MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ulysses S. Grant

Ulysses S. Grant (; tugʻilgan paytidagi ismi Hiram Ulysses Grant (); 27-aprel, 1822-yil — 23-iyul, 1885-yil) amerikalik harbiy ofitser va siyosatchi boʻlgan boʻlib, 1869-yildan 1877-yilga qadar Amerika Qoʻshma Shtatlari 18-prezidenti lavozimini bajargandir. Prezident oʻlaroq Grant Adliya vazirligini yaratgan va qayta qurish davrida afroamerikaliklarni muhofaza qilish uchun Radikal Respublikachilar bilan birga ishlagan samarali fuqarolik huquqlari boʻyicha maʼmuriyat boshligʻi boʻlgan. Komandir-general oʻlaroq u 1865-yili Amerika fuqarolar urushida Birlik (Union) armiyasini gʻalabaga yetakladi hamda keyinroq oz muddat urush kotibi lavozimida faoliyat yuritdi.

Ismi 
Oila afsonasiga koʻra, bola uchun „Ulysses“ ismini qoʻyishni uning oʻgay buvisi Sara Simpson taklif qiladi. U bu ismni Fenelonning „Telemakning sarguzashtlari“ romaniga katta taassurot qoldirgan personaj — „Ulysses“ (Odissey) dan olgan. va „Hayrem“ ismini esa bobosi Jon Simpson qoʻygan. „S“ bosh harflari esa Grantni „West Point“ akademiyasiga tavsiya qilgan Kongress aʼzosi Thomas Hamerning xatosi tufayli paydo boʻlgan. Ulissning onasining familiyasi boʻlgan Simpson nomi esa, baʼzan uning ikkinchi ismi deb notoʻgʻri talqin qilingan boʻlsa-da, Grantning fikriga koʻra, bu haqiqatga mos kelmaydi. Akademiyada Grant ismining bosh harflari bilan: „U. S. Grant“ deb qayd qilingani tufayli uni „Sam Grant amaki“ deb chaqirishgan, yoki oddiygina qilib Sam deb.

Hayoti 
Hiram Ulysses Grant Ohio shtatining Point Pleasant shahrida 1822-yil 27-aprelda dunyoga kelgan. Otasi Jesse Root Grant koʻnchi va savdogar boʻlgan, onasi — Hannah Simpson Grant.

Xotirasi 

1897-yilda Grant xotirasiga New York shahrida Grant mavzoleyi ochildi.

Shu kungacha Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi beshta shahar uning nomi bilan atalgan. Kansas shtatidagi Ulysses shahri ham Grant sharafiga nomlangan.

1913-yildan buyon Grant portreti 50 dollarlik banknotada tasvirlangan.

Manbalar

Bibliografiya 

Biografik
 
 
 
 
 
  scholarly review and response by Calhoun at 
 
 
 ; scholarly review at 
 
 
 
 
 
 
 
  online free
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Harbiy va siyosat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Birlamchi manbalar
 
  — Many editions in paper and online; ends in 1865
 
  
 
 
 

Historiography

Havolalar 

 Ulysses S. Grant Kutubxonasi 
 Ulysses S. Grant: A Resource Guide — Kongress kutubxonasi 

1822-yilda tugʻilganlar
1885-yilda vafot etganlar
AQSh prezidentlari
Amerikalik siyosatchilar
Margaret Mitchell

Margaret Munnerlyn Mitchell (; 8-noyabr 1900-yil — 16-avgust 1949-yil) amerikalik yozuvchi va jurnalist boʻlgan. Mitchell hayoti davomida faqat Shamollarda qolgan hislarim nomli romanini yozgan boʻlib, asarda AQSh fuqarolar urushi davrida sodir boʻlgan voqealar aks ettirilgan. Bu asar ortidan Mitchell 1936-yilda „Eng mashhur roman“ nominatsiyasida National Book Awardni, 1937-yilda esa Pulitzer mukofotini oldi.

Manbalar

Oʻqish uchun 
 Bonner, Peter. Lost In Yesterday: Commemorating The 70th Anniversary of Margaret Mitchell’s 'Gone With The Wind'. Marietta, Georgia: First Works Publishing Co., Inc., 2006. .
 Brown, Ellen F. and John Wiley. Margaret Mitchell’s Gone With the Wind: A Bestseller’s Odyssey from Atlanta to Hollywood. Lanham, Maryland: Taylor Trade, 2011. .
 Edwards, Anne. Road to Tara: The Life of Margaret Mitchell. New Haven: Tichnor and Fields, 1983. 
 Farr, Finis. Margaret Mitchell of Atlanta: The Author of Gone With the Wind. New York: William Morrow, 1965. 
 Mitchell, Margaret, Allen Barnett Edee and Jane Bonner Peacock. A Dynamo Going to Waste: Letters to Allen Edee, 1919-1921. Atlanta, Georgia: Peachtree Publishers, Ltd, 1985. 
 Mitchell, Margaret and Patrick Allen. Margaret Mitchell: Reporter. Athens, Georgia: Hill Street Press, 2000. 
 Mitchell, Margaret and Jane Eskridge. Before Scarlett: Girlhood Writings of Margaret Mitchell. Athens, Georgia: Hill Street Press, 2000. 
 Pyron, Darden Asbury. Southern Daughter: The Life of Margaret Mitchell. New York: Oxford University Press, 1991. 
 Walker, Marianne. Margaret Mitchell & John Marsh: The Love Story Behind Gone With the Wind. Atlanta: Peachtree, 1993.

External links 

 Margaret Mitchell  New Georgia Encyclopediada 
 Margaret Mitchell PBS saytida 
 Magaret Mitchell interyusi, Yank Magazine (1945)

1900-yilda tugʻilganlar
1949-yilda vafot etganlar
Amerikalik yozuvchilar
Andrew Johnson

Andrew Johnson (; 29-dekabr 1808-yil — 31-iyul 1875-yil) — 1865-yildan 1869-yilga qadar Amerika Qoʻshma Shtatlari 17-prezidenti boʻlgan. U Abraham Lincoln oʻldirilgangan paytda vitse-prezident boʻlganligi ortidan prezidentlik lavozimini egallagan. Johnson Demokratlar partiyasi aʼzosi boʻlib, fuqarolar urushi nihoyalangandan soʻng, prezidentlik lavozimiga kelgan. U sobiq qullar muhofazasi kafolatisiz Birlikdan ajralib chiqqan shtatlarni qisqa muddatda tiklashni qoʻllab-quvvatlagan. Bu Respublikachilar koʻpchilikni tashkil qilgan Kongress bilan ziddiyatga olib keldi va 1868-yili Vakillar palatasi tomonidan unga impichment berilishi bilan nihoyalandi. Senatda unga oqlab faqat bir ovoz berildi.

Dastlabki hayoti 
Johnson Shimoliy Karolina shtatining Raleigh sharida 1808-yilda dunyoga kelgan. Uning oilasi oʻta qashshoq boʻlib, u biror marta maktabga bormagan. U Selby ismli tikuvchiga tikuvchilikni oʻrganish maqsadida shogirdlikka tushgan va yozma shartnoma asosida unga xizmatkorlik qilgan. Shartnomaga koʻra, u 21 yoshiga qadar Selby qoʻlida ishlashi zarur boʻlgan, biroq Johnson uning qoʻlida ortiq ishlashni xohlamaydi va akasi bilan qochib ketadi. U Tennessee shtatining Greeneville shahrida oʻz biznesini boshladi va shu shaharda Eliza McCardle bilan uchrashib, keyinchalik u bilan turmush qurishdi. McCardle silga chalingan boʻlgan. U Johnsonga bexato oʻqishni oʻrgatib, taʼlim olishida koʻmak berdi, keyinchalik bu Johnsonning siyosatga kirishiga xizmat qildi. U 1834-yili 25 yoshida Greeneville mayori lavozimini egalladi. 1843-yilda Washingtonda Vakillar palatasiga saylandi. 1853-yilda Tennessee shtati gubernatori lavozimiga saylandi. Bu lavozimda ikki yil muddat xizmat qilgandan soʻng, senator etib saylandi hamda Washingtonga qaytdi. Johnson bu paytda kelib, boy boʻldi va oʻzi ham bir nechta qullarga egalik qildi.

Manbalar

Oʻqish uchun 
 Levine, Robert S. The Failed Promise: Reconstruction, Frederick Douglass, and the Impeachment of Andrew Johnson (2021) excerpt

Havolalar 

 Andrew Johnson biografiyasi — Oq uy 
 Andrew Johnson National Historic Site 
 Andrew Johnson haqida — Kongress kutubxonasi 

1808-yilda tugʻilganlar
1875-yilda vafot etganlar
AQSh prezidentlari
AQSh vitse-prezidentlari
Amerikalik siyosatchilar
Olimpiadada O‘zbekiston bayroqdorlari roʻyxati

Bu Olimpiadada Oʻzbekiston sharafini himoya qilgan bayroqdorlar roʻyxati.

Bayroqdorlar Olimpiada oʻyinlarining ochilish marosimida oʻz davlatlarining bayrogʻini koʻtarib chiqishadi.

Yana qarang 

 Oʻzbekiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi
 Oʻzbekiston Olimpiada oʻyinlarida

Manbalar 

Oʻzbekiston sporti
Oʻzbekiston Yozgi Olimpiada oʻyinlarida
Olimpiada oʻyinlari
McDonald's

McDonald’s () – Amerika korporatsiyasi boʻlib, bugungi kunda jahondagi eng yirik fastfood restoranlar tarmogʻi hisoblanadi. 1940-yili Richard va Maurice McDonald tomonidan AQShning Kaliforniya shtati San Bernardino shahrida restoran oʻlaroq asos solingan. 1955-yilda ishbilarmon Ray Kroc ushbu shirkatga franshiza agenti sifatida qoʻshildi va keyinchalik aka-uka McDonaldlardan uni sotib oldi. McDonald’s shirkati shtab-kvartirasi Illinois shtatining Oak Brook shahrida boʻlgan, 2018-yilning iyunida esa shtab-kvartirasi Chikagoga koʻchirildi.

McDonald’s daromadiga koʻra jahondagi eng yirik restoranlar tarmogʻi boʻlib, 2018-yilga koʻra, 100 dan oshiq mamlakat va hududlarda 37 855 ta doʻkonlarga egadir. Bu restoran tarmoqlari har kuni 69 milliondan oshiq mijozlarga xizmat koʻrsatishadi. McDonald’s hamburgerlari, chizburgerlari va kartoshka frilari ortidan tanilgan boʻlsa-da, mahsulotlari qatoriga gazli ichimliklar, sut va muzqaymoqli ichimliklar, vraplar va desertlar ham kiradi. Mijozlarning taʼbi oʻzgarishi va korporatsiya oziq-ovqatlarining nosogʻlomligiga salbiy reaksiyasiga javoban kompaniya menyusiga salatlar, baliq, smuzilar va mevalarni qoʻshdi. McDonald’s korporatsiyasi franchayzilar tarafidan toʻlanadigan ijara va toʻlovlar, shuningdek, kompaniya boshqaradigan restoranlardagi savdodan foyda koʻradi. 2018-yilgi ikki hisobotga koʻra, McDonald’s 1.7 million ishchisi bilan jahondagi ikkinchi eng yirik ish beruvchi xususiy shirkatdir (birinchi oʻrinni 2.3 million ishchisi bilan Walmart egallab turibdi). 2020-yilgi maʼlumotlarga koʻra, McDonald’s brend bahosiga koʻra, jahonda toʻqqizinchi oʻrinni band etib turibdi.

Filiallari roʻyxati

Galereya

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 
 „McDonald’s: Behind The Arches“ by John F. Love, paperback 1-iyul 1995-yil.
 Grinding It Out: The Making of McDonald’s by Ray Kroc, 1977 .
 Ray & Joan: The Man Who Made the McDonald’s Fortune and the Woman Who Gave It All Away by Lisa Napoli, 2016 .
 Fast Food Nation: The Dark Side of the All-American Meal by Eric Schlosser, 2001 .

Havolalar 

 Rasmiy sayti 
 Korporatsiya sayti
Chizburger

Chizburger (; cheese — „pishloq“) pishloq qoʻshiladigan hamburger turidir. Anʼanaga koʻra, pishloq boʻlagi goʻshtli kotlet ustiga qoʻyiladi. Pishloq odatda hamburger kotleti ustiga biroz avval qoʻshiladi, bu esa uning erishiga imkon beradi. Shuningdek, chizburgerni unga salat latuki, pomidor, piyoz, tuzlangan bodringlar, bekon, mayonez, ketchup va xantal kabilar qoʻshib isteʼmol qilish ham mumkin.

Fastfood restoranlarida chizburgerlarga qoʻshiladigan pishloq odatda yumshoq pishloq hisoblanadi. Chizburger sotiladigan mashhur restoranlar qatoriga McDonald's, Burger King, Wendy's va hokazolarni kiritish mumkin.

Galereya

Manbalar

Oʻqish uchun 

 
 
 

Hamburgerlar
Pishloqli taomlar
Bud Spencer

Carlo Pedersoli (; 31-oktabr 1929-yil — 27-iyun 2016-yil) Bud Spencer () taxallusi ostida tanilgan italyan aktyori va professional suzuvchidir.

Hayoti 
Bud Spencer 1929-yil 31-oktabrda Italiyaning Neapol shahrida dunyoga kelgan. Otasi Alessandro Pedersoli boʻlib, lombardlik kelib chiqishga ega boʻlgan. Onasi — Rosa Facchetti. Spencer 1935-yilda birinchi sinfga borgan. 1937-yilda suzishni boshlagan. 1940-yilda oilasi bilan Rimga koʻchib oʻtgan.

Bud Spencer 2016-yil 27-iyun 86 yoshida Rim shahrida vafot etdi. Spencerning oʻgʻli Giuseppe Pedersolining soʻzlariga koʻra, otasi „oilasi yonida azoblarsiz vafot etgan va soʻnggi soʻzi 'grazieʼ boʻlgan“. Spencer Rim shahridagi Campo Verano qabristonida dafn etildi.

Filmografiyasi

Filmlar 
 Hannibal (1959)
 God Forgives… I Donʼt! (1967)
 Ace High (1968)
 Boot Hill (1969)
 They Call Me Trinity (1970)
 Blackie the Pirate (1971)
 Trinity Is Still My Name (1971)
 All the Way, Boys (1972)
 Watch Out, Weʼre Mad (1974)
 Two Missionaries (1975)
 Crime Busters (1976)
 Odds and Evens (1978)
 Iʼm For the Hippopotamus (1979)
 Who Finds a Friend Finds a Treasure (1981)
 Go For It! (1983)
 Double Trouble (1984)
 Miami Supercops (1985)
 Troublemakers (1994)
 The Five Man Army (1969)
 The Fifth Day of Peace (1969)
 It Can Be Done Amigo (1972)
 Flatfoot (1973)
 They Call Him Bulldozer (1978)
 The Sheriff and the Satellite Kid (1979)
 Everything Happens to Me (1980)
 Banana Joe (1982)
 Bomber (1982)
 Superfantagenio (1986)

Televideniye

Manbalar

Havolalar 

 Bud Spencer rasmiy sayti 
 

1929-yilda tugʻilganlar
2016-yilda vafot etganlar
Italiyalik erkak aktyorlar
Italiya sportchilari
Terence Hill

Terence Hill, asl ismi Mario Girotti (29-mart 1939-yil — ) – Italiyalik aktyor, produser, ssenariynavis va rejissor.

Terence Hill 1939-yil 29-martda Italiyaning Venesiya shahrida tugʻilgan. 1943-1945-yillarda u onasining vatani Germaniya boʻlmish Lommac shahrida yashagan. Mario bolaligidan suzadi. Bu yerda u Bud Spencer bilan uchrashish uchun bino qurdi.

Yashayotgan insonlar
1939-yilda tugʻilganlar
Italiyalik erkak aktyorlar
Elbek Sultonov

Elbek Ulash oʻgʻli Sultonov (tugʻ. 1995-yil 31-dekabr, Navoiy, Navoiy viloyati, Oʻzbekiston) — oʻzbek atletikachisi-paralimpiyachi, disk va yadro uloqtirish boʻyicha ixtisoslashgan, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarining bronza medali sohibi, gʻolib va sovrindori Yozgi Para-Osiyo o'yinlari, Yengil atletika boʻyicha Jahon chempionatida (HPK) gʻolibi.

Faoliyati 
2015-yilda u professional sport bilan shugʻullana boshladi. 2017-yildan Oʻzbekiston terma jamoasi safida xalqaro musobaqalarda qatnasha boshladi. 2018-yilda Jakartada (Indoneziya) oʻtkazilgan Yozgi Para-Osiyo oʻyinlarida yadro uloqtirishi oltin medalni qoʻlga kiritdi, F12 toifasida disk uloqtirish bahslarida esa bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Dubayda (BAA) boʻlib oʻtgan Yengil atletika boʻyicha Jahon chempionatida (HPK) yadro uloqtirish boʻyicha F12 toifasida uchinchi oʻrinni egalladi, 15,39 metr natija bilan jahon chempionatining bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Dubayda (BAA) Paralimpiya atletika boʻyicha Gran-pri bosqichida yadro uloqtirish boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritdi. Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida F12 toifasidagi yadro uloqtirish bahslarida u snaryadni 15,94 metrga uzatdi va bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2021-yilda Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning farmoni bilan Jasorat medali taqdirlangan.

Manbalar 

1995-yilda tugʻilganlar
31-dekabrda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Navoiyda tugʻilganlar
Kishilar
Jasorat medali sohiblari
Oʻzbekiston para-yengil atletikachilari
Independence (maʼnolari)

Independence (, ) —oʻzbek tiliga tarjima qilinganda «Mustaqillik» degan maʼnoni anglatadi. Quyidagilarni anglatishi mumkin:

Toponimlar 
 Independence — AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir.
 Independence — AQShning Kanzas shtatida joylashgan shahar.
 Independence — AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir.
 Independence — AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir.
 Independence — taunship, Nyu-Jersi shtati, AQSh .
 Independence - AQShning Ogayo shtatida joylashgan shahar.
 Independence — AQShning Oregon shtatida joylashgan shahardir.
Independence — AQShning Virginia shtatida joylashgan shahardir. 
Independence — AQShning New York shtatida joylashgan shahardir.
Independence — AQShning Wisconsin shtatida joylashgan shahardir.
Independence — AQShning Utah shtatida joylashgan shahardir.
Independence — AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. 
Independence — AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir.
 Independence — Grenlandiyadagi fyord.

Kemalar 

 Independence - bu AQShning yengil turdagi samolyot tashuvchi kemalar seriyasidir.
 USS Independence (CVL-22) - xuddi shu seriyadagi yengil samolyot tashuvchi kemasi (1943-yil 1-yanvar - 1951-yil 29-iyun).
 USS Independence (CV-62) Forrestal toifasidagi samolyot tashuvchi kema (1959-yil 10-yanvar - 1998-yil 30-sentabr).
 USS Independence (LCS-2) - qirg'oq bo'yidagi jangovar kema.

Boshqa 

 Independence — Britaniyaning «Kosheen» rok guruhining toʻrtinchi studiyaviy albomi.

Shuningdek q. 

 Independensiya
 Mustaqillik (ma'nosi)
Oʻtkir Rahmat

Oʻtkir Rahmat (1948-yil 15-martda tugʻilgan) oʻzbek shoiri va jurnalistidir. „Xalq soʻzi“ va „Narodnoye slovo“ gazetalarining bosh muharriri.

Hayoti 
Oʻtkir Rahmat 1948-yil 15-martda Samarqand viloyati Toyloq tumanining Uzun qishlogʻida tugʻilgan. Samarqand davlat universiteti va Toshkent Davlat yuridik institutini tamomlagan. U oʻz mehnat faoliyatini matbuot nashrlarida boshlab, soʻngra koʻp yillar nufuzli idoralarda xizmat qildi. 1998-yilda „Shuhrat“ medaliga va 2005-yilda „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan jurnalist“ unvoniga sazovor boʻlgan. Xalqaro Choʻlpon mukofotining sohibi. Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasi aʼzosi. Ayni paytda „Xalq soʻzi“ va „Narodnoye slovo“ gazetalarining bosh muharriri.

Ijodi 
Oʻtkir Rahmatning birinchi sheʼri 1966-yillarda chop etiladi. Shoirning „Irmoq“ (1988), „Sogʻinch“ (1991), „Rayhon hidi“ (1993), „Shukrona“ (1995), „Oy yogʻdusi“ (1996), „Koʻzim qorachugʻi“ (1998), „Xayol ifori“ (2008), „Yurakdagi qush“ (2009), „Xoksor maysa“ (2010), „Dilchiroq“ (saylanma kitobining birinchi jildi) kabi oʻndan ziyod sheʼriy toʻplamlari nashr etilgan.

Oʻtkir Rahmat sheʼrlari samimiyligiga, goʻzal tashbehlar va istioralar aks etgan misralari bilan oʻquvchini maftun etadi.

Ayniqsa, tabiatning tabiiy boʻyoqlari soʻzlarga koʻchib oʻtish jarayonida nafis rang-baranglik hosil qilishi — shoir ijodining oʻziga xos jihati sifatida eʼtiborni tortadi.

Nashr etilgan asarlari

Havolalar

Manbalar 
 Oʻtkir Rahmat  Saviya saytida
 Oʻtkir Rahmat, "Xalq soʻzi" va "Narodnoye slovo" gazetalarining bosh muharriri
 "Oʻzbekiston taraqqiyotida yangi bosqich. Bir yillik faoliyatga nazar" (14-dekabr 2017-yil) Kun.uz
 Oʻtkir Rahmat Kitobxon saytida

1948-yilda tugʻilganlar
Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan jurnalistlar
Choʻlpon mukofotining sohiblari
Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzolari
Shuhrat medali sohiblari
Xojaniyaz biy tas madrasasi

Xojaniyaz biy tas madrasasi (Tas madrasa; ; ) — arxitektura yodgorligi. Qoraqalpogʻistonning Amudaryo tumani Qipchoq OFYda joylashgan.

Madrasa oʻzbek hukmdori Olloqulixon davrida (1825—1842) Qipchoq shahri hokimi Xojaniyaz biy mablagʻlari evaziga eski masjid-madrasa oʻrnida pishiq gʻishtdan 40 kishiga moʻljallab 1841-yili bunyod etilgan. Unda 1 ta mudarris ilm bergan. Turkiston general-gubernatorligi davrida unda 20—30 nafar talaba taʼlim olgani haqida maʼlumotlar saqlanib qolgan. Bu davrda madrasadan xalq qozilari va koʻpgina bilimli kishilar yetishib chiqishgan.

Madrasa hozirda davlat muhofazasiga olingan — Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

XIX asrda qurilgan madrasalar
1841-yilda qurilgan madrasalar
Qoraqalpogʻiston madrasalari
Qoraqalpogʻiston meʼmoriy yodgorliklari
Qalandar dogʻli madrasasi

Qalandar dogʻli madrasasi () — Qoraqalpogʻiston Respublikasining Toʻrtkoʻl tumanidagi tarixiy va arxeologik yodgorlik. Madrasa XVIII—XIX asrlar oraligʻida bunyod etilgan boʻlib, bugungi kunda „Shoʻraxon“ ovul fuqarolar yigʻinida joylashgan. Manbalarga koʻra unda taniqli Muso baxshi tahsil olgan.

Qalandar dogʻli madrasasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulkiga tegishli hisoblanadi. Shuningdek, Qalandar dogʻli madrasasi boshqa 98 ta tarixiy manzillar bilan bir qatorda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashining Qoraqalpogʻistonning diqqatga sazovor joylari roʻyxatiga ham kiritilgan.

Tarixi 
Qalandar dogʻli madrasasi 1864-yilda bunyod etilgan boʻlib (aksariyat manbalarga koʻra XVIII asrda bunyod etilgan), sobiq Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi davrida ushbu madrasada mavjud boʻlgan 100 dan ortiq kitoblar yoqib yuborilgan va madrasaning bir qismi vayron qilingan. Arxeologik yodgorlikda bugungi kunga qadar deyarli tadqiqot ishlari olib borilmagan. Madrasa Oʻzbekiston SSR Fanlar Akademiyasining Qoraqalpogʻistondagi boʻlimida Til va adabiyot instituti olib borgan 1973—1974-yillardagi faoliyat natijasida birinchi marta dastlabki ekspertizadan oʻtkazilgan va xaritaga tushirilgan. Yodgorlikning nomi „Qalandar dogʻli madrasasi“ (qoraqalpoq tilida: „Qa'lender dag'li medresesi“) — „Qalandar yolgʻonchi“ nomidan kelib chiqqan boʻlib, u sufiylar maktabi vakili boʻlgan qalandarlarning kichik jamoasiga mansub biror odamning qabri ustiga qurilgan deb taxmin qilinadi. Oʻsha davrlarda darveshlar va qalandarlar (dunyo tashvishlaridan kechib, koʻchalarni kezib yuruvchi kishilar) xalq orasida mashhurlikka erishgan edi. Ammo, adabiyotlarda madrasa nega aynan bu nom bilan atalishi haqida ma’lumot mavjud emas.

Yana qarang 

 Sulton Uvays bobo maqbarasi
 Shibliy ota maqbarasi
 Shayx Abbos Valiy maqbarasi
 Shamun-Nabi maqbarasi
 Tugʻon Turk maqbarasi
 Shayx Jalil bobo maqbarasi

Manbalar

Adabiyotlar 

Qoraqalpogʻiston madrasalari
Qoraqalpogʻiston meʼmoriy yodgorliklari
XIX asrda qurilgan madrasalar
Toʻrtkoʻl tumani
DAX

DAX (, bozorda GER30 sifatida koʻrsatilgan) Germaniyaning eng muhim fond indekslaridan biridir. Indeks Germaniyadagi 40 ta eng yirik aktsiyadorlik jamiyatlari aksiyalari narxining kapitallashuvi boʻyicha oʻrtacha qiymati sifatida hisoblanadi. DAX Britaniyaning FTSE 100 va Amerika Dow Jones indekslarining ekvivalenti hisoblanadi.
 
DAX 1988-yil 1-iyulda yaratilgan boʻlib, boshlangʻich qiymati 1000 balldan iborat. Indeks Deutsche Börse AG tomonidan hisoblab chiqariladi.
 
2020-yil 24-noyabrda Deutsche Börse Germaniya iqtisodiyotining zamonaviy tuzilmasini toʻliqroq aks ettirish maqsadida indeksni oʻnta qoʻshimcha komponentga kengaytirilishini eʼlon qildi. Kengaytiruv 2021-yilning 3-choragida amalga oshirildi.

Indeksni hisoblash  

2016-yil yanvar oyidan boshlab indeks har savdo kuni Markaziy Yevropa vaqti bilan 9:06 dan boshlab hisoblab chiqiladi. DAX ni hisoblashda XETRA elektron birjasidagi aksiyalarning narxlaridan foydalaniladi.

Etyen Laspeyres formulasi asosida hisob-kitob qilish uchun tanlangan listing kompaniyalarining aksiyalari narxlari ularning bozor kapitallashuviga qarab oʻlchanadi.

Faqat erkin muomaladagi aksiyalargina hisobga olinadi. Agar kompaniya kapitali bir necha turdagi aksiyalarga (masalan, oddiy va imtiyozli aksiyalarga) boʻlingan boʻlsa, likvidligi yuqori boʻlgan aksiyalar turi qoʻllaniladi.

Tanlov mezonlari  
2021-yil sentabr oyidan boshlab kompaniyalar DAXga faqat bitta asosiy mezon – aksiyadorlik jamiyatining bozor kapitallashuvi boʻyicha kiritilish huquqiga ega. Strategik investorlar qoʻlidagi emas, balki erkin muomalada boʻlgan barcha aksiyalarning umumiy qiymati hisobga olinadi. Boshqa oldingi mezonlar, masalan, ushbu qimmatli qogʻozlar bilan savdo qilish faolligi kabi mezonlar yoʻqoldi.

Bundan tashqari, yangi qatʼiy shart joriy etildi: DAX 40 uchun nomzodlar kamida ikki yillik daromadga ega boʻlishlari, shuningdek, muntazam ravishda nafaqat yillik va yarim yillik, balki har chorakda auditdan oʻtgan hisobotlarni taqdim etishlari kerak.
 
Agar aksiyaning ogʻirligi 10% dan oshsa va aksiyaning 30 kunlik tarixiy oʻzgaruvchanligi 250% dan oshsa, aksiya qayta balanslash sanalari orasidagi indeksdan chiqarilishi mumkin.

DAXga kiruvchi kompaniyalar 

2017-yil 29-dekabr holati boʻyicha.

Manbalar 

Iqtisodiyot