MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Harbiy holat

Harbiy holat – konstitutsiyaviy huquqda favqulodda vaziyatlarda oʻrnatiladigan va davlat mudofaasi yoki jamoat tartibi, davlat xavfsizligini taʼminlash uchun favqulodda choratadbirlarni qoʻllash bilan ajralib turadigan alohida huquqiy rejim. Harbiy holat uni joriy etishga vakolatli davlat organining qarori bilan alohida holatlarda (harbiy harakatlar boshlanganda, ommaviy tartibsizliklar roʻy berganda va h.k.) oʻrnatiladi. Harbiy holat ayrim joylarda ham, butun mamlakat hududida ham eʼlon qilinishi mumkin. Harbiy holat paytida harbiy idoralarga mahalliy davlat hokimiyati organlariga, davlat va jamoat muassasalari va tashkilotlariga farmoyishlar berish huquqi beriladi. Harbiy maʼmurlarning buyruq va farmoyishlariga boʻysunmaganlik uchun harbiy davr qonunlari boʻyicha kuchaytirilgan javobgarlik belgilanadi. Fuqarolarning bir qancha huquqlari cheklanib turiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 93-moddasi 18-bandiga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Oʻzbekiston Respublikasiga hujum qilinganda yoki tajovuzdan bir-birini mudofaa qilish yuzasidan tuzilgan shartnoma majburiyatlarini bajarish zaruriyati tugʻilganda urush holati eʼlon qiladi va qabul qilgan qarorini 3 kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining tasdigʻiga kiritadi. Oʻzbekiston Respublikasining „Mudofaa toʻgʻrisida“gi qonuni (1992-yil 3-iyul) boʻyicha Oliy Bosh qoʻmondonning vazifalari Harbiy holat eʼlon qilinishi bilanoq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti zimmasiga yuklanadi. Uning huzurida Mudofaa Kengashi tuziladi. Kengash harbiy davrda qurolli Kuchlarga va xalq xoʻjaligiga rahbarlik qiladi. Harbiy holat tartibi qonunlar bilan belgilanadi.

Manbalar 

Holatlar
Harbiy-dengiz floti

Harbiy-dengiz floti, Harbiy-dengiz kuchlari — okean va dengizdagi harbiy harakatlar maydonida strategik va operativ vazifalarni bajarishga moʻljallangan qurolli kuchlar turi. Harbiy-dengiz floti suv osti kemalari, Harbiy-dengiz floti aviatsiyasi, suv usti kemalari, qirgʻoq raketa-artilleriya qoʻshinlari va dengiz piyodalari kabi kuchlar turi (mas, Tinch okean floti, Boltiq floti, Kaspiy flotiliyasi va boshqalar)dan iborat. Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarida chegara qoʻshinlari tarkibiga kiruvchi Amudaryo harbiy flotiliyasi mavjud.

Ayni paytda Oʻzbekiston ommaviy axborot vositalarida ham, Oʻzbekiston Respublikasining rasmiy manbalarida ham maʼmuriyati joylashgan Davlat chegarasini himoya qilish qoʻmitasining chegara qoʻriqlash katerlarining rasmiy nomi tilga olinmagan. Baʼzi rus tilidagi manbalarda ushbu tuzilmaning nomi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat chegarasini himoya qilish qoʻmitasining Daryo kuchlari, shuningdek, Oʻzbekiston floti deb yuritiladi, bu esa Oʻzbekiston Respublikasi Davlat chegarasini muhofaza qilish qoʻmitasi nashrlarida uchramaydi. Oʻzbekiston ommaviy axborot vositalari va rasmiy xabarlar.

Maʼlumki, SSSR parchalanib ketganidan soʻng, sobiq SSSR Qurolli Kuchlari qoʻshinlarining boʻlinishi davrida Oʻzbekistonga chegara qoʻriqlash kemalarining alohida brigadasi joʻnab ketgan boʻlib, uning boshqaruvi Termiz shahrida joylashgan boʻlib, oʻz tarixini oʻz ichiga oladi. Rossiya imperiyasi davridan beri mavjud boʻlgan Amudaryo flotiliyasiga qaytadi.

Manbalar
Harbiy-havo kuchlari

Harbiy-havo kuchlari - qurol li kuchlarning operativ-strategik topshiriqlarni hal etishda mustaqil yoki qurolli kuchlarning boshqa turlari bilan hamkorlikda harakat qilish uchun moʻljallangan turi. Zamonaviy H.-H. K. jangovar imkoniyatlariga koʻra dushman aviatsiyasi, raketa qoʻshinlari, quruqlik va dengizdagi harbiy gruppirovkalarga, muhim harbiy obʼyektlarga qaqshatqich zarba berishga qodir. H.-H. K. quruqlikdagi qoʻshinlar va harbiy-dengiz flotida oʻtkaziladigan jangovar operatsiyalar, havo razvedkasi va havo desantini amalga oshirish, qoʻshinlarning manyovr qilishiga va ularning taʼminlanishiga koʻmaklashadi. H.-H. K. qurolli kuchlarning asosiy turlaridan biri boʻlib, muhim xususiyatlari keng miqyosda va yuksak darajada manyovr qilish, bir yoʻnalish va bir obʼyektdagi jangovar hara-katni zudlik bilan boshqasiga koʻchirish, shuningdek, dushmanning orqa tomoniga taʼsir oʻtkazish, ularning yirik statsionar va harakatdagi obʼyektlarini yakson etish uchun havodan turib qoʻqqisdan zarba berishdan iborat.

Oʻzbekiston H.-H.K. Qurolli Kuchlarning eng yuqori manyovrlangan qoʻshin turlaridan biri hisoblanadi. Ular quruqlikdagi qoʻshinlarni aviatsion jihatdan qoʻllab-quvvatlash, havo desantchilarini tashlash, qoʻshin va moddiy vositalarni havo orqali tashish, havo razvedkasini oʻtkazish, jang maydonida boʻlayotgan yirik ope-ratsiyalarning borishi va yakunlani-shiga taʼsir qilish, respublika havo chegaralarini mustahkam qoʻriqlash, kabi imkoniyatga ega.

H.-H.K.ga havodan turib dushmanning aviatsiya, quruqlikdagi qoʻshinlarini yakson qilish, davlat va harbiy boshqaruv tizimi, front va harbiy-iqtisodiy qudratiga molik obʼyektlar, transport kommunikatsiyalariga zarba berish vazifasi yuklatilgan.

Oʻzbekiston Respublikasi H.H.K. bombardimonchi, qiruvchibombardimonchi, qiruvchi aviatsiyadan, hujum, razvedka va transport aviatsiyasidan, shuningdek, turli maqsadlarga moʻljallangan vertolyotchi qismlardan iborat. Mamlakatimiz H.-H.K. zamonaviy qurol-aslahalar, navigatsiya vositalari, radioelektron qurilmalar, jangovar samolyotlar, vertolyotlar bilan taʼminlangan.
Harf-tovush yozuvi

Harf-tovush yozuvi, harfiy yozuv — har bir grafik belgi (harf) alohida bir tovushni (fonemani) yoki uning variantini (allofonni) ifodalaydigan yozuv turi; fonografik yozuv rivojidagi dastlabki sillabik (boʻgʻinli) yozuv bosqichidan keyingi ushbu yozuv baʼzi manbalarda a l i f -boli yozuv deb ham ataladi.

H.-t.yo., oʻz navbatida, maʼlum ketma-ketlikdagi 2 xil koʻrinishga ega: 1) konsonant, yaʼni harflar faqat undosh tovushlarni ifodalaydigan yozuv; 2) vokallashgan, yaʼni harflar ham undosh, ham unli tovushlarni ifodalaydigan yozuv. Konsonant yozuv qad. som (finikiy) alif-bosining yaratilishi bilan miloddan avvalgi 2-ming yillikning 2-yarmida; vokallashgan yozuv (haqiqiy maʼnodagi H.-t.yo.) esa yunonlar tomonidan finikiy yozuvining oʻzlashtirilishi va unga unlilarni ifodalovchi qoʻshimcha belgi (harf)lar kiritilishi bilan miloddan avvalgi 1-ming yillikning boshlarida paydo boʻlgan. H.-t.yo. boshqa yozuv turlariga qaraganda juda koʻp afzalliklarga ega. chunonchi, boshqa yozuv turlari (mas, xitoy iyeroglifik yozuvi, yapon aralash yozuvi) yuzlab, minglab, hatto oʻn minglab belgilar bilan ish koʻrgani holda Harf-tovush yozuviyo.ga asoslangan alif-bolar bir necha oʻn belgi (harf)dan iborat boʻladi. Ayni paytda bu yozuv turi savodga oʻrganishda ham qator afzalliklarga, qulayliklarga ega.

H.-t.yo. boshqa yozuv turlaridan mutlaqo ajralgan, "sof" holda mavjud boʻla olmaydi. Unda maʼlum maʼnoda ideografik-logografik, boʻgʻinli yozuvlarning ham baʼzi unsurlari uchraydi. Mas, Ya harf-belgisi 2 tovush (y + a)ni ifodalab, boʻgʻinni tashkil etsa, S harf-belgisi xalqaro miqyosda kimyo, matematika, fizika sohalaridagi alohida termiilar va tushunchalarning ramzi boʻlib xizmat qiladi.

/(L.Fridri x I., Istoriya pisma, per. s nem., M., 1979; Reformatskiy A.A.. Vve-depiye v yazmkovsdemiye, M., 1998.
Hasayni

Hasayni - xalq seleksiyasida chiqarilgan mahalliy xoʻraki uzum navi. Morfologik “va biologik xususiyatlariga koʻra Husainip&n ajralib turadi. Sharqiy ekologikgeografik navlar guruhiga kiradi. Tupi kuchli oʻsadi. Barglari qisman kertikli, 3 — 5 boʻlmali, yirik (18x20 sm), toʻq-yashil, yaltiroq, tuksiz. Guli 2 jinsli. Uzum boshi oʻrtacha, ogʻirligi 380—500 g. Mevasi yirik (oʻrtacha 5—6 g), choʻzinchoq, silindrsimon, toʻliq pishganda och sariq. Tarkibida 22—25% qand bor, nordonligi 4—3 g/l, eti zich, karsillaydi. Hosili faol harorat yigʻindisi 3410° da 143 kunda—avgust oxiri-sentabr boshlarida pishib yetiladi. Hosildorligi nisbatan past (90 — 100 s/ga). Kul kasalligiga chidami sust. Uzumi yuqori qadrlanadi. Yangiligida isteʼmol qilinadi, yuqori sifatli mayiz tayyorlanadi. Fargʻona vodiysida koʻp ekiladi.

 

Uzum navlari
Hasan ibn Ali

Hasan Ibn Ali (625-669) - Ali ibn Abu Tolibning (Fotimadan tugʻilgan) oʻgʻli, Muhammad (sav)ning nabirasi, 2-shia imomi. 661 yilda Ali oʻldirilgandan keyin uning tarafdorlari H.ni Iroqga xalifa deb eʼlon qilgan va Muoviya I hokimiyatiga qarshi kurashni yangitdan boshlashga daʼ-vat etgan. Lekin, H. Muoviya I bilan muzokaralar olib borib, u bilan kelishgan, hokimiyatga daʼvo qilishdan voz kechib, Madinaga koʻchib ketgan va u yerda vafot etgan (shialik rivoyatlari boʻyicha zaharlab oʻldirilgan).
Hasan Dehlaviy

Hasan Dehlaviy, Amir (1253, Badayun, Shimoliy Hindiston — 1327, hozirgi Hindistonning Haydarobod shtati Davlatobod shahri) — hindistonlik forsigoʻy shoir. 1280—85 yillarda Moʻlton shahridagi adabiy toʻgarak aʼzosi boʻlgan, soʻng doʻsti Amir Xusrav Dehlaviy bilan birga Dehliga kelgan. H.D. bu yerda avval hur fikrli sheʼrlar yozgan boʻlsa-da, keyinchalik sufiylikning Nizomiddin Avliyo (1236—1325) boshchiligidagi chish-tiya tariqati xizmatiga kiradi. mutasavvif lirik shoir boʻlgan H.D. asarlarida Saʼdiyning kuchli taʼsiri seziladi. H.D. ijodida lirik sheʼrlar devoni, "Ishqnoma" dos-toni va "Favoyid ulfuod" ("Samimiy foydalar") nasriy asari muhim oʻrin egallaydi. "Favoyid ul-fuod" shayx Nizomiddin Avliyoning hikmatlar mazmunini qamrab olgan boʻlib, chishtiya tariqati mafkurasini oʻrganishda ishonchli manbalardan hisoblanadi. Shoirga uning gʻazallari koʻproq shuhrat keltirgan hamda keyingi davrdagi Eron va Oʻrta Osiyo shoirlari ijodiga sezilarli taʼsir koʻrsatgan.

 

Shoirlar
Hasan Ibn Sohib Ash-Shoshiy

Hasan Ibn Sohib Ash-Shoshiy (Abu Hasan ibn Sohib ibn Hamid al-Hofiz al-Shoshiy) (? — 986) — muhaddis, hofiz. Shoshda tugʻilib oʻsgan. Ilm talabida Xuroson, Iroq, Shom, Haramayn (Makka va Madi-na), Yaman, Misrdagi allomalardan hadislar eshitgan. "Tarixi Bagʻdod" asarida H. ibn S. Xuroson shaharlari, Iroq, Hijoz, Shom haqida maʼlumotlar yozganligi qayd etilgan. 983 yil Bagʻdodga kelib Ali ibn Xash-ram, Ishoq ibn Mansur, Abu Zurʼa arRoziy, Amir ibn Abdulloh alUdiy, Muhammad ibn Avf al-Xim-siy, Abdo ibn Sulaymon al-Basriy, Iso ibn Gʻiylon, Xubayra ibn al-Hasan az-Zohid, Muhammad ibn Abdulaziz addaynuriy va boshqalardan hadis rivoyat qilgan. Oʻz navba-tida H. ibn S.dan Abu Bakr Muham-mad ibn al-Juʼabiy, Muhammad ibn Ismoil alVarroq, Abu Bakr Qaf-fol ash-Shoshiy, Abu ali al-Hofiz, Muhammad ibn alMuzaffar va boshqa hadis rivoyat qilishgan. "Tarixi Bagʻ-dod" ("Bagʻdod tarixi"), "Tabaqot al-huffoz" ("Hofizlar tabaqalari"), "Tazkirat al-huffoz" ("Hofizlar taz-kirasi"), "al-Ansob" ("Nasabnoma"),"Siyar aʼlom an-Nubald" ("Olijanob allomalar siyratlari"), "al-Irshod" ("Toʻgʻri yoʻl") kabi arab manbalarida H. ibn S. "Hofiz" deya hurmat bilan tilga olinib, ishonchli muhaddis sifatida eʼtirof etilgan.
Hasan Poʻlat

Hasan Poʻlat (Poʻlatov Hasan; 1911, Samara viloyati Barish tumani — 1942.7.9, Toshkent) — shoir. Dastlab Toshkent va Qoʻqondagi maktablarda oʻqigan. Namangandagi bolalar uyida tarbiyalangan va u maktab tahsilini Namanganda davom ettirgan. Botu 1929-yilda bolalar uy-ida tarbiyalanayotgan H.P.ning mashq sheʼrlari bilan tanishib, uning 1930-yilda Samarqanddagi pedagogika institutiga kirib oʻqishiga va dastlabki sheʼrlarining oʻzi muharrirlik qilgan "Alanga" jur.da eʼlon etili-shiga koʻmaklashgan. H.P.ning "Kunlar kulganda" (1931), "Zarbachi kun" (1932), "Toza nafas" (1933) sheʼriy toʻplamlari talabalik yillarida nashr etilgan. H.P., shuningdek, "Postda" (1934), "Yurak sadosi" (1942) sheʼriy toʻplamlari, "Pol-von" (1934), "Qobil", "Dongdor paxtakor" (1936), "Mehribonlar" (1939) dostonlari muallifi. H.P. sheʼriy isteʼdodi endigina barq ura boshlagan vaqtda fojiali ravishda halok boʻlgan. Vafotidan keyin "Tanlangan sheʼrlar" (1950) va "Tanlangan asarlar"i (1956) Oybekning soʻzboshisi bilan nashr etilgan.

 

Shoirlar
Hasan Xudoyberdi oʻgʻli

Hasan Xudoyberdi oʻgʻli (1890 — Namangan — 1938) — oʻzbek xalq ertakchisi. Yoshligida otasi vafot etib, boylar eshigida qarollik qilgan. Namanganlik usta Esondan er-taklar oʻrganib, xalq orasida aytib yurgan. 1917-yildan Namangan temir yoʻl boshqarmasida ishchi boʻlib ishlagan. H.X.oʻ. dan "Bulbuligoʻyo", "Malikai Husno-bod", "Kambagʻal qiz", "Kambagʻal qashshoq", "Uch yolgʻonda qirq yolgʻon", "Ozoda chehra" va boshqa mashhur ertaklar yozib olingan va nashr etilgan. H.X.oʻ. aytish usuli, mahorati, ertaklarining ijtimoiy va badiiyestetik ahamiyati jihatidan mumtoz ertakchilar qatorida turadi.
Hasan Qaygʻi

Hasan Qaygʻi, Asan Qaygʻi (toʻliq ismi Hasan Sobit uli) (taxminan 1370—1465, Sariarqa (Ulitov)) — usta jirov. Ijodi Xorazm oʻzbeklari, qoraqalpoq va qozoqlari orasida keng tarqalgan. Oltin Oʻrda xonlaridan Ulugʻ Muhammad saroyida xizmat qilgan. Ulugʻ Muhammad vafotidan soʻng Dashti Qipchoqqa qaytgan. H.Q.ning sheʼr toʻlgʻovlari hozirgacha xalq orasida mashhur. Ularning aksariyati soʻnggi davrlarda yozib olinib, baʼzi birlari eʼlon qilingan ("Koʻlda yurgan qoʻngʻir gʻoz, qir qadrini ne bilsin", "Oq bilaging boʻlmasa, bilaguzuk solmoq ne foyda" va boshqalar). Asarlarida shoir xalq taqdiri, ahvoli haqida koʻp oʻylab, qaygʻurib, gʻam chekkan (Qaygʻu — "Qaygʻi" taxallusi ham shundan). Sheʼrlari falsafiy-didaktik mazmunda boʻlib, turli toʻplam, antologiya, bayozlarga kirgan. Dastlab Toʻgʻaloq Molda uning sheʼrlarini "Hasan Qaygʻi soʻzi" nomi bilan nashr ettirgan (1938). Xalq orasida "Hasan Hofiz" nomi bilan mashhur.

 

Shoirlar
Hasanbek Rumlu

Hasanbek rumlu (1530/31 - ?) -tarixchi olim. Qum shahrida tugʻilgan. Rumlu qabilasiga mansub boʻlgan. safaviylarlgn Taxmasp I va Muham-mad Xudobanda (1577—87) saroyida xizmat qilgan. Umumiy tarixga oid "Ahson attavorix" ("Tarixlarning aʼlosi") asari muallifi. Asar 12 jilddan iborat boʻlib, 1572—77 yillar orasida yozilgan, bizgacha soʻnggi 2 jildi saqlanib qolgan. Ularda Eron, shuningdek, unga qoʻshni mamlakatlar: Oʻrta Osiyo, Hindiston, Turkiya, Ozarbayjon va Gruziyaning 1404—1577-yillarga oid tarixi yil-mayil bayon etilgan. Soʻnggi, 12-jildda safaviylar davlatining tashqi siyosatida roʻy bergan asosiy voqealar yoritilgan. Asar Oʻrta Osiyo xonliklari bilan Eron oʻrtasidagi siyosiy aloqalar tarixini oʻrganishda muhim manbadir. "Ahson attavorix" qoʻlyozmalari SanktPe-terburg, shuningdek, Angliya, turkiya va Erondagi kutubxonalarda saqlanadi.

 

Tarixchilar
Hasanmurod qushbegi masjidi

Hasanmurod qushbegi masjidi (yoki Hasan Murod Qushbegi masjidi) — Xorazm viloyatining Xiva shahridagi meʼmoriy yodgorlik. Masjid XVIII—XIX asr boshlarida Bogʻcha darvoza yaqinida qurilgan boʻlib, bugungi kunda u „Ichan qalʼa“ mahallasi, Boʻyoqchilar koʻchasi, 35-uyda joylashgan. Obyekt Ichan qalʼa tarkibiga kiradi va Amir toʻra madrasasi qarshisida qad rostlagan.

Hasanmurod qushbegi masjidi „Ichan qalʼa“ davlat muzey-qoʻriqxonasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulkiga tegishlidir.

Tarixi va qurilish uslubi 
Masjid XVIII asr oxiri XIX asr boshlarida qurilgan. Binoning qurilishi aka-uka boʻlgan xon qoʻriqchilari boshligʻi Hasanmurod qushbegi va Shoh Niyoz otaliq tomonidan olib borilgan.

Hasanmurod qushbegi masjidi Amir Toʻra madrasasining roʻparasida va Muso Toʻra madrasasining orqasida joylashgan. Masjid binosi kichik boʻlib, toʻrtburchak shaklda qurilgan. U turar joy binolariga xos kichik, murabba tarhli, bir ustunli ayvon, ikki ustunli xonaqoh va shimoldan unga tutash qoʻshimcha xonalardan iborat, shimoli sharqiy burchagiga minora ishlangan. Bezaklari oddiy. Bino tarzlari gʻishtlardan terilgan va bezaksiz; bino ichi va tekis shifti qizil, qora, moviy va oq ranglarda naqshlangan. Eshiklari islomiy naqshlar bilan bezatilgan. Yodgorlik majmuasiga qishki va yozgi masjidlar kiradi.

Hasanmurod qushbegi masjidining asosiy minorasi bugungi kungacha saqlanib qolmagan. Undan faqat fasad qismidagi kirish eshigining chap tomonida joylashgan kichik hajmdagi minoragina saqlanib qolgan va hozirda masjidda yog‘och o‘ymakorligi ustaxonasi joylashgan.  

1997-yilda Hasanmurod qushbegi masjidi katta restavratsiyadan oʻtkazildi. 2017-yilda „Ichan qal’a“ yodgorlik majmuasida joylashgan Amir To‘ra madrasasi bilan bir qatorda Hasanmurod qushbegi masjidida Xitoy hukumatining 47,6 mln yuanlik (26,4 mlrd. so‘m) mablag‘i evaziga restavratsiya va qayta tiklash ishlari amalga oshirilgan. Ushbu grantning ajratilishi 2016-yilda Madaniyat vazirligi va XXR Savdo vazirligi o‘rtasida imzolangan „Xorazm viloyati tarixiy-madaniy obyektlarini restavratsiya qilish“ bo‘yicha grant ajratish to‘g‘risidagi bitim doirasida amalga oshirilgan.

Yana qarang 
Ichan qalʼa

Bogʻbonli masjid

Juma masjid

Manbalar 

 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xiva
Oʻzbekistondagi masjidlar
Xorazm
Xorazm meʼmoriy yodgorliklari
Abdurashid Hasanov

Abdurashid Hasanov (.1950.14.3, Gʻijduvon tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchi (1995). Toshkent chet tillar pedagogika institutini tugatgan (1972). 1972-yildan Gʻijduvon tumanidagi 18-, 27-, 4-maktablarda, 1996-yildan 62-iqtidorli bolalar instituternat maktabida fransuz tili oʻqituvchisi, 2002-yildan 4-maktab huzuridagi iqtidorli bolalar inter-nat maktabida direktor oʻrinbosari, 2004-yildan 63-iqtidorli bolalar instituternat maktabi direktori.

 

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Boqi Hasanov

Boqi Hasanov (1937.1.7 - Kitob tumani — 2001.10.9) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2000). Qarshi pedagogika institutini tugatgan (1962). 1962-yildan Kitob tumanidagi 29-, 54-maktablarda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi. 1972—2000-yillarda 54-maktabda kimyo-biol. oʻqituvchisi.

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Moʻyidin Hasanov

Moʻyidin Yunusovich Hasanov (1917.9.10 — Fargʻona viloyati, Quva tumani — 1947.4.10) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, serjant. 1939-yildan armiyada. 1941-yil iyuldan frontda. 195-Novorossiysk togʻ-minomyot polki 4-ba-tareyasi (Shim. Kavkazfronti, 18-armiyaning, 318-togʻ-oʻqchi diviziyasi) minom-yotchisi. 1943-yil 1-noyabrda Kerch shahri yonidagi Eltigen shaharchasi (hozirgi Geroyevskoye)ni ozod qilishda koʻrsatgan jasorati uchun Qahramon unvoni berilgan (1943-yil 17-noyabr). Fargʻona va Quva shaharlari koʻchalariga va Quva tumanidagi maktabga nomi berilgan hamda Toshho-vuz qishlogʻidagi maktab oldida byusti oʻrnatilgan.

Manbalar 

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Sovet Ittifoqi Qahramonlari
1917-yilda tugʻilganlar
9-oktabrda tugʻilganlar
1947-yilda vafot etganlar
4-oktyabrda vafot etganlar
Nabijon Hasanov

Nabijon Azimovich Hasanov (1913, Samarqand – 1972.28.8, Toshkent) – bastakor, sozanda (gʻijjak), Oʻzbekiston xalq artisti (1967). Dastlab, T. Sodiqovdan nay va gʻijjak chalishni, oʻrgangan. Andijon teatrida sozanda (1927—29), Samarqand teatrida sozanda (1930—32), musiqa rahbari (1932-35, 1938—39) va bosh dirijyor (1945—47), Oʻzbek davlat musiqali teatri (1936—37), Navoiy teatri xalq cholgʻu asboblari ansambli (1939—44)da musiqa rahbari, Oʻzbekiston radioqoʻmitasi xalq cholgʻu asboblari orkes-trida konsertmeyster (1947—52, 1957—72), Oʻzbekiston davlat estra-dasi ashula va raqs ansamblida sozanda va badiiy rahbar (1952—55). H. „Gʻunchalar“ (T.Sodiqov bilan), „Oʻzbekiston qilichi“ (M.Burhonov, T. Jalilov va boshqa bilan) kabi asarlarning mualliflaridan. Bastakorning isteʼdodi koʻproq ashula va qoʻshiqlarda namoyon boʻldi. Ayniqsa uning „Sallamno“, „Koʻrdim“, „Aylanay“, „Jafo qilma“ ashulalari, „Jona-jon oʻlkam“, „Ona Samarqand“, „Gi-los“ kabi ommaviy va „Intizor“, „Gulchehralar“, „Charos“ kabi lirik qoʻshiqlari, yalla namunalari („Baxt yallasi“, „Yayra, goʻzal“ va h.k.) mashhur. Ayrim („Sallamno“ va boshqalar) asarlari „Nola“ kabi estrada guruhlari tomonidan yangicha talqin topgan.

Havolalar 
 Nabijon Hasanovga taʼziyanoma, „Sovet Oʻzbekistoni“ gazetasi

Oʻzbekiston xalq artistlari
1913-yilda tugʻilganlar
1972-yilda vafot etganlar
28-yilda vafot etganlar
Obid Hasanov

Obid Hasanov (1902, Margʻilon — 1976.25.8, Toshkent) — aktyor. Oʻzbekiston xalq artisti (1973). 1919—25 yillarda Qoʻqon drama trup-pasida, 1925—27 yillar Samarqand musiqali teatrida aktyor. 1927—44 yillar Hamza teatrida, 1945—46 yillar Toshkent yosh tomoshabinlar teatrida, 1946—56 yillarda Qoʻqon teatrida, 1958-yildan Hamza nomidagi akademik drama teatrida ishlagan. H. kichik, epizodik rollarning mohir ijrochisi sifatida tanilgan, Eshon (Hamza, "Boy ila xizmatchi"), Amir Muzaffar (Uygʻun, I.Sulton, "Alisher Navoiy"), dehqon chol (S.Azimov, "Zamon drama-si"), jarchi (M.Shayxzoda, "Mirzo Ulugʻbek") va boshqa rollari shular jumlasidan. Bir qancha filmlarda ham suratga tushgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
1902-yilda tugʻilganlar
1976-yilda vafot etganlar
25-avgustda vafot etganlar
Poʻlat Hasanov

Poʻlat Fattohovich Hasanov (1937.15.12, Toshkent viloyati) — nazariy elektrotexnika sohasidagi olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), texnika fanlari doktori (1975), professor (1977). Oʻrta Osiyo politexnika institutini tugatgan (1960). Shu institutda laborant, laboratoriya mudiri (1960—64), katta oʻqituvchi (1965—72), kafedra mudiri (1972—95). Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasida boʻlim, keyin boshqarma boshligʻi (1996—99). Davlat Test markazi direktori maslahatchisi, Oʻzbekiston Aloqa va axborotlashtirish agentligiga qarashli Fan-texnika va marketing tadqiqotlari markazida ilmiy maslahatchi (1999-yildan). Ilmiy ishlari axborot-oʻlchov texnikasi, elektron zanjirlar nazariyasi, robotlar texnikasi, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, axborot xavfsizligi va masofaviy taʼlim tizi-miga doir.

Manbalar 
 Figurno-tochechnme modeli i diaopre-deliteli matrits, T., 1975; Preobrazovaniya sxem elektricheskix i elektronnmx sepey, T., 1978; Robot texnikasining formal modellari, T., 1994.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Oʻrinboy Hasanov

Oʻrinboy Hasanovich Hasanov (1928.27.11, Oʻsh) — biolog olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1990), biol. fanlari doktori (1971), professor (1983). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1954). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Botanika institutida aspirant (1954—57), kichik (1958—60) va katta ilmiy xodim (1960—65), laboratoriya mudiri (1965 — 93), 1993-yildan Oʻsimliklar ekologi-yasi laboratoriyada yetakchi ilmiy xodim. Ilmiy tadqiqotlari Markaziy Osiyo hududlarida tarqalgan ozuqabop yovvoyi bedalar va 10 dan ziyod boshqa yovvoyi oʻsimliklarni oʻrganishga bagishlangan. H. bedaning 22 yovvoyi, 11 kenja turi va 68 ekologik shakllarini aniqladi.

Manbalar 
 Dikorastushiye lyutsernn Sredney Azii, T., 1972; Biologiya i ekologiya rastsniy vvo-dimmx v kulturu v adfnoy zone (v soavtor-stve), T., 1973; Effsktivnosti ispolzovaniya adfnnx zemel (v soavtorstve), T., 1979; Adaptatsiya kormovmx rasteniy k usloviyam aridnoy zonn Oʻzbekistana (i soavtorstvs), T., 1983; Madaniy usimliklarning kelib chiqi-shi. T., 1986.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari