Äänekoski

Äänekoski (Fin talaffuzi: [ˈæːneˌkːoski]) — Finlandiyadagi shaharcha. U Finlandiyaning Markaziy mintaqasida, taxminan 45 km Jyväskylä shimolida joylashgan. Shahar aholisi 18,067 kishi (2023-yil 28-fevral) va 1,138.39 kilometr kvadrat maydonni egallaydi, bundan 253.84 kilometr kvadrat qismi suvdan iborat. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 20.43 nafar aholi toʻgʻri keladi.

Qoʻshni shaharlari — Kannonkoski, Konnevesi, Laukaa, Saarijärvi, Uurainen, Vesanto va Viitasaari.

Munitsipalitet bir tilda fin tilidir.

Äänekosken maalaiskunta munitsipaliteti 1969-yilda Anekoski va 1993-yilda Konginkangas munitsipalitetiga birlashtirildi. Sumiainen va Suolaxti munitsipalitetlari 2007-yilda Anekoski tarkibiga birlashtirildi.

Tarixi 

Äänekoski yaqin atrofdagi oqimlar sharafiga nomlangan. Xalq etimologiyasi ismni ääni „tovush“ soʻzi bilan bogʻlaydi, ammo Terho Itkonen boshqa kelib chiqishini yaʼni: „katta, ulkan“ degan maʼnoni anglatuvchi sami atamasini taklif qilgan (Shimoliy Sami eanas, „eng“ bilan solishtirgan).

Shvetsiya manbalarida 1455-yilda Ænækoski laxefiskeri daryosi boʻylab losos baliq ovlash haqida aytib oʻtilgan. Oʻsha paytda, u aholi punkti emas edi va Sysmä aholisining ov joylarida joylashgan edi. Rautalampi cherkovi 1561-yilda tashkil etilgan boʻlib, oʻsha paytda u Päijänne shimolidagi Markaziy Finlandiyaning koʻp qismini qamrab olgan katta cherkov edi. Laukaa cherkovi, shu jumladan Anekoski hududi 1628-yilda Rautalampidan ajratilgan.

Anekoski nomli aholi punkti kamida 1752-yildan beri mavjud boʻlib. 1907-yilda cherkov tashkil etilgunga qadar va 1911-yilda Äänekosken maalaiskunta munitsipaliteti tashkil etilgunga qadar u Laukaaning bir qismi boʻlib qoldi. Oʻsha paytda Äänekosken maalaiskunta oddiygina Äänekoski deb atalgan. Munitsipalitet 1932-yilda boʻlingan: Anekoskining haqiqiy aholi punkti Anekoski boshqa kauppalaga, Suolaxti boshqa kauppalaga aylandi, eski Anekoski munitsipaliteti esa Anekosken maalaiskunta deb oʻzgartirildi va uning maʼmuriy oʻrni Xonkola qishlogʻiga koʻchirildi. Äänekoski va Äänekosken maalaiskunta haligacha oʻzini-oʻzi boshqarish organi hisoblanadi.

Birinchi sanoat korxonalari 1896—1900-yillarda paydo boʻlgan.

Äänekoski bilan toʻrtta munitsipalitet birlashtirilgan: 1969-yilda Äänekosken maalaiskunta, 1993-yilda Konginkangas va 2007-yilda Sumiainen va Suolaxti. Hamda Anekoski 2007-yilda Suolaxti gerbini qabul qilgan.

Tabiati 
Anekoskida jami 170 ta koʻl bor. Eng katta koʻllari — Keitele, Kuhnamo va Niinivesi hisoblanadi.

Dunyodagi eng kichik daryolardan biri Kuokanjoki ham ushbu hududda joylashgan.

Qardosh shaharlari 
Quyidagi shaharlar yoki munitsipalitetlar Äänekoski bilan birlashgan:

  Örnsköldsvik Municipality, Sweden
  Brande, Brande Municipality, Denmark
  Sigdal, Norway
  Alushta, Alushta municipality, Ukraine
  Borovichi, Novgorod Oblast, Russia (status unknown)
  Sestroretsk, Russia
  Niamey, Niger

Bundan tashqari 

 Aura pishlogʻi — Äänekoskida ishlab chiqarilgan koʻk pishloq
 Finlandiya milliy yoʻli 69

Manbalar

Havolalar 
Media related to Äänekoski at Wikimedia Commons

 Anekoski shahri — Rasmiy veb-sayt, fin
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Markaziy Finlandiyadagi munitsipalitetlar
Finlandiya shaxarlari
Äänekoski
Finland til manbalari
Finland tilidagi maqolalar
Shved tilidagi maqolalar