Nazirxon Kamolov

Nazirxon Kamolov (; 1899, Fargʻona viloyati Oʻsh tumani Oʻsh shahri — 1970, Oʻsh shahri, Qirgʻiziston SSR, SSSR) — Oʻsh teatri hamda Oʻzbekiston radiosi asoschilaridan biri, Oʻzbekiston radiosi oʻzbek boʻlimining birinchi diktori.

Biografiyasi 
Nazirxon Kamolov 1899-yilda Oʻsh shahrida tugʻilgan. Yoshligidan madaniyatga qiziqqan. Qiziqishlari uni 1918-yilda Rahmonberdi Madazimov boshchiligida Turkiston fronti Inqilobiy Harbiy Soveti huzurida mahalliy musulmon aktyorlaridan tashkil topgan kontsert brigadasi negizida tashkil etilgan teatr toʻgaragiga yetaklagan.

1925-yilda Nazirxon Kamolov Toshkentga joʻnab ketgan va Oʻrta Osiyo Davlat universitetining (SADU) melioratsiya fakultetiga oʻqishga kirgan.

1927-yil yanvar oyida Oʻzbek radiosining rus boʻlimi mudiri Sumbatov Oʻrta Osiyo Davlat universiteti talabasi Nazirxon Kamolovni yangi tashkil etilgan Oʻzbekiston radiosiga oʻzbek boʻlimi mudiri lavozimiga va boshlovchilik qilishga taklif qiladi. 1927-yil 11-fevralda diktor N.Kamolov radioda oʻzbek tilida „Toshkent gapiradi“ dasturida ilk bor efirga chiqqan. 1927-yil 11-fevral Oʻzbek radiosining tugʻilgan kuni hisoblanadi. Oʻzbek radiosining birinchi diktori va asoschisi Nazirxon Kamolovdir.

1927-yilda oʻzbek radiosi har kuni ikki soatdan oʻzbek tilida efirga uzatilgan. Dastur yangiliklar va kontsertlardan iborat boʻlib, vaqti-vaqti bilan maʼruzalar va suhbatlar oʻtkazilgan. Birinchi radio kontsertlarining ishtirokchilari Benyamin Davidov, Nina Davidova va Berta Davidovalar boʻlgan.

Radioeshittirishlar sifatini oshirish uchun N.Kamolov Oʻzbekiston Sanʼatshunoslar uyushmasiga yordam soʻrab murojaat qilgan. Shundan soʻng konsert radioeshittirishlarida madaniyat arboblari Yunus Rajabiy, Rizqiy Rajabiy, Ortiqxoʻja Imomxoʻjayev, Mulla Toʻychi Toshmuhammedov, Toʻxtasin Jalilov, sozandalar Abduqodir naychi, Ahmadjon naychi, Raim Oxun va boshqalar faol ishtirok etgan.

N.Kamolov Oʻzbekiston radiosining oʻzbek boʻlimi mudiri sifatida koʻplab yosh ijodkor kadrlarni tarbiyalagan. N. Kamolov 1928-yilning iyuniga qadar oʻzbek boʻlimi mudiri, Oʻzbek radiosining diktorlik vazifasida ishlagan. U oʻzining oʻrniga boshlovchilik qilish uchun shogirdi, kollej oʻquvchisi Hojimurod Avazxoʻjayevni qoldirgan. Keyinchalik Oʻzbekiston radiosida boshlovchilik oʻrnida Fotima Yunusova, Tuygʻuna Yunusxoʻjayeva, Qodir Maxsumov, Q.Rashidov, Oʻktam Jobirov, Nasiba Ibroximova, Qodir Tojiyev, Mirzohid Rahimov, Farhod Bobojonov va boshqalar ishlagan.

„Oʻzbekiston“ radiosining asoschisi va tashkilotchi boʻlim mudiri, shuningdek,  birinchi diktori Nazirxon Kamolov boʻlib, birinchi direktori Iskandar Qalandarovdir.

1928-yil iyul oyida N.Kamolov mas’uliyatli partiya ishini bajarish uchun ona yurti Oʻsh shahriga joʻnab ketgan. 1950-1962-yillarda Oʻsh pedagogika institutida katta oʻqituvchi boʻlib ishlagan va nafaqaga chiqqan.

Teatrdadagi faoliyati 

 1919-yil — M.Behbudiy „Padarkush“, (Patrisit) Mannon Uygʻur „Turkistonlik tabib“.
 1920-yil — Hamza „Zaharlangan hayot“.
 1921-yil — Gʻulom Zafariy „Yetim“.
 1922-yil — Hamza „Tuhmatchilarning jazosi“.
 1923-yil — Komil Yashin „Lolaxon“.
 1924-yil — Mahmud Rahmon „Janubdan reportaj“.
 1925-yil — K.Yashin va M. Muzaffarov „Gulsara“.

Bundan tashqari, Nazirxon Kamolov koʻplab kontsert dasturlarida ishtirok etgan.

Nazirxon Kamolov Oʻsh viloyat va Oʻsh shahar Kengashlari deputati etib saylangan.

Oʻzbekiston radiosining asoschisi, tashkilotchisi va birinchi diktori, Oʻsh oʻzbek drama teatri asoschilaridan biri Nazirxon Kamolov 1970-yilda Oʻsh shahrida vafot etgan.

Adabiyotlar 

 Rixsiev B. „Tulqindan tovushlar“. — Toshkent: Oʻzbekiston, 1967. 16, 17-betlar.
 Hamdamov Yu. „Radionlash Qudratli ovozi“ // „Sado“ jurnali. 2013-yil 4-aprel

Yana qarang 

 Bobur nomidagi Oʻsh davlat akademik oʻzbek musiqali drama teatri
 Oʻzbekiston MTRK
 Madazimov, Rahmonberdi
 Rahmonov, Oʻrinboy Rahmonberdievich
 Raxmonov, Juraxon Rahmonberdievich
 Sultonov, Baltixoʻja Sultonovich

Manbalar

Havolalar 

 Televidenie diktorlari tarixi Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Nazirxon Kamolov
 Oʻzbek jurnalistikasi va tarixi
 radio jurnalistika
 Radioning qudratli ovozi
 27-mart — Butunjahon teatr kuni Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Qirgʻizistondagi eng qadimgi teatrning 100 yilligiga
 Qirgʻizistondagi eng qadimgi teatr 100 yoshga toʻldi  -dagi Arxivnaya kopiya
 Markaziy Oshiyodagi eng keksa professional teatri 100 yoshga toʻldi Arxivnaya kopiya
 Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi
 20-80-yillarda Qirgʻiziston teatri
 Mamlakatdagi eng qadimgi teatr tarixidan Arxivnaya kopiya -da
 Bobur atindagi Osh Mamlekettik Akademiyalik ozbek musiqali drama teatrlari  Arxivnaya kopiya
 Bobur teatri  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Kylym karytkan Bobur teatrlari  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Markaziy Osiyodagi eng keksa professional teatr 100 yoshga toʻldi Arxivnaya kopiya
 Suret bayan: 100 yildik taryhy bar Oshtogu Bobur nomidagi drama teatrlari
 Bobur nomidagi Oʻsh davlat akademik oʻzbek musiqali drama teatri Markaziy Osiyodagi eng qadimgi teatr Arxivnaya kopiya -da arxivlangan.
 100 yillik tarixga ega Oʻshdagʻi Bobur nomli drama teatri

Oʻshdagi Bobur nomli teatr
1970-yilda vafot etganlar
Oʻsh shahrida tugʻilganlar
1899-yilda tugʻilganlar