MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Seletitengiz

Seletitengiz — Qozogʻistonning Shim. Qozogʻiston viloyati (qisman Pavlodar viloyati chegarasi)dagi taxirshoʻr oqmas koʻl. Maydoni yilning sernam yoki qurgʻoqchil kelishiga qarab oʻzgarib turadi (777 km³). Eng chuqur joyi 3,2 m. Qor suvlaridan toʻyinadi. Seleti daryosi suvi toshgan vaqtda koʻlga quyiladi.

Manbalar 

Qozogʻiston koʻllari
Seliger

Seliger - Rossiya Federatsiyasi Tver va Novgorod viloyatlaridagi koʻl. Valday qirlarining shim.sharkida, 205 m balandlikda. Maydoni 212 km². Oʻrtacha chuq. 5,8 m, eng chuqur joyi 24 m. Uzunligi shim.dan janubga 100 km. Birbiriga irmok/iap orqali qoʻshilgan bir necha alohida qismdan iborat. Qirgʻoqlari egribugri. Shimoliy qismida 160 ga yaqin orol bor. Noyab.— dekabrda muzlab, aprel—mayda muzdan boʻshaydi. Koʻlga 110 ta daryo quyiladi: asosiylari: Cheryomuxa, Krapivenga, Sorocha, Momenga. Koʻddan Selijarovka daryosi oqib chiqadi. Baliq ovlanadi. Turizm rivojlangan S.ning shim. sohilida Ostashkov sh. joylashgan.

Manbalar
Selishlar

Selishlar — Kanadaning jan.gʻarbi va AQShning shim.gʻarbidagi indeys xalqlari guruhi. 20 ming kishidan ortiq (1990y.lar oʻrtalari). Selish tillarida soʻzlashadi. Dindorlari — xristianlar. S. baliq ovlash, dyongiz ovchiligi bilan shugʻullanadi.

Manbalar
Sellar

Sellar — qad. latish qabila ittifoki; 13-asrda hozirgi Latviyaning jan. hududi, Litvaning shim.sharqidagi qoʻshni rayonlarda istiqomat qilganlar. 1208-yil salibchilar tomonidan bosib olingan. Latish va litva elatlari tarkibiga kirgan.

Manbalar
Selderey

Selderey, qafas (Apium) — soyabonguldoshlar oilasiga mansub bir, ikki va koʻp yillik oʻsimliklar turkumi; sabzavot ekini. Yevropa, Osiyo, Afrika, Amerika va Avstraliyada 20 turi tarqalgan. Xushboʻy S. (A. graveolens) jahondagi barcha dehqonchilik mintaqalarida ekiladi. Uning bargli S. (A. graveolens var. secalinum), ildizmevali S. (Selderey var. rapaceum) va bandli S. (Selderey var. dulce) xillari bor. Asosan, ikki yillik S. ekiladi. Birinchi yili 80100 sm poya chiqarib, barg toʻplami, 2-yili poya chiqarib toʻpgul hosil qiladi. Gullari mayda, oq, chetdan changlanadi. Poyasi sershox. Bargi va ildizida 4,3% qand, S, V,, V2 vitaminlar, A provitamini, efir moyi, mineral tuzlar bor. Sovuqqa chidamli, yorugʻsevar, suvga talabchan. Urugʻi fevr.mart oylarida sepiladi. Oshkoʻki sifatida isteʼmol qilinadi, goʻsht, sabzavot, konservalashda ishlatiladi.

Manbalar 

 

Ziradoshlar
Seldsimonlar

Seldsimonlar (Clupeiformes) -suyakli baliqlar turkumi. Uzunligi, odatda, 5—75 sm, faqat doraba baligʻi —3,7 m, vazni (dorabadan tashqari) — 4 kg gacha. Jabra nurlari 5—20 ta. Suzgich pufagi ochiq, uning oʻsimtalari eshitish kapsulasi ichiga kiradi. Suzgichlari tikansiz. Orqa suzgichi bitta. Qorin suzgichlari 6—8 nurli. Tangachalari sikloidsimon. Yon chiziqlari boʻlmaydi, ammo jabra qopqogʻida sensor naylari yaxshi rivojlangan. 3 oilasi (seldlar, anchouslar, dorabalar); 70 urugʻi va 300 ga yaqin turi maʼlum.

Tropik, iliq va baʼzan sovuq suvli dengizlarda yashaydi. Ayrim turlari chuchuk suvlarda uchraydi yoki uvildiriq tashlash uchun daryolarga oʻtadi. Toʻda boʻlib va pelagik yashaydigan baliklar plankton bilan oziqlanadi. Koʻpchilik turlari ovlanadi. Yashash sharoitining oʻzgarishi yoki koʻp ovlanishi tufayli ayrim turlari (kaspiy S.) keskin kamayib bormoqda. Sdan Orol dengizida salaka yashagan.

Manbalar
Selsin

Selsin [ing. self — oʻzim va yun. synchrons — bir vaqtda, sinxron] — birbiriga mexanik tarzda birikkan qurilma valining burilish burchagini maʼlum masofadagi ikkinchi valga sinxron uzatadigan induksion elektr mashina. Yetakchi valning burilish burchagi datchigi signallarini uzatadigan S.datchik, yetaklanuvchi valni xuddi shu burchakka buradigan S.qabul qilgichdan iborat. Har bir S.ning birlamchi chulgʻamida hosil boʻladigan bir fazali oʻzgaruvchan oqim ikkilamchi chulgʻamda fazalari mos keladigan, ammo qiymati boʻyicha farq qiladigan uch xil e.yu.k. ni induksiyalaydi. Datchik va qabul qilgich rotorlari sinfaz (bir xil) holatda boʻlganda ikkala S. ning ikkilamchi chulgʻamdagi e.yu.k. oʻzaro muvozanatlashadi, natijada ikkinchi zanjirda tok boʻlmaydi. Datchik rotori qabul qilgich rotoriga nisbatan burilganda ikkilamchi chulgʻamlardagi e.yu.k. oʻzgaradi, natijada rotorni bir xil holatga keltirishga intiladigan, moslashtiruvchi tok hosil boʻladi. S. texnologik jarayonlarni nazorat qilish va boshqarish, oʻlchash asboblari koʻrsatgan maʼlumotlarni masofaga uzatish uchun ishlatiladi.

Manbalar
Sema

Sema (yun. sema — belgi) — mazmun, maʼno jihatining eng kichik birligi, semema (leksik maʼno)ning tarkibiy qismi. Mas, "atrof" leksemasining maʼnosi (sememasi) "hamma" va "tomon" S.laridan iborat. Yoki "daraxt" leksemasining sememasi "predmet", "oʻsimlik", "erda oʻsuvchi", "tanali", "ildizli", "shoxli", "bargli" va boshqa S.lardan tashkil topadi. Maʼlum leksiksemantik guruhga oid sememalardagi S.lar shu sememalar uchun umumiy yoki xususiy ekaniga koʻra, 2 asosiy turga boʻlinadi; umumiy, birlashtiruvchi (integral) S. va farqlovchi (differensial) S. Umumiy S. — bir semantik maydondagi sememalarning tutashtiruvchi Sema Mas, aka, opa, singil kabilardagi "qarindoshlik" Sema Chopmoq, oqmoq, sakramoq kabilardagi "harakat" Sema Farqlovchi S. — koʻp maʼnoli soʻz sememalaridan har birining oʻziga xos boʻlgan, ular sememasini birbiridan farqlaydigan S. Mas, aka, uka soʻzlari kattakichiklik S.si bilan, opa, aka soʻzlari esa jins S.si bilan farqlanadi.

Manbalar
Semantika

Semantika (yun. semantikos — bildiruvchi, ifodalovchi) — 1) til yoki uning bironbir birligi (soʻz, soʻzning grammatik shakli, frazeologizm, soʻz birikmasi, ran) orqali ifodalanadigan butun mazmun, maʼno, axborot; 2) turli til birliklarining maʼnoviy tomonini oʻrganuvchi tilshunoslik boʻlimi; semasiologiya. Ayrim lugaviy unsurlar tushunchalarni bildiradi, bu tushunchalarni esa faqat toʻliq gaplar va ularning qoʻshilmalari ifodalashi mumkin. Binobarin, S.ning oʻrganish obʼyekti ham, asosan, toʻliq, mustaqil maʼnoli soʻzlar va gaplarning maʼnolar tizimidir. S. fan sifatida 19-a.ning 2-yarmidan rivojlana boshlagan va hozirgacha birbiridan sifat jihatidan farqlanuvchi bir necha bosqichni oʻtgan.

Semantika lingvistik ma'noni o'rganadi . Ma’no nima ekanligini, so‘zlarning qanday ma’no olishini, murakkab iboraning ma’nosi uning qismlariga qanday bog‘liqligini tekshiradi. Ushbu jarayonning bir qismi sezgi va mos yozuvlar o'rtasidagi farqni o'z ichiga oladi . Sezgi ifoda bilan bog'liq bo'lgan g'oyalar va tushunchalar bilan beriladi, havola esa ifoda ishora qiladigan ob'ektdir. Semantika grammatik jihatdan to'g'ri jumlalarni qanday yaratishni belgilaydigan qoidalarni o'rganadigan sintaksis va odamlarning muloqotda tildan qanday foydalanishini o'rganadigan pragmatikaga qarama-qarshidir .

Leksik semantika - so'z ma'nosini o'rganadigan semantika bo'limi . U so'zlarning bir yoki bir nechta ma'noga ega ekanligini va ular bir-biri bilan qanday leksik aloqada turishini tekshiradi . Frazaviy semantika gaplarning mazmunini kompozitsiyaviylik hodisasini yoki so‘zlarni tartibga solish orqali yangi ma’nolar yaratishni o‘rganadi. Rasmiy semantika til va ma'no o'rtasidagi munosabatlarning aniq asoslarini ta'minlash uchun mantiq va matematikaga tayanadi . Kognitiv semantika ma'noni psixologik nuqtai nazardan ko'rib chiqadi va til qobiliyati va dunyoni tushunish uchun ishlatiladigan kontseptual tuzilmalar o'rtasidagi yaqin aloqani nazarda tutadi. Semantikaning boshqa tarmoqlariga konseptual semantika , hisoblash semantikasi va madaniy semantika kiradi.

Manbalar
Semarang

Semarang — Indoneziyadagi shahar. Markaziy Yava provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 1,4 mln. kishi (1990y.lar oʻrtalari). Yava o.ning shim. sohilidagi tashqi savdo va baliq ovlash porti. Transport yoʻllari tuguni. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash, yogʻochsozlik, taxta tilish, toʻqimachilik, kema taʼmirlash korxonalari bor. Milliy musiqa asboblari ishlab chikariladi. Issiklik elektr st-yasi, universitet bor. Chetga kofe, choy, shakarqand, kauchuk, kopra, tamaki chiqariladi.

Manbalar 

Indoneziya shaharlari
Semasiologiya

Semasiologiya (yunoncha: semasia — maʼno, mazmun va ... logiya) — 1) tilning, til birliklarining hissiy idrok qilinadigan tomoniga, tovush, akustik yoki grafik koʻrinishiga qarshi qoʻyiladigan maʼnoviy tomonini oʻrganadigan tilshunoslik boʻlimi. S. nafaqat alohida olingan leksik unsurlar — morfema va soʻzlarning, balki grammatik unsurlar — soʻz shakllari, grammatik morfemalarning ham semantikaati oʻrganadi. Jahondagi barcha tillarni parallel oʻrganishda til va tafakkur munosabati muammosini oʻrganuvchi umumiy S. kerak boʻladi; 2) leksik unsurlar — morfema va soʻzlarning semantik mazmuni haqidagi fan, shu maʼnoda, asosan, leksikologiya bilan muvofiq keladi. Ayrim olimlar S.ni leksik unsurlarning maʼnoviy oʻzgarishlari (maʼno taraqqiyoti) haqidagi taʼlimot bilan — ichki (affikssiz) soʻz yasalishi bilan chegaralab qoʻyadilar. Bu holatda S, etimologiya singari, leksikologiya bilan chambarchas bogʻliq boʻladi va soʻzlarning Kuchma maʼnolari, shakl va maʼno munosabatiga koʻra turlari (omonimlar, sinonimlar, antonimlar, paronimlar) S.ning tadqiqot obʼyekti boʻlib hisoblanadi.

Abduvahob Madvaliyev.

Manbalar
Semafor

Semafor (frans. semaphore, yun. sema — belgi va phoros — eltuvchi) — 1) t.yildagi muqim (statsionar) signal qurilmasi. Machta, qanotlar (1—3 ta) va kanotlarning vaziyatini oʻzgartirib turadigan yuritmadan iborat. Qanotlarning har bir vaziyati lokomativ (teplovoz yoki elektrovoz) mashinistini harakatlanishga ruxsat berish, harakatlantirishni taʼqiqlash yoki tezlikni oʻzgartirish toʻgʻrisida ogoxlantiradi. Masalan, 2 qanotli S.ning yuqori qanoti gorizontal vaziyatda tursa va taqikdovchi qizil chiroq yonsa, poyezd toʻxtashi kerak. Agar pastki qanot machta oʻqi boʻylab tik tursa va sariq chiroq yonsa, tezlikni kamaytirish kerak boʻladi. Agar yuqori qanot machta oʻqiga 135° burchak ostida tursa va yashil chiroq yonsa, poyezd belgilangan tezlikda harakatni davom ettirishi mumkin. Kechasi yoki yaxshi koʻrinmaydigan sharoitda (tuman tushganda, qor yoki yomgʻir yogʻayotganda) qoʻshimcha ravishda signal chiroklari ham yonadi; 2) harflar, raqamlar va xizmatga doir signallar maxsus alifbo (rus, lotin va boshqalar) yordamida qoʻldagi rangdor bayroqlar orqali uzatiladigan vizual (koʻrinma) aloqa vositasi. Bu usulda 2,5 km gacha uzoqqa signallarni minutiga 60—70 belgi tezlikda uzatish mumkin. Bunday S. flotda (asosan, harbiy flotda) va quruqlikdagi qoʻshinlarda qoʻllanadi; 3) dengiz (daryo) Si — taxtacha (rey)li signal machtasi. Dengiz yoki daryoning kemalar faqat bir yoʻnalishda suzishi lozim boʻlgan joyiga oʻrnatiladi.

Manbalar
Semestr

Semestr (lot. six — olti, mensis — oy) — oliy oʻquv yurti, kasb-hunar kolleji, akademik litseylarda oʻquv yilining yarmi. Bir S, odatda, 16— 18 oʻquv haftasidan iborat boʻladi. Har S. oxirida imtihon sessiyasi oʻtkaziladi. S.lar oraligʻida taʼtil belgilanadi. Bir oʻquv yili davomida kishki va yozgi imtihon sessiyasi mavjud. Qishki sessiya yanvarfev., yozgi sessiya esa mayiyun oylariga toʻgʻri keladi.

Manbalar
Mixail Semyonov

Mixail Nikolayevich Semyonov (1901.2.12, Lojma sh., Polsha — ?, Leningrad) — kompozitor, xor dirijyori, pedagog. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1949). Moskva konservatoriyasini tugatgan (1930). Toshkent konservatoriyasida oʻqituvchi (1936—38), kafedra mudiri (1944—55), professor (1952-yildan), Buxoro musiqa bilim yurtida oʻqituvchi (1938—39), Sanʼatshunoslik ilmiy tadqiqot institutida ilmiy xodim (1939—40). 1955-yildan Leningradda yashab konservatoriya va Madaniyat institutida (1964-yildan) dars bergan. Asarlari orasida "150 oʻzbek xalq qoʻshiqlari" toʻplami, "Oʻzbek xalq sheʼrlari asosida bolalar uchun 4 qoʻshiq" va boshqa mavjud.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Nikolay Semyonov

Nikolay Nikolayevich Semyonov [1896.3 (15.4), Saratov — 1986.25.9) — rus fizigi va fizik-kimyogari, kimyoviy fizika fani asoschilaridan, akademik (1932), Mehnat Qahramoni (1966, 1976). Rossiya Fanlar Akademiyasi Kimyoviy fizika instituti asoschisi va direktori (1931-yildan), bir vaqtning oʻzida Moskva davlat universiteti professor I (1944-yildan). S. zanjir reaksiyalarining umumiy miqdoriy nazariyasini yaratgan (1934). Koʻpgina murakkab zanjirli jarayonlar mexanizmini ishlab chiqqan, erkin atomlar va radikallar xossalarini oʻrgangan. Nobel mukofoti laureati (1956).

Manbalar 

Olimlar
Kimyogarlar
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
1896-yilda tugʻilganlar
15-aprelda tugʻilganlar
1986-yilda vafot etganlar
25-sentabrda vafot etganlar
Semyonov muzligi

Semyonov muzligi - Markaziy Tyanshandagi (Qirgʻiziston) muzlik. Sarijaz tizmasining shimoliy yon bagʻrida, Sarijaz daryosi (Tarim havzasi)ning yuqori qismida joylashgan. Uzunligi 21 km, eni 1,5 km, maid. 36 km². Muzlikning uchi 3320 m balandlikda. 1857-yilda P.P. Semyonov (SemyonovTyaniianskiy) tomonidan oʻrganilgan.

Manbalar 

 

Qirgʻiziston geografiyasi
Muzliklar
Semyonov choʻqqisi

Semyonov choʻqqisi - Sarijaz tizmasidagi choʻqqi. Markaziy Tyanshanda (Qirgʻiziston). Bal. 5816 m. P.P. SemyonovTyaniianskiy nomi bilan atalgan. Katta Ashutoʻr, Adirtoʻr tizmalari bilan Sarijaz tizmasi qoʻshilgan joyda. Semyonov muzligidan yaqqol koʻrinib turadi.

Manbalar 

 

Togʻlar
Qirgʻiziston geografiyasi
Qirgʻiziston va Qozogʻiston chegarasi
Pyotr Tyanshanskiy-Semyonov

Pyotr Petrovich (Tyanshanskiy) Semyonov (1906-yilgacha Semyonov) (1827.2.1, hozirgi Lipetsk viloyati — 1914.26.2, Peterburg) — rus geografi, jamoat arbobi. Peterburg Fanlar akademiyasining faxriy aʼzosi (1873). Rossiya Geogr. jamiyati vitseraisi (1873— 1914). Davlat kengashi aʼzosi (1897). Peterburg universitetining tabiiyot boʻlimini tugatgan (1848). 1849-yildan Sharqiy Yevropa tekisligida ekspeditsiya ishlari olib borgan. A. Ritgerning "Osiyo yer bilimi" asarini rus tiliga tarjima qilgan. 1856—57 yillarda Tyanshan (Tangritogʻ) togʻlarini oʻrganib, uning dastlabki orografik va vertikal zonallik sxemasini tuzgan, katta balandlikdagi qor chegarasida katta muzlik borligini aniqlagan va buni iqlimning quruqligiga bogʻliq ekanligini toʻgʻri tushuntirgan (Tyanshanni ilmiy urganganidan 50 yil oʻtgach, uning familiyasiga "Tyanshanskiy" deb qoʻshib aytiladigan boʻldi). Markaziy Osiyoni tadqiq qilish boʻyicha yirik ekspeditsiyalarni uyushtirishga S.T. bevosita yordam koʻrsatgan. Rossiya geografiyasiga oid koʻp jildli asarlar yaratishga rahbarlik qilgan, 700 mingga yaqin hasharot toʻplab, kolleksiya tuzgan. Urta Osiyo va Markaziy Osiyo, Kavkaz, Alyaska va Shpitsbergendagi bir necha geografik obʼyektlar; 100 ga yaqin yangi topilgan oʻsimlik va hayvonlar S.T. nomiga qoʻyilgan; Geogr. jamiyati tomonidan S.T. nomli oltin medal taʼsis etilgan.

Manbalar 
 Memuari, t. 1, 3—4, Peterburg, 1915— 1917 (t. 2 pereizdaniye, pod nazvaniyem Puteshestviye v TyanShan, Moskva, 1946).

Adabiyot 
 Petr Petrovich Semyonov-TyanShanskiy. Yego jizn i deyatelnost, sb., L., 1928.

 

1827-yilda tugʻilganlar
1914-yilda vafot etganlar
26-fevralda vafot etganlar
14-yanvarda tugʻilganlar
Semizoʻt

Semizoʻt () — semizoʻtdoshlarga mansub bir yillik begona oʻt. Poyasi seret, yotib, baʼzan tik ham oʻsadi. Barglari mayda, etli, silindrsimon, toʻpbarg hosil qiladi. Gullari sariq, oddiy yoki gultojibarglari qatqat. May — noyabrgacha gullaydi, mevalaydi. Bir tupi 50—75 minggacha urugʻ beradi. Oʻrta Osiyoda sugorma dehqonchilik zonalarida koʻp tarqalgan. Namgarchilik yuqori boʻlganda chirindiga boy yerlardagi ekinzorlarda osadi

Manbalar 

Ikki pallali oʻsimliklar
Portulaca
Ziravorlar
Dorivor oʻsimliklar
Malta o‘simliklari
Bargli sabzavotlar
Semizoʻtdoshlar

Semizoʻtdoshlar, () — ikki urugʻpallali oʻsimliklar oilasi. Oʻtlar, kamdankam butacha va yarim butalar. Gullari ikki jinsli: kosachasi ikkiga boʻlingan, gultojbarglari besh, baʼzan 4—9 ta, changchilari koʻp, ustunchasi bitta. Barglari koʻpincha seret, yonbargchali. Meva tugunchasi ustki yoki yarim ostki; koʻsakchasi koʻp urugʻli. Yer yuzida keng tarqalgan. Ikxala yarim sharda 30 turkumi va 600 ga yaqin turi bor. Asosan, issiq va moʻʼtadil hududlarda uchraydi. Oʻzbekistonda 2 turi oʻsadi.  turi manzarali oʻsimlik sifatida koʻp ekiladi. S.ning baʼzi turlari isteʼmol qilinadi.

Manbalar 

 
Ikki pallali oʻsimliklar
Portulaca
Semizo‘tdoshlar
Seminariya

Seminariya — oʻrta maxsus oʻquv yurtlarining bir turi. 16-asrning 2-yarmidan Gʻarbiy Yevropaning qator mamlakatlarida diniy oʻquv yurtlarini S. deb atay boshladilar. 17-asrda Gʻarbiy Yevropada oʻqituvchilar tayyorlovchi S.lar tashkil etilgan (1684-yil Fransiyaning Reyms shahrida, 1695-yil Germaniyaning Galle shahrida). S 19-asrning 1-yarmida shveysariyalik pedagog I.G. Pestalotssi gʻoyasi asosida rivojlandi. 1917-yil gacha Rossiya va Ukrainada boshlangʻich sinf oʻqituvchilarini tayyorlaydigan ped. oʻquv yurtlari oʻqituvchilar S.si deb atalgan.

Manbalar
Seminollar

Seminollar () Floridada joylashgan hind qabilasi boʻlib, hozir Oklaxomada yashashadi.

Tarixi 
Seminollar — Jorjiyada qadim zamonlardan beri yashab kelgan, okonee qabilasining bir tarmogʻi hisoblanadi. 1685-yilda okonee jamoalaridan biri Chattaxuchi daryosi boʻylab pastga koʻchganlar. 1716-yilda okonee guruhi Florida shtatidagi Alaxua okrugiga koʻchib oʻtishgan. Shundan keyin Seminollarning nomi kelib chiqqan. Keyinchalik ularning safi hozirgi Jorjiya, Missisipi va Alabama shtatlaridan kelgan Kriklik hindular, shuningdek, Janubiy Karolina va Jorjiyadan ketgan qochqinlar, qora tanli qullar, bilan kengaygan.

XIX asrning oʻrtalarida Seminollarning koʻpchiligi AQSh hukumati tomonidan Floridadan Oklaxomadagi hind rezervatsiyasiga majburan koʻchirilgan. Qabilaning kichik bir qismi — 300 dan 500 kishigacha — Florida janubida Evergladesda qolgan va AQSh armiyasiga qattiq qarshilik koʻrsatishgan, bunda, Seminollar bilan janglarda 1500 ga yaqin askarini yoʻqotgan. Florida Seminollari AQSh hukumatiga baribir taslim boʻlmagan va gʻururlanib oʻzlarini „Boʻysunmas xalq“ deb atashgan — ular Amerika Qoʻshma Shtatlari bilan rasmiy tinchlik shartnomasini imzolamagan yagona mahalliy amerikalik qabiladir. Shu bilan birga, Seminollar beshta sivilizatsiyalashgan qabilalarning biri hisoblanadi.  Amerika fuqarolar urushi davrida Seminollar ham Ittifoq ham Konfederatsiya tomonlarida qatnashgan.

Taxminan 12 000 kishidan iborat Seminollar qabilasi, Florida va Oklaxomada, yerlarga ega. Qabilaning asosiy biznes manfaatlari tamaki, turizm va qimor oʻyinlaridir.

2006-yilda qabila dunyoga mashhur Hard Rock Cafe restoranlar tarmogʻini 965 million dollarga sotib olgan.

Bugungi kunda Florida shtatida 3100 ga yaqin va Oklaxomada 6000 ta Seminollar bor. Floridadagi rezervatsiyalar: Brighton, Immokali, Big Cypress, Hollywood, Tampa va Fort Pirs.

Adabiyotda 

 Tomas Mayn Rid . Osceola, Seminollar boshligʻi
 Mak Reynolds. Yaxshi hind
 Kirk Monro. flamingo tuki

Yana qarang 
 Qora seminollar

Manbalar

Adabiyotlar 

 Maxon, Jon K.; Brent R. Veysman (1996). Floridaning Seminole va Miccosukee xalqlari. Gannon, Maykl (Tahr.). Floridaning yangi tarixi, p. 183-206. Florida universiteti matbuoti. ISBN 0813014158.

Havolalar 

 Seminol vaqti 
 Seminole Nation of Oklahoma rasmiy veb-sayti  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Florida shtatidagi Seminole qabilasi rasmiy sayti 
 Seminole Indians — Jahon raqamli kutubxonasi
 „Shimoliy Amerika janubidagi Hindiston ishlari boʻlimi boshligʻi kapitan Tomas Braunga Yuqori Krik va Quyi Krik va Seminollar tomonidan Hindiston hududining sovgʻasi“
 1928-yil Seminolning hayoti haqidagi „Evergladesdagi hayot epizodlari“ haqidagi ovozsiz hujjatli film
 Eddi Billi | Addie Billie — „Jahon raqamli kutubxonasi“
Seminoles
 Oklahoma Hindulari
Florida Hindulari
Semiotika

Semiotika (yun. semiotikos — belgilar haqidagi taʼlimot), semiologiya — 1) axborot, maʼlumotlarni saqlash va uzatish uchun xizmat qiladigan belgilar va belgi tizimlarining umumiy xususiyatlarini oʻrganadigan fan sohasi; 2) u yoki bu obyektning bir maʼnodagi S. nuqtai nazaridan oʻrganiladigan tizimi (mas, muayyan film yoki badiiy asar S.si, muayyan xalqdagi muomala-murojaat S.si va boshqalar).

Lingvistik S.dagi asosiy tushuncha lisoniy belgi boʻlib, u muayyan matnlardagi va muomala vaziyatidagi shakl va mazmunning dialektik birligi sifatida namoyon boʻladi. Belgi oʻzi shartli ravishda aloqador boʻlgan narsa haqida muayyan jamiyat vakillariga xabar beradi. Belgilarning eng muhim va murakkab tizimi tilshunoslik oʻrganadigan tildir. Belgi tizimlari tabiiy (inson tili, xayvonlarning belgi tizimlari) va sunʼiy (yasama, sunʼiy tillar, dasturlash tili, fizika, kimyo, matematika va mantiqdagi ramzlar tizimi) boʻladi. Belgilar va belgi tizimlarini oʻrganishda sintaktika, semantika va pragmatika oʻzaro ajratiladi. Sintaktika nutq zanjirida yoki muayyan matnda ketma-ket, izchil qoʻllanadigan til birliklari oʻrtasidagi oʻziga xos munosabatlarni oʻrganadi. Semantika belgilarning ular ifodalaydigan obʼyektlar bilan munosabatini oʻrganadi. Pragmatika esa belgilar, ular ifodalaydigan obʼyektlar hamda belgilar tizimidan foydalanuvchilar oʻrtasidagi munosabatni oʻrganadi.

S.ning "belgilar haqidagi fan" sifatida umumiy kridalari, xususiyatlari dastlab amerikalik mantiqshunos Ch.S. Pirs va shveysariyalik tilshunos F. de Sossyur asarlarida bir vaqtning oʻzida va mustaqil ravishda qayd etilgan. Ushbu tushuncha uchun Ch.S. Pirs "S." terminini. F. de Sossyur esa "semiologiya" terminini, qoʻllagan. S. gʻoyasi keyinchalik amerikalik faylasuf Ch. U. Morris tomonidan tartibga solinib rivojlantirildi. Bir qancha yevropa va rus olimlari ham S.ning rivojiga hissa qoʻshganlar. Falsafiy fanlardan hisoblanadigan umumiy S. va maxsus semiotik fanlar, jumladan, til S.si (glottosemiotika yoki lingvosemiotika) farqlanadi. S. taraqqiyoti funksional struktur tilshunoslik taraqqiyoti bilan uzviy bogʻliqdir

. S. muammolarini ishlab chiqish matematik mantiq, matematik lingvistika, informatika va boshqa uchun ham muhim ahamiyatga ega.

Adabiyot 
 Stepanov Yu. S, Semiotika, M., 1971.

Abduvahob Madvaliyev, Ibodulla Mirzayev.

Manbalar
Semiramida

Semiramida (yun. Shammuramat, ossuriycha — Sammuramat) — Ossuriya podshosi (malikasi) (mil. av. 9-asr oxiri), Shamshiadad V (mil. av. 823 — 811)ning xotini. Asli Bobildan. Eri vafot etgach, Adadnerari III balogʻatga yetmagan davrida (mil. av. 810—806 yillar) davlatni amalda vasiy sifatida oʻzi boshqargan. Uning hukmronligi davrida shimolidagi xalqlar va midiyaliklar bilan teztez urushlar sodir boʻlib turgan. Shu tufayli mazkur xalqlarda S. haqida afsona toʻqilgan. Unga koʻra, S. va uning eri Nin Skifiya, Eron, Arabiston, Baqtriya, Hindiston, Misr va boshqa mamlakatlarga ulkan harbiy yurishlar qilishgan, Nineviya va Bobil kabi poytaxt shaharlar bunyod etishgan. S. Hindiston yurishidan qaytib kelgach, Nin tomonidan uyushtirilgan fitnadan xabardor boʻladi va oʻz ixtiyori bilan unga taxtni topshirib kaptarga aylanadi va bir gala kaptarlar bilan saroyni tark etib uchib ketadi. Gerodot va Ktesiy S.ni dunyodagi moʻʼjizalardan biri — Bobildagi saroy tomida yaratilgan mashhur "osma bogʻlar" bunyodkori sifatida taʼriflashgan (qarang Yetti moʻʼjiza).

Adabiyot 
 Rtveladze E.V., Velikiy shelkoviy put, T., 1999.

Manbalar 

 

Mifologik qahramonlar
Semurgʻ

Semurgʻ — sharq xalqlari ogʻzaki poetik ijodidagi afsonaviy qush obrazi; osmonda uchish, uzoq manzilni yaqin qilish haqidagi asriy orzu — umidlarning ramziy ifodasi. Dastlab, Eron mifologiyasida paydo boʻlgan. "Avesto" — da "senemurg" shaklida ishlatilgan. Semurgʻ oʻzbek xalq ertak va afsonalarida ijobiy qahramonning doʻsti, himoyachisi, hamrohi, uni "etti zulmat ichi"dan olib chiquvchi fantastik qush sifatida gavdalanadi. Turkiy xalqlarda Semurgʻning Humo, Anqo, Davlat qushi, Baxt qushi, Marqumomo, Kuntubulgʻon, Bulbuligoʻyo va boshqa variantlari bor. Semurgʻ obrazi "Qahramon", "Oynai jahonnamo", "Rustam", "Kenja botir" kabi ertaklarda keng tasvirlangan. Bu obraz yozma adabiyotda ham uchraydi (mas, Navoiyning "Lison ut-tayr" asari va boshqalar). Semurgʻ haqidagi afsonalar asosida Hamid Olimjon "Parizod va Bunyod" asarini yozgan. Ularda afsonaviy obraz shartli vosita sifatida mualliflarga qadimgi oʻtmishdagi real voqelik haqida fikr yuritish imkonini beradi. Oʻzbekfilm kinostudiyasi "Semurgʻ" filmini yaratgan (1974). Semurgʻning Humo varianti Oʻzbekiston Davlat gerbiga asos qilib olingan, shuningdek, Toshkentdagi "Turkiston" saroyi oldida uning ramziy monumenti oʻrnatilgan.

Yana q. 

 Humo

Manbalar 

Mifologiya
Mifologik qahramonlar