Scott Altman

Scott Douglas „Scooter“ Altman (1959-yil 15-avgustda tugʻilgan) — isteʼfodagi Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz floti kapitani va dengiz avizosi, muhandis, sinov uchuvchisi va sobiq NASA astronavti. U toʻrtta Space Shuttle missiyasining faxriysi hisoblanadi. Uning STS-125 dagi toʻrtinchi missiyasi Hubble kosmik teleskopiga xizmat koʻrsatishning soʻnggi missiyasi edi. U shuningdek, ASRC federal, kosmik guruhining prezidenti boʻlgan.

Shaxsiy 
Illinoys shtatining Linkoln shahrida tugʻilgan Scott Arizona shtatidagi Tuksonlik sobiq Jill Shennon Lumer bilan turmush qurgan. Ularning uchta farzandi bor, ulardan ikkinchi kattasi Aleks 2009-yilning may oyida Texas shtatining Xyuston shahridagi Rays universitetini tamomlagan. Uning tugʻilgan shahri Pekin, Illinoys, ota-onasi Fred va Sheron Altman hozir yashaydi. Pekin okrugining 108-sonli maktab kengashi 2010-yilda sobiq astronavt sharafiga Skott Altman boshlangʻich maktabiga nom berish uchun ovoz bergan. Scottning singlisi Sara Birdsli ayollar musiqasi, DIY va madaniy multimedia kompaniyasi Venera Zinening noshiri. Uning chaqiruv belgilari D-Bear va Skuter edi.

Taʼlim 

 1977-yil: Pekin, Illinoys, Pekin jamoat oʻrta maktabini tamomlagan
 1981-yil: Illinoys universitetida aeronavtika va astronavtika muhandisligi boʻyicha bakalavr darajasini oldi, u yerda Sigma Chi birodarligi aʼzosi boʻldi.
 1990-yil: AQSh harbiy- dengiz aspiranturasida aviatsiya muhandisligi boʻyicha fan magistri darajasini oldi.

Harbiy martaba 
1981-yil avgust oyida u Qoʻshma Shtatlar Harbiy-dengiz flotida praporshch sifatida ishga qabul qilindi va 1983-yil fevral oyida oʻzining Navy Aviator qanotlarini oldi. (Oʻsha paytda) NAS Miramarda 51-qiruvchi otryadining aʼzosi sifatida Altman F-14A Tomcat samolyotida Gʻarbiy Tinch okeani va Hind okeanlarida ikkita joylashtirishni yakunladi. 1987-yil avgust oyida u Harbiy-dengiz kuchlari aspiranturasiga — sinov uchuvchi maktabining filial dasturiga tanlandi va 1990-yil iyun oyida u 97-sinfni imtiyozli bitiruvchi sifatida tugatdi.Oʻqishni tugatgandan soʻng, u keyingi ikki yilni Merilend shtatidagi NAWC AD Patuxent River Strike Aircraft sinov direksiyasida turli F-14 loyihalarida sinov uchuvchisi sifatida oʻtkazdi. Keyin Altman yangi F-14D ni VF-31 Tomcatters bilan birinchi operatsiyasida sotib oldi, u yerda texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha ofitser, keyinroq esa operatsion ofitser sifatida ishladi. U „Janubiy kuzatuv“ operatsiyasini qoʻllab-quvvatlash uchun Iroq janubi uzra uchib oʻtgan zarbalar qoʻmondoni sifatidagi roli uchun „Havo medali“ bilan taqdirlangan. Olti oylik sayohatdan qaytganidan koʻp oʻtmay, u NASAning astronavtlar dasturiga tanlandi. U 40 dan ortiq turdagi samolyotlarda 7000 soatdan ortiq parvoz qilgan.

Shuningdek, u 1986-yilda „Top Gun“ filmida koʻplab havo stuntslarini ijro etgan va dushman MiG uchuvchisida (Robert F.Uillard oʻynagan) „Qushni agʻdargan“ uchuvchi boʻlgan.

NASA faoliyati 
1994-yil dekabr oyida NASA tomonidan kosmonavtlikka nomzod qilib koʻrsatilgan Altman 1995-yil mart oyida Lindon B.Jonson kosmik markaziga xabar berdi. U bir yillik mashgʻulotni tugatdi va dastlab orbitaning texnik jihatlari va Astronavtlar idorasi muammolarini hal qilish bilan shugʻullandi. U STS-90 (1998) va STS-106 (2000) da uchuvchi, STS-109 (2002) va STS-125 (2009) da missiya komandiri boʻlgan. Toʻrtta kosmik parvozning faxriysi boʻlgan Altman 40 kundan ortiq kosmosda boʻldi. Altman 2010-yil sentyabrida Merilend shtatining Greenbelt shahridagi ASRC Federal tadqiqot va texnologiya yechimlariga qoʻshilish uchun NASAdan nafaqaga chiqdi.

Kosmik parvozlar 
STS-90 Neurolab (1998-yil 17-apreldan 1998-yil 3-maygacha). 16 kunlik Spacelab parvozi davomida Kolumbiya kosmik kemasidagi yetti kishilik ekipaj mikrogravitatsiyaning miya va asab tizimiga taʼsiriga qaratilgan 26 ta individual hayotiy tajribada eksperimental subyektlar va operatorlar sifatida xizmat qildi.

STS-106 Atlantis (2000-yil 8-20-sentyabr). 12 kunlik missiya davomida ekipaj Xalqaro kosmik stansiyani birinchi doimiy ekipajning kelishi uchun muvaffaqiyatli tayyorladi. Shuningdek, u yopilganidan keyin stantsiyani ikki marta toʻliq aylanib chiqdi.

STS-109 Kolumbiya (2002-yil 1-12 mart). STS-109 Hubble kosmik teleskopi (HST) toʻrtinchi xizmat missiyasi edi. STS-109 ekipaji Hubble kosmik teleskopini muvaffaqiyatli yangiladi va uni yangi quvvat bloki, yangi kamera va yangi quyosh massivlari bilan qoldirdi. HSTga texnik xizmat koʻrsatish va yangilanishlar ketma-ket 5 kun davomida jami 5 ta EVA uchun toʻrtta ekipaj aʼzosi tomonidan amalga oshirildi. Kosmik sayohatchilarga Kolumbiya kosmik kemasi ichidagi ekipaj doʻstlari yordam berishdi. STS-109 Yer atrofida 165 marta aylanib, 262 soatda 3,9 million mil yoʻl bosib, Florida shtatidagi Kennedi kosmik markaziga tungi qoʻnishni yakunladi.

STS-125 Atlantis (2009-yil 11-24-may). STS-125 Hubble kosmik teleskopiga beshinchi va oxirgi xizmat missiyasi edi. Ekipaj shuningdek, yangi issiqlik stansiyasini oʻrnatdi — yaxshilangan issiqlik muhofazasini taʼminlash uchun izolyatsiyalangan izolyatsiya panellari va teleskopning xizmat qilish muddati tugagandan soʻng uchuvchisiz kosmik kemaning xavfsiz orbitadan chiqishiga yordam beradigan yumshoq ushlab turish mexanizmini yaratishdi. Missiyada IMAX kamerasi ham bor edi va ekipaj kelgusi IMAX filmi uchun missiyaning borishini hujjatlashtirdi.

Tashkilotlar 

 Illinoys universiteti bitiruvchilari uyushmasi
 Sigma Chi bitiruvchilari uyushmasi
 Dengiz aviatsiyasi assotsiatsiyasining umrbod aʼzosi
 Jahon urushlarining harbiy ordeni

Mukofot va unvonlar 

 Mudofaa xizmatlari uchun medal
 Xizmatlar legioni
 Hurmatli uchuvchi xoch
 Mudofaadagi xizmatlari uchun medali
 Navy Strike/Flight Air medali
 Dengiz floti maqtov medali
 Dengiz kuchlari muvaffaqiyati medali
 NASAning „Buyuk xizmatlari uchun“ medali
 1987-yil Harbiy-dengiz aviatsiyasi assotsiatsiyasi tomonidan tanlangan taktik aviatsiyadagi ajoyib yutuqlari uchun mukofot sovrindori.
 Amerika Qoʻshma Shtatlari astronavtlar shon-sharaf zali — 2018
 2021-yil 6-noyabrda mukofotlarni topshirish marosimida Illinoys shtatining eng oliy mukofoti boʻlgan Linkoln ordeni bilan taqdirlandi.

Top qurol 
2000-yilda kosmik parvozdan oldin NASA bilan suhbatda Scott Altman Top Gunni suratga olishda ishtirok etgan F-14 uchuvchisining roli haqida shunday dedi:

Manbalar 
Ushbu maqola Milliy Aeronavtika va kosmik maʼmuriyatning veb-saytlari yoki hujjatlaridagi jamoat domeniga tegishli materiallarni oʻz ichiga oladi.

Havolalar 

 
 Spacefacts biography of Scott Altman
 

Yashayotgan insonlar
1959-yilda tugʻilganlar