MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Uzun o’lchamli val

Uzun oʻlchamli val deb — uzunligi oʻz diametridan oʻn barobar koʻp boʻlgan val ataladi. Val silindrsimon detallar turiga mansub boʻlib, koʻp hollarda aylanma harakatini amalga oshiradi. Koʻp qurilmalarning konstruksiyalarida „Val“ tipidagi qismlar mavjud. Asosan, bu turdagi qism momentni uzatish uchun moʻljallangan. Uzun oʻlchamli vallar oʻz konstruksiya chegarasida aylanma harakatini uzoq masofaga uzatishda qollaniladi.

Qollash sohasi 

Uzun oʻlchamli vallar transport va qishloq xoʻjaligi mashinalarida, suv kemalarida, metall kesish mashinalarida, togʻ-kon va toʻqimachilik mashinalarining turli mexanizmlarida keng qoʻllaniladi. Masalan, nasos vallari, dvigatel gilzalaridagi, transmissiya quvurlaridagi, turbina qismlaridagi vallar uzun oʻlchamli boʻladi.

Ishlab chiqarish 

Uzun oʻlchamli vallarni ishlab chiqarish juda murakkab jarayon emas, yaʼni tayyorlash texnologiyasi koʻp mehnat va resurs talab qilmaydi. Biroq, muhandislik sohasining barcha vakillari valning uzunligi ortishi bilan uning bikrligi kamayib ketishini nazariy va amaliy tajribalar asosida aniqlashgan yaʼni yuklar taʼsirida uning egilishi ortadi. Har qanday mashinaning vali eng muhim qismlardan biridir, chunki u ogʻir yuklar bilan va koʻp hollarda yuqori tezlikda ishlaydi. Shu sababli, vallarni yengilroq, bikrligini saqlagan holda mustahkamroq, shuningdek ichi boʻsh va ingichka devorli qilishga harakat qilinadi. Ishlab chiqarishda hamda texnologik jixozlarda uzun va tez aylanuvchi ogʻir qismi boʻlgan vallarda egilishni kamaytirish uchun vallardagi kuchlanishni teng taqsimlash yoki qoʻyilgan tayanchlarni oʻrnini almashtirish, ularni vaznini yengillashtirish mumkin. Vallarning uzunlik boʻyicha shakli ularga taʼsir koʻrsatadigan kuch va momentlaraning taqsimlanishi, tayyorlash texnologiyasi va ularni yigʻish shartlariga binoan aniqlanadi. Vallarning uzunligi boʻyicha eguvchi momentlar va koʻndalang kuchlarning epyuralari odatda oʻzgaruvchandir. Vallar tayyorlash uchun termik ishlov berish mumkin boʻlgan uglerodli va legirlangan 45, 45X markali poʻlat materiallar tanlanadi. Bunda katta yuklanishli mashina vallari 40XN, 40XN2MA, 30XGSA markali poʻlat materiallardan tayyorlanib, ularni xossalarini yaxshilash, yuqori chastotali tok yordamida toblanadi.

Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati: 

1.    Nguyen Van Xuan. Yuzaki plastik deformatsiyalar bilan uzun vallarning egilish qattiqligini oshirish.

2.    „Uzun va qisqa vallarning qiyosiy jihatlari, oʻzaro almashtirishning maqsadga muvofiqligi asoslari“ A.Mirzaumidov, K.Akramova / ARES-2022.

Havolalar:
Gomphrena globosa

Gomphrena globosa, odatda globus amaranth sifatida tanilgan, gultojixoʻrozdoshlar oilasiga mansub oʻsimlik. Dumaloq shakldagi gul toʻpgullari koʻzga aniq tashlanib turadi. Toʻq qizil, binafsha, qizil, toʻq sariq, oq, pushti va nilufar rangli navlari yaratilgan. Gul boshlari ichida joylashgan haqiqiy gullar kichik va koʻzga tashlanmaydi.

Gomphrena globosaning vatani Markaziy Amerika, Panama va Gvatemala mintaqalari, ammo hozir butun dunyoda oʻstiriladi. G. globosa tropik bir yillik oʻsimlik sifatida yoz va kuzning boshida  gullaydi. U  issiqlikka va qurgʻoqchilikka chidamli, ammo toʻliq quyoshda va muntazam namlikda yaxshi oʻsadi. Yetuklik davrida gul boshlari taxminan 4 sm va oʻsimlik balandligi 24 dyuymgacha yetadi.

Gomphrena globosa - kapalaklar, asalarilar va boshqa hasharotlar tomonidan changlanadi. Gul tarqatadigan uchuvchi moddalar changlatuvchilarni jalb qiladi.

Foydalanish 
Oʻsimlik quritgandan keyin shakli va rangini saqlab qoladi.

Nepalda gul odatda makhamali ful nomi bilan tanilgan va Tihar festivalining oxirgi kuni Bhai Tika paytida gulchambar yasash uchun ishlatiladi. Gulchambarni singil akaning boʻyniga osib qoʻyadi. Gulning asta-sekin soʻnishi birodar uchun uzoq umrni anglatadi. Gul 1855-yilda Jung Bahodur Rana tomonidan Britaniyaga yuborilgan. Bu gul sanskrit tilida Rakta Mallika nomi bilan tanilgan.

Bu oʻsimlik oʻzining yorqin ranglari uchun qadrlanadi.

G. globosa oʻsimlik tibbiyotida ishlatilgan.

G. globosa gullari oziq-ovqat sanoati, kosmetika va chorva ozuqalarida qoʻshimchalar sifatida keng qoʻllaniladigan betasiyaninlarga boy.

Kimyoviy xossalari

Fitokimyoviy moddalar 
G. globosada kamida yigirma yettita fitokimyoviy moddalar, jumladan, oltita fenolik kislota hosilalari va oʻn beshta oʻziga xos flavonoidlar aniqlangan. Mavjud eng koʻp fenolik birikmalar flavonoidlardir. Gomfrenol hosilalari ham fenolik tarkibga hissa qoʻshadi. Boshqa flavanollarga quercetin, kempferol va izorhamnetin hosilalari kiradi.

Betasiyaninlar 
Globus amarantida aniqlangan asosiy betasiyaninlar gomfrenin, izogomfrenin II va izogomfrenin III hisoblanadi. Bu birikmalar oʻsimlikdagi vakuolalarda saqlanadi.

Galereya

Manbalar
Muhammad Ali hoji madrasasi

Muhammad Ali hoji madrasasi — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Muhammad Ali hoji madrasasi 1707—1708-yillarda Qoʻsh madrasa guzarida, Buxoro xonligida hukmronlik qilgan ashtarxoniy Ubaydullaxon davrida, Muhammmad Ali hoji tomonidan bunyod etilgan. Ushbu madrada uchinchi darajadagi oliy toifaga kirib, banoraspoʻsh mudarris dars bergan. Abdurauf Fitratning maʼlumotlariga koʻra ushbu madrasaning yillik vaqf mablagʻi 150 ming tangani tashkil etgan. Muhammmad Ali hoji Buxoro xoni Subhonqulixonning amirlaridan biri hisoblangan. Muhammad Ali hoji madrasasida har bir hujrasida ikki nafardan talabalar istiqomat qilgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Muhammad Ali hoji madrasasi Buxorodagi eng mashhur madrasalardan biri boʻlgan. Ushbu madrasada faoliyat koʻrsatgan mudarrislarning yillik maoshi 85—90 tilla miqdorida boʻlgan. Madrasa faoliyati bilan bogʻliq beshdan ortiq vaqf hujjatlari saqlanib qolgan. Ushbu madrasa faoliyati bilan bogʻliq Buxoro amiri Amir Muzaffarxonning bitta yorligʻi topib oʻrganilgan. Ushbu yorligʻ 1875-yil avgust oyida rasmiylashtirilgan boʻlib, unda qozi askar domulla Xojikalonga Muhammad Alixon madrasasida yarim sahm dars berilganligi toʻgʻrisida maʼlumot keltiriladi. Sadri Ziyo Muhammad Ali hoji madrasasida 17 ta hujralar boʻlganligini yozib qoldirgan.
Muhammad Ali hoji madrasasi 19 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan.

Manbalar 

Buxoro madrasalari
Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
Bashorat Mirboboyeva

Bashorat Toʻlaganovna Mirboboyeva (1916-yil 5-dekabr, Verniy  2010-yil 20-mart, Toshkent) — birinchi oʻzbek ayol parashyutchisi va birinchi oʻzbek ayol parovoz mashinisti.

Manbalar 

1916-yilda tugʻilganlar
2010-yilda vafot etganlar
5-dekabrda tugʻilganlar
20-martda vafot etganlar
Taleb Tawatha

Taleb Tawatha (yoki Twatha, , 1992-yil, 21-iyunda tugʻilgan) — isroillik professional futbolchi, Isroil Premyer-ligasi klubi Bnei Sakhnin va Isroil milliy futbol jamoasida himoyachi sifatida oʻynaydi.

Tawatha faoliyatini Maccabi Haifada boshlagan, u yerda 2011-yilda Isroil Premyer-ligasi chempioni va 2016-yilda Isroil milliy kubogini qoʻlga kiritgan. U 7 mavsum davomida 204 ta oʻyinda maydonga tushib, klub himoyasining ajralmas qismiga aylangandi. 2016-yil iyul oyida Tawatha Germaniya Bundesligasining Eintracht Frankfurt klubiga 1,5 million yevro evaziga shartnoma imzoladi va 2018-yilda DFB-Pokal gʻolibi boʻlgan jamoaning safida bor edi. 2019-yil avgust oyida erkin agentga aylandi va ikki hafta oʻtib BolgariyaningLudogorets Razgrad klubi bilan erkin agent sifatida shartnoma imzoladi.

16 yoshdan 21 yosh toifasigacha boʻlgan Isroil yoshlar terma jamoasini himoya qilgan va 2011-yilda kattalar safida debyutini oʻtkazgan.

Yoshligi 
Tawatha Isroilning Jisr az-Zarqa shahrida, kelib chiqishi sudanlik va badaviy boʻlgan arab-musulmon oilasida tugʻilgan.

U Sudan fuqaroligiga ham ega.

Klubdagi faoliyati

Maccabi Haifa 
Tawatha Maccabi Haifaning yoshlar jamoalarida shugʻullangan. 2009-yilda u kattalar jamoasida debyut uchrashuvini oʻtkazgan. 2010/2011-yilgi mavsumda u Maccabi Haifa klubiga Isroil Premyer-ligasida chempion boʻlishiga yordam berdi, bitta gol urdi va chap himoyachi sifatida beshta golli uzatmani amalga oshirdi. Tawatha „Young Discory Award (Yosh kashfiyotlar mukofoti)“ni qoʻlga kiritdi va mavsumning MVP jamoasiga kiritildi. 2016-yilda Maccabi Haifa safida Isroil milliy kubogini qoʻlga kiritdi.

Eintracht Frankfurt 
2016-yilning iyul oyida Tawathani Germaniyaning Eintracht Frankfurt klubi 1,5 million yevro evaziga sotib oldi.

Ludogorets Razgrad 
2019-yilning 11-sentabrida Tawatha erkin agent sifatida Bolgariyaning birinchi liga jamoasi Ludogorets Razgradga oʻtdi.

Faoliyat statistikasi 

 2022-yil, 1-iyun holatiga koʻra

Xalqaro maydonda 

 Gollar va natijalar birinchi boʻlib Isroilning gollari roʻyxatini koʻrsatadi.

Yutuqlari 
Maccabi Haifa

 Isroil Premyer-ligasi: 2010-11, 2020-21, 2021-22
 Isroil milliy kubogi: 2015-16
 Toto kubogi: 2021-22
 Isroil Superkubogi: 2021

Eintracht Frankfurt

 DFB-Pokal: 2017-18; ikkinchi oʻrin: 2016-17

Ludogorets Razgrad

 Bolgariya Birinchi ligasi: 2019-20

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1992-yilda tugʻilganlar
Kaide Gordon

Kaide Gordon (talaffuzi: Kayde Gordon; 2004-yil 5-oktyabrda tugʻilgan) — ingliz professional futbolchisi, Premier League Liverpool F.C. klubida qanot yoki hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

Yoshlik hayoti 
Gordon Derbishir, Derbi shahrida tugʻilgan. Yurgen Klopp hech kimni tasvirlash uchun „ajoyib isteʼdod“ iborasini ishlatmaydi, shuning uchun „Liverpool“ hujumchisi Kayde Gordon oʻziga xos narsa ekanligi aniq.

2021-yil yanvar oyida Derbi Kauntidan 3 million funt sterling (4 million dollar) evaziga shartnoma imzolagan 17 yoshli futbolchi allaqachon „qizillar“ning ikkinchi eng yosh toʻpurari boʻlib turibdi, uning asosiy jamoaga kirganidan beri ishonchli oʻyinlari hujumchining tajribasi bilan izohlanadi.

Gordonning Derbidagi sobiq murabbiylari 2021-yilning yozida GOAL nashriga „u futbol bilan hamma narsani qila oladi“ deb aytishgan va u koʻp yillar davomida „Enfild“ stadionida oʻzining ajoyib mahoratini namoyish etishga tayyor ekanligiga ishonishadi.

Klubdagi faoliyati 
Gordon „Derbi Kaunti“ga 2013-yilda 9 yoshgacha boʻlgan safida qoʻshilgan va 2020-yil 29-dekabrda „Birmingem Siti“ga qarshi 4:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda zaxira oʻrindigʻida debyutini oʻtkazgan.

2021-yilning 5-fevralida Gordon „Liverpool“ ga oʻtgani eʼlon qilindi. Derbi Kaunti 1 million funt sterling atrofida boʻlgan nomaʼlum tovon toʻlovini oldi va qoʻshimchalar bilan 3 million funtga koʻtarildi. Gordon „Liverpool“ safidagi debyutini 2021-yil 21-sentyabrda Kerrouud da boʻlib oʻtgan Angliya liga kubogi bahsida oʻtkazdi. U Angliya kubogining uchinchi bosqichida „Liverpool“ safidagi ikkinchi oʻyinida „Shrewsbury“ klubiga qarshi oʻyinda „Liverpool“ uchun birinchi golini urdi va „Liverpool“ning barcha musobaqalardagi ikkinchi eng yosh toʻpurariga aylandi va Angliya Kubogidagi eng yosh toʻpurariga aylandi. U Angliya Premer-ligasidagi debyutini 16-yanvar kuni Brentfordga qarshi ikkinchi boʻlimda oʻtkazdi.

Xalqaro darajadagi faoliyati 
Angliya milliy futbol terma jamoasining sharafini U16 chempionatida himoya qilgan. Gordon 2021-yil 3-sentabr kuni Nyuport xalqaro sport qishlogʻida Uels milliy futbol terma jamoasi bilan 1:1 hisobidagi durang oʻyinida Angliya U18 milliy futbol terma jamoasi safida debyut qildi.

Shaxsiy hayoti 
Gordonning akasi Kellan Gordon „Mansfild Town“ jamoasining professional futbolchisi.

Faoliyat statistikasi

Manbalar

Havolalar 

 Liverpool FC veb-saytidagi profil

Angliya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
2004-yilda tugʻilganlar
Richard Mastracchio

Richard Mastracchio (1960-yil 11-fevralda tugʻilgan) — amerikalik muhandis va sobiq NASA astronavti. U Xalqaro kosmik stansiyaga uzoq muddatli Soyuz TMA-11M (38-ekspeditsiya / 39 -ekspeditsiya) missiyasida parvoz muhandisi sifatida xizmat qilgan. Bundan tashqari u, missiya mutaxassisi sifatida uchta NASA Space Shuttle missiyalarida uchgan. Hozirda u Orbital ATK'da tijorat taʼminoti xizmatlari boʻyicha katta direktor sifatida faoliyat olib boradi.

Shaxsiy 
Richard Mastracchio Connecticut shtatining Uoterberi shahrida tugʻilgan. U 1978-yilda Crosby High Schoolni tamomlagan. Richard 1982-yilda Connecticut universitetida elektrotexnika fanlari boʻyicha bakalavr darajasini, 1987-yilda Rensselaer politexnika institutida elektrotexnika boʻyicha fan magistri va Houston universitetida fizika fanlari boʻyicha fanlar magistri darajasini olgan.

Richard Elektr va elektronika muhandislari instituti aʼzosi.

U Candi Mastracchio bilan turmush qurgan.

Muhandislik faoliyati 
Richard 1982-yildan 1987-yilgacha Connecticutdagi Hamilton Standard kompaniyasida tizim dizayn guruhida muhandis sifatida ishlagan. Shu vaqt ichida u yuqori unumdorlik, inertial oʻlchov birliklari va parvozlarni boshqarish kompyuterlarini yaratishda ishtirok etdi.

NASA faoliyati 
1987-yilda Richard Jonson kosmik markazidagi Rockwell Shuttle Operations kompaniyasida ishlash uchun Texasning Hyuston shahriga koʻchib oʻtdi. 1990-yilda u NASAga Parvoz ekipaji operatsiyalari muhandisi sifatida ishga kirdi. Uning vazifalariga kosmik kemalar parvozi uchun dasturiy taʼminot talablarini ishlab chiqish, Shuttle Avionika integratsiyasi laboratoriyasida kosmik kemalar parvozi dasturiy taʼminotini tekshirish va Astronavtlar idorasi uchun koʻtarilish va ekipajni toʻxtatish tartiblarini ishlab chiqish kiradi.

NASAdan keyingi martaba 
2017-yil 19-iyun kuni Richard Orbital ATK kompaniyasining tijorat taʼminoti xizmatlari boʻyicha katta direktor etib tayinlandi. Hozirda u Northrop Grumman Space Systems kompaniyasining biznesni rivojlantirish boʻyicha direktori.

Manbalar 

Amerikalik fazogirlar
Yashayotgan insonlar
1960-yilda tugʻilganlar
NASA
Mir Doʻstimbiy madrasasi

Mir Doʻstimbiy madrasasi — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Mir Doʻstimbiy madrasasi XVI asrda Mir Doʻstim guzarida, Buxoroda hukmronlik qilgan shayboniy Abdullaxon II davrida Mir Doʻstimbiy ibn amir Tangriqulibiy tomonidan bunyod etilgan. Sadri Ziyo maʼlumotlariga koʻra ushbu madrasa Abdullaxon ibn Iskandarxonning kuyovi Muhammad Amin ibn Muhammad Nafas mablagʻiga qurilganini yozadi. U Abdullaxon II ning Bibi Robiya qiziga uylangan. Mir Doʻstimbiy ibn amir Tangriqulibiy oʻzbek qavming qoʻshchi urugʻidan boʻlgan. U faoliyati davomida Samarqandda shayboniy hukmdor Abdulatifxonning otaligʻi boʻlgan va u yerda amirlar amiri vazifasini bajargan. U bundan tashqari Abdullaxon II ning ishonchli kishilaridan biri boʻlgan va tez-tez hukmdorning muhim topshiriqlarini bajarib turgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Buxoro amirligida faoliyat olib borgan Ostonqul qoʻshbegi 1904—1905-yillarda ushbu madrasa uchun mulkidan vaqf qilgan. Bundan tashqari 1915-yil 19-dekabr kuni Masturaoy binti Mirzo Umar ushbu madrasa uchun 5 tanob mulki xur yerini vaqf qilgan. Mir Doʻstimbiy madrasasida har bir hujrasida ikki nafardan talabalar istiqomat qilgan. Talabalar har juma va dushanba kunlari „Ixlos“ surasini uch martadan tilovat qilib, savobini voqif ajdodlari ruhiga bagʻishlagan. 1917-yil 1-iyul kuni Tuhfaoy binti Qurbonoy mazkur madrasa uchun Janubi ruddagi Oshpaymoni mavzesida 4,25 tanob yerni vaqf qilgan. Sadri Ziyo ushbu madrasada 10 ta hujralar boʻlganligini yozib qoldirgan.
Mir Doʻstimbiy madrasasi 10 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan.

Manbalar 

Buxoro madrasalari
Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
Papaver nudicaule

Papaver nudicaule, Islandiya koʻknorisi — gulli oʻsimlik. Papaver croceum bilan juda oʻxshash. Vatani Osiyo va Shimoliy Amerikaning subpolyar mintaqalari, Markaziy Osiyo togʻlari hamda moʻtadil Xitoy (lekin Islandiyada emas). Islandiya koʻknorisi chidamli, ammo qisqa umr koʻradigan koʻp yillik oʻsimlik boʻlib, koʻpincha ikki yillik oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Ular birinchi marta 1759-yilda botaniklar tomonidan tasvirlangan. Yovvoyi turlar oq yoki sariq rangda gullaydi.

Lotincha binar nomi nudicaule „yalangʻoch poyalari bilan“ degan maʼnoni anglatadi.

Turlari 
Turlar sariq, toʻq sariq, qizil ikra, atirgul, pushti, krem va oq ranglarda, shuningdek, ikki rangli navlari ham mavjud. Urugʻli shtammlarga quyidagilar kiradi: „Shampan pufakchalari“ (toʻq sariq, pushti, qizil, oʻrik, sariq va qaymoqli oq rangdagi 15 dyuymli oʻsimliklar), „Mo''jizalar mamlakati“ (4 gacha gulli 10 dyuymli mitti shtammi), „Flamenko“ (pushti soyalar, oq chegaralangan, balandligi 1½ dan 2 futgacha), „Party Fun“ (1 futgacha, kuzda birinchi yil va ikkinchi bahorda ishonchli tarzda gullaydi); „Illumination“ va „Meadow Pastels“ (2 futgacha, ehtimol eng baland shtammlar), „Matador“.

Mitti Gartenzverg guruhi va „Solar Fire Orange“ va „Yozgi shabada apelsin“ navlari Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻldi. 

Oʻsimliklar yengil, yaxshi quritilgan tuproqni va toʻliq quyoshda yaxshi oʻsadi. Oʻsimliklar issiq havoga chidamli emas, issiq yoz iqlimida tezda nobud boʻladi.

Islandiya koʻknorisi, barcha koʻknorilar singari, juda mayda urugʻlar va uzun ildizlarga ega. Yaxshi qurigan tuproqlarda yozning salqin iqlimida Islandiya koʻknorisi 2-3 fasl yashashi mumkin, erta bahordan kuzgacha gullaydi.

Genetika 
P. nudicaule ning bogʻda oʻstiriladigan shakllari genetikasi, gul rangiga nisbatan oʻrganilgan. Oq gul rangi sariq rangga nisbatan ustunlik qiladi. Apelsin va  boshqa ranglar retsessivdir.

Toksiklik 
Bu oʻsimlikning barcha qismlari zaharli, tarkibida (barcha koʻknori kabi) zaharli alkaloidlar mavjud. Xususan, P. nudicaule tarkibida benzofenanthidin alkaloidi, chelidonin borligi koʻrsatilgan. Shuningdek, tarkibida (+) — amurin, (-) — amurensinin, (-) — O- metiltalizopavin, (-) — flavinantin va (-) — amurensin bor.

Manbalar 

Ikki pallali oʻsimliklar
Bog‘ o‘simliklari
Сhuchuk oyim sangin madrasasi

Chuchuk oyim sangin madrasasi — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Chuchuk oyim sangin madrasasi 1792—1793-yillarda Naqib guzarida, Buxoro amirligida hukmronlik qilgan Amir Shohmurod davrida Chuchuk oyim binti Muhammad Shukur toʻqsabo tomonidan bunyod etilgan. Madrasaning yillik vaqf mablagʻi 25 ming tangani tashkil etgan boʻlib, 2 qavatdan iborat boʻlgan. Olga Suxareva maʼlumotlariga koʻra Chuqur guzarida Hakim oyim madrasasi joylashgan va Parfyonov-Fenin xaritasida u Chuchuk oyim madrasasi deb koʻrsatilgan va bu guzarda Boqixon naqib madrasasi ham mavjud boʻlgan. Ushbu guzar XVIII asrgacha Chorbogʻi Boqixon nomi bilan atab kelingan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Ushbu madrasaga oid ikkita vaqf hujjati saqlanib qolgan. Birinchi vaqf hujjatlariga koʻra madrasa Eshon hoji mozori yaqinida joylashgan. Madrasaning gaʼrbi va sharqida koʻcha, shimolida hovlilar, janubida hazrat Eshon qabriga boradigan yoʻl mavjud boʻlgan. Chuchuk oyim sangin madrasasining masjidi va oliy toqlari ham boʻlgan. Ikkinchi vaqf hujjatida madrasa Chuchuk oyim binti Qulmuhammad dodhoh tomonidan vaqf qilingan. Madrasada sovet davrigacha oʻqish davom etgan. Bundan tashqari madrasada faoliyat olib borgan mudarris va talabalar toʻgʻrisida maʼlumotlar ham mavjud. Sadri Ziyo ushbu madrasada 13 ta hujralar boʻlganligini yozib qoldirgan.
Chuchuk oyim sangin madrasasi 13 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan.

Manbalar 

Buxoro madrasalari
Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
Apeninlar (Oy)

Apeninlar (Oy) () — Oy togʻlari Oyning koʻrinadigan tomonining shimoliy qismida, Yomgʻir dengizining janubi-sharqiy chegarasida joylashgan. Ular quruqlikdagi Apennin orollari nomini 1647-yilda Yan Geveliydan Oy togʻlarini quruqlikdagilarning nomlari bilan nomlash amaliyotiga koʻra oldilar. 1961-yilda bu nom hozirgi imloda Xalqaro Astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.

Tavsif 

Oy Apenninlarining uzunligi taxminan 600 km va maksimal balandligi 5400 m gacha, bu ularga oyning koʻrinadigan tomonidagi eng baland togʻlar deb nomlanish huquqini beradi. Togʻlarning gʻarbiy qismida Eratosfen krateri va Znoya koʻrfazi joylashgan. Sharqda togʻlar aniqlik dengiziga yetib boradi, shimoli-Sharqdagi Keyp Fresnelga oʻtadi va Kemsk togʻlari bilan chegaradosh. Togʻlarning shimolida chirish Botqogʻi va Arximed togʻlari, janubda bugʻlar dengizi joylashgan. Sharqda togʻlar Tiniq dengizga yetib boradi va Gem togʻlari bilan chegaralanadi. Togʻlarni koʻp sonli oʻralgan vodiylar kesib, umumiy yoʻnalishi janubi-sharqga yoʻnaltirilgan. Apennin togʻlari 14,6-28,5° koordinatalari bilan cheklangan hududda joylashgan. Hududda Arat va Konon kraterlari mavjud.

Apennin togʻlari Mare Imbriumni tashkil etgan Imbriya taʼsiri va taʼsirdan oldin mavjud boʻlgan geologik tuzilmalar, ayniqsa Orollar dengizi va havzalarida murakkab oʻzaro taʼsirning mahsulidir. Togʻlar Imbriya havzasining asosiy toʻlqinining janubi-sharqiy qismi ekanligiga ishoniladi. Togʻlarning shakllanishi 3,72-3,92 sodir boʻlgan milliard yil oldin, erta Imbriya davrida.

Apennin orollarida quyidagi choʻqqilar mavjud boʻlib, ular oʻz nomlariga ega va gʻarbdan shimoli-sharqgacha sanab oʻtilgan:

 Boʻri choʻqqisi
 Amperning choʻqqisi
 Bredli choʻqqisi
 Hadley deltasining choʻqqisi

Apennindagi choʻqqilarning umumiy soni  dan oshadi.

Kosmik kemalarning qoʻnish joylari 
Apennin togʻlarining shimoli-sharqiy uchida, Xedli Froz va Xedli choʻqqisi deltasi mintaqasida Apollon 15-oy moduli qoʻngan.

Yana qarang 

 Oydagi togʻlar roʻyxati
 Selenografiya
 Oyning geologiyasi
 Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Manbalar 
Pages with unreviewed translations
Claire Foy

Claire Elizabeth Foy (talaffuzi: „Claire Elizabeth Foy“, 1984-yil 16-aprelda tugʻilgan) — britaniyalik aktrisa. U Netflix tomonidan taqdim etilgan "The Crown" serialining dastlabki ikki faslidagi yosh qirolicha Yelizaveta II obrazi bilan mashhur boʻlib, rol uchun Drama serialidagi eng yaxshi bosh rol aktrisasi sifatida Primetime Emmy mukofotini qoʻlga kiritdi.

Yoshligi 
Claire Elizabeth Foy 1984-yil 16-aprelda Stokportda tugʻilgan, oilada uch farzandning eng kichigi. Uning Robert ismli akasi va Gemma ismli opasi bor. Uning soʻzlariga koʻra, onasi Caroline „katta“ irlandiyalik oiladan chiqqan, onasi tomonidan bobosi va buvisi Dublin va Kildaredan. Claire Manchester va Lidsda oʻsgan va oila keyinchalik otasining Rank Xerox sotuvchisi sifatida Longvikka koʻchib oʻtgan. Ota-onasi u sakkiz yoshida ajrashishdi. Foy otasining ikkinchi nikohi tarafidan kichik oʻgay singlisi bor. Foy 12 yoshidan boshlab Eylsberi oʻrta maktabida tahsil olgan va keyinchalik Liverpul Jon Mures universitetida dramaturgiya boʻyicha tahsil olgan. U, shuningdek, Oksford drama maktabida bir-yillik kurs oldi, kursni 2007-yilda tugatgan va drama maktabidan besh nafar doʻstlari bilan bir uy boʻlishish uchun Londonning Pekxem hududiga koʻchib.

Faoliyati 

Oksford drama maktabida oʻqiyotganida Foy „Top Girls“, „Watership Down“, „Easy Virtue“ va „Touched“ spektakllarida ishtirok etgan. Televizorda paydo boʻlganidan soʻng u DNK va "The Miracle" filmlarida oʻzining professional sahnadagi debyutini amalga oshirdi, Londondagi Qirollik Milliy teatrida Pol Miller tomonidan rejissyorlik qilgan yagona spektakl triosining ikkitasi (uchinchi qiz chaqaloq edi).

Shaxsiy hayoti 
Foy 2014-yilda aktyor Steven Campbell Moorega turmushga chiqdi. Ularning bitta farzandi bor. Ular 2018-yilning fevral oyida ajralishlarini eʼlon qilishdi.

Televideniye

Teatr

Manbalar 

Angliyalik televideniye aktrisalari
Yashayotgan insonlar
1984-yilda tugʻilganlar
Angliyalik aktrisalar