MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Buxoro zindoni

Buxoro zindoni — Buxoro amirining qamoqxonasi. U XVIII asr oxirida, mangʻitlar sulolasi davrida qurilgan, Buxoro amirligining eng yirik zindonlaridan biri edi. Buxoro inqilobi, monarxiya qulashi va Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tashkil topgandan keyin yopilgan. Hozirda u shaharning diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi. Ayni paytda bu yerda Buxoro huquq va qonunchilik tarixi muzeyi joylashgan.

Tarixi 
Zindon XVIII-asr 2-yarmida, mangʻitlar sulolasi davrida qurilgan boʻlib, qadimiy shahristonning shimoliy-gʻarbiy burchagida, oʻrta asrlarga oid Xoʻja Nizomiddin bolo guzari hududida, Ark qalʼasidan yuz metr shimoli-sharqda joylashgan.

Meʼmorchiligi 
Zindonning atrofi pishiq gʻisht terib qurilgan va yuqorisi ham baland gashtin devor bilan oʻralgan tepalik ustidagi imoratlar majmuasidan iborat. Zindonga kichik peshtoqli va 2 tabaqali qadimiy yogʻoch eshigi boʻlgan darvozaxonadan kiriladi. Zindon ikki qismga boʻlinadi: zindoni bolo — yuqori zindon va zindoni poyon — quyi zindon. Birinchi qism mahkumlar uchun xonalari boʻlgan bir nechta hovlilardan iborat. Zindonning bu qismidagi asirlarni har oyda ikki marta maydondagi zanjir bilan bogʻlangan holda sayrga olib chieilgan. Mahbuslar ob-havodan qatʼi nazar, yalangoyoq yurishgan. Ikkinchi qism diametri 5 metr va chuqurligi 6,5 metr boʻlgan chuqur oʻradan iborat boʻlib, jinoyatchilar uning tubiga arqonlar bilan tushirilgan, shuningdek, ularga oziq-ovqat ham xuddi shu tarzda uzatilgan. Oʻsha davrdagi koʻplab musulmon mamlakatlarida mahbuslarni yoki ogʻir jinoyatlarda ayblanganlarni chuqur oʻraga qamab qoʻyish qoʻllanilgan. Bitta maxsus katta kamera siyosiy mahbuslar va u yoki bu sabablarga koʻra zindonga tushib qolgan xonlikning yuqori martabali amaldorlari uchun moʻljallangan edi. Koʻpincha qoʻzgʻolonchilar, qotillar, qaroqchilar, oʻgʻrilar, qarzdorlar, zoʻrlovchilar (agar ularga oʻlim jazosi qoʻllanilmagan boʻlsa), oʻlimga hukm qilinganlar (koʻpincha boshni kesish qoʻllanilgan) va hukm chiqarilgandan keyin darhol sodir etilmagan boʻlsa, ijro etilishini kutayotganlar, shuningdek, hukmni kutayotgan gumondorlar zindonga tashlangan. Hovlisida turli davrlarga oid pastak gʻishtin binolar bor. Bular zindonbon xonasi, soliq toʻlamaganlar, qarzdorlar va siyosiy mahbuslar hamda oʻlimga mahkum etilganlar uchun qurilgan xonalardir.

Buxoro zindoni Buxoroning boshqa meʼmoriy, arxeologik, diniy va madaniy yodgorliklari qatori UNESCOning O‘zbekistondagi Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan.

2020-yilda zindonda Behbudiy haqidagi filmning ayrim epizodlari suratga olingan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Alfavit boʻyicha butun jahon yodgorliklari
Binolar
Buxoro tarixi
Buxorodagi bino va inshootlar
Oʻzbekistondagi qamoqxonalar
Buxoro ilmiy jamiyati

Buxoro ilmiy jamiyati — Buxoro Xalq Sovet Respublikasida tashkil etilgan jamiyat (1921).

Oʻlkadagi qad. obidalarni muhofaza qilish, xalq amaliy san’atini rivojlantirish, fan tarixiga oid qoʻlyozmalarni yigʻish, arxeologik ashyolar va xalq ogʻzaki ijodi namunalarini toʻplab tadqiq etish kabi ishlar bilan shugʻullangan. Olim, yozuvchi va ma’rifatparvarlardan Abdurauf Fitrat, Otajon Payrov Sulaymoniy, Abdulvohid Burhonov (Munzim), Sadriddin Ayniy, Mirza Salimbek, Sharifjon Maxdum (Ziyo), Ahmadjon Hamdiy (Abusaidov), Muso Saidjonov, Yoʻdsoshqori Poʻlatov, Siddiqxon (Xashmat) (1885—1910-yillarda Buxoro amiri boʻlgan Amir Abdulahadning ukasi) jamiyat a’zolari boʻlishgan. Buxoro ilmiy jamiyati ilmiy ekspeditsiyalar tashkil etgan. Buxorodagi 3 shaxsiy kutubxonada saqdangan sharqshunoslik, tarix, adabiyotga oid qo'lyozma kitoblarni to'plagan. Birgina Sharifjon Maxdum kutubxonasidan 300 jildga yaqin forstojik va turkiy tillardagi noyob qo'lyozma asarlar ro'yxatga olingan. Jamiyat to'plagan qo'lyozma asarlar orasida tarixchi Narshaxiyning «Taʼrixi Buxoro» («Buxoro tarixi»), Ahmad Donishning «Navodirulvaqoe» («Nodir voqealar») asarlari bor. Jamiyatning «Anjumani tarix» bo'limi «Buxoro arki tarixining qo'lyozmasi» kitobini tayyorlagan. Buxoro ilmiy jamiyati to'plagan materiallar Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik instituti qo'lyozmalar fondida saqlanadi.

Adabiyotlar 
 Shodmon Hayitov. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oʻzbekiston tarixi
Buxoro tarixi
Buxoro kandakorlik maktabi

Buxoro kandakorlik maktabi — kandakorlik san’atidagi oʻziga xos uslub. 19-asrda shakllangan. Buxoro kandakorlik buyumlari shakli sodda, xushbichimligi, naqshlari esa murakkab va nafisligi bilan ajralib turadi. Koʻkon kandakorlik maktabi yaratgan san’at asarlariga qaraganda Buxoro kandakorlik maktabi m. badiiy buyumlarining naqshlari bir oz yirikroq boʻlib, asosan me’moriy obidalar tasvirlari aks ettirilgan. "Mehrob", "Madohil", "Hisht", "Nimhisht" va boshqa naqsh elementlaridan foydalanib, islimiy naqshlar chizilgan. Buyumlarga kesma usulida zarb berilgan. 19-asr—20-asr boshida bezak mujassamotida yozuvnaqsh (husnixat) keng oʻrin oldi, yozuvlar oʻsimliksimon naqshlarga oʻxshatib zarb qilindi. Buxoro kandakorlik maktabi m. vakillari: Shodi Muhammad (18-asr), Hakim Buxoriy (19-asr), Olim Abdusalomov, Gʻulom Hasanov, Olloyor Yoʻldoshev (20-asr boshlari) va boshqa, 20-asrda Muxtor Muhsimov, Muqaddam Mukarramov, Abdusalom Hamidov, Us t a Salim kabilar bu san’at rivojiga katta hissa qoʻshdilar. 1968-yilda tashkil etilgan kandakorlik sexlarida mehnat qilayotgan kandakorlar qad. san’atni oʻzlashtirib, Buxoro kandakorlik maktabi m. an’analarini rivojlantirmoqsa.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Buxoro miniatyura maktabi

Buxoro miniatyura maktabi — Oʻzbekiston miniatyura san’atidagi oʻziga xos yoʻnalish. Oʻrta asrlar (16— 17-asrlar)da Buxoroda shakllangan. Buxoro miniatyura maktabi m.ning rivojlanish davri Buxoroda Shayboniyxonlar (16-asr), Ashtarxoniylar (17-asr) hukmronligi davriga toʻgʻri keladi. Hirot miniatyura maktabi ta’sirida rivojlangan Buxoro miniatyura maktabi m. dastlab Buxoroga kelgan Hirot miniatyura maktabi vakillarining ijodi bilan bogʻliq boʻlgan va mahalliy badiiy an’analar ta’sirida shakllanayotgan mustaqil uslubni aks ettirgan oqimlar koʻrinishida boʻlib, 1550-yillar oʻrtalaridan mustaqil rivojlangan. Umumlashtirish, shaklning ixchamligi, kiyim va bezaklarning aniq hamda yirik ishlanishi, boʻshliqning bir tekis tuzilishi, me’moriy tasvir va zaminning soddalashtirilishi kabi xususiyatlarga ega boʻlgan. Umumiy ranglar yorqin, tiniq (toʻq sariq va qora ranglar ustunligi seziladi), rasmlar uchun yaratuvchanlik, tantanavorlik ruhi xos boʻlgan. Rasmlarda qabul sahnalari, tabiat ogʻushidagi uchrashuvlar, maishiy manzaralar, saroy hayotidan olingan axloqiy lavhalar va boshqa mavzular keng oʻrin olgan; koʻchmanchi hayot koʻrinishlari, mahalliy etnik turlar ham uchraydi. 16-asr oxiridan tasviriy san’atda mavjud an’anaviy, rasmiy dabdabali yoʻnalish bilan bir qatorda demokratik mavzular shakllandi va mustahkamlandi, shahar hayotidan olingan janrli lavhalar, hunarmandlik mavzularining soni koʻpaydi. Buxoro miniatyura maktabi m.ning yirik vakillari: Mahmud Muzahhib, Shayxzoda, Abdulla Musavvir (16-asr); Muhammad Sharif, Muhammad Muqim, Avaz Muhammad, Muhammadamin, Farhod, Mulla Behzod, Xoʻja Gadoy (17-asr) va boshqa 16-asr oxiri va 17-asr boshlarida Movarounnahrning qoʻshni mamlakatlar bilan aloqalarining kuchayishi tufayli Buxoro miniatyura maktabi m. vakillari asarlarida Hindiston va Eron tasviriy san’atining ta’siri oʻz ifodasini topgan. Bu maktab vakillari tomonidzn Sa’diyning "Boʻston" (157576), Jomiyyaning "Tuhfat ulahror" (16-asrning 70-yillari), Dehlaviynint "Tarixi Xizrxon" (1579), Nizomiyning "Hamsa" (1648, hammasi SanktPeterburgdagi SaltikovShchedrin nomidagi kutubxonada), Firdavsiyning "Shohnoma" (1664, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida) asarlari, shuningdek tarixiy, diniy asarlar badiiy bezatilgan. Kitoblarni bu tarzda bezash keyingi davrlarda ham davom etdi, mas, Ahmad Donish, Abdulxoliq Maxdum va boshqa 20-asr 20-yillarida Buxoro miniatyura maktabi m. an’analari usta Nabi Hafizov (plakatlar ishlagan), S. Pochayev ijodida davom ettirildi.Ad.: Pugachenkova G. A., Rempel L. I., Vidayushiyesya pamyatniki izobrazitelnogo iskusstva Oʻzbekistana, T., 1960; Sredneaziatskiye miniatyuri 16—18 vv., M., 1964; Pugachenkova G. A., Rempel L. I., Ocherki iskusstva Sredney Azii, M., 1982.El’mira Ismoilova.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Eron miniatyura maktablari
Buxoro mudofaasi

Buxoro mudofaasi (1220-yil fevral) — shahar aholisining moʻgʻul bosqinchilariga qarshi bar topgach, mamlakat mudofaasi uchun notoʻgʻri strategik usulni qoʻllagan. U oʻz qoʻshinini Movarounnahrning barcha shaharlariga taqsimlab, har bir shahar mudofaasini oʻz holiga tashlab koʻygan. Xususan, Buxoro mudofaasi uchun amiroxur Ixtiyoriddin Kushlu va Inonchxon (Oʻgʻul Hojib) rahbarligi ostida 30 ming kishilik qoʻshin ajratilgan. Buxoroda bulardan tashqari amirlardan Ham id Pur, Sevinchxon va Koʻkxonlar bor edi. Chingizxon va uning kichik oʻgʻli Tulixon moʻgʻullarning asosiy kuchlari bilan Buxoroni 1220-yil fevralda qamal qilishgan. Buxoro amirlari uch ming kishi bilan tunda shahar qal’asidan chiqib moʻgʻullar qarorgohiga shabixun (tungi hujum) uyushtirdilar, biroq yengilib, koʻp talafot koʻrib yana shaharga qaytishga majbur boʻlganlar. Buxoro amirlari uch kunlik qamaldan soʻng moʻgullar halqasini yorib oʻtib, Xurosonga ketishga qaror qilishgan. Biroq moʻgullar buxoro qoʻshinini pistirmaga tushirib, tormor keltirdilar, faqat Inonchxon ozgina qoʻshin bilan qamalni yorib oʻtishga muvaffaq boʻlgan. Himoyachilarsiz qolgach, shahar aholisining bir qismi taslim boʻlishga qaror qilib Chingizxon huzuriga qozi Badriddin Qozixon boshchiligidagi vakillarini joʻnatgan. Biroq shaharliklarning va qoʻshinning bir qismi (400 jangchi) yana 12 kun davomida arkka yashirinib bosqinchilarga qarshi qahramonona kurashni davom ettirdi. Shahar butkul vayron qilinib, yondirib yuborilgach, aholining bir qismi qirib tashlangan, qolganini boshqa shaharlarni olishda qamal ishlarida foydalanish uchun haydab ketishgan. Chingizxon Tovush bosqoqni Buxoro hokimi etib tayinlagan.

Adabiyot 
 Rashid addin, Sbornik letopisey, t. 1, kn. 2, M.L., 1952;
 Shixab addin Muhammad an-Nasavi, Jizneopisaniye sultana Djalal addina Mankburni, Baku, 1973;
 Mirzo Ulugʻbek, Toʻrt ulus tarixi, T., 1994.

Manbalar
Buxoro namozgohi

Buxoro namozgohi — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Hayit  bayramlarida namoz oʻqish uchun qurilgan masjidlardan biri boʻlgan. Buxoroni idora qilgan Qoraxoniylar sulolasi davrida XI asrda Shams al-Muluk (1068—1080) tomonidan chorbogʻida Buxoroning janubiy qismida Namozgoh darvozasi orqasida bunyod etilgan. XI—XVI asrlar davomida qurilgan. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi 
Namozgoh peshtoqi gʻarb tomonda boʻlib, masjid markazida mehrob boʻlgan va pishiq gʻishtdan qurilgan. Inshoot naqshinkor va koshinkor bezaklar ganchdan ishlangan. Mazkur Namozgoh XI asrda buzib tashlanadi. 1119—1120-yillarda Qoraxoniylar davlati hukmdori Muhammad Arslon ibn Sulaymon farmoyishi bilan eski namozgoh oʻrniga mehrobli va mukabbir (aslzoda) kishilar uchun bir inshoot qurilgan. Mazkur masjid qayta qurilgan koʻrinishda bizgacha yetib kelgan. Masjid mehrobida murakkab girehlar, „bodomchalar“, oʻymakor naqshli bezaklar bilan bezatilgan. Mehrob yuqori qismida naqshinkor harflar bilan Muhammad (s.a.v) paygʻambar va chorchorlar ismlari yozilgan. Namozgoh masjidida XIV asrning birinchi yarmida taʼmirlash ishlari olib borilgan va kitoba bitiklardan iborat panno oʻrnatilgan. XIV asrning oxirida Amir Temur burugʻiga koʻra taʼmirlash ishlari olib borilgan. XVI asrda Buxoro xonligini idora qilgan Shayboniy Abdullaxon II davrida qayta taʼmirlanadi. Namozgoh masjidi atrofi manzarali va mevali daraxtlar ekilgan va devor bilan oʻrab olingan boʻlgan. Namozgoh mehrobi ravogʻida kufiy xatida „Mulk Allohnikidir“ kalimasi keltirilgan. Masjid ichki ravogʻida suls xatida hadisning bir qismi saqlanib qolgan. Masjid tashqi devorining yuqori qismida kitoba bitiklarining baʼzi parchalari saqlanib qolgan. Ularda asosan Qur’oni Karim oyatlari va hadislardan parchalar keltirilgan.

Me’morchiligi  
Masjid pishiq gʻishtdan oddiy qilib qurilgan, atrofi baland devor bilan oʻralgan. XVI-asrdagi taʼmir davrida masjid binosiga tutashtirib 3 toqili va ustunli peshayvon qurilgan. Tarhi toʻgʻri toʻrtburchak boʻlib, 3 asosiy xonadan iborat. Oʻrtadagi murabba tarxli xona yassi gumbaz bilan, yonlaridagi xonalar balxi gumbaz bilan yopilgan. Asosiy xonaga peshtoq, yonidagi xonalarga dalon yoʻlakdan kirilgan. Peshtoqqa girih naqsh ishlangan, Qur’ondan koʻchirilgan oyatlar bitilgan. Buxoro namozgohi meʼmorligida mehrob va uning atrofiga ishlangan koshinkori bezaklar alohida ajralib turadi. Unda Buxoro meʼmorligi va bezak san’atining an’analari oʻz ifodasini topgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar 
 
 

Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro
Buxoro masjidlari
Oʻzbekistondagi masjidlar
Buxoro neftni qayta ishlash zavodi

Buxoro neftni qayta ishlash zavodi (BNQIZ) — neft mahsulotlari ishlab chiqaruvchi yirik sanoat korxonasi. Buxoro viloyati Qorovulbozor shahrida joylashgan.

Oʻzbekneftgaz tarkibiga kiradi. 1993-yil 3-avgustdagi 389-sonli qarori bilan zavodni qurish ishlari boshlandi. 1997-yil 22-avgustda qurilish ishlari yakunlanib, ishga tushirilgan. Qashqadaryo va Buxoro viloyatlaridagi gaz va neft konlari (asosan Koʻkdumaloq gaz kondensati koni) asosida ishlashni boshlagan. 18 turdagi mahsulotlarni ishlab chiqaradi. Birinchi navbatining yillik loyiha quvvati 2,5 million tonna gaz kondensatini qayta ishlashga moʻljallangan. Zavodning loyiha qiymati deyarli 500 million dollarga teng boʻlgan.

Buxoro neftni qayta ishlash zavodi Fransiyaning „Technip“ firmasi bilan hamkorlikda qurilgan. Mazkur firma zavod qurilishida 262 million dollar hissasi bilan ishtirok etgan. Shuningdek, „Technip“dan tashqari, Yaponiyaning „Marubeni“, „Jey-Ji-Si“ kompaniyalari tomonidan konsorsium tuzilgan.  Bundan tashqari, „Kellog“ (KBR) firmasi, „Chase Manhattan“, „Eximbank“, „Kredi kommersial de-Frans“, „BNP Paribas“ banklari, Yaponiya savdo-sanoat vazirligi, Fransiyaning „Kofas“ sugʻurta jamiyati zavod qurilishida oʻz hissalarini qoʻshdilar.   Loyihalarni amalga tadbiq etish uchun oʻtkazilgan tenderda Turkiyaning xalqaro pudratchilaridan boʻlgan „Gama“ firmasi gʻolib chiqqan. Zavod hududida qurilish 196 obyektda olib borilgan. Qurilishni koʻzdan kechirish maqsadida 1996-yil 14-dekabrda Oʻzbekiston birinchi prezidenti Islom Karimov Qorovulbozorga kelgan. Gazkondensatidan mahsulot ajratib oladigan texnologik jihozlar va uskunalar dengiz, havo va temir yoʻllar orqali olib kelingan. Zavod qurilishida 1600 turkiyalik ishchi qatnashgan. Jami ishchilar soni 2000 dan ortiq.

Buxoro neftni qayta ishlash zavodi 300 dan ortiq katta-kichik inshootlar majmuidan iborat. Korxona atrofidagi 5000 gektar yerlarga saksovullar ekilgan. Zavod atrofida ishchilar yashaydigan neftchilar shaharchasi ham qurib bitkazilgan.

„Oʻzbekneftgaz“ milliy korporatsiyasi raisining 1996-yil 26-noyabrdagi buyrugʻiga koʻra Igamberdi Saydahmedov-Buxoro neftni qayta ishlash zavodining birinchi rahbari etib tayinlangan. 1997-yil 18-avgust kuni atmosfera haydash uskunasida ilk sinov ishlari amalga oshirilgan. 22-avgustda rasmiy ochilish marosimi boʻlib oʻtgan. Marosimda AQSh, Yevropa, Hamdoʻstlik mamlakatlari kompaniya va firmalari vakillari ishtirok etgan.                                                                                                                         

Ushbu yirik inshootni barpo etishda qatnashgan bir guruk mehnat fidoiylari „Mehnat shuhrati“, „Doʻstlik“, „Shuhrat“ orden va medallari bilan taqdirlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar 
 
 BNQIZning rasmiy sayti: bnpz.uz 

Kompaniyalar
Buxoro viloyati
Qorovulbozor tumani
Buxoro pul tizimi

Buxoro pul tizimi — 1924-yilgacha Buxoro hududida mavjud boʻlgan pul muomalasi. Buxoro hududida uzok, asrlar davomida tovar-pul munosabatlarining rivojlanishi natijasida bimetallizmning murakkab shakli vujudga keddi. Miloddan avvalgi 3-asr oxiridan 2-asrgacha Buxoro hududida yunonbaqtriya tangalari muomalada boʻlgan. Bu pullarning nomi ham yunoncha edi. Jumladan, tilla pullar — stater; kumush tangalar — tetradraxma, draxma, yarim draxma; mis tangar — xalq deb atalgan. Oʻsha davrdagi oltin va kumush qiymati nisbatiga binoan (1:10) bir oltin stater 20 kumush draxma yoxud 5 tetradraxmaga teng edi. Miloddan avvalgi 1-asrda, milodning dastlabki toʻrt asrida sugʻdlar davri Buxorosida Yevtidem I tetradraxmalariga oʻxshash tangalar, keyinchalik esa sosoniylar shohi Bahrom V (Varaxran V) (421—439) draxmalariga taqlid qilib tangalar chiqarildi. Bu tangalar buxorxudot dirhami deb nomlangan. 8-asr boshida mamlakatga arablar bilan birga ularning tangalari ham kirib keldi. Oltin tangalar — dinor, kumush tangalar — dirham, mis tangalar — fulus deb atalgan. Oltin tangalar tashki savdo uchun zarb qilingan, ular ogʻirligiga qarab pul sifatida emas, balki tovar sifatida muomalada boʻldi. Xalifalik savdosi kumush tangalar — dirhamlar pul muomalasining asosini tashkil etgan. Oltin tangalarning kumush tangalarga nisbati ma’lum vaqt turlicha boʻlgan. Agar 8-asrda 1 oltin tangaga 10 kumush tanga almashtirilgan boʻlsa, kumush inqirozi paytida bu nisbat 1:7, inqirozdan soʻng 1:11 boʻlgan. 15—16-asrlarda katta mis tangalar "dinor" deb, kumush pullar "tanga" deb atala boshlandi. Hukumat kumush va mis tangalar orasidagi nisbatni oʻrnatdi, bu nisbat bozor oʻzgarishlari katta boʻlmagan yoxud vaqtvaqti bilan boʻlgan paytda uzgarishsiz qoldi. Uzoq vaqt mobaynida asosiy birlik oʻzgarmadi: 1 kumush tanga 1 misqol, ya’ni 4,8 g, 1 kumush dirham 20 mis dinor, 1 mis dinor 6 fulusga teng edi. Buxoro amirligida 1785—86 yillarda oʻtkazilgan pul islohoti eski an’analarni saqlab qoldi: nominal oldingi 3 nomda zarb etila boshlandi. Oltin tangalar — "ashrafiy" yoki "tilla", kumush tangalar — "tanga", mis di. Yangi pullar 1, 5, 10, 25, 100, 1000, 2500, 5000, 20000 soʻm qiymatida chiqariddi. 1922-yil oxirida bu pullar ham qadrsizlandi va hukumat 100:1 nisbatda yana pul almashtirishni lozim topdi. 1923-yil mart oyida Toshkentda Oʻrta Osiyo Sovet Respublikalarining birinchi iqtisodiy konferensiyasi boʻlib oʻtdi. Aynan shu konferensiyada mahalliy pullarni chiqarishni toʻxtatish va RSFSR davlat pul belgilariga oʻtishga qaror qilindi. 1923-yil may oyidan Buxoro pullari RSFSR emas, endi SSSR pullariga 1:3,5 nisbatda almashtirildi.Aleksey Nurullayev.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Buxoro raqsi

Buxoro raqsi — oʻzbek xalq raqs uslubi. Buxoro muzofotida shakllangan va rivojlanib kelgan. Harakatlarining mardonavor va shiddatliligi, qayrilish, yarim qayrilish, shox va charxlarga boyligi bilan ajralib turadi. Tizzalar sal bukilib, qomat gʻoz tutilgan, kiftlar orqaga tashlanib bosh koʻtarilgan holatda ijro etiladi. Qoʻl ba’zan tez, ba’zan mayin, egiluvchan harakatlanadi. Raqs turi va oʻyin joyiga qarab harakatlar silsilasi oʻzgaradi. Ijrochining libosi raqs obrazlariga aniklik beradi. Buxoro raqqosalari, odatda, yoqa, yeng, etaklari zehiga kashta (ba’zan zardan) tikilgan keng koʻylak, oyoqlariga poshnasi baland guldor etik kiyib, boshlariga peshonaband yoki tilla qasava bogʻlab, bilaklariga zangila, koʻkraklariga zebigardon va boshqa zebiziynat taqishgan. Raqqoslar kundal, adras, kimxob kabi matolardan keng qilib tikilgan kamzul yoki zardoʻzi yaktak, yakrang shoyidan salla oʻrab, oyoqlariga poshnali baxmal etik

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Buxoro teatri

Buxoro teatri, Sadriddin Ayniy nomidagi davlat musiqali drama va komediya teatri – toʻngʻich oʻzbek professional teatrlaridan. 1921-yil Fayzulla Xoʻjayev tashabbusi bilan havaskorlar guruhi asosida tashkil qilinib, 1922-yil „Tuhmatchilar jazosi“ (Hamza) spektakli bilan ochilgan. Ikkinchi spektakli „Turkiston tabibi“ (Mannon Uygʻur, 1923).

Tashkilotchisi va badiiy rahbari – Mannon Uygur, Hikmat Latipov, Lutfulla Nazrullayev, N. Rahmonov, L. Latipov, Saʼdixon Tabibullayev, N. Gʻaniyev va boshqa teatrning ilk ijodkorlari boʻlib, teatr taraqqiyotiga katta hissa qoʻshdilar. 1924-yilda teatrning bir guruh aktyorlari Moskvadagi oʻzbek drama studiyasiga oʻqishga yuboriddi. 1930-yilning oxirigacha kichik pesa va konsert dasturlari bilan kifoyalandi. Drama studiyasini tugatgan aktyorlar (B. Xoʻjayev, S. Abdullayev, A. Olimova, B. Jamolov, M. Musayev va boshqalar) qaytgach (1930), teatr tom maʼnoda professional teatr maqomiga ega boʻldi. Ular sahnalashtirgan „Isyon“ (D. Furmanov va S. Polivanov), „Zoʻraki tabib“ (J. Moler), „Qon va suv“ (L. Sayfullina) spektakllari teatrning professionallik darajasini yanada mustahkamladi. 1931-yil Ya. Bobojonov badiiy rahbar, Sh. Shorahimov esa bosh rassom etib tayinlandilar. 

1930-yillarning oʻrtalari teatr ijodiy faoliyatida burilish davri boʻldi. Realizm uslubini chuqur egallash, erishilgan ijodiy muvaffaqiyatlarni mustahkamlash borasida jiddiy ish olib borildi. Shu ijodiy jarayon davomida oʻzbek dramaturgayasi, rus va chet el mumtoz asarlari aktyorlarning ijro mahoratini oshishida, teatr jamoasining oʻz ijodiy yoʻnalishiga ega boʻlishida muhim rol oʻynadi. 1936-yildan teatr „musiqali drama teatri“ga aylantirildi. Shu yillari teatr jamoasi A. Xoʻjayeva, S. Yarashev, A. Oxunov, N. Neʼmatova, A. Atoyev, Z. Soliyeva kabi ijodkorlar bilan boyidi. Urush yillari oʻzbek xalqining mardonavor kurashi aks ettirilgan asarlar sahnalashtirilgan boʻlsa, tinch qurilish davrida repertuar mavzu jihatdan boyidi. Asosiy eʼtibor davrning dolzarb muammolariga qaratildi, xalqimizning fidokorona mehnati, axloqiy va maʼnaviy goʻzalligi, tinchlik, insonparvarlik gʻoyalariga intilish spektakllarda oʻz ifodasini topdi. „Layli va Majnun“ (Xurshid; T. Sodiqov, R. Glier musikasi), „Ravshan va Zulxumor“ (Komil Yashin; T. Sodiqov musiqasi), „Kurbon Umarov“ (S. Abdulla, Chustiy; T. Jalilov musiqasi), „Oltin koʻl“ (Uygʻun, M. Leviyev musiqasi); „Shohi suzana“, „Ogʻriqtishlar“ (A. Qahhor), „Yurak sirlari“ (Baxrom Rahmonov), „Oftobxon“ (K. Yashin; X. Toʻxtasinov musiqasi), „Boy ila xizmatchi“ (Hamza), „Alisher Navoiy“ (Uygʻun, I. Sulton), „Imon“ (I. Sulton) va boshqa spektakllar saxnalashtirildi.

1958-yil teatrga Sadriddin Ayniy nomi berildi. 60—70-yillar teatrning mustaqil repertuar yaratish borasidagi ijodiy izlanishlari oʻz samarasini berdi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oʻzbekiston teatrlari
Buxoro