Uchinchi Isonzo jangi

Uchinchi Isonzo jangi 1915-yil 18-oktabrdan 4-noyabrgacha Italiya va Avstriya-Vengriya qo'shinlari o'rtasida bo'lib o'tdi.

Tarix 
Bu jang Birinchi jahon urushining bir qismi edi. Birinchi harakat Italiyada, sharqiy sektorda qilingan, chunki bu ularning o'sha yili uchinchi hujumi edi, bu Isonzoning Uchinchi jangi deb nomlandi (oldingi ikkitasi Isonzoning Birinchi va Ikkinchi Janglari deb nomlangan). 

Isonzoning birinchi va ikkinchi janglarida frontal hujumlar natijasida ko'rilgan talofatlarni tiklash uchun taxminan ikki yarim oylik muhlatdan so'ng, Italiya bosh qo'mondoni Luidji Kadorna artilleriya frontda muhim rol o'ynashini tushundi va uni olib keldi. Ularning  umumiy soni 1250 dona. Artilleriyani takomillashtirish bilan bir qatorda, Italiya armiyasiga Adrian dubulg'alari ham berildi, ular ba'zi vaziyatlarda foydali bo'ldi, ammo umuman samarasiz edi. 

Asosiy maqsadlar Avstriya-Vengriya ko'prigini Bovej

(italyancha Plezzo), Tolmin va  Goritsia shahrini olish edi. Kadornaning o'z kuchlarini butun Socha (Isonzo) bo'ylab teng ravishda joylashtirish taktikasi muvaffaqiyatsiz bo'lib chiqdi va Avstriya-Vengriya bundan foydalanib, o'z kuchlarini ma'lum hududlarga jamladi. Xususan, hujumning ikkita maqsadi Sabotino tog'i va San-Mishel tog'i edi.

Manzil 
Bu Avstriya-Vengriya va Italiya o'rtasidagi chegaraning Avstriya-Vengriya tomonida sodir bo'ldi. Jang o'zi bo'lib o'tgan daryo (Isonzo daryosi), shuningdek, oldingi janglar va keyinchalik sodir bo'ladigan ko'plab janglar uchun shunday nomlangan. Afsuski, italiyaliklar uchun bu hujum manevrlari uchun asosiy joy emas edi, chunki uning ikkala tomonida tog'li yerlar bor edi. Shuningdek, hududni tez-tez suv bosgan. Biroq, bu Avstriya-Vengriya tomoni Isonzo mintaqasidagi boshqa hududlarning ko'pchiligini nazorat qilgani uchungina tanlangan.

Jang 
Keng artilleriya zarbalari tufayli italiyaliklar Banjshitse platosining janubiy chekkasida (Bainsizza) Kanal ob Sochi yaqinidagi Plavega (italyancha Plava) va Kras platosidagi San-Mishel tog'iga o'tishga muvaffaq bo'lishdi.  San-Mishel yaqinidagi plato Svetozar Boroevich qo'mondonligi ostida Sharqiy va Bolqon jabhalaridan Italiya Uchinchi Armiyasi va Avstriya-Vengriya qo'shimchalari ishtirokida og'ir hujumlar va qarshi hujumlar uyushtirildi. Ikkala tomon ham katta talofatlarga uchradi.

Boroevich qo'shinlarining past obro'si tufayli Avstriya-Vengriya Italiya armiyasi tomonidan bo'lgan og'ir yo'qotishlarga qaramay o'z pozitsiyalarini saqlab qolishga muvaffaq bo'lishdi. Bu jang frontning cheklangan doirasiga qaramay, Boroevichning taktik yorqinligini isbotladi.

Harakatdagi sukunat ikki hafta davom etdi va Italiya hujumi yangidan boshlandi. 

Italiyaliklar hudud  Avstriya-Vengriya tomonidan qaytarib olinishidan oldin biroz oldinga siljishdi. Ikkinchi marta Italiya armiyasi Sabotino tog'ini qisqa vaqt ichida egallab turgan bo'lsa-da, ularga Avstriya-Vengriyaliklar tomonidan qarshilik ko'rsatildi. Uchinchi armiya San-Mishel tog'iga yaqinlasha oldi, ammo Goriziyani qo'riqlayotgan qanot atrofida yashirincha o'tishga urinayotganda pulemyotdan o'qqa tutildi.  Avstriya-Vengriya bu vaqt ichida ko'p odamni yo'qotmadi, lekin mutanosib ravishda har bir tomon bir xil yo'qotishlarga duch keldi.

Luidji Kadornani tanqid qilish 
Luidji Kadorna o'zining yutuqlari va kelib chiqishi bilan butun Italiyada taniqli odam edi. Biroq, Birinchi jahon urushi paytida italiyaliklar boshdan kechirgan muvaffaqiyatsizliklar tufayli Luidji Kadorna juda ko'p salbiy fikrlarni oldi. Uning yetakchilik qobiliyatlari Isonzo janglari paytida yaxshi ish bermadi. U italyan askarlarining kun oxirida janglarda g'alaba qozonishini taxmin qildi. U faqat uchinchi jangga qadar qo'shinlarning kattaligi va ularning qurol-yarog'i miqdorini hisobga oldi. 

U o'z hujumlarini juda kichik hududlarda to'plaganligi sababli, Avstriya-Vengriyalar xuddi shu narsani qila oldilar; shuning uchun Kadorna yana bir necha qo'shin olib kelganidan boshqa hech qanday afzallik yo'q edi. Biroq, relef va hujum maydoni  italiyaliklarga unchalik muvaffaqiyat keltirmadi.

Oqibat 
Kadorna bir hafta o'tgach, Isonzoning To'rtinchi jangini boshlab, yana hujum qilishga qaror qildi. Biroq, faqat Oltinchigacha italiyaliklar hech qanday ustunlikka ega bo'lishmadi va Goriziyada mag'lub bo'lishdi.

Manbalar

Qo'shimcha o'qish uchun 

 Makdonald, Jon va Željko Cimprič. Kaporetto va Isonzo kampaniyasi: Italiya fronti, 1915-1918 . Barnsley, Janubiy Yorkshir: Harbiy qalam va qilich, 2011 yil.ISBN 9781848846715
 0275972046 
 Bauer, E., 1985: Der Lowe vom Isonzo, Feldmarschall Svetozar Boroevich de Bojna. Aufl. Shtiriya. Graz
 Boroevich, S., 1923: O vojni proti Italiji (prevod iz nemškega jezika). Lyublyana
 Comando supremo RE Italiano, 1916: Addestramento della fanteria al combattimento. Roma. Tipografiya del Senato

Havolalar 

 Jang maydoni xaritalari: Italiya fronti
 Isonzoda 11 ta jang
 Socha mintaqasida tinchlik yurishlari jamg'armasi . Jamg'arma Isonzo fronti hududida Birinchi jahon urushi tarixiy va madaniy merosini o'rganish, sayyohlik va ta'lim maqsadlarida saqlaydi, tiklaydi va taqdim etadi.
 Kobarid muzeyi (ingliz tilida) 
 Društvo Soška Fronta (sloven tilida)
 Pro Hereditate - keng qamrovli sayt (En/It/Sl tilida)
Birinchi jahon urushi
Janglar
Urushlar
Birinchi jahon urushida Italiya
Birinchi jahon urushida Avstriya-Vengriya