MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ilya Gulkarov

Ilya Semenovich Gulkarov (1939-yil 18-iyun Buxoro viloyati) — sovet, amerikalik fizik, atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi sohasidagi mutaxassis, fizika-matematika fanlari doktori, professor.

Biografiyasi 
Asli Buxorolik yahudiylardan boʻlgan Ilya Gulkarov 1939-yil 18-iyunda Buxoro viloyatida tavallud topgan. Ilya Gulkarov 1954-yilgacha Buxoro viloyatida yashagan.

1956-yilda Toshkentdagi 17-maktabni va Moskva davlat universitetining fizika fakultetini (1963, ikkinchi marta oʻqishga kirgan) tamomlagan.

1963—1992-yillarda yadro fizikasi laboratoriyasida muhandis (1963—1964), assistent (1964—1965), katta oʻqituvchi (1968), dotsenti (1969). 1991-yildan Toshkent politexnika instituti professori va 1965—1968-yillarda Xarkov fizika-texnika instituti aspiranti boʻlgan.

1969-yilda nomzodlik (NINP MDU), 1989-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan (mavzu — „1S-1P va 1D-2S-qobiqlarning juft-juft yadrolarining kollektiv holatlarining statistik va vaqtinchalik zaryad zichligi va koʻp qutbli shakl omillari“), Leningrad davlat universitetining yadro fizikasi kafedrasi.

1992-yil sentyabr oyidan AQShda yashaydi. U Mesa Community College, Paradise Valley Community College (Arizona), Loyola University (Chikago), Northeastern Illinois University (Illinoys) universitetlarida dars bergan.

Ilya Gulkarov 2012-yildan beri Arizonada yashaydi va Feniks kollejida ishlaydi.

Physical Review (AQSh), FEBS Letters, Nuclear Physics, Physics Letters, Cellular Signaling (Niderlandiya), International Journal of Modern Physics (Singapur), Nuclear Physics (Rossiya) va boshqalar jurnallarida maqolalar muallifi.

Nashrlari 

Гулькаров И. С. Исследования ядер электронами. — М.: Атомиздат, 1977. — 208 с. — 1800 экз.

Гулькаров И. С. Электрон — орудие исследования ядер. — М.: Знание, 1974. — 64 с. — 54 240 экз. — (Серия «Новое в жизни, науке, технике. Физика»; вып. 11).

Гулькаров И. С. Статические и переходные плотности заряда и мультипольные формфакторы коллективных состояний четно-четных ядер Is -Ip и Id −2s — оболочек : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.04.16 / ЛГУ. — Л., 1988. — 295 с. : ил.

Manbalar

Havolalar 

 Markaziy Osiyo yahudiylarining tarixiy taqdiri. SEMEN ISAKOVICH GITLIN. C. Gitlin, 2008 — Jami sahifalar: 857
 https://web.archive.org/web/20161224165034/http://ladiesw.com/08_17_2016/files/page/18.swf
 https://web.archive.org/web/20161224164942/http://ladiesw.com/10_25_2016/files/page/22.swf
Buxoroda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1939-yilda tugʻilganlar
18-iyunda tugʻilganlar
Toshkent davlat texnika universiteti oʻqituvchilari
Xoja Ismat masjidi

Xoja Ismat masjidi — Buxoro viloyati “Kunji Qal’a” mahallasi, Xoja Ismat ko‘chasida joylashgan masjid. Obyekt davlat mulki Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.

Manbalar
Ali ibn Abu Toyyib Yorkasiy

Ali ibn Abu Toyyib Yorkasiy — (1126 yilda vafot etgan) roviy bo‘lgan.

Toʻliq ismi — Ali ibn Abu Toyyib ibn Abdulloh ibn Abi Hafs Rixshaniy Yorkasiy. Alloma Ustrushonaning Yorkas qishlogʻida tavallud topib, keyinchalik ilm talabi bilan Samarqandga keladi va shu yerda muqim yashab qoladi.
Alloma hadislarni Samarqandda shayx Abu Ali Husayn ibn Salmon ibn Muhammad Balxiy va shayx Abdulaziz ibn Zayd Zubayriy vositasida faqih Abu Lays Nasr ibn Muhammad ibn Ibrohim Samarqandiydan rivoyat qilgan. 520/1126 yili Samarqand shahrida vafot etgan.

Adabiyotlar 

 „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi“; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

Manbalar 

olimlar
roviylar
Anatoliy Pilipenko

Anatoliy Anatoliyevich Pilipenko (; 4-iyul, 1985-yil) — ukrainalik futbolchi, darvozabon.

Faoliyati 
Pilipenko Ukraina bolalar va oʻsmirlar futbol ligasida Dnepropetrovsk UFC-2 (2001) va DVUFK (2001—2002) jamoalari safida oʻynagan. 2001-yilda Dnepropetrovskning „Dnepr“ klubiga qoʻshildi. Dastlab u „Dnepr“ning toʻrtinchi jamoasida viloyat chempionatida oʻynagan, keyin esa Ukrainaning Ikkinchi va Birinchi ligalarida mos ravishda „Dnepr-3“ va „Dnepr-2“ jamoalarida oʻynagan. 2004-yilda Ukraina yoshlar chempionati tashkil etilgandan soʻng, „Dnepr“ning zaxira jamoasida oʻynay boshladi. Ammo asosiy jamoada oʻynamadi. 2006-yil oxirida klub rahbariyati Pilipenkoni transferga qoʻydi. Bosh direktor Andrey Stetsenkoning so‘zlariga ko‘ra, bunga yosh darvozabonning „oʻsishdan to‘xtagani“ sabab bo‘lgan.

Shundan soʻng, Pilipenko Tavriya Simferopol koʻrikdan oʻtdi, ammo klubga oʻtishi muvaffaqiyatli boʻlmadi. Keyin Zorya Luganskga qoʻshildi. Klubda olti oy oʻynadi. Keyingi besh yil davomida darvozabon Ukraina birinchi ligasi klublarida oʻynadi. 2007—2008-yilgi mavsumni Xarkovning „Gelios“ jamoasida boshlagan. 2009-yilning yozida „Desna Chernihiv“ga oʻtdi. Klubda Andriy Fedorenko zaxiradosh boʻldi. 2010-yildan 2012-yilgacha Alchevskning „Stal“ jamoasida oʻynagan.

2012-yilda O‘zbekiston chempionatida „Buxoro“ safida o‘ynagan, ammo asosiy darvozabon bo‘la olmagan. Vataniga, Ukrainaga qaytib, havaskor klublarda — Shevchenkoning „VPK-Agro“ (2013) va Bogatyrevkaning „Vektor“ (2014—2015) jamoalarida oʻynagan. 2016-yilda Qrim futbol ittifoqining Premyer-ligasida Feodosiyaning „Kafu“ klubiga oʻtdi. Keyin shu yili Kerchning „Okean“ klubiga qoʻshildi, 2017-yilgacha klubda oʻynadi.

2018-yilda „Muzychi“ va „Shevchenkovskoe“ havaskor klublarida oʻynagan. 2018-yil oktyabr oyida Kolos jamoasiga oʻtdi.

Manbalar 

1985-yilda tugʻilganlar
4-iyulda tugʻilganlar
Dneprda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Ukraina futbolchilari
Buxoro klubi futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Rudizar

Rudizar — 1000 yillik tarixga ega Buxoro viloyatida joylashgan suv taʼminotilardan biri, tarixda „Shahr-rud“, „Shahar arig‘i“, „Shohrud“, „Shoh
ariq“, „Zari rud“ nomlari bilan mashxur boʻlgan. Buxoro Rudizar suv taʼminoti
Ulug‘bek va Abdulazizxon madrasasi, Toqi Zargaron, Mir Arab madrasasi, Toqi Zargaron, Mir Arab madrasasi, Minorai Kalon va Masjidi Kalon hududlaridan oqib o‘tgan.Rudizar suvi Kalobod hududi tomonidan
shaharga kirgan.

Manbalar
Lomishiy Samarqandiy

Lomishiy Samarqandiy — (1050-1128 yillar yashab o‘tgan) muhaddis va faqih bo‘lgan.

Husayn ibn Ali ibn Abulqosim, Abulali Lomishiy Samarqandiy nomi bilan tanilgan muhaddis va hanafiy faqihi boʻlgan. Ibn Kasir (1302-1373) „Al-bidoya va-n-nihoya“ asarida „Al-Lomitiniy“ deb keltirgan. Alloma 441/1050 yil Fargʻonaning Lomish qishlogʻida tavallud topgan. Oʻsha davrda, ilm borasida unga teng keladigan kishi boʻlmagan. U kishi kamtarin odam boʻlib, „amri maʼruf va nahy munkar“ qilish („yaxshilikka buyurib, yomonlikdan qaytarish“)da salafi solihlarning yoʻlini tutgan. Umrining koʻp qismini Samarqandda ilm ziyosida oʻtkazgan. U ustozlari boʻlmish Qozi Muhammad ibn Hasan ibn Mansur Nasafiy, Hofiz Abdurrahmon ibn Abdurrahim Qassor, Abulali Husayn ibn Abdulmalik Nasafiylardan tahsil olgan.
Allomaning yozgan asarlari haqida manbalar­da maʼlumotlar keltirilmagan. Olimni 515/1121 yil Movarounnahr hukmdori Bagʻdodga xalifa saroyiga xizmat bilan joʻnatadi. Olim Bagʻdod­ga xalifaning huzuriga boradi. 522/1128 yil oʻz ishlarini tugatganidan keyin, u qaytib ketishidan oldin haj qilib ketishini taklif etilganida, u oʻziga topshirilgan ishni bajarishni istab haj qilmasdan Samarqandga qaytib kelgan. Samʼoniyning aytishicha, Samarqand podshosi Muhammad ibn Sulaymon uni Marvga elchi qilib yuboradi.
Abu Saʼid Abdulkarim Samʼoniy olim toʻgʻrisida bunday deydi: "Abu Bakr Zohid Samar­qan­diy­ning bunday deganini eshitganman: "Imom Lomishiy bilan bir bogʻda kechani oʻtkazdim. U kishi yarim tunda bogʻdan chiqib bir tomonga keta boshladi. Men ham uning ortidan ergashib ketaverdim. Keyin katta, chuqur bir daryoga etdi va kiyimlarini echdi. Soʻng mato oʻrab suvga tushib, shoʻngʻib ketdi. Suvdan boshini chiqarmasdan ancha vaqt qolib ketdi. Men choʻkib ketdi deb oʻylab: „Ey musulmonlar, shayx choʻkib ketdi“, — deb qichqira boshladim. Ozgina vaqtdan keyin u kishi boshini suvdan chaqarib: „Ey oʻgʻlim choʻkkanim yoʻq“, dedi. Men „Ey xojam, men sizni choʻkib ketdi deb oʻylabman“, — dedim. U kishi: „Choʻkmadim, lekin mana shu yerda Allohga sajda qilishni xohladim, bu yerda hech kim sajda qilmagan boʻlsa kerak“, — dedi. Bundan koʻrinib turibdiki, alloma yetuk darajali, boshqalarga ibratli kishi boʻlganidan dalolat qiladi. Lomishiy Samarqandiy Bagʻdoddan qaytib kelgan (522/1128) yilining Ramazon oyi (sentyabr)da sakson bir yoshida vafot etgan.

Adabiyotlar 

 „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi“; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

Manbalar 

olimlar
muhaddislar
faqihlar
Kamol Po‘latov

Kamol Po‘latov (1918—?) — ishchi va dehqon Qizil Armiyasining Qizil Armiya askari, Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1943), lekin mukofotlanishi to‘g‘risidagi farmon 1947-yilda bekor qilingan.

Tarjimai holi 
Kamol Po‘latov Buxoro viloyati (hozirgi O‘zbekiston xududi) Romitan tumani Laylaki qishlog‘iga qarashli Attorak qishlog‘ida tug‘ilgan. Millati oʻzbek. Ulugʻ Vatan urushi boshlanishidan oldin Lenin nomidagi kolxozda ishlagan.

1942-yil dekabrga kelib, Qizil Armiya askari Poʻlatov Janubiy frontning 4-otliq korpusining 61-otliq diviziyasining 13-alohida otliq diviziyasining oʻqchisi sifatida xizmat qilgan.

1942-yil dekabr oyining boshlarida Stalingrad jangi paytida Poʻlatov qoʻlida granata bilan nemis tankiga yugurgan va uni portlatib yuborgan, Po‘latov o‘lgan deb hisoblangan, bu haqda yuqoriga xabar qilingan. 1943-yil 21-aprelda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining Farmoni bilan Qizil Armiya askari Kamol Po‘latov vafoti togʻrisidagi xabardan so‘ng Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Aslida Po‘latov o‘lmagan, balki nemislar tomonidan asirga olingan boʻlgan.

Urush yillarida Oʻzbekiston SSRda Poʻlatovga bagʻishlangan varaqalar tarqatilgan. Qahramon unvonini berish toʻgʻrisidagi farmon imzolanganidan uch kun oʻtgach, „Pravda Vostoka“ gazetasi oʻzining birinchi sahifasini uning jasoratini tasvirlashga bagʻishlagan .

1945-yil 3-mayda asirlikdan ozod qilingan va tekshirilgandan soʻng 353-piyodalar diviziyasining 1149-piyoda polkiga keyingi xizmatga yuborilgan. 1945-yil 28-mayda demobilizatsiya qilingan. Uyga qaytgan. Buxoro viloyati Romitan tumanidagi Lenin nomidagi kolxozda yashab ijod qilgan.

1946-yil 24-sentyabrda Buxoro viloyat ijroiya qoʻmitasi SSSR Oliy Soveti Prezidiumiga: „…SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1943-yil 21-apreldagi Farmonini bekor qilish toʻgʻrisida“ mazmundagi ariza bilan murojaat qilgan. Chunki Poʻlatov jangda yuqoridagi kabi qahramonlik koʻrsatmagan va tirik qolgan.

1947-yil 14-oktyabrda Poʻlatovga Qahramon unvonini berish toʻgʻrisidagi Farmon „asossiz vakillik tufayli“ bekor qilingan.

Poʻlatovning keyingi taqdiri nomaʼlum.

Manbalar 

Buxoro viloyatida tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1918-yilda tugʻilganlar
Oleg Lutkov

Oleg Anatoliyevich Lutkov (; 1966-yil 15-may kuni Zaporojye shahrida tugʻilgan, Ukraina) — ukrainalik futbol murabbiyi va sobiq darvozabon. U hozirda PFC Sumi jamoasini boshqarmoqda.

Oleg Anatoliyevich Lutkov 1966-yil 15-mayda Ukrainaning Zaporojye shahrida tugʻilgan. Otasi — Lutkov Anatoliy Vasilovich, velosport boʻyicha sport ustasi. Onasi — Lyudmila Pavlivna Lutkova, velosport boʻyicha sport ustaligiga nomzod.

1982-yilda Zaporojye shahridagi „Metallurg“ futbol maktabini tamomlagan. Oʻsha yili Moskva shahrida 1965-1966-yillarda tugʻilgan futbolchilar oʻrtasida futbol boʻyicha SSSR chempionatida jamoasi bilan kumush medali sovrindori boʻlgan. Maktabni tugatgach, Lutkov Xarkov jismoniy tarbiya va sport institutiga oʻqishga kirdi.

18 yoshida O‘zbekistonga ko‘chib kelgan. „Hisor“ (Shahrisabz) klubida oʻynagan. Oradan 3 oy oʻtib Oliy liganing „Paxtakor“ (Toshkent) klubidan taklif oldi. 1986-yilda „Sugʻdiyona“ (Jizzax) klubida oʻynay boshladi. Ikki yil oʻtgach, qisqa vaqt ichida Zaporojyega qaytib keldi va u yerda olti oy davomida „Torpedo“ (Zaporojye) jamoasida oʻynadi. Keyin yana Oʻzbekistonga qaytdi va „Zarafshon“ (Navoiy) klubiga oʻtdi. 1991-1992-yillarda „Zvezda“ (Irkutsk) klubida oʻynagan.

1993-yildan beri u Ukrainaning „Torpedo“ (Melitopol), „Metallurg“ (Zaporojye), „Viktor“ (Zaporojye), „Krivbas“ (Krivoy Rog) klublarida oʻynagan. Futbolchilik faoliyatini 1999-yilda „Metallurg“ (Zaporojye)da yakunlagan.

2000-yildan boshlab murabbiylik faoliyatini boshlagan. Bosh murabbiy sifatida „Metallurg-2“ (Zaporojye), „Metallurg“ (Zaporojye), „Krimteplitsiya“ (Molodijne), „Dinamo-IgroServis“ (Simferopol), „Arsenal“ FK jamoalarini boshqargan.

„Krimteplitsia“ FK bilan Ukraina chempionatining oltin medalini qoʻlga kiritdi, jamoani birinchi ligaga olib chiqdi. Uning qoʻl ostida „Krimteplitsa“ FK 23 oʻyinda magʻlubiyatsiz oʻynagan.

2002-yilda Lutkov UEFA kubogida Angliyaning „Lids Yunayted“ klubiga qarshi oʻyinda (0:1, 1:1) „Metalurg“ (Zaporojye) klubini boshqargan.

Oleg Lutkov Stanislav Bogush, Oleksiy Godin, Taras Stepanenko, Dmitri Nevmyvaka, Volodimir Juk kabi futbolchilarni tarbiyalagan.

2015-yilning yozida Oleg Lutkov Rivnening „Veres“ FK bosh murabbiyi etib tayinlandi.  U boshchiligidagi klub Ikkinchi liga chempionatida qishki tanaffusda uchinchi oʻrinda edi, biroq 11-noyabr kuni Oleg Lutkov oilaviy sharoit tufayli isteʼfoga chiqqani haqida klubning rasmiy bayonoti tarqatildi.

2019-yil 19-martda Lutkov „Sumi“ PFK bosh murabbiyi etib tayinlandi.

Manbalar 

1966-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
SSSR futbolchilari

Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Ukraina futbolchilari
Ukraina murabbiylari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Zarafshon Navoiy futbolchilari
Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari
Hisor klubi futbolchilari
Ivan Fatić

Ivan Fatić (kirillcha: Ivan Fatiћ; ; 1988-yil 21-avgustda tugʻilgan) — chernogoriyalik sobiq futbolchi. Himoyachi va yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Rudar Plyevlyaning yosh toifadagi klubi murabbiyi

Klub faoliyati 
Fatić faoliyatini Red Star Belgrad klubida boshlagan. Keyinchalik Chiasso, Chievo klublarida oʻynagan. 2007-yilning 4-iyulida A Seriyasi vakili boʻlmish „Internazionale“ klubiga 170 000 yevro evaziga oʻtgan.

Oʻzining ilk proffesional klubidagi rasmiy debyutini 2007-yil 19-dekabrda Regjina Calsio klubiga qarshi oʻyinda oʻtkazgan. 2008-yil 9-iyunda „Internazionale“ Fatićni 2008—2009-yilgi mavsum uchun Vichensaga ijaraga berganini eʼlon qildi.

2009-yilning iyun oyida Chievo „Inter“ning futbolchidagi 50% ulushini sotib oldi. Keyin „Genoa“ himoyachi huquqlarining yarmini „Chievo“dan sotib oldi. Bu Diego Milito va Thiago Mottaning „Internazionale“ga oʻtishi kelishuvning bir qismi boʻlgan. Oʻsha paytda uning shartnoma qiymatining yarmi 200 000 yevroga baholangan. U „Genoa“da bir mavsum oʻtkazdi va 3-5-2 sxemasida himoyachi va qanot himoyachisi sifatida oʻynadi. 2010-yilning 26-iyulida Fatić bilan birgalikda egalik qilish shartnomasi yangilandi va shartoma boʻyicha Ivan Genoada qolishi kerak edi. Biroq, 2010-yil Cesenaga ijaraga berildi. Klub bilan faqatgina 2010—2011-yilgi mavsumda oʻynadi.

2011-yil iyun oyida Chievo Fatićni 200 000 yevroga sotib oldi. Oʻsha haftada „Genoa“ ham himoyachi Francesco Acerbini „Chievo“ga 2 million yevroga sotib, Kévin Constant „Genoa“ga 7,8 million yevroga oʻtgan edi. 2011-yil 31-avgustda Fatić Empoli klubiga oʻtdi. Empolidan qaytgach, Hellas Verona FCga ijaraga berildi.

2013-yil 31-yanvarda U. S. Lecce klubiga oʻtdi.

2013-yilning 28-iyulida Fatić 2+1 yillik shartnoma asosida „Voyvodina“ga qaytdi. 2013-yil 10-oktyabrda shartnoma bekor qilindi.

2014-yil noyabr oyida Malayziya Superligasi vakili Sarawak FA bilan shartnoma imzoladi. 2016-yilning 1-iyulida Bosniyaning „Slobodan Tuzla“ klubiga o‘tdi. Mavsum oxirida Shkupiga oʻtdi. 2018—2019-yillarda Samptedia klubida oʻynadi. Shu mavsum Oʻzbekiston superligasi vakili Buxoro klubi bilan shartnoma imzoladi

Xalqaro faoliyati 
Fatić Chernogoriya terma jamoasi safida debyutini 2009-yil iyun oyida FIFA Jahon chempionati saralash bosqichi doirasida Kiprga qarshi oʻyinda oʻtkazgan. Terma jamoada jami 6ta oʻyinda maydonga tushib, birorta ham gol urolmagan.

Manbalar 

O‘zbekistondagi futbol legionerlari
Italiyadagi muhojir futbolchilar
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Serie A futbolchilari
Buxoro klubi futbolchilari
Chernogoriya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1988-yilda tugʻilganlar
Boltaquli Rahmatbekov

Boltaquli Rahmatbekov, Baltoquli Rahmatbek oʻgʻli — 1830—1831 va 1838—1839-yillarda Buxoro amirligining Rossiyadagi elchisi.

Birinchi elchilik 
Mang‘itlar sulolasidan bo‘lgan o‘zbek hukmdori, Buxoro amiri Nasrullo (1827—1860) taxtga o‘tirgach, Rossiya imperiyasi bilan aloqa o‘rnatishga qaror qiladi va 1830-yil avgustda birinchi elchini yuborgan. Elchilikga Chigʻatoybek unvonini olgan elchi Boltaquli Rahmatbekov boshchilik qilgan. U bojxona to‘lovlarini kamaytirish, amirlikni to‘p quyish ustalari bilan taʼminlashni iltimos qilgan. Lekin rus hukumati bu iltimoslarni rad etib, 1831-yil avgustida Rahmatbekov Buxoroga qaytib kelgan

Ikkinchi elchilik 
1838-yil 5-avgustda Boltaquli Rahmatbekov do‘stlik, savdo-sotiqni kengaytirish va qimmatbaho toshlar bo‘yicha mutaxassislarni Buxoroga yuborish takliflari bilan ikkinchi marta Peterburgga yuborilgan. Murojaat asosan avvalgi elchilikning bir qator shunga oʻxshash hujjatlarini takrorlangan: Rossiya bilan doʻstlik istagi, savdo aloqalarini kengaytirish va karvon yoʻllari xavfsizligini taʼminlash haqida. Boltaquli Rahmatbekov tashqi ishlar vaziriga amir podshohdan xonlikka yaxshi geolog yuborishni iltimos qilgan hujjatni taqdim etgan. Savdo-sotiq bilan bogʻliq masalalarni hal qilib boʻlgach, Boltaquli Rahmatbekov 1839-yil mart oyida Peterburgni tark etgan.

Boltaquli Raxmatbekov elchiligi natijalari 
Boltaquli Rahmatbekov elchixonalari Buxoro-Rossiya munosabatlarining mustahkamlanishiga hissa qo‘shgan. 1839-yil kuzida Rossiyadan Buxoroga E. P. Kovalevskiy boshchiligidagi geologlar missiyasi yuborilgan, biroq koʻchmanchilar hujumi tufayli Buxoroga yetibkelmagan. Buning ortidan 1842-yilda polkovnik K. F. Butenevning missiyasi muvaffaqiyatli boʻlgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

Markaziy Osiyo tarixi
Buxorolik kishilar
Oʻzbekiston tarixi
Buxoroda tugʻilganlar
Nikolay Matvienko

Nikolay Efimovich Matvienko (1914-yil — 1990) — Sovet Armiyasi podpolkovnigi, Sovet-fin va Ikkinchi jahon urushlari qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1940).

Biografiyasi 
Nikolay Matvienko 1914-yil 11-aprelda Peski qishlogʻida (hozirgi Ukrainaning Poltava viloyati Loxvitskiy tumani) tugʻilgan. Maktabning yetti sinfini tugatgach, Makeyevkadagi zavodda mexanik boʻlib ishlagan. 1936-yilda Matviyenko Ishchi va Dehqon Qizil Armiyasi safiga chaqirilgan. 1939-yilda kichik leytenant kurslarini tugatgan.

U Shimoliy-Gʻarbiy frontning 13-armiyasining 80-oʻqotar diviziyasining 307-alohida tank batalonining vzvod komandiri boʻlgan. Sovet-Fin urushidagi janglarda qatnashgan. 1940-yil 3-martda Matvienkoning vzvodi Heinyoki stansiyasi (hozirgi Veshchevo, Vyborgskiy tumani, Leningrad viloyati) hududida chekinayotgan fin qoʻshinlarini taʼqib qilgan va minalangan maydonda oʻtishni amalga oshirgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1940-yil 7-apreldagi Farmoni bilan „Finlandiya oq gvardiyachilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi va shu bilan birga koʻrsatgan jasorati, qahramonligi uchun“ Sovet Ittifoqi Qahramoni medali, Lenin ordeni bilan taqdirlangan .

Ikkinchi jahon urushida qatnashgan. 1948-yilda Ukraina SSR Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi qoshidagi partiya maktabini tamomlagan. 1956-yilda podpolkovnik unvoni bilan Matvienko zaxiraga oʻtkazildi.

Oʻzbekiston SSR Navoiy shahrida yashagan, shahar xalq nazorati qoʻmitasiga rahbarlik qilgan. Nafaqaga chiqqanidan soʻng Stavropol oʻlkasining Lermontov shahriga koʻchib oʻtgan. 1990-yil 10-yanvarda vafot etgan, Lermontovda dafn etilgan.

Mukofotlari va xotira 
NIkolay 1- va 2-darajali Vatan urushi ordenlari, bir qator medallar bilan taqdirlangan.

Uning nomi Lermontov shahridagi „Beshtau“ stadionidagi koʻcha va mashgʻulot maydonchasiga berilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. — M.: Voenizdat, 1988. — T. 2 /Lyubov — Yaщuk/. — 863 s. — 100 000 ekz. — ISBN 5-203-00536-2.
 Za mujestvo i otvagu. Xarkov, 1984.
 Tadjibaev X. N. Mujestvo. M., 1977.
 Tvoi osvoboditeli, Donbass! 5-e izd., dop. Donesk, 1976.
Navoiylik kishilar
Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari
1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Lenin ordeni sohiblari
Sovet Ittifoqi Qahramonlari
1990-yilda vafot etganlar
10-yanvarda vafot etganlar
1914-yilda tugʻilganlar
11-aprelda tugʻilganlar
Vasiliy Gusev

Vasiliy Vasilyevich Gusyev (1925-yil — 1989-yil) — Sovet Armiyasi brigadiri, Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1943).

Biografiyasi 
Vasiliy Gusyev 1925-yil 1-martda Podgorenka qishlogʻida (hozirgi Saratov viloyatining Rtishchevskiy tumani) tugʻilgan. Yetti yillik maktabni tugatgan, Qozogʻiston SSRning Chimkent viloyati Taxta-Orol sovxozida traktorchi boʻlib ishlagan. 1943-yilda Gusyev Ishchilar va Dehqonlar Qizil Armiyasiga xizmatga chaqirildi. Oʻsha yilning iyul oyida Ikkinchi jahon urushi frontlarida boʻldi. Bryansk, Voronej va 1-Ukraina frontlaridagi janglarda qatnashgan. Kursk jangida va Ukraina SSRni ozod qilishda qatnashgan. 1943-yil sentyabrgacha Qizil Armiya askari Vasiliy Gusyev Voronej fronti 3-gvardiya tank armiyasining 9-mexanizatsiyalashgan korpusining 69-mexanizatsiyalashgan brigadasining 1-batalyonida pulemyotchi boʻlgan. Dnepr jangida oʻzini yaxshi koʻrsata olgan.

1943-yil 22-sentyabr kuni tongda Gusyev va bir guruh koʻngillilar Dneprni kesib oʻtdi. Gʻarbiy qirgʻoqdagi kichik koʻprikni egallab olishdi. Chap qirgʻoqdan artilleriya yordami bilan ular Zarubintsi, Lukovitsa va Grigorovka qishloqlarini ozod qilishdi. Oʻsha janglarda Gusyevning shaxsan oʻzi dushmanning 20 ga yaqin askar va ofitserlarini yoʻq qildi. Keyinchalik Gusyev nemislarning qarshi hujumini qaytarishda faol ishtirok etib, dushmanning 25 askar va ofitserlarini yoʻq qildi. Jitomir yaqinidagi janglarda u ogʻir yaralanib, kasalxonaga yuborilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 17-noyabrdagi farmoni bilan Qizil Armiya askari Vasiliy Gusyev Lenin ordeni, 4379-sonli „Oltin yulduz“ medali va Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1947-yilda brigadir unvoni bilan Gusyev demobilizatsiya qilindi. Keyin Oʻzbekiston SSR Navoiy shahrida yashagan. U yerdagi Avtomobil texnikumini tamomlagach, taʼmirlash-qurilish ustaxonalarida avtomexanik boʻlib ishlagan. 1989-yil 21-sentyabrda Navoiyda vafot etdi .

Shuningdek, 1-darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz, 3-darajali „Mehnat shuhrati“ ordeni, shuningdek, qator medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar

Adabiyot 

 Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. — M.: Voenizdat, 1987. — T. 1 /Abaev — Lyubichev/. — 911 s. — 100 000 ekz. — ISBN ots., Reg. № v RKP 87-95382.
 Rumyansev N. M. Lyudi legendarnogo podviga. — Saratov, 1968.
Qizil Yulduz ordeni sohiblari
1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Lenin ordeni sohiblari
Sovet Ittifoqi Qahramonlari
Navoiyda vafot etganlar
1989-yilda vafot etganlar
21-sentyabrda vafot etganlar
1925-yilda tugʻilganlar
1-martda tugʻilganlar