MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Aqliy dalil

Aqliy dalil-Aqida va usulul fiqh ilmida biror shar’iy masalada mujtahidning aqlini ishga solib, bilimi va tafakkuri darajasida ijtihod qilishiga aqliy dalil deyiladi. Aqliy dalillarga qiyos, masolihul mursala, istihson, istishob kabi shariat manbalarini kiritish mumkin.Aqliy dalil naqliy dalil bilan chambarchas bog‘liqdir.Naqliy dalilga suyanilmagan ijtihod qabul qilinmaydi. Chunki, aqlning o‘zi bilan shar’iy hukm chiqarib bo‘lmaydi. Shuningdek, shar’iy dalildan hukm chiqarish aql yuritish, tafakkur va chuqur o‘rganishga muhtoj. Ya’ni, aqlsiz naqliy dalillarni tushunib bo‘lmaydi va ulardan biro nhukm chiqarib ham bo‘lmaydi.
Aqliy dalillar asosan kalom, mantiq, falsafa, jadal, munozara, tabiiy fanlar kabi ilmlarda keng qo‘llanilgan. Ahli sunna val-jamoadagi moʻtadil aqidaviy mazhablar bo‘lgan moturidiy va ash’ariylik, faqatgina aqlga tayanuvchilar bilan faqat naql va uning zohiriga e’tibor beruvchila ro‘rtasidagi moʻtadil ta’limot bo‘lib, ularda naql aqldan ustun qo‘yilgan hamda aql - bu naqlni tushunishdagi bir vosita, deb qaralgan. E’tiqodiy masalalarni bayon etishda aql va naqldan birgalikda foydalanganlar. Kalom ilmidagi eng yirik firqalardan biri moʻtaziliylar esa aqlni naqldan ustun qo‘yganlar.
Aqliy dalil bilan naqliy dalilning birgalikda istifoda etilishiga misol: Qur’oni karimda: “Ko‘zlar Uni idrok etmas. Ko‘zlarni U idrok etar. U Latif (daqiq narsalarni biluvchi) va Xabir (xabardor)dir” (An’om,103), deyilgan.
Moʻtaziliylar ushbu oyatni dalil qilib, insonlar Allohni hech qachon ko‘rmaydi, deydilar. “Ahli sunna” (moturidiya va ash’ariya) e’tiqodiga ko‘ra, bu oyat Allohni ko‘rib bo‘lmaslik uchun dalil bo‘la olmaydi. Zero, bu yerda Allohni ko‘rish emas, barcha jihatdan Uni idrok va ihota etish mumkin emas, deyilmoqsa. Zotan, ko‘rish - bu, ko‘riluvchi to‘g‘risida har tomonlama ma’lumot hosil qilish degani emas. Allohning jamolini ko‘rish joizligiga doir oyat va hadislar ko‘p. Faqat Allohni ko‘rish bu dunyoda emas, oxiratdajannat ahliga nasib etgay. Allohni oxiratda ko‘rish joizligi haqida yana “Yunus” surasining 26-oyati, “Qiyomat” surasining 22,23-oyatlarida zikr etilgan. Hadisda: “Yaqinda Rabbingizni o‘n to‘rt kunlik oyni ko'rgandek ko‘rasizlar. O'shanda sizlarda mutlaqo shak-shubha qolmagay”, deyilgan. Buyuk mujtahid olim va hanbaliy mazhabining asoschisi Imom Ahmad ibn Hanbal ham tushlarida Alloh taoloni bir necha bor ko‘rganlari manbalarda keltirilgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Boris Golender

Boris Anatolyevich Golender (, 12-sentabr 1947-yil, Toshkent) — tarixchi, oʻlkashunos olim, jurnalist va kimyo fanlari nomzodi. Dunyoning turli mamlakatlarida 100 dan ortiq nashrlar muallifi, ularning aksariyati O‘zbekiston tarixi va madaniyatiga tegishli.

Taʼlim 

Toshkent davlat universitetining kimyo fakultetini tamomlagan, kimyo fanlari nomzodi.

Faoliyati 

Uzoq yillar ilmiy laboratoriya mudiri bo‘lib ishlagan. Bundan tashqari, jurnalistika bilan shug‘ullanadi. „Sharq yulduzi“ jurnalida, „G‘afur G‘ulom“ nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida ishlagan. Hozirda o‘zi asoschilaridan biri bo‘lgan „Sergey Yesenin“ nomidagi Davlat muzeyida ilmiy xodim.

Kitoblari 
2002-yilda „Okna v proshloye“ ( (Toshkent, 2002 y.), 2007-yilda esa Toshkent shahri tarixi va unda yashagan mashxur shaxslar haqida yozilgan „Moi gospoda tashkentsi“ () kitoblari nashr qilingan. 2014-yilda Oʻzbekistonda yashagan polyaklar haqidagi „Polonia Turkestaniana“ kitobi nashr qilingan.

Ssenariylar 

Boris Golender ssenariysi asosida 2009-yilda rejissyor Rafael Xayritdinov tomonidan “Anor choyxonasi ustasi” va “O‘zbek zamini she’riyati” hujjatli filmlari suratga olingan. Ushbu filmlarda  ikki o‘zbek rassomi: Aleksandr Volkov va Pavel Benkovning hayoti va ijodiy yo‘llari haqida hikoya qilinadi.

Yana qarang

Manbalar
Madimar

Madimar () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi ovul. Yintimaq qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman maʼmuriy markazi Sarikemer qishlogʻidan taxminan 15 km shimol-shimoli-gʻarbda (SHKW) joylashgan. KATO kodi — 313663100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 2087 kishini (1062 erkak va 1025 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 2015 kishi (1039 erkak va 976 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Bayzaq tumani aholi punktlari
Traktor (stadion, Toshkent)

„Traktor“ stadioni (Rus:Stadión „Tráktor“) — 2008-yilda Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida, Mirzo Ulugʻbek tumanidagi futbol stadioni buzib tashlangan. U 1970-yilda qurilgan va ochilgan. 6 ming 400 tomoshabinga moʻljallangan. 2007-yilda tarqatib yuborilgan „Traktor“ futbol klubi oʻz uy uchrashuvlarini stadionda oʻtkazdi. „Lokomotiv“ ham o‘zining bir qancha o‘yinlarini stadionda o‘tkazdi.

Tarix 
Stadion Toshkentning „Traktor“ klubining uy maydoni edi. Klub tugatilgandan soʻng, Toshkentning „Lokomotiv“ jamoasi ham uy uchrashuvlarini oʻtkazdi. 2009-yil iyul oyida „Lokomotiv“ uchun yangi arena, „Lokomotiv“ stadionini qurish uchun stadion rekonstruksiya qilish uchun yopilishi eʼlon qilindi. 2012-yil bahorida rekonstruksiya ishlari yakunlandi.

2008-yilda stadion yopilib, buzib tashlangan, keyinchalik uning o‘rnida 2009-yilda „Lokomotiv“ stadioni qurilishi boshlanib, 2012-yilda qurib bitkazilgan.

Havolalar 

 Footballfacts.ru saytidagi stadion
 „Lokomotiv“ stadioni o‘zbek futbolining 100 yilligiga chinakam tuhfa bo‘ldi
Oʻzbekistondagi futbol stadionlari
Traktor Toshkent PFK
Osiyo sport maydonchalari
Faoliyati tugatilgan futbol stadionlari
Mirzatay

Mirzatay () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumaniga qarashli qishloq. Mirzatay qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 313646100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1471 kishini (728 erkak va 743 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1917 kishi (956 erkak va 961 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Bayzaq tumani aholi punktlari
Saribaraq

Saribaraq () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi qishloq. Temirbek qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 313649200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 576 kishini (290 erkak va 286 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 581 kishi (293 erkak va 288 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Bayzaq tumani aholi punktlari
Sarikemer

Sarikemer (, 1992-yilgacha — Mixaylovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumani markazi. Sarikemer qishloq okrugining ham maʼmuriy markazi hisoblanadi. KATO kodi — 313630100.
Qishloq Taraz shahri markazidan 15 km shimoli-sharqda, Talas vodiysida joylashgan.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 15563 kishini (7470 erkak va 8093 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 24,314 kishi (11,967 erkak va 12,347 ayol) yashagan.
2019-yil boshida qishloq aholisi 31 461 kishi (16 022 erkak va 15 439 ayol) boʻlgan.

Mahalliy aholi orasidan chiqqan taniqli shaxslar 
 Goncharov Vasiliy Alekseevich (1914) — Sotsialistik Mehnat Qahramoni.
 Dutbaev Nartay Nurtaevich (1956) — Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisi.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Bayzaq tumani aholi punktlari
Senkibay

Senkibay (, 199?-yilgacha — Enbek) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi qishloq. Jalgʻiztoʻbin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 313639800.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 658 kishini (339 erkak va 319 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 698 kishi (342 erkak va 356 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Bayzaq tumani aholi punktlari
Saidahmad Rahimov

Saidahmad Boʻriyevich Rahimov — oʻzbek iqtisodchisi, davlat arbobi. 2005—2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar milliy banki boshqaruvi raisi.

Biografiyasi

Maʼlumoti 
Toshkent qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan. Iqtisod fanlari nomzodi.

Mehnat faoliyati 
1989—1993-yillarda Toshkent xalq xoʻjaligi instituti assistenti, katta oʻqituvchisi.

1993—1995 — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Valyuta-iqtisod bosh boshqarmasi tahlil boʻlimi boshligʻi, pul-kredit siyosati boshqarmasi tahlil markazi boshligʻi, kreditni tartibga solish boshqarmasi boshligʻi.

1995-1997 — „Oʻzuyjoyjamgʻarmabank“ aksiyadorlik jamiyati bosh direktorining oʻrinbosari.

1997-2000 — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi raisining oʻrinbosari.

2000-2002 — "Asaka" davlat aksiyadorlik tijorat banki boshqaruvi raisi.

2002-2003 — Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi raisi.

2003-2004 — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ijtimoiy-iqtisodiy siyosat masalalari boʻyicha Davlat maslahatchisi.

2004-2005 — Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vaziri.

2005-yildan 2017-yilgacha — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar milliy banki boshqaruvi raisi hamda bank homiyligidagi "NBU-Osiyo" futbol klubi Prezidenti.

2015-yildan — Shanxay hamkorlik tashkiloti Banklararo birlashmasi kengashi raisi.

Oilasi 
Oilali, uch nafar farzandi bor.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Sesamum schinzianum

Sesamum schinzianum - Pedaliaceae oilasiga mansub gulli o'simlik turi.

Vatani Angola va Namibiya. U dastlab Schinz tomonidan Ascherson ma'lumotlariga asoslanib tasvirlangan.

Manbalar 

Angola florasi
Namibiya florasi
Fittonia gigantea

Fittonia gigantea - Acanthaceae oilasiga mansub gulli o'simlik turi, vatani Janubiy Amerika tropik o'rmonlari, asosan Peru.

Xususiyatlari 

Ko'p yillik o'simlik balandligi 60-80 santimetrga yetadi. Fittonia gigantea doim yashil oʻsimlik. Barglari oddiy qarama-qarshi joylashgan. Gullari oq rangda, mevasi ko‘sak.

Manbalar 

Manzarali o‘simliklar
Uy o‘simliklari
Peru florasi
Neyrokardiologiya

Neyrokardiologiya — kardiologiyaning neyrofiziologiya, nevrologiya va neyroanatomik jihatlarini, xususan, yurak kasalliklarining nevrologik kelib chiqishini o'rganadigan muhum tarmoqlaridan biri hisoblanadi. Neyrokardiologiyaning klinik muammolari orasida gipoksik-ishemik miya shikastlanishi, neyrogen stressli kardiomiopatiya, miya emboliyasi, ensefalopatiya, jarrohlik va kardial aralashuvlarning yurak va torakal nevrologik oqibatlari, birlamchi nevrologik kasalliklarga chalingan bemorlarda yurak-qon tomir kasalliklari kiradi.

Manbalar 

Nevrologiya
Kardiologiya
Tibbiyot
Qora bo‘yinli oqqush

Qora bo'yinli oqqush () - o‘rdaksimonlar (Anatidae) turkumi oqqushlar (Cygnus) oilasiga mansub qush.

Tashqi ko'rinish 

Qora bo'yinli oqqushning uzunligi 110-140 sm, vazni 3,5 dan 6,5 kg gacha yetadi. Erkaklari urg‘ochilarga qaraganda sezilarli darajada kattaroq. Turning o'ziga xos xususiyati - bo'yin va boshning qora rangga bo'yalgani. Ko'z ingichka gorizontal oq chiziq bilan o'ralgan. Toji kulrang rangda, katta qizil o'simtasi bo'lib, pastga egilib turadi. Oyoqlari pushti.

Tarqalish 
Qora bo'yinli oqqushlar Janubiy Amerikaning janubida markaziy Chili va Patagoniyadan Tierra del Fuego va Folklend orollarigacha boplgan hududda ko'payadi. Qishda qushlar shimolga Paragvay va janubi-sharqiy Braziliyaga uchib ketishadi.

Hayot tarzi 
Qora bo'yinli oqqushlar asosan sayoz ko'llar, chuchuk suv botqoqlari, lagunalar va yopiq dengiz qo'ltiqlari yaqinida yashaydi. Qora bo'yinli oqqushlar ratsionining asosiy qismini suv o'tlari va boshqa suv o'simliklari tashkil etadi.

Ko'payish 
Juftlanish janubiy yarimsharda qish bo'lgan iyul oyida boshlanadi va noyabrgacha davom etadi. Uyalarini qirg'oq yaqinidagi qamishlarda yoki kichik orollarda quradilar. Urg‘ochi qush uchtadan sakkiztagacha tuxum qo'yadi va ularni besh hafta davomida bosib yotadi, erkak esa tuxumlarni ehtiyotkorlik bilan himoya qiladi. Kulrang jo'jalarni ko'pincha ota-onalari orqa tarafdagi patlari orasida olib yurishadi. Uch oydan keyin jo'jalar uchishni o'rganadilar.

Galereya

Manbalar 

Oqqushlar
Kattaqoʻrgʻon tongi

Kattaqoʻrgʻon tongi – Xalq deputatlari Kattaqoʻrgʻon shahar kengashi va shahar hokimligi gazetasi.

„Kattaqoʻrgʻon tongi“ gazetasi 1994-yil 1-yanvardan chiqa boshlagan. Oʻsha vaqtda Kattaqoʻrgʻon shahri hokimi B.Zokirov va jurnalist Gʻ.Shukurovlarning saʼy harakatlari bilan tashkil etilgan. Dastlab paytda  1000 – 1200 nusxada chop etilgan. Gʻ. Shukurov 1994-yildan 2004-yilga qadar gazetaning bosh muharriri boʻlgan. Kattaqoʻrgʻon tongi gazetasi  2004-yildan 2017-yilgacha Mamadali Ergashev rahbarligi ostida nashr etilgan. 2017-yildan boshlab hozirgi vaqtgacha Sadullayev Xurshid bosh muharrir vazifasida ishlamoqda.

Ayni paytda tahririyatda toʻrt nafar adabiy xodim faoliyat koʻrsatadi. Kattaqoʻrgʻon tongi gazetasida H.Ergasheva mas’ul kotib, Sh. Isoqov matbuot tarqatuvchi va fotomuxbir boʻlib ishlaydi.  

Gazeta tahririyatida 10 nafardan ziyod jamoatchi muxbir bor. Ulardan eng faollari: A.Hoshimov, F.Abdullayeva, E.Shukurova, N.Doʻsanov, M.Jumayev, F.Muhammadiyev va boshqalar.

Hozirgi kunda  gazeta A 2 formatda, rangli nusxada chop etilmoqda. Erkin savdoga chiqarilmasdan, faqat obunachilarga tarqatilmoqda. 2018-yilning birinchi yarmida gazetaning tiraji 4000 nusxani tashkil etgan edi. Ikkinchi yarim yillikda 2200 nusxaga tushdi. Muassis: Xalq deputatlari Kattaqoʻrgʻon shahar kengashi va shahar hokimligi. Gazeta Samarqand viloyat matbuot va axborot boshqarmasida 2007-yil 17-yanvarda 09-023 raqam bilan qaytadan roʻyxatga olingan.

Gazetaning bosh offisi Kattaqoʻrgʻon shahri, Alisher Navoiy koʻchasi 187-uyda joylashgan. 2023-yil yanvar oyida Kattaqoʻrgʻon tongi  gazetasi 1688 nusxada chop etilishi eʼlon qilindi. Gazeta 2018-yilda 4250 nusxada chop etilgan edi. „Noshir Luks“ MChJ bosmaxonasida chop etiladi. Bosmaxona manzili – Samarqand shahri, Spitamen koʻchasi 270-uy. Hozirgi paytda gazetaning bosh muharriri – Tohir Hamidov.

Manbalar 

Oʻzbekiston gazetalari
Kattaqoʻrgʻon haqiqati

Kattaqoʻrgʻon haqiqati — Xalq deputatlari Kattaqoʻrgʻon tuman kengashi va tuman hokimligi gazetasi. 1931-yil sentyabr oyidan chiqa boshlagan.

Manbalar 

Oʻzbekiston gazetalari
Urgut sadosi

Urgut sadosi – Xalq deputatlari Urgut tuman kengashi va tuman hokimligi gazetasi.

Gazeta 1935-yilda „Urgut haqiqati“ nomi bilan ikki sahifada A-3 formatda nashr etilgan. U  Urgutda ochilgan bosmaxonada qoʻl kuchi bilan aylantiriladigan stanokda chop etilgan. Uning birinchi muharriri Yorbobo Xolmuhammedov  boʻlgan. Keyinchalik Nazar Qoʻziboyev, Ergash Gʻulomov, Ahror Mansurov, Ahtam Toʻraqulovlar muharrirlik qilgan. Tahririyatda urgutlik Boʻri Qurbonov,  Sadriddin Narzullayev, Malla Mamadaminov kabi jurnalistlar faoliyat yuritgan.

Gazeta 1966-yilning 1-yanvaridan boshlab  „Oktyabr alangasi“ nomi bilan A-3 formatda toʻrt sahifada nashr etila boshlandi. Bu davrda unga jurnalist Ergash Gʻulomov muharrirlik qilgan. 1970-yildan muharrirlik ishini Ahtam Toʻraqulov davom ettirgan. Bu vaqtda tahririyatda Narzulla Fayziyev, Asad Dilmurodov,  Rahmon Joʻrayev, Fayzi Haydarov, Yorqin Yoʻldoshev, Nizom Ibrohimov, Farhod Ahmedov, Iskandar Boymurodov va boshqa jurnalistlar ishlagan.    1985-yilda gazetaning 50 yillik yubileyi nishonlandi.     Gazeta 1992-yildan boshlab „Urgut sadosi“ nomi ostida chiqarilmoqda. 1987-yildan buyon gazeta bosh muharriri -  Fayzi Haydarov.         Yetmishinchi yillarda muharririyat qoshida ishchi-dehqon muxbirlari universiteti, „Chashmalar“ adabiyot toʻgaragi ochilgan.
Gazeta 1998-yildan beri muharriyatda tayyorlanib, Samarqand bosmaxonasida ofset usulida haftada 1 marta, oyiga 4-5 marta nashr qilinmoqda. 2015-yildan boshlab gazetani A-2 formatda chop etish yoʻlga qoʻyildi. Muassis: Xalq deputatlari Urgut tuman kengashi va tuman hokimligi. Gazeta oyida toʻrt marta chop etiladi. Gazetaning bosh offisi Urgut shahri, Temirchilar koʻchasi, 4-uyda joylashgan. 2023-yil yanvar oyida Urgut sadosi gazetasi 2182 nusxada chop etilishi eʼlon qilindi. Gazeta 2018-yilda 7000 nusxada chop etilgan edi. Hozirgi paytda gazetaning bosh muharriri — Arslonbek Ziyodov.

Manbalar 

Oʻzbekiston gazetalari
Abu Hafs Kabir madrasasi

Abu Hafs Kabir madrasasi (Abu Hafs Kabir Buxoriy madrasasi, Abu Hafs al-Kabir madrasasi, Abu Hafs al-Kabir al-Buxoriy madrasasi) — Ilk Buxoro madrasasi. Buxorodagi eng qadimiy oliy oʻquv yurti. Islom madaniyati tarixidagi birinchi tizimli madrasa deb ham eʼtirof etiladi. 800—810-yillar oraligʻida asos solingan. Oʻz zamonasida mashhur madrasalardan sanalgan. Buxoroda ilmiy va diniy bilimlar rivojiga kata hissa qoʻshgan madrasa hisoblanadi. Uning birinchi mudarrisi Movarounnahr fiqh maktabiga asos solgan alloma Abu Hafs al-Kabir al-Buxoriy (767–832) boʻlgan.

Rivoyat qilishlaricha, Imom Abu Hafs Kabir Buxoroda hanafiylik mazhabi asosida taʼlim beriladigan ilk madrasani qurdirgan. Bu madrasa hozirgi Poyi Kalon mavzeida boʻlgan. Alloma uyidan madrasaga borishda bozor orqali o‘tganida uning haybatidan bozorchilarning shovqin-suroni toʻxtab qolar ekan.

Abu Hafs Kabir madrasasidan juda koʻp yetuk fiqhshunos olimlar, qozilar, avliyolar, imomlar yetishib chiqqan. Shu sababdan IX asrdan boshlab Buxoro „Qubbat ul-islom“ („Islom gumbazi“) nomi bilan shuhrat qozongan. Xususan, Imom al-Buxoriy (810–870) madrasa taʼlimini ushbu oʻquv muassasida yakunlagan. Buxorodagi ilk kutubxonalardan biri ham shu yerda tashkil qilingan deb taxmin qilinadi.

Tarixchi Herman Vamberi (1832–1913) va as-Saʼdiy oʻzining asarida Imom Abu Hafs Kabir Buxoriyning madrasasi islom olamining turli oʻlkalaridagi olimlar va talabalar orzu qilgan eng yaxshi madrasa bo‘lganini ta’kidlashgan.

Madrasa bilan bogʻliq ayrim tarixiy yodgorliklar hozirda saqlanib qolgan. Ayrimlari taʼmirlangan. Unda Buxoro inqilobiga qadar dars oʻtilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 

IX asrda qurilgan madrasalar‎
Buxoro madrasalari
Olmachi koʻchasi (Toshkent)

Olmachi koʻchasi — Mirzo Ulugʻbek tumanining „Olmachi“ mahallasi hududida. Mustaqillik va Parkent koʻchalari oraligʻida. Uzunligi 2 km atrofida.

XX asrning 1-yarmida tashkil topgan. 1997-yil 18-dekabrda joyning tarixiy nomi sifatida Olmachi nomi berilgan. Tarkibida 6 ta tor va 5 ta berk koʻcha bor.

Yoʻnalishida tuman prokuraturasi, tuman fuqarolar sudi, tuman ichki ishlar boshqarmasi, „Tumangaz“, Toshkent kimyo-texnologiya instituti noorganik moddalar texnologiyasi fakulteti, Toshkent arxitektura va qurilish instituti arxitektura va qurilish fakulteti, „Kapitalbank“ filiali, Mudofaaga koʻmaklashuvchi „Vatanparvar“ tashkiloti, dorixonalar, 128-bogʻcha, 71-maktab, savdo shoxobchalari, koʻp qavatli va shaxsiy turar joy binolari joylashgan. Yaqinida Mirzo Ulugʻbek tuman hokimiyati, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti, „Buyuk Ipak yoʻli“ va „Pushkin“ metro bekatlari bor.

Yana qarang 

 Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar 

Toshkent koʻchalari
Voleybol toʻpi

Voleybol toʻpi — bu yopiq voleybol, plyaj voleyboli yoki boshqa kamroq tarqalgan sport turlarida oʻynash uchun ishlatiladigan toʻp. Voleybol toʻplari yumaloq boʻlib, anʼanaviy ravishda oʻn sakkizta toʻrtburchaklar shaklidagi sintetik yoki haqiqiy teridan yasalgan qismlardan iborat boʻlib, har biri uchta qismdan oltita bir xil boʻlaklarga joylashtirilgan. 2008-yilda FIVB oʻzining rasmiy yopiq toʻpi sifatida yumshoqroq teginish va yaxshiroq parvoz uchun chuqurchalar va atigi sakkizta panelli yangi Mikasani qabul qildi.

Voleybol toʻpining sifatlari 
Yopiq voleybollar sportning yopiq versiyasi uchun, plyaj voleybollari esa plyaj oʻyinlari uchun moʻljallangan. Yopiq voleybol toʻplari ikkita versiyada ishlab chiqariladi: yoshlar versiyasi biroz kichikroq va boshqasi odatiy kattalar voleyboli toʻpi. Plyaj voleybollari standart yopiq toʻplardan bir oz kattaroq, tashqi tuzilishi qoʻpolroq va ichki bosim pastroq. Ular yorqin rangli yoki oq boʻlishi mumkin.

Asosiy brendlar 
Amaldagi raqobatbardosh voleybol toʻplarining bir nechta brendlari mavjud, jumladan shular. Lekin boshqa brendlar ham mavjud

 Tachikara
 Molten
 Allsix
 Copaya
 Wilson
 Baden Sports
 Mikasa
 Mizuno
 Nike
 Spalding
 Beta
 Gala (Chexiya Respublikasida ishlab chiqarilgan)

Qabul qilingan foydalanish 

 Mikasa Xalqaro voleybol federatsiyasi va CEV — Yevropa voleybol konfederatsiyasining rasmiy toʻplarini yasaydi (plyaj va yopiq joylar uchun).
 Molten AQSh voleybolining rasmiy toʻpini ishlab chiqaradi
 Molten NCAA Voleybolining rasmiy toʻpini ishlab chiqaradi (yopiq).
 Wilson professional voleybol assotsiatsiyasining rasmiy toʻpini ishlab chiqaradi (plyaj).

Yana qarang 

 Puflanadigan ishlab chiqarilgan mahsulotlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

 CEV va Mikasa Venada Chempionlar ligasining yangi voleybolini taqdim etdi
 CEV veb-sayti — Europeenne de Volleyball Konfederatsiyasi
Toʻplar
Voleybol terminologiyasi
Puflanadigan ishlab chiqarilgan mahsulotlar
Jaloluddin ar-Riygʻazmuniy

Jaloluddin ar-Riyg‘azmuniy, al-Hanafiy (1100-yil (hijriy 493-yil vafot etgan) — qozi. Uning „Ilmu-sh-shurut va-s-sajalot“ („Shartlar va arxiv ilmi“) asari mavjud.

Manbalar
Oltintepa koʻchasi (Toshkent)

Oltintepa koʻchasi — Mirzo Ulugʻbek tumanining „Oltintepa“, „Boʻzariq“, „Alpomish“ mahallalari, Yashnobod tumanining „Doʻstlik“ mahallasi hududida. Parkent va Doʻrmon yoʻli koʻchalari oraligʻida. Uzunligi 3 km atrofida.

XX asrning 1-yarmida tashkil topgan. Dastlab Voroshilov, 1962-yil 12-iyulda Tsiolkovskiy nomi berilgan. 2008-yil 6-maydan Oltintepa koʻchasi nomi bilan yuritiladi. Tarkibida 5 ta tor koʻcha bor.

Yoʻnalishida Sanitariya gigiyena va kasb kasalliklari instituti, 196-bogʻcha, 130-maktab, avtomobil taʼmirlash ustaxonasi, gʻisht zavodi, akkumulyator sexi, „Golden Xill“ restorani, „Yevraziya“ kafesi, savdo shoxobchalari, avtobaza, goʻzallik saloni joylashgan. Yaqinida Qorasuv 6-mavzesi, Parkent bozori bor. Qorasuv kanali okib utadi.

Yana qarang 

 Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar 

Toshkent koʻchalari
Mezuza

Mezuza (ibr. „eshik yondori“) - yahudiylar uyida eshikning tashqi yondoriga osib qo’yiladigan pok hayvon terisidan tayyorlangan va maxsus duolar yozilgan o‘ram. Oʻramning ichki qismiga Shma oyatlarining uchdan ikki qismi bitilgan bo‘ladi. Uning tashqi tomoniga esa Shadday - „Qudratli“ degan so‘z yozilgan. Musoning Besh kitobida ikki joyda Xudo so‘zini „Uyingiz eshigingizning yondoriga (mezuzot)“ deb buyurilgan. Natijada ushbu jumladagi mezuzot so‘zidan mezuza shakli chiqarib olingan. Mezuza matni 22 satrdan iborat bo‘ladi. Eshik yondoriga mezuza o‘rnatish chog‘ida yahudiylar “Senga shukrlar bo‘lsin, ey bizga mezuza o‘rnatishni buyurgan xudo”, deb duo qiladilar. Qoidaga ko‘ra mezuza maxsus futlyarga joylashtiriladi. Ushbu futlyar eshik yondorining yuqori o‘ng burchagiga osiladi. Arxeologik manbalar ilk memuzalar Ikkinchi Ibodatxona davriga taalluqli ekanligini ko‘rsatadi. Oʻrta asrlarda esa bunday o‘ramlarning tashqi tomoniga farishtalarning nomlari va timsollar kabi sehrli qudratga ega bo‘lgan narsalarni kiritish an’anasi shakllangan. Biroq bunday turdagi mezuzalar tumorlarga aylanib qolishi mumkinligi sababli yahudiy olimi Maymonid tomonidan keskin tanqid qilingan. Shu sababli bugungi kunda mezuzalarga kriptogramma yoki timsollar tasviri tushirilmaydi. Mezuza xonadonning kiraverish eshigi hamda har bir xona eshigiga osib qo‘yiladi. Bugungi kunda jamoat binolari va sinagogalarning eshiklariga ham mezuza ilib qo‘yish odati keng tarqalgan. Mezuzaga yozilgan matn zararlanmaganligiga amin bo‘lish maqsadida uni muntazam ravishda (har yetti yilda ikki marta) tekshirib turish talab etiladi. Yahudiy diasporasida esa yangi uyga ko‘chib kirgandan so‘ng 30 kun ichida, Isroilda esa ko‘chib kirgan vaqtning o‘zida eshikka mezuza osish an’anasi qabul qilingan. Agar uy sotiladigan yoki o‘zga bir insonga ijaraga beriladigan bo‘lsa, mezuzalar osilgan joyidan olinmaydi. Yahudiylar orasida uyga kirish va undan chiqish chog‘ida mezuzani barmoq bilan silash va o‘pish odati mavjud. Talmudga ko‘ra, mezuza xudo tomonidan Isroilga hadya qilib berilgan yetti misvotning biri hisoblanadi. Mezuza yahudiylik dinida eng ko‘p amal qilinadigan buyruqlardan biridir. Aksar hollarda mezuza futlyarlari yahudiy hunarmadchiligining klassik namunalari bo‘lib hisoblanadi.

Manbalar

Adabiyotlar