MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Devashtich

Devashtich, Divashti, Divasti — Soʻgʻdning muhim viloyatlaridan biri boʻlgan Panch (Panjikent) hokimi (708—722), qoʻzgʻolon rahbari. Soʻgʻd podshosi Tarxunning bolalariga homiylik qilgan. D. Samarqand taxtiga oʻtirgan Gʻurakpn tan olmagan, taxtning qonuniy vorisi — Tarxunning kichik yoshli oʻgʻli nomidan oʻzini Soʻgʻd podshosi deb eʼlon qilgan. Soʻgʻdda qoʻsh hokimiyatchilik vujudga kelgan. 719—722 yillar arab istilosiga qarshi qoʻzgʻolonda D.ning oʻrni katta (qarang Devashtich qoʻzgʻoloni). D. SoʻgʻdChoch-Fargʻona harbiy ittifoqini tuzishga harakat qilgan. D.ning shu maqsadda elchi orqali Chochga yuborgan maktubi, Choch elchisining esa D.ga yozgan maktubi bizgacha yetib kelgan. D. usta diplomat sifatida arablar (Xuroson noibi) bilan ham yozishmalar olib borgan. Arablar D. qoʻzgʻolonini bostirish chogʻida Mugʻ qalʼasit yashirinib yotgan D.ni xiyonatkorona ravishda asir olishib, Rabinjon yaqinidagi zardushtiylar qabristonida (xochga tortib) qatl qilishgan.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Kishilar
Osiyo tarixi
Tojikiston tarixi
Devashtich qoʻzgʻoloni

Devashtich qoʻzgʻoloni (721722) — Panjikentda arablar zulmiga qarshi boʻlib oʻtgan xalq harakati. Gʻurak (qarang Gʻurak qoʻzgʻoloni) boshliq soʻgʻd aslzodalarining bir qismi arablar tomoniga oʻtgach, Panjikent hokimi Devashtich rahbarligida aslzoda dehqonlarning bir qismi kurashni davom ettirgan. Devashtich oʻzini Panch (Panchikant) hokimi (xvabu), Soʻgʻd podsho (ixshid)si deb eʼlon qildi. Arablarning Xurosondagi noibi Saʼid Harashiy qoʻzgʻolonni bostirish uchun katta qoʻshin yuborgan. Qoʻzgʻolonchilar Qum qishlogʻi yonida boʻlgan jangda magʻlubiyatga uchrab, Mugʻ togʻidagi mustahkam qalʼaga yashirindilar. Arablarning taʼqib etmaslik toʻgʻrisidagi vaʼdasidan soʻng qoʻzgʻolonchilar taslim boʻldi. Saʼid Harashiy soʻgʻdliklar qarshiligini bostirganligiga qaramay, Movarounnahrda arablarga qarshi kurash davom etaverdi.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 Kadirova T., Iz istorii krestyanskix vosstaniy v Maverannaxre i Xorasane v 8 i nachale 9 vv., T., 1965; Ishoqov M., Unutilgan podsholikdan xatlar, T., 1992.
Devzira

Devzira — jaydari arpasholining guruchi. D. choʻziqroq, sirti qobirgʻali, qobirgʻalari orasida qizgʻish chiziqlari bor, boshqa guruchlarga nisbatan yirik, muz rang (tiniq), baʼzilari qizgʻish. Shunga koʻra, u oq va qizil D. deb 2 xil nomlanadi. D. juda tigʻiz va qattiq boʻlganidan (palov pishirishda D. 5—6 marta yuvilib, iliq suvga 2—3 soat ivitib qoʻyiladi) yogʻni kam shimadi, oshi xushxoʻr, toʻyimli, pishirganda yana suv koʻtarib, juda koʻpayib ketish xususiyatiga ega. Bunday guruch toʻgʻrisida maʼlumotlar tarixiy manbalarda uchraydi. Ilgari D. olinadigan arpasholi Fargʻona vodiysida, Toshkent viloyatining Piskent, Chinoz, Samarqand viloyatining Bulungʻur, Jomboy tumanlarida koʻp ekilardi. Keyingi yillarda sholining yangi, serhosil navlari yetishtirilganligi munosabati bilan arpasholi maydoni ancha kamayib, asosan Fargʻona vodiysida xususiy xoʻjaliklarda va tomorqa maydonlarida yetishtiriladi.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Ko'pincha Andijon viloyatida yetishtiriladi.Xonobod shahar hududida Va Sultonobod qishlog'i aholisi bu guruchni yetishtiriladi. Asosan Qoradaryo bo'ylarida yetishtiriladi. Eng qiziq jihati Bu guruch boshqa suvli hududlarda o'smaydi. Chunki Qoradaryodagina ushbu guruch uchun mos minerallar mavjud. Tub aholi ertalabki To'y oshlarini Faqat Shu guruchdan Osh qilishadi.
Deviz siyosati

Deviz siyosati — mamlakat valyuta kursini chet el valyutasini sotish va sotib olish yuli bilan boshqarish siyosati.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Devizlar

Devizlar (frans. devises) — xorijiy banklarga joylashtirilgan va chet elda xorijiy valyutada toʻlanishi lozim boʻlgan veksel, oʻtkazma, chek, akkreditivlar koʻrinishidagi xalqaro toʻlov vositalari. Keng maʼnoda (aksariyat qoʻllaniladigani ham) chet el valyutasida ifodalangan jami toʻlov vositalari, yaʼni ham toʻlov va kredit hujjatlarini, ham chet el valyutasi (banknotalar, qogʻoz pul belgilari va tangalar)ni ifodalaydi.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Vladimir Devlet

Vladimir Pavlovich Devlet [1890.29.9 (11.10), Tambov - 1958.15.12, Toshkent] — opera xonandasi (bariton), Oʻzbekistan xalq artisti (1945). Dastlab Kiyev opera teatri sahnasida chiqqan (1917). 1920—35 yillarda Odessa, Tbilisi, Sverdlovsk, Vladivostok va b. shahar opera teatrlarida ishlagan. 1937-yildan Toshkent rus opera va balet teatri, 1948-yildan Navoiy nomidagi opera va balet teatri yakkaxoni. 1938-yildan Toshkent konservatoriyasida pedagog (1942-yildan dotsent). Ovozi keng diapazonli boʻlib, ijro uslubi yetuk vokal texnikasi bilan ajralib turadi. Onegin, Yeletskiy (P. Chaykovskiy, "Yevgeniy Onegin", "Qargʻa motkasi"), Knyaz Igor (A. Borodin, "Knyaz Igor"), Rigoletto, Jermon (J. Verdi, "Rigoletto", "Traviata"), Tonio (R. Leonkavallo, "Masharabozlar"), Eskamilo (J. Vize, "Karmen") va b. partiyalarni ijro etgan.

Manbalar 

  

1890-yilda tugʻilganlar
11-oktabrda tugʻilganlar
1958-yilda vafot etganlar
15-dekabrda vafot etganlar
Devon

Devon — Sharq adabiyotida sheʼriy toʻplam. Devonda biror shoir sheʼrlari qofiya yoki radiflariga koʻra arab alifbosi tartibida (qofiyalanib keluvchi soʻzlarning oxirgi harflari asosida) joylashtiriladi. Sharkda Devon tuzish shoirning yetuklik belgisi boʻlgan, shoirlar oʻz devonlarining mazmunan va shaklan rang-barang boʻlishiga eʼtibor berganlar. Devon tuzish 10—11-asrlardan boshlangan, uning shakllanish davri Shayx Saʼdip zamonasiga toʻgʻri keladi. Oʻzbek adabiyoti tarixida Devon tuzish Lutfiy, Sakkokiy, Atoiy, Gadoiy kabi shoirlar ijodi bilan bogʻliq. Alisher Navoiy Sharq adabiyoti tarixida mukammal Devon tartib bergan mualliflardan. Devon shoirning oʻzi tomonidan, shuningdek, boshqalar tomonidan ham tuziladi. Navoiy gʻazallarining ilk Devoni nomaʼlum kotib tomonidan tuzilgan (1465). Unda 15-asr adabiyotidagi deyarli barcha sheʼr shakllarini koʻrish mumkin. Keyinroq Devon tuzish ishiga Bobur, Nodira, Ogahiy, Avaz Oʻtar va b. shoirlar ham samarali hissa qushganlar. Zamonaviy oʻzbek adabiyotida Habibiy, Sobir Abdulla va b. Devon tuzganlar. Ularda gʻazallar hozirgi oʻzbek alifbosi tartibida joylashtirilgan. Sharq poeziyasi taʼsirida Yevropa adabiyotida ham Devon tuzish tajribasi bulgan (Gyote, "Gʻarbu sharq devoni").

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Sheʼriyat
Devon puli

Devon puli — Xiva xonligij soliqlarni yigʻuvchi devonlarning oʻz xizmatlari uchun soliq toʻlovchilardan oladigan puli. D.p. miqsori xonliktomonidan belgilangan.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Devona buva maqbarasi

Devona buva maqbarasi – Namangandagi meʼmoriy yodgorlik (18-asr).

Tarixi 
Devona buva maqbarasi 1725 – 1750-yillar mobaynida bunyod etilgan. Bu maqbara hashar yoʻli bilan Fayziobod qishlogʻida istiqamot qilib kelgan asli Toshkent shahrida tugʻilgan Abdurahmon xoji nomi bilan mashhur inson sharafiga uning qabri tepasiga qurilgan. Xalq orasida u kishi devona kiyimida yurishlari u kishini „Devona buva“ deb nomlanishiga sabab boʻlgan.

Ushbu ziyoratgoh Uychi tumani Fayziobod qishlogʻida joylashgan . Umumiy maydoni 1,4 gektar joyni egallagan ziyoratgohga hamohang ravishda hashar yoʻli bilan jome masjidi qurilishi ham davom etmoqda. Bu yerda bir vaqtning oʻzida besh ming namozxon ibodat qilishi imkoni yaratiladi.

Tuzilishi 
Maqbara murabba tarxli (18,8x18,8 m), shahar tashqarisida joylashgan. Atrofi sinchli devor bilan uralgan. Ziyoratxonahazira, goʻrxona va ayvondan iborat. Shim. va Gʻarb tomondan sinchli devor bilan uralgan ayvon jan.ga qaragan. Haziraga ayvon orqali kiriladi. Kiraverishda ikki tomonga supa ishlangan. Ziyoratxona (10,6x8,6 m) peshtoq gumbazli, toʻrt tomonida eshik oʻrni boʻlib, kiraverishdagi yogʻoch panjaradan xona ichidagi sagʻana koʻrinib turadi. Sagʻana pishiq gʻishtdan qurilgan. Ziyoratxonaning gumbazi yulduzsimon asosgaoʻrnatilgan. Poygumbazidagi tuynuklar orqali xonaga yorugʻlik tushadi. Xona ichi ganch suvoq qilingan. Peshtoqi namoyonlarga ajratilgan, qanosi ganchkori naqshlar bilan bezatilgan. Eshigi yogʻoch oʻymakorligida ishlangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Namangan
Devonai Gulxaniy

Devonai Gulxaniy (13-asr oʻrtalari — Bagʻdod — 14-asr boshlari) — sozanda, bastakor, musiqashunos, shoir. Darvishali Changiynit musiqa risolasida taʼkidlanishicha, Safiuddin Urmaviy butun Sharqda mashhur oʻn ikki maqom tizimini ayni D. G. taklifi bilan ishlab chiqqan. D. G. koʻpgina naqsh, savt, peshrav, debocha kabi shakllarda asarlar yaratgan.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Devonai Hisobiy

Devonai hisobiy (15-asr, Xiva, Qorakoʻl) — sozanda, bastakor, xonanda, shoir. Xoʻja Ahror taklifiga binoan Qorakoʻldan Samarqandga koʻchib kelgan va uning xonaqohida oʻzga hofizlar bilan birgalikda Jaloliddin Rumiy, Qosim Anvar va oʻzining gʻazallariga yaratilgan asarlarni kuylagan. Darvishali Changiyning musiqa risolasida D. H.dan koʻpgina naqshlar, peshravlar va sheʼriy devonlar qolgani taʼkidlanadi.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Shoirlar
Devonbegi

Devonbegi — 1) oʻrta asrlarda Sharqsagi islom davlatlarida oliy saroy mansablaridan biri. Sugʻorish, moliya, harbiy, aloqa, adliya va b. ishlarni yurituvchi mahkama (devon) boshligʻi; 2) Buxoro xonligitsa moliya va xoʻjalik ishlarini olib boruvchi mansabdor; 3) Xiva xonligivz. D. devon mahkamasi orqali zakot yigʻish va bozorlarda joy puli olish, toʻplangan pullarning sarf-xarajat qilinishiga ham boshchilik qilgan Bosh D.dan tashqari yana 3 ta D. boʻlib, ular viloyatlardagi bogʻ va dalapardan olingan hosilning qisobini olish, otlarga yem-xashak olib berish va saroyning mayda-chuyda xoʻjalik xarajatlarini ham boshqarishgan.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Devoni arabxona

Devoni arabxona — Somoniylar davlati va Buxoro xonligida mamlakat hududida yashaydigan arablar ishlari bilan shugʻullanuvchi devon. Arablar Buxoro xonligida alohidda imtiyozlarga ega boʻlganlar. Ularning bajarilishi boʻyicha ishlarni shu devon boshqargan.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Devoni vazir

Devoni vazir (kalon) — Somoniylar davlati va Buxoro xonligida davlat daftar yozuvlarini nazorat qiluvchi va b. devonlar ishini boshqaruvchi devon. Viloyatlar, xiroj, tanho, mulk yerlaridan tushumlar daftari shu D.v.da saqlangan.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Devoni toʻshakxona

Devoni toʻshakxona - Buxoro amirligida davlat omborxonasi (toʻshak, qurol-yarogʻ, kiyim-kechak va h.k.) hisobkitobini olib boradi.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Devoni Foniy

"Devoni Foniy" ("Foniy devoni") — Alisher Navoiyning Foniy taxallusi bilan forsiy tilda yozgan sheʼriy asarlari majmuasi. Navoiy bu devonini umrining soʻnggi yillarida, taxminan 1492—98 yillar orasida tuzgan. Ulug shoir "Muhokamat ul-lugʻatayn" asarida oʻzining forsiy tildagi sheʼrlaridan Xoja Hofiz Sheroziy devoniga oʻxshatib ("Xoja Hofiz tavrida") devon tuzganini maʼlum qilarkan, shunday deydi: "Yana forsiy gʻazaliyot Xoja Hofiz tavridakim, jameʼ suxanadolar va nazmpiyrolar nazarida mustahsan va matbuʼdir, tartib beribmenkim, olti mingdan abʼyoti adadi ("baytlar miqdori") koʻprakdurki, koʻprak ul hazratu (Xoja Hofiz) sheʼriga tatabbuʼ voqeʼ boʻlubdur".

"D.F."dagi sheʼrlarning katta qismini Navoiy salaflari va zamondoshlarining gʻazallariga yozilgan tatabbular tashkil etadi. 554 gʻazaldan 237 tasi Hofiz Sheroziy, 52 tasi Abdurahmon Jomip, 33 tasi Xusrav Dehlaviy, 25 tasi Saʼdiy Sheroziy, 5 tasi Mavlono Kotibiy, 5 tasi Mavlono Shohiy, 4 tasi Kamol Xoʻjandiy va b. shoirlarning gʻazallariga bogʻlangan. Bunda eng koʻp gʻazal Hofiz Sheroziy gʻazallariga bogʻlangani va uning sheʼrlaridan ilxomlanib yozilgani Navoiyning bu buyuk isteʼdod egasiga ixlosi yuksak boʻlganidan dalolat beradi. "D.F."dan Navoiy (Foniy)ning oʻz original gazallari ham oʻrin olgan. Shoir ularni "Muxtara", "Ixtiro" deb atab, shu yoʻsinda tatabbulardan ajratib koʻrsatgan. Shoirning tatabbu, muxtara sheʼrlarida ishq-muhabbat mavzui ham dunyoviy, ham tasavvufiy-majoziy uslublarda kuylangan.

Navoiyning chuqur ijtimoiy-siyosiy va axloqiy mazmunda yozilgan "Tuhfat ul-afkor" qasidasi esa "Sittai zaruriya" toʻplamidan tashqari "D.F." qoʻlyozmalarida ham uchraydi. Bu qasidasi bilan Navoiy oʻzbek adabiyotida bu sheʼriy turni yangi yuksak pogʻonaga koʻtargan. Ushbu qasidani va "D.F."dan oʻrin olgan bir qator sheʼrlarni M. Muinzoda, A. Hayitmetov va b. oʻzbek tiliga tarjima qilishgan. "D.F."ni ilmiy oʻrganish ishiga S.Ayniy, H. Sulaymon, Sh. Shomuhamedov, N. Mallayev, E. Shodiyev, Ali Muhammadiy kabi olimlar munosib hissa qoʻshishgan.

"D.F."ning beshta qad. qoʻlyozma nusxalari mavjud boʻlib, ular chet el qoʻlyozma fondlarida saqlanadi. Jumladan, ikkitasi Fransuz Milliy kutubxonasi (Parij)da, yana ikkitasi Turk islom muzeyi kutubxonasida va "Nuri Usmoniya" kutubxonasi (Turkiya)da, yana biri Tehrondagi Eron Davlat majlisi kutubxonasida saqlanadi. Bu qulyozmalarning aksariyati Navoiy hayotligida koʻchirilgan, ulardan mukammal va toʻligʻi Parijdagi Milliy kutubxonada saqlanayotgan nusxadir. Unda 554 gʻazal, 1 musaddas, 1 marsiya, 72 qitʼa, 73 ruboiy, 16 tarix, 373 mu-ammo, 9 lugʻz (sheʼriy topishmoq) — jami 1131 sheʼr boʻlib, 6197 baytni tashkil etadi. Ushbu devonni Oʻzbekistonda ilk bor professor Hamid Sulaymonov nashrga tayyorlagan (Alisher Navoiy, Asarlar [15 jildli], T., 1965, 5-j.).

Abduqodir Hayitmetov.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Alisher Navoiy asarlari
Devoni hikmat

„Devoni hikmat“ — Ahmad Yassaviyning sheʼrlarini oʻz ichiga olgan majmua. Asl nusxasi saqlanmagan. 19-asrdan boshlab Toshkent, Buxoro, Kogon, Qozon, Istanbul sh.larida bir necha bor nashr etilgan. Mavjud qoʻlyozma va bosma nusxalar bir-biridan farq qiladi. Ahmad Yassaviy „Devoni hikmat“ ni shu nom bilan kitob tarzida tartib bermagan. Uni Yassaviyning murid va izdoshlari tuzishgan. Yaʼni ustozlarining hikmatlarini bir joyga jamlab, unga „Devoni hikmat“ nomini berishgan. Yassaviylik tariqatiga kirganlar uchun „Devoni hikmat“dagi sheʼrlarni oʻqib yod olish, hatto qobiliyati yetadiganlar uchun shunday shaklda sheʼrlar yozish tariqatning daxlsiz talablaridan hisoblangan. Yassaviylik tariqati koʻplab shoirlarni yetishtirib chiqarishda oʻziga xos maktab vazifasini bajargan. „Devoni hikmat“dagi hamma sheʼrlar ham Yassaviyga mansub emas. Unda Yassaviy izdoshlarining ijod namunalari ham kiritilgan. Asar poetik jihatdan xalq qushiklariga yaqin. Shu bois u xalq ommasi orasida keng tarqalgan. Natijada Yassaviy hikmatlari ogʻizdan-ogʻizga kuchib, kitobdan-kitobga oʻtib, oʻz asl tilini va uslubini oʻzgartirgan, ammo ularning asosiy gʻoyaviy mazmuni saqlanib qolgan.

„Devoni hikmat“ islom dini asoslaridan bahs etuvchi, shariatning ahkomi va ahli sunnatning aqidalaridan saboq beruvchi, tasavvuf sirlari va tariqatning odobu arkoni yoritilgan qomusiy harakterdagi asardir. Unda ilohiy ishq gʻoyasi va didaktik mazmun yoʻnalishi yetakchilik qiladi. „Devoni hikmat“da munojot, qasida, munozara janri talablariga muvofiq keladigan sheʼrlar bilan bir qatorda, „Meʼrojnoma“ (Hazrat Muhammad alayhissalom madh etilgan manzuma) ham oʻrin olgan.

Yassaviy tariqati turli davrlarda va turli joylarda Ahmad Yassaviyning koʻplab shogirdlari va muxlislari tomonidan davom ettirilgan. Sulaymon Boqirgʻoniy, Bobo Mochin, Shamsiddin Oʻzgandiy Xudoydod, Qul Nasimiy, Ubaydiy va b. tasavvuf shoirlar „Devoni hikmat“ taʼsirida bir qator asarlar yozgan. Shu bois „Devoni hikmat“ faqat Yassaviyniki boʻlmay, Yassaviy tariqatining bir necha asrlik umumiy bir adabiy yodgorligi hisoblanadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 Ibrohim Haqqul, Ahmad Yassaviy, T., 2001.
Devoniy

Devoniy (taxallusi; asl ism sharifi Muhammadkomil Ismoil Devon oʻgʻli) (1883, Xiva yaqinidagi Sangar qishlogʻi – 1938, Urganch) – shoir. Xivadagi Arabxon madrasasida taʼlim olgan, fors tili, xattotlik sanʼatini oʻrgangan. Feruz saroyida birmuncha vaqt kotiblik qilgan. Sheʼrlarida zamona nosozliklarini tanqid qilgan, maʼrifatparvarlik gʻoyalarini ilgari surgan („Afsus“ radifli va b. sheʼrlari). Shoir ijodiga Tabibiy („Majmuat ush-shuaro“) va Laffasiy („Tazkirai shuaro“)lar yuqori baho berganlar. Devoniyning devonlari asl nusxalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti (inv. № 901, 906, 1142) va oʻgʻli Hamza Komilovning shaxsiy kutubxonasida saqlanadi.

Tarjimayi holi 
Devoniy 1883-yil Xivaga yaqin boʻlgan Sangar qishlogʻida tugʻilgan. Ilk tahsilni eski maktabda oʻqigan. Uning eski maktabdagi ilk ustozi mulla Abdulla boʻlgan. Soʻng Xivadagi Arab Muhammadxon madrasasida mudarris Yusuf hoji (Doiy) qoʻlida oʻqigan. Xattotlik sanʼati va fors tilini oʻrgangan. Muhammad Rahimxon II saroyida biroz vaqt kotiblik qilgan. Xattot, bastakor, naqqoshlik bilan shug'ullanuvchi amakisi Xudoybergan Muhrkan (1822—1920)ga shogird tushgan. Ustozining tavsiyasi bilan saroyda xattotlik ishiga olinadi. 1910-yildan boshlab Xivaning bosh vaziri Islomxoʻjaning maxfiy kotibi boʻlgan. Devoniy Xorazm musiqa sanʼatining rivojida muhim rol oʻynagan. XX asrning 20-yillarida Xorazm mumtoz musiqasiga oid dutor maqomlarining yetti turkumini kuy va soʻz matnlari bilan Olti yarim maqom (Tanbur maqomlari)ga qoʻshib yozib olgan

1922-yilda Devoniy Xiva shahriga kelgan shoir Hamza Hakimzoda Niyoziy bilan birgalikda madaniy sohani rivojlantirish uchun birga faoliyat olib borgan. Hamza maʼlum vaqt Devoniyning uyida yashagan.

Devoniy 1930-yillar qatagʻoni paytida Xivadan chetroq boʻlgan Toshhovuz shahriga koʻchib oʻtadi. 1937-yilning oktyabrida hibsga olinib Urganch qamoqxonasiga yuboriladi. Hibsga olingan vaqtda qoʻlidagi 25 ta turli xil asbob-uskunalar tortib olinib, musodara qilinadi.
Muhammadkomil Ismoil Devon oʻgʻli 1938-yili Urganchdagi qamoqxonada vafot etadi. Undan ikki farzand qolgan. Qamoqqa olingan paytda farzandlari Magaram 13 yosh, Hamza 5 yosh boʻlgan. Oʻgʻli Hamza Komilov 1943-yilda Toshkentga joʻnatiladi. U 1943-yildan 1956-yilgacha U.Yusupovning Doʻrmon joylashgan dala hovlisida yashagan. Doʻrmonda joylashgan Pushkin nomidagi 24-maktabda taʼlim oladi. Soʻng toʻqimachilik texnikumiga oʻqishga kiradi va qurilish boʻlimini tugatadi. Qarshi shahrida maʼlum muddat ishlab, soʻng Xorazmga qaytadi. Hamza Komilov Xivadagi „Mevaston“ nomli mahalla fuqarolar yigʻiniga raislik qilgan.

Manbalar

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Shoirlar
Xorazm madrasalarida tahsil olganlar
Arab Muhammadxon madrasasida tahsil olganlar
Devonkoʻl kollektori

Devonkoʻl kollektori - Xorazm viloyatidagi yirik kollektor. Uning 1-navbati 1953 yilda (uz. 38,6 km, suv sarfi 5,3 m3/s), 2-navbati 1957 yilda (uz. 39,7 km, suv sarfi 7,0 m3/s) qurilgan. 1967—74 yillarda rekonstruksiya qilinganidan keyin uz. 39,7 km, suv sarfi 13,2—23,0 m3/s ni tashkil etdi. Kollektor Xorazm viloyati Gurlan tumanida dehqonchilik qilinadigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash, shoʻr va drenaj, tashlama suvlarni chiqarib yuborishga xizmat qiladi. D. k. suvlari Daryoliq kollektoriga quyiladi.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  
Kanallar
Sanʼat Devonov

Sanʼat Devonov (1932.9.5, Xonqa tumani — 2016.04.27) — aktyor va rejissor. Oʻzbekistan xalq artisti (1976). Toshkent davlat sanʼat institutini tugatgan (1973). Xorazm teatrida aktyor, rejissor (1946—84), direktor (1963—67). 1984—86-yillar kinoaktyor studiyasining, 1986—87-yillar Abror Hidoyatov nomidagi oʻzbek davlat drama teatrining va 1987—93-yillar Hamza teatrining direktori. 

Harakat bilan nutqning rangbarang, musiqiy va maʼnodorligi, chuqur iztiroblar orqali qahramonning ichki dunyosini ocha bilish, chin muhabbat, insonparvarlik ifodalari Devonov ijodiga xos. Devonov teatrda 150 dan ortiq rol oʻynagan. Eng yaxshi rollari: Askar („Arshin mol olon“), Tohir („Tohir va Zuhra“), Navoiy („Navoiy Astrobodda“), Hamlet („Hamlet“), Beruniy („Abu Rayqon Beruniy“), Ibn Sino („Ibn Sino“), Farib („Oshiq Gʻarib“) va boshqalar. 

„Oʻliklar kechirmaydi“ (Oʻlmas Umarbekov), „Onalar“ (P. Tlegenov), „Layli va Majnun“ (Xurshid) kabilar Devonov sahnalashtirgan muvaffaqiyatli spektakllardandir. Kinodagi asosiy rollari: Yoʻlchi („Qutlugʻ qon“), Sharif („Maftuningman“), Juma („Qizilqum“), Abdugʻaniboy („Yulduzlar jamoli“), Rizayev („Uzoq-yaqin yillar“), Karvonboshi („Sevgi haqida afsona“), Amir Nasrullo („Choʻloq darvish“) va boshqalar, shuningdek, telefilmlarda („Shashmaqom“da xon, „Jaloliddin Manguberdi“da Muhammad shoh, „Xorazm afsonasi“da Ali, „Diyonat“da Boʻriboyev, „Ilondan qoʻrqmang“da Toshmatov va boshqalar) ham rollar ijro etgan. „Mehnat shuhrati“ ordeni bilan taqdirlangan (2001).

Manbalar

Havolalar 
 Sanʼat Devonov kino-teatr.ru saytida 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Oʻzbekistonlik erkak aktyorlar
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Devor

Devor — 1) bino, uyning tomini koʻtarib turuvchi yoki xonalarga ajratuvchi tik qismi. Bino va uylarda yuk tushuvchi (tomni koʻtarib turuvchi) devorga va faqat xonalarni ajratib va toʻsib turuvchi — pardevorga; ichki va tashqi devorlarga boʻlinadi. Devor pishitilgan loydan (paxsa devor), pishiq gʻisht va xom gʻishtdan (gʻishtin devor), tosh, shlak-beton va temir-betondan (tosh devor) qilinishi, pardevor yaxlit gips plitalardan ham koʻtarilishi mumkin. Gʻishtin devor yarim, bir, bir yarim, ikki gʻishtli qilib teriladi. Devorning qalin va yupqa, yigʻma va yaxlit, terilgan va urilgan xillari boʻladi. Har qanday devor tashqari va ichkaridan har xil usulda (somon suvoq, sement suvoq, alebastr, ganch suvoq va boshqalar) suvab qoʻyiladi. devor koʻzli (deraza va eshik oʻrinlari tashlab ketilgan) va koʻzsiz yoki yaxlit boʻladi; 2) biror narsaning (oshqozonning, dvigatelnuing) atrofini oʻrab olgan yoki boʻlimlarga ajratgan qismi (oshqozon devori, silindr devori); 3) biror yerni (masalan, hovlini), hududni oʻrab olgan yoki qismlarga ajratib turgan gʻov, toʻsiq; paxsa, shox-shabba, taxta, temir-beton, gʻishtdan qilinishi mumkin; 4) qalʼa, qoʻrgʻon, shahar va hatto biror davlatni oʻrab, dushman hujumidan mudofaa qilish uchun quriladigan inshoot. Masalan, XV asrda Toshkent bir necha darvozali keng paxsa devor bilan oʻralgan. XIX asr oʻrtalarida Toshkent beklarbegisi taʼmirlattirgan devorning 12 darvozasi va 2 qofqasi (oʻrtacha eshigi) boʻlgan. Mil. av. IV—II-asrlarda Xitoyda Buyuk Xitoy devori bunyod etilgan.

Adabiyot 

 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Arxitektura
Devorzanlik

Devorzanlik — paxsa, guvala, gʻisht, toshdan devor urish kasbi. Shu kasb bilan shugʻullanuvchi usta devorzan yoki devorkash deb ataladi. D. kasbi Oʻrta Osiyoda, xususan, Oʻzbekistonda oʻtmishda juda keng tarqalgan boʻlib, avloddan-avlodga, ustadan shogirdga oʻtib kelardi. X°3- gʻisht teruvchilik kasbi D.ning yangi, zamonaviy shakli boʻlib, bunga maxsus oʻrgatiladi, oʻqitiladi.D. xususiy uylar qurishda hozir ham asqotadi.

Adabiyot 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil