Akast

Akast () — Iolk qiroli Peliyning oʻgʻli, fessaliy siklidagi yunon mifologiyasining qahramoni. Argonavtlar safarida va Kalidon ovida qatnashgan, Peley tomonidan oʻldirilgan.

Mifologiyada 
Akast podshoh Iolk Peliy va uning rafiqasi (Anaksibiya, Biantning qizi yoki Filomaha, Amfion va Niobening qizi), uch, toʻrt yoki besh Peliadning ukasi boʻlgan. Peliy jiyani Yasonni „Argo“ kemasida Kolxidaga Oltin qoʻy junini olish uchun yuborganida, Akast Yasonga ergashdi. Psevdo-Gigin bu borada amakivachchalar doʻst boʻlganligini, Valeriy Flakk va Rodoslik Apolloniyga sxoliylar muallifi — Akast otasining irodasiga qarshi argonavtlar safiga qoʻshilganini koʻrsatadi. Safar tavsiflarida bu qahramon statist kabi koʻrinadi. Shahzoda uyiga eson-omon qaytganidan koʻp oʻtmay, Peliy Yasonning xotini Medeyaning fitnalari tufayli oʻz qizlari tomonidan oʻldiriladi. Keyin Akast Yasonni quvib chiqardi (muqobil versiyaga koʻra, u oʻz ixtiyori bilan surgunga ketgan) va Iolk shohi boʻldi. Otasining xotirasiga oʻyinlar bilan hashamatli dafn marosimlarini uyushtirdi.

Akast Ovid tomonidan Etoliyadagi dahshatli kalidon choʻchqasi ovining ishtirokchisi sifatida tilga olingan. Uning nomi bilan yana bir hikoya bogʻliq. Qirol Iolka qaynotasini tasodifan oʻldirgan Eakidni Peley duoyibadidan tozaladi. Akastning xotini Peleyni sevib qoldi va unga his-tuygʻularini izxor qildi, lekin u uni rad etdi; keyin u eriga Peley uni yoʻldan ozdirmoqchi boʻlganligini aytdi. Akast Pelion togʻida ov qilish uchun Eakidni oʻzi bilan olib ketdi va u yerda Eakid uxlab yotganida uning qilichini sigir goʻngiga yashirib uni tashlab ketdi. Peleyga kentavrlar hujum qildi. U qurolsiz qolib, Xiron yordami tufayli qochib qutula oldi va shundan keyin u Iolkni boʻron bilan oldi va Akastni xotini bilan birga oʻldirdi.

Psevdo-Apollodor Akastning rafiqasini Astidamiya, Pindar deb, Aristofanga sxoliylar muallifi esa — Ippolita deb aytadi. Akastning qizlari Steropa, Sfenela va Laodamiya boʻlgan.

Plutarx Mnasigiton tilga olgan antik mualliflardan biri Akastni Iolkning emas, balki Fer shohi deb ataydi; Iolkda, uning soʻzlariga koʻra, Akastning amakivachchasi Admet hukmronlik qilgan.

Sanʼatda 
Maʼlumki, antik rassom Mikon Afinadagi Akastni Dioskurlar ibodatxonasida saqlanayotgan suratlaridan birida boshqa Argonavtlar bilan birga tasvirlagan. Pavsaniyning soʻzlariga koʻra, „bu rasmda rassomning barcha diqqati Akast va Akastning otlariga qaratilgan“. Qahramon tomonidan marhum ota xotirasiga bagʻishlangan musobaqalar koʻpincha tarixiy davr shoir va sanʼatkorlarining eʼtiborini tortgan. Stesixor ular haqida yozgan, bu oʻyinlar Apollon Amykleysky (rassom Batikl) taxtining oyogʻida va Olympiyada saqlangan Kipsel sandigʻida tasvirlangan.

Akast Kalidon ovining boshqa ishtirokchilari orasida antik vazalardan birida tasvirlangan.

Manbalar

Havolalar

Adabiyotlar 
 Seeliger K. Akastos 1 // Roscher W. Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1886. — Bd. I, 1. — Kol. 208—209.
 Toepffer J. Akastos 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1893. — Bd. I, 1. — Kol. 1157—1158.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Argonauts
Kalidon ovining ishtirokchilari
Thessaly Afsonalari
 Shoh Iolka