MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Emmental

Emmental (Emmentaler, , tom maʼnoda — „Emmental“) — sigir sutidan tayyorlangan anʼanaviy Shveytsariya pishlogʻi. Ushbu pishloq boshi oʻrtacha 75 kg ni tashkil qiladi. Bu nom Shveytsariyaning Bern kantonidagi Emme daryosi vodiysidan kelib chiqqan ( — Emme daryosi vodiysi). Bu nom ostida birinchi marta 1542-yilda tilga olingan.

Emmental pishlogʻi turli mamlakatlarda ishlab chiqariladi, chunki bu nom roʻyxatdan oʻtgan savdo belgisi emas. Faqat Emmentaler Switzerland nomi roʻyxatdan oʻtgan (nazorat ostidagi mahsulot sifatida, AOC).

Emmental pishlogʻi oʻziga xos nordon, achchiqroq shirin taʼmga ega; uni ishlab chiqarish jarayonining oʻziga xos xususiyatlari (bakteriyalar tomonidan karbonat angidrid gazini chiqarishi) tufayli pishloqda katta boʻshliqlar hosil boʻlishi bilan tavsiflanadi. Baʼzi mamlakatlarda u Shveytsariya pishlogʻi deb ataladi.

Gryuyer pishlogʻi bilan birgalikda fondyu tayyorlash uchun ishlatiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Похлёбкин В. В. Эмменталь // Кулинарный словарь. — М.: Издательство «Э», 2015. — С. 429. — 456 с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Charles Sinclair. Emmenthal // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 201. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Havolalar 
 Официальный сайт Emmentaler Switzerland
AOS sertifikatiga ega pishloqlar
Sigir sutidan pishloq
Shvetsariya pishloqlari
Yevropa taomlari
Tiber Apolloni

Tiber Apolloni () — bu Apollon xudosining haykali, miloddan avvalgi 450-yillardagi yunon bronza asl nusxasining Rim marmar nusxasi. Mualliflik, ehtimol, Fidiya maktabiga yoki uning oʻziga tegishlidir. Rim milliy muzeyidagi Palazzo Massimoda saqlanadi. XIX-asrning oxirida Rimda Tiber ustidagi koʻprik qurilishi paytida topilgan.

Adabiyotlar 

 Lippold: Griechische Plastik, 111 (n.17)
 Paribeni: Milliy muzeydagi (Terme), Rimdagi miloddan avvalgi 5-asrga oid yunon haykaltaroshligi katalogi (1953), 18
 Rixter: Yunonlarning haykaltaroshlari va haykaltaroshlari (1950), 38-rasm.
 Pfeiff: Apollon (1943), 101, pls. 36-8
 Opper: Hadrian, Empire and Conflict, 186, & fig.165
 Apollon Haykallari
Fidium
Tsvetaevskaja yig'ish
yalang'och erkaklarni tasvirlaydigan haykallar
 qadimgi yunon haykallari nusxalari
Nyuburg fitnasi

Nyuburg fitnasi ( — AQShkontinental armiyasining qoʻzgʻolon koʻtarishga urunishi. Nyu-Yorkning Nyuburg shahridagi harbiy lagerdagi boʻlinmalari tomonidan uyushtirilgan. AQSh mustaqilligi uchun urush oxirida harbiylar oʻrtasida ikkita anonim xat tarqaladi. Ehtimol bu Konfederatsiya Kongressi siyosatchilari tashabbusi boʻlgan. Ushbu xatlar tarixga „Nyuburg maktublari“ nomi bilan kirgan ().

„Ofitserlarga murojaat“ deb nomlangan birinchi xat (1783-yil 10-mart kuni harbiy lagerda paydo boʻlib, ish haqining kechikishi va vaʼda qilingan pensiyalarni moliyalashtirish uchun mablagʻ yoʻqligidan norozi boʻlgan armiyani Kongressga yoʻllanadigan shikoyatlarni muhokama qilish va ushbu muammolarni hal qilish uchun harakatlar rejasini ishlab chiqish maqsadida yigʻilishga chaqirdi. General Jorj Vashington harbiy qoʻzgʻolon haqidagi har qanday fikrni toʻxtatdi. U 15-martdagi nutqida ofitserlar korpusini Kongressning ustunligiga ishontirdi va shu bilan armiyada tartib-intizomni tikladi. Koʻp oʻtmay, lagerda Vashington oʻz harakatlari bilan goʻyoki „Ofitserlarga murojaat“ni qoʻllab-quvvatlagani haqida ikkinchi xat tarqaldi. Keyinchalik, Kongress ilgari tasdiqlamagan murosaga rozi boʻlib, qarzning bir qismini askarlarga toʻlash va umrbod qisman pensiya oʻrniga toʻliq besh yillik ish haqi beradigan boʻldi.

Umum qabul qilingan fikrga koʻra, ikkala maktubni ham general Horatio Geytsning yordamchisi mayor Jon Armstrong tomonidan yozilgan. Shu bilan birga, matn muallifligi va bildirilgan fikrlar hamon bahs-munozara mavzusi boʻlib qolmoqda. Armstrongning oʻzi keyinchalik Nyuburg fitnasidagi rolini tan olgan, shunga qaramay, anonim maktublar boʻyicha unga qarshi hech qanday rasmiy chora koʻrilmagan.

„Nyuburg maktublari“ muallifi (yoki mualliflari) aslida nimani xohlashgani hanuzgacha toʻliq aniq emas. Baʼzi olimlar harbiy diktaturani oʻrnatish uchun davlat toʻntarishi haqidagi fikrlarni maʼqullashadi. Koʻpchilik tarixchilar tomonidan qoʻllab-quvvatlanmaydigan yana bir qiziq taxmin shuki, fitnachilar goʻyo monarxiyani tiklash imkoniyatini koʻrib chiqishgan. Shu bilan birga, boshqa tarixchilar bu nuqtai nazarga keskin qarshi fikr bildirishadi. Xuddi shu tarzda, Kongress vakillariga ushbu voqealarga aloqador zobitlar bilan munosabatlariga nima turtki boʻlganining sabablari ham aniq emas.

Adabiyotlar 

 
 Merrill Jensen. The New Nation: A History of the United States During the Confederation 1781-1789 (1950) pp 54-84
  Despite the title, Kohn is doubtful that a coup d'état against Congress was ever seriously attempted.
 Kohn, Richard H. Eagle and Sword: The Federalists and the Creation of the Military Establishment in America, 1783-1802 (1975) pp 17-39

Havolalar 

 Nyuburg fitnasi haqidagi Kongress kutubxonasi sahifasi Arxivnaya kopiya -da arxivlangan )
 Gilder Lehrman toʻplami hujjatlari — Genri Noksga maktub, 1783-yil 12 mart Arxivnaya kopiya  )
Qoʻzgʻolonlar
Amerika inqilobi
 Isyon
 siyosiy fitna
 1783-yil nizolar
Apollon Shuazyolya-Gufe

Apollon Shuazyolya-Gufe (nekorr. Apollo Choiseul-Gouffier) — Britaniya muzeyi kollektsiyasidan toʻliq oʻlchamli (hayotiy oʻlchamdagi) antiqa marmar haykaldir. Haykalning gipsi (aniq nusxasi) Moskvadagi Pushkin nomidagi Davlat tasviriy sanʼat muzeyining doimiy koʻrgazmasiga („Qadimgi Yunoniston sanʼati“ koʻrgazmasi, 16-xona) kiritilgan.

Tarix 
Maʼrifatparvar fransuz aristokrati Ogyust de Shuazyol-Gufe, (1752-1818-yillarda) qirol Lyudovik XVI ning Usmonlilar imperiyasidagi elchisi boʻlgan va shu lavozimda boʻlganida qadimiy buyumlarni yigʻish va oʻrganishga eʼtibor qaratgan. Fransuz inqilobidan keyin, Shuazyol-Gufe Rossiyaga hijrat qildi va bir muncha vaqt (1797-1800-yillarda) Sankt-Peterburgdagi Badiiy akademiyaning prezidenti boʻldi. Napoleon hokimiyat tepasiga kelgandan soʻng, u Fransiyaga qaytdi (farzandlari Rossiyada qolgan).

Shuazyol-Gufe 1818-yilda Parijda vafot etdi, shundan keyin uning mulki (kreditorlar tomonidan?) auktsionga qoʻyildi. Shuazyoll Sharqda boʻlgan yillarida sotib olgan antiqa haykal (uning kelib chiqishi aniq joyi nomaʼlum) ushbu kim oshdi savdosida sotildi va oxir-oqibat Britaniya muzeyiga keldi. Boshqa tahlilga koʻra, Shuazyol haykal bilan avvalroq ajrashgan.

Tavsif 
Yalangʻoch yosh yigitning haykali, ehtimol Apollon xudosi yoki gʻalaba qozongan sportchining haykali eramizning I-asrdagi marmar Rim nusxasi boʻlib, uning uslubiga koʻra miloddan avvalgi 460-450-yillarga tegishli boʻlishi mumkin. Haykal marmarga tarjima qilingan bronza asl nusxaning oʻziga xos xususiyatlarini, masalan, bronza asl nusxaga alohida-alohida quyilgan soch tolalarining oʻymakorligini saqlab qolgan. Haykalning oʻng qoʻlidagi dumga oʻxshash tayanch va chap qoʻlni oyoqqa bogʻlaydigan ustun bronza asl nusxadan koʻra moʻrtroq boʻlgan marmar versiyada zarur boʻlgan.

Yana qarang 

 Antik haykalda Apollon

Adabiyotlar 

 Antoine Héron de Villefosse, „Tête dʻApollon (Musée du Luvr)“, dans Monuments and memoires de la Fondation Eugène Piot, tome 1, fascicule 1, 1894, p. 61-76.
 Katharine A. McDowall, „Two Heads related to the Choiseul-Gouffier Type“, dans The Journal of Hellenic Studies, jild. 1904-yil 24-noyabr, p. 203-207.
 Étienne Michon, „LʻApollon de Cherchell“, dans Monuments and memoires de la Fondation Eugène Piot, tome 22, fascicule 1, 1916, p. 55-70.
 Valter Vudbern Xayd, Olimpiya gʻoliblari yodgorliklari va yunon sport sanʼati, Vashington, Vashingtondagi Karnegi instituti, 1921-yil, p. 90-91.

Manbalar 

 qadimiy haykallar
 Apollon Haykallari
Terje Aa

Terje Aa (1961-yil 16-martda tug'ilgan) norvegiyalik brij o'yinchisi, WBF World Life Master va 1993-yildan beri Norvegiya jamoasining doimiy a'zosi. U aʼzo boʻlgan jamoalar 1984-2008-yillar oraligʻida 11 marta Jahon Brij federatsiyasining Yevropa va jahon chempionatlarida kuchli uchlikka kirgan.

1993-yilda Aa Norvegiya milliy tanlovining a'zosi sifatida debyut qildi va Niderlandiyadagi Schiphol Invitational Teamsda va Fransiyaning Menton shahrida bo'lib o'tgan Evropa jamoalari chempionatida bronza medalini qo'lga kiritdi. O'sha yili ular Santyago-de-Chilidagi Bermuda Bowl finaliga chiqdi va u yerda yosh Gollandiya jamoasiga yutqazdi.

Aa Norvegiya pochta bo'limida ishlaydi. 1993 va 2006-yillar oralig'ida uning doimiy hamkori estafetaga asoslangan "Viking Precision" tizimida o'ynagan Glenn Grøtheim edi.

Noto'g'ri ballar haqida xabar berilishi - chetlatilish 
Aa Geir Xelgemo jamoasi a'zosi bo'lib, Norvegiyadagi o'yinda noto'g'ri hisob qayd etgan (o'yin ikkala jamoaga ham foyda bo'lmaganda o'ynalgan deb da'vo qilgan). Norvegiya Brij Federatsiyasi tomonidan ishtirok etgan barcha o'yinchilar diskvalifikatsiya qilindi. Ishtirok etgan uchta o'yinchi: Terje Aa (ACBL № 9027661), Geir Helgemo (ACBL № 4036808) va Jørgen Molberg (ACBL № 8896631) Amerika Kontrakt Bridj Ligasi (ACBL) a'zolari bo'lgan va ACBL tomonidan chetlatilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Viking Club system
Yashayotgan insonlar
1961-yilda tugʻilganlar
Kaltakesakni oʻldirayotgan Apollon

"Kaltakesakni oʻldirayotgan Apollon" (Saurokton) — Luvrda kaltakesak sudralib yurgan daraxt yonida koʻrgazmaga qoʻyilgan yalangʻoch yoshning marmar figurasi. Rim imperiyasining birinchi asrlarida Katta Pliniy tomonidan Praksitelga tegishli boʻlgan yoʻqolgan bronza asl nusxasidan qilingan (XXXIV, 69-70). Kaltakesak Pifonning ramzi sifatida koʻrinadi.

Shipione Borgeze davridan to 1807-yilda, imperator Napoleon tomonidan Borgeze kolleksiyasi sotib olingunga qadar, haykal Rimdagi Villa Borgezening „mixlaridan“ biri boʻlib xizmat qilgan.

Marmar va bronzadan 20 dan ortiq nusxalar, saqlanib qolgan (eng yaxshilari Vatikan va Luvrda; bronza haykal Rimdagi Villa Albanida), tangalar va qimmatbaho toshlardagi tasvirlar. Qadimgi bronza Klivlend sanʼat muzeyida saqlanadi.

Martial, „Korinf misining Saurokton“ (XIV, 172) deb nomlangan epigrammada, aftidan, muallifning ismini aytmasdan, bu haykalni tasvirlaydi; Martial tasvirlanganlarni Apollon emas, balki „oʻgʻil bola“ deb ataydi.

Adabiyotlar 

 Wolfgang Geominy: Praxiteles (II), Künstlerlexikon der Antike, Bd. 2, Myunchen/Leyptsig 2004, S. 305-319
 Mattias Shuls: Valdjist im Fishernets. ichida: Der Spiegel. Gamburg, 2007, Nr. 22, S. 138f.
 Jan-Lyuk Martinez, LʻApollon saurokton, Praxitèle shahrida. Katalog de lʻexposition au musée du Luvr, 2007-yil 23 mart-18-iyun, Parij 2007-yil, 203-235-betlar.
 Bernard Holtzmann va Alain Pasquier, antiqa sanʼat tarixi : lʻart grec, la Documentation française, la Réunion des musées nationalaux et lʻÉcole du Luvr (ISBN 2-11-003866-7), p. 212-213.

 Brunilde Sismondo Ridgway, Yunon haykaltaroshligidagi IV asr uslublari, Viskonsin universiteti matbuoti, Madison, 1997 (ISBN 0-299-15470-X), p. 265.
 Klod Rolli, La Sculpture grek, jild. II : La période classique, Picard, Manuels dʻart et dʻarchéologie antiques, 1999 (ISBN 2-7084-0506-3), p. 248-250.

Manbalar

Havolalar 
 „Apollon, ubivayuщiy yaщeritsu“ na sayte Xudojestvennogo muzeya Klivlenda
 Yunon-Rim mifologiyasi haqidagi haykallar
 miloddan avvalgi IV asr haykallari
Luvr majlislari haykallari
 marmar haykallar
Tsvetaevskaja yig'ish
 qadimgi yunon haykallari nusxalari
yalang'och erkaklarni tasvirlaydigan haykallar
Ares Borgeze

Ares Borgeze — 1807-yilda Napoleon tomonidan Luvr uchun sotib olingan, Borgeze kolleksiyasidan ilk imperiya davridagi, 211 sm balandlikdagi Rim haykali. Xarakterli dubulgʻa va toʻpiq (Afroditaning sovgʻasi) urush xudosi tasvirlanganligini koʻrsatadi — bu kamdan-kam uchraydi, chunki uning kulti antik davrda keng tarqalmagan. Bu miloddan avvalgi V-asrga oid yunon bronza haykalining nusxasi va bir vaqtlar Alkamenga tegishli.

Yana qarang 

 Ares Ludovisi

Adabiyotlar 

 Jon Boardman (savdo. Florens Levi-Paoloni), La Sculpture grecque classique „Yunon haykaltaroshligi: Klassik haykal“, Parij, Temza va Gudson, koll. „LʻUnivers de lʻart“, 1995 (1-reedition 1985) (ISBN 2-87811-086-2), p. Anjir. 223
 Filipp Bruneau, „Le rajeunissement de lʻArès Borghèse“, dans Bulletin de cordance hellénique, № 117-1, 1993, p. 401-405 [texte integral, lien DOI (2010-yil 11-dekabrdagi maslahat sahifalari)]
 KJ Hartswick, „Ares Borghese qayta koʻrib chiqildi“, dans Revue archéologique, № 2, 1990, p. 227-283
 Klod Rolli, La Sculpture grek, jild. II : La période classique, Manuels dʻart et dʻarchéologie antiques, Picard, 1999 (ISBN 2-7084-0506-3), p. 148-149

Havolalar 
 
 Qadimgi Rim Haykali
 Yunon-Rim mifologiyasi haqidagi haykallar
Luvr majlislari haykallari
 marmar haykallar
 II asr haykallari
yalang'och erkaklarni tasvirlaydigan haykallar
 qadimgi yunon haykallari nusxalari
Epuas pishlog‘i

Epuas pishlogʻi () — sigir sutidan tayyorlangan fransuz yumshoq pishlogʻi.

Tarixi 
Epuas rohib-sistersianlar tomonidan ixtiro qilingan. 1968-yilda „Epuasni himoya qilish uchun mehnat ittifoqi“ tuzildi. 1991-yilda Epuas mahalliy nazorat ostidagi nomga ega boʻldi (AOC).

Tayyorlanishi 
Bir bosh pishloq tayyorlash uchun ikki litr sut kerak boʻladi. Isitilgan sutga ozgina shirdon qoʻshiladi, buning natijasida sut asta-sekin nordonlashadi. 16-24 soatdan keyin kalye hosil boʻladi, u qoliplarga yotqiziladi. Zardob ajralgandan soʻng, pishloq qolipdan olinadi, tuzlanadi va yetilishi uchun yogʻoch panjaralarga qoʻyiladi. Birinchi haftada kuniga ikki yoki uch marta qobigʻi shoʻr suv bilan yuviladi. Qobiq qizgʻish rangga ega boʻlgandan soʻng, suvga Marc de Bourgogne Burgundiya arogʻi qoʻshiladi. Pishloq 5-8 hafta ichida yetiladi.

Tavsifi 
Pishloq boshlari disk shaklida boʻlib, ikki xil boʻladi: yiriklari — diametri 16,5-19 sm, balandligi 3-4,5 sm va ogʻirligi 700-1100 g; kichiklari — diametri 9,5-11,5 sm, balandligi 3-4,5 sm va ogʻirligi 250-350 g. Boshi silliq va porloq qobiq bilan qoplangan, uning ostidagi eti esa oʻzgacha hidli, nozik, ochiq-sargʻish rangda boʻladi. Yosh pishloqlarda qobiq fil suyagi rangiga, eski pishloqlarda qizil-gʻisht rangiga ega.

Epuas toʻrt qismga boʻlinadi va shirinlik qoshigʻi bilan isteʼmol qilinadi. Pishloq bilan yengil Burgundiya sharoblari yoki bir oz shirin oq Chablis yoki Sauternes juda mos keladi.

Manbalar

Havolalar 
 
 
 
 
AOS sertifikatiga ega pishloqlar
Fransuz pishlogʻi
Sigir sutidan pishloq
Afina Varvakion

Afina Varvakion — qadimgi Rim haykali, Fidiya " Afina Parfenos " asarining nusxasi, hozirda Milliy arxeologiya muzeyi kollektsiyasining bir qismi. Bu bir vaqtlar Parfenon da turgan Phidias va uning yordamchilari tomonidan yaratilgan xrizolefantin haykalining eng aniq nusxasi ekanligi umumiy qabul qilinadi. Bu milodiy 200-250-yillarga toʻgʻri keladi.

Afina Varvakionning balandligi 1,05 m, bu asl nusxaning taxminiy balandligining taxminan 1/12 qismini tashkil qiladi. Haykal Pendelikon marmaridan oʻyilgan boʻlib, unda qizil va sariq boʻyoq izlari bor. Afina peplosda kiyingan, ikkita ilon shaklida kamar bilan oʻralgan. Uning ustiga ilon va oʻrtasiga gorgonion bilan bezatilgan aegis qoʻyilgan. Afina tepasida yonoqlari koʻtarilgan qalqonli dubulgʻa kiygan, uning markazida sfinks tasviri va yon tomonlarida — Pegas tasvirlangan uchta tepalik mavjud. Maʼbudaning chap qoʻli qalqonning chetida joylashgan boʻlib, unda gorgonion ham tasvirlangan. Qalqon shaharning afsonaviy asoschisi Erihtoniem bilan aniqlangan oykuros idorasiga (muqaddas ilon) tayanadi. Afinaning choʻzilgan oʻng qoʻli ustunga suyanib, boshi yoʻq boʻlgan Nikining qanotli figurasini ushlab turadi. Bu kichik figura ham peplos kiyingan va bir oz asosiy figuraga burilgan. Butun kompozitsiya toʻrtburchak asosga tayanadi.

Afina Barvakion va Pavsaniem va Katta Pliniy tomonidan tasvirlangan asl nusxa oʻrtasida baʼzi farqlarni qayd etish mumkin. Afina Parfenosning poydevori Pandoraning tugʻilishi tasvirlangan friz bilan bezatilgan, nusxaning asosi esa rustikdir. Pavsani shuningdek, nusxada yoʻq nayzani tasvirlaydi. Qalqonning old tomonida Pliniy aytib oʻtgan Amazonomaxi sahnasi yoʻq. Afina Varvakionda ustunning mavjudligi asl nusxada bunday qoʻllab-quvvatlashni talab qiladimi yoki yoʻqmi degan bahs-munozaralarda muhokama qilinadi. Haykalning juda koʻp nusxalarida undan foydalanilmaydi (masalan, Nashville Parthenonda).

Haykal, 1880-yilda topilgan joy nomi bilan atalgan, Varvakion maktabining asl joyidan uncha uzoq boʻlmagan joyda.

Yana qarang 

 Afina antiqa haykaltaroshlikda

Manbalar 

 Afina haykaltaroshlikda
Afina milliy arxeologiya muzeyi
 alfavit haykallari
 qadimgi yunon haykallari nusxalari
 marmar haykallar
 1880-yil kashf etilgan
Oddiy moddalar

Oddiy moddalar — bitta kimyoviy unsur atomlaridan tashkil topgani bilan murakkab moddalardan farq qiladi. Kimyoviy unsurlarning erkin mavjud boʻlish shaklidir. Boshqacha aytganda, kimyoviy jihatdan boshqa hech qanday unsur bilan bogʻliq boʻlmagan kimyoviy unsurlar oddiy moddalarni hosil qiladi. Oddiy moddalarning 400 dan ortiq turi fanga maʼlum.

Atomlar orasidagi kimyoviy bogʻlanish turiga koʻra, oddiy moddalar metallar (Na, Mg, Al, Bi va boshqalar) va metall boʻlmaganlar (H2, N2, Br2, Si va boshqalar)ga boʻlinadi.

Oddiy moddalarga misollar: molekulyar (O2, O3, H2, Cl2) va atom (He, Ar) gazlar; uglerodning turli shakllari, yod (I2), metallar (faqat qotishmalar shaklida emas).

Allotropik modifikatsiyalari 

Xuddi shu kimyoviy unsur, koʻpincha, allotropik modifikatsiyalar deb ataladigan bir necha turdagi oddiy moddalarni (allotropiya) hosil qilishi mumkin. Allotropiya hodisasi maʼlum bir unsur molekulalarining turli xil tarkibda (tarkibiy allotropiya) boʻlishi yoki molekulalarning turli tarzda tuzilishi va molekulalarning (atomlarning) kristallarda joylashishi (shaklli allotropiya) bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Unsurning tegishli allotropik modifikatsiyalarni hosil qilish qobiliyati kimyoviy bogʻlanish turini, molekulalar va kristallarning tuzilishini belgilaydigan atom tuzilishiga bogʻliq.

Har xil allotropik modifikatsiyalar bir-biriga oʻtishi ham mumkin. Maʼlum bir kimyoviy unsur uchun uning allotropik modifikatsiyalari har doim fizik xossalari va kimyoviy faolligi bilan farqlanadi. Masalan, ozon kisloroddan faolroq, olmosning erish nuqtasi fullerennikidan yuqori boʻlgani kabi.

Agregat holati 
Oddiy sharoitlarda 11 ta unsur uchun mos keladigan oddiy moddalar gaz (H, He, N, O, F, Ne, Cl, Ar, Kr, Xe, Rn) hisoblanadi. 2 tasi suyuqlik (Br, Hg), qolganlar unsurlar — qattiq jismlardir.

Xona haroratida (yoki unga yaqin haroratda) 5 ta metall suyuq yoki yarim suyuq holatda boʻladi. Chunki ularning erish nuqtasi xona haroratiga yaqin hisoblanadi. Bular quyidagilar:

 Simob (-39 °C)
 Frantsiy (27 °C)
 Seziy (28 °C)
 Galiy (30 °C)
 Rubidiy (39 °C)

Tushunchalar nisbati 
„Atom“, „kimyoviy unsur“ va „oddiy modda“ tushunchalarining har biri oʻziga xos semantik mazmunga ega. Ushbu atamalarni faqat taʼlim maqsadlarida qoʻllash mumkin. Ilmiy va amaliy ishlarda bu maʼlumotlar yetarli emas.

Jadvalda moddiy obyektlarning massa-hajm oʻlchamlari va ularning oʻzaro mos kelishi mumkin boʻlgan xususiyatlari boʻyicha tasnifi koʻrsatilgan, quyidagi jadvalga qarang:

Ushbu tushunchalarni toʻgʻri qoʻllay olish oʻzbek tilini bilish va oʻrganish mavzusiga asoslanadi.

Yana qarang 

 Murakkab moddalar

Manbalar

Adabiyotlar 

 Axmetov N. S. Umumiy va noorganik kimyo. — 4-nashr, tuzatilgan. — M. : Oliy maktab, „Akademiya“ nashriyot markazi, 2001. — 743 b. — 15 000 nusxa. — ISBN 5-06-003363-5, ISBN 5-7695-0704-7.
 Vrublevskiy A.I. Kimyo: asosiy maktab kursi. — Mn. : Unipress, 2009. — 576 b. — 3100 nusxa. — ISBN 978-985-507-813-6.

Havolalar 

 Oddiy va murakkab moddalar. Allotropiya
kimyo asosiy qoidalari va ta'riflar
 oddiy moddalar
Afina Mattei

Afina Mattei — Afinaning antiqa haykali; Miloddan avvalgi 100-yillardagi Rim nusxasi, miloddan avvalgi IV-asrga oid yunon bronza asli, ehtimol Evfranorning ishi.

Tarix va tavsif 
Haykal 1959-yilda Pireda (Afina) topilgan bronza asl nusxaning antiqa nusxasi. 1626-yildan beri haykal oʻz nomini olgan Mattei kolleksiyasida edi. 1808-yilda Kardinal Fesch tomonidan sotib olingan, 1814-yilda Bovo-Kraon uyi oilasining mulkiga oʻtdi. 1821-yilda Lui XVIII tomonidan sotib olingan.

Afina chap oyogʻini bir oz egilgan holda oʻng oyogʻiga suyanib turadi. Chap qoʻl maʼbudaning tanasidan burilib, egilgan oʻng uning beliga yotadi. Mutaxassislarning taʼkidlashicha, chap qoʻlda nayza yoki qalqon boʻlishi mumkin. Bronza haykalning nusxachisi dubulgʻada tasvirlangan boyqushlarni qoʻchqor boshlari tasviriga almashtirdi. Haykal chap bilak va qoʻl, oʻng qoʻl barmoqlari, boʻyinning oʻng tomoni va pastki iyagi, shuningdek, maʼbuda yuzi elementlari va uning dubulgʻasi zamonaviy restavratsiya qilingan.

Afina sandalda (chap oyogʻida koʻrinadi) tagida turibdi. Uning ustida yerga qulab tushayotgan peplos. Koʻkrakda oʻng yelkada oʻrnatilgan egida bor. Egida markazida Gorgoneion (yomon koʻzga qarshi talisman) joylashgan. Sochlar soch turmagiga yigʻilib, Chalkid dubulgʻasi bilan qoplangan.

Haykalning balandligi, poydevor bilan birga 230 sm. Hozirda, u Luvrda (inventar raqami Ma 530), zallardan birining markazida marmar poydevorda joy olgan.

Adabiyotlar 

 Waywell GB „Athena Mattei“, Afinadagi Britaniya maktabining yillik jurnalida, 66, 1971, p. 373-382.

Yana qarang 

  Afina antiqa haykaltaroshlikda

Manbalar

Havolalar 

 Afina Mattei
 Afina haykaltaroshlikda
 marmar haykallar
 qadimgi yunon haykallari nusxalari
 alfavit haykallari
 I asr haykallari
Loro Piana

Loro Piana — yuqori sifatli, hashamatli kashmir va jun mahsulotlariga ixtisoslashgan Italiya mato va kiyim-kechak kompaniyasi.

Tarixi 
Asli Triverodan (Italiyaning shimolidagi toʻqimachilik ishlab chiqarishi bilan mashhur tuman) Loro Piana oilasi XIX asrning boshlarida jun mato savdogarlari sifatida boshlangan. XIX asrning ikkinchi yarmida oila oʻz faoliyatini Valsesia shahriga koʻchirdi va Lanificio Fratelli Lora e Compagnia kompaniyasiga asos soldi, keyin esa XX asr boshlarida Lanificio di Quarona di Zignone & C ga aylantirdi. Franko Loro Piana, Pier Luigining otasi, 1940-yillarda nozik matolarni eksport qilishni boshlagan va Pier Luiji va uning akasi Serjio 1970-yillarda qoʻshilgan.

2013-yil 8-iyulda LVMH Loro Piananing 80 % ni 2 milliard yevroga sotib oldi, qolgan ulush esa Loro Piana oilasining qoʻlida qoldi. Oilaning 20 % ​​ulushi qoʻyish va qoʻngʻiroq qilish opsionlari 2016-yilda tugagan.

2013-yil 19-dekabrda Sergio Loro Piana vafot etdi. 2017-yilda Loro Piana oilasi 20 % egaliklarini 15 % ga qisqartirdi. Xususan, Pier Luigi Loro Piana oʻz ulushini 5 foizgacha qisqartirgan boʻlsa, Sergio Loro Piana oilasi hamon 10 foizga egalik qiladi.

Doʻkonlar 

Kompaniyaning Yevropa, Shimoliy Amerika va Osiyoda jami 178 ta doʻkoni bor.

Operatsiyalar 
2012-yilda aylanma daromad 700 million yevroga yetdi va sof daromad savdolarning 20 % ​​ni tashkil etdi. 2013-yil dekabr oyida LVMH Antuan Arnault Loro Piana raisi boʻlishini eʼlon qildi. 2016-yilda kompaniya daromadi 800 million yevroga baholangan. Kompaniya har yili 5 million metrga yaqin gazlama ishlab chiqaradi va boshqa brendlarga toʻqimachilik mahsulotlarini yetkazib berish uning daromadining chorak qismini tashkil qiladi. Kompaniya, shuningdek, interyer va poyabzal ishlab chiqarishni kengaytirdi.

Loro Piana Italiyaning Solbiati tegirmoniga egalik qiladi.

Homiylik 
1985-yilda Loro Piana  italyan va xalqaro chavandozlar homiyligini boshladi va Italiya ot sporti federatsiyasi (FISE) bilan hamkorlik qildi. Loro Piana Gonkongdagi Around the Island Race 2006 musobaqasiga homiylik qildi.

2008-yildan beri Loro Piana Boat International Media va Kosta Smerelda Yacht Club tomonidan tashkil etilgan ikki yillik super yaxta yelkanli regatalariga homiylik qiladi.

Jun sanoati 
2000-yildan beri Loro Piana 50 ta erkaklar kostyumi uchun yetarli mato ishlab chiqaradigan eng yaxshi jun toʻplami uchun yillik mukofotga homiylik qiladi. Odatda, uni  avstraliyalik yoki  yangi zelandiyalik jun yetishtiruvchi fermerlar yutadi. 2008-yilda kompaniya Peter va Greg Munsie va Yangi Janubiy Uelsdagi Uralla shahridan Fil va Judi Fittler tomonidan ishlab chiqarilgan oʻrtacha 12,5 mikron oʻta nozik merinos junining bir oʻrami uchun rekord darajadagi 48 000 sent toʻladi.

Manbalar

Havolalar 
Fashionwelike.com website
Rasmiy website
Shirkatlar
Sanoat
Iqtisodiyot
Biznes