MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Goboy

Goboy (nem. Oboe frans. hautbois — baland daraxt) — tilchali puflama musiqa sozi. 17-asrning 2-yarmi Fransiyada Sharq (arab) mamlakatlaridan oʻtgan surnaysimon shalmey cholgʻusi zamirida paydo boʻlgan. Zamonaviy G.ning 25 ta teshikchasi boʻlib, 22—24 tasi klapanlar bilan berkitilgan boʻladi. Qoʻsh tilchasi qamishning maxsus turidan ishlanadi. Ikki tuzilishdagi (nemischa, fransuzcha) G. mavjud. Fransuzcha G. keng tarqalgan, u takomillashgan klapan mexanizmi, ohangining sofligi, sadolantirilish va dinamik imkoniyatlarining boyligi bilan ajralib turadi. G. simfonik orkestrdagi yogʻoch puflama cholgʻu asboblar ichida muhim oʻrin tutadi. Yakkanavoz soz, ansambl sozi sifatida ham ishlatiladi. Kichik G., G.-alt yoki G. d’amur, inglizcha rojok (burgʻucha) xillari mavjud. Oʻzbekistonda N. Kenjaboyev, V. Melkomini kabi goboychilar tanilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Puflama asboblar
Gobriy

Gobriy () – fors zodagoni, Mardoniynint oʻgʻli millodan avvalgi 522-yil sentabrda 6 ta fors zodagoni bilan birgalikda kohin Gaumatani oʻldirishda qatnashgan. Millodan avvalgi 520-yil forslar hukmronligiga qarshi bosh koʻtargan elamiylar qoʻzgʻolonini bostirishga rahbarlik qilgan. Millodan avvalgi taxminan 514-yil skiflarga qarshi Shimoliy Qora dengiz sohillariga qilingan yurishda Doroga hamroh boʻlgan. Doro davrida Gobriy podsho nayzabardorlari boshligʻi edi. Uning urugʻ-avlodlari Gaumatani oʻldirishda qatnashgan boshqa fors zodagonlarining urugʻ-avlodlari qatori Axomanishshr davlatining soʻnggi kunlarigacha katta imtiyozlarga ega boʻlishgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Gobson Jon Atkinson

GOBSON (Xobson) (Hobson) Jon Atkinson (1858.6.7, Derbi - 1940.1.4, London) — ingliz iqtisodchisi. Oksforddagi Linkoln kollejini tugatgan (1878). 1887-97 yillarda Oksford va London universitetlarida siyosiy iqtisoddan daryo berdi. G. meʼyoriy naflik, meʼyoriy unumdorlik va yetarli isteʼmol etilmaslik nazariyalari tarafdori.

Asosiy asari boʻlgan "Imperializm" (1902) kitobida iqtisodiyotning asosiy xususiyatlarini batafsil taʼriflab bergan va monopolistik kapitalizmgacha boʻlgan bosqichiga qaytish va parlament islohotlari yoʻli bilan jamiyatni boshqarishni yaxshilash mumkin deb hisoblagan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Gova

Gova (fors, hoʻkiz) — qad. Sugʻdiyona oʻlkasining alohida muzofoti. Avesto kitobida Zarafshon vodiysi haqida gapirilib, "Sugʻuda" (Sugʻd) nomi bilan birga "G." nomi ham tilga olingan. Undagi maʼlumotga koʻra G. hozirgi Samarkand viloyatining sharqiy tumanlarini oʻz ichiga olgan va suvga serob, chorvasi koʻp obod joy boʻlib, axrlisi farovon turmush kechirgan. Afsonalarda G. odam boshli hoʻkiz (Govmard) obrazida tasvirlanadi. Xorazmda u "Jovmard qassob" ("Govmard qassob") nomli epik qahramon obrazida tilga olinadi. Samarkand yaqinidagi Talli Barzu harobasi qazilganda, milodning boshlariga oid bir xum sinigʻi topildi, unda odam boshli hoʻkiz surati tasvirlangan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Govzabon

Govzabon, hoʻkiz tili () — kampirchopondoshlar oilasiga mansub koʻp yillik begona oʻt. Poyasi sershox, tikanli, tik usadi, boʻyi 40—100 sm. Barglari qalin tuksimon tikanlar bilan qoplangan; ildiz yonidagi barglari yirik, choʻziq-ellipssimon, poyadagilari — bandsiz, nashtarsimon. Gullari havorang, yirik roʻvaksimon toʻpgulga yigʻilgan. Mevasi — uch qirrali yongʻoqcha. Oʻq ildizi yoʻgʻon, sershox. May—avg.da gullaydi va meva tugadi. Urugʻidan koʻpayadi. Qurgʻoqchilikka chidamli. Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Gʻoʻza, beda, gʻalla ekinlari orasida, shuningdek, yoʻl yoqalari tashlandiq yerlar, bogʻlar va ariq boʻylarida oʻsadi. Kurash choralari: ekinlarni oʻtoq qilish; gʻalla ekinlari maydonlarini oʻrimdan keyin 6—8 sm chuqurlikda yumshatish; shudgor qilish; gerbitsidlar purkash.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Ikki pallali oʻsimliklar
Biologik turlar
Govind singh

Govind singh (1666.26.12-1708. okt.) — sikxlarning oʻninchi va soʻnggi diniy rahbari (gurusi). Sikhlar jamoasi boshligʻi (1675—1708). Sikhizmni isloh qilib, guru hokimiyatini sikh harbiy-diniy tashkiloti — xalsega topshirgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Govkaptar

Govkaptar (Columba palumbus) — kaptarlar turkumiga mansub qush. Yovvoyi koʻk kaptardan biroz yirikroq tana tuzilishiga ega.Yevropa, Shim. Afrika va Gʻarbiy Osiyoda tarqalgan. Oʻzbekistonning togʻli hududlarida uchraydi. Qishlash uchun kuzda janubga uchib ketadi, bahorda qaytib keladi. Togʻ oʻrmonlarida suvga yaqin yerlarda yashaydi baʼzan hiyobonlarda uchrab turadi. Uyasini daraxt shoxlariga quradi yoki boshqa qushlarning eski uyasidan foydalanadi. Bahor, yoz va kuz mavsumida ikkitada tuxum qoʻyib jufti bilan galma-galdan 17—18 kun bosadi. Polaponlari 15-20 kunda uyani tark etib erkin yashay boshlaydi. Oziqlanish uchun uyasidan uzoqlarga galalashib uchib borishadi. Asosan don, urugʻ va mevalar bilan oziqlanadi. Ovlanadigan qush sifatida ahamiyati oshib bormoqda.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Govkushon majmuasi

Govkushon majmuasi — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik (16-asr) Joʻybor xojalari qurdirgan Madrasa, masjid, minora, hovuz va saroydan iborat majmua (Govkushon — qassoblar bozori). Madrasa va masjidning oʻrtasidan Shoxrud arigʻi oʻtgan. 1930-y.larda hovuz koʻmib tashlangan. Madrasaning sharqiy tarafi ikki qavatli, yon va orqa tomonida bir qavatli hujralar va mezana bor. Peshtogʻi gʻarbda. Ravoq ustidagi qanosi oʻsimliksimon sirkori naqshlar, kitoba qismi esa suls xati bilan bezalgan. Kiraverishda, oʻngda xonaqohmasjid (darsxona) bor. Oʻrtadagi hovli (25x35 m)ning toʻrt tomoni hujralar bilan oʻralgan. Xoʻja masjidi kirish peshtogʻi, hovli atrofi gʻishtin ravoqli ayvonlar, xonaqoh va minoradan tashkil topgan. Minora (bal. 19,5 m)ga masjid tomidagi ravoqli koʻprik orqali chiqilgan. Minora turli shakldagi gʻishtlardan terilgan. Naqshlar yuqoriga tomon noziklasha borib, fonusning ravoqli darchalari bilan birga minoraga nafislik bagʻishlaydi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxorodagi masjidlar
Govmijja

Govmijja, govmichcha — qovoq chetidagi yogʻ bezlari (tashqi G.) va kiprik tuk piyozchasi (ichki G.)ning oʻtkir yiringli yalligʻlanishi. Tashqi G.da yiringli shish qovoq chetiga, ichki G.da esa shilliq parda tomonga qaragan boʻladi. Bezchalarga yiring paydo qiluvchi mikroorganizmlar tushishi, shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilmaslik, shuningdek, moddalar almashinuvining buzilishi, avitaminoz, kamqonlik, darmonsizlik, umumiy immunitetning pasayishi, qandli diabet, meʼda-ichak va yuqori nafas yoʻllarining kasalliklari, koʻz refraksiyasining anomaliyalari, yosh oqish yoʻllarining kasalliklari G. ga yoki uning tez-tez qaytalanishiga sabab boʻladi.. Kasallik qovoq chetida ogʻrikli nuqta paydo boʻlishi bilan boshlanadi, soʻngra uning atrofi qizarib shishadi. 2—3 kundan soʻng G. uchi sargʻayib yoriladi va undan yiring chiqadi. G.ga qovoq va shilliq pardaning qizarishi va shishishi qoʻshiladi. Baʼzan bir nechta G. chiqishi, ularning bir-biriga qoʻshilishi yoki qayta-qayta G. chiqishi kuzatiladi. Bunda bosh ogʻrib, harorat koʻtariladi, quloq oldi va jagʻ osti limfa bezlari kattalashadi va ogʻriydi. G. chiqqanda vrachga murojaat etish lozim. Uni siqish yoki sitish yaramaydi, aks holda infeksiya qonga oʻtib koʻz kosasining flegmonasiga va meningit, sepsis kabi ogʻir asoratlarga sabab boʻlishi mumkin. G.ning oldini oldishda ozodalik tartiblariga qatʼiy amal qilish, iflos, chang joylarda ishlaganda himoya oynaklaridan foydalanish, organizmni toliqtiradigan kasalliklarni oʻz vaqtida aniqlab davolatish lozim. Davolash uchun koʻzga antibiotik va sulfanilamid preparatlarining eritmalari tomiziladi yoki mazlari qoʻyiladi. Yiring ketgandan soʻng quruq issiq va UVCH buyuriladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Govmish

Govmish — zotdor sersut sigirlarni ifodalaydigan atama. G.ning sutliligi zotiga, yoshiga, boqish va parvarish qilishga bogʻliq. G.lar har galgi sogʻin davrida 4—5 ming kg, ayrimlari hatto 10—12 ming kg sut beradi. Oʻzbekistonda boqiladigan qora-ola zotiga mansub G.lar bir sogʻin davrida 3600—4500 kg, qizil choʻl zotiga mansublari 3000—4000 kg, shvits zotiga mansublari 3500—4000 kg va bu-shuyev qoramol zotiga mansublari 2500— 3500 kg sut beradi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Govpechak

Govpechak, arhar oʻti (Calystegia sepium (L.R.Br.) — pechakguldoshlarga mansub koʻp yillik ildizpoyali oʻt. Poyasi chirmashib, shoxlanib usadi, uz. 1,5–3 m ga yetadi. Barglari bandli, oʻqsimon, uchi oʻtkir, ikki boʻlmali. Gullari oq yoki och pushti, gulbandi uzun. Mevasi dumaloq, bir uyali koʻp urugʻli koʻsakcha. Iyun—avgustda gullaydi, iyul—sentabrda mevatugadi. Bir tupi 400 ta urugʻ beradi. Urugʻi va ildizpoyasidan koʻpayadi. Maysasi aprel—iyunda koʻkaradi. Ildizpoyasi sudralib usadi. Yoz boʻyi ildizpoyasidagi kurtaklardan bachki poyalar oʻsib chiqadi. Oʻrta Osiyodagi barcha hududlarda tarqalgan. Avj olib oʻsganda ekinlarni bosib ketadi. Ariq boʻylari, bogʻlarda va b. sernam joylarda uchraydi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Govsar

Govsar (fors, gov — hoʻkiz, sigir; cap — bosh) — qad. jang quroli, gurzining bir turi. Afsonalarda hikoya qilinishicha, Eronning qad. shoxlaridan Faridun taxtga oʻtirgach, ogʻir vazndagi gurzisining boshini poʻlatdan sigir boshi shaklida yasatib, uni G. deb atagan. Urush maydonlarida aksari qozongan gʻalabasini G.ning xosiyati deb bilgan. "Shohnoma"da talqin etilishicha, goʻyo Faridun goʻdaklik chogʻida yovvoyi sigir emib katta boʻlgan, podsho sigir boshini oʻziga homiy va madadkor sifatida qabul qilib hurmatlagan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Qurollar
Govxonasoy

Govxonasoy — Qashqadaryo viloyati Dehqonobod tumanidagi soy, Gʻuzordaryoni tashkil etuvchilaridan biri — Katta Oʻradaryoning chap irmogi. Boysun togʻining shim.-gʻarbiy yon bagʻridagi buloqlardan boshlanuvchi 20 ta katta-kichik irmoqning qoʻshilishidan hosil boʻladi. Uzunligi 15 km. Mavsumiy qor, yomgʻir va buloq suvlaridan toʻyinadi. Govxonasoy havzasi past togʻlarda joylashgan, yogʻin kam yogʻadi, shuning uchun kamsuv. Suvining asosiy qismi (80—85%) bahorda oqib oʻtadi. Govxonasoyda jala yomgʻirlardan soʻng baʼzan toshqinlar boʻladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Oʻzbekistondagi daryolar
Govchi

Govchi (Gaogyuy, Gaozyuy yaʼni Govjuy, Qongqil, Qangqi, Toʻlish, Toʻloʻs deb ham aytiladi) — uygʻur qabilalar birlashmasiga kirgan sharqiy toʻra (xitoycha chidi, tele, dili) ning xitoy manbalarida nomlanishi. 4-asrda qizil di qavmiga mansub sharqiy toʻralar, baland (gov) arava (chi) larda yurganligi uchun, "Govchi" (baland aravaliklar) deb tilga olinadi (turkiycha "Qongqil"). G.lar di (toʻra), uygʻur, koʻgʻoʻrsu, chibni (qebar, chuba), qujiya (qutlugʻ gʻuz), etkin (eltegin, izgil) va poʻvurgʻur kabi 7 qabila birlashmasidan tashkil topgan.

G.lar asosan chorvachilik va ovchilik bilan shugʻullangan. Ularda hunarmandchilik ham taraqqiy qilgan boʻlib, metall buyumlari, teri, kigiz va araq achitqilari ishlab chiqarilar edi. Xususan, arava yasashda G.lar mohir ustalar hisoblangan. Ular aravalardan uy tariqasida foydalanib koʻchib yurganlar. Har bir oila birikkita aravaga ega boʻlgan. G.lar aholisi koʻp sonli boʻlib, baʼzi qabilalar bir necha yuz mingdan oshib ketgan. Qabilada qabila oqsoqoli "barlos" deb atalgan. Barloslar bilan birga botir, pahlavonlar "bogʻo" yoki "bogʻodur" deb ulugʻlangan. G.lar shaman diniga eʼtiqod qilganligi maʼlum. Ular momaqaldiroqni yomonlik belgisi deb tushunishgan va unga qarata oʻq uzishgan. Yashin tushgan joydan koʻchib ketishgan. Kelasi yil oʻsha joyga qaytib kelib xudoyi qilishgan. Ular joʻr boʻlib ashula aytib raqsga tushishni yaxshi koʻrganlar. Qiz olganda, quda tomonga qalin uchun beriladigan ot, qoramolni tanlab olishga yoʻl qoʻyilgan. Oʻlgan odamlarga qattiq yigʻlab aza tutilgan. Oʻra qazib jasadni unga tashlab ustidan tuproq tortmaganlar. Mil. 546-yil Qongqil xonligi Turk xoqonligi tomonidan boʻysundirilgandan soʻng G. atamasi xitoy manbalarida boshqa nomlar bilan atala boshlagan.

LL.Bichurin N.Ya. (Iakinf), Sobraniye svedeniy o narodax obitavshix v Sredney Azii v drevniye vremena, M.— L., t.1, 1950. Abduxoliq Aytboyev.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Gogensollernlar

Gogensollernlar (Hohenzollern) — Branderburg kurfyurstlari (1415— 1701), Prussiya qirollari (1701 — 1918), Germaniya imperatorlari (1871 — 1918) sulolasi. Asosiy vakillari: Fridrix Vilgelm, Fridrix II, Vilgelm I, Vilgelm II.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Nikolay Gogol

Nikolay Vasilyevich Gogol [1809.20.3(1.4), Poltava gubernyasi, Mirgorod uyezdi — 1852.21.2 (4.3), Moskva] — rus yozuvchisi. Rus adabiyotida tanqidiy realizmga asos solgan. Nejin gimnaziyasini tugatib (1828), Peterburgga kelgan. Rassomlik qilgan, drama toʻgaraklarida faol qatnashgan, ayrim yumoristik rollarni ijro etib, badiiy ijod bilan ham shugʻullangan. V. Alov taxallusi bilan yozilgan "Gans Kyuxelgarten" romantik dostoni (1829) salbiy baxrlangach, chet elga ketgan. Germaniyaning Lyubek, Gamburg sh.larida boʻlgan. Peterburgga qaytib, davlat mahkamalarida xizmat qiladi. Mahkamalardagi qogʻozbozlik, sansalorlik kabi illatlar G. uchun boy mavzu boʻldi ("Peterburg qissalari, 1830). A.S. Pushkin bilan uchrashuvi (1831) G. ijodida burilish yasadi. "Dikanka qishlogʻi oqshomlari" (1831—32) toʻplamiga kirgan hikoya va qissalari ("Sorochino yarmarkasi", "Dahshatli qasos" va b.) G.ga shuhrat keltirdi. Bunda Malorossiyadagi turmush tarzi, odamlar ongi, axloqi, xalqning yumorga boy afsonalari, urf-odatlari aks ettirilgan. G. Sankt-Peterburg universiteti umumtarix kafedrasida prof. boʻlib ishladi (1834), bu unga tarix bilan chuqurroq tanishish imkonini berdi. "Mirgorod" ("Ivan Ivanovich bilan Ivan Nikiforovich oralarida boʻlib oʻtmish janjallar hikoyati", "Viy" va b. qissalar) toʻplami hamda "Arabeskalar" ("Neva shoh koʻchasi", "Portret", "Tentak maktublari" qissalari) toʻplamida (1835) shahar hayoti manzaralari "koʻzdan yosh chiqquncha" kulgi qoʻzgʻatadigan usulda tasvirlanadi. "Taras Bulba" (1835) qissasi ukrain xalqining chet el bosqinchilariga qarshi kurashiga bagʻishlangan. G. 30-yillar 1-yarmida "3darajali Vladimir" (tugallanmagan), "Uylanish" (1842-yilda nashr etildi) komediyalari ustida ishladi. "Revizor" (1836) komediyasida Rossiyadagi mansabparastlik, xazinani talon-toroj qilish, poraxoʻrlik va b. hajv ostiga olingan. G. ijodining choʻqqisi boʻlgan "Oʻlik jonlar" (1842) doston-romanida Rossiyadagi oʻsha davr hayotiga umumiy tavsif berilgan.

G. oʻz dunyoqarashida sodir boʻlgan axloqparastlik goyalari taʼsirida "Doʻstlar bilan yozishmalardan tanlangan sahifalar" (1847) asarini eʼlon qiladi. Mazkur asar V. G. Belinskiy tomonidan tanqidga uchraydi ("N.V. Gogolga xat").

G. ning "Revizor" (1935—52, Kibriyo Qahhorova va Abdulla Qahhor tarjimasi), "Ivan Ivanovich va Ivan Nikiforovich oralarida boʻlib oʻtmish janjallar hikoyati" (1972, N. Alimuhamedov tarjimasi), "Ulik jonlar" (1959, Rustam Abdurahmonov tarjimasi) va b. asarlari oʻzbek tilida nashr etilgan. "Revizor", "Uylanish" pyesalari Oʻzbekistan teatrlari sahnasida qoʻyilgan.

Ozod Sharafiddinov.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Rossiyalik yozuvchilar
1809-yilda tugʻilganlar
1852-yilda vafot etganlar
Godavari

Godavari, Godi — Hindistondagi daryo. Uzunligi 1450 km, havzasinint mayd. 290 ming km. Gʻarbiy Gat toglarining sharqiy yon bagridan boshlanib, Dekan yassitogʻligini kesib oʻtadi va Bengaliya qoʻltigʻiga delta (2 ming km) hosil qilib quyiladi. Yuqori oqimi va dengizboʻyi tekisligiga chiqish yerida ostonalar ustidan oqadi. Yassitogʻlikda chuqur vodiydan oʻtadi. Shu sababli faqat quyi oqimidagina sugʻorishda foydalaniladi. Oʻrtacha yillik suv sarfi 3500 m3/sek. Iyun—avg .da suvi koʻpayadi. Oʻrta oqimi va deltasida kema qatnaydi. Godavari boʻyida Rojamandri shahri joylashgan. Godavarida toʻgʻonlar, yirik GES va irrigatsiya sistemalari qurilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Hindistondagi daryolar
Robert H. Goddard

Robert Hutchings Goddard (; 1882-yil 5-oktyabr, Worcester — 1945-yil 10-avgust, Baltimore) — amerikalik muhandis, professor, fizik va ixtirochi, raketa texnikasini yaratuvchilaridan biri. Worcester politexnika institutini tugatgan (1908). Clark universitetida (1914—1943) aviatsion tadqiqot byurosida direktor boʻlib (1942—1945) ishlagan. Dunyoda birinchi boʻlib suyuqlikli raketa dvigatelini uchirgan. Goddard bir qator eksperimental suyuqlikli raketa va dvigatellarni ishlab chiqqan hamda sinagan. Oyning teskari tomonidagi kraterlardan biri Goddard nomi bilan ataladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

20-asr amerikalik olimlari
1882-yilda tugʻilganlar
1945-yilda vafot etganlar
Godograf

Godograf (yun. hodos — yoʻl va ... graf) — 1) mexanikada — biror vektor funksiyaning vaqt davomida oʻzgarishini koʻrsatadigan egri chiziq. Masalan, MN egri chiziq boʻylab harakatlanayotgan nuqtaning G.i har xil nuqtalardagi tezliklar vektorlariga parallel va teng qilib O nuqtaga qoʻyilgan vektorlardan hosil boʻladi (rasm). G. tushunchasini mexanikaga U. Gamilton kiritgan;. 2) seysmologiyada — seysmik toʻlqinlarning manbadan kuzatish punktigacha yetib borishi uchun ketgan vaqtning masofaga bogʻliqligini koʻrsatadigan egri chiziq. Bu chiziqning shakli va qiyaligi zilzila yoki portlash hosil qilgan toʻlqinlar oʻtgan muhitning elastik xususiyatlariga bogʻliq. Seysmik kuzatishlar natijasida tuzilgan G. yordamida har xil chuqurliklarda seysmik toʻlqinlar tezligi, yer osti qatlamlari qalinligi aniqlanadi. G. yordamida yer ostining tuzilishi va qazilma boyliklarining joylashishi haqida ham maʼlumotlar olish mumkin.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Gokla

Gokla (7—1669/70) — Shimoliy Hindistonda dehqonlar qoʻzgʻolonining rahbari, dehqon-jot (qarang Jopglar). 1669 yilda Matra okrugining dehqonjotlari zamindorlar zulmiga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarganlar. Qoʻzgʻolonchilar G. rahbarligida hukumat qoʻshinlari ustidan bir necha bor gʻalabaga erishganlar. Biroq Avrangzeb qoʻmondonlaridan Hasan Qulixon qoʻshini zarbasiga chidash bera olmagan G. 7 ming qoʻzgʻolonchi bilan asir tushgan va qatl etilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Golbreyt

Golbreyt, Gelbreyt (Galbraith) John Kennet (1908.15.10, Kanada, Ontario) – amerikalik iqtisodchi. Hoz. siyosiy iqtisodda institutsionalizm vakili. 1931-yilda Toronto universitetini tugatgan. Amerikaning qator universitetlarida daryo bergan (1931-42). 1943–1948-yillar „Forchun“ („Fortune“) jurnali muharriri, 1949-yildan Harvard universiteti proffessori Iqtisodiyotga davlatning aralashuvi tarafdori. Golbreyt monopoliyalar faoliyatini boshqarish yoʻli bilan talab va taklif oʻrtasidagi muvozanatni yaratishda davlat asosiy oʻrinda turadigan „muvozanatlovchi kuchlar“ nazariyasini ilgari surdi. K.Marksning qashshoqlashish va jamgʻarilish nazariyasini rad etishga urinib, kapitalizm texnika taraqqiyoti natijasida farovonlik taʼminlanadigan yangi jamiyat – industrial jamiyatga oʻsib oʻtishini asoslashga harakat qildi va „yangi industrial jamiyat nazariyasi“ni yaratdi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Golden delishes

Golden delishes — kechpishar olma navi. 1890 yilda Sharqiy Virginiya shtati (AQSH)dan keltirilgan. P.P. Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutining Samarqand filialida navga ilmiy tavsif berilgan. Amerika va Yevropa davlatlari (Fransiya, Italiya, Gollandiya, Avstriya, Bolgariya, Ruminiya va b.) bogʻdorchiligida yetakchi navlardan hisoblanadi. Daraxti kuchli usadi, keng shox-shabbali, koʻproq palmasimon shakl oladi, novdalari sargʻimtir-koʻkish. Bargi oʻrtacha, bandidan uchiga tomon oʻtkirlashib boradi. Gullari oʻrtacha, qirmizi rangda. Aprelda gullaydi (11 — 14 kun). Unga Toshkent borovinkasi, Simirenko, Jonatan kabi navlar yaxshi changlatuvchi hisoblanadi. Mevasi yirik (130—150 g), silliq, sariq-tillarang, mevabandi uzun, eti shirin, muloyim, sersuv va xushboʻy, sentabr boshlarida terib olinadi. Har yili hosil qiladi. Koʻchati ekilgandan soʻng pakana payvandtaglarda 3—4 yili, kuchli oʻsadiganlarida 5—6 yili hosilga kiradi. Sovuqqa chidamli. Oʻzbekistonda iliq iqlimli togʻli hududlarda sanoatbop nav sifatida koʻplab ekiladi (yana q. Olma).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
William Golding

William Golding (1911-1993) — ingliz yozuvchisi. Ijodiy faoliyati 30-yillarda boshlangan. "Pashshalar hukmdori" (1954) romani mashhur. Ushbu roman robinzoncha qaxramonlikka parodiya tarzida yozilgan. G. "Merosxoʻrlar" (1955) romanida insoniyat tarixi hayvonning sekin-asta insonga aylanishidan iborat degan nazariyani shubha ostiga olgan. "Gumbaz nayzasi" (1964) romani inson ruhi tabiatining oʻzgaruvchanligi, haqiqatga yetishning murakkabligi haqida. G. 16 roman, 3 pyesa, hikoyalar, sheʼrlar va b. asarlar yozgan. Nobel mukofoti laureati (1983).

Manbalar 

Shoirlar
Adiblar
1911-yilda tugʻilganlar
1993-yilda vafot etganlar
19-sentabrda tugʻilganlar
19-iyunda vafot etganlar
Goldspur

Goldspur — tez hosilga kiradigan olma navi. 1960 yil AQShda Golden delishes navi klonidan ajratib olingan. G. oʻz xususiyatlariga koʻra Golden delishes naviga oʻxshaydi. Hosildor, koʻchati ekilgandan soʻng 2—3 yili hosilga kiradi. Unumdor tuproq va yuqori agrotexnikani talab qiladi. Mevasi sentabr boshida uziladi. P.P. Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutida oʻtkazilgan tadqiqotlar G. Toshkent vohasi sharoitlarida samarador, istiqbolli nav ekanligini tasdiqladi. G.ni hozirda Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida ekish tavsiya etilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Joseph L. Goldstein

Joseph Leonard Goldstein (1940.28.4) — amerikalik genetik olim. Odam va hayvonlar organizmida lipidlarnnt tashilishi va xolesterin almashinuvining boshqarilish mexanizmi ustida tadqiqot olib borgan. Nobel mukofoti laureati (1985; M.S. Braun bilan hamkorlikda).

Manbalar 

Olimlar
Kimyogarlar
18-aprelda tugʻilganlar
1940-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Amerikalik olimlar
Golitsin qatlami

Golitsin qatlami - Yer mantiyasi yuqori qismining quyi qatlami. taxminan 400–900 km chuqurlikda joylashadi. 1916-yilda rus olimi B.B. Golitsin aniqlagan. Chet el adabiyotlarida "20° chegara ajratuvchi" nomi qabul qilingan. Seysmik toʻlqinlarning oʻtish tezligi Golitsin qatlamida tez ortib boradi. Golitsin qatlamida chuqurlikka tomon jinslar zichligining tez oshib borishi ham taxmin qilinadi. Bu jinslarning qayishqoq siqilishi, minerallar kristall panjaralarning qayta tuzilishlari, molekulalarda atomlarning qayta taqsimlanishi va ehtimol chuqurlikka tomon togʻ jinslarining kimyoviy tarkibi oʻzgarib borishiga qarab izohlanadi. Golitsin qatlami atomlari nihoyatda zich joylashgan yangi minerallar (mas, stishovit — zichligi 4,35 g/sm3) paydo boʻladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Golkonda

Golkonda — Dekan (Hindiston)dagi oʻrta asr davlati (16— 17-asrlar). Bahmaniylar davlatining parchalanishi natijasida vujudga kelgan (1512). Asoschisi bahmaniylarning Varangaldagi sobiq noibi Quli Qutbshoq boʻlgan, Davlat poytaxti — G. qalʼasi, 1589 y.dan Bxagnagar sh. (keyinchalik nomi Haydarobod deb oʻzgartirilgan). Toʻqimachilik va hunarmandchilikning boshqa turlari taraqqiy etgan, olmos qazib chiqarish rivojlangan. 1687 y. Boburiylar davlati tarkibiga qoʻshib olingan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil