Hector Scarone

Hector Pedro Scarone ()—urugvaylik futbolchi,hujumchi.1898-yil 26-noyabrda Montevideoda tugʻilgan.Hector Scarone oʻz vatanida barcha davrlarning eng kuchli futbolchisi sanaladi.Ikki karra Olimpiada chempioni-1924 va 1928 yil.Jahon chempioni-1930.1917-1930-yillarda Urugvay terma jamoasi uchun 52 ta o‘yin o‘tkazib,31 ta gol urdi.Hector Scarone 1930-yilgi jahon chempionatida gʻalaba qozonganidan soʻng terma jamoadagi faoliyatini yakunlaganiga qaramay, urilgan gollar soni boʻyicha Urugvay terma jamoasi 81 yil davomida rekordchisi boʻldi.2011-yilgi Amerika kubogi finalida 2 ta gol urgan hujumchi Diego Forlan Hector Scarone rekordini quvib yetib oldi va bir necha oydan keyin bu koʻrsatkich boʻyicha birinchi oʻringa chiqishga muvaffaq boʻldi.Hector Scarone futbolchilik faoliyatini yakunlagach, murabbiy boʻldi.Hector Scarone ishlagan jamoalar orasida Urugvayning „Nasional“ va „Real Madrid“ bor edi. 1953-yilda 54 yoshida u qisqa muddatga futbolchi sifatida futbolga qaytdi va oʻsha mavsumni oʻzining jonajon „Nasional“ jamoasida oʻtkazdi.

Klubdagi faoliyati

Dastlabki yillar 
Hector Scarone Montevideo viloyati Punta Karretas vakili Urugvayning uchinchi divizioni jamoasi „Sportsman“da futbol oʻynay boshlagan.Oʻn besh yoshida Hector „Nasonal“ jamoasiga oʻtishga muvaffaq boʻldi va bu unga juda koʻp kuch sarfladi.Klub rahbariyati Hector Scarone jismonan yetarlicha kuchli emas deb hisoblab, uzoq vaqt davomida uning xizmatlaridan bosh tortdi va yosh futbolchini rad etdi.Ammo qatʼiyatlilik, intiluvchanlik, futbolchidan maqomi yuqori boʻlgan, lekin „Nasional“dan pastroq boʻlgan bir qancha klublardan kelgan takliflar va o‘ziga bo‘lgan ishonch oxir-oqibat Urugvay futbolining bo‘lajak afsonasi uchun faoliyatidagi ilk yirik klubga yo‘l ochdi.

"Nasional" 
"Nacional" jamoasining oʻrinbosarlari uchun beshta oʻyin Hector Scaronega bir marta va umuman bazadan joy olish uchun etarli boʻldi.1915-yil 31-oktabrda Hector Scarone oʻzining birinchi kubogini qoʻlga kiritdi.Bu uning birinchi xalqaro kubogi edi-Buenos-Ayresda anʼanaga koʻra oʻtkazilgan Chevalier Butel musobaqasi kubogi finalida Argentina „Porteno“ jamoasini magʻlub etishdi (2:0).Oradan yarim oy o‘tib,14-noyabr kuni „Nasional“ Argentina klublari bilan qarama-qarshilikda navbatdagi g‘alabani qo‘lga kiritdi-bu safar Kusinier shon-shuhrat kubogi doirasida: Montevideoda Urugvay jamoasi Avellanedaning „Rasing“ jamoasi bilan to‘qnash keldi (2: 0).1916-yilda Hector Scarone birinchi marta Urugvay chempioni boʻldi.Oʻsha yili „Nasional“ xalqaro turnirlarda Argentina klublari ustidan gʻalaba qozonishda davom etib, yana bir Kusinier Shon-shuhrat kubogi, shuningdek Hector Scarone uchun birinchi Rio de La Plata kubogi sohibiga aylandi.Tez orada Hector Scarone oʻz klubida asosiy futbolchiga aylandi va keng eʼtirofga sazovor boʻldi.Bunday boʻlishiga Urugvay terma jamoasining Janubiy Amerika chempionatlarida gʻalabali oʻyinlari tufayli va terma jamoadagi muvaffaqiyatli faoliyat sabab boʻldi. Hector Scarone oʻzining driblingi, nafis texnikasi oʻz davri uchun noyobligi uchun buyuk tango raqqosi Karlos Gardel bilan solishtirildi.Ektor — kak Gardel: ego mojno simitirovat, no nelzya povtorit.
Hector Gardelga oʻxshaydi:unga taqlid qilish mumkin, lekin uni takrorlab boʻlmaydi.— Pedro PetroneUrugvay va Argentina gazetalari uni hayratda qoldi, ammo bu faqat boshlanishi edi.Hector Scarone boshchiligidagi Urugvay terma jamoasining 1924-yilgi Olimpiada oʻyinlariga sayohati uni Yevropa matbuotining bosh qahramoniga aylantiradi.Keyinchalik Yevropadan qaytib, jamoaga qoʻshilgan hujumchi Pedro Petrone ajoyib tandem yaratdi. Anʼanaga koʻra Artillero bilan tandemda Hector Scarone hujum qilayotganda „devor“ usulini ixtiro qilishgan."Devor"dan tashqari,Hector Scarone turli yoʻnalishda oʻzgaruvchan zarba beruvchi „Urugvay zigzagi“ni ixtiro qilishdi.

1919-yilda Hector Scarone birinchi marta La Platani tark etdi.Urugvay poytaxti vakili boʻlgan „Dublin“ futbol jamoasi tarkibida oʻziga xos „erkin harakatlanuvchi“ futbolchi sifatida u Braziliya boʻylab gastrol safariga chiqdi.Faoliyati tugayotgan „Dublin“ jamoasi uchun 1917-yildan beri Braziliyaga bir qator doʻstona sayohatlar tarixidagi eng yorqin sahifa boʻldi.Hector Scarone uchun bu Braziliyada boʻlib oʻtadigan Janubiy Amerika chempionati oldidan chigilyozdi mashqlari boʻldi.Shuni taʼkidlash kerakki uning harakatlari Braziliya jamoatchiligini juda hayratda qoldirdi.Musobaqani muvaffaqiyatli yakunlashi bilan Hector Scarone Montevideoga qaytib keldi va „Nacional“ jamoasi uchun oʻynashni davom ettirdi.1925-yilda Urugvay chempionati bekor qilinganligi va bu mavsumda oʻtkazilmasligi maʼlum boʻlgach, „Nacional“ taqvimdagi katta boʻshliqni toʻldirish uchun 153 kunlik Yevropa turnesiga chiqdi.Hector Scarone jamoa bilan birgalikda Yevropaning to‘qqizta davlatiga tashrif buyurdi va qisqa muddat hattoki oʻzlarini yevropalikday his qilishdi.

= "Barselona" 
Ispaniyaning „Barselona“ jamoasi Hector Scaronega toʻliq shartnoma taklif qildi va futbolchi buni rad etilishi kerak boʻlgan taklif emas deb hisobladi."Barselona" Janubiy Amerika yulduzi uchun juda munosib pul toʻladi -oʻttiz ming peso va Hector Scaronening oʻziga olmosli koʻzli oltin uzuk sovgʻa qilindi (uning boʻlajak tumori boʻlgan uzuk bilan u Hector Scarone koʻp yillardan keyin Ispaniyaga „Barselona“ning abadiy raqibi-Madridning „Real“ jamoasiga murabbiy boʻlib qaytadi.Oʻshanda ispan matbuoti Hector Scarone borasida qandaydir noaniqlikni qayd etmaydi.Shunga qaramay Kataloniyadagi samimiy uchrashuv, jamoadoshlari bilan iliq munosabatlar (jumladan, hujumchi Xosep Samitier) va unga Ispaniya Qirollik futbol federatsiyasi tomonidan berilgan professional maqomga qaramay, Hector Scarone unga qoʻyilgan umidlarni oqlamadi."Oʻlimga olib keladigan hissiyotlar"ga asoslangan tushkunlikka tushib, olti oyda 18 ta oʻyin oʻtkazgandan soʻng „Barselona“ jamoasidan u oʻz qitʼasiga joʻnab ketdi.

Keyingi yillar 
1926-yilda Hector Scarone „Nacional“ jamoasini yana chempionlikka olib boradi, ammo bu yerda klub va futbolchining muvaffaqiyati uzoq davom etmaydi.Shunday qilib, Urugvayda gʻalaba qozona olmay, 1931-yilda Hector Scarone Yevropada oʻynashga yana bir urinib koʻradi.Ektor podpisal v 1931 godu kontrakt s italyanskim „Interom“ (tochnee, „Ambrozianoy“, kak on togda nazivalsya). Skarone stal v „Ambroziane“ pervim „ориундо“ — legionerom italyanskogo proisxojdeniya. Tolko takie inorodsi privetstvovalis v kalcho vremyon Mussolini. Chtobi poluchit pravo zarabativat dengi v serii A, Skarone nujno bilo dokazat, chto pomimo familii, kotoraya u nego bila, bezuslovno, italyanskaya, ego svyazivaet s etoy stranoy i rodoslovnaya. Kogda nashlis dokumenti, podtverjdayuщie, chto ego otes rodilsya v gorode Dego pod Genuey, igrat Ektoru razreshili. V sezone-31/32 on sigral 14 matchey i zabil 7 golov. Vo vstreche s „Latsio“ posle popadaniya silno puщennogo myacha u nego iz nosa shla krov, no Skarone ostalsya na pole i sdelal dubl. Bolelщiki dali emu za eto prozviщe „Garibaldi“. Letom 1932-go on pereshyol v „Palermo“ i tam provyol eщyo dva neploxix sezona, zabiv v nix 4 i 9 golov sootvetstvenno.
Hector Scarone 1931-yilda Italiyaning „Inter“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi. Hector Scarone „Inter“dagi birinchi legioner futbolchi boʻldi.Mussolini davrida chempionatda xorijliklarning oʻynashiga cheklovlar bor edi.A seriyada pul ishlash huquqiga ega boʻlish uchun Hector Scarone italyancha familiyasidan tashqari, albatta bu mamlakat bilan nasl-nasabi bogʻliqligini isbotlashi kerak edi.Otasining Genuya yaqinidagi Dego shahrida tug‘ilganligini tasdiqlovchi hujjatlar topilgach,Hector Scaronega o‘ynashga ruxsat berildi.1931/32-yilgi mavsumda u 14 ta oʻyin oʻtkazib,7 ta gol urgan."Latsio" bilan uchrashuvda kuchli tepilgan toʻp burniga tegdi va burnidan qon oqsada, biroq Hector Scarone maydonda qoldi va dubl qayd etdi.Buning uchun muxlislar unga „Garibaldi“ laqabini berishgan.1932-yilning yozida u „Palermo“ga koʻchib oʻtdi va u yerda yana ikkita yaxshi mavsum oʻtkazdi va mos ravishda 4 va 9 ta gol urdi.—Igor Astraxanskiy."Hector Scarone: devor uslubi ihtirochisi"Oʻttiz olti yoshida Hector Scarone Urugvayga qaytib keldi va yana bir yil „Nasional“ jamoasida oʻynadi, shundan soʻng u oʻz faoliyatini oʻsib borayotgan „Montevideo Uonderers“ jamoasida davom ettirdi.1937-yilda Hector Scarone oʻz faoliyatini yakunladi, ammo oʻn olti yil oʻtgach, u uchinchi va bu safar oxirgi marta „Nacional“ jamoasiga qaytdi.Ammo bu safar bosh murabbiy sifatida.55 yoshida maydonga tushgan Hector Scarone Urugvay Premer-ligasi tarixidagi eng keksa futbolchiga aylandi.Umuman olganda Hector Scarone „Nasional“ safida 369 ta o‘yin o‘tkazib, 301 ta gol urgan.

Terma jamoadagi faoliyati 
Hector Scarone milliy terma jamoadagi debyutini 1917-yil 2-sentabrda „Nyuton kubogi“ doirasida Argentinaga qarshi oʻyinda (1:0) oʻtkazdi.Oʻsha yilning 7-oktabrida u Janubiy Amerika chempionati doirasida Braziliya terma jamoasi darvozasini ishgʻol qilib, gollari hisobini ochdi va 14-oktabr kuni musobaqaning hal qiluvchi bahsida Urugvay terma jamoasiga argentinaliklar ustidan gʻalaba keltirgan golni urdi (1:0).Yuqorida aytib oʻtilgan Braziliyaga safari Hector Scaronening ikkinchi Janubiy Amerika chempionati oldidan boʻlib oʻtdi, u mezbonlar bilan 240 daqiqalik qarama-qarshilik bilan yakunlandi.Shu jumladan bu jamoalar oʻrtasidagi qoʻshimcha hal qiluvchi 150 daqiqalik oʻyinda Artur Fridenrayxning yagona goli bekor qilindi.Urugvay chempionlikni himoya qilish uchun qilingan barcha saʼy-harakatlar samara bermadi Braziliya terma jamoasi shu tariqa oʻtgan chempionatdagi yirik magʻlubiyat (0:4) uchun revansh oldi.Janubiy Amerikada Chili,Argentina va Braziliyada boʻlib oʻtgan uchta yirik musobaqani oʻtkazib yuborgan Hector Scarone 1919-yil 7-dekabrdan 1922-yil 10-dekabrgacha boʻlgan davrda milliy terma jamoa uchun atigi ikkita oʻyinda (ikkita kubok olib kelgan Nyuton kubogi va Urugvay shon-shuhrati Gran prisi) oʻynadi, ammo olti yil ichida birinchi uy musobaqasi munosabati bilan u maydonga qaytdi va 1923-yilda yana Janubiy Amerika chempioni boʻldi. Oʻzining uchinchi umumiy va Janubiy Amerikadagi ikkinchi oltinini ketma-ket qoʻlga kiritishdan oldin,Hector Scarone Parijdagi Olimpiada o'yinlariga borishi va u yerda katta shov-shuv koʻtarishi kerak edi.

Hector Scaronening takrorlanmas gollari Urugvay terma jamoasini birinchi boʻlib yarim finalga olib chiqdi (gʻalabadan soʻng, musobaqa mezbonlari-Fransiya terma jamoasi darvozasiga ikkinchi gol), keyin esa finalda Hector Scaronening raqib darvozasiga urilgan gol Gollandiya terma jamoasi ustidan gʻalaba olib keldi.Olimpiada oʻyinlaridagi gʻalabasidan toʻrt oy oʻtgach,Urugvay jamoasi navbatdagi qit'a chempionatida Janubiy Amerika chempioni unvonini Montevideoda huddi oldingisi kabi himoya qildi.Urugvay terma jamoasi 1925-yilgi musobaqani oʻtkazib yubordi, ammo keyingi 1926-yilda Chilidagi chempionatda Janubiy Amerikaning eng kuchli jamoasi unvonini qaytarib oldi.1926-yil 28-oktabrda Hector Scarone Boliviya terma jamoasiga qarshi oʻyinda penta-trikka erishdi (6:0).Hamyurti Ektor Kastro bilan birgalikda musobaqa toʻpurarlari roʻyxatida ikkinchi oʻrinni boʻlishdi (har biri oltitadan gol).Keyingi yilda Hector Scarone musobaqaning eng yaxshi toʻpurari unvonini besh kishi yaʼni 2 argentinalik va 3 urugvaylik futbolchi bilan baham koʻrdi.Ular shu jumladan Hector Scarone ham uchtadan gol urishdi. 1927-yil 20-noyabrda musobaqaning de-fakto hal qiluvchi o‘yinida Hector Scarone Argentina terma jamoasiga qarshi dubl qayd etdi,Urugvay uchun oʻyin magʻlubiyat bilan yakunlandi (2:3).Chempionatni kumush medallar bilan yakunlashdi. 1928-yilda urugvaylik futbolchilar yana Yevropani hayratda qoldirdilar.Bu olimpiada oʻyinlarida nafaqat Yevropa terma jamoalari asosan Janubiy Amerikaning eng kuchli ikki terma jamoasi toʻqnashuvini koʻrish barchada katta qiziqish uygʻotgandi.Argentina terma jamoasi Amsterdamda debyut qildi.Hector Scarone uchun Olimpiada oldidan uning musobaqada ishtirok etishi mumkin boʻlgan taqiq bilan bogʻliq boʻlgan muommoni hal qilishga uzoq vaqt sarfladi.Taqiqqa koʻra FIFA, XOQ bilan birga Olimpiada futbol musobaqasini tashkil qilgan.Qoidaga koʻra olimpiada oʻyinlarida professional futbolchilar oʻynashi mumkin emas edi.Hector Scarone bir necha oy Ispaniyada professional maqomda futbol oʻynagan.Biroq taqiq Hector Scarone oʻynashiga halaqit qilmadi.Hector Scarone Urugvay futboli tarixida yana bir oltin sahifa yozishga muvaffaq boʻldi.Olimpiada futbol musobaqasining finalida Argentina terma jamoasi bilan ikkinchi duelining 73-daqiqasida ikki oylik mashaqqatli toʻqnashuvda maydonga tushdi.Ketma-ket ikkinchi Olimpiada oltinini qoʻlga kiritish va hatto finalda eng muhim raqib ustidan gʻalaba qozonishi, agar FIFA tomonidan boshqa yangi musobaqa tashkil etilmaganida Hector Scaronening futbolchilik faoliyatidagi eng yuqori nuqta boʻlishi mumkin edi.Olimpiada futbolidan yuqori boʻlgan eng kuchli milliy futbol jamoalari oʻrtasidagi munosabatlarni tartibga solish uchun Jahon chempionati tashkil qilinadi.

Montevideo tarixda birinchi jahon chempionati o‘tkaziladigan joyga aylanganida Hector Scarone avlodiga mansub urugvaylik futbolchilarning xizmatlari katta.FIFA futbol olamida so‘zsiz inqilob qilgan buyuk futbolchilar vataniga hurmat bajo keltirdi.1920-yillarda yangi davr boshlanishini birinchi raqamli sport turi bilan kutib olishga loyiq edilar.Aynan 1930-yilgi Jahon chempionatida Hector Scarone milliy terma jamoa safida oʻzining oʻttiz birinchi golini urdi, natijada u Urugvay terma jamoasining eng yaxshi toʻpurarlari orasida sakson yildan ortiq davom etgan rekordni oʻrnatdi.

Birinchi jahon chempionatidagi final oʻyini Hector Scarone uchun terma jamoa tarkibida oxirgisi boʻldi. Hammasi boʻlib Hector Scarone Urugvay terma jamoasi uchun ellik ikkita oʻyin oʻtkazdi, ammo norasmiy oʻyinlarni hisobga olsak, bu raqam yetmishtaga koʻpayadi.Shuningdek norasmiy o‘yinlar hisobga olinsa, milliy terma jamoa uchun gollar soni o‘ttiz birdan qirq ikkiga ko‘payadi. Qanday boʻlmasin rasmiy maʼlumotlarda Hector Scarone milliy terma jamoa uchun 52 oʻyin va 31 gol hisobga olingan.1930-yil 21-iyuldan 2011-yil 11-oktabrgacha Hector Scarone Urugvay milliy futbol jamoasi tarixidagi eng yaxshi toʻpurar boʻlgan.

Murabbiylik faoliyati 
Hector Scarone haqiqatan ham jiddiy murabbiylik faoliyatini olib borishni maqsad qilgan deb aytish qiyin.Uning har bir jihati maʼlum darajada tasodifan va xohishidan kelib chiqadi.Murabbiylikka juda jiddiy eʼtibor qilmagan.Shu bilan birga uning boshqargan jamoalari orasida Urugvay va Janubiy Amerikaning kuchli klubi „Nasional“,Kolumbiya va Janubiy Amerika kuchli klubi „Millionarios“,Yevropaning kuchli klublaridan „Real Madrid“ klublari va Urugvay terma jamoasi bor edi. Hector Scaronening murabbiy sifatidagi tajribasida koʻplab taniqli jamoalar boʻlishiga qaramay, uning murabbiylik faoliyatining umumiy davomiyligi bir necha oyga toʻgʻri keladi.U ishni osonlik bilan olardi va u ish bilan xayrlashishi ham oson edi.

Mukofotlar va yutuqlar

Jamoaviy

Futbolchi sifatida 
Urugvay

 Jahon chempioni-1930
 Olimpiada chempioni-1924,1928
 Janubiy Amerika chempioni-1917,1923,1924,1926
 Nyuton kubogi gʻolibi-1917, 1919,1920,1929
 Tomas Lipton kubogi sohibi-1919,1922,1924,1927
 Argentina Shon-sharaf kubogi-1918
 Urugvay Shon-sharaf kubogi sohibi-1918,1919,1920, 1922, 1923
 Janubiy Amerika chmpionatining kumush medali sohibi-1919, 1927
 Janubiy Amerika chempionatining bronza medali sovrindori-1929

Nasional

 Urugvay chempioni-1916,1917,1919,1920,1922, 1923,1924.1934
 Cousinier Glory kubogi gʻolibi-1915,1916,1917
 Chevalier Boutel kubogi-1915
 Rio de la Plata kubogi-1916, 1919,1920
 Leon Peyrou kubogi-1920,1921, 1922
 Konkurensiya kubogi gʻolibi-1924
 Urugvay chempionatining kumush medali sohibi-1918, 1921,1929,1931,1935, 1953
 Urugvay chempionatining bronza medali sohibi-1927,1928
 Chevalier Boutel kubogi finalchisi-1920
 Rio de la Plata kubogi finalchisi-1917

Barselona

 Qirol kubogi sohibi-1926
 Kataloniya chempioni-1925/26

Montevideo Uonderers

 Urugvay chempionatining bronza medali sovrindori-1937

Murabbiy sifatida 
Real Madrid

 Ispaniya chempionatining bronza medali sohibi-1951/52

Nasional

 Urugvay chempionatining kumush medali sohibi-1953

Shaxsiy 

 Janubiy Amerika chempionatining eng yaxshi futbolchisi-1917
 Janubiy Amerika chempionatining eng yaxshi toʻpurari-1927
 Urugvay chempionatining eng yaxshi toʻpurari-1931
 Urugvay terma jamoasi tarixidagi eng yaxshi toʻpurari-1930-2011
 IFFIIS maʼlumotlariga koʻra XX-asrda Janubiy Amerikaning eng yaxshi futbolchilari reytingida 20-oʻrin (2006)
 IFFIIS boʻyicha XX-asrda eng yaxshi futbolchilari reytingida 40-oʻrin (2006)

Manbalar

Havolalar 

 HISTORIA DE FÚTBOL MUNDIAL
 Ektor Skarone — Xalqaro oʻyinlardagi gollar
 „EL MAGO“ GEKTOR SKARONE PARA MUCHOS EL MEJOR
 El Mejor Jugador de Fútbol del Mundo, de todos los Tiempos…
 1930 yil yulduzlari
 Biografiya (muallif — Igor Goldes) 
 „Dunyo futbolchilari“ sayti 
FC Barcelona futbolchilari
Urugvay futbolchilari
1967-yilda vafot etganlar
4-aprelda vafot etganlar
1898-yilda tugʻilganlar
26-noyabrda tugʻilganlar