MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Elektrogril

[[Fayl:Asador_electrico.JPG|thumb|
Elektrogril, elektrik gril — ovqat tayyorlash uchun xizmat qiladigan va soʻnggi paytda kundalik hayotda tobora keng qoʻllaniladigan gril.

Qurilma 
Odatda, elektrogril maxsus yopishtirmaydigan qoplamali, zanglamaydigan poʻlatdan yasaladi. Turli xil elektrogrillar bor — Kafe va restoranlarda ishlatiladigan statsionar beton modellardan tortib, faqat kundalik hayotda ishlatiladigan oddiy maishiy elektrogrillarigacha. Ularni bir xil konstruksiya birlashtirib turadi — goʻsht va grilda pishiriladigan boshqa mahsulotlar faqat elektr energiyasi yordamida qayta ishlanadi. Hatto elektrik dudxonalar ham bor, ular koʻpincha elektrogrillarga kiritiladi.

Foydalanish sohasi 
Umumiy ovqatlanish sohasida elektrogrillar birinchi navbatda goʻshtli taomlarni tayyorlash uchun ishlatiladi. Odatda, ular kichik ovqatlanish joylarida, kamdan-kam hollarda katta kafe yoki restoranlarda ishlatiladi. Lekin eng koʻp elektrogrillar uyda ishlatiladi. Bu yerda ular nafaqat goʻshtli taomlar tayyorlash uchun, balki sabzavot va boshqa mahsulotlardan koʻplab taomlar tayyorlash uchun ham qoʻllaniladi. Elektrogrillar uchun juda koʻplab retseptlar mavjud.

Bozorda paydo boʻlish tarixi 
Birinchi elektrogrillar oʻtgan asrning 80-yillar boshida sotuvga chiqarilgan. Rossiyada ular 90-yillarda, chegaralar ochilib, chet eldan tovarlar paydo boʻlganda sotila boshlandi. Oʻsha paytda, ular noyob va juda qimmat edi. Elektrogrillarga boʻlgan haqiqiy katta talab soʻnggi oʻn yil ichida, ularning narxi tushib, ularni sotib olish har qanday oʻrtacha oila uchun haqiqatga aylanganida paydo boʻldi. SSSRda elektrogrillar 70-yillardan boshlab ishlab chiqarilgan.

Afzalliklari 
Elektrogrillarning boshqa modellarga nisbatan asosiy afzalligi shundaki, ular faqat elektr energiyasiga bogʻliq va ulardan uyda foydalanish mumkin. Deyarli barcha boshqa gril turlari faqat toza havoda foydalanish uchun toʻgʻri keladi. Elektrogril esa uyda pishirish uchun ishlatilishi mumkin.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Elektrogrili // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1961. — T. IX. — Stb. 848—853 — 890 s.
 Kvyatkovskiy S. Infrakrasnaya kuxnya // Nauka i jizn : jurnal. — 1985. — № 7. — S. VIII, 97-99. — ISSN 0028-1263.

Havolalar 
 
 5 электрогрилей для правильных стейков  / Ferra.ru, 20 февраля 2017 (23-115 тыс.руб)
 Выбираем электрогриль. Доброе утро. Фрагмент выпуска от 23.08.2017 / 1tv.ru
oshxona jihozlari
Shvedka (pechka)

Shvedka, Shvetsiya pechkasi — turar-joy binolarini isitish va ovqat pishirish uchun gʻisht pechka. Korpusining chuqurligida (oʻyiqda) joylashgan pishirish yuzasi (metall plita) mavjud. Bugʻ shkafi mavjudligi ham shvedkaga xos.

Tarix 
Shvedka Germaniyada va Sharqiy va Shimoliy Yevropa mamlakatlarida keng tarqalgan klassik nemis pechkasi. Rossiyada Ulugʻ Vatan urushidan keyin qoʻllanila boshlandi. Pech adabiyotida 1931-yildan boshlab uchraydi.

Tavsif 
Toʻrtburchak baland pechka. Panjarali oʻtxona kamerasi. Moʻrisi ketma-ket koʻp burilishli, ikkita ish rejimiga ega boʻlishi mumkin: qishki va yozgi, pechni toʻliq isitmasdan ovqat pishirish imkoniyati uchun. Koʻpincha qishloq uylarida rus pechkasi demontaj qilinadi va shvedka bilan almashtiriladi, chunki u ancha ixchamroq.

Yana qarang 

 Rus pechkasi

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
oshxona jihozlari
Hibati

Hibati (talaffuzning yana bir varianti — hibachi) — isitish va ovqat pishirish uchun anʼanaviy koʻchma yapon pechkasi, anʼanaviy ravishda xonaning markazida joylashgan.

Xususiyatlari 
Rivojlanishining dastlabki bosqichida (794—1185-yillar) shunchaki xonaning markaziga joylashtirilgan choʻgʻlanib turgan koʻmir solingan xurmacha boʻlgan. Idishning pastki qismiga qum sepilgan, ustiga issiq koʻmirlar solingan, tepasiga metall panjara qoʻyilgan va unda ovqat pishirilgan. Takomillashtirilgan va koʻproq funksiyali hibati turi XIX asrning oxirida shakllantirilgan.

Zamonaviy Rossiya hududida hibatilar Saxalin (Karafuto) va Kuril yapon kolonistlari, shuningdek, Uzoq Sharqdagi koreyslar orasida mashhur boʻlgan. Rus koʻchmanchilari, qolaversa, bunday isitish usulini ibtidoiy deb hisoblashgan: Yaponiya namunasidagi koʻchma pechlar nisbatan kam issiqlik bergan, buning natijasida atrofdagi binolarning harorati juda past boʻlgan va ruslar, shu jumladan rus-yapon urushining rus asirlarining tavsiflariga koʻra, sovuqdan jiddiy azob chekkan.[6] Yaponlar odatda salqin xonalarda uxlashni afzal koʻradi va kamdan-kam hollarda yotoqxonalarni isitadi, shu jumladan, tejash sabablariga koʻra. Bundan tashqari, hibatilarning kichik hajmi ovqatni kichik porsiyalar bilan tayyorlash imkonini beradi.

Hibatini koʻpincha sitirin va teppanyaki bilan adashtirishgani.

Manbalar 

oshxona jihozlari
Bubert

Bubert — tuxumli mannali pudingi, nemis, Latviya, Litva va Estoniya oshxonalarining taomidir. U manna, sut (yoki qaymoq), tuxum, shakar va nordon meva sharbati yoki suyuq jele (limon, klyukva yoki smorodina) dan iborat.

Tarix 
Shirin va qandolat mahsulotlari pribaltika oshxonasiga asosan nemis tilidan va juda kech — XIX-asrning oxirida kirib kelgan, shuning uchun bu taom, boshqalar kabi, oʻzining asl nemis nomini saqlab qoldi. Kurzeme livlari orasida manna suvda pishirilgan va tuxum bilan ziravorlangan bubert, klyukva asal (klyukva sharbati, quyuqlashgan kartoshka kraxmal) bilan birga anʼanaviy ravishda uchinchi taom sifatida toʻy ovqatida, shuningdek dafn marosimlarida dasturxonga tortilgan.

Oshxona xususiyatlari 
Boʻtqalardan farqli oʻlaroq, bubert qaynatilmaydi, faqat qaynoq suv bilan damlanadi — bu taomning oʻziga xos taʼmini shakllantirishga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadi. Olovdan olib tashlangan pishirilgan mannani, qopqoq ostida bir muddat dimiqishi uchun qoldiriladi. Shakar bilan maydalangan tuxum sarigʻlari (variant — shakar limon qobigʻi bilan) 70°ga qadar sovutilgan donga kiritiladi. Pishirishning oxirgi bosqichida koʻpirtirilgan tuxum oqi qoʻshiladi. Bubert meva sharbati yoki jele bilan surtilgan holda dasturxonga tortiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Франц Отто Мюллер (Franz Otto Müller) Gründlicher Unterricht in der feinen Kochkunst//Den pudding und bubert , Берлин, 1796.
 Poxlyobkin V. V. Bubert / / Pazandachilik lugʻati. — M. : „E“ nashriyoti, 2015-yil. — BILAN. 47. — 456 bilan. — 4000 nusxa. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Bubert / / Ovqatlanish madaniyati. Entsiklopedik maʼlumotnoma / Ed. I. A. Chaxovskiy. — 3-nashr. — Mn. : " Petrus Brovka nomidagi Belarus entsiklopediyasi ", 1993-yil. — BILAN. 35. — 540 bilan. — ISBN 5-85700-122-6.
 nemis oshxonasi
 Latviya oshxona
 Litva oshxona
 Estoniya oshxonasi
Сhuqur muhr uchun moʻljallangan qogʻoz

Muhr uchun bosma qogʻoz — muhr bosish usulidan foydalangan holda yuqori sifatli tasviriy va matnli nashrlar yoki grafik mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun moʻljallangan, kul tarkibi yuqori boʻlgan zaif yopishtirilgan qogʻoz turi. Uning yuqori mexanik kuchiga asosiy qogʻozdagi yumshoq yogʻoch pulpasining yuqori miqdori orqali erishiladi (kamida 60 %).

Baʼzi nashrlarda bunday qogʻoz baʼzan "tifdrup qogʻozi" deb ataladi ( — gravür). Muhr uchun bosma qogʻoz aslida yuqori darajada qoplangan, ikki tomonlama yuqori darajadagi silliqlik (superkalenderli) va elastiklik bilan ishlab chiqariladi; u boʻyoqni yaxshi singdiradi va bir xil sirt tuzilishiga ega .

Muhr uchun bosma qogʻozning har kvadrat metri uchun 70 dan 160 grammgacha, baʼzida esa- 220 grammgacha ishlab chiqariladi. Oqlik 76 % dan kam boʻlmagan, silliqligi — 300 s dan kam boʻlmagan, kul miqdori — 18 % dan kam boʻlmagan miqdorda boʻladi.

Yana qarang 
 Ofset bosma qogʻoz

Manbalar

Havolalar 

 Gravür bosib chiqarish uchun qogʻoz: Hisoblash veb-saytidagi maʼlumotlar (ruscha) | (Kirish mumkin: 2 oktyabr 2014)
 Kraft qogʻozda chop etish : „BorPrint“ kompaniyasining veb-saytidagi maʼlumotlar

Qogʻoz
Burrito

Burrito (, „eshak“,  — eshak) — turli xil magʻizli, oʻralgan yumshoq bugʻdoy tortillasidan (tortilla) iborat meksika taomi, masalan, qiyma goʻsht, yaxshilab pishgan loviya, guruch, pomidor, avakado yoki pishloq. Didga qarab, salat, smetana va chilli asosidagi salsa ham taomga qoʻshiladi.

Fajitadan farqli oʻlaroq, burrito tayyor boʻlib, ichi toʻldirilgan holda beriladi, fajita uchun esa tortilladan alohida tortilla beriladi va tortillaga aynan nimani oʻrashni hamma mustaqil tanlaydi.

Xilma-xilligi 

 Nam burrito qizil enchila sousiga oʻxshash qizil chili sousi bilan toʻldiriladi, ustiga eritilgan maydalangan pishloq qoʻshiladi. Odatda qoʻl bilan emas, pichoq va sanchqi bilan tovoqdan yeyiladi. Bu nav baʼzan „boʻgʻilgan“, „enchilada uslubida“, mojado (ispancha „hoʻl“) yoki suiso („shveytsarcha“; ispan tilida pishloq yoki qaymoq bilan toʻldirilgan taomlar uchun ishlatiladi) deb nomlanadi. Michigan shtatining Grand Rapids shahridagi Beltline bari 1966-yilda nam burritoni taqdim etgani aytiladi.

 Burrito kosasi texnik jihatdan burrito emas, chunki uning nomiga qaramay, u tortillasiz beriladigan burritolarni toʻldirishdan iborat. Magʻizlar idishga solinadi, pastki qismiga guruch qatlami qoʻyiladi. 2017-yilda burrito kosasining isteʼmolga tayyor versiyasi taqdim etildi. Qovurilgan tortilla (tostada) ichidagi marulga asoslangan tako salati bilan adashtirmaslik kerak.

 Nonushtalik burrito — bu nonushta mahsulotlaridan, xususan, un tortillasiga oʻralgan tuxumli omletdan iborat amerikalik nonushta. Ushbu uslub bir nechta mintaqaviy Amerika oshxonalarida, xususan Nyu-Meksiko, janubi-gʻarbiy oshxona, Kaliforniya oshxonasi va Teks-Meksda ixtiro qilingan va ommalashgan.

 Chimichanga — janubi-gʻarbiy va Teks-Meks oshxonalarida, shuningdek, Meksikaning Sinaloa va Sonora shtatlarida mashhur boʻlgan chuqur qovurilgan burrito.

 Tacos burritoga oʻxshaydi, lekin yopiq emas, balki ochiq, odatda kichikroq va koʻpincha bugʻdoydan koʻra makkajoʻxori unidan tayyorlanadi. Texas Monthly taco muharriri burritolar takoning bir turi ekanligini taʼkidlaydi.

Manbalar 

Meksika oshxonasi
Tez Oziq-Ovqat
Fayl (kantselyariya vositasi)

Fayl (shuningdek, multifora) — bu kish yuritish konverti boʻlib, qogʻoz hujjatlarini turli iflosliklardan va mexanik shikastlanishdan saqlash uchun moʻljallangan plastik, koʻpincha shaffof rangda boʻlib, bir tomoni birikma uchunteshilgan holatda boʻladi. Ular arka yoki boshqa mexanizm asosida papkaga birlashtirilishi mumkin.

Nomi 
Bu Rossiyaning Yevropa qismida ish yuritish sohasida qoʻllanilib, koʻpincha uni „fayl“ yoki „faylik“ deb atashadi. Shu bilan birga, Gʻarbiy Sibirda uning keng tarqalgan nomi „multifora“ boʻlib, u  — „koʻp teshikli“ maʼnosini anglatadi; birinchilardan boʻlib ushbu mahsulotni kompaniya nomi ostida, Sibir shaharlariga yetkazib berish yoʻlga qoʻyilgan. Ushbu soʻz „multiformat“ qisqartmasidan olinib, tikmajildlar papkalarining turlari bilan mos kelishi tufayli shunday atalgan.

Xususiyatlari 
Fayllar zamonaviy qogʻoz formatiga koʻra turli xil oʻlchamlarda bolishi mumkin: A3, A4, A5, Letter. Ular plastikdan tayyorlanadi (jumladan, polipropilen va polietilen). Ular shaffof yoki mat, rangsiz yoki rangli tarzda ishlab chiqariladi.

Yana qarang 
 Tikmajild
 Teshik teshuvchi
 Tikmajild mexanizmi

Manbalar
Papu-de-anju

Papu de anju yoki papu-de-anjou (, “farishta qorni“ yoki “farishtaning qoʻsh iyagi“) — tuxum sarigʻi hamda shakar siropidan tayyorlanadigan anʼanaviy portugal shirinligi. Ushbu desert Braziliyada ham keng isteʼmol qilinadi.

Portugaliyaning tuxum sarigʻi negizida tayyorlanadigan Fios de ovos va boshqa klassik shirinliklari singari, papu de anjou XIV—XV asrlarda portugaliyalik rohibalar tomonidan yaratilgan, deb taxmin qilinadi. Ibodatxonalarda tuxum oqi kiyimlarni „kraxmallash“ uchun ishlatilgani sababli tuxum sariqlarining koʻp miqdorda toʻplanishiga olib kelgan.

Aksar retseptlarga koʻra, tuxum sarigʻi hajmi ikki baravar koʻpayguncha uriladi. Baʼzi bir retseptlarda esa, tuxum oqidan ham foydalaniladi (har 10 ta tuxum sarigʻi uchun 1-2 ta tuxum oqi qoʻshiladi), tuxum oqlari qattiq holga kelguncha koʻpirtirib olinib, soʻngra ehtiyotkorona tarzda urilgan tuxum sarigʻiga qoʻshiladi. Urilgan tuxum sariqlari yogʻlangan muffin qoliplariga (har biriga yarim osh qoshiqdan) solinadi va sal qotguncha pishiriladi. Eʼtibor berish zarur jihati shundaki, masalliq tashqarisi qattiq pishib ketmasligi kerak. Soʻngra, ular rom, vanil yoki apelsin qobigʻi qoʻshib xushboʻy qilingan shakar siropida ozgina qaynatib olinadi.

Yana qarang 
 Quindim
 Sabayon

Manbalar 

Desertlar
Burgu (taom)

Burgu () —  burgu goʻshtli styu boʻlib, Irlandiya styusiga yoki Mulligan styusiga oʻxshaydi, koʻpincha makkajoʻxori noni yoki makkajoʻxori maffinlari bilan dasturxonga tortiladi. Koʻpincha ijtimoiy tadbirlarda tayyorlanadi. Oʻrta Gʻarb va Amerika janubida xayriya maqsadlarida mablagʻ toʻplash usuli sifatida mashhur.

Etimologiya 
Bu atama noaniq kelib chiqishi, ehtimol uelscha xamirturush va karam soʻzlarining birikmasidan kelib chiqqan.

Tayyorlanishi 
Anʼanaviy burgu har qanday goʻsht va sabzavotlardan, jumladan, kiyik goʻshti, olmaxon, opossum, yenot yoki yovvoyi qushlardan tayyorlanadi, bu taom koʻpincha kuz va oʻrim-yigʻim mavsumi bilan bogʻliq. Bugungi kunda mahalliy barbekyu restoranlari oʻzlarining retseptlarida oʻziga xos goʻshtlardan foydalanadilar, odatda choʻchqa goʻshti, tovuq yoki qoʻy, ishlatiladigan ziravorlar bilan birgalikda har bir restoran uchun oʻziga xos lazzat yaratadi.

Oddiy burgu — goʻsht va sabzavotlarning aralashmasi. Choʻchqa goʻshti, tovuq, qoʻy yoki mol goʻshti, koʻpincha dudlangan, ammo boshqa goʻshtlar ham bor. Oddiygina sabzavotlar loviya, makkajoʻxori, bamya, pomidor, karam va kartoshkadir. Burgu sekin pishiriladigan taom boʻlgani uchun, qoʻshilgan sabzavotlardan olingan kraxmal taomni quyultiradi. Biroq, noanʼanaviy pishirishda makkajoʻxori uni, maydalangan loviya, butun don yoki kartoshka kraxmal kabi quyuqlashtiruvchi vositadan foydalanish mumkin. Bundan tashqari, taʼm uchun bulonni (suyak bulonini) qoʻshishingiz mumkin. Masalliqlar kerakli pishirish vaqtiga koʻra qoʻshiladi, birinchi navbatda goʻsht, keyin sabzavotlar va agar kerak boʻlsa, quyuqlashtiruvchi moddalar. Aytishlaricha, yaxshi tayyorlangan burgutda qoshiq tikka turadi. Olma sirkasi, issiq sous, Worcestershire sousi yoki maydalangan qizil qalampir keng tarqalgan ziravorlardir.

Mintaqaviy mashhurlik 
Kentukkida burgu tayyorlash koʻpincha hamkorlikdagi harakat va ijtimoiy tadbir boʻlib xizmat qiladi, bunda har bir ishtirokchi bir yoki bir nechta masalliqni olib keladi. Kentukki va Indiana kabi qoʻshni shtatlarda burgu koʻpincha maktablar uchun mablagʻ toʻplash uchun ishlatiladi. Bu sobiq Beysbol Ligasi futbolchisi Olli Beard oilasining ixtirosi ekanligi daʼvo qilingan. Koʻpgina shaharlar oʻzlarining burgulari bilan faxrlanadilar va bu mahalliy tadbirlarda odatiy koʻrinishdir. Illinoys shtatidagi Ahrensvill qishlogʻi oʻzini dunyodagi eng yaxshi burgu uyi deb daʼvo qiladi va har yili burgu festivaliga mezbonlik qiladi, Chandlerville, Illinoys kabi Kass okrugida ham. Bir nechta shaharlar dunyoning burgh poytaxti deb daʼvo qiladilar, jumladan Lorensburg, Kentukki, Owensboro, Kentukki. Illinoys shtatining Brighton shahrida mahalliy anʼanaviy burgu har yili Betsey Ann Picnic qishloq yozgi festivalida tayyorlanadi va dasturxonlarga tortiladi. Kentukki Derbidagi ot poygalarida marosimida koʻpincha dasturxonlarga burga tortiladi va u diniy taom hisoblanadi.

Manbalar 

 go'sht ovqatlarni
Amerika oshxonasi
Kipp effekti

Kipp effekti (latent effekti) — metallograf bosib chiqarish yordamida yashirin tasvirlarni yaratish usulidir. Varaq aks ettirilgan yorugʻlikda oʻtkir burchak ostida koʻrilganda tasvir koʻrinish imkoniyatiga ega boʻladi. Ushbu effektga bir xil relyefli kichik kenglikdagi parallel chiziqlarning yashirin (latent) tasviri tufayli erishiladi. Bu relyefda oldingi chiziklar fon chiziqlariga perpendikulyar holda joylashadi.

Banknotning yoʻnalishiga qarab tasvirlar toʻqroq yoki och boʻlishi mumkin. Effekt qimmatli qogʻozlarni qalbakilashtirishdan himoya qilish usullaridan biri sifatida ishlatiladi. Koʻrish burchagiga qarab oldingi yoki orqa fon ochroq tusda boʻladi. Ushbu xavfsizlik elementining kamchiligi oddiy foydalanuvchi uchun uni payqash oson emasligidir.

Kipp effekti, masalan, Rossiya rublida qoʻllaniladi. Shunday qilib 100 rubllik banknotning old tomonining pastki qismida burchakdan qaralganda PP harflari paydo boʻlib, ular yoʻnalishiga qarab toʻqroq yoki ochroq rangga aylanadi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 A. Mernikov. Rossiya puli. Qadimgi Rossiya tangalaridan zamonaviy banknotlarga // M.: AST, — 2015. 240 b. (226-bet). ISBN 978-5-17-098875-4.
 B. A. Zvonarev, L. M. Pryajnikova Rossiya Bankining banknotlari va tangalari: banknotlarning haqiqiyligini aniqlash boʻyicha maʼlumotnoma / Rossiya Banki, Rossiya Ichki ishlar vazirligining sud-tibbiyot markazi. 3-nashr, rev. va qoʻshimcha // M.: InterKrim-press, — 2001. 32 b. (S. 7). ISBN 5-9286-0020-8.

Havolalar 
 

Effektlar haqidagi maqolalar
Qogʻoz
Kraft qogʻoz

Kraft qogʻoz ( — mustahkamlik) — zaif pishirilgan uzun tolali sulfat sellulozasidan tayyorlangan yuqori mustahkamlikka ega oʻrash qogʻozi. Yogʻochdan sulfat pulpalash jarayoni orqali ishlab chiqariladi, shuningdek, kraft jarayoni deb ham ataladi.

Kraft qogʻoz 1852-yilda AQShda ishlab chiqilgan. Odatda kraft qogʻoz jigarrang rangda ishlab chiqariladi, lekin uni oqartirish ham mumkin.

Kraft qogʻoz turlari:

 jigarrang, oq yoki rangli;
 oʻrash uchun moʻljallangan;
 sumka sifatida;
 kraft-karton.
 U qadoqlash uchun, shuningdek, bardoshli va turgʻun boʻlishi kerak boʻlgan qogʻoz mahsulotlarini — gofrokarton, kraft sumkalar, sumkalar, konvertlar, qogʻoz iplar va boshqalarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi.

Yana qarang 

 Sellyuloza
 Gofrirovka qilingan karton

Manbalar 

 

Qogʻoz
Qalam charx

Qalam charx — bu qalamlarni oʻtkirlash jarayonini yengillashtiruvchi vosita hisoblanadi. Qalam charxi — choʻntak yoki qalam qutisiga sigʻuvchi qoʻlda ishlaydiganlardan xilidan tortib, ofis stoliga oʻrnatiladigan katta (mexanik va elektr) turlarigacha boʻlgan koʻrinishda boʻlishi mumkin. Ikkinchisi doimo chiqindilarni yigʻuvchi boʻlinmasiga ega boʻladi (baʼzi choʻntak oʻtkirlagichlarda ham mavjud). Charxlar qalamni aylanma yoki toʻgʻri harakatlantirish orqali oʻtkirlaydi.

Tarixi 
Maxsus qalam charxini ishlab chiqishdan oldin, qalamni pichoq yordamida oʻtkirlashgan. Qalam charxlari esa ushbu vazifani ancha osonlashtirdi va bir xil oʻlchamda oʻtkirlash imkonini berdi. Baʼzi ixtisoslashgan qalam turlari, masalan, duradgor qalami, tekis shakli tufayli odatda pichoq bilan oʻtkirlanadi.

Fransuz matematigi Bernard Lassimon 1828-yilda qalam charxi uchun birinchi patentni (French patent № 2444) qoʻlga kiritgan.. Birinchi amerikalik qalam charxi esa 1855-yilda Bangorlik Uolter K.Foster tomonidan patentlangan.. Ofislar uchun elektr qalam charxlari 1917-yilda yaratilgan.

Bugungi kunga kelib, charxlar turli rang va shakllarga ega.

Yana qarang 

 Pichoq charx — pichoqlarni o'tkirlovchi vosita

Manbalar

Adabiyotlar 
 Chinki // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1961. — T. IX. — Stb. 551—554
Mikalenta qogʻoz

Mikalenta qogʻoz (mikalent + qogʻoz) — uzun shtapelli paxta qogʻozi, u maxsus mustahkamlikka ega (ayniqsa, uzunlik yoʻnalishida yirtish uchun).

Foydalanish 
Mikalenta qogʻoz — sellyulozadan emas, balki uzun shtapelli paxtadan tayyorlangan elektr izolyatsion qogʻozning kamyob navlaridan biri hisoblanadi. Mikalenta qogʻozi oʻz nomiga monand yopishtirilgan slyuda izolyatsiyasini tayyorlash uchun ishlatiladi. Mikalenta, oʻz navbatida, elektr motorlarini oʻrash uchun ishlatiladi.

Bir tekis va qattiq oʻrashga erishish uchun mikalentasi moslashuvchan boʻlishi va yuqori mexanik kuchga ega boʻlishi kerak, shundagina u qismlarni buzmasdan izolyatsiyalashda qoʻllaniladigan kuchlanishga bardosh bera oladi. Bu natijaga mikalenta qogʻoz yordamida erishiladi.

Bundan tashqari mikalenta qogʻozi suratlar va kutubxona fondlari restavratsiyasida, sanʼat asarlarini tashishda, qimmatli hujjatlar va foliolarni arxivlash va saqlashda, arxeologik qazishmalar paytida, shuningdek, samolyotlarni modellashtirishda va bosilgan elektron platalarni ishlab chiqarishda ishlatilinadi.

Manbalar 

Qogʻoz
M 90 (galaktika)

Messier 90 ( , , ) — Yer soyyorasidan qariyb 60 mln yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan Parizod yulduzlar turkumida joylashgan spiralsimon galaktika boʻlib, Parizod toʻplamiga kiradi. Fazoviy obyekt oʻziga xos galaktikalarning Atlasiga kiritilgan.

Galaktika 1781-yilda Charlz Messier tomonidan kashf etilgan boʻlib, boshqa koʻplab galaktikalardan farq qiladi. M 90 spektri binafsha tusda boʻlishi, uning Yerga yaqinlashayotganini anglatadi.

IC 3583 tartibsiz galaktikasi M 90 galaktikasining yoʻldoshi hisoblanadi.

Yana qarang 

 Messier obyektlari roʻyxati
 Yangi umumiy katalog
 Oʻziga xos galaktikalar atlasi

Manbalar

Adabiyotlar 

 J. R. Gabel and F. C. Bruhweiler. The Central Starburst and Ionization Mechanism in the LINER/H II Region Transition Nucleus in NGC 4569 (angl.) // The Astronomical Journal. — IOP Publishing, 2002. — doi:10.1086/341376. — arXiv:astro-ph/0204371.
 M. Krips, R. Neri, S. García-Burillo, S. Martín, F. Combes, J. Graciá-Carpio, and A. Eckart. A Multi-Transition HCN and HCO+ Study of 12 Nearby Active Galaxies: Active Galactic Nucleus versus Starburst Environments (angl.) // The Astrophysical Journal. — IOP Publishing, 2008. — doi:10.1086/527367. — arXiv:0712.0319.
 C. D. Wilson, B. E. Warren, F. P. Israel, S. Serjeant, G. Bendo, E. Brinks, D. Clements, S. Courteau, J. Irwin, J. H. Knapen, J. Leech, H. E. Matthews, S. Mühle, A. M. J. Mortier, G. Petitpas, E. Sinukoff, K. Spekkens, B. K. Tan, R. P. J. Tilanus, A. Usero, P. van der Werf, T. Wiegert, and M. Zhu. The James Clerk Maxwell Telescope Nearby Galaxies Legacy Survey. I. Star-Forming Molecular Gas in Virgo Cluster Spiral Galaxies (angl.) // The Astrophysical Journal. — IOP Publishing, 2009. — doi:10.1088/0004-637X/693/2/1736. — arXiv:0812.1718.

Havolalar 
 M 90 na WikiSky
 Informatsiya na angliyskom i fransuzskom iz originalnogo „Novogo obщego kataloga“
 Informatsiya (angl.) iz Peresmotrennogo „Novogo obщego kataloga“
 VizieR (angl.)
 NASA/IPAC Extragalactic Database (angl.)
 Spisok publikatsiy, posvyaщyonnix NGC 4569
 M 90 na WikiSky
NGC obyektlari