MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Vaveldagi qirol qalʼasi - Davlat sanʼat majmuasi

Vaveldagi qirol qalʼasi — Davlat sanʼat majmuasi () — Polshaning Krakov shahrida joylashgan madaniy muassasaning nomi. Tashkilot muzey va madaniyat muassasasi davlat maqomiga ega. Tashkilot maʼmuriyati Vaveldagi Qirol qalʼasi hududida joylashgan.

Tarixi 
"Vaveldagi qirol qalʼasi - Davlat sanʼat majmuasi" madaniy muassasasi 1945-yilda tashkil etilgan. Hozirgi kunda tashkilot Madaniyat vazirligi tomonidan qayd qilingan Nizom (Dz.Urz. MKiDN nr 4 poz.7 2000-yil) asosida faoliyat yuritadi.

„Vaveldagi qirol qalʼasi — Davlat sanʼat majmuasi“ Milliy madaniy muassasalar reyestrida (№ 21/92) va muzeylar davlat reyestrida (№ 16/98) roʻyxatga olingan.

Faoliyati 
Nizomning 1-bobida taʼkidlanganidek, tashkilotning maqsadi eng yuqori darajadagi tarixiy yodgorlik, Polsha xalqining diniy va madaniy merosi, jahon merosining elementi boʻlgan Vaveldagi Qirol qalʼasini asrab-avaylashdan iborat. Tashkilot Vavelning tarixiy ahamiyatini Polsha jamiyatining zamonaviy hayotiga kiritish uchun uni turli jihatlarda namoyon qilishga intiladi. Ushbu maqsadlarga quyidagi vositalar orqali erishiladi:

 puxta saralangan sanʼat asarlari va tarixiy yodgorliklarni toʻplash va saqlash;
 tanlangan sanʼat asarlari va yodgorliklarini konservatsiya qilish va saqlash faoliyati;
 Polshada va xorijda Vavel haqidagi maʼlumotlarni tarqatish;
 ilmiy simpozium va konferensiyalar tashkil etish va oʻtkazish;
 nashriyot, taʼlim va axborot faoliyati;
 tashkilot tasarrufidagi madaniyat yodgorliklarni tegishli holatda saqlash.

Filiallari 

 Peskovoy-Qoyadagi qalʼa.
 Strivshuvdagi uy.

Havolalar 

 Rasmiy sahifa )
 Staut Zamku Królewskiego na Wawelu — Państwowych Zbiorów Sztuki. Załącznik do zarządzenia Nr 35 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14.07.2011  )
Qalʼalar
Yodgorliklar
Krakow Muzeylari
Vavel
Muqaddas Leonard kriptasi

Muqaddas Leonard kriptasi ― Krakovdagi Avliyolar Stanislav va Vaslav sobori ostida joylashgan. Bu Romanesk meʼmorchiligining yodgorligi. Kripta XI-asrda (taxminan, 1038-1039-yillarda) oʻz qarorgohini shaharga koʻchirgan qirol Kazimir I buyrugʻi bilan qurilgan.

XI-asrning oxirida "Germanovska" nomi ostida soborda qurilish ishlari boshlangan. Ehtimol, Vladislav I German ushbu loyihaning homiysi boʻlgan. Sobor 1142-yilda muqaddaslashtirilgan. Ushbu bino haqida koʻp narsa maʼlum: uning tasviri XIII-asr muhrlaridan birida bor. Binoning oʻzi, shu jumladan, Kumush qoʻngʻiroq minorasining poydevori qisman saqlanib qolgan.

Butun kriptani sakkizta ustun koʻtarib turadi. 1118-yilda yepiskop Mavriy dafn etilgan, ammo keyinchalik uning daxmasidan patena va cherkov kosasi olib tashlangan.

Koʻplab Polsha qirollari va mashhur tarixiy shaxslar maqbarada dafn etilgan.

 Mixail Koribut Vishnevetskiy — Rech Pospolitaya qiroli
 Yan III Sobiyeski — Rech PospolitayaRech Pospolitaya qiroli va Vena jangi paytida Polsha armiyasi qoʻmondoni
 Mariya Kasimira — Rech PospolitayaRech Pospolitaya qirolichasi va Yan III Sobiyeskining rafiqasi
 Jozef Ponyatovski — Polsha shahzodasi va Fransiya marshali
 Tadeush Kostyushko — Polsha generali, inqilobchi va inqilobiy urush davrida AQSh armiyasining brigada generali
 Vladislav Sikorskiy — surgundagi Polsha hukumati bosh vaziri va Polsha qurolli kuchlari oliy bosh qoʻmondoni

Rim papasi Ioann Pavel II 1946-yil 2-noyabrda, ruhoniylikka tayinlanganidan bir kun oʻtib, Avliyo Leonard kriptasi mehrobida birinchi ibodatini bajardi.

Havolalar 

 Krakovdagi Vavel soborining qirollik qabrlari
Yodgorliklar
Vavel
Avliyo bokira Maryam rotondasi (Wawel)

Avliyo bokira Maryam Rotondasi, XIV-asrdan — Avliyo Feliks va Adavkt Rotondasi () Krakovdagi Vavel tepaligidagi eng qadimgi bino. XX-asrning birinchi oʻn yilligiga qadar rotonda XIII-asrda vayron qilingan, deb hisoblangan. Polsha meʼmori Adolf Shishko-Bogush tomonidan 1914-yildan 1917-yilgacha amalga oshirilgan Vavelni qayta tiklash ishlari davomida kashf etilgan. Rotonda 1975-yilda yaratilgan „Saqlanib qolmagan Vavel“ ekskursiya arxeologik koʻrgazmasining obyekti hisoblanadi.

Romanesk rotonda X-XI-asrlar oxirida Krakov Buyuk Moraviyaning bir qismi boʻlgan davrda qurilgan. Radiokarbon tadqiqotlari natijalariga koʻra, rotonda 970-yilda qurilgan. Rotonda saroy butxonasi edi.

Rotonda dumaloq uch bargli planda joylashgan boʻlib, uning ustida toʻrtta apsida bor. Rotonda devorining tashqi tomoniga ohak qorishmasi bilan mahkamlangan yassi qumtosh plitalari qoplangan. Rotonda „Opus incertum“ texnikasida, yaʼni ixtiyoriy oʻlchamdagi toshlarni taxlab joʻn usulda qurilgan. Hozirgacha ikkita deraza va ibodatxonaga tutashgan saroyning yana ikkita binosining elementlari saqlanib qolgan.

Butxona XIII-asrda vayron qilingan knyazlik saroyining binolari bilan oʻralgan edi. 1241-yilda butxona Konrad Mazoveskiy buyrugʻi bilan mustahkamlangan. Bu voqeani Yan Dlugosh Liber beneficiorum xronikasida eslatib oʻtadi. 1340-yilda Kazimir III butxonani avliyolar Feliks va Adavkt sharafiga nomladi. XIV-asrning birinchi yarmida cherkov qayta taʼmirlandi. Keyingi asrlarda butxona asta-sekin yaroqsiz holga keldi. XVII-asrdan unda ibodat qilish toʻxtatdi. Oʻsha vaqtdan beri butxonaning pastki qismi kumush saqlash uchun xona, yuqori tekis qismi esa yashash uchun foydalanilgan. Butxonaning yuqori qismi XIX-asrning boshlarida buzib tashlangan va Avstriya kasalxonasi uchun ishlatilgan.

1914-yildan 1917-yilgacha Vavelda restavratsiya ishlari olib borilganda, polshalik meʼmor Adolf Shishko-Bogush qirol qalʼasining gʻarbiy qismidagi qoʻshimcha binolar orasidan butxonani topdi va uni qisman taʼmirladi.

Hozirda butxonaning ichki qismiga omma kirishi imkoniyati yoʻq.

Adabiyotlar 

 Dobrowolski Tadeusz, Sztuka Krakova, Krakov: Wydawnictwo Literackie, 1971-yil.
 Podgórnik Iwona, Romanizm v Krakovi, Krakov: Markaziy Osrodek Informacji Turystycznej Oddział v Krakovi, 1985-yil.
 Skarbi madaniyati, Katowice: Videograf II, 2004, ISBN 83-7183-299-0.

Havolalar 

 Krakov romanskiy )
Yodgorliklar
Meʼmoriy yodgorliklar
Butxonalar
Vavel
 Krakow Ibodatxonalari
Muqaddas Bibi Maryamning Ibodatxonalari
 azizlar Feliks va Adawktning ibodatxonalari / Vavel
 Krakovning me'moriy yodgorliklari
 Polshada Virjiniya ibodatxonalari
 Polshada xarobalar
Sandomir minorasi

Sandomir minorasi () ― hozirda Vavel, Krakov, Polshadagi uchta minoradan biri. U Vavel istehkomlarining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Senator minorasi bilan bir qatorda, u XV-asrning ikkinchi yarmidagi Vavel „olov minoralari“ deb ataladigan majmuaning bir qismidir.

Sandomir minorasi birinchi marta „Yangi minora“ nomi bilan 1462-yilda tilga olingan, oʻshanda uning yonida shahar tartibsizliklarining olti ishtirokchisining boshi kesilgan, bu vaqtda Krakovdagi yer egasi Yenji Tenchinskiy oʻldirilgan. Minorada Sandomir zodagonlarining vakillari qamoqda saqlangan, keyinchalik minora zamonaviy nomini olgan deb hisoblanadi.

Minoraning pastki qavatlari XVI-XVII-asrlarda Starostsin piyoda polklariga turar joy sifatida qayta qurilgan. XVIII-asrda minora yomon ahvolda edi. 1856-yilda Avstriya hukumati Sandomir minorasini qayta qurdi, uning tomini oʻzgartirdi va ichki zinapoyani yangiladi. Ushbu oʻzgarishlar 1911-1914-yillarda meʼmor Zigmund Gendl rahbarligida amalga oshirilgan restavratsiya ishlari davomida olib tashlandi.

2003-2004-yillarda oxirgi restavratsiya arxitektorlar Pyotr Stempnya va Stanislav Karchmarchik rahbarligida amalga oshirildi. Bu vaqtda uchta kamon otish erkeri, uchinchi qavatning verandasi, ayvonga olib boradigan tashqi zinapoya qayta tiklandi va minoraning yuqori qavatlarining shiftlari asl koʻrinishida tiklandi.

Sandomir minorasi yaqinida Bernard darvozasi joylashgan. Minora yonida, maysazorlar boʻylab, XIV-asr boshlarida ikki jahon urushi oʻrtasida qurilgan uzun toshli gʻov bor.

Adabiyotlar 

 Kazimierz Kuczman: Wzgórze Wawelskie: Prjevodnik; Krakko, 1988-yil.
Meʼmoriy yodgorliklar
Minoralar
Vavel
 Krakovning me'moriy yodgorliklari
Senator minorasi

Senator minorasi yoki Lubranka () ― hozirda Vavel, Krakov, Polshadagi uchta minoradan biridir. U Vavel istehkomlarining janubiy qismida joylashgan. Sandomir minorasi bilan bir qatorda, u XV-asrning ikkinchi yarmidagi Vavel „olov minoralari“ deb ataladigan majmuaning bir qismidir.

Minora XV-asrning ikkinchi yarmida qurilgan. Minoraning pastki qismi toshdan, yuqori qismi gʻishtdan qurilgan. 1534-yilda minora qirol saroyining janubiy qanotiga ulangan. Shu bilan birga, yilnomalarida aytilganidek, „yosh qirol Sigizmund Avgust uchun“ minoraning pastki qavatlari qayta qurildi.

„Lubranka“ degan ikkinchi nomi qalʼaning bosh prokurori Lubransiy shahrilik Gjegoj nomidan kelib chiqqan. XVII-XVIII-asrlarda minora „Olbramka“, „Volbromka“ va „Xoʻjalik minorasi“ nomlarini ham olgan.

Minora bir necha bor, shu jumladan, 1656-yilda Shvetsiya toshqini paytida yongʻinlarga uchragan. 1858-yilda Avstriya hukumati Krakov qalʼasi istehkomlari tizimining bir qismiga aylangan minorani qayta qurdi.

2002-2003-yillarda polshalik arxitektorlar Pyotr Stempnya va Stanislav Karchmarchik rahbarligida restavratsiya ishlari olib borildi.

Adabiyotlar 

 Kazimierz Kuczman: Wzgórze Wawelskie: Prjevodnik; Krakko, 1988-yil.
 Stepień Piotr, Badania va Konserwacja Baszty Lubranki, „Studia Waweliana“ XIII, 2007, ISSN 1230-3275
Meʼmoriy yodgorliklar
Qalʼalar
Minoralar
Vavel
 Krakovning me'moriy yodgorliklari
Pomada

Pomada () — sochni parvarish qilish uchun kosmetik mahsulot. XX-asrning oʻrtalarida u taomildan chiqdi. Zamonaviy tilda „pomada“ soʻzi lab boʻyogʻini bildiradi.

„Pomada“ soʻzi roman tillarida ildizlarga ega ( — olma): qadimgi Rimda „pomada“ olma eti va yogʻdan tayyorlangan davolovchi malham edi. Rus tiliga pomada soʻzi XVII-asrda fransuz tilidan () yoki nemis () tilidan kelgan. Dastlab, ruschada „pomada“ soʻzi diri maʼnosini anglatadi, ammo XIX-asrga yaqinlashgan sari soʻz dekorativ kosmetika vositasi sifatida tushunila boshlandi. XIX va XX-asr boshlarida pomada sochni parvarish qiladigan malham koʻrinishidagi mahsulot boʻlib, u sochni yaltiratar va turmakni yaxshiroq tutib turardi. Pomada ishlab chiqarishda asosiy tarkibiy qism aromatik moddalar va choʻchqa, qoramol yoki boshqa hayvonlardan olingan yogʻ edi.

Pomada XIX-asrning ikkinchi yarmida va XX-asrning birinchi yarmida ayollar va erkaklar orasida mashhur edi. Valentino va boshqa ovozsiz film qirollari sochlarini pomada bilan moylashgan. Pomadaning raqobatchisi soch mumi edi: mumlangan sochlar unchalik yaltiramagan va namlangandek koʻrinmagan. Keyinchalik, lak va soch geli paydo boʻlishi bilan, kosmetika sifatida pomada eskirgan va „pomada“ deganda labboʻyoq tushuniladigan boʻlgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Личная помада // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1958. — Т. V. — Стб. 87 — 588 с.
Kosmetika
 kosmetika tarixi
soch mahsulotlari
 yillik kosmetika
Nitrofuranlar

Nitrofuranlar siydik yoʻllari mikroblariga qarshi ishlatiladigan antibiotik dori vositalarining bir sinfi hisoblanadi. Sinfga mansub dori vositalarining barchasida nitro guruhga ega furan halqasi tutadi. Ammo ushbu guruh dori vositalari buyrak infeksiyalari uchun samarali emas. Qabul qilish usuli ogʻiz orqali (oral yoʻl). Nitrofuranlar birinchi marta 1953-yilda sotila boshlangan. Nitrofuranlar Jahon Sogʻliqni Saqlash Tashkilotining asosiy dori vositalari roʻyxatiga kiritilgan.

Ishlash mexanizmi 
Nitrofuranlarning taʼsir mexanizmi juda murakkab boʻlib, turlicha taʼsir yoʻnalishiga ega boʻlishi mumkin: 1) ribosomalarda oqsil sintezini ingibirlaydi 2) aerob energiya almashinuv jarayoniga taʼsir koʻrsatib, siklni buzadi 3) hujayra devori sintezini ingibirlaydi 4) mikroorganizmlar DNK siga bogʻlanib, ularning tuzilishini oʻzgartiradi, DNK va RNK sintezi jarayonlarini buzadi. Shuningdek, mikroorganizm turli fermentlariga taʼsir qiladi.

Qoʻllanishi 
antiseptik sifatida

siydik ajratish yoʻllari infeksiyalarida (ammo, buyrak infeksiyalarida yordam bermaydi)

ichak infeksiyalarida (E.coli qarshi juda effektli)

Qarshi koʻrsatma 
G6FD (glukoza 6 fosfat degidrogenaza) fermenti yetishmovchiligi hollarida bemorlarga ushbu guruh preparatlari tavsiya etilmaydi. Sababi ushbu holatda bemorlarda anemiya yuzaga kelishi mumkin.

Ichak disbalansida - bemorlarda normal mikroflorani yanada kamaytirishi sababli qoʻllanilmaydi.

Buyrak yetishmovchiligida.

Homiladorlik muddati 38 haftalikdan oshganda.

Nojoʻya taʼsirlari 
Dozani oshirib yuborish asosan koʻngil aynishi va qusishni yuzaga keltiradi. Aynan shunday hollarda birinchi yordam sifatida qusishni stimullash va siydik haydovchi dori vositalarini qabul qilish tavsiya qilinadi. Haddan tashqari zararlanishlarda nitrofuranlarni dializ orqali olib tashlash mumkin. Bundan tashqari quyidagi nojoʻya taʼsirlar kuzatiladi:

Diareya

Nerv buzilishlari

Allergik qichima (dermatit)

Bosh ogʻrigʻi

Kamdan-kam hollarda uyqusizlik, oʻpka yoki jigar bilan bogʻliq muammolar sodir boʻlishi mumkin.

Dori vositalari 
Nitrofuranlar sinfiga quyidagi dori vositalari kiradi:

Antibakterial dori vositalari 
Furazolidon

Nifurfolin

Nifuroksazid

Nifurquinazol

Nifurtoinol

Nifurzid

Nitrofural (shuningdek, nitrofurazon sifatida tanilgan)

Nitrofurantoin - siydik yoʻllari infeksiyalarini davolash uchun ishlatiladigan dori vositalaridan biri.

Antifungal (antiprotozoy) 
Furaltadon — antiprotozoy

Furazidine — antibakterial va antiprotozoy

Furaginum — antibakterial

Furylfuramide

Nifuratel — antifungal, antiprotozoy

Nifurtimox — antiprotozoy

Manbalar
Virtual smart-karta

Virtual smart-karta — maʼlumot tashuvchi apparatlar (smart-karta, USB-token)ga xos operatsiyalarni toʻlaligicha bajarishga imkon beruvchi smart-kartalarning dasturiy taʼminoti.

Virtual smart-karta odatiy smart-kartaning harakatlarini toʻliq takrorlaydi. Foydalanuvi ishlaydigan kompyuter va ilovalarning operatsion tizimi uchun virtual smart-karta anʼanaviy kartalardan farq qilmaydi.

Virtual smart-karta texnologiyasi Windows Server 2012, Windows 8 va Windows RT OTlarida paydo boʻlgan. Texnologiyaning amalga oshirilishigiga qarab anʼanaviy tashuvi va unga mos oʻquvchi qurilma rolini platforma modulining ishonchli mikrosxemasi (TPM), kalitlar va raqamli sertifikatlarni maxsus saqlovchi, hattoki foydalanuvchining smartfoni bajarib berishi mumkin.

Virtual smart-karta foydalanuvi va kompyuterga ulanadi. Foydalanuvchi uchun virtual smart-karta oʻzida kompyuterda doimiy ravishda mavjud boʻlgan smart-kartani aks ettiradi. Foydalanuvchi smart-kartani bir nechta kompyuterda ishlata olishi uchun karta ularning har biriga kiritilishi kerak. Agar bitta kompyuterda bir nechta foydalanuvchi ishlasa, ularning har biriga alohida virtual smart-karta taqdim etiladi.

Foydalanish usullari 
Virtual smart-karta anʼanaviy kalit tashuvchilar uchun mavjud boʻlgan barcha foydalanish usullari va toʻplamlariga egalik qiladi. Anʼanaviy smart-kartalar kabi virtual smart-kartalar ham quyidagilarni amalga oshirishga yordam beradi:

 Maʼlumotlarning elektron-raqamli imzolari;
 Maʼlumotlarni shifrlash va shifrni ochish;
 Foydalanuvchilarning ikki omilli audentifikatsiyasi;
 Single Sign-On rejimida kirish.

Afzalliklar 
Virtual smart-karta anʼanaviy smart-kartadan apparatli tarkibiy qismga ega emasligi tufayli ham bir qator afzalliklari bilan ajralib turadi:

 Virtual smart-karta plastik smart-kartalar, oʻquvchi qurilma, USB-token sotib olish, unga xizmat koʻrsatish va almashtirish kabi xarajatlarni talab qilmaydi.
 Virtual smart-kartani ulash uchun boʻsh USB-port kerak emas.
 Virtual smart-kartani unutib qoʻyish, yoʻqotish yoki hamkasblarga berish (misol uchun, ish joyida ekanligini bildirish uchun) mumkin emas.
 Virtual smart-karta masofadan turib olinadi va xodim yoki administratorning shaxsan tashrif buyurishini talab qilmaydi.

Yana qarang 
 Autentifikatsiya
 Ochiq kalitlar infratuzilmasi
 Yagona kirish texnologiyasi
 Token (avtorizatsiya)
 Elektron imzo

Havolalar 
 Виртуальная смарт-карта Indeed Enterprise AirKey 
 Новые возможности смарт-карт в Windows Server 2012, Windows 8 и Windows RT
 Приложение для смартфона КриптоПро AirKey, эмулирующее традиционную смарт-карту  
 Программный аутентификатор eToken Virtual 
 Технология сетевой виртуальной смарт-карты
Autentifikatsiya
 kirish nazorati
 umumiy kalit kriptografiya
 Smart Card
 elektron imzo
Alangasarlar

Alangasarlar, Zerpallar — Udmurt mifologiyasidagi qadimgi devqomatlar. Ertaklarda koʻpincha ahmoq sifatida koʻrsatiladigan qahramonlar.

Afsonaga koʻra, bir vaqtlar bahaybat odamlar daryo boʻylab Udmurt oʻlkalariga koʻtarilib, keyin oʻz yurtlariga qaytib ketishgan, ulardan keyin faqat togʻlar va tepaliklar qolgan (Udmurtiya janubida „Alangasar togʻining“ Alangasar gurez toponimlari saqlanib qolgan). Shunga oʻxshash afsonalar Chepetsk madaniyatining shahrini qahramonlar, qaroqchilar va hattoki E.Pugachev isyonchilari bilan bogʻlashadi. Alangasarlar, afsonaviy devqomatlar haqidagi afsonalar, shuningdek, tatarlar, boshqirdlar, marilar, nogaylar, karaimlar orasida ham uchraydi. Alangasarlarning obrazi va nomi („dangasa, ahmoq“) udmurtlar tomonidan tatarlardan oʻzlashtirilgan. Bunda, bu nomning oʻzi Udmurt folklorida juda kam uchraydi va umumudmurt hisoblanmaydi. V.E.Vladikin zerpallarni (udm. [Odam] Zer tomondan) shimoliy Perm xalqlaridan biri (Zer — Zyrliklar) bilan bogʻlaydi, bu xalq, keyinchalik, boshqa etnik guruhlarga qoʻshilib ketgan boʻlishi mumkin. „Devqomatlar — pakanalar“ mifologik oppozitsiyasi koʻplab xalqlarga maʼlum va ular aytganidek, eng qadimgilarga tegishli: „devqomatlar — eng qadimgi mavjudotlar … ular yarim odamlar, yarim togʻlar“.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Владыкин В. Е. Религиозно-мифологическая картина мира удмуртов. Ижевск: Удмуртия, 1994.
 udmurt mifologiyasi
Yarovit

Yarovit, Gerovit, buzilgan Verovid yoki Iyrovit (lot. Gerovitus, Herovith) — Boltiq slavyanlarining urush xudosi.

A.S.Famintsin yozadi:Gavelbergda aprel oyining oʻrtalarida bu Xudoning sharafiga bayram joʻnatilar edi va shahar har tomondan eʼtibor bilan oʻralgan edi. Volgastda sharaflangan Yarovit haqida Gerborddan oʻqiymiz, bu Xudoning ibodatxonasi, devorda, oltin va mohir ish bilan qoplangan katta qalqon osilgan; oʻliklarning hech biri oddiy vaqt ichida unga tegishi mumkin emas edi, chunki Gʻayriyahudiylar bu bilan  qandaydir diniy eʼtiqodni birlashtirar edi; qalqon Yarovitga bagʻishlangan edi — „Mars deb nomlangan lotin tilida“ — Gerbordni qoʻshib qoʻydi — va faqat urush davrida u joydan koʻchib olinishi mumkin edi. Keyin u qoʻshinlar oldida olib ketilar edi va bu orqali urushlarda gʻolib boʻlishiga ishonishar edi.Bundan tashqari, Yarovit, ehtimol, hosildorlik bilan bogʻliq edi. Yarovitga hosildorlik bahor bayrami bagʻishlandi; bir manbada, Yarovit ruhoniysi nutq soʻzlaydi, unga koʻra, u koʻkat va yer mevalarini boshqaradi:Men sening xudoingman, men dalalarni chumolilar va oʻrmonlarni barglar bilan kiyintiruvchiman; niv va daraxt mevalari mening hukumronligimda, podalarning nasli va inson foydasiga xizmat qiladigan hamma narsa: bularning barchasi Meni hurmat qilganlarga beraman va Meni rad etganlardan tortib olaman.

Ismlar 
Lotin oʻrta asr yozuvlarida u Rim Marsi bilan taqqoslanadi. Yar (jar) ildiziga ega boʻlgan boshqa soʻzlar kabi, Xudoning ismi bahor unumdorligi haqidagi gʻoyalar bilan bogʻliq (rus „bahor“, „qizgʻin“, „bahor, bahorda ekilgan“, Ukr. yar „bahor“), non (bahor noni, yarina-arpa, yulaf; yar, yaritsa va boshqa non belgilari), hayvonlar (buqa-yarovik, yorqin va boshqalar), bundan tashqari, „gʻazablangan, issiq, olovli“, Ukr maʼnosida rus „gʻazablangan“ bilan solishtirish mumkin. Yariy, "bahor, yosh, kuchga toʻla, ehtirosli" va Janubiy va gʻarbiy slavyanlarning yar ildizi bilan bir xil soʻzlar.

Manbalar

Havolalar 
 Verovit // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
 Yarovit, Gerovit Arxivnaya kopiya ot 6 marta 2008 na Wayback Machine // Mifologicheskiy slovar/ Gl. red. Ye. M. Meletinskiy. — M.:Sovetskaya ensiklopediya, 1990. — 672 s.
Alfavit tartibida xudolar
Urush xudolari
Unumdorlik xudolari
Abant (Poseydonning oʻgʻli)

Abant (Boshqaββας) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Abantlar davri. Poseydon  va Aretusning oʻgʻli. Kanifning otasi, Konfning bobosi. Halkodontning Otasi. Nevarasi Elefenor tomonidan tasodifan oʻldirilgan.

Manbalar 

Euvbei Afsonalari
Qadimgi yunon afsonalarining qahramonlari
Barash familiyasi

Barash — yahudiy va rus familiyasi.

Uning kelib chiqishi Rossiyada „barash“ soʻziga borib taqaladi, ushbu soʻz „shoh chodirchisi“, shuningdek "hunarmand („qoplovchi“, „chodirchi“) degan maʼnoni anglatadi. Ushbu kasb vakillari shohning yotoqxonasini jihozlash bilan shugʻullanishgan, yurishlar paytida esa uning dam olishi uchun chodirlarni hozirlab berishgan. „Barash“ soʻzi katta ehtimol bilan rus tiliga arab tilidagi „farrash“ — „choyshab tayyorlovchi hunarmand“ soʻzidan oʻzlashgan holda turkiy tillar taʼsiri ostida kirib kelgan.

Moskvadagi „Barashovskaya sloboda“ hanuzgacha saqlanib qolgan, oʻz vaqtida bu yerga knyaz barashlari kelib joylashgan. Mazkur hududda yashovchi odamlar ham aholi orasida barash deya atalgan, yaʼni Barash familiyasi yashash joyi nomidan kelib chiqqan boʻlishi mumkinligi haqidagi ehtimolni rad etib boʻlmaydi. Barash familiyasiga qoʻshimcha ravishda, Barashkin, Barashkov, Barashnev familiyalari ham „barash“ (kasb-korga urgʻu beruvchi ismlar) soʻzidan kelib chiqqan.

Yahudiylar orasida keng tarqalgan Barash familiyasi qisqartma hisoblanadi. U ravvinning Shlomo, Shmuel, Shimon ismli va ismi Sh harfi bilan boshlanadigan boshqa oʻgʻillariga ham berilishi mumkin edi (Ben Rabbi Sh…).

Karaimlar orasida keng tarqalgan Barash familiyasining kelib chiqishi turkiylarga borib taqaladi va „dumbali qoʻy“ deya tarjima qilinadi.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha familiyalar
 rus nomlari
 yahudiy nomlari
Karasyov familiyasi

Ushbu familiyaga ega mashhurlar roʻyxati: erkaklar — , ayollar — .

Karasyov — oʻrta darajada tarqalgan rus familiyasi (Keng tarqalgan 250 ta rus familiyasi roʻyxatiga kirmaydi).

Familiyaning kelib chiqishi 
Choʻqinmagan Karas ismidan kelib chiqqan. „Baliqli“ ismlar qadimda juda mashhur boʻlib, koʻpincha tashqi omillar taʼsirida emas, balki anʼanalar asosida berilgan. Qadimgi Novgoroddan topilgan qayin poʻstlogʻiga bitilgan qadimiy rus yozuvlariga koʻra, bu yerda Som, Yorsh, Okun, Karas va Sudak ismli aka-uka Linyovlar yashagan.

Pilladan ipak chuvash bilan shugʻullanuvchu usta Karas, Karasnik deb atalgan.

S. B. Veselovskiyning „Onomastikon“ kitobida Karas Tarusmanov Linyov, zodagon, XVII asr boshi, Suzdal; Karas Manuxin Yevsyukov, XVI asr oʻrtalari, Novgorod tilga olinadi:

Don zodagonlari familiyasi 
S. V. Koryagin tomonidan Donning uchta zodagon sulolasi tasvirlab beriladi:

 Trailinskaya qishlogʻi Karasyovlari (keyinchalik Bagaevskaya);
 Ust-Medvediskayaning qishlogʻi Karasyovlari;
 Aksay qishlogʻi Karasyovlari.

A.A Karasyov: "Ivan Tixonovich oʻz familiyasini Karasev emas, Karasyov deb yozgancha imzo qoʻygan. Donlik taniqli korchalon va yozuvchi Ivan Samoylovich Ulyanov uning qiziga uylangan, mening bobom familiyasini karasya (baliq)dan emas, balki tatarcha soʻzlar — „kara“ va „su“ — „qora“ va „suv“dan olganligini aytgan, shuningdek ushbu bu familiyaning ilk sohibi Donga kelib joylashgan va bu yerda pravoslav dinini qabul qilgan tatar millatiga mansub Karasu ismli shaxs boʻlganini aytib oʻtgan.

Familiyaning yozilishi va talaffuzidagi oʻziga xosliklar 
Karasyov familiyasini talaffuz qilishning faqat bitta usuli bor — hujjatlarda "yo" harfi yozilishi yoki yozilmasligidan qatʼi nazar, urgʻu oxirgi boʻgʻinga berib oʻqiladi.

Manbalar