MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Tadeusz Kościuszko

Tadeusz Kościuszko (; 1746-yil 4/12-fevral — 1817-yil 15-oktyabr) — 1794-yildagi Polsha qoʻzgʻoloni rahbari. Kościuszko Varshava Ritsarlik maktabi (1765—1769) da, Parij harbiy akademiyasi (1769—1774) da oʻqigan; 1774-yilda Polilaga qaytib kelgan. Kościuszko Shimoliy Amerikada mustaqillik uchun boʻlgan urush qatnashchisi (1775—1783). Polanets universali (barshchinani kamaytirgan, dehqonlarga shaxsiy erkinlik vaʼda qilgan)ni nashr etgan (1794). Kościuszko Matseyovitsa boʻsagʻasidagi jangda yaralangan va podsho qoʻshinlari tomonidan asirga olinib, Petropavlovsk qalʼasiga qamalgan. 1796-yilda 12 ming polyak asirlari katorida uni podsho Pavel I ozod qilgan. U AQShda va Parijda yashagan (1798). Kościuszko Napoleon va Aleksandr ularning polyak legionlariga qoʻmondonlik qilish taqliflariga rad javobini bergan. Kościuszko polyak xalqining mustaqillik uchun kurash dasturini tuzgan (1800). Kościuszko Shveysariyada vafot etgan, jasadining kuli Krakov shahriga keltirilgan. Kościuszkoga Polsha va AQShning koʻp shaharlarida haykallar qoʻyilgan. Avstraliyaning eng baland togʻi — Kościuszko nomi bilan atalgan.

Manbalar
Kostyankalar

Kostyankalar (Lithobiomorpha) -laboyoqlilar kenja sinfiga mansub koʻpoyoqlilarning bir turkumi. Urgʻochilarida urugʻlanayotgan spermatoforini toʻtib turadigan va tuxum qoʻyish vazifasini bajaradigan jinsiy oyoqlar (gonopodalar) rivojlangan. Tashqi koʻrinishi skolopendralart oʻxshash, lekin 15 juft uzun oyoqlari boʻlishi bilan ulardan farq qiladi. Koʻpchiligi oʻrmon toʻshalmasi yoki dalada tuproq yuzasida toʻplanib qoladigan oʻsimlik qoldiqlari (mas, toʻkilgan barglar, xas-choʻplar), yogʻoch yoki toshlar va boshqa ostida yashaydi. Tanasi ustki tomondan sargʻish yoki malla rangda, orqadan qorin tomonga yassilashgan. Tanasi ustki tomondan sargʻish yoki malla koʻzlarining har biri 40 ga yaqin oddiy koʻzchalardan iborat. Moʻylovlari uzun. Tez yuguradi. Kundoʻzi pana joyda bekinib olib, kechasi ovga chiqadi. Mayda hasharotlar bilan oziqlanadi. Oʻljasini oyoq-jagʻlaridagi zahar bezlari yordamida oʻldiradi. Zahari odam uchun xavfli emas. Urgochisi tuxumlarni tanasi bilan oʻrab olib, qimirlamasdan yotadi. Tuxumdan 7 juft oyoqli lichinka chiqadi. Oʻsish va rivojlanish davomida lichinka oyoqlarining soni oshib boradi, 800 ga yaqin turi maʼlum. Yevropa va Osiyoda tarqalgan. Oʻzbekistonda oddiy kostyanka (Lithobius forﬁ catus) uchraydi.

Manbalar
Kossyushko

Kossyushko — Avstraliyadagi eng baland choʻqqi, Avstraliya Alp togʻlarida. Balandligi 2228 m. Granit introʻziyali kristall jinslardan tuzilgan. Choʻqqida 5 oy davomida qor saqlanadi. Muzlik landshafti xos, alp va subalp oʻsimliklari, evkalipt oʻrmonlari bilan qoplangan. Milliy park tashqil etilgan. Polyak milliy ozodlik harakati arbo-bi T. Kostyushko nomi bilan atalgan. Qishki sport oʻyinlari markazi.

Manbalar
Kota

Kota — Hindistonning shim.gʻarbiy qismidagi shahar. Rajastxon shtatida. Aholisi 540 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Transport yoʻllari tuguni. Chambal daryosidagi gidrouzel markazi. Mashinasozlik va kimyo-farmatsevtika sanoati korxonalari, AES bor. Hunarmandchilikda gilam va muslin gazlamasi toʻqiladi.

Manbalar
Kota Bharu

Kota-baru - Malayziyaning shimol-sharqiy qismidagi shahar, Malakka yarim orolda. Kelantan shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 220 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Kelantan daryosining quyilish joyidagi port. Kauchuk olinadigan oʻsimliklar, sholi plantatsiyalari bor. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari qayta ishlanadi. Yogʻochsozlik sanoati korxonalari mavjud. Hunarmandchilik rivojlangan.

Manbalar 

Malayziya
Kota-kinabalu

Kota-kinabalu – Malayziyadagi shahar, Sabax shtatining maʼmuriy markazi. Kalimantananing shim.-gʻarbiy sohilida. Muhim port, temir yoʻl stansiyasi, aeroport bor. Aholisi 210 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Tropik dehqonchilik rayonining savdo markazi. Baliqovlanadi. Shaharga 1899-yilda asos solingan.

Manbalar 

 

 Mlayziya shaharlari
Kotangens

Kotangens (lot. so — birgalikda, tangens — urinma) — 1) trigonometrik funksiyalardan biri, ctgx bilan belgilanadi; 2) toʻgʻri burchakli uchburchakda oʻtkir burchakning K.si, shu burchakka yopishgan katet uzunligining burchak qarshisida yetuvchi katet uzunligiga nisbatiga aytiladi.

Manbalar 

Matematika
Koti

Koti — Yaponiyadagi shahar. Sikoku o.ning jan.-sharqida. Koti prefekturasining maʼmuriy markazi. Aholisi 322 ming kishi (1995). Tinch okeanning Tosa qoʻltigʻidagi port. Sellyuloza-qogʻoz, yogʻochsozlik, oziq-ovqat, toʻqimachilik, sement, harbiy sanoat korxonalari, kema verfi bor. K. atrofi rivojlangan mevachilik va sabzavotchilik rayoni.

Kōchi, boshqa yirik Shikoku shaharlariga qaraganda, ikki barobar ko'p yog'ingarchilik miqdorini oladigan nemli subtropik iqlimga ega (Köppen Cfa iqlim tasnifi). Bu shuningdek, Tinch okeaniga bevosita aloqador bo'lganligi sababli bo'ron Yaponiyada katta shaharlarda ro'y berishi mumkin bo'lgan joydir, lekin shamollar mamlakatga kirib, ikki baravar 50 santimetrga tushgan. Bo'rondan bir kun yomg'ir yog'di.

Manbalar 

Yaponiya shaharlari
Kotib

Kotib (arab. — yozuvchi) — 1) Turli qoʻlyozmalarni koʻchirish ishlari bilan shugʻullanuvchi shaxs; mirza, xattot; 2) Muassasa, idora, tashqilot yoki ayrim shaxs (yirik olim, yozuvchi, davlat arbobi) ning yozishmalarini olib boruvchi xizmatchi; 3) Xizmatchi, korxona ishlab chiqarish ini olib boruvchi shaxs; 4) Majlis va kengash qarorini yozib boruvchi shaxs; 5) İlmiy muassasalar (ilmiy K.), tahririyatlar (masʼul K.) va boshqalarda kundalik ishlarga rahbarlik qiluvchi shaxs.

Manbalar
Kotib chalabiy

Kotib chalabiy, Hoji Xalifa (asli ismi Mustafo ibn Abdulloh; 1609, Istanbul - 1657.24.7) -turk geografi, tarixchisi. Yevropada Hoji Xalifa taxallusi bilan mashhur boʻlgan. Dastlabki ilmni otasi Iso Xalifa al-Qrimiydan olgan. Keyinchalik boshqa olimlardan tarix, ilmi nujum, geogr. va mat. fanlarini oʻzlashtirgan. 1622-yildan saroyda kotiblik qilgan. 1627—35 yillarda harbiy yurishlarda qatnashgan. 1643-yildan saroyda muhosib ishlari bilan shugʻullangan. K. Ch. tarixiy "Taqvim ut-tavorix" ("Tarixlar taqvimi"), dengiz janglari tarixi toʻgʻrisida "Tuhfat ul-kibor fi asfor il-bihor" ("Dengiz yurishlari haqida ulugʻlarga tuhfa"), tarixiy-geo-grafik "Jahonnamo" ("Jahon koʻzgusi"), bibliografik "Kashf uz-zunun" hamda moliya masalalariga oid asarlar muallifi. "Jahonnamo" toʻplamida boshqa xalqlap tarixi, etnografiyasi, geografiyasi, shuningdek, topografiya va toponimikaga oid qiziqarli maʼlumotlar berilgan. Muallif bu asarni yozishda Sharq olimlarining bizgacha yetib kelmagan koʻpgina asarlaridan foydalangan. Asarda hozirgi Oʻrta Osiyo hududiga qariyb 2 bob ajratilgan. Unda Oʻrta Osiyo geografiyasi, xalqlarining tarixiga oid maʼlumotlar bor. "Jahonnamo" da K.Ch. birinchi boʻlib yevropalik va Sharq olimlarining mamlakatlar haqidagi maʼlumotlarini qiyoslagan.

Manbalar
Kotirovka

Kotirovka (frans. coter — raqamlash, belgilash) — birjada amaldagi vaziyat va qonunchilik normalari, qoidalariga muvofiq chet el valyutalari, qimmatli qrgʻozlar kursini, tovarlar narxini belgilash va ularni qayd etish. K.ni, odatda, tovar, fond yoki valyuta birjasining komissiyasi (qoʻmitasi) oʻtkazadi va tovarlarning ulgurji narxlari, qimmatli qogʻozlar kurslari va valyuta kurelari birja byulletenlarida eʼlon qilinadi. K.ni yirik kompaniyalar va banklar ham oʻtkazishi mumkin. Toʻliq K. ham haridorlar va ham sotuvchilar taklif qiladigan narxlarni belgilashdan iborat. K. maʼlumotlari maxsus birja byulletenlarida hamda davriy nashrlarda chop etiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki chet el valyutalari K.sini oʻtkazadi va valyuta kursi byulletenida eʼlon qilib turadi.

Manbalar
Kotka

Kotka — Finlandiyaning jan. qismidagi shahar. Fin qoʻltigʻining shim. qismidagi orollarda, Kyumi-Yoki daryosi quyilishida joylashgan. Aholisi 55,2 ming kishi (1999). Fin qoʻltigʻidagi port (oʻrmon mahsulotlari eksport qilinadi). Mamlakatning oʻrmonchilik sanoati markazi. Taxta tilish, sellyuloza-qogʻoz, kimyo sanoati korxonalari bor. Oʻrmon sanoati uchun jihozlar ishlab chiqariladi.

Manbalar
Boris Kotlov

Boris Vasilyevich Kotlov  (1923.2.7, Nikolayev shahri, Ukraina — 1995. 19.11, Moskva) — rassom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1981). Dnepropetrovskdagi Rassomlik bilim yurti (1940—41) va Toshkentdagi P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1944—49)da tahsil olgan. Ijodini bezakchi rassom sifatida boshlagan K. koʻrgazma va yarmarkalar, kucha va maydonlarni bayramona bezaklari, jamoat va davlat muassasalari binolarini ichki va tashqi koʻrinishi, tasviriy bezaklarini yaratgan (Chirchiq shahri madaniyat saroyi, 1980 va boshqalar). 1960-yildan akvarel sohasida faol ijod qilib, tabiat manzaralari, shaharlar qiyofasi aks etgan asarlar yaratdi ("Togʻlarda bahor", 1968; "Moviy kun", 1968; "Oqtosh manzarasi", 1971; "Buxoro", 1971; "Lolalar", 1972; "Chorvoq GES tongi", 1974; "Ohangaronda yangi qurilish", 1980 va boshqalar).

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Kotonu

Kotonu — Beninning jan. qismidagi shahar. Atlantika provinsiyasining maʼmuriy markazi. Mamlakatning boshqaruv va hukumat muassasalari K.da joylashgan. Aholisi 536 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Gvineya qoʻltigʻidagi port (palma magʻzi va moyi, kopra, kofe, paxta eksport qilinadi). Temir yoʻl stansiyasi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Oziq-ovqat, toʻqimachilik sanoati korxonalari bor. Yogʻoch qayta ishlanadi. Hunarmandchilikda yogʻoch oʻymakorligi rivojlangan, savat toʻqiladi. Issiqlik elektr st-yasi, botanika bogʻi, Benin muzeyi, shahardan 15 km shim.da universitet bor. Shaharga 19-asrning 1-yarmida asos solingan.

Manbalar
Kotopaxi

Kotopaxi — Ekvadordagi harakatdagi vulkan. And togʻlarida, Sharqiy Kordilyera togʻlarining gʻarbiy etagida. Balandligi 5897 m. Andezitlardan tuzilgan. 4700 m balandlikdan yuqorisi qor bilan qoplangan. Soʻnggi marta 1976-yilda otilgan. Milliy park tashqil etilgan. K.dan 50 km shimolda mamlakat poytaxti — Kito shahri joylashgan.

Manbalar
Kotoraya

Kotoraya, paxtaron, ftormeturon, fluometuron (C10HnF3N2O) — singib va tanlab taʼsir etuvchi gerbitsid, 80% li hoʻllanuvchi kukun, rangi oq yoki kulrang. Paxtazorlarda bir yillik, asosan, ikki pallali begona oʻtlarga qarshi qoʻllaniladi. Machin, olabuta, ituzum, semizoʻtlarni quritadi, shamak, itqoʻnoq, gʻumay va boshqalarni esa shikastlaydi. Oʻsimlikka ildizi orqali singadi. Preparatning taʼsir kuchi 2—3 oy. Tuproqda tez parchalanadi. Bahor quruq kelganda, shuningdek, shoʻrxok tuproqlarda preparatning taʼsir kuchi kamayadi. K. chigitni ekish bilan bir vaqtda lenta usulida solinadi. Sarf meʼyori: yalpi sepishda 1,3—2,8 kg/ga (taʼsir etuvchi modda boʻyicha), qator orasiga solishda 0,65—1,4 kg/ra. Kam zaharli.

Manbalar
Kotofor

Kotofor, sankap (CnH21SN5) -singib va tanlab taʼsir etuvchi gerbitsid. 80% li hoʻllanuvchi kukun holida chiqariladi. Bir yillik begona oʻtlarning (boshoqlilar va kengbarglilar) koʻpgina turlarini quritadi. Oʻsimliklarga, asosan, ildizi orqali taʼsir etadi. Mexaniq tarkibi yengil tuproq zonalarida, namgarchilik yetarli boʻlgan, kotoran ishlatilganda gʻoʻza niholi zararlanadigan shoʻrxok yerdarda K.ni qoʻllash maqsadga muvofiq. Preparatning taʼsir kuchi 2—3 oy saqlanadi. K. chigit ekish vaqtida lenta usulida solinganda sarf meʼyori 1,0—1,3 kg/ga; ish suyukligi 100—120 l/ga. Kam zaharli.

Manbalar
Kottej

Kottej (ing. cottage — dehqon uyi) — bir oilaga moʻljallangan, asosan, ikki qavatli qilib qurilgan hovlili uy. K.ning 1-qavatida mehmonxona, oshxona va boshqa, 2-qavatida yotoqxona, dam olish va yuvinish xonalari joylashadi, ikkala qavat oʻzaro ichki zina bilan birlashtiriladi. Asosan, 16-asr oxiri 17-asr boshlarida Angliyada qurila boshlagan, keyinchalik Skandinaviya, AQSH va boshqa joylarda keng tarqalgan. Oʻzbekistonda 1940-yillardan qurila boshlagan. Toshkentda K. qurilishi, asosan, 1966-yildagi zilziladan soʻng avj oldi.

Manbalar
Kotuy

Kotuy - Oʻrta Sibir yassitogʻligidagi daryo. Xatanga daryosi uning oʻng tarkibiy qismi. Uzunligi 1409 km. Havzasining maydoni 176 ming km². Bosh irmogʻi Moyero daryosi (oʻngdan). Serostona daryo.

Manbalar 

Rossiyadagi daryolar
Kotyan

Kotyan, Qoʻtan (13-asr) — Dashti Qipchoqning gʻarbidagi qipchoq (polovets) xonlaridan; Sutoyxon oʻgʻli. 1205-yil Galich knyazi Roman vafot etgach, Galich knyazligida olib borgan janglaridan birida asir tushishiga sal qolgan. 1223-yil moʻgʻullarni Dashti Qipchoqqa qilgan bosqinidan soʻng, K. Galichga, kuyovi knyaz Mstislav huzuriga kelib, undan va barcha knyazlaridan moʻgʻullarga qarshi kurashida yordam berishlarini soʻragan, yordam berishga vaʼda qilingan. Rus knyazlarining birlashgan kuchlari K. bilan birga Kalka jangida moʻgʻullar tomonidan butkul tor-mor qilinadi. 1225-yil Mstislav K.ni Daniil Romanovich bilan ittifoq tuzgan lyaxlarga qarshi kurashish maqsadida chaqirtirgan, 1228-yil K. Kiyevning ulugʻ knyazi Vladimir Ryurikovichga Daniilga qarshi kurashida yordamlashgan; keyinchalik K. qigtchoqlari Vengriyaga qarshi jang qilgan Daniilga yana yordam berishgan. 1238-yil Ashtarxon dashtlarida Botuxondan magʻlub boʻlgan K. 40 ming kishilik qabiladoshlari bilan Vengriyaga qochib borgan, u yerda qirol K.ni fuqarolikka qabul qilib, qabilasi uchun yer ajratib bergan.

Adabiyot 
 Pletneva S. A., Polovsi, M., 1990; Kochevniki srednevekovya, M., 1982.

Manbalar
Ronald Coase

KOUZ (Coase) Ronald (1910.29.12, Uilsden, Buyuk Britaniya - 2013) — amerikalik iqtisodchi. London iqtisodiyot maktabini tugatgan (1932). Virginiya universiteti (1951—64) va Chikago universiteti (1964—82) professor Chikago universitetining faxriy professor (1982-yildan), "Huquq va iqtisodiyot" jurnal muharriri (1964—82). K. iqtisodiyotning muassasaviy tarkibi tushunchasi mohiyatini va uning amal qilish mexanizmini ochib bergan, mulkchilik huquqi muammolarini tadqiq qilgan. Tarmoqni tashqil qilishni transaksion harajatlar nuqtai nazaridan oʻrgandi. Nobel mukofoti laureati (1991).

Manbalar 

 

Britaniyalik tarixchilar
Kofarnihon

Kofarnihon, Kofirnihon -Tojikistondagi daryo. Amudaryonit oʻng irmogʻi. Oʻz. 387 km, havzasining maydoni 11600 km². Hisor tizmasidan boshlanadi, 90 km li yuqori qismi Obisafed, Kaniz va Sarbo nomlari bilan ataladi. Sardobi Miyona irmogʻi quyilgandan soʻng K. nomini oladi. Togʻli qismida K. yon bagʻirlari tik tor vodiyda, Chinor qishlogʻidan boshlab esa keng Hisor vodiysida oqadi (bu yerda suvidan sugorishda foydalaniladi). Quyi qismida K. Bobotogʻ bilan Oqtogʻ orasidan oʻtadi. K. qor va muzlik suvlaridan toʻyinadi. Suvi martdan iyungacha koʻpayib, yanvar—fevralda kamayadi. Suvi ancha loyqa, etak qismida 1m³ suvida 1,53 kg loyqa boʻladi. Yirik irmoklari: Obizarang, Sardobi Miyona, Kapandor, Obiyos, Varzob, Iloq va Xonaqoh.

Manbalar 

Tojikistondagi daryolar
Kofein

Kofein (Coffeinum) — alkaloid; choy bargi, kofe urugʻi va kola yongʻogʻidan, shuningdek, sintetik yoʻl bilan olinadi. Markaziy nerv va yurak-tomir sistemalariga qoʻzgʻatuvchi taʼsir koʻrsatadi, shuning uchun ham shu sistemalar faoliyati susayganda, narkotik va uxlatuvchi moddalardan zaharlanganda, miya qon tomirlari torayganda quvvatni oshiruvchi dori sifatida qoʻllanadi.

Manbalar
Kofermentlar

Kofermentlar [ (cum) - birgalikda va fermentlar], koenzimlar — baʼzi fermentlar tarkibiga kiradigan, oksil xossasiga ega boʻlmagan quyi molekulali organik moddalar. K. apofermentlar bilan birikib, katalitik faol komplekslar hosil qiladi. Kimyoviy tarkibiga koʻra, K. alifatik, aromatik, geterotsiklik va turli organik moddalarga xos; koʻpchilik K. vitaminlar (V,, V2, V6, RR va boshqalar) va nukleotidlarning hosilalaridir. K. hayvon va oʻsimlik organizmlari hujayralarida, mikroorganizmlarda bor. Nikotinamidadenindinukleotid (NAD), nikotin amid adenin dinukleotid fosfat (NADF), tiaminpirofosfat (TPF), flavina-denindinukleotid (FAD), koenzim A (KoA), lipoid kislota, adenozintrifosfat kislota (ATF) va boshqa tabiatda eng koʻp tarqalgan K.dir K. preparatlari (ATF, TPF, FAD)dan tibbiyotda foydalaniladi.

Manbalar
Kofirqalʼa

Kofirqalʼa — qad. shahar harobasi (milodiy 3—4 — 8-asr). Oʻrta asrlarda Vaxsh viloyatining bosh shahri Halovard K. oʻrnida boʻlgan. K. Kolhozobod shahri (Tojikiston)ning gʻarbiy chekkasida joylashgan. Maydoni 12 ga. Ark, shahriston va raboddan iborat. Shaxristonning gʻarbiy darvozasidan sharqiy darvozasi tomonga asosiy va markaziy koʻcha oʻtgan boʻlib, u shaharni teng 2 qismga ajratgan. Shaharning markazida katta maydon boʻlgan.Shaharning asosiy koʻchasi boʻylab hunarmandlarning turar joylari joylashgan. Shahriston arkka oʻxshab paxsadan ishlangan 2 qator mudofaa devori bilan oʻrab olingan. Shahristonning gʻarbiy darvozasi yaqinida, ichki tomonda omborxona joylashgan, unda shaharga kelgan dehqon va savdogarlardan soliq oʻrnida olingan oziq-ovqatlar saqlangan. Ark shaxristonning shim-sharqiy qismida joylashgan boʻlib, undan keng xandaq bilan ajratilgan. Bu yerdan qad. saroy oʻrnida milodiy 7-asrda qurilgan hukmdor saroyi qoldiqlari topilgan. Har ikki saroy, yaʼni qad. va soʻnggisining devorlari manzarali suratlar va haykalchalar bilan bezatilgan. Qad. saroy 5-asr da soʻnggi kushon davri inshooti oʻrnida bunyod etilgan. Soʻnggi saroy qadimgiga nisbatan kengroq hududni egallagan va undan oʻzining qurilish tarhi bilan ajralib turgan. Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, K. oʻrnidagi shahar Kushon podsholigi davrida vujudga kelgan va ilk oʻrta asrlarda ham rivojlanishda davom etgan. K.dagi hayot 8-asr oʻrtasida (750 yil), arablar istilosi natijasida tugagan.

Ad:. Kamaliddi nov Sh.S., Istoricheskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toharistana po araboyazichnim istochnikam IX — nachala XIII vv., T., 1996.

Manbalar 

 

Oʻrta Osiyoning qadimiy shaharlari
Tojikiston tarixi
Buyuk Ipak yoʻli boʻyidagi aholi punktlari
Koffka Kurt

KOFFKA (Koffka) Kurt (1886. 18.3, Berlin — 1941.22.11, Nortxempton, AQSH) — nemis-amerika psixologi, geshtaltpsixologiya asoschilaridan biri. Gisendagi universitet privat-dotsenti (1911-yildan) va professor (1918—24); 1927-yildan Nortxempton (AQSH)dagi Smit kolleji professor Geshtaltpsixologiyaning xalqaro miqyosda tarqalishiga xizmat qilgan jurnal nashr etishda qatnashdi. Bolalarning psixik rivojlanishi muammolariga bagʻishlangan tadqiqotlar olib bordi. Asosiy asarlari: "Psixik rivojlanishning asoslari" (1921), "Idrok: geshtaltnazariyaga kirish" (1922), "Geshtaltpsixologiya prinsiplari" (1935).

Manbalar 

Nemis psixologlari
18-martda tugʻilganlar
1886-yilda tugʻilganlar
1941-yilda vafot etganlar
22-noyabrda vafot etganlar
Robert Koch

Robert Koch (1843. 11.12, Klaustal — 1910.27.5, Baden-Baden) — nemis mikrobiologi. Epidemiologiya va bakteriologiya asoschilaridan biri. Gyottingen universitetini tugatgan (1866). Berlin universiteti professori (1885—91). Berlindagi yuqumli kasalliklar instituti direktori (1891-1904; hozirgi institut uning nomi bilan yuritilgan). Asosiy ishlari yuqumli kasalliklarni qoʻzgʻatuvchi mikroorganizmlarni aniqlash va ularga qarshi kurash usullarini ishlab chiqishga oid. Misr, Hindiston, Yangi Gvineya va Yava oroliga mikrobiologik ekspeditsiyalar tashqil etgan. Kuydirgi, sil (1882) vaboni (1883) qoʻzgʻatuvchi mikroorganizmlarni kashf etgan. Bakterial tadqiqotlar olib borgan. Dezinfikatsiya usullarini taklif etgan. Tuberkulin preparatini topgan (1890). Nobel mukofoti laureati (1905).

Manbalar 

Kimyogarlar
Olimlar
1843-yilda tugʻilganlar
11-dekabrda tugʻilganlar
1910-yilda vafot etganlar
27-mayda vafot etganlar
Emil Theodor Kocher

Emil Theodor Kocher (1841.25.7 -Bern — 1917.27.7) — shveysariyalik xirurg. Bern universiteti professor (1872—1917). Yirik tomirlarga jarrohlik usulida kira olish mumkinligini, shuningdek, tireotoksikoz, chov churrasi kasalliklarini operatsiya yoʻli bilan davolash usullarini ishlab chiqqan; yangi xirurgik asboblar taklif etgan (hozirgi ular K. nomi bilan yuritiladi). Nobel mukofoti laureati (1909).

Manbalar 

 

1841-yilda tugʻilganlar
25-iyulda tugʻilganlar
1917-yilda vafot etganlar
27-iyulda vafot etganlar
Koxtla-yarve

Koxtla-yarve — Estoniyaning shim.-sharqidagi shahar (1946-yildan). Tallinn — Sankt-Peterburg temir yoʻl magistrali — Fin qoʻltigʻi sohili oraligʻida. Koxtla-yarve stansiyasi. Aholisi 74,7 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Slanets kazib olish va slanets kimyosi sanoati markazi. Qurilish materiallari va mineral oʻgʻitlar ishlab chiqariladi. Torf briketlanadi. Mebel fabrikasi, yengil, oziqovqat sanoati korxonalari, slanets muzeyi, Estoniya davlat badiiy muzeyi bor.

Manbalar
Mixail Kotsyubinskiy

Mixail Mixaylovich Kotsyubinskiy [1864.5(17). 9, Vinnitsa - 1913. 12 (25), 4, Chernigov] — ukrain yozuvchisi. Ukrain adabiyotida realizm asoschisi. Dastlabki hikoyalarida xalqning farovon hayotga intilishlari aks etgan ("Archacha", 1891; "Insoniylik", "Ishonch", 1892; "Oʻch oldi", 1894; "Qora shohning elchisi", 1897 va boshqalar). "Fata morgana" ("Qonli tong") qissasi (1— 2-qism, 1904—10)da qishloqdagi tabaqalanish, dehqonlar bilan mulkdorlar oʻrtasidagi munosabatlar ifodalangan. "Minorlar ostida" (1905), "Kulgi", "Tush" (1906), "Hayot kitobida nimalar yozilgan" (1911), "Unutilgan ajdodlarning arvoxlari" (1912) kabi asarlar muallifi. Chuqur lirizm, qahramonlar obrazlarini romantiklashtirish, oʻtkir ruhiyat K. ijodiga xos xususiyat. Asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Remont" hajviy hikoyasi, 1976 va boshqalar).

Manbalar 

 

Ukrainalik yozuvchilar
1864-yilda tugʻilganlar
1913-yilda vafot etganlar
Kochabamba

Kochabamba — Boliviyaning markaziy qismidagi shahar. Sharqiy Kordilyera togʻlari oraligʻidagi soylikda, 2600 m balandlikda joylashgan. Kochabamba departamentining maʼmuriy markazi. Aholisi 560,2 ming kishi (1997). Temir yoʻl stansiyasi, avtomobil yoʻllari tuguni. Aeroport bor. Mamlakatning yirik qishloq xoʻjaligi rayonlaridan bi-rining markazi. Oziq-ovqat, toʻqimachilik, koʻn-teri sanoati korxonalari, neftni qayta ishlash zavodi mavjud. Vino ishlab chiqariladi. Shaharga 1374-yilda asos solingan. Kurort shahri. Un-t (1832) bor. Mustamlakachilik davriga oid meʼmoriy yodgorliklardan San-Fransisko cherkovi (16-asr), sobor, Santo-Domingo monastiri saqlangan.

Manbalar
Robert Kocharyan

Kocharyan Robert Sedrakovich (1954.31.8, Stepanakert shahri) — Armaniston davlat arbobi. Yerevan politexnika institutining elektrotexnika fakultetini tugatgan (1982). 1971-yildan Stepanakert elektrotexnika zavodi, Moskva temir-beton buyumlari zavodi, Qorabogʻ ipak kombinatida ishlagan. 1981-yildan Togʻli-Qora-bogda komsomol na partiya ishlarida. 1990-yildan Togʻli-Qorabogʻ reja-iqtisodiyot bosh boshqarmasila ishlagan. 1988-yildan Togʻli-Qorabogni Armanistonga qushish harakatiniig faol ishtirokchisi. 1992—94 yillarla Togʻli-Qorabogʻ mudofaa davlat qoʻmitasi raisi va bosh vaziri. 1994— 97 yillarda oʻzini oʻzi respublika deb eʼlon qilgan Togʻli-Qorabogʻ Respublikasi prezidenti. 1997 i. 20-martdan Armamiston Respublikasi bosh vaziri, 1998-yil 30-martlan prezidenti.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Kochin

Kochin, Kochchi — Hindistonning jan. qismilagi shahar, Kerala shtatida. Aholisi 565 ming kishilan ziyol (1990-yillar urtalari). Arabiston dengizi sohilidagi port (yillik yuk ortib-tu1pirish 6 mln. t chamasida), keshyu yongogi. ziravorlar, choy, kofe, krevetka eksport qilinadi. Toʻqimachilik. kims, oziq-ovqat saioati korxonalari, neftni qayta ishlash zavodi, kema porti bor. Cherepitsa ishlab chikariladi. Dengizdan baliq ovlanadi. K. yaqinida Mattancheri qasri bor.

Manbalar
Koshalin

Koshalin — Polshaning shim.gʻarbidagi shahar. Koshalin voyevodaligining maʼmuriy markazi. Aholisi 112,3 ming kishi (1999). Transport yoʻllari tuguni. Mashinasozlik (jumlalan, avtoiisternalar. qurilish mashinalari, radioelektronika) sanoati rivojlangan. Ochiq-ovqat, metallsozlik, mebel korxonalari, tsatrlar, muzey bor. 14-asrga oil msʼmoriy yodgorliklar, shahar lspori qollikenari saqlangan.

Manbalar