Abdulla Boboxonov

Abdulla Boboxonovich Boboxonov (1910-yil 8-fevral, Toʻqmoq – 1992-yil 18-iyun, Moskva) – meʼmor, SSSR Xalq meʼmori (1970). Oʻrta Osiyo industrial institutini bitirgan (1933). „Toshkent shahri loyihalash idorasi“da bosh meʼmor (1938—1944), Oʻzbekiston Meʼmorlar uyushmasi boshqaruvining raisi (1944—1946, 1964—1968), Oʻzbekiston Qurilish vaziri oʻrinbosari (1955—1959), Qurilish va meʼmorlik akademiyasida ilmiy xodim va boʻlim mudiri (1960—1963), ToshPIda oʻqituvchi (1963), professor (1965). 1963—1989-yillar davomida oʻzining bilim va tajribalarini yosh meʼmorlarga oʻrgatgan.

Asosiy ishlari: Kattaqoʻrgʻon (1940—1941) va Janubiy Surxon (1964—1967) suv omborlari majmuasining meʼmoriy qismi, Shohimardondagi Hamza maqbarasi (1950), Samarqanddagi Ulugʻbek rasadxonasi (1962) va boshqa 100 dan ortiq klub, madaniyat saroylari, kinoteatrlar va turar joy binolari loyihasini yaratgan. Boboxonov loyihalari asosida qurilgan binolarda milliy meʼmoriy anʼanalar zamonaviy meʼmoriy uslublar bilan uygʻunlashtirilgan.

Tarjimai holi 

Abdulla Boboxonov 1910-yil 8-fevral kuni Toʻqmoqda (hozirgi Qirgʻiziston) tugʻilgan.

1920-yil Toshkentdagi „Namuna“ maktab-internatida tarbiyalangan.

1924-yilda Oʻzbekiston industrial institutiga (Oʻzinpros) oʻqishga kirib, pedagogika yoʻnalishida oʻqigan. Institutni tugatgach, Samarqand, Qarshi, Shahrisabz, Qoʻqon shaharlaridagi maktablarda fizika-matematika fanlaridan dars bergan. 1929-yilda Oʻrta Osiyo davlat universitetining (hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti) meliorativ muhandislik fakultetida arxitektura va qurilish qurilishi boʻlimi ochilib, Abdulla oʻqishni davom ettirdi. 1933-yilda oʻqishni tamomlagan. 1934—1938-yillarda Moskva arxitektura instituti aspiranturasida tahsil olgan.

1938-yilda Toshkentga qaytib, Toshkent loyihalash institutining bosh meʼmori boʻlgan.

Ulugʻ Vatan urushi ishtirokchisi. 191-muhandis polkida jang qilgan. Harbiy koʻpriklar, qoʻmondonlik punktlari, blindajlar, plotlar va transheyalar qurgan. Kursk yoyi, Belorussiya va Ukraina frontlaridagi janglarda qatnashgan.

1946-yildan 1956-yilgacha Oʻzbekiston Davlat loyihalash instituti direktori boʻlgan.

1963-yildan Toshkent politexnika institutining arxitektura kafedrasiga mudirlik qilgan. Professor.

Bir qancha monografiyalar, kitoblar, ilmiy maqolalar va dokladlar muallifi.

Oʻzbekiston SSR Meʼmorlar kengashi boshqaruv raisi (1944—1946, 1964—1968).

1989-yilda Boboxonovlar oilasi Moskva viloyatiga koʻchib oʻtdi va oʻgʻlining yoniga joylashdi.

1992-yil 18-iyunda Moskva viloyatida vafot etgan.

Oilasi 

Turmush oʻrtogʻi (1938-yildan beri) – Nadejda Vasilevna Boboxonova (1917, Kineshma—?), teatr liboslari dizayneri.

Oʻgʻli – Leonard Abdullayevich Boboxonov (1938—2010), oʻzbek, sovet rejissori, aktyori va ssenariychisi.

Loyihalashtirgan binolari 

 Toshkentdagi 300 oʻrinli kolxoz klubining ikki qavatli binosi (1930-yillar);
 Kattaqoʻrgʻon (1940—1941) va Janubiy Surxon (loyiha 1964-1967) suv omborlari, Katta Fargʻona kanali majmualarining meʼmoriy qismlari;
 Shohimardondagi Hamza Hakimzoda Niyoziy maqbarasi;
 Samarqanddagi Ulugʻbek rasadxonasi;
 Dushanbedagi A. Lohutiy nomidagi drama teatri (1953);
 Eski Toshkentdagi S. Rahimov nomidagi kinoteatr;
 Toshkent, Dushanbe va Markaziy Osiyoning boshqa shaharlarida jamoat binolari.

Mukofotlari va unvonlari 

 Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan quruvchi;
 SSSR Xalq meʼmori (1970)
 Qizil Yulduz ordeni
 II darajali Ulugʻ Vatan urushi ordeni

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Manbalar 

8-fevralda tugʻilganlar
1910-yilda tugʻilganlar
Toʻqmoqda tugʻilganlar
Kishilar
18-iyunda vafot etganlar
1992-yilda vafot etganlar
Moskva viloyatida vafot etganlar
Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
SSSR Xalq meʼmorlari
Sovet meʼmorlari
XX asr meʼmorlari
Oʻzbekiston meʼmorlari
SSSR oʻqituvchilari
Oʻzbekiston oʻqituvchilari
XX asr oʻqituvchilari
Toshkent davlat texnika universiteti oʻqituvchilari
Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan quruvchilar