Kirkuk muhofazoti

Kirkuk muhofazoti (arab. محافظة كركوك Muḥāfaẓat Karkūk, kurd. پارێزگای کەرکووک Parêzgeha Kerkûkê/Parêzgayi Kerkûk, turk. Kerkük ili) yoki Kirkuk viloyati — Iroq shimolidagi muhofazot. Muhofazot maydoni 9679 km2. 2017-yilda taxminiy aholi soni 1 259 561 kishini tashkil etdi. Viloyat markazi - Kirkuk shahri. U to'rt tumanga bo'lingan.

Viloyat 1976-yilgacha Kirkuk muhofazoti deb atalgan, keyin u mintaqaviy neft va tabiiy gaz zaxiralariga milliy mulkchilikni nazarda tutgan holda "milliylashtirish" degan ma'noni anglatuvchi At-Ta'mim muhofazoti deb nomlangan. 2006-yilda “Kirkuk muhofazoti” nomi tiklandi.

Muhofazot hukumati 

 Gubernator: Rakan Said al-Jaburiy 
 Viloyat kengashi raisi (VKR): Rebvar Talabani

Tumanlari

Demografiyasi 
Aholini ro'yxatga olish ma'lumotlari va boshqa birlamchi va qo'shimcha manbalardan, jumladan, saylovchilarni ro'yxatga olish varaqalari va oziq-ovqat ratsioni ro'yxatidan foydalangan holda, Xalil Fadl Usmon 1920-yillardan beri Kirkukdagi demografik o'zgarishlarni kuzatadi va bu o'zgarishlar etnik ziddiyatlarni qanday qo'zg'atganini tekshiradi  . Kirkuk muhofazoti chegaralari Sulaymoniya, Diyala va Saladin muhofazotlariga 4 ta tuman qoʻshilganidab oʻzgartirilgan. Bu 4 tuman bilan Kirkuk muhofazotida kurdlar aniq ko'pchilikni tashkil qiladi . Kirkuk gubernatorligi Mosul muhofazotidan arablar yashovchi Zab tumanini qabul qildi.

Baʼs partiyasining arablashtirish siyosati bilan rasmiy ro'yxatga olishda arablar soni 40 yil ichida besh baravar ko'paydi, ammo gubernatorlikning etnik bo'linishini ko'rsatadigan eng ishonchli ma'lumotlar 1957-yilgi aholini ro'yxatga olishdir  .  Kurdlar soni 1957-yildan 1977-yilgacha nisbatan o'zgarmas bo'lib qoldi, ularning sonining kamayishi 1990-yillardagi arablashuv jarayoniga to'g'ri keldi  . Baʼsning Kirkuk chegaralarini o'zgartirishi turkmanlarga jiddiy ta'sir ko'rsatdi, ularning foizi 21 foizdan 7 foizga tushdi.

1977-yildan boshlab 2000 nasroniylar (ossuriyaliklar) arab sifatida ro'yxatga olindi. Ko‘rfaz urushi tugaganidan 1999-yilgacha Kirkukdan 11 mingga yaqin kurd oilasi deportatsiya qilingan  . 2003-yilda Iroqqa bostirib kirishdan buyon 100 ming kurd Kirkuk shahriga qaytdi.

Statistika 
1925-yildagi Millatlar Ligasi hisobotidagi etnik ma'lumotlar va 1924, 1930 va 1931-yillardagi Britaniya ma'lumotlari:

Xalqaro Inqiroz Guruhi hisobotida ta'kidlanishicha, 1977 va 1997-yillardagi aholini ro'yxatga olish raqamlari "rejim manipulyatsiyasi gumonlari tufayli juda muammoli hisoblanadi", chunki Iroq fuqarolariga faqat arab yoki kurd etnik guruhlariga mansubligini ko'rsatishga ruxsat berilgan;  natijada, bu Iroqning uchinchi yirik etnik guruhi - Iroq turkmanlari kabi boshqa etnik ozchiliklar sonini kamaytirdi.

2018-yilgi saylov natijalari 
Quyida Kirkuk viloyatida 2018-yilgi Iroq parlamenti saylovlari natijalari keltirilgan. Saylov natijalari ko'pincha mintaqaning demografik holatini baholash uchun ishlatiladi. Biroq, Iroq fuqarolari etnik mansubligiga qarab partiyalarga ovoz berishlari shart emas.

Manbalar

Havolalar 

 Iroq idoralararo axborot va tahlil boʻlimi hisobotlari, Iroq muhofazotlarining xaritalari va baholashlari BMTning idoralararo axborot va tahlil boʻlimi

 Iroq muhofazalari