MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Indeks fondi

Indeks fondi — bu indeksli investitsiya strategiyasiga amal qiluvchi oʻzaro investitsiya fondining bir turidir. Indeks fondini yaratish qoidalari fondga tegishli kompaniyalar turini belgilaydi. Indeks fondlarining eng mashhuri Vanguard 500 Index Fund S&P 500 indeksi asosida ishlaydi.

Tarix 
1967-yil 24-may Richard Allen Beach „Qualidex, Fund, Inc.“ kampaniyasiga asos soldi. 1970-yil oktabr oyida kompaniya Dow Jones 30 (DJI 30) indeksiga asoslangan fond sifatida eʼlon qilindi. Tegishli roʻyxatga olish 1972-yil 31-iyulda boʻlgan. Bu tarixdagi birinchi indeks fondi edi.

Afzalliklari 
Investor nuqtai nazaridan, indeks fondlarining asosiy afzalligi strategiyaning maksimal darajada oddiyligi boʻlib, uning natijalaridan biri boshqaruvning minimal xarajatlaridir. Odatda toʻlovlar AQShning yirik kompaniyalari uchun 0,1 % dan boshlanib, rivojlanayotgan bozorlar uchun 0,7 % gacha tashkil qiladi. Oʻrtacha, faol boshqariladigan investitsiya fondi 1,15 % toʻlov oladi. Aksariyat sarmoyadorlar uchun ham S&P 500 dan oshib ketishni qiyindir.
Bunday investitsiya strategiyasi avtomatik ravishda portfelni diversifikatsiya qilishni nazarda tutadi, chunki investor indeksni sotib olib, indeksga kiritilgan barcha kompaniyalarda kichik ulushga ega boʻladi.

Kamchiliklari 
Indeks fondlarining asosiy kamchiligi shundaki, ular bozorni koʻr-koʻrona avtomatik tarzda kuzatib boradi, bu esa investorni bozor „pufaklari“ oldida juda zaif qoldiradi.
Agar indeksni hisoblash qoidalari notoʻgʻri oʻrnatilgan boʻlsa, indeksga kiritilgan kompaniyalar umuman olganda qisqarayotgan boʻlsa-da, indeks oʻsishi mumkin. Bunday holda, indeksga sarmoya kiritgan odamlar zarar koʻrishi mumkin. Oʻrtacha barcha indeks fondlari uchun indeksni hisoblashdagi xatolik 38 bazis punktni tashkil qiladi.
Indeks fondiga talabning ortishi sababli, mashhur indeksga qoʻshilgan kompaniya talab shokiga ega boʻlishi mumkin va shunga oʻxshash indeksdan chiqarilgan kompaniya esa taklif shokiga ega boʻlishi mumkin va bu narxni oʻzgartiradi.

Manbalar 

Iqtisodiyot
Burgut brigadasi

„Burgut“ maxsus tadbirlar brigadasi — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati tarkibidagi maxsus taktik operatsiyalar va terrorizmga qarshi kurashish vazifalarini bajarish uchun tuzilgan maxsus boʻlinma. 1999-yilning 5-aprelida Milliy xavfsizlik xizmati tarkibida asos solingan.

Yana qarang 
 DXX Burgut brigadasi xodimi halok boʻldi
 Milliy xavfsizlik xizmati  boʻlinmalari
Katta Kanyon

Katta kanyon () — AQShning Arizona shtatidagi dara. Kolorado platosidan oqib oʻtadigan Kolorado daryosining oʻrta oqimida. Dunyodagi eng chuqur daralardan biri. Litl-Kolorado daryosining quyilish joyidan boshlab quyi oqimi tomon 446 km ga choʻzilgan. Chuq. 1600 m gacha, eni 8–25 km, tubida esa 1 km (ayrim joylarida 120 m). Tik yon bagʻrida ustun, piramida, qalʼa shaklidagi qoyalar koʻp. Kolorado daryosi arxey erasidan to yuqori paleozoyning choʻkindi jinslarigacha boʻlgan turli rangdagi gorizontal qatlamlarni kesib oʻtgan. Katta Kanyon Kolorado daryosining eroziyasi natijasida kaynozoyda vujudga kelgan. Dara juda manzarali milliy park hisoblanadi. Turistlar koʻp keladi.

Yana qarang 

 Arizona
 Kolorado (daryo)
 Kolorado platosi

Manbalar 

Kanyonlar
Oybek uy-muzeyi

Oybek uy-muzeyi — adabiy memorial muzey. Oybek yashagan va ishlagan (1940-68) uyda 1980-yil ochilgan va muzey hovlisida yozuvchiga haykal (meʼmori T.Jalolova,  hayk.  I.Klinitskiy) oʻrnatilgan.  2005 yilda Oybek tavalludining 100 yilligi munosabati bilan muzey ekspozitsiyasi yangilangan.  Ekspozitsiya adabiy va memorial qismdan iborat. Adabiy qismda „Kirish“, „Bolalik“, „Qutlugʻqon“, „Navoiy“, „Abadiyat va umr“  deb  nomlangan 5 ta asosiy zal,  ish  kabineti va  Saidnosir  otaga bagʻishlangan  boʻlim  bor. Memorial qism esa mehmonxona, ish kabineti, kutubxona, yotoqxona va muzey fondi saqlanadigan xonalarni tashkil etadi. Muzeyda 10 mingdan ortiq eksponat saqlanadi. Ular, asosan, qoʻlyozmalar, fotosuratlar,  uy jihozlari, turli sanʼat asarlari va buyum lardan iborat.  2008 yilda muzeyni 5000 ga yaqin kishi kirib koʻrdi.

Adabiyotlar 
Toshkent. Ensiklopediya. „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“ Davlat milliy nashriyoti. Toshkent. 2009. — s. 784

Havolar 
Oybek uy-muzeyi.  Meros.uz
Jonibeki Murod

Jonibeki Murod (Tojik tili. Муродов Ҷонибек Ҷӯрабекович; jins. 29.05.1986, Leninobod, Tojikiston SSR) — tojikistonlik qoʻshiqchi, musiqachi, produser va pedagog. Tojikistonning eng mashhur xonandalaridan biri.

2017-yildan boshlab “JONIBEK” taxallusi bilan Ukrainada musiqiy faoliyatini davom ettirdi. Uning repertuarida tojik, ukrain va rus tillaridagi qoʻshiqlar mavjud. Mashhur tojik xonandasi Joʻrabek Murodovning oʻgʻli.

Biografiya 
Jonibeki Murod 1986 -yil 29-mayda Xoʻjand shahrida tugʻilgan. Jonibek Sovet Ittifoqi xalq artisti Joʻrabek Murodovning oʻgʻli. 2003-yilda Xoʻjand shahridagi oʻrta maktabni tamomlagan va Xoʻjanddagi Zamonaviy Tojikiston-Rossiya gumanitar universitetining arab tilshunosligi yoʻnalishi talabasi boʻlgan.

Musiqiy martaba 
Jonibeki Murod ijodiy faoliyatini 1995-yilda boshlagan va 2005-yilgacha Xoʻjanddagi “Bolo” guruhining yakkaxon ijrochisi boʻlgan. 2006-2007-yillarda “Vazir” guruhi bilan chiqish qilgan, 2007-yildan esa yakkaxon qoʻshiq kuylagan.

Tojikistonlik yetakchi xonandalar: Nigina Omonqulova, Shabnam Surayo, Farzona Hurshed, Mehrnigori Rustam, Damirbek Olimov, Jonibeki Murod (“Zamonaviy kelin” qoʻshigʻi bilan) bilan birgalikda YouTubeʼdagi “Tamoshow Music Awards – 2017” mukofotini qoʻlga kiritdi. Tojik musiqasining ushbu nufuzli mukofoti uchun 9 nominatsiya boʻyicha 45 nafar daʼvogar bellashdi.

Mukofotlar va yutuqlar 

 2005, 2006, 2007-yillarda "Yil qo'shig'i" mukofoti.
 Yil yulduzi mukofoti 2008
 Tamoshow musiqa mukofoti - 2017

Bo'ydoqlar 
* Xlus, 2010-yil
 Kahanag chalavek uchun qo'shiq
 Men yo'lga qadam qo'yaman
 Zabariy
  Hazon Res
 Jonimning og'rig'i tirjaydi
 Meni toshbo'ron qildim
 Zikry Alahamdan Dilbar, Madzina, Sítara, 2010-yil
  Yuraksiz
 Alohu taolo z Shabnam Suraya
 Mahinabonu
 Shabnam Surayadan Yuqorida marta
 Ab sirtsy
 Men p'yany
 Shabnam Suray va Xolidam Kaenamdan Sabza o' zv marta
 Shabnam Surayadan Ajoyib tikish marta
 Kel, priyatsel
 gullar uyi
 Shabnam Surayadan Xindzi vaqtlari
 Dona, Dona
 Sanamo razam z Shabnam Suraya
 Dajjli shaharlar
  Siz tiriksiz
 Xudo sodiqdir
 Sizning soatingiz
 Zulayho Joʻrabekam Murodavim bilan
 Ní i, ni i Jurabek Murodavymdan
 Xazanrez Joʻrabekam Murodavym bilan

Albomlar 

 Xudoga shukur
 salomat boʻling
 yuragim haqida
 Men qariman, yoshman

Bilim 
Jonibekning qoʻshiqlaridan biri tojikistonlik xonanda Maniza Davlatova tomonidan yozilgan.

Eslatmalar

Havolalar 

 Jonibek Murodov arxivining rasmiy veb-sayti  Boygon shudaast 2010-yil may chap.

1986-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Xoʻjandda tugʻilganlar
29-mayda tugʻilganlar
Adobe Premiere Pro

Adobe Premiere Pro – bu Adobe Inc. tomonidan ishlab chiqilgan va Adobe Creative Cloud litsenziyalash dasturining bir qismi sifatida oylik/yillik obuna tariqasida foydalanish mumkin boʻlgan video tahrirlash dasturi.

Dasturiy taʼminot
Adobe dasturlari
Ittiriy xlorid

Ittriy xlorid - binar noorganik birikma, formulasi YCl 3 boʻlgan ittriy metallining xlorid kislota  bilan tuzi, rangsiz kristall modda, suvda eriydi, kristall gidratlar hosil qiladi.

Olinishi 

 Xlorning ittriy metaliga taʼsiri:

 

 Xlorning ittiriy oksidiga qaytaruvchilar ishtirokida  taʼsiri:

 

 Xlorid kislotaning ittriy metalli, oksidi, gidroksidi yoki ittriy sulfidi bilan reaksiyasi:

Fizikaviy hossalari 
Ittriy xlorid monoklinik singoniyali  rangsiz kristallar hosil qiladi, fazoviy guruh C 2/m, kristall panjara parametrlari a = 0,692 nm, b = 1,192 nm, c = 0,633 nm, b = 111,0 °, Z = 4.

Suv va etanolda yaxshi eriydi. Dietil efirda erimaydi.

YCl 3 •H 2 O va YCl 3 •6H 2 O tarkibidagi kristall gidratlarni hosil qiladi.

Kimyoviy xossalari 

 Suvsiz tuz kristall gidratni quruq vodorod xlorid atmosferasida quritish orqali olinadi:

 

 Qizdirilganda kristall gidrat parchalanadi:

 

 Qaynoq suv bilan reaksiyaga kirishadi:

 

 Ishqorlar bilan reaksiyaga kirishadi:

 

 Almashinuv reaktsiyalariga kiradi:

 

 Ittriy xloriddan ishqoriy metallar tomonidan siqib chiqariladi:

 

 Baʼzi metallarning xloridlari bilan murakkab tuzlar hosil boʻladi:

Qo'llanilishi 

 Ittriyni tozalash uchun ishlatiladi.

Adabiyotlar 
 
 
 
 

Xloridlar
Category:Ittiriy birikmalari
Platina (II) xlorid

Platina (II) xlorid - noorganik birikma, platina va xlorid kislotasining PtCl 2 formulali tuzi, jigarrang yoki kulrang-yashil kristallar, suvda yomon eriydi.

Olinishi 

 Xlor va platina kukunining reaksiyasi:

 

 Platina (II, IV) xloridining parchalanishi:

 

 Bugʻlanish jarayonida vodorod tetraxlorplatinat (II) ning parchalanishi:

Fizikaviy hossalari 
Platina (II) xlorid ikki xil kristall modifikatsiyaning kristallarini hosil qiladi:

 α-PtCl 2-kulrang-yashil kristallar, 500 °C dan yuqori haroratlarda mavjud;
 β-PtCl 2-jigarrang kristallar.

Kristallar Pt 6 Cl 12 klasterlaridan iborat.

Suvda yomon eriydi.

Kimyoviy xossalari 

 Qizdirilganda parchalanadi:

 

 Konsentrlangan xlorid kislotasi yoki ishqoriy metall xloridlari bilan tetraxlorplatinatlar (II) hosil boʻladi:

 
 

 Vodorod bilan qaytariladi:

 

 Qizdirilganda kislorod bilan oksidlanadi:

 

 Ftor bilan reaksiyaga kirishadi:

 

 Vodorod ftorid bilan reaksiyaga kirishadi:

 

 Xlor bilan reaksiyaga kirishadi:

Adabiyotlar 
 
 
 
 

Xloridlar
Category:Platina birikmalari
Kaliy-alyuminiy sulfat

Alyuminiy-kaliy sulfat noorganik birikma, alyuminiy, kaliy va sulfat kislotaning qoʻsh tuzi, oq gigroskopik kristallar, suvda yaxshi eriydi. Kristall gidrat - kaliy aluminiy acchiqtoshni hosil qiladi.

Olinishi 

 Kaliy va alyuminiy sulfatlarning birgalikda kristallanishi:

 

 Mineral alunit K 2 SO 4 •Al 2 (SO 4 ) 3 •Al(OH) 3 ni yoqish, keyin yuvish va qayta kristallanish orqali olinadi.

Fizikaviy hossalari 
Suvli eritmalardan u kristalli gidrat KAl (SO 4 ) 2 • 12H 2 O shaklida choʻkadi - kubsimon singoniyali rangsiz kristallari, fazoviy guruhi P a3, kristall panjara parametrlari a = 1,2158 nm, erish nuqtasi 92 °C ( oʻzining kristallizatsion suvida).

Kimyoviy xossalari 

 Kuchli qizdrilganda parchalanadi:

 

 Qizdirilganda kristall gidrat kristallanish suvida eriydi, soʻngra yakuniy mahsulot - suvsiz yoki "kuygan", alyuminiy-kaliy sulfat hosil boʻlishi bilan bir necha bosqichda suvsizlanadi:

 

 Suvli eritmalar alyuminiy kationi gidroliz tufayli kislotali muhit hosil boʻladi:

 

 Konsentratsiya va haroratga qarab ishqorlar bilan turlicha reaksiyaga kirishadi:

Qo'llanilishi 

 Inaktivatsiyalangan vaktsinalar uchun yordamchi
 Teri sanoatida oshlovchi vosita sifatida .
 Matolarni boʻyashda.
 Sellyuloza sanoatida qogʻozlarni yopishtirishda.
 Oqava suvlarni tozalashda koagulyant.
 Fotosurat olishda.
 Kristalli dezodorantlar (deo-kristallar) uchun xom ashyo sifatida.
 Olovga chidamli matolarni yaratishda.
 Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlarida sunʼiy oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish.

Adabiyotlar 
 
 
 

Achchiqtoshlar
Sulfatla
Kaliy birikmalari
O‘zbekkosmos

O‘zbekkosmos agentligi (to‘liq nomi: O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ijroiya tashkilotlaridan biri boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasining fazoviy dasturlari va kosmik tadqiqotlarini olib boradi.

Havolalar 

O'zbekkosmos agentligi sayti
O‘zbekiston Respublikasi vazirlar mahkamasining qarori

Astronomiya
Oʻzbekiston tashkilotlari
O‘zbekistonda kosmonavtika
Sadriddin Ayniy uy-muzeyi (Samarqand)

Sadriddin Ayniy uy-muzeyi Samarqand shahrida joylashgan. Ushbu uy-muzeyi atoqli oʻzbek va tojik yozuvchisi, tarjimon va adabiyotshunos olim Sadriddin Ayniy hayoti va ijodiga bagʻishlangan. Bu uyda Ayniy 1917-yildan oʻtgan asrning 50-yillari boshlarigacha yashagan. Uy-muzey hozirgacha faoliyat koʻrsatmoqda. Muzey har kuni soat 9:00 dan 20:00 gacha ochiq.

Sadriddin Ayniyning sobiq uyi eski shahar markazida, Registon koʻchasida, Registon maydoni va ansambli hamda Amir Temur maqbarasidan uncha uzoq boʻlmagan joyda joylashgan. Yoʻl yoqasida, uy oldida „Shoirlar xiyoboni“ maydoni va Mirzo Ulugʻbek nomidagi 2-umumtaʼlim maktabi joylashgan. Bu xonadonda Sadriddin Ayniy 1917-yilda Buxoro amiri Said Olimxon taʼqibidan yashirinib yurgan kezlari yashgan. Umuman olganda, Ayniy bu uyda deyarli 35 yil, 50-yillarning boshigacha yashadi. Uy ikki qismga boʻlingan boʻlib, birinchi qismi XVIII asr oxiri – XIX-asr boshlarida, ikkinchi qismi esa 1930-yillarda Ayniyning oʻzi va uning doʻstlari tomonidan qurilgan.

1967-yilda O‘zbekiston rahbari Sharof Rashidov tashabbusi bilan Ayniy uy-muzeyi ochildi.

Uy-muzeyda Sadriddin Ayniyning yashash xonalari va ikkita ish xonasi saqlanib qolgan. „Odina“, „Eski maktab“, „Qullar“, „Yatim“, „Mukanna qoʻzgʻoloni“ kabi asarlarini aynan shu xonadonda yozgan va unga tojik va oʻzbek adib va ​​adiblari orasida shuhrat keltirgan. Uy-muzeyda sovet va sovet davridan oldingi buyumlar, mebel va buyumlarni, yozuvchining shaxsiy buyumlarini, stolini koʻrishingiz mumkin. „Naqshinkor“ (naqshli, boʻyalgan) deb ataladigan bir xonaning burchagida u qishda isingan sandal joylashgan. Qoʻshni dam olish xonasida esa Gʻafur Gʻulom, Abdurauf Fitrat, Hamza Hakimzoda Niyoziy, Abdullo Gʻani, Mirtemir, Usmon Nosir, Hamid Olimjon kabi mehmonlarni va baʼzan Ayniynikida tunab qolishga keladigan boshqa mashhur shoir va yozuvchilarni qabul qilgan. Uyning hovlisida Ayniyning oʻzi ekkan daraxtlar oʻsib yotibdi, ular orasida: ikkita olma daraxti (yozuvchining sevimli mevasi), shaftoli va uzum bor.

Shuningdek, uyda uning asarlari, yozuvchining koʻplab tillarda nashr etilgan kitoblari, oʻsha davr gazeta va jurnallarida chop etilgan asl qoʻlyozmalari koʻrgazmasi tashkil etilgan. Ekspozitsiyadan oʻzbek tilida 8 jildlik, tojik tilida 15 jildlik, rus tilida 6 jildlik, shuningdek, fors va boshqa tillarda bir necha jildlik kitoblar oʻrin olgan. Uzoq vaqt davomida koʻchada, yaʼni Ayniyning uyi yonida boʻlgan Sadriddin Ayniy byusti uyning hovlisida oʻrnatilgan. Shuningdek, ushbu uy-muzeyda madaniy tadbirlar, ijodiy uchrashuvlar oʻtkazib turiladi.

Manbalar

Havolalar 

 Sadriddin Ayniy uy-muzeyi haqida orexca.com saytida maʼlumot
 Sadriddin Ayniy uy muzeyi bookinguz.com saytida 
 Sadriddin Ayniy uy-muzeyi visacomtour.ru saytida 
 Sadriddin Ayniy uy-muzeyi openarium.ru saytida
 Sadriddin Ayniy uy muzeyi wikimapia.org saytida
Muzeylar
Samarqand
Oʻzbekistondagi muzeylar
Orif Gulxaniy uy-muzeyi

Orif Gulxaniy uy-muzeyi Samarqand shahrida joylashgan. Ushbu uy-muzeyi deyarli butun umrini shu uyda yashab oʻtkazgan mashhur oʻzbek va tojik shoiri, mutafakkiri Orif Gulxaniyning hayoti va ijodiga bagʻishlangan.

Orif Gulxaniyning tarjimai holi 
Orif Gulxaniy 1879 yilda Samarqandda ziyoli oilada tugʻilgan. Samarqand madrasasini tamomlagan, keyinchalik Buxoroda oliy diniy va dunyoviy taʼlim olgan. Buxoroda oʻqishni tamomlab, Samarqandga qaytib, «Madrasai Nav» madrasasida mudarrislik qila boshlaydi. Madrasada ishlab yurgan chogʻida Alisher Navoiy va Bedil ijodini oʻrganish bilan shugʻullandi, oʻsha davrda fors va tojik tillarida olovli degan maʼnoni anglatuvchi Gulxaniy taxallusi bilan sheʼrlar yoza boshlagan.

Samarqandda Muqimiy, Furqat, Vasliy, Pisandiy, Sadriddin Ayniylar bilan tanishishi uning ijodiy faoliyatiga katta taʼsir koʻrsatgan. Gulxaniy ijodi tufayli Samarqandda boshqa shoirlar ham paydo boʻladi, ular orasida Mirzo Akramiy, Fikriy, Tugʻral, Abdulaziz Abdurasulov va boshqalar mashhurdir. Gulxaniy ular bilan birgalikda Samarqand madrasalari talabalari va mahalliy shoirlar, sheʼriyat ixlosmandlari uchun ijodiy uchrashuvlar uyushtirgan. Keyinchalik anʼanaga aylangan bunday uchrashuvlar tufayli Said Nazar, Nazarmat, Oʻtkir Rashid, Raʼno Uzoqova, Vohid Abdullayev, Dushan Fayziy kabi shoirlar yetishib chiqqan.

Gulxaniy ijodi mashhur oʻzbek davlat arbobi va shoiri, Gulxaniyning izdoshi Sharof Rashidov tashabbusi bilan 1980-yilda omma eʼtirofiga sazovor boʻlgan. Oʻsha yili Gulxaniy tavalludining 100 yilligi nishonlandi.

Uy muzeyi 
Koʻp yillar davomida uy-muzey uchun qoʻlyozmalar va materiallar toʻplangan. 1993 yilda Orif Gulxaniyning uy-muzeyi ochilib, ushbu uy-muzey joylashgan koʻchaga uning nomi berildi. Keyinchalik muzeyda taʼmirlash ishlari olib borilib, muzey davlat himoyasiga olindi.

Muzeyga kiraverishda, oʻng tomonda shoir ijod bilan shugʻullangan xona joylashgan. Uy-muzeyda u yashagan xonalar, Gulxaniyning 300 ga yaqin shaxsiy qoʻlyozmalari, 145 ta asari, ocherklari, asr oxiriga oid uy-roʻzgʻor buyumlaridan iborat 2500 dan ortiq eksponatlar, qoʻlyozma va kitoblar, fotosuratlar, Gulxaniyning shaxsiy buyumlari saqlanmoqda va yana koʻp narsalar taqdim etilgan. Shuningdek, muzeyda tarix, din, xattotlik haqidagi kitoblar, «Oyna» jurnali toʻplamlari (1914), Hofiz, Bedilning devonlari, Bartoldning «Turkiston oʻlkalarini sugʻorish haqida» kitobi asl nusxasi, Furqat, Muqimiy, Umarxon, Zavqiy va boshqa shoirlarning  sheʼriy toʻplamlari, «Alifbe» kitobi, arab tilidagi tush kitobi va boshqa asarlar ham taqdim etilgan. Shoirning farzandlari va nevaralari voyaga yetgan beshik, alyumindan ishlangan nodir musiqa stendi, XIX-asrga oid idish-tovoqlar, sopol koʻzalar, chilim (kalyan), shoir liboslari diqqatga sazovor eksponatlardandir. Uy-muzey hovlisida mevali daraxtlar, gullar oʻsadigan katta bogʻ barpo etilgan.

Havolalar 
 gosamarkand.uz – Shoir Orif Gulxaniyning uy-muzeyi 
 Virtual Samarqand. Muzeylar va galereyalar.
 Samarqand muzeylari
 Shoir Orif Gulxaniy xonadonidagi Tinchlik ustuni 

Muzeylar
Samarqand
Oʻzbekistondagi muzeylar
Mediana (statistika)

Mediana ( — oʻrta) — ehtimollar nazariyasi tushunchasi; Lʼtasodifiy miqdor qiymatining taqsimlanish tafsilotlaridan biri. Mediana shunday t sonki, X miqdor t dan katta hamda t dan kichik qiymatlarini ehtimollik bilan qabul qiladi.

Yana qarang 
 Mediana
 Statistika

Manbalar
Kannabidiol

Kannabidiol (qisqartmasi CBD, KBD) kannabinoidlar deb ataluvchi moddalar guruhiga mansub boʻlib, ular kannabis oʻsimliklarida tabiiy koʻrinishda uchraydi. Ancha koʻproq tarqalgan kannabinoid boʻlmish tetragidrokannabinol (TGK) dan farqli oʻlaroq, KBD huddi oʻshanday psixoaktiv taʼsirga ega emas, chunki u kannabinoid retseptorlar CB1 va CB2ni toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsirlantirmaydi. KBD kannabisning deyarli barcha navlarida uchraydi. Oʻsimlik tarkibidagi moddaning ulushi mavjud kannabinoidlarning iz darajasidagi miqdoridan tortib 95% gacha tashkil qilishi mumkin.

Tarix  
Kannabis oʻsimligidan faol ingrediyentni ajratib olish boʻyicha dastlabki urinishlar 19 asrga toʻgʻri keladi. Kannabidiol ilk bor 1940-yilda Minnesotada batafsil oʻrganilgan. KBDning kimyoviy formulasi uni yovvoyi kanop oʻsimligidan ajratib olish usuli bilan aniqlangan. Uning tarkibi va stereokimyoviy tuzilishi rasman 1963-yilda aniqlangan.

Taʼsiri  
2017-yilda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JST) tomonidan KBDni qaramlikni keltirib chiqarmaydigan, yaxshi xavfsizlik profili hamda terapevtik foydalarga ega boʻlgan komponent deb eʼlon qildi.

2019-yildan boshlab kannabidiol insonga salmoqli nevrologik taʼsir koʻrsatuvchi dalillar paydo boʻldi va undan AQSh va Yevropa Ittifoqida epilepsiyaning ayrim turlarini (Drave sindromi, Lennoks-Gasto sindromi, tuberoz skleroz) davolash uchun foydalanilmoqda.

KBD diabetni yoki Parkinson kasalligini davolashda ham yordam beradi degan keng tarqalgan iddaolar mavjud, ammo kannabidiolning bunday taʼsirlari haqida ilmiy dalillar mavjud emas.

2019-yil sentabr oyida Butunjahon antidoping agentligi (WADA) CBD ni taqiqlangan moddalar roʻyxatidan olib tashladi.

Manbalar 

Nashadoshlar
Jørgen Sonne

Yorgen Valentin Sonne (1801-yil 24-iyun — 1890-yil 24-sentabr) —daniyalik rassom boʻlib, asosan jang sahnalari haqidagi asarlari bilan mashhur.

Yoshligi 
Yorgen Sonne 1801-yil 24-iyunda Birkerodda tugʻilgan. Uning otasi Jeppe (1771–1833) Qirollik zarbxonasida misdan yasalgan buyumlar oʻymakori boʻlgan. Uning akasi Karl Edvard Sonne (1804–1878) bosmachi edi.

Sonne dastlab harbiy karyera bilan shugʻullanish niyatida edi va Daniya Qirollik Harbiy Akademiyasiga oʻqishga kirdi, biroq bir yildan soʻng uni tark etib, uning oʻrniga Daniya Qirollik Tasviriy sanʼat akademiyasiga oʻqishga kirdi. Shu bilan birga, u Kristian Devid Gebauerning studiyalarida ishlay boshladi va asosan eski Gollandiyalik ustalarning asarlari nusxalarini yaratdi. U shuningdek, bir nechta original rasmlarni chizgan va 1818-yilda kichik koʻrgazmaga ega edi.

1828-yilda u Akademiyadan sayohat stipendiyasini oladi, bu unga Myunxenga tashrif buyurishga imkonini berdi va u yerda tarixchi rassom Piter fon Korneliusga shogirdi tushdi. U oʻsha yerda uch yil qoldi va uning eng yaxshi asarlari qatoriga kirmaydigan landshaftlarni yaratish uchun togʻlarga bir necha bor sayohat qildi.

Myunxenni tark etgach, u Rimda oʻqish uchun qoʻshimcha yordam olishga muvaffaq boʻldi. U yerda boʻlganida, qishloq dehqonlari va ularning kundalik odatlarini kuzatish uchun bahona sifatida koʻplab ov sayohatlarini amalga oshirdi. Ushbu sayohatlar davomida u oʻzining butun faoliyati davomida ilhom sifatida foydalanadigan eskizlarni yaratdi.

1841-yilda Daniyaga qaytib kelib, italyan tadqiqotlari asosida, shuningdek, Daniya dehqonchiligini tasvirlaydigan asarlar yaratadi. 1848-yilda, Birinchi Shlezvig urushi boshlanganidan soʻng, unga Janubiy Yutlandiyaga armiya bilan birga borishga ruxsat berildi. Koʻpchilik askarlar uning atrofida oʻqlar uchib oʻtayotganda xotirjamlik bilan chizgan rasmidan hayratda qolishardi. Ikkinchi Shlezvig urushi paytida, oltmish uch yoshda boʻlishiga qaramay, Dybbol jangida va Sonderborgda shahar bombardimon qilingan paytda u yana armiya bilan birga edi.

1865-yilda u  bilan taqdirlangan (yozuvchilar, rassomlar va bastakorlar uchun stipendiya) va bir yil davomida Italiyaga qaytishga muvaffaq boʻldi. Oʻzining rasmlariga qoʻshimcha ravishda, u Torvaldsen muzeyining tashqi devorlariga katta devor qogʻozi va hindlarning " Shakuntala " spektaklining Daniya tarjimasi uchun rasmlari bilan mashhur boʻldi. U 1852-yilda Dannebrog ordeni ritsariga tayinlangan va 1881-yilda Dannebrogordenens Hæderstegn ordeni bilan taqdirlangan.

Umrining soʻnggi oʻn yilligida u koʻzlari bilan bogʻliq muammolarga duch keldi va uzoq vaqt davomida rasm chizish uchun juda zaif boʻlib qoldi. U boʻydoq yashagan.

Manbalar

Havolalar 
 ArtNet: Sonnening boshqa asarlari.

1890-yilda vafot etganlar
1801-yilda tugʻilganlar