MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ashlyan-Fu

Ash-lanfu — (ashlyamfu, ashlyanfu) — dungan milliy taomidir. Kraxmal boʻlaklari bilan makaron. Koʻpgina Osiyo mamlakatlarida tayyorlangan. Postsovet hududida eng mashhuri Sochi shahrida tayyorlangan ashlyan-fu hisoblanadi. Qorakoʻl, Qirgʻizistonning Issiqkoʻl viloyatining maʼmuriy markazi.

Tarix 
Ushbu taomning tarixi juda aniq emas. Bir manbaga koʻra, u Xitoydan dungan-koʻchmanchilar tomonidan keltirildi.

Xitoyliklar va dunganlar uni „sovuq kraxmal“ degan maʼnoni anglatuvchi "len-fynʼ deb atashadi, ammo Xitoyda bu taom biroz boshqacha tayyorlanadi.

Sotuvdagi eng qadimgi koʻrinishi XX asrning 70-yillarida Prjevalsk (hozirgi Karakol) koʻchalarida paydo boʻlgan. Yarim tayyor mahsulotlar joyida tayyorlangan va xususiy shaxslarga, asosan, dungan ayollar tomonidan sotilgan. 80-yillarning boshlarida u shahar ovqatlanish korxonalarida paydo boʻla boshladi, 1986-yilda yangi Prjevalskiy bytkombinat kafesida mayda tugʻralgan goʻshtli ashlyanfu paydo boʻldi. 80-yillarning oxiriga kelib, u Frunze shahridagi (hozirgi Bishkek) kafelarda paydo boʻla boshladi.

Qirgʻizistonda ashlyan-fu keng tarqalgan boʻlib va tez isteʼmol qilish uchun musobaqalar oʻtkazilmoqda. Xitoyning mashhur „len-fyn“ (dunganlar orasida „lyangfu“) taomi nomiga turkiy „ash“ (taom, taom) qoʻshilgan deb taxmin qilish mumkin. „Ashlyanfu“ mana shu yerdan kelib chiqqan. Shubhasiz, „lianfu“ ga yangi ingrediyentlar (makaron, tuxum) qoʻshilishi bilan yangi nom kerak edi: „ashlyanfu“.

Ovqat pishirish 
Taomning tarkibiy qismlari — makaron, sous, kraxmal, omlet.

Makaron bugʻdoy unidan yoki dukkakli kraxmaldan tayyorlanishi mumkin. U qaynatiladi va yuviladi. Sous turli xil boʻlishi mumkin, yoki „ laza (lazjan)“(Uygʻur baharatlı ziravorlar) yoki sabzavot, mashxur variantlar goʻsht qoʻshilishi bilan. Kraxmal sekin olovda 15-20 daqiqa qaynatiladi, sovutiladi va boʻlaklarga boʻlinadi. Tuxumdan omlet tayyorlanadi va kichik chiziqlar bilan kesiladi. Taom tortilishidan oldin, barcha masaliqlar likopcha  ichiga qoʻyiladi va tugʻralgan koʻkatlar sepiladi.

Manbalar

Havolalar 
 
 
  
 http://www.koolinar.ru/recipe/view/91124

Qo'zi go'shtidan tayyorlangan idishlar
Sharq oshxonasi
Qirg'iz oshxonasi
Uyg'ur oshxonasi
Xitoy oshxonasi
Makaron
Xitoy taomlari ingredientlari
Dungan oshxonasi
Adjika

Adjika (, ) — pastasimon massa shaklidagi abxaz va gruzin achchiq ziravor boʻlib, unga maydalangan (anʼanaviy ravishda — toshda) qizil qalampir, koriander, koʻk hilba (utsxo-suneli) va boshqa oʻtkir ziravorlar (yangi yoki quritilgan), sarimsoq kiradi va ung maʼlum miqdorda osh tuzi qoʻshiladi.

Adjika odatda qizil rangga ega, ammo pishmagan qalampirdan yashil rang ziravor tayyorlanishi mumkin.

Pomidorlar anʼanaviy adjika tarkibiga kirmaydi, ammo vaqt oʻtishi bilan turli xil sabzavotlar pyuresi, shu jumladan pomidorlarni ham oʻz ichiga olgan oʻzgarishlar paydo boʻldi. Bugungi kunda „adjika“ deb nomlangan doʻkonlarda sotiladigan achchiq souslarning muhim qismi pomidordan iborat. Pomidor, paprika va ular bilan birga keladigan suyuqlikni oʻz ichiga olgan souslarning toʻgʻri nomi — satsebeli.

Kelib chiqish tarixi 
"Adjika" soʻzi abxaz tilidan boʻlib, oddiygina „tuz“ degan maʼnoni anglatadi (aniqrogʻi, џyka, chunki a — aniq artikl), Achei-џyka — non (acha) bilan tuz — salomlashish, rus non va tuz ga qarang.

Abxazlar bunday ziravorlar aralashmasini „apiril-jika“ deb atashadi, bu „qalampirli tuz“ yoki „adjiktsatsa“ (ačykaaaa), yaʼni „bir narsa bilan tuzlangan“ va dunyoning qolgan xalqlari oddiygina ajika deyishadi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 

Pomidor souslari
Ziravorlar aralashmasi
Gruzin oshxonasi
Abxaz oshxonasi
Vuzetka

Vuzetka () — Varshavadan kelib chiqqan qaymoqli shokoladli biskvit va qaymoqli tort. Uning nomi, ehtimol Varshava Sharqiy-Gʻarbiy viyadukidan (Trasa WZ) kelib chiqqan boʻlib,  yonida qandolatchilik doʻkoni joylashgan. Ushbu qandolatchilik do`koni birinchi marta 1940-yillarning oxirida shirinliklarni sotishni boshlagan. Varshava oshxonasi uchun anʼanaviy shirinlik, faqat Varshavadagi kafe va restoranlar dasturxoniga tortiladii, ammo tez orada u butun Polshada sevimli uy shirinligiga aylandi. Vuzette — qayta tiklangan Varshavaning ramzi.

Tarix 
Shirinlik 1940-1950-yillar oxirida Varshavada endigina tashkil etilgan qandolatchilik doʻkonlaridan birida paydo boʻlgan. Biroq, nomining aniq kelib chiqishi bahsli. Tarixchilar va baʼzi manbalar tort, ehtimol, qandolatchilik yonida oʻtgan Varshava Sharqiy-Gʻarbiy (Trasa WZ) nomini olgan, deb extimol qilishadi. Boshqa manbalarda bu nom Varshava qandolat fabrikalari (Warszawskie Zakłady Cukiernicze) yoki „shokoladli tortlar“ (wypiek z czekolad) degan maʼnoni anglatuvchi „WZC“ qisqartmasidan kelib chiqqanligini taʼkidlaydi. „Kremikli pishiriqlar“ (wypiek z kremem) qisqartmasi ham ishlatish mumkin.

Qandolat doʻkoni, ehtimol, yaqin joyda yoki Varshavaning Muranov tumanidagi Anders koʻchasi, 5-uyda joylashgan Kino Muranow binosida joylashgan boʻlishi mumkin.

Tayyorlanishi 
Ikki dona kvadratsimon shokolad, bugʻdoy uni, tuxum, shakar va kakaodan tayyorlanadi. Aralashma pechda 180 °C daraja issiqlikda 20-30 daqiqa davomida pishiriladi. Keyin pishirilgan qatlamlar punshga botiriladi. Yuqori qatlam yupqa qatlamli marmelad yoki murabbo bilan qoplanadi, soʻngra qalin shokoladli pomadka bilan qoplanadi. Magʻzi 36% koʻpirtirilgan qaymoq, shakar kukuni va jelatindan iborat. Tort anʼanaviy tarzda qaymoq bilan qoplanadi.

Manbalar 

Polsha pishiriqlar
Varshava
Tortlar
Shokoladli dessertlar
Vatrushka

Vatrushka — yassi, yopgan non shaklida oshirma xamirturush xamiridan tayyorlangan boʻlib, uning oʻrtasida odatda tvorogdan yoki murabbodan iborat boʻlgan magʻzli pishiriq.

Qadimgi slavyan, rus va ukrain oshxonalari pishirigʻidir.

Tayyorlash texnologiyasi 
Xamir arqonsimon shaklda oʻraladi soʻng boʻlaklarga boʻlinadi, soʻngra tayyor boʻlgan boʻlaklar esa koptoksimon shaklga keltirilib, moylangan pishirish varagʻiga ochiq tomonini yuqoriga qilib taxlanadi. 10-15 daqiqaga xamirturush dam olish uchun qoldiriladi. Doiralarning oʻrtasida diametri 5 −10 sm boʻlgan tekis dumaloq buyumdan chuqurchaga hosil qilinadi, chetlariga tuxum surtiladi va chuqurchalarga kerakli magʻz bilan qandolat xaltasiyordamida toʻldiriladi. Xamirturush dam olgandan soʻng 230-240 °C da tayyorlanadi.

Magʻizning massasi vatrushkaning umumiy ogʻirligining kamida 30% egallash kerak.

Etimologiya 
Adabiy manbalarda ushbu soʻz ilk bor 1786-yilda qayd etilgan. Umumiy qabul qilingan etimologiya yoʻq. Variantlar:

 V. Dal: vatrushka-vatruxa soʻzining varianti boʻlib, „magʻiz“ degan maʼnoni anglatadi.
 M. Fasmer: soʻz mahalliy slavyan kelib chiqishga ega *vatra, „vatrushka“ ni rus cherkovi slavyan obashtritisya bilan solishtirish — „yalligʻlanish (yara haqida)“.
 Bir qator olimlar bu soʻz vatra „olov“ dan olinganligini taxmin qilmoqdalar, ukrain tilida vatra — „olov, oʻchoq“, polyakcha vatra — „oʻchoq, olov, yonayotgan kul“, chexcha vatra — „oʻchoq“, slovak tilida saqlanib qolgan. vatra — „ gulxan“, serb-xorvat vatra — „olov“.
 S. Bernshteyn :vatrushka dastlab „qurbonlik non“ degan maʼnoni anglatgan va *vatra „qurbonlik olovi“ dan kelib chiqqan, bu protoslavyan eron tilidan olingan.
 N. Shanskiy: vatrushka tvorog soʻzidan qoʻshimcha orqali yasaladi. Asl tvorog boʻlib, keyinchalik votrozhkaga oʻzgardi va qisqartirilganlar tushib ketgandan soʻng, k (votrozhka) dan oldingi wga -ushka bilan tugaydigan soʻzlar taʼsir koʻrsatdi va yozma ravishda akanya sobit boʻldi.

Slavyan marosimlarida 
Rossiyaning shimoli-gʻarbiy qismida, Yegoriy Veshniyda, birinchi chorva yaylovi kuni choʻponga pirog, vatrushka (ryazan. tuyoq) va tuxum taqdim etildi. Ivan Kupalada odatda sabzavot va sutli taomlar tayyorlanadi: vatrushka yoki sirniklar (ukr. mandrika), joʻxori unidan tayyorlangan kisel yoki kompot. Chexlar oʻz vatanlarida vatrushkalar, piroglarni bodom bilan tayyorlashardi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Poxlyobkin V. V. Vatrushki // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 61—62. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Buteykis N. G., Kengis R. P. Vatrushka // Prigotovlenie muchnix konditerskix izdeliy. — M.: Ekonomika, 1965. — S. 178—179. — 252 s. — 45 000 ekz.
 
 
 Belovinskiy L. V. Vatrushka // Illyustrirovanniy ensiklopedicheskiy istoriko-bitovoy slovar russkogo naroda. XVIII — nachalo XIX v. / pod red. N. Yeryominoy. — M.: Eksmo, 2007. — S. 76. — 784 s. — 5000 ekz. — ISBN 978-5-699-24458-4.
 Ratushniy A. S. Vatrushki // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 88—89. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.

Rossiya pirog
Sovet oshxonasi
Pishloqli taomlar
Ash

Ash (forscha: شش) — odatda issiq xizmat tortiladigan va Eron oshxonasining bir qismi boʻlgan quyuq shoʻrva/ragu. U afgʻon, Ozarbayjon, Kavkaz va turk oshxonalarida ham uchraydi.

„Oshpaz“ soʻzi fors tilida „aushpaz“kabi eshitiladi. Bu soʻz ikki forscha „aush“ va „paz“ soʻzining birikmasidan iborat boʻlib, soʻzma-soʻz „aush pishiruvchi“ degan maʼnoni bildiradi. Shuningdek, „oshpaz“ soʻzi „aushpazkhaneh“ deb tarjima qilingan: "aushpaz" va "khaneh" soʻzlarining birikmasidan kelib chiqib, uy maʼnosini bildiradi.

Ingrediyentlar 
Ash uchun turli imasaliqlardan foydalanish mumkin, masalan: bugʻdoy makaroni, kurkuma, sabzavotlar (brokkoli, sabzi, piyoz, selderey, ismaloq, sarimsoq, jalapenos), dukkaklilar (noʻxat, loviya), oʻtlar (ukrop, yalpiz, koriander, toʻldirilgan shilantro).), yogurt va maydalangan qoʻzichoq, mol yoki tovuq.

Ash turiga qarab, tarkibida turli xil don, dukkakli (noxat, loviya, yasmiq), sabzavot, pomidor, sholgʻom, oʻtlar (petrushka, ismaloq, ukrop, yashil piyoz, kashnich, quritilgan yalpiz), piyoz, sariyogʻ, goʻsht, sarimsoq, kesma (ash-e reshte) va tuz, qalampir, zaʼfaron va boshqalar kabi ziravorlar ishlatilishi mumkin.

Ash toʻliq yoki birinchi taom deb hisoblanishi mumkin. Ash koʻpincha fors doʻkonlarida konserva shaklida, quruq aralashmalar yoki muzlatilgan holda sotib olinishi mumkin.

Turlari

Afgʻon oshxonasi 
Afgʻon shoʻrvasi odatda pomidor asosidagi shoʻrvada makaron va turli sabzavotlar bilan tayyorlanadi. Shoʻrvaning afgʻon variantida pomidor yoki pomidorli shorva tez-tez uchraydi. U Chako (yogurtli sous) va quruq/tugʻralgan yalpiz barglari qoʻshiladi.

Eron oshxonasi 
Eron oshxonasida 50 dan ortiq quyuq shoʻrva (ash) mavjud va ash-e reshte eng mashhur turlaridan biridir. Baʼzi boshqa taniqli ashlar orasida ash-e-Anar (anor güveç), ash-e-yo (arpa güveç), ash-e-doʻst, ash-e-saak (ismaloq Stew güveç), ash-e-qavat (lavlagi, tuzlangan) kiradi. Kulning Eron xilma-xilligi koʻpincha qovurilgan yalpiz moyi, sarimsoq chiplari yoki piyoz chiplari bilan yonma-ovqat (nana-dag) bilan toʻldiriladi.

Manbalar
Vattilappam

Vatalapham (Sinhala වටලප්  „ tamilcha: வட்டலாப்பம் shri-lanka malaycha:serikaya) — ushbu pishiriq kokos suti yoki quyultirilgan sut, keshyu yongʻogʻi, tuxum, turli ziravorlar, jumladan, kardamon, chinnigullar va muskat yongʻogʻi (baʼzan qalin pandan sharbati yoki maydalangan vanil boʻlaklari qoʻshiladi) tayyorlangan kokos pudingidir.

Pishiriq XVIII-asrda Gollandiya hukmronligi davrida Indoneziyadan mamlakatga koʻchib kelgan. Shri-Lanka malayzlari tomonidan olib kelingan deb ishoniladi. Vatilappam nomi tamilcha Vattil (piyola) va Appam (tort), shuning uchun Vatillappam (piyola torti) soʻzlaridan oʻzgartirilgan boʻlishi mumkin. Biroq, bu taom dastlab Tamil aholisiga nomaʼlum edi. Shirinlik serikaya deb nomlanuvchi malay taomidan olingan boʻlishi mumkin, bu tuxum, kokos suti, palma shakari va pandan yoki oʻrama shipovnik barglaridan tayyorlangan bugʻlangan krem. Ikki taomning oʻxshashligi umumiy kelib chiqishini koʻrsatadi. Ehtimol, bu soʻz gollandcha Vla soʻzidan olingan boʻlib, qaymoq degan maʼnoni anglatadi va mavrlar tomonidan tamilcha iboralar yordamida vattil-appan xalq nomi sifatida qabul qilingan.

Shirinlik Shri-Lanka musulmonlari jamoasi bilan mustahkam bogʻlangan va Ramazon oyi tugashini bildiruvchi anʼanaviy Qurbon hayit bayramining bir qismidir. Toʻylar, diniy bayramlar va boshqa ijtimoiy tadbirlar paytida ham mashhur.

Tarix 
Tropik shirinlik jigarrang rangi bilan ispan flaniga oʻxshaydi. Vattilappan tarixi Shri-Lankadagi birinchi malay aholi punktlariga borib taqaladi. 1700-yillarning boshlarida Gollandiya mustamlakachilik davridagi shirinlikning nomi vla edi, bu golland tilida pishirilgan krem degan maʼnoni anglatadi.

Vattilappan anʼanaviy ravishda Shri-Lanka musulmon jamoasi tomonidan tayyorlanadi, ammo bu taomni dini, irqi, etnik kelib chiqishi yoki ijtimoiy tabaqasidan qatʼi nazar, hamma yoqtiradi. Muborak Ramazon oyida barcha mahalla ahli Qurbon hayitini intiqlik bilan kutadilar. Qurbon hayiti kuni musulmonlar jamoatchiligi vatilappanni doʻstlar, hamkasblar va qoʻshnilar bilan boʻlishadigan bayram shirinligi sifatida tayyorlaydi.

Manbalar 

Pudinglar
Osiyo taomlari
Gyaz

Gyaz (pers  ‎) — Forscha nuganing anʼanaviy nomi boʻlib, Isfaxon shahridan kelib chiqqan.

Gyaz soʻzi gyaz - angebin bilan bogʻlangan boʻlib, u Isfaxon gʻarbidagi Zagros togʻlarida oʻsadigan angebin sharbati, tamarisk turini anglatadi.

Angebinlar bilan qoplangan shirin, sutli sharbat osmondan Bibliyadagi manna bilan bogʻliq. Yopishqoq oq modda — bu Astragalus adscendens oʻsimliklarida yashovchi Cyamophila astragalicola va C. dicora kabi oʻsimlik burgasi turlarining nimfalarining anusidan ajraladigan sekret. Ushbu modda har yili yigʻib olinadi va boshqa tarkibiy qismlar, jumladan pista yoki bodom, atirgul suvi va tuxum oqi bilan aralashtiriladi. Masalliqlarning bunday aralashmasi qandga Yevropa nugasidan ajralib turadigan oʻziga xos lazzat beradi.

Gyazning zamonaviy navlarida hasharotlar ajralmalari boʻlmasligi mumkin, buning oʻrniga shakar va makkajoʻxori siropi ishlatiladi.

Tayyorlanishi 
Togʻlarda yigʻilgan yopishqoq „gyaz Xunsara“ moddasi boshqa masalliqlar: tuxum oqi, pista, bodom va atirgul suvi bilan birga katta mis idishlarga solinadi. Keyin bu xom aralashma kerakli zichlikka yetguncha olovda koʻpirtiriladi.

Gyaz anʼanaviy ravishda qoʻlda diametri 6-7 sm va qalinligi 1 sm boʻlgan qand shaklida tayyorlanadi va yogʻoch qutilarga qadoqlanadi (bugungi kunda karton, metall yoki plastmassa ishlatiladi). Alohida shirinliklarni bir-biriga yopishmasligi uchun un bilan sepiladi.

Avtomatlashtirishning joriy etilishi bilan endi gyazni tijorat darajasida ishlab chiqarish mumkin.

Manbalar 

Eron pishiriqlar
Isfaxon madaniyati
Qandolatchilik
Garonn pasttekisligi

Garonn pasttekisligi (Akvitaniya pasttekisligi) — Fransiyaning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan pasttekislik. Ushbu atama Garonna daryosining oʻrta va quyi oqimi boʻylab, Pireneya tog'lari, Markaziy Fransiya massivi va Biskay koʻrfazi oraligʻidagi pasttekislikka nisbatan aytiladi. Pasttekislik togʻ etaklari tektonik chuqurligi oʻrnida joylashgan. U asosan kaynozoy davrining boʻsh yotqiziqlaridan tuzilgan. Uning balandligi sharqda Biskay koʻrfazi qirgʻogʻidan shimoldan janubga qarab (200–300 m gacha) asta-sekinlik bilan oʻsib boradi. Xarakterli jihati shundaki, keng daryo vodiylari va tekisliklarning almashinishi, baʼzi joylarda tepalikli oraliqlarda joylashganligidir. Biskay koʻrfazi boʻylab juda koʻp koʻllar boʻlgan Landa qumli botqoqli pasttekisligi joylashgan. Bargli oʻrmonlar massivlari, qaragʻay oʻrmonlari; butalar ekilgan. Tamaki, don ekinlari yetishtiriladi.

Adabiyotlar 
 Garonnskaya nizmennost // Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 30 t.] / gl. red. A. M. Proxorov. — 3-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1969—1978..

Fransiya tabiati
Trissolcus basalis

Trissolcus bazalis (lot.) — hujumchi-tuxumxoʻrlar oilasiga mansub parazitlar turi Scelionidae (Telenominae) hisoblanadi. Undan zararkunandalarga qarshi biokontrolda qoʻllaniladi. Kosmopolit holatda uchraydi.

Tavsifi 
Kichik perepon qanotli hujumchilar boʻlib, tanasining uzunligi taxminan 1 mm: urgʻochilari — 1,07-1,28 mm, erkaklari — 0,91-1,24 mm boʻladi. Ularning tanasi ixcham shaklga ega: bosh, koʻkrak va qora qorin. Lichinkalari Pentatomidae (Pentatomomorpha) burgalarining tuxumlarida rivojlanadi. Soya, guruch va paxtaning jiddiy zararkunandasi boʻlgan Nezara viridula burga-himoyachisining parazitoidi sifatida tanilgan.

Tasniflanishi 
Ushb tur haqida ilk bora 1858-yilda ingliz entomologi Tomas Uollaston (1822-1878) tomonidan Telenomus basalis nomi bilan Telenomus jinsining bir qismi sifatida tasvirlangan . Trissolcus jinsining palearktik vakillari orasida T. basalis Trissolcus semistriatus ga eng oʻxshash boʻlib, u kabi episternal chuqurchalar ham postasetabulyar boʻshliqdan, ham mezoplevral chuqurchadan uzoqda joylashgan, mezoskutum va mesoscutellumda qoʻpol makroskulpturaga ega emas. Trissolcus basalis ham Trissolcus elasmuchae ga oʻxshaydi, undan metapleuronning ventral yarmida aniq belgilangan parakoksal sulkusning yoʻqligi va T. elasmuchae da posterior asetabulyar sulkusdan mezoplevral chuqurchaga qadar davomiy chiziqqa koʻra koʻproq yoki kamroq koʻrinadigan episternal chuqurchalar shaklida farqlanadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Kozlov M. A. 4. Sem. Scelionidae — Scelionidlar. // SSSRning Yevropa qismidagi hasharotlar uchun kalit. T. III. Hymenoptera. Ikkinchi qism. L.: „Nauka“, 1978. s. 608-646.
 Kononova S. V. (1995) [25. Sem. Scelionidae.] Pg. Kitobda 57-121. Opredelitel nasekomix Dalnego Vostoka Rossii. T. IV. Setchatokriloobraznie, skorpionnitsi, pereponchatokrilie. Ch. 2 / jami ostida ed. P. A. Lera. — Vladivostok: Dalnauka, 1995-yil. — 598 bilan. — 500 nusxa. — ISBN 5-7442-0607-8.

Havolalar 

 Scelionidae tolweb.org saytida )
 biolib.cz saytida Scelionidae

Pages with unreviewed translations
Megabayt

Megabayt (abbr. Mbayt; xalqaro abbr.: Mbyte, MB) — axborot miqdorini oʻlchash birligi; 106 (1 000 000) yoki 220 (1 048 576) baytni anglatishi mumkin.

Xalqaro birliklar tizimi "mega-" prefiksidan faqat 106ni belgilash uchun foydalanishni tavsiya qiladi, 220 bayt uchun esa mebibayt nomi qabul qilingan. Shu bilan birga, bu atama 220 baytga nisbatan qoʻllangan tarixiy amaliyot ham mavjud.

Tarix 
Bir kuni informatika mutaxassislari 210 (1024) ning qiymati 1000 ga juda yaqin ekanligini payqashdi va ular 1024 baytdagi ma’lumotlar miqdorini belgilash uchun xalqaro birliklar tizimining SI “kilo-” prefiksidan foydalana boshladilar. Ushbu yondashuv bir nechta oʻn yillar davomida yaxshi ishladi, chunki bir kilobayt haqida gapirgan har bir kishi 1024 baytni nazarda tutgan. Ammo vaqt oʻtishi bilan ushbu sohada professional boʻlmagan koʻplab foydalanuvchilar kompyuterlarga qoʻshilishdi va ularning tasavvurlariga koʻra, kilo- prefiksi 1000 ni (bir kilometrda 1000 metr) anglatadi.

Vaqt oʻtishi bilan gigabayt va terabayt ma'lumotlarni saqlash odatiy holga aylandi va bir qator amaliy sabablarga koʻra ikkilik arifmetika oʻnlik arifmetikadan noqulayroq boʻlib qoldi. Natijada, odamlar megabayt soʻzi nimani anglatishini tushunmay qoldilar. Shunday qilib, operativ xotira ishlab chiqaruvchilari odatda megabaytni 220 deb hisoblashar edi, tashqi disklarni (masalan, qattiq disklarni) ishlab chiqaruvchilar esa, odatda, megabayt 106 baytga teng deb hisoblashadi. Lokal tarmoqlarni loyihalashda Mbayt/s axborot uzatish tezligi 220 bayt/s deb qabul qilingan boʻlsa, telekommunikatsiya tizimlarida xuddi shu qiymat 106 bayt/s deb hisoblangan. Bundan tashqari, megabaytning 1 024 000 sifatidagi uchinchi talqini paydo boʻldi, masalan, 1,44 disket formatini belgilash uchun. Shunday qilib, chalkashlik muammosi haqiqatga aylandi.

Sodir boʻlayotgan hodisaning ushbu xususiyatlarini hisobga olgan holda, Xalqaro Elektrotexnika Komissiyasi (XEK) qoʻmitasi mega- prefiksi an'anaviy va taniqli ma'noda (106) ishlatilishi kerak, deb qaror qildi, megabaytning ikkilik oʻlchami aniq koʻrsatilgan hollar bundan mustasno. XEK hujjatining birinchi versiyasi 1998-yilda nashr etilgan, ikkinchi nashri 2000-yilda chiqqan. Keyinchalik shunga oʻxshash qaror Xalqaro birliklar tizimida oʻz aksini topdi. Shunday qilib, "SI Broshyurasi" hujjatida 106 bayt qiymatini belgilash uchun "megabayt" nomidan foydalanish, 220 bayt qiymati uchun esa "mebibayt" nomidan foydalanish tavsiya etiladi.

Tarixiy jihatdan bir qator sohalarda megabaytni 220 deb belgilash amalda saqlanib qolgan. Shunday qilib, u alohida dasturiy ta'minotda (masalan, Windows oilasining operatsion tizimlarida) namoyon boʻlishi mumkin va 1999-yilgi JEDEC 100B.01 (ingl.) standartida mavjud.

Rossiyaning 2009-yildagi "Qiymatlar birliklari toʻgʻrisidagi Nizomga" muvofiq, "Megabayt" atamasi 220 bayt ma'nosida qoʻllaniladi, prefiksning oʻzi bosh harfdan yoziladi. Bunda, xalqaro belgilashdan XEK 60027-2 Xalqaro standarti tomonidan tavsiya etilgan "M" (MB, Mbyte) prefiksi bilan  foydalanishga ruxsat beriladi.

Manbalar 

Axborot birligi
Shichepshin

Shichepshin (shikӏepshine, adig. shikӏepshine, kabard.-cherk. shikӏepshine, shi — „ot“ dan, kӏe — „dum“, pщin(e) — „musiqiy asbob“) — Adigen xalq torli kamonchali cholgʻu asbobi.

Urchuqsimon shakldagi oʻyma korpus (kengligi 80–170 mm), boʻyin (uzunligi 140–250 mm) va dumaloq bosh qismi yaxlit yogʻoch boʻlagidan (nok, joʻka, chinor va boshqalar) tayyorlanadi. Umumiy uzunligi 650–770 mm. Yupqa taxtadan yasalgan yuqori qopqoq qavs, nuqtalar, yuraklar shaklidagi rezonatorli teshiklarga ega, ot dumining tolalari bogʻlamidan eshib tayyorlangan 2-3 ta tor yogʻoch taglikdan oʻtadi, pastda korpusning quyi qismidagi teshiklardan oʻtkazilgan charm sim tutqichlariga bogʻlanadi, yuqorida bosh qismidagi vertikal qoziqqaga biriktiriladi. Boʻyin qismidagi torlar charm halqa bilan tutib turiladi, uning boʻyin boʻylab harakati tovushni oʻzgartiradi. Odatda torlar kvinta, kamdan-kam hollarda kvarta, tovush diapazoni ikki oktavagacha sozlanadi. Boʻgʻiq tovush hosil qiladi.

Biroz bukilgan va ulangan tutqichga (pishiq yogʻochdan yasalgan) ot dumining tolalar tutami tortib qoʻyiladi; ularning tarangligi tolali tutam va tutqich orasida 2-3 ta barmoq bilan oʻzgartiriladi.

Shichepshin chalinganda vertikal holda ushlab turiladi, korpusning pastki qismini tizzaga tiraladi.

Yakkaxon va xor boʻlib kuylashda, baʼzan kamil va pxachich bilan bir ansamblda ishlatiladi; Shichepshin ijrochisi odatda hikoyachi-xonanda boʻladi.

Shichepshin 19-asrning oxirigacha mashhur boʻlgan; undan asosan erkaklar kuy chalgan. Hozir kamdan-kam uchraydi.
:en:Category:Alphabetical musical instruments

Manbalar

Havolalar