MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Oq tanli sardor

„Oq tanli sardor“ (), toʻliq nomi „Oq tanli sardor: Shimoliy Amerika afsonasi“ () — irlandiyalik-amerikalik yozuvchi Thomas Mayne Reid qalamiga mansub roman. Ilk bor 1855-yil chop etilgan. Asarni oʻzbek tiliga Erkin Mirobidov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1990-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan.

„Oq tanli sardor“ Mayne Reidning eng taniqli asarlaridan biridir. Romanda Shimoliy Amerikaning mahalliy aholisi boʻlmish hindularning amerika va ispan bosqinchilariga qarshi kurashi haqida soʻz yuritiladi.

Syujet 
Romandagi hodisalar 18-asr oxiri-19-asr boshida Meksikada sodir boʻladi. Romanda Shimoliy Amerikaning mahalliy aholisi boʻlmish hindularning amerika va ispan bosqinchilariga qarshi kurashi haqida soʻz yuritiladi. Mayne Reid romanni 1840-yillarda Amerika va Meksika oʻrtasida boʻlib oʻtgan urushda boshidan kechirganlariga asoslanib yozgan.

Qahramonlar 
 Carlos () – oq tanli sardor
 Rosita () – Carlosning singlisi
 Catalina de Cruces () – Carlosning sevgilisi
 Don Juan () – Rositaning sevgilisi
 Antonio () – Carlosning yaqin doʻsti
 Josefa () – Antonioning qalligʻi
 Roblado() – Carlosning ashaddiy dushmani, kapitan
 Vizcarra () – Robladoning doʻsti, Carlosning dushmani
 Joaquin () – Carlosning dushmani, iyezuit
 Gomez () – Carlosning dushmani
 Don Ambrosio () – Catalinaning otasi
 Vicenza () – Catalinaning oqsochi, aygʻoqchi
 Manuel () va Pepe () – bizon ovchilari, Carlosni izlaganlar
 Andres () – otboqar, Catalinaga doʻst

Oʻzbekcha tarjima 
Asarni oʻzbek tiliga 1956-yil „Detgiz“ nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Erkin Mirobidov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1990-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Shavkat Turob – muharrir, E. Kigay – rassom, R. Zufarov – rasmlar muharriri, V. Demchenko – texnik muharrir, B. Yunusov – musahhih. Kitob adadi – 100 000 nusxa.

Manbalar

Havolalar 
 „Oq tanli sardor“ Ziyouz saytida

Romanlar
Xandon pista (asar)

„Xandon pista“ — oʻzbek yozuvchisi Said Ahmad qalamiga mansub hajviyalar toʻplami. 1994-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallif 1990-yillar boshida yozgan hajviy asarlar jamlangan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Oʻtkir Hoshimov – muharrir, M. Samoylov – rassom, V. N. Barsukova – texnik muharrir, M. Hoshimova, K. Ziyomuhamedova – musahhihlar, original maketni tayyorlovchi – Q. M. Yusupov. Kitob adadi – 50 000 nusxa.

Havolalar 
 „Xandon pista“ Ziyouz saytida

Hajviya kitoblar
Turk hikoyalari

„Turk hikoyalari“ — turk yozuvchilari qalamiga mansub hikoyalar toʻplami. Toʻplamga 16 turk yozuvchisining 21 hikoyasi kiritilgan. Hikoyalarni rus tilidan oʻzbek tiliga Hikoyat Mahmudova tarjima qilgan.

Hikoyalar 

Oʻrxon Kamol
 „Eng muhimi, non!“
 „Bezori“

Mahmud Ozay
 „Qochoq“
 „Jannat bogʻi“

Mehmed Seyda
 „Dovyurak Ahmad“

Sabohiddin Qudrat Oqsol
 „Qosh qorayganda“

Najot Jumali
 „Joʻxorizorda“

Ziyod Salim oʻgʻli
 „Qudratli Salim“
 „Machta uchidagi odam“

Oʻktoy Oqbol
 „Zangi buzilgan soat“

Komron Shipal
 „Onaizor“

Muzaffar Buyruqchi
 „Bolakay“

Chingiz Yoʻrik
 „Odamlarni yolgʻiz qoldirmang“

Bilge Karasu
 „Tut xiyoboni“

Tariq Dursun Kakinch
 „Ota“
 „Ochiq eshik ortida“

Bakir Yulduz
 „Germaniyada qilingan“
 „Emikdoshlar“

Tahsin Yujel
 „Ilhom“

Temirtosh Jayhun
 „Agar oʻgʻil boʻlsa“

Adnan Oʻzyalchinor
 „Ish tashlash“

Oʻzbekcha tarjima 
Asarni oʻzbek tiliga 1976-yil „Xudojestvennaya literatura“ nashriyoti chop etgan nashrga asoslanib Hikoyat Mahmudova tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1979-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Qosimov – muharrir, V. Nemirovskiy – rassom, A. Bobrov – rasmlar muharriri, E. Potapova – texnik muharrir, M. Qudratova – musahhih. Kitob adadi – 100 000 nusxa.

Manbalar

Havolalar 
 „Turk hikoyalari“ Ziyouz saytida

Hikoya kitoblar
Gobseck

„Gobseck“ () — fransuz yozuvchisi va dramaturgi Honoré de Balzac qalamiga mansub qissa. Muallif qissani 1830-yil yozgan. „Gobseck“ keyinchalik Balzacning „La Comédie humaine“ („Inson komdediyasi“) romanlar toʻplamida chop etilgan.

„Gobseck“ ilk bor eskiz oʻlaroq 1830-yilning mart oyida „l’Usurier“ („Sudxoʻr“) nomi bilan „La Mode“ jurnalida chop etilgan. Oʻsha yilning avgust oyida „Le Voleur“ jurnalida ham chop etilgan. Qissa toʻlaligicha „les Dangers de l’inconduite“ nomi bilan Mame-Delaunay tomonidan chop etilgan. Mazkur versiya 1835-yil „Papa Gobseck“ nomi bilan Madame Charles-Béchet tomonidan ham chop etilgan. Qissa „Gobseck“ tituli bilan 1842-yil „La Comédie humaine“ toʻplamida chop etilgan.

Syujet 
Qissadagi hodisalar Burbonlar restavratsiyasi davrida sodir boʻladi. Uning bosh qahramoni Anastasie de Restaud boy burjuaning qizi boʻlib, aristokratga turmushga chiqadi, ammo his-tuygʻusiz hayotidan zerikadi. Anastasie Maxime de Trailles degan shaxs bilan oshiq-mashuq boʻladi va bor mulkini unga sarflaydi. Anastasie sudxoʻr Jean-Esther van Gobseckdan moliyaviy yordam soʻraydi. Maître Derville esa Gobseckning huquqshunosi boʻladi. Pirovardida Anastasie oilasidan ham, oilaviy boyliklaridan ham ayriladi.

Oʻzbekcha tarjima 
„Gobseck“ni oʻzbek tiliga Mirziyod Mirzoidov hamda Mahkam Mahmudov tarjima qilgan. Qissa oʻzbek tilida Balzacning „Sagʻri teri tilsimi“ qissasi bilan birga toʻplam oʻlaroq chop etilgan. Toʻplam 1981-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Toʻplamni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Tursunov – muharrir, V. Pletuxin – rassom, A. Bobrov – rasmlar muharriri, E. Saidov – texnik muharrir, M. Abdusalomova – musahhih. Kitob adadi – 600 000 nusxa.

Havolalar 
 „Gobseck“ Ziyouz saytida

Qissa kitoblar
Yillar armoni

„Yillar armoni“, toʻliq nomi „Yillar armoni: Sheʼrlar va dostonlar“ — oʻzbek shoiri Abdulla Oripov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1983-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. 1987-yil ayni nashriyotda qayta chop etilgan. Toʻplamga muallifning eng mashhur sheʼrlari va dostonlari kiritilgan.

Toʻplam kirish soʻzini Matyoqub Qoʻshjonov yozgan. Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: B. Norboyev – muharrir, V. Loginov – rassom, A. Bobrov – rasmlar muharriri, T. Smirnova – texnik muharrir, S. Tohirova – musahhih. Kitob adadi – 35 000 nusxa.

Manbalar 

Sheʼriy kitoblar
Sadoqatnoma (Vohidov asari)

„Sadoqatnoma“, toʻliq nomi „Saylanma: Sadoqatnoma“ — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. „Muhabbatnoma“ hamda „Sadoqatnoma“ asarlaridan iborat „Saylanma“ ikki jildli sheʼriy toʻplamining ikkinchi jildi. 1986-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallifning 1975-yildan keyin yozilgan sheʼrlari, tarjimalari, doston va dramasi kiritilgan.

„Sadoqatnoma“ga Abu Ali ibn Sino, Hofiz Sheroziy, Bedil, Friedrich Schiller, Johann Wolfgang von Goethe, Aleksandr Blok, Sergey Yesenin, Mixail Svetlov, Aleksandr Tvardovskiy, Bogumil Guzel, Muhammad Iqbol, Ulfat, Gevorg Emin, Muxran Machavariani, Andrey Malishko hamda Rasul Hamzatov asarlarining tarjimalari kiritilgan. Qolaversa, toʻplamdan Vohidovning „Ruhlar isyoni“ dostoni hamda „Istambul fojiasi“ sheʼriy dramalari ham oʻrin olgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Kenjaboyev – muharrir, G. Jirnov – rassom, N. Karpuzas – rasmlar muharriri, T. Smirnova – texnik muharrir, Sh. Soatova – musahhih. Kitob adadi – 25 000 nusxa.

Yana qarang 
 „Muhabbatnoma“

Manbalar 

Erkin Vohidov sheʼriy toʻplamlari
1986-yil kitoblari
Choliqushi

„Choliqushi“ () — turk yozuvchisi Reşat Nuri Güntekin qalamiga mansub roman. Ilk bor 1922-yil chop etilgan. Asarda yosh oʻqituvchi Farida va uning Komronga boʻlgan muhabbati haqida hikoya qilinadi.

Romanni oʻzbek tiliga Mirzakalon Ismoiliy tarjima qilgan. Asar oʻzbek tilida bir necha marta nashr qilingan.

1966-yil „Choliqushi“ asosida film suratga olingan. 1986- hamda 2013-yillarda esa asar asosida teleserial olingan. 1986-yilgi serial „Oʻzbektelefilm“ kinostudiyasida oʻzbek tiliga dublyaj qilingan.

Syujet 
Romandagi voqealar Birinchi jahon urushi arafasida yuz beradi. Asarning bosh qahramoni Farida yoshligida ota-onasidan ajrab, hayotda turli qiyinchiliklarga duch keladi. Farida oʻz xolasining oʻgʻli Komronni sevib qoladi. Kamron ham uni sevadi, ammo oilaviy shartlarga koʻra ular birga boʻla olmaydilar. Farida oʻqituvchi boʻlib ishlash uchun chekka qishloqqa ketadi. Asar soʻnggida ikki yosh nihoyat bir-biriga yetishadi.

Qahramonlar 
 Farida (Choliqushi) () – bosh qahramon
 Komron () – Faridaning sevgilisi
 Basima () – Faridaning xolasi, Komronning onasi
 Mujgon () – Faridaning xolavachchasi
 Oysha () – Faridaning xolasi, Mujgonning onasi
 Munisa () – Faridaning boqib olgan qizi
 Xayrullo () – yoshi keksa doktor
 Sayfuddin () – Komronning otasi

Oʻzbekcha nashr 
Romanni oʻzbek tiliga Mirzakalon Ismoiliy tarjima qilgan. Asar oʻzbek tilida bir necha marta, jumlaldan, 1968- hamda 1988- yillarda chop etilgan. Mazkur nashrlar Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Roman oxirida Miad Hakimov soʻngsoʻzi keltirilgan.

Manbalar

Havolalar 
 „Choliqushi“ Ziyouz saytida

Romanlar
Yaxshidir achchiq haqiqat

„Yaxshidir achchiq haqiqat“ — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1992-yil Toshkent shahrida Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallif 1980-yillar oxiri, 1990-yillar boshida yozgan sheʼrlar kiritilgan. 

Xoji Abdullo Orif toʻplamga muharrirlik qilgan va uning kirish soʻzini yozgan. Asarni nashrga tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: S. Sobirova – texnik muharrir, M. Nazirova, Sh. Aminova – musahhihlar. Kitob adadi – 10 000 nusxa.

Havolalar 
 „Yaxshidir achchiq haqiqat“ Ziyouz saytida

Erkin Vohidov sheʼriy toʻplamlari
Soʻz (Boboyev asari)

„Soʻz“ — oʻzbek shoiri Mashrab Boboyev qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1978-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida 10 ming nusxada chop etilgan. Boboyev toʻplamni otasi Boboxoʻja Rustam oʻgʻli xotirasiga bagʻishlagan.

Manbalar

Havolalar 
 „Soʻz“ Ziyouz saytida

Sheʼriy kitoblar
Muhabbat (Qahhor asari)

„Muhabbat“ — oʻzbek yozuvchisi Abdulla Qahhor qalamiga mansub qissa. Muallif bu qissani 1968-yil yozgan. Asar kitob sifatida ilk bor 1969-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. „Muhabbat“ Qahhor tirikligida yozgan soʻnggi asardir. Qissada ikki yoshning oʻz muhabbati uchun kurashi haqida soʻz yuritiladi.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: X. Ergashev – muharrir, N. Xoliqov – rassom, Yu. Pavlov – rasmlar muharriri, A. Boboxonov – texnik muharrir, Sh. Zuhriddinov – musahhih. Kitob adadi – 75 000 nusxa.

Havolalar 
 „Muhabbat“ Ziyouz saytida

Qissa kitoblar
Chinobod

Chinobod — Oʻzbekiston Respublikasi Andijon viloyati Baliqchi  tumaniqarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan. Andijon viloyatiga qarashli Andijon va Namangan viloyatlati orasida joylashgan. Bu yerdan ikki viloyat markazigacha har ikkisiga 30 km, yaʼni markazda joylashgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Baliqchi tumani
Dushanbedagi ShHT sammiti (2014)

2014-yil Shanxay Hamkorlik Tashkiloti sammiti — tashkilotga aʼzo davlat rahbarlarining Tojikiston poytaxti Dushanbeda 2014-yil 11-12-sentyabr kunlari boʻlib oʻtgan sammiti. Sammitda separatizm, ekstremizm va terrorizmga qarshi kurash, shuningdek, Afgʻoniston muammosi bo'yicha tegishli kelishuvlar imzolandi.

Manbalar
U dunyoda

„U dunyoda“ (), toʻliq nomi „U dunyoda, yoki haj qissasi“ — tojik yozuvchisi Fazliddin Muhammadiyev qalamiga mansub qissa. Muallif dinni tanqid qiluvchi ushbu asarni 1965-yil bir guruh musulmon bilan Makka va Madina shaharlariga qilgan haj davomida boshidan kechirganlariga asoslanib yozgan. Qissa ilk bor 1966-yil Dushanbe shahrida „Irfon“ nashriyotida chop etiglan. Muhammadiyev „U dunyoda“ va „Chekkadagi uy“ qissalari uchun 1965-yil Rudakiy nomidagi Tojikiston SSR davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

Asarda Islom diniga satirik nazar bilan qaralgan. Muhammadiyev hajdan qaytib kelganidan keyin hoji unvonini olishdan bosh tortgan va „U dunyoda“ qissasini yozgan. Natijada 1986-yil radikal musulmonlar muallifni pichoqlab oʻldirgan.

Asarni 1968-yil Ashurali Ahmedov oʻzbek tiliga tarjima qilgan. 1970-yil Yuriy Smirnov rus tiliga tarjima qilgan. Ruscha nashr kitobxonlar tomonidan yaxshi kutib olingan. 1982-yil Cecīlija Dinere latish tiliga tarjima qilgan. 1983-yil „Maorif“ nashriyotida rus tilida qayta nashr qilingan.

Oʻzbekcha tarjima 
Asarni 1968-yil Ashurali Ahmedov oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: S. Rahimov – muharrir, G. Golovkov – rassom, Yu. Pavlov – rasmlar muharriri, M. Mirqosimov – texnik muharrir, M. Abdushukurova – musahhih. Kitob adadi – 15 000 nusxa.

Manbalar

Havolalar 
 „U dunyoda“ Lib.ru saytida 

Qissa kitoblar
Toshkentdagi ShHT sammiti (2004)

Shanxay Hamkorlik Tashkilotining 2004-yilgi sammiti — tashkilotga aʼzo davlat rahbarlarining Toshkentda 2004-yil 16-17-iyun kunlari boʻlib oʻtgan ucharshuvi.

Uchrashuvning asosiy masalasi mintaqaviy xavfsizlikni ta’minlashdan iborat edi. Olti davlat prezidentlari bir qator qo‘shma hujjatlarni imzolagan. Toshkentda ShHT mintaqaviy aksilterror tuzilmasi ijroiya qo‘mitasi binosining tantanali ochilishi bilan boshlangan. Tashkent Intercontinental mehmonxonasining Kongress-markazi binosida Tashkilot davlat rahbarlarining tor doiradagi uchrashuvi bo'ldi. Islom Karimov kun tartibini o‘qib eshittirdi. Ayni paytda shu binoda delegatsiyalarning kengaytirilgan yig‘ilishi bo‘lib o‘tgan.

Rasmiy suratga olishdan so‘ng Toshkent deklaratsiyasi, shuningdek, giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalar kontrabandasini nazorat qilish to‘g‘risidagi bitim kabi bir qator hujjatlar imzolanishi bilan yakunlandi. Mo'g'uliston ShHT doirasida kuzatuvchi sifatida tasdiqlangan. Kengaytirilgan yig‘ilishda Afg‘oniston rahbarining ham chiqishi tinglandi.

Manbalar 

Toshkent
ShHT sammitlari
Pekindagi ShHT sammiti (2012)

2012-yilgi Shanxay Hamkorlik Tashkiloti sammiti tashkilot aʼzoligidagi davlat rahbarlarining Pekinda boʻlib oʻtgan 12-sammiti.

Delegatsiya rahbarlari 
Sammitda qatnashgan prezidentlar:

Boshqa davlatlar vakillari:

Manbalar
Choʻqintirgan ota yoki mafiya sardori

„Choʻqintirgan ota yoki mafiya sardori“ () – italyan-amerika yozuvchisi Mario Puzo qalamiga mansub roman. Ilk bor 1969-yil G. P. Putnam's Sons nashriyotida chop etilgan. Asarda Nyu-York shahrida yashovchi Don Vito Corleone boshchiligidagi mafiya oilasi haqida soʻz yuritiladi. Romandagi hodisalar 1945-1955-yillarda sodir boʻladi. Bundan tashqari, unda Don Vito Corleonening bolaligi va oʻsmirligi haqida ham hikoya qilinadi.

Roman asosida 1972-yil film suratga olingan. 1974- hamda 1990-yillarda Puzo koʻmagi bilan filming davomi suratga olingan. Birinchi va ikkinchi filmlar eng sara filmlar qatoriga kiradi.

Asarni rus tilidan oʻzbek tiliga Tursunboy Adashboyev va Muhammadjon Oʻrinboyev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 2000-yil Toshkent shahrida „Sharq“ nashriyotida chop etilgan. 2015-yil „Yangi asr avlodi“ nashriyot-matbaasida qayta nashr qilingan.

Havolalar 
 „Choʻqintirgan ota yoki mafiya sardori“ (2000-yilgi nashr) Kitobxon saytida
 „Choʻqintirgan ota yoki mafiya sardori“ (2015-yilgi nashr) Hilolnashr.uz saytida 

Romanlar
Toshkentdagi ShHT sammiti (2010)

Shanxay Hamkorlik Tashkilotining Toshkentdagi sammiti — tashkilotga a'zo davlat rahbarlari, kuzatuvchilar va hamkorlar ishtirokidagi 2010-yilda Toshkentda bo'gan yig'ilishi. Sammitda Qirgʻizistondagi vaziyat muhokama qilindi

Manbalar 

ShHT sammitlari
Toshkent
2010-yil voqealari
Bir qultum fojiasi

„Bir qultum fojiasi“ — ichkilikbozlik ziyoni haqidagi hajviyalar, voqeiy hikoyalar, sheʼrlar, hikmatli soʻzlar  hamda maqollar jamlangan toʻplam. 1986-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan.

Toʻplamni Zikrilla Egamberdiyev va Toʻlqin Rasulev tuzgan. Unga Abdulla Qahhor, Said Ahmad, Neʼmat Aminov, tuzuvchi Toʻlqin Rasulev hamda boshqalar qalamiga mansub kichik hikoyalar kiritilgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: S. Obloqulov – muharrir, I. Kiriakidi – rassom, A. Mamajonov – rasmlar muharriri, R. Potapova – texnik muharrir, U. Saydullayev – musahhih. Kitob adadi – 60 000 nusxa.

Boʻlimlari 
 „Havjiy va voqeiy hikoyalar“
 „Donolarning nasihatlari“
 „Maqollar“
 „Hikoyat va rivoyatlar“
 „Chogʻir firoqi ado etdi mani“
 „Tajribalar hikoya qiladi“
 „Qadimgi kitoblar zarvaraqlaridan“
 „Qiziq gaplar, badmastlarga jazolar“

Manbalar

Havolalar 
 „Bir qultum fojiasi“ Ziyouz saytida

Sheʼriy kitoblar
Mexiko

Mexiko — Meksikaning markazidagi shtat. Maydoni 21,5 ming km². Aholisi 13,08 mln. kishi (2000). Maʼmuriy markazi — Toluka shahri Markaziy Mesa togʻligining jan. qismi, qisman Vulkanli Syerra togʻlarida joylashgan. Gʻarbda Toluka togʻ oraligi havzasi va sharqda Mexiko havzasini oʻz ichiga oladi. Vulkan harakatlari faol seysmik rayon hisoblanadi. Iklimi tropik, togʻli iqlim, oʻrtacha oylik temperaturalar 9—12° dan 15—18° gacha. Yillikyogʻin 500–1000 mm. Togʻlar oʻrmonlar bilan qoplangan, 4000 m dan baland yerlar yaylovlardan iborat. Xoʻjaligining asosini qishloq xoʻjaligi tashkil etadi. Ekin maydonining 40% lalmikor yerlar (makkajoʻxori, dukkakli ekinlar, arpa ekiladi), 9% sugʻoriladigan yerlardan iborat. Toluka shahri atrofida bugʻdoy ekiladi, sut chorvachiligi, shimoliy rayonlarda kuychilik rivojlangan. Asosiy sanoat korxonalari: avtomobilsozlik, kimyo, yengil sanoat, metallsozlik, sunʼiy oʻgʻitlar ishlab chiqarish

Manbalar
Konverter

Konverter, konvertor (ing. converto — oʻzgartiraman, aylantiraman) — suyuq choʻyanga kislorod yoki havo yuborib poʻlat olinadigan yoki shteynlarga havo yoki kislorod yuborib qora metall yoxud rangli metall sulfidlari olinadigan metallurgiya agregati; konverter ishlab chiqarishi qurilmasi. Poʻlat olishda, asosan, kislorodli K. ishlatiladi. Ilgari bu maqsadda bessemer va tomas K.lari ishlatilgan.

K. nok yoki silind-rik koʻrinishda boʻladi. K.ni tubidan, yonidan va ustidan kislorod (havo) beriladi. K.ni maxsus mexanizm bilan ogʻdirib boʻgʻzidan choʻyan quyiladi, unga flyus, temir-tersaklar solinadi. Tayyor mahsulotlar (poʻlat, shlak, gazlar) ham shu boʻgʻzidan olinadi. Bunday K.larning sigʻimi 400 t gacha boradi. Shteynlardan mahsulotlar olinadigan K.ning ichiga magnezit gʻishti teriladi. K.ning boʻgʻzidan shteynlar, flyuslar va boshqa materiallar solinadi. Bunda havo yoki kislorod K.ning pastki qismida joylashgan furma orqali beriladi. Hosil boʻlgan mahsulot (shlak va metall) boʻgʻzidan quyib olinadi (yana qarang Bessemer jarayoni, Tomas jarayoni).== Manbalar ==
Ruscha-oʻzbekcha lugʻat (maʼnolari)

Ruscha-oʻzbekcha lugʻat quyidagilardan birini anglatishi mumkin:

 Ruscha-oʻzbekcha lugʻat (1983-1984) – 1983-1984-yillarda chop etilgan ikki jildli ruscha-oʻzbekcha lugʻat;
 Ruscha-oʻzbekcha lugʻat (2013) – yuqoridagi lugʻatning 2013-yil chop etilgan yangi nashri.
Daraja (harorat)

Gradus ( — qadam, daraja) yoki daraja — temperaturaning turli shkalalariga muvofiq keladigan har xil birliklarining umumiy nomi. Selsiy gradusi (°S), Kelvin gradusi (K), Farengeyt gradusi (°Gʻ), Reomyur gradusi (°R) mavjud. Selsiy shkalasida suvning muzlash temperaturasi (0°S) bilan qaynash temperaturasi (100°S) oraligʻi teng 100 qismga boʻlinadi. Kelvin shkalasida ideal gaz molekulalarining tartibsiz issiq,lik harakati toʻxtash temperaturasi, yaʼni mutlaq nol (t°=273,15 °C) nol gradus (0 K) debolinadi. Farengeyt shkalasida qor va nashatir aralashmasining erish nuqtasi (0°S) bilan kishi tanasining normal temperaturasi (36°S) oraligʻi teng 100 qismga boʻlingan. Bu shkala boʻyicha 0 °C=32 °F, suvning qaynash temperaturasi 100°S=212°Gʻ, demak, qor erishidan suv qaynashigacha boʻlgan temperatura 180 °F. Reomyur shkalasida suvning muzlash va qaynash oraligʻi 80 ga boʻlingan, yaʼni 100 °C=80°R. Bu temperatura shkalalari orasidagi bogʻlanish quyidagicha: 1 K=1 °C=O,8R=1,8 °F;

Yana qarang 
Daraja (burchak)

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Daraja (burchak)

Daraja yoki Gradus — yassi burchak birligi; toʻgʻri burchakning 1/90 qismiga yoki doiraning 1/360 qismiga teng; ° belgi bilan belgilanadi. Gradus=60’=3600", bu yerda ʻ — burchak minutlari, " — burchak sekundlari. Yoyiq burchak 180°ga teng. Gradus aylana yoyini oʻlchash uchun ham ishlatiladi; 

 radian   (radianlar 1°)

Yana qarang 
Daraja (harorat)

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Qorabuloq (maʼnolari)

Qorabuloq quyidagilardan birini anglatadi:

Qozogʻiston 
 Qorabuloq — Janubiy Qozogʻiston viloyatida joylashgan qishloq
 Qorabuloq — Almati viloyatida joylashgan qishloq
 Qorabuloq (Stepnogorsk) — Oqmoʻla viloyatidagi Qorabuloq qishloq okrugining maʼmuriy markazi.

Qirgʻiziston 
 Qorabuloq — Botken viloyatida joylashgan qishloq.
Paxtaobod (Sirdaryo viloyati)

Paxtaobod — Sirdaryo viloyati Sardoba tumanidagi shaharcha (1984-yildan). Tuman markazi. Viloyat markazi (Guliston shahri) dan 95 km, yakin temir yoʻl stansiyasi — Paxtakor (25 km). Aholisi 12,2 ming kishi (2000).

P.da tuman hokimiyati binosi, maʼmuriy muassasalar, kurilish tashkilotlari, avtokorxona, aloqa boʻlimi, umumiy taʼlim maktablari, musika maktabi, kasb-hunar kolleji, markaziy kutubxona, madaniyat uylari, madaniyat va istirohat bogʻi, stadion, markaziy kasalxona, poliklinika, dorixona, savdo va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari mavjud. P. — Guliston yoʻnalishida avtobuslar qatnaydi.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Sardoba tumani
Qovoq

Qovoq quyidagilardan birini anglatishi mumkin:
 Qovoq – umurtqalilar oilasining koʻzlari atrofidagi teri qoplamasi
 Qovoq – qovoqdoshlar oilasiga mansub bir va koʻp yillik oʻsimliklar turkumi
Temirtanlar

„Temirtanlar“ — oʻzbek yozuvchisi Qudrat Doʻstmuhamedov qalamiga mansub ilmiy-fantastik qissa va hikoyalar toʻplami. 1987-yil Toshkent shahrida „Yulduzcha“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga 11 hikoya hamda 1 qissa kiritilgan.

Toʻplamni Tohir Malik hamda Rustam Obidov taqriz qilgan. Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Xudoyberdiyev – muharrir, O. Galitskaya – rassom, F. Basharova – rasmlar muharriri, E. Tolochko – texnik muharrir, R. Qayumov – musahhih. Kitob adadi – 60 000 nusxa.

Qissa va hikoyalar 
Hikoyalar
 „Oltin tuxum“
 „Hayotbaxsh nur“
 „Mangu parvoz“
 „Uddaburonlar“
 „Tegmanozik“
 „Temirtanlar“
 „Qariya“
 „Kashfiyot“
 „Mustahkamlik chegarasi“
 „Kim odam?“
 „Ilon“

Qissalar
 „Fidoyilar“

Manbalar

Havolalar 
 „Temirtanlar“ Ziyouz saytida

Qissa kitoblar
Tom Sawyerning yangi sarguzashtlari

„Tom Saywerning yangi sarguzashtlari“ () (, yaʼni „Tom Sawyer xorijda“) — amerikalik yozuvchi Mark Twain qalamiga mansub roman. Muallif asarni 1894-yil yozgan.

Roman Jules Verne qalamiga mansub sarguzasht hikoyalarga parodiya oʻlaroq yozilgan. Asar Tom Sawyer haqidagi boshqa asarlarning davomidir. Romanni rus tilidan oʻzbek tiliga Abduvoris Abdumajidov tarjima qilgan.

Syujet 
Asar bosh qahramonlari Tom, Huck va Jim havo sharida Afrika boʻylab sayohat qilishadi. Sayohatlari davomida sherlar, oʻgʻrilar hamda burgalarga duchor boʻladilar hamda dunyoning ayrim moʻjizalarini, jumladan, Misr piramidalarini koʻradilar. „Huckleberry Finn sarguzashtlari“ hamda „Tom Sawyer, detektiv“ asarlaridagidek „Tom Saywerning yangi satguzashtlari“ ham Huck Finn otidan birinchi shaxsda soʻzlab beriladi.

Qahramonlar 
 Tom Sawyer () – bosh qahramon
 Huckleberry Finn  (), Huck () – Tomning doʻsti
 Jo () – Tomning doʻsti

Oʻzbekcha tarjima 
Romanni oʻzbek tiliga Abduvoris Abdumajidov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1980-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbekcha nashrda „Tom Saywerning yangi satguzashtlari“ romani bilan birgalikda „Muxbir bilan suhbat“ () hamda „Gubernatorlikka saylovlar“ () qisqa hikoyalari ham berilgan.

Havolalar 
 „Tom Saywerning yangi satguzashtlari“ Ziyouz saytida

Romanlar
Hikoya kitoblar