MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Duamutef

Duamutef (misr. Dw3mwtf) — qadimgi Misr xudosi, Goraning oʻgʻillaridan biri. Dafn marosimi bilan bogʻliq: marhumni mumiyalashda uning oshqozonini, shoqol boshli qopqogʻi boʻlgan soyabonga solingan. Dafn xonasida uning haykalchasi sharqiy devorga qoʻyilgan. Duamutef inson qalblaridan biri — uning Ba mohiyatining ifodasi hisoblangan.

Adabiyotda u koʻpincha Goraning boshqa oʻgʻli — Xapi bilan adashtirishadi. Shuni esda tutish kerakki, Duamutef shoqolning boshi bilan, Hapi esa babundir, aksincha emas.

Tasvir 
Duamutef birinchi marta antropomorfik tasvirlangan, Yangi Qirollik davridan boshlab — shoqol boshi bilan. Kebehsenuf misolida boʻlgani kabi, adabiyotda ham uning hayvon boshi bilan tasvirlangani haqida bir-biriga qarama-qarshi maʼlumotlar bor: baʼzi manbalarga koʻra, u lochin boshi, baʼzilarida esa shoqol boshi bilan tasvirlangan.

Kanopning qoʻriqchi xudosi sifatida ahamiyati 
Goraning yana uchta oʻgʻli — Amset, Xapi va Kebexsenuf bilan birgalikda u mumiyalangan ichaki aʼzolarini qoʻriqlagan. Uning vazifasi oshqozonni himoya qilish edi.

Shuningdek, Duamutef Ba manga mas’ul edi.

Mifologiyada maʼnosi 
Piramida matnlarida Duamutef oʻliklarning qoʻriqchi xudosi va ularning osmonga koʻtarilishda yordamchisi deb ataladi. Kanopik idishlar va ular qoʻyilgan qutilardagi yozuvlarda Duamutef ochlik va chanqoqlikdan himoyalanish uchun chaqiriladi.

Osirisning tsiklida Duamutef, Gorning qolgan oʻgʻillari singari, „Osirisning jasadidagi soatning qoʻriqchilaridan biri“. U uchinchi kun va tunning uchinchi soatining homiysi boʻlib, bu haqda ikkalasi bilan bogʻliq holda aytiladi: „Duamutef sizni koʻrgani keladi, u chap tomondagi dushmanni magʻlub qiladi“.

Mifologiyaga koʻra, Gor, akalari kabi, uni asosiy nuqtalardan biriga qoʻriqchi qilib tayinladi va uni toj kiyish jarchisi sifatida Sharqqa yuboradi. Duamutef ham yulduz xudosidir. Ierakonpolisdagi maʼbadda u Gorning qoʻllarini qoʻriqlab, Kebehsenuf bilan juftlik hosil qiladi. Uning kultining asosiy joyi — Buto, shuningdek, Letopolis. U Neyt tomonidan homiylik qilinadi.

Manbalar 

Misr xudolari
Mifologik qahramonlar
Isfet



Isfet 

Isfet yoki Asfet (misrcha „izfit“ — „tartibsizlik“, „adolatsizlik“, „zoʻravonlik“) — qadimgi Misr falsafasi va mifologiyasidagi xos tushuncha. Maatning qonuniyligi tamoyillariga qarshi. Bir vaqtning oʻzida yaratilgan Maat va Isfet yolgʻiz mavjud boʻlolmaydi va dunyo uygʻunligi uchun ularning kuchlari muvozanatda boʻlishi lozim.

Isfet hamma narsadan ilgari tartibsizlik shaklida mavjud boʻlgan va hozirgacha yaratilgan koinotni oʻrab olgan. Tabiat va yovvoyi hayvonlar, choʻl, begona yurt va odamlar, jinoyatchilar Isfet tasarrufida hisoblangan. Agar „qonuniylik“ Maat maʼbuda qiyofasida timsollangan boʻlsa, Isfet Apopa kabi betartiblik yirtqichlarini ramziy qildi. Shuningdek, yovuzlik xudosi Set uning tamoyillariga amal qilgan edi.

Isfetga qarshi asosiy kurashchi va yer yuzidagi dunyo tartibi uchun mas’ul boʻlgan fir’avn marosimlarni oʻtkazgan va gʻalabali urushlar olib borgan. Yovuz hukmdor xalqqa ochlik, yoʻqotish, koʻrlik keltirishi mumkin edi.

Manbalar 

Qadimgi Misr mifologiyasi
Misr jinlari
Mifologik qahramonlar
Toʻgʻridan-toʻgʻri debetlash

Toʻgʻridan-toʻgʻri debetlash (ingl. direct debit) – bu tashkilotlarga (kreditorlarga) bank mijozi (toʻlovchi) tomonidan bankka bunday operatsiyalarni amalga oshirish uchun toʻlov topshiriqnomasi yaratgan boʻlsa, bunday operatsiyalarni amalga oshirish shartlarini koʻrsatgan holda bank mijozlarining hisob varaqlaridan pul mablagʻlarini yechib olish imkonini beradigan toʻlov usuli.

Ushbu toʻlov usuli koʻplab mamlakatlarda (Buyuk Britaniya, Isroil, Irlandiya, Germaniya, Niderlandiya, Yaponiya, Avstraliya) keng qoʻllaniladi, ammo toʻlov texnologiyalari va ularni tartibga solish turli mamlakatlarda bir-biridan farq qiladi.

Rossiyada Rossiya Bankining 2012-yil 19-iyundagi „Mablagʻlarni oʻtkazish qoidalari toʻgʻrisida“ gi 383-P-sonli Nizomning 1.1-bandiga muvofiq mablagʻlar, xususan, toʻgʻridan-toʻgʻri debetlash shaklida oʻtkaziladi. Toʻgʻridan-toʻgʻri debetlash shaklida hisob-kitoblarni amalga oshirish tartibi 383-P-sonli Nizomning 9-bobi bilan belgilanadi.

Havolalar 

 APACS, the UK Payments Association 
 APCA, the Australian Payments Clearing Association

Toʻlov tizimlari
Adobe Spark Video

Adobe Spark Video — bu Adobe Systems kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan iPad va iPhone qurilmalari uchun video tahrirlovchi hikoya qilish ilova. U harakatlanuvchi grafikalar, audioyozuvlar, musiqa, matn va fotosuratlarni birlashtiradi va qisqa animatsion videolarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Ushbu veb hamda mobil uchun Creative Cloud Express ilovasini oʻz ichiga olgan Adobe Creative Cloud Express obunasining bir qismidir. Adobe Spark Video kompaniyaning birinchi ilovasi boʻlib, Apple tomonidan App Store doʻkonida yilning eng yaxshi ilovasi deb nomlangan va 3,5 million martadan ortiq yuklab olingan.

Tavsif 
Spark Video dasturi videolar ovozini tahrir qiladi, musiqa qoʻshadi, soʻngra har bir videoga silliq moslashish uchun animatsion grafik elementlar, hikoya(storytelling) va mos keladigan grafik elementlarni avtomatik ravishda yaratadi. U maxsus tipografiya, ranglar palitrasi va Adobe After Effects yordamida ishlab chiqilgan raqamli effektlar va animatsiyani qoʻllaydigan harakatlanuvchi grafik elementlarni oʻz ichiga oladi, masalan, harakatli xiralashtirish, soyalarni tushirish, kattalashtirish va panorama, 3D, kamera harakati, teksturalar va animatsion maskalar.

Dasturiy taʼminot professional boʻlmaganlarga „daqiqalar ichida“ animatsion qisqa videolarni yaratish imkonini berishini taʼkidlashgan. Videolarni maxsus veb-sahifa, elektron pochta, SMS, Facebook, Twitter orqali ulashish yoki H.264 video fayllari sifatida eksport qilish mumkin. 

Spark Video hikoyalar(storytelling) va media savodxonligi tushunchalarini mustahkamlash uchun moʻljallangan bir nechta xususiyatlarni oʻz ichiga oladi. Bularga Creative Commons litsenziyasiga ega vektor tasvirlari va fotosuratlarining oʻrnatilgan qidiruv kutubxonasi, avtomatik kuzatish va atributlarni yaratish asosida tashkil etilgan musiqa kutubxonasi va hikoya tuzilmasi koʻrsatmalariga ega hikoya qoʻllanmalari (masalan, soddalashtirilgan „Qahramonning sayohati“) kiradi. Storyboard) foydalanuvchilarga hikoya tuzilishi haqida maʼlumot olishga yordam beradi.

Manbalar 

Mobil dasturlar
IOS dasturlar
Adobe dasturlari
Gipnos (Yunon mifologiyasi)

Gipnos (, "uyqu") — qadimgi yunon mifologiyasida uyquning timsoli, uyqu va tushlarning xudosi. Nyukta va Erebaning oʻgʻli. Thanatos, Kera, Moir (Hesiodga koʻra) Nemesis, Eris, Charon va Nyuktaning boshqa bolalarining ukasi. Gipnos feʼl-atvori tinch, sokin, odamlarga mehribon.

Hesiodning soʻzlariga koʻra, Gipnos dunyoning chekkasida yashaydi va Quyosh-Gelios unga hech qachon qaramaydi.

Gomer asarlarida esa u Lemnos orolida yashaydi, Zevsning xabarchisi sifatida tasvirlanadi. Gera Zevsga qarshi fitna uyushtiradi. Oʻzi Gerkulesni taʼqib qilganida Gipnosni Zevsni oʻldirishiga koʻndiradi. Gipnosni Zevsning gʻazabidan Zevs xafa qilishga jur’at etmagan onasi Nyukta qutqaradi. Ikkinchi marta Gipnos yana Geraning iltimosiga binoan Zevsni oʻldiradi. Bu esa Axeylarga troyanlar bilan jangda gʻalaba qozonish imkoniyatini berdi. Uning yordami uchun mukofot sifatida Gera xaritlarning eng kichigi Pasifeyani Gipnosning rafiqasi boʻlishini vaʼda qiladi.

Ovidiy oʻzining „Metamorfoza“ asarida Gipnos yashaydigan, hamisha kunning shom vaqti hukmronlik qiladigan va unutish bulogʻi oqib oʻtadigan Kimmerlar oʻlkasidagi gʻorni tasvirlaydi; Gipnos gʻordagi chiroyli toʻshakda oromga shoʻngʻiydi.

Sikyondagi Asklepiy ibodatxonasidagi haykalda Gipnos Epidot sherni oʻldirayotgani tasvirlangan.

Gipnosga LXXXV Orfik madhiyasi bagʻishlangan.

Atrof-muhit va nasl 

 Morfey — tushlar xudosi. Baʼzan Gipnos va Nyuktaning oʻgʻli deb hisoblanadi.
 Ikel (Fobetor) — turli xil hayvonlar qiyofasida tushga kiruvchi, tushlar xudolaridan biri. Gipnosning oʻgʻli hisoblangan.
 Fantas — Gipnosning oʻgʻli.

Galereya

Yana qarang 

 Gipnoz

Manbalar

Adabiyotlar 

 Dunyo xalqlarining asotirlari M., 1991-92. 2 t. T.1. S.305, Lübker F.
 Klassik antik davrlarning haqiqiy lugʻati. M., 2001. 3 t. T.2. S.157

Pages with unreviewed translations
Mifologik qahramonlar
Kebehsenuf

Kebehsenuf („Birodarlarini yoshartiruvchi“) — qadimgi Misr dinida dafn xudosi, Gorning toʻrt oʻgʻlidan biri. Kebehsenuf himoya va Gʻarb xudosi boʻlib, marhumning ichaklarini qoʻriqlagan. U lochin boshli xudo sifatida tasvirlangan. Kebehsenufning homiysi Selket maʼbuda edi.

Tasvir 
Kebehsenuf birinchi marta antropomorf sifatida tasvirlangan, Yangi qirollik davridan boshlab — lochin boshi bilan. Duamutef misolida boʻlgani kabi, adabiyotda uning hayvon boshi bilan tasviri haqida qarama-qarshi maʼlumotlar mavjud: baʼzi manbalarga koʻra, u lochinning boshi bilan, boshqalarga koʻra ― shoqol boshi bilan tasvirlangan.

Shofiy 
Gorning qolgan uchta oʻgʻli — Amset, Hapi va Duamutef bilan birgalikda u Kebexsenuf sur`ati tushirilgan soyabonga joylashtirilgan mumiyalangan ichaki aʼzolarini, aniqrogʻi ichaklarni qoʻriqlagan.

U ham inson mohiyati sax homiysi edi.

Mifologiyada maʼnosi 
Piramida matnlarida Kebehsenuf oʻliklarning qoʻriqchi xudosi va ularning osmonga koʻtarilishdagi yordamchisi deb ataladi. Kanopli idishlar va ular qoʻyilgan qutilardagi yozuvlarda Kebehsenuf deyiladi.

Osirisning tsiklida Kebehsenuf, Gorning qolgan oʻgʻillari singari, „Osirisning jasadidagi soatning qoʻriqchilaridan biri“. U toʻrtinchi kun va tunning toʻrtinchi soatining homiysi boʻlganligi haqida aytilgan:- Kebehsenuf sizni koʻrgani keladi, orqangizdan kelayotgan dushmanning zarbasini qaytaradi.Mifologiyaga koʻra, Horus, akalari singari, uni asosiy nuqtalardan birining qoʻriqchisi etib tayinladi va uni toj kiyish jarchisi sifatida Gʻarbga yubordi. Qebehsenuf ham yulduz xudosidir. Hierakonpolisdagi maʼbadda u Duamutef bilan birgalikda Horusning qoʻllarini qoʻriqlab, „yulduz“ sifatida hurmat qilinadigan er-xotinni tashkil qiladi. Unga Selket homiylik qiladi.

Zikr qilish 
Papirusda Ani Qebehsenuf quyidagi nutqni aytadi:
Men sening oʻgʻlingman, hoy Osiris, Ani. Men seni himoya qilish uchun keldim. Men sening suyaklaringni yigʻib, aʼzolaringni birlashtirdim. Men sening yuragingni olib kelib, tanang ichra taxtga qoʻydim. Sendan keyin men  uyingni gullattim, Oh! sen abadiy yashovchi.Hammasi birgalikda Maa-atef-f [ aniqlash ] Heri-bek-f [ tozalash ], Gor-Khenti-maa [ aniqlash ] va Horusning toʻrtta oʻgʻli Osiris tanasining „Yetti porloq“ himoyachilari sifatida tanilgan.

Yana qarang 

 Horusning toʻrt oʻgʻli
 qadimgi Misr dini

Manbalar

Adabiyotlar 

 Hans Bonnet. Kebehsenuf. // Lexikon der ägyptischen Religionsgeschichte. — Gamburg, 2000-yil. — S. 373. — ISBN 3-937872-08-6.
 Veronika Ions. Die großen Religionen der Welt — Götter, Mythen va Legenden. — Verlag Buch und Welt, 1988-yil.
 Manfred Lurker. Lexikon der Götter und Symbole der alten Ägypter. — Scherz Verlag, 1998-yil. — ISBN 3-502-16430-4.
 Rolf Felde. Ägyptische Gottheiten. — Visbaden, 1995-yil.
 Meri Barnett. Götter und Mythen des alten Ägypten. — Verlag Gondrom, 1998-yil. — ISBN 3-8112-1646-5.
 Lucia Gahlin. Ägypten-Götter, Mythen, Religionen. — XXL nashri. — ISBN 3-89736-312-7.

Misr xudolari
Mifologik qahramonlar
Tetsubin

— yaponcha choʻyan choynagining bir turi.

Anʼanaviy tetsubin yonayotgan koʻmir ustida isitiladi. Yaponiyaning choy marosimi sanʼatida maxsus koʻchma mangal 瓶掛 mavjud.

Tetsubinning tashqi tomoni odatda naqshinkor naqshlar bilan bezatilgan. Ushbu choynaklarning oʻlchamlari va shakllari turlicha boʻlishi mumkin, bu esa ularni mashhur toʻplamga aylantiradi. Kichik tetsubinning hajmi 0,5 litrni tashkil etsa, kattasi 5 litrgacha suyuqlikni oʻziga sigʻdira oladi.

Tetsubinning tarixiy kelib chiqish muddati aniq aniqlanmagan. Baʼzi nufuzli yapon manbasi [ kim? ] Tetsubinning taʼkidlashicha, tedorigama deb nomlangan oʻchoqlardan kelib chiqqan boʻlib, u Sen-no Rikyu davridayoq choy marosimida qoʻllanila boshlangan. XIX asrda toʻgʻridan-toʻgʻri stakanda qaynatilgan choy keng tarqaldi, shuning uchun tetsubin uy-roʻzgʻor buyumlari emas, balki maqom belgisiga aylangan.
Bundan tashqari, tetsubinga oʻxshash, ammo ichki qismi emal bilan qoplangan, nisbatan kichik hajmdagi choʻyan qozonning bir turi ham mavjud. Ular qaynatiluvchi choynak sifatida xizmat qilgan. Shuningdek, kyusu (急須) deb ataladi, lekin kyusu odatda keramikadan tayyorlanadi. Bundan tashqari, kyusu odatda choy toʻri bilan sotiladi.

Ivate va Yamagata prefekturalari eng mashhur tetsubin va kyusu ishlab chiqaruvchilari hisoblanadi.

Tarixi 
Bir gipotezaga koʻra, uning mashhurligining oʻsishi sentya (yashil bargli choy turi) bilan parallel ravishda sodir boʻlgan. Sentya XVII asr oʻrtalarida Xitoydan Yaponiyaga kirib kelgan. Kukunli mattyua yashil choyidan farqli oʻlaroq, sentya XVIII asrda mashhurlikka erishdi va choynakning mashhurligi parallel ravishda oʻsib bordi.

Tetsubinning shakli, mustaqil shaklda boʻlmay, oʻz davrining koʻplab choynaklariga oʻxshab ketgan. Bunday mahsulotlar orasida itedorikama, toyama, mizusosogi, dobin va yakkan tetsubinga eng yaqin turi hisoblanadi. Eng yaqini esa yakkan boʻlib, u faqat quyma temirdan emas, balki misdan yasalganligi bilan ham ajralib turadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 PLW sanʼati. Tetsubin: yapon suv idishi. Geldermalsen nashrlari, Niderlandiya, 1988-yil. ISBN 978-9072370013. 582 b. )
Banknot hisoblagichi

Banknot hisoblagichi (shuningdek, „banknotlarni sanash (hisoblash) mashinasi“ deb ham ataladi) — banknotlarni sanash va ularni qayta ishlash qurilmalaridan biridir.

Tarixi 
Banknotlarni avtomatik tarzda hisoblaydigan mashinalar dunyoda 1920-yillarda paydo boʻlgan. SSSRda faqat 1970-yillarda ushbu mashinalarni seriyali ishlab chiqarish boshlandi — Tochmash zavodi (Kaliningrad) SDB-1M modelini, 1988-yildan — SDB-2 Sarapul 1200 modelini ishlab chiqardi.

Tasniflashi 
Ishlash usuliga koʻra banknot hisoblagichlari ikki guruhga boʻlinadi:

 Rolikli (hisoblagichlar va saralagichlar),
 Shpindelli.

Qurilma turi boʻyicha: portativ va statsionar.

Hisoblash tezligi boʻyicha: daqiqada 600 dan 1500 banknotgacha.

     Yuklash turiga koʻra banknotlar 2 turga boʻlinadi: vertikal va gorizontal (frontal) yuklanadigan.

Ishlash tamoyillari 
Hisoblagich roliklar tizimidan foydalanib, bunkerdan bitta banknotni olib, uni yoʻl boʻylab olib boradi va uni qabul qilish patnisiga qoʻyadi.  Yoʻl boʻylab oʻtayotganda  kupyuralar yorugʻlik oqimini toʻxtatib, ularning sonini aniqlaydi.

Faqat banknotlarni hisoblaydigan  hisoblagichlar kupyura hisoblagichlari deb ataladi.  Bir vaqtning oʻzida autentifikatsiya qilingan banknot hisoblagichlari keng tarqalgan.  Aniqlash xususiyatiga ega ikki choʻntakli hisoblagichlar banknotlarni toʻxtovsiz sanash va shu bilan birga shubhali yoki qalbaki banknotlarni filtrlash imkonini beradi.

Shpindelli hisoblagichlari dastali  banknotalar bilan ishlashga imkon beradi. Koʻpincha bu eski yoki yangi banknotlar uchun ishlatiladi
.

Manbalar
Kotyol

Kotyol―ochiq olovda pishirish orqali ovqat tayyorlash uchun moʻljallangan metall qozon. Bugungi kunga qadar u sayohatga chiqqanda foydalanilgan. Texnik atama sifatida „kotyol“ soʻzi suv isitish yoki uni bugʻga aylantirish uchun moʻljallangan yopiq idishga nisbatan ishlatiladi.

Tarixi 
Arxeologlar tomonidan topilgan eng qadimgi kotyollar oxirgi bronza davriga toʻgʻri keladi. 60-70 litr hajmli juda katta qozonlar tez-tez uchraydi.

Kotyollar oʻyinlar, madaniyatlar va dinda 

 Kotyollar, koʻpincha, Irlandiya kelt mifologiyasida uchraydi. Hammani toʻydirgan Dagda qozoni Danu maʼbudasi qabilalarining toʻrtta afsonaviy buyumidan biri edi.
 Uells anʼanalaridagi afsonaviy xazinalardan biri Dirnvch Gigantning qozonidir. Qozon faqat mardlar uchun taom pishirgan: qoʻrqoq unga yaqinlashsa, qaynamagan. Pair Dadeni („Qayta tugʻilish qozoni“ oʻliklarni tiriltirishga qodir boʻlgan).
 Kelt mifologiyasidan juda koʻp oʻzlashtirgan vikkalar orasida qozon, koʻpincha, tugʻilish maʼbudasi Keridven bilan bogʻliq.
 Garri Potter kitoblar seriyasida damlama tayyorlash uchun qozon ishlatiladi.
 Baʼzi qimor karta oʻyinlarida — pul qoʻyiladigan idish (pul tikish).
 „Pivo qozonidan“ (soʻzlashuv tilida) — juda katta oʻlchamlar (koʻpincha bosh haqida).
 Qadimgi bolalar oʻyini bor „kotyol“.

Yana qarang 

 Qozon

Manbalar

Adabiyotlar 

 

Idishlar
Oshxona jihozlari
Kuk (xudo)

Kek (Kuk, Keku) — qadimgi Misr mifologiyasidagi xudo. Germopol Ogdoadning sakkizta kosmik xudolaridan biri. Uning ismi „zulmat“ degan maʼnoni anglatadi, shuning uchun u zulmat bilan aniqlangan. Mifologiyada Kuk androgin xudo sifatida koʻrilgan, uning ayol timsoli maʼbuda Kauket edi, u bir vaqtning oʻzida „Kuk“ ismining ayol shakli ham edi.

Mifologiya 
Ogdoadning boshqa barcha uch juft ikkilamchi xudolari singari, Kuk xudosining erkak shakli qurbaqa yoki qurbaqa boshli erkak, ayol shakli esa ilon yoki ilon boshli ayol sifatida tasvirlangan. Kuk zulmatning ramzi boʻlishidan tashqari, qorongʻulik, shubha va tartibsizlik bilan ham bogʻlangan. Bundan tashqari, Kuk „nurdan oldin kelgan“ yoki „nur keltiruvchi“ sifatida tanilgan.

Zamonaviy madaniyatda 
2016-yilgi AQSh prezidentligiga saylov kampaniyasi paytida, 4 chan kabi onlayn forumlarda foydalanuvchilar qurbaqa Pepe personaji va „memlar xudosi“ sifatida tanilgan qadimgi Misr xudosi Kek oʻrtasidagi oʻxshashliklarni payqashdi".

Yana qarang 

 Ogdoada
 Qadimgi Misr dini

Manbalar

Adabiyotlar 

 Xartvig Altenmyuller: Achtheit. In: Lexikon der Ägyptologie. bd. 1, Wiesbaden 1975, Spalte 56-57.
 Hans Bonnet: Lexikon der ägyptischen Religionsgeschichte. 3. Aufl., Berlin 2000, S. 5-6, ISBN 978-3-937872-08-7.
 Reynxard Grishammer: Kek/Keket. In: Lexikon der Ägyptologie. bd. 3, Wiesbaden 1980, Spalte 380.
 Christian Leitz ua: LGG, Bd. 1 (Schriftenreihe: Orientalia Lovaniensia analecta 110). Peeters, Leuven 2002, ISBN 90-429-1146-8, 296-297-betlar.
 Kurt Sethe: Amun und die Acht Urgötter von Hermopolis, 1929-yil.

Havolalar 

 Kek and Kauket

Misr xudolari
Mifologik qahramonlar
Barakal

Barakal — Rossiyadagi daryo, Boshqirdiston Zilair tumani hududidan oqib oʻtadi. Daryoning uzunligi 76 km. Havzaning maydoni 432 km².

Qizil Kushakning Sharqiy qismida qaragʻay-qayin oʻrmonida boshlanadi. Janubiy yoʻnalishda qaragʻay, qayin va eman oʻrmonlari orqali togʻli hududlar boʻylab oqadi. Oʻrtacha oqim p-361 avtomobil yoʻli bilan kesib oʻtadi. Novopreobrazhenskiyning pastki qismida Janubiy-sharqqa aylanadi. Daryoning ogʻzi Sakmara daryosining oʻng qirgʻogʻida, ogʻzidan 546 kilometr uzoqlikda, Daryoning ogʻzi Sakmara daryosining oʻng qirgʻogʻida, ogʻzidan 546 kilometr masofada, Zilair Serf va urman-Zilair daryolarining ogʻizlari orasida joylashgan.

Daryoning quyi oqimidagi kengligi 15 metr, chuqurligi 1 metr.

Suv reestri maʼlumotlari 
Rossiyaning davlat suv reestriga koʻra, Ural havzasi hududi, manbadan Sakmara daryosining suv xoʻjaligi uchastkasi Buyuk Ik daryosining birlashuviga tegishli. Daryo havzasi — Ural (havzaning Rossiya qismi).

Davlat suv reestridagi obyekt kodi — 12010000512112200005133.

Irmoqlari (ogʻizdan km) 
Obyektlar ogʻizdan manbagacha tartibda roʻyxatga olinadi.
 0,3 km: Баракалтиле (lv)
 Una (pr)
 Tabuzgay (pr)
 Repniy (pr)
 Soselniy (pr)
 Yesiney (lv)
 Psyakchushkan (lv)
 Balchik (lv)
 39 km: Atik (lv)
 46 km: Бармас (pr)
 Kashkat (lv)
 Taraygir (lv)
 Okur (lv)
 Burzyan (lv)

Manbalar 

Zilair mintaqasidagi daryolar
Sakmara irmoqlari
Tyavan

Tyavan (, — choy piyolasi) — yapon xalqida choy marosimi uchun ishlatiladigan idish - piyola hisoblanadi. Piyolalar — marosimning muhim elementi hisoblanadi. Xususan, choy ichgandan soʻng, uning ichiga nazar tashlash va uni keyingi mehmonga topshirish odat tusiga kirgan. Koʻpchilik tyavanlar yapon kulolchilik asarlari va baʼzi milliy xazinalar maqomida turadi. Mashhur choy idishlari oʻz nomlariga ega boʻlib, koʻpincha ular muzeylarda saqlanishi barobarida, maishiy hayotda qoʻllanilishda ham davom etmoqda.

Tarix va tuzilma 
XVI asrdagi kulollar choy marosimi uchun maxsus tyavan ishlab chiqarila boshlashgan. Ayniqsa Raku, seto, hagi, karatsu, sigaraki va oribe uslublari mashhur.

Chashkalardan barqaror, ammo yengil va silliq ichki yuzasiga ega boʻlishi talab etiladi. Shu bilan birga, tyavanlarda „nomukammallik“ muhim jihat sifatida baholanadi: kulol barmoqlarining izlari, sirtdagi notekis naqshlar va boshqalar . Chashkaning oʻlchami aylantirishga, qoshiq va salfetka joylashishiga imkon berishi kerak, ammo ayni paytda kaftlarda qulay joylashishi ham kerak. Chashkaga qarab, tomoshabin uning yuqori qirrasi, tuzilishi va asosi uygʻunligiga baho beradi.

Marosimdagi roli 
Tyavan choy marosimida boshqa idishlar kabi, alohida oʻrin tutadi. U teran ramziy ma'nolarga ham egaː yaʼni chashkaga boʻlgan munosabat — choy ziyofatida ishtirok etayotgan kishilarga bo'lgan munosabatini eslatadi. Eng mashhur chashkalarga nom berilgan.

Tyavan maxsus qutida saqlanadi va maxsus ipak bilan oʻraladi va chashkaning tarixi devorlarga yozib qoʻyiladi. Shuningdek, ular orasida, dizayni xususiyatlari bilan belgilanadigan ierarxiya ham mavjud: uslubning qatʼiyligi, oʻziga xos kulolchilik ustaxonalari anʼanalari bilan bogʻliqligi, kelib chiqish joyi va boshqalar. Baʼzi ustalar birinchi oʻrinni koreys  uslubidagilarga berishadi („quduq“ degan maʼnoni anglatadi, bu chashkaga qaraganida chuqurlik hissini aks ettiradu), boshqalari raku chashkalari boʻlib, Karatsu kulollari ham uni yuqori baholashadi. Ierarxiya boʻyicha boshqalardan ustun turadigan chashka eng muhim mehmonga beriladi, alohida hollarda esa choydan keyin u yodgorlikka aylanadi va oʻz maqsadiga koʻra boshqa ishlatilmaydi.

Choyni tatib koʻrgandan soʻng, tyavan salomdan boshlab tekshiriladi; idish bir mehmondan ikkinchi mehmon qoʻliga uzatiladi.

Eslatmalar

Adabiyotlar
Bank kartalarining emissiyasi

Bank kartalarining emissiyasi — mijozlarga ularga berilgan bank kartalari yordamida operatsiyalarni amalga oshirishda bank kartalarini chiqarish, hisob varaqlarini ochish va hisob-kitob, kassa xizmatlari boʻyicha faoliyat.

Bank kartalarining emissiyasi Rossiyada 
Rossiya Bankining maʼlumotlariga koʻra, banklarning 65 % dan ortigʻi toʻlov kartalarini chiqaradi va/yoki sotib oladi (965 ta kredit muassasasidan 661 tasi), ular tomonidan chiqarilgan bank kartalari soni (2012-yil 1-iyul holatiga) 220 mln. Bu oʻtgan yilga nisbatan 24 % ga koʻpdir.

Chiqarilgan bank kartalarining 80 % dan ortigʻi VISA va Mastercard xalqaro toʻlov tizimlari tomonidan chiqarilgan.  Rossiya toʻlov tizimlari (Sberkart, Zolotaya Korona, STB Card, Union Card) bozorning 6 % dan 12 % gacha qismini nazorat qiladi.

Rossiyada debet bank kartalarini chiqarish boʻyicha yetakchi Sberbank (barcha kartalar chiqarilishining taxminan 45 %) hisoblanadi. 2007-yil 1-aprel holatiga koʻra Sberbank kartalarini chiqarish hajmi 2007-yilning birinchi choragida 7 foizga oʻsgan holda 18,77 million kartani tashkil etdi.  Shu bilan birga VISA va MasterCard xalqaro toʻlov tizimlarining kartalari soni 15,63 million dona kartani (umumiy emissiyaning 83 foizi) tashkil etdi, shu jumladan: MasterCard va Maestro — 9,21 million karta; VISA va VISA Electron — 6,42 million karta.  Sbercard mikroprotsessorli kartalari soni 3,14 million kartani tashkil etdi.

Visa International maʼlumotlariga koʻra, 2007-yilning 2-choragi oxirida Rossiya banklari 39,4 million dona VISA kartalarini chiqargan, bu oʻtgan yilga nisbatan 47 foizga koʻpdir.

Bank kartalarining emissiyasi O'zbekistonda 
O'zbekiston Respublikasi Markaziy Banki tomonidan e'lon qilingan ma'lumotlarga ko'ra, 2021-yilning 1-sentyabr holatiga muomaladagi jami bank kartalari 24 765 218 taga yetgan bo‘lib, bank kartalarini muomalaga chiqarish bo‘yicha yuqori ko‘rsatkich Xalq Banki (4 689 486), Ipotekabank (2 670 011)  va Milliy bankida (2 730 484) kuzatilgan. Bir yil avval, 2020-yilning 1-sentyabr holatiga muomaladagi bank plastik kartalari soni 23 641 082 tani tashkil qilgan edi.

Xalqaro kartalarni chiqarish 
Kartalarni chiqarish boʻyicha dunyoda yetakchi Xitoy Xitoy UnionPay boʻlib, u bozorning 30 foizini egallaydi (2012), ikkinchi oʻrinda VISA, u 28,6 foizni egallaydi.

Manbalar 

Toʻlov tizimlari