdan chuqurlikda yaxshiroq himoyalangan elementlar hayot shakllarini joylashtirish uchun qulay bo'lgan suv muhitini o'z ichiga oladi.

Yana qarang 

 Ekstremofillar (ekstremal sharoitlarga chidamli organizmlar)
 Psixrofil (sovuqga chidamli bakteriyalar)
 Gipersho'r sho'rlarning kriokontsentratsiyasi
 Evtektik tizim
 Muzlash nuqtasi depressiyasi
 Marsdagi hayot

Manba

Yana qarang

Boshqa havolalar 

 Qon sharsharalari, NASA Yer observatoriyasi tomonidan Antarktidaning quruq vodiylari