MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Arman magistrati binosi Rostov-Don

Arman magistrat binosi — Rostov-Don shahridagi bino, Ozodlik maydonida joylashgan. U shahardagi eng qadimiy uylardan biri. Ayrim maʼlumotlarga koʻra, bino 1790-yillar boshlarida Naxichevan-Don shahrida (Rostov-na-Donu Proletar tumani bir qismi) qurilgan. Bino tasdiqlangan madaniy meros obyekti maqomiga ega.

Tarixi 
Yekaterina II ning armanlarning Naxichevan-Don shahrini tashkil etish toʻgʻrisidagi farmonida shunday deyiladi: „…Biz magistratura tuzishni va unda sizning huquqlaringiz va odatlaringiz boʻyicha boshliqlar tomonidan sud va adolat oʻrnatishni amalga oshirishni buyuramiz. Ular Sizdan qur’a boʻyicha tanlanib, Azov viloyatining holatiga koʻra, unvonlar va maoshlardan foydalanadigan va vitse-qirollik kengashining murojaati ostida boʻladi…“. Arman magistraturasining birinchi binosi, aftidan, yogʻochdan yasalgan edi. Koʻp oʻtmay, uning oʻrniga hozirgi vaqtgacha saqlanib qolgan tosh bino qurilgan. Qurilishning aniq sanasi nomaʼlum, ammo baʼzi taxminlarga koʻra, u 1790-yillarning boshlarida qurilgan.

Arman magistrati hukumat binolarining „namunaviy loyihasi“ boʻyicha klassitsizm uslubida qurilgan. Ikki qavatli bino rejada toʻrtburchak shaklida edi. Maydonga qarab turuvchi asosiy fasadning markaziy qismida dastlab ikkinchi qavatida balkonli toʻrt ustunli ayvon boʻlgan.

1868-yili magistrat qayta tashkil etildi va uning oʻrniga shahar hokimiyati tuzilib, yaqinida yangi bino qurilgan. 1872-yilda arman magistrati binosi savdogarlar Gʻayrabetovlar mulkiga aylandi va ot-aravachilar uchun mehmonxonaga aylantirildi. Uy hovlisida pichan va yem-xashak uchun shiyponlar paydo boʻlgan. Saroyda ovqat xonasi, oshxona, boshqaruvchi va tashrif buyuruvchilar uchun turar joy, savdo binolari joylashgan.

Fuqarolar urushi yillarida magistrat binosida Armaniston qadimiy tarix va sanʼat muzeyi ochildi. Unga Naxichevan diniy seminariyasi sobiq rektori Yervand Ovakimovich Shaxaziz rahbarlik qilgan. Muzey 1922yilga qadar mavjud boʻlib, arxiv ahyolari Yerevanga olib kelingan hamda madaniy va tarixiy muzey kollektsiyasiga qoʻshilgan.

Muzey yopilgandan soʻng, bino rejasi oʻzgartirib, kommunal turar-joyga moslashtirilgan. 1930-yillarda eskirganligi sababli old fasad portikosi demontaj qilingan.

Manbalar 

Rostov-na-donning diqqatga sazovor joylari
Rostov-na-Donu binolari va inshootlari
 Naxichevan-na-Donu
 Rossiyada arman madaniy merosi
 shahar magistrlari
Aka-uka Krsmanovichlar bugʻli hammomi

Aka-uka Krsmanovichlar bugʻli hammomi (serb.Parno kupatilo brache Krsmanović) ― Belgraddagi Dushanova koʻchasi 45a, Stari Grad shaharchasi hududida joylashgan. Belgrad madaniy yodgorligi.

Aka-uka Krsmanovichlarning bugʻli hammomi majmuasi eski turk hammomini, bir qismida vanna va dush, bir qismida esa basseynni oʻz ichiga oladi. Majmua 19-asr oxiridan 20-asr uchinchi oʻn yilligi oʻrtalarigacha turk hammomi asosida qurilgan. Hammom bu joyda ilk bor 1863-yilgi turk xaritasida „Kichik hammam“ nomi bilan tilga olingan . Markazda dumaloq basseyn — hammam va poligonal shakldagi sovuq suvli kichik hovuz mavjud. Dumaloq hovuzli xonaning poydevori, shuningdek, hovuz ostidagi kanallar eski inshoot — turk hammomining qoldiqlari.

Aka-uka Krsmanovichlarning bugʻ hammomi binosi akademik meʼmorchilik uslubida bezatilgan. Inshoot tom qismida balyustrada bilan tugaydigan bir-biridan ikki qavat orqali chiqiladigan tomoni risalitdan iborat bir qavatli bino sifatida loyihalashtirilgan. Nosimmetrik jabhaning markaziy qismida yarim doira shaklidagi ustki portal mavjud boʻlib, uning ustida uchburchak qirrali shakl berilgan. Dekorativ tarzda kesilgan ustunlar bilan sayoz qanotlar uchburchak haykallar bilan bezatilgan tokcha oʻrnatilgan derazalarni ajratib turadi.

Manbalar

Havolalar 

 Serbiya Respublikasi Madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish instituti — Belgrad Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Serbiya Respublikasi Madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish instituti — Belgrad / Koʻchmas madaniy meros ob’ektlari bazasi
 Yodgorliklar roʻyxati Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
Belgrad binolari va inshootlari
 Vannalar
Ov-5109 parovozi

Ov-5109 parovozi ― O seriyali tijorat parvozi boʻlib, 1902 (1907?)-yilda qurilgan va 1966-yilgacha ishlagan. 1967-yildan — Volgograd-I temir yoʻl stantsiyasining lokomotiv deposi muzeyida oʻrnatilgan yodgorlik.

Tarixi 
Ov-5109 parovozi 1902-yilda qurilgan (boshqa maʼlumotlarga koʻra — 1907-yilda). Stalingrad jangi paytida u oʻq-dorilar va yoqilgʻi bilan poezdlarni oldingi saflarga yetkazib bergan.

1967-yil noyabr oyida Volga temir yoʻlining Volgograd filiali temiryoʻlchilarning mehnatlari sharafiga yodgorlik sifatida Volgograd lokomotiv deposi yaqinida parovoz oʻrnatildi.

Tavsifi 
Lokomotivga yodgorlik taxtasi oʻrnatildi: „Ushbu seriyadagi parovozlar Fuqarolar va Ulugʻ Vatan urushlari yillarida zirhli poezdlarni boshqargan. Ularga Saritsin-Stalingrad deposi ishchilari xizmat koʻrsatgan va taʼmirlagan“.

Filateliyada 
1986-yilda SSSRda nominal qiymati 10 tiyin boʻlgan pochta markasi Ov-5109 parovozi tasviri va „O v −5109 (1907) parovozi Sovet temiryoʻlchilari Stalingrad jangida jasorati xotirasiga oʻrnatildi“ yozuvi chiqarildi. Volgograd."

Manbalar 

 Rossiyada saqlanib qolgan bug ' lokomotivlari
 lokomotivlar-yodgorliklar
 1967-yilda Rossiyada paydo bo'lgan
Volgograd viloyatida 1967-yil
Yodgorlik-parovozi, Orel

Yodgorlik-parovozi — Orel temir yoʻli stantsiyasining lokomotiv deposiga kirish qismida oʻrnatilgan.

Tavsifi 
1868-yilda Serpuxov — Tula — Orel — Kursk temir yoʻl liniyasi qurildi. Oʻsha yili Orelda harakatlanuvchi tarkibga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash uchun lokomotiv deposi qurildi. Bir nechta temir yoʻllarning kesishmasida joylashgan Orel yirik temir yoʻl kesishmasiga aylandi.

Orlovskiy lokomotiv deposining 120-yilligini nishonlash uchun 1988-yil 15-avgustda unga kirish qismida inqilobdan oldingi Rossiyaning 1898-yilda eng massiv lokomotivi 4775 O seriyali lokomotiv yodgorligi („Qoʻy“) oʻrnatildi.

Yana qarang 

 Burgut yodgorliklari ro'yxati

 Bug 'lokomotivining tarixi

Manbalar 

Bug ' Lokomotivi
 lokomotivlar-yodgorliklar
Ilk komsomol aʼzolari

Ilk komsomol aʼzolari — Moskvaning diqqatga sazovor joylaridan biri boʻlgan yodgorlikdir. 1972-yilda Universitet xiyobonida oʻrnatilgan. Bu yodgorlik madaniy meros hisoblanadi. SSSRning ilk shakllanishidagi qahramon yoshlarga bagʻishlangan.

Tarixi 
"Ilk komsomolchilar" yodgorligi 1972-yil kuzida (baʼzi maʼlumotlarga koʻra — 1971-yil kuzida) Universitetskiy prospekti bulvarida, Vernadskiy prospektidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda va P.K. Sternberg Astronomiya instituti roʻparasida oʻrnatilgan. Yodgorlikning ochilish sanasi Oktyabr inqilobining 55 yilligi bilan bogʻliq. Rasmiy ochilgan paytdan boshlab yodgorlik yonida yosh moskvaliklarni komsomolga qabul qilish marosimlari boʻlib oʻtgan.

2008-yilda Yuriy Nerod va Yevgeniy Stamoning asari, shuningdek, yodgorlik oʻrnatilgan poydevor qayta tiklandi. 2013-yilda „Ilk komsomolchilar“ tarkibi uchun yangi restavratsiya loyihasi ishlab chiqildi.

Tavsifi 
 
Och kulrang granit poydevorda to‘rt metr balandlikdagi boshlari mag‘rur ko‘tarilgan, bolgʻalangan misdan yasalgan ikki yigitning suratlari Budyonovka va yelkasida miltiq ushlagan Ishchi va dehqon Qizil Armiyasining ishchi va xizmatchisi tasvirlangan shaxslarning haykallari oʻrnatilgan.

Fuqarolar urushining yosh va Vatanga sodiq qahramonlarining ancha umumlashtirilgan tasvirlari inqilobiy davrning „shafqatsiz“ kayfiyatini aks ettiradi. Mavzuni ochib berish darajasi boʻyicha kompozitsiya tegishli badiiy muammolarning koʻplab yodgorliklaridan kam emas.

Birinchi komsomol shoirlaridan biri Aleksandr Alekseevich Jarov tomonidan yodgorlik uchun maxsus jonlantirilgan sheʼriy yozuvlari boʻlgan bronza lavhalar yodgorlik poydevorining yon tomonlariga oʻrnatilgan.

Manbalar 

1972 yilda Moskvada qurilgan bino va inshootlar
komsomol aʼzolari
 komsomol yodgorliklari / birinchi
komsomol aʼzolari
Parvozdan oldin yodgorligi

Parvozdan oldin''' — 2017-yil 25-avgustda Engels shahrida (Saratov viloyati) Rudchenko qirgʻogʻida oʻrnatilgan Yuriy Gagarin va Sergey Korolev haykali. Aynan Saratov viloyatida, Smelovka qishlogʻidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, 1961-yilda Yuriy Gagarin kosmosga parvoz qilganidan keyin qayta qoʻngan. 2021-yilda u yerda Yuriy Gagarin nomidagi kosmik fathchilar bogʻi ochiladi.

Yodgorlikni yaratish va oʻrnatish loyihasining rahbari haykaltarosh Aleksandr Sadovskiy edi, yodgorlik muallifi uning shogirdi, Saratov rassomlik maktabi va keyinchalik Repin nomidagi Sankt-Peterburg akademiyasining bitiruvchisi Mariya Galina edi. Yodgorlikni yaratish uning diplom ishiga aylandi.

Ochilish marosimida yodgorlik mualliflari, Engels shahri rahbari Sergey Gorevskiy, shahar veteran tashkilotlari vakillari ishtirok etishgan.

 Tavsifi 
Yodgorlik skameykada oʻtirgan Yuriy Gagarin va Sergey Korolev tasvirlangan ikkita toʻliq balandlikdagi bronza haykaldan iborat. Ular osmonga qaragan holatda tasvirlangan. Atrofda raketa orbitasi, Yerning birinchi sunʼiy yoʻldoshi, kosmosda boʻlgan astronavt tasvirlangan toʻrtta qoplangan chiroq mavjud. Kompozitsiya qizil granit poydevoriga qoʻyilgan, unda Yuriy Alekseevich Gagarin va Sergey Pavlovich Korolevning'' ismlari oʻyib yozilgan va ular oʻrtasida yodgorlikning nomi, „Parvozdan oldin …“ yozuvi mavjud.

Yodgorlikning joylashuvi koordinatalari:

51.504155

46.121673

Manbalar 

 Rossiyada 2017-yilda qurilgan bino va inshootlar
 Engels Yodgorliklari
Sergey Korolev Yodgorliklari
 Yuriy Gagarinning Yodgorliklari
Pesnya

Pesnya () ― 1958-yilda Svetnoy bulvarda oʻrnatilgan Moskvaning diqqatga sazovor joylaridan biri boʻlib, bunga qadar koʻplab koʻrgazmalarni boshdan kechirgan. Bu sotsialistik realizmning yorqin namunasidir.

Tarixi 
"Pesnya" haykali 1958-yilda Svetnoy bulvarda ochilgan. Yodgorlik oʻz muallifi Mixail Fedorovich Baburinning vatanida ham, xorijda ham bir necha bor koʻrgazmalarda qatnashgan. Kompozitsiyani yaratuvchisi SSSR Badiiy akademiyasining oltin medali bilan taqdirlangan, bu akademiyaning eng yuqori mukofoti hisoblangan. 1958-yilda Bryusselda boʻlib oʻtgan Butunjahon koʻrgazmasida „Pesnya“ haykalini namoyish etgani uchun Baburin yana eng yuqori darajadagi medalni qoʻlga kiritgan.

Tavsif 
Toʻliq boʻylari bilan tasvirlangan uchta yosh baquvvat dehqon ayol pichan oʻrishdan uyga qaytmoqda, bunga ularning yelkalaridagi asboblari dalolat beradi. Yoʻldan oʻtish uchun, ogʻir ish kunini unutib, qizlar, ehtimol, sevimli qoʻshiqlaridan birini kuylashadi. Ular 20-asr oʻrtalari uchun juda xarakterli kiyingan: kiyimlari keng, yubkalarining etagi tugun bilan bogʻlangan. Qahramonlar daraxtlar shoxlari ostida oʻrnasishganiga qarab, ularni dam olishga toʻxtashgan deb taxmin qilsa boʻladi . Haykal ancha tartibsiz koʻrinadi va oʻzining kompozitsiyasi tufayli suratga olish uchun yaxshi material boʻlib xizmat qiladi.

Manbalar 

Haykallar
Qumli jarlik yodgorlik majmuasi

Qumli jarlik — Voronejdagi yodgorlik majmuasi, Ikkinchi Jahon urushida fashistlar qoʻshinlari tomonidan otib tashlangan odamlar dafn etilgan joy, 1975-yilda qurilgan.

450 nafar tinch aholi va sovet harbiy asirlari, shu jumladan 1942-yil avgust oyida shaharning oʻng qirgʻoq qismini bosib olish paytida fashistlar tomonidan otib tashlangan 35 nafar bolalar dafn etilgan. Halok boʻlganlarning aksariyati kasal va yaradorlar. 90 kishi allaqachon oʻlik holda jarlikka olib kelingan boʻlishi mumkin.

1942-yil avgust oyida Voronejning oʻng qirgʻoq qismi nemis harbiy xizmatchilari, xususan uning boshligʻi Avgust Brux boshchiligidagi Xavfsizlik xizmati (XX) tomonidan ishgʻol qilinganidan soʻng, kasal va yaradorlar (shu jumladan Sovet harbiy xizmatchilari) barcha kasalxonalar va shifoxonalar uchta binoga toʻplangan, u yerdan Orlovo qishlogʻiga tashish bahonasida ular Qumli jarlikka olib ketilgan va shu yerda otib tashlangan.

Dafn joyi tasodifan qochib ketgan A.F.Popovaning hikoyasiga koʻra topilgan.

Yana qarang 

 Fashistik davlat terrori

Adabiyotlar 

 Qumli jurnalning sirlari // Popov P. A. Sizning xochingiz, Voronej, 146-160-betlar
 Sandy Log//Voronej entsiklopediyasi, 2-v., 88-bet
SSSR hududida natsistlarning urush jinoyatlari
 Voronej Yodgorliklari
 Rossiya yodgorlik majmualari
Muromlik Pyotr va Fevroniya yodgorligi, Sochi

Muromlik Pyotr va Fevroniya yodgorligi — Sochi shahrining tarixiy markazida oʻrnatilgan pravoslav avliyolari, pravoslav shahzoda Pyotr va Murom malikasi Fevroniya sharafiga qurilgan yodgorlik.

Joylashuvi 
Yodgorlik Sochi shahrining Markaziy tumanida, Voykov koʻchasi boʻylab FHDYo yonidagi maydonda joylashgan.

Yodgorlik tashabbusi 
Moskva va Butun Rossiya Patriarxi Aleksiy II ning marhamati bilan, Rossiya Federatsiyasi davlat hokimiyati organlari vakillari ishtirokida. 2004-yilda „Oila davrasida“ umumdavlat dasturi ishlab chiqildi, uning maqsadi oilaviy qadriyatlarni tiklash, mustahkamlash va saqlashga qaratilgan davlat mafkurasini yaratish edi. Ushbu dasturga koʻra, 2008-yilda Rossiyaning uchta shahrida, shu jumladan Sochi shahrida, kelajakdagi haykaltaroshlik kompozitsiyalariga poydevor toshlari oʻrnatildi, 2009-yil 8-iyulda yodgorlikning tantanali ravishda ochilish marosimi boʻlib oʻtdi va ulugʻlandi.

Meʼmoriy kompozitsiya 
Yodgorlik ogʻirligi 5 tonna boʻlgan ulkan tosh poydevor boʻlib, uning ustida rohib kiyimidagi Pyotr va Fevroniyaning suratlari joylashgan boʻlib, ular tojida kaptarlar oilasi joylashgan daraxtni quchoqlashgan. Yodgorlik haykaltarosh Konstantin Chernyavskiyning eskizi boʻyicha bronzadan yasalgan. Yodgorlikning balandligi 3,2 metr, ogʻirligi 3 tonna. Yodgorlikdan unchalik uzoq boʻlmagan joyda Archangel Maykl sobori, Nikolay II yodgorligi, Navaginskiy qalʼasi , Ellin Spusk , Tosh langari joylashgan.

Manbalar 

Muromning Petru va Fevroniya
alifbo bo'yicha yodgorliklar / Muromning Petru va Fevroniya, Sochi
Butrus va Fevroniya
Butrus va Fevroniya
Petya va Gavrik

Haykal (yodgorlik, favvora) Petya va Gavrik — Valentin Katayevning " Yolgʻiz yelkan oq rangga aylanadi " hikoyasining asosiy adabiy qahramonlariga — hikoyada tasvirlangan voqealar sodir boʻlgan Odessa shahrida oʻrnatilgan Petya va Gavrik ismli bolalarga bagʻishlangan bronza haykaltaroshlik kompozitsiyasi.

Yaratilish tarixi 
Gavrikovni asosiy ishlarimdan biri deb bilaman. 1965-yilda Odessada Valentin Katayevning adabiy qahramonlariga „Yolgʻiz yelkan oq rangga aylanadi“ haykali qurish uchun tanlov eʼlon qilindi. Rassomlar uyushmasi zallarida besh-oltita loyiha, jumladan meniki ham koʻrgazmaga qoʻyildi. Oʻshanda men kollejning toʻrtinchi kursida oʻqirdim. Musobaqa natijalari qanday boʻlganligi nomaʼlum. Ammo mavzu qalbga singib ketgandi. Va yigirma yil davomida men unga qaytaverardim. Bu bolalar mening hayotimga mutlaqo aniq yigitlar kabi tabiiy va organik tarzda kirib kelishdi.Haykaltarosh Valentin Katayevni oʻz ish rejalariga bagʻishladi — u unga yodgorlik eskizlari va maketlarning fotosuratlarini yubordi, yozuvchi ularni  — "Men undan hech narsa qoʻshishga yoki olib tashlashga jur’at etolmayman" deya, toʻliq maʼqulladi. Haykal 1988-yilda, sovet davrida, barcha yodgorliklar davlat buyurtmasiga koʻra qurilgan va oʻrnatilgan paytda qurilgan. Bu yodgorlik sovet davrida Odessada oʻrnatilgan soʻnggi yodgorliklardan biri edi.

Petya va Gavrik shaxslarini yaratish prototiplari haykaltaroshning oʻgʻillari edi, ulardan biri Klim Nikolaevich shunday deb eslaydi: "Men Gavrik uchun, akam Maksim Petya uchun eskiz chizish uchun turib bergan. Otam aytganidek, uzoq oʻtirishga toʻgʻri kelardi. Lekin biz oʻqirdik va koʻpincha band boʻlar edik. Dadam esa mahalla bolalarini jalb qilar edi. Shuning uchun aytishim mumkinki, bu bizning portretlarimiz emas, balki barcha Odessa bolalarining portretlaridir".

Kompozitsiya 
Bronza Petya va Gavrik erkinlik va baxt ufqlari ochilgan dengiz tomon xayol bilan qarashardi (boshqa talqinlarga koʻra — kelajak tomon qarashardi). Ular shortilar, shimlar va yenglari oʻralgan koʻylaklarda tasvirlangan. Haykaltarosh Odessaning har bir aholisi qahramonlarda oʻziga xos xususiyatlarni topishi, Odessa koʻchalarida, shovqinli Privozda, Qora dengiz sohilida oʻzini tanib olishini uchun xarakat qildi.

Yana qarang 

 12-kafedra haykali

Manbalar

Adabiyotlar 

 
Odessa Yodgorliklari
 adabiy belgilar yodgorliklari
 bolalar yodgorliklari
Unumdorlik meʼmoriy kompozitsiyasi

Unumdorlik meʼmoriy kompozitsiyasi ― Moskvada Leningradskiy prospektida Doʻstlik bogʻida oʻrnatilgan.

Tarixi 
Haykal 1963-yilda Daryo vokzalidan uncha uzoq boʻlmagan joyda joylashgan Doʻstlik bogʻining asosiy kirish qismiga oʻrnatilgan. Unda meva solingan savatni boshlarida ushlab turgan o‘g‘il va qiz tasvirlangan. Sovet haykaltaroshi, " Ishchi va kolxozchi qiz " yodgorligi muallifi Vera Muxinaning eskizlari asosida yaratilgan. Bu haykal uning yonida oʻrnatilgan „Non“ haykaltaroshlik kompozitsiyasining jufti hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 

 
 1963 yilgi haykallar
Do'stlik parkining yodgorliklari / unumdorlik
Vera Muxinaning Asarlari
Kukun minorasi, Lvov

Kukun minorasi — 1554 — 1556-yillarda qurilgan va Uygʻonish davri harbiy mudofaa meʼmorchiligi yodgorligi hisoblanadi. U Lvov shahrining (Hamdoʻstlik, zamonaviy Ukraina hududi) istehkom tizimining bir qismi boʻlgan va shaharga shimol tomondan yaqinlashishni himoya qilish uchun xizmat qilgan. U shahar istehkomlarining ikkinchi qatori orqasida mudofaa shaxtasida joylashgan edi. Minora porox va oʻq-dorilarni saqlash uchun ishlatilgan, tinchlik davrida u don ombori sifatida foydalanilgan.

U yoʻnilmagan toshdan yasalgan, yarim doira shaklida, uch qavatli, uchli tom bilan qoplangan. Koʻrinishi kesilgan ellips shaklini ifodalaydi. Devorlarning qalinligi taxminan 2,5 metrni tashkil qiladi. Toʻrt asrdan koʻproq vaqt davomida Kukun minorasi atrofidagi tuproq sathi bir yarim-ikki metrga koʻtarilib, uning pastki qismini qoplab olgan.

1954-yilda u qayta tiklandi. 1959-yilda minoraga kirish uxlayotgan sherlar figuralari bilan bezatilgan, oʻsha yili u Lvov meʼmorlar uyiga koʻchirilgan. Sovet davrida devorlardan gips olib tashlandi va asl devor ochildi.

Adabiyotlar 

 Ostrovskiy G. S. Lvov. Ikkinchi nashr, qayta koʻrib chiqilgan va kengaytirilgan. Leningrad: Art, 1975. P.21.

Havolalar 

 
 
 Lvov Minoralari
 Lvov Fortifikatsiyasi
 1554-yilda qurilgan bino va inshootlar
 1556-yilda qurilgan bino va inshootlar
XVI asrda qurilgan minoralar
Janayev ko‘chasidagi Kirakozov-Oganov savdo uyi binosi

Kirakozov-Oganov savdo kompaniyasining binosi Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi arxitektura va shaharsozlik yodgorligidir. Rossiyaning madaniy merosi roʻyxatiga kiradi. U shaharning tarixiy markazida, Djanayev koʻchasi, 20 va Vaxtangov koʻchasi, 11 burchaklarida joylashgan.

Art Nouveau uslubidagi ikki qavatli gʻishtli bino 20-asrning boshlarida Groznenskaya koʻchasida shahar meʼmori Yevgeniy Deskubes loyihasi boʻyicha qurilgan. Binoning buyurtmachisi Kirakozov-Oganov savdo shirkati edi. Binodan omborxona sifatida foydalanilgan. Binoning ikki qavati Groznenskaya koʻchasiga qaragan. Lebedevskiy koʻchasida binoning bir qavatli qismi bor edi. Birinchi qavat butunlay omborlar bilan band qilingan edi. Firmaning ofisi mansardda joylashgan edi.

Aleksandrovskiy prospektida xuddi shu kompaniyaning manufaktura savdosi uchun moʻljallangan yana bir binosi bor edi.

1908-yildan 1920-yilgacha Kavkazda Sovet hokimiyatini oʻrnatish uchun faol kurashchi Vegen Vartanovich Budagov (Vartan Vartanovich Oganesyans) Lebedinskiy koʻchasi boʻylab joylashgan uyning bir qavatli qismida yashagan. Sovet davrida binoda SKOPS bosmaxonasi joylashgan edi. Hozir bu yerda Shimoliy Osetiya-Alaniya Respublikasi Madaniyat vazirligi, Shimoliy Osetiya Yozuvchilar uyushmasi joylashgan. 2019-yilgacha Vladikavkazdagi eng yirik kitob doʻkonlaridan biri birinchi qavatda joylashgan edi.

Manbalar

Havolalar 

 Tsallagov S.F., Vladikavkaz — toshdagi xronika, Kitob-fotoalbom, Vladikavkaz, Vesta dizayn studiyasi, 2008. — 136 bet, rasmlar. 320
 Torchinov V. A., Vladikavkaz., Qisqacha tarixiy maʼlumotnoma, Vladikavkaz, Shimoliy Osetiya ilmiy markazi, 1999-yil, 144-bet, ISBN 5-93000-005-0
 Kireev F. S., Dzhanaeva — Bazarnaya / Vladikavkaz, Vladikavkaz koʻchalari boʻylab, Hurmat, 2014-yil, 49-54-bet, ISBN 978-5-906066-18-4.
Достопримечательности Владикавказа
Kallidika

Kallidika () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj.

Fesprotlar malikasi. Odisseyga qirollik hokimiyatini taklif qildi. U unga uylandi (Penelopani tark etdi), Fesprotlarning shohi boʻldi. Odissey qoʻshnilari briglarni magʻlub etdi, bu jangda Ares va Afina Odissey qo'shinini boshqargan. Kallidisa unga Polipet ismli oʻgʻil tugʻib berdi.

Manbalar 

Mifologik qahramonlar
Vladikavkazdagi Katta bino

Katta bino — Shimoliy Osetiya, Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy yodgorlik. Rossiya madaniy meros obyekti va Shimoliy Osetiyaning madaniy meros obyekti. U shaharning tarixiy markazida, Markus koʻchasi, 56 va Titov, 13 burchaklarida joylashgan.

Inqilobdan oldingi davrda Vladikavkazda qurilgan oxirgi jamoat binosi.

Ikki qavatli qizil gʻishtli bino 1914-yil iyul oyida meʼmor I. V. Ryabikin loyihasi boʻyicha qurilga. Bino koʻngilochar tadbirlar uchun moʻljallangan edi. Asosiy xona ikki qavatli katta auditoriya edi. Markus va Titov koʻchalariga qaragan ikkita jabhada toʻrtburchak yarim ustunlar mavjud. Loyihaga koʻra, bu yarim ustunlarga kapitellar qoʻyilishi kerak edi, biroq Birinchi jahon urushi boshlanganligi sababli ularning qurilishi tugallanmagan.

Birinchi jahon urushi paytida binoda kasalxona joylashgan edi. 1920-yildan — „Elektrozink“ zavodining „Dekabristlar klubi“ joylashgan.

1968-yildan beri Shimoliy Osetiya „Sabi“ qoʻgʻirchoq teatri (1943-yilda tashkil etilgan) joylashgan.

Manbalar

Havolalar 

 Tsallagov S.F., Vladikavkaz — toshdagi xronika, Kitob-fotoalbom, Vladikavkaz, Vesta dizayn studiyasi, 2008. — 136 bet, rasmlar. 320
 Torchinov V. A., Vladikavkaz., Qisqacha tarixiy maʼlumotnoma, Vladikavkaz, Shimoliy Osetiya ilmiy markazi, 1999-yil, 143-144-bet, ISBN 5-93000-005-0
 Kireev F. S., Markus — Maryinskaya / Vladikavkaz, Vladikavkaz koʻchalari orqali, Hurmat, 2014-yil, 87-95-betlar, ISBN 978-5-906066-18-4.
Vladikavkazning Diqqatga Sazovor Joylari
 1914-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
Shimoliy Osetiyada 1910-lar
Andre

Andre (chex. André) — Chexiyada qizil sharob ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan texnik (sharob) uzum navi.

Kelib chiqishi 
Bu nav 1960-yilda Yaroslav Gork tomonidan Velka Pavlovitsadagi naslchilik stantsiyasida Blaufrankish Saint-Laurent navlarini kesib oʻtish orqali etishtirilgan. Andre ustida ish boshlanishining sabablaridan biri qishloq xoʻjaligi aylanmasida NSDAP aʼzosi Fritz Zvaygelt tomonidan ishlab chiqarilgan bir xil uzumni almashtirish edi, u bir xil navlar yordamida olingan, ammo onalik va otalik tartibi boshqacha boʻlgan bir xil nomdagi uzumlarni almashtirish istagi edi.

Zotan, 1961-yilda navlarni yetishtirish boshlandi va 1980-yilda u Chexoslovakiyaning davlat nav kitobida roʻyxatdan oʻtkazildi. Uzum Xristian Karl Andre sharafiga nomlangan.

Geografiya 
Chexiya, Slovakiya va juda oz miqdorda — Germaniyada, Zale — Unstrut hududida keng tarqalgan.

Asosiy xususiyatlar 
Butalar kuchli. Barglari oʻrta, besh lobli, oʻrta yoki juda ajratilgan, ajinlangan, pastki yuzasida namat turining kuchli tuklari bilan. Petiole chuqurchasi ochiq, liroid va yopiq, yorigʻi bor. Gul ikki jinsli. Klasterlar oʻrta, konusning, tarvaqaylab ketgan, oʻrta zich yoki zich. Mevalar kichik, quyuq binafsha rangga ega. Teri qalin. Pulpasi suvli. Asirlarning pishishi yaxshi. Nav oʻrtacha pishib yetish davridan. Hosildorlik yuqori. Turli xil Yevropa navlari orasida qoʻziqorin kasalliklariga qarshilik koʻrsatilmaydi. Sovuqqa chidamlilik hali ham oʻrganilmoqda.

Qoʻllanilishi 
Turli yuqori sifatli qizil sharob tayyorlash uchun ishlatiladi, bu esa hosilni cheklashni talab qiladi. Sharoblar toʻyinganlik, muvozanat, quyuq qizil ranglar, yovvoyi mevalar hushboyligi, olxoʻri ohanglari bilan ajralib turadi.

Sharoblar saqlash imkoniyatiga ega.

Sinonimlar 
Andrea, Semenak A 16-76.

Adabiyotlar 
 Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz. André // Wine Grapes — A complete guide to 1,368 vine varieties, including their origins and flavours (angl.). — Penguin Books, 2012. — ISBN 978-1-846-14446-2.

Manbalar 

 qizil sharob
Chexiya Sharoblari
Slovakiya Sharoblari
Uzum navlari