Teddy Riner

Teddy Pierre-Marie Riner (tugʻ. 1989-yil 7-aprel, Pointe-à-Pitre, Gvadelupa) — fransiyalik dzudochi, 100 kgdan ortiq vazn toifasida, Fransiya terma jamoasi aʼzosi. Uch karra Olimpiya chempioni (2012, 2016, 2020), 11 karra Jahon chempioni, 5 karra Yevropa chempioni, Fransiyaning koʻp karra chempioni. Dzyudo boʻyicha Jahon chempionatlari tarixidagi eng unvonli sportchi. Fransiyada uch marta yilning eng yaxshi sportchi deb tan olingan (2012, 2016, 2017).

2008-yildan buyon u kattalar toifasida bor-yoʻgʻi uchta magʻlubiyatga uchradi: 2008-yil 15-avgustda Pekin Olimpiadasining yarim finalida oʻzbeklik sportchi Abdullo Tangriyevdan, 2010-yil 13-sentyabrda Jahon chempionatining mutlaq toifasida finalda yaponiyalik Daiki Kamikawa va 2021-yil 30-iyul kuni Tokioda boʻlib oʻtadigan Olimpiada oʻyinlarining chorak finalida Tamerlan Bashaevdan. 9 yildan koʻproq vaqt davomida, 2010-yildan beri u ketma-ket jami 157 ta gʻalaba qozonib, tatamida magʻlubiyatni bilmas edi.

Biografiya 
1989-yilda Gvadelupada Riner tugʻilgan, uning tugʻilishidan koʻp oʻtmay, uning oilasi 18-okrugdagi La Chapelle shimoliy tumanidagi Parijga koʻchib oʻtdi. 5 yoshida Riner Aquaboulevard sport klubiga XV tumanida koʻplab sport turlari, shu jumladan dzyudo mavjud boʻlib, u 13 yoshida basketbol va futbolga qiziqishiga qaramay, nihoyat oʻz hayotini bagʻishlashga qaror qildi.

Riner Lute Plokus bilan fuqarolik nikohida. 2014-yil 1-aprelda ularning oʻgʻli Eden, 2018-yil oktyabrda esa qizi Isis tugʻilgan.

Faoliyati 

Riner ikki karra oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempioni (2006 va 2008-yilda). Shuningdek, oʻsmirlar oʻrtasida Yevropa chempioni boʻlgan. Riner birinchi marta 2007-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) 18 yoshu 5 oyligida (finalda rossiyalik Tamerlan Tmenovni magʻlub etgan) kattalar oʻrtasida Jahon chempioni boʻldi va bu uni erkaklar dzyudo tarixidagi eng yosh Jahon chempioniga aylantirdi.

Keyingi yili Pekin Olimpiadasida Riner kutilmaganda yarim finalda oʻzbeklik dzyudochi Abdullo Tangriyevga yutqazib qoʻydi, keyin esa bronza uchun kurashda gruziyalik Lasha Gujejianini magʻlub etdi. 2008-yil dekabr oyida Teddy finalda uch karra Jahon chempioni rossiyalik Aleksandr Mixaylinni magʻlub etib, mutlaq vazn toifasida dzyudo boʻyicha birinchi Jahon chempionligini qoʻlga kiritdi.

2009-yil iyul oyida Peskara shahrida (Italiya) boʻlib oʻtgan O'rta yer dengizi o'yinlarida 100 kg dan ortiq vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2009-yil avgust oyining oxirida 20 yoshli Teddy Rotterdamda (Niderlandiya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 100 kg dan ortiq vazn toifasida gʻalaba qozonib, uch karra Jahon chempioni boʻldi (finalda u kubalik Óscar Braysonni magʻlub etdi). Shu bilan birga, u oʻsha chempionatda medal qoʻlga kiritgan yagona fransiya boʻldi.

2010-yil sentyabr oyida Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Riner 100 kg dan ortiq vazn toifasida oltin, shuningdek, mutlaq toifada kumush medalni qoʻlga kiritdi (finalda yaponiyalik Daiki Kamikawa Teddidan kuchliroq boʻlib chiqdi). 2011-yil avgust oyida Parijda (Fransiya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 2 ta oltin medalni qoʻlga kiritdi — 100 kg dan ortiq va Fransiya erkaklar jamoasi tarkibida.

2012-yilda Londondagi Olimpiada oʻyinlarida u finalda Aleksandr Mixaylinni magʻlub etib, chempion boʻldi. 2012-yil oxirida Riner L'Équipe gazetasi tomonidan Fransiyaning eng yaxshi sportchisi deb tan olindi.

2014-yilda Chelyabinskda (Rossiya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u finalda yaponiyalik Ryu Shichinoheni magʻlub etib, 100 kgdan ortiq vazn toifasida chempion boʻldi. Oradan bir yil oʻtib, Ostona shahrida 100 kgdan ortiq vazn toifasida u finalda yana Shichinoheni magʻlub etib, ketma-ket yettinchi bor Jahon chempionati oltin medalini qoʻlga kiritdi.

2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u finalda yaponiyalik dzyudochi Hisayoshi Harasawani magʻlubiyatga uchratib, ikkinchi marta Olimpiada chempioni boʻldi. Riner 1996 va 2000-yilgi oʻyinlarda ogʻir toifada gʻolib chiqqan yana bir fransiyalik dzyudochi David Douilletning yutugʻini takrorladi. Shuningdek, Riner Olimpiada oʻyinlarning ochilish marosimida Fransiya bayrogʻini koʻtarib chiqdi.

2017-yilning 2-sentyabrda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u finalda braziliyalik David Mourani magʻlub etib, 10 karra Jahon chempioni boʻldi.

2017-yil noyabr oyida Marokashda boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida ochiq vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2018-yil aprel oyida Riner 2018 va 2019-yilgi Jahon chempionatlarida qatnashmaslikka qaror qilgani maʼlum boʻldi. 2019-yilda Braziliyada boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa“ turnirida Teddy finalda David Mourani magʻlub etgandi.

2020-yilda Parijdagi „Katta dubulgʻa“ turnirida u uchinchi jangida yaponiyalik Kokoro Kageuraga yutqazib qoʻydi. Bu magʻlubiyat uning 2010-yil sentyabridan beri 9-yildan ortiq davom etgan 154 gʻalabali magʻlubiyatsiz seriyasiga barham berdi.

2021-yil 30-iyulda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u chorak finalida Tamerlan Bashayevdan magʻlub boʻldi.

Medal natijalari

Yozgi Olimpiada oʻyinlari

Jahon chempionati

Davlat mukofotlari 

 „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni chevalerlar (2008)
 Faxriy legion ordeni (2013)
 „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni zobitlar (2016).

Manbalar 

7-aprelda tugʻilganlar
1989-yilda tugʻilganlar
Kishilar
Yashayotgan insonlar
Fransiya oldidagi xizmatlari uchun ordeni kavalerlari
2008-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2012-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2016-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar