MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Koreya boʻgʻozi

Koreya boʻgʻozi — Koreya yarim oroli bilan Yaponiya arxipelagi oraligʻida. Yapon dengizini Sharqiy Xitoy dengizi bilan bogʻlab turadi. Kengligi 180 km, oʻz. 324 km, eng sayoz joyining chuqurligi farvaterida 73 m. Susima o.lari boʻgʻozni ikkiga ajratib turadi. Boʻgʻoz orqali xalqaro ahamiyatga ega dengiz yoʻllari oʻtgan. 1904—05 yillardagi Rossiya — Yaponiya urushi vaqtida Koreya boʻgʻozida Susima jangi (1905) boʻlgan.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha boʻgʻozlar
Koreya yarim oroli

Koreya yarim oroli - Sharqiy Osiyoda, Yapon dengizi bilan Sariq dengiz oraligʻida. Maydoni 150 ming km². Oʻz. 600 km chamasida, aksari qismida kengligi 200 km. Koreya yarim orolio.da Koreya Respublikasi va KXDRning katta qismi joylashgan. Yarim orol materik bilan Koreya boʻyni orqali tutashgan. Relyefi, asosan, togʻli, gʻarbida sertepa tekislik. Eng baland joyi — Sharqiy Koreya togʻlaridagi Chirisan choʻqqisi (1915 m). Sharqiy qirgʻoqlari kam parchalangan, gʻarbi va janubida qoʻltiq va buxta koʻp. Iqlimi moʻʼtadil, mussonli, janubida subtropik iqlim. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi shimolida —21° dan janubida 4° gacha, iyulniki 22—26°. Yiliga 900– 1500 mm yogʻin yogʻadi. Daryolari sersuv, eng muhimlari: Amnokkan, Tumangan, Kimgan va boshqa Keng bargli va doim yashil subtropik oʻrmonlar (jan.da) bilan qoplangan. Vodiylarda sholi, soya, paxta ekiladi. Foydali qazilmalardan volfram, grafit, magnezit uchraydi. Milliy parklar tashqil etilgan. Yana q. Koreya.

Manbalar 

Yarim orollar
Osiyo
Boris Korjavin

Boris Dmitriyevich Korjavin (1892.28.9, hozirgi Rossiya Federatsiyasi Kostroma viloyati Buy shahri — 1984.24.11, Toshkent) — gidrotexnik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1950), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan irrigator (1950). Leningrad politexnika institutini tugatgan (1925). 1925—40 yillarda Oʻzbekistondagi suv xoʻjaligi idoralarida bosh muhandis lavozimida ishladi. Katta Fargʻona kapali qurilishida (1940) muhandis, OʻzSSR Suv xoʻjaligi xalq komissari oʻrinbosari va xalq komissari (1941 —46), "Sredazgiprovodxlopok" tresti Amudaryo ekspeditsiyasi direk-tori oʻrinbosari (1946-51), OʻzSSR Suv xoʻjaligi vaziri oʻrinbosari (1954—58), "Sredazgiprovodxlopok" instituti direktori (1958—62) boʻlgan. 1966-yildan OʻzSSR Fanlar akademiyasi Ishlab chikaruvchi kuchlarni oʻrganish kengashining irrigatsiya sektorida katta ilmiy xodim. Ilmiy ishlari qadimdan sugʻoriladigan yerlarning gidromeliorativ tarmoqlarini qayta tiklash va Zarafshon daryosi vodiysida sugʻorishni rivojlantirish tizimini ishlab chiqish masalalariga bagishlangan.

Manbalar

Havolalar  
 https://newspaperarchive.com/obituary-clipping-nov-25-1984-1750811/

 

Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzoslari
Korjenevskaya choʻqqisi

Korjenevskaya choʻqqisi — Fanlar akademiyasi tizmasining (Tojikiston) shimoli-gʻarbidagi eng baland togʻ choʻqqilaridan biri. Mutlaq balandligi 7105 m. Choʻqqidan Mushketov, Fortambek va boshqa muzliklar oqibtushgan. Nikolay Korjenevskiy tomonidan 1910-yilda oʻrganilib, uning rafiqasi va yordamchisi Ye. Korjenevskaya nomi bilan atalgan.

Manbalar 

 

Togʻlar
Tojikiston
Nikolay Korjenevskiy

Nikolay Leopoldovich Korjenevskiy (1879.6.2, Vitebsk guberniyasi — 1958.31.10, Toshkent) — tabiiy geograf va glyasiolog. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1947). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1939). Geogr. fanlari doktori (1937). Oʻrta Osiyo universitetining tabiiy geogr. kafedrasi professor, mudiri (1927-yildan). Oʻrta Osiyo Gidrometeorologiya institutida konsultant va glyasiologiya boʻlimining boshligʻi (1926—58). Ilmiy faoliyati Oʻrta Osiyo tabiiy geogr.si va muzliklariga bagʻishlangan. K. Oʻrta Osiyo muzliklarining dastlabki katalogini tuzgan (1930), 70 ga yaqin muzlik va choʻqqilarni oʻrganib ilmiy adabiyotga kiritgan. Ustyurt platosi, Moʻyinqum, Qirgʻiziston tizmasi, Qorakoʻl, Yashilkoʻl, Sarez, Iskandarkoʻl va Balxash koʻllarini tadqiq qildi. Pomir va Tyaniianda 3 muzlik va Orqa Olay tizmasidagi choʻqqi K. nomi bilan atalgan.

Manbalar 

 Katalog lednikov Sredney Azii, T., 1930; Srednyaya Aziya. Kratkiy fizikogeograficheskiy ocherk, 2 izd., T., 1941; Priroda Sredney Azii, T., 1960.

Adabiyot 
 Nikolay Leopoldovich Korjenevskiy (1879-1958), T., 1962.

Kishilar
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1879-yilda tugʻilganlar
1958-yilda vafot etganlar
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzoslari
Korjenevskiy muzligi

Korjenevskiy muzligi - Shimoliy Tyanshandagi eng yirik vodiy moʻzligi. 3270 m dan 5020 m gacha boʻlgan balandlikda joylashgan. Uzunligi 11,7 km, maydoni 38 km². 1928-yil iyunda Germaniya bilan hamkorlikda Pomirga uyushtirilgan ekspeditsiya qatnashchisi — N. L. Korjenevskiy tomonidan oʻrganilgan.

Manbalar 

 

Qirgʻiziston geografiyasi
Muzliklar
Dmitriy Korjinskiy

Dmitriy Sergeyevich Korjinskiy [1899.1(13).9.- Peterburg -1985.16.12] — rus geologi, akademik (1953), 1929—40-yillarda Leningrad konchilik institutida, 1937-yildan SSSR Fanlar Akademiyasida (1969—1979-yillarda eksperimental mineralogiya instituti direktori) ishlagan. Qozogʻiston, Sharqiy Sibir, Ural va Oʻrta Osiyodagi tokembriy togʻ jinslari va u bilan bogʻliq foydali qazilma konlari ustida ilmiy tadqiqot ishlari olib borgan. Mineral hosil boʻlish jarayonlari nazariyasining fizik-kimyoviy asoslarini ishlab chiqqan. Korjinskiy skarn hosil boʻlishining bimetasomatik va kontaktli-infiltratsiya va eritmalarning kislota-asosli gidrotermal tadriji nazariyasini taqlif qilgan. Korjinskiy bir qancha xorijiy ilmiy jamiyat va akademiyalarning aʼzosi. Davlat mukofoti laureati (1946,1958, 1975). Korjinskiy nomiga korjinskiy minerali qoʻyilgan.

Manbalar 

 Teoriya metasomaticheskoy zonalnosti, M., 1969; Teoreticheskiye osnovi analiza paragenezisov mineralov, M., 1973.
Carl Ferdinand Cori

Carl Ferdinand Cori (1896. 5.12, Praga — 1987) — amerikalik biokimyogar. Praga universitetini tugatgan (1920). AQSH Milliy akademiyasi va London qirollik jamiyati aʼzosi. Vashington universiteti professor (1931-yildan). Asosiy ishlari hayvonlar organizmidagi uglevodlar almashinuvini oʻrganishga bagʻishlangan. Glyukoza (1)-fosfat ("Qori efiri") moddasini kashf etgan va sof holda ajratib olgan. Glikogenning katalitik jarayonlarini aniqlagan. Nobel mukofoti laureati (1947; G. T. Kori bilan hamkorlikda).

Manbalar 

Olimlar
Kimyogarlar
1896-yilda tugʻilganlar
5-dekabrda tugʻilganlar
1987-yilda vafot etganlar
20-oktabrda vafot etganlar
Koriz

Koriz (fors.) — yer osti suvlarini yigʻish va ularni yer yuzasiga chiqarish uchun quriladigan yer osti inshooti; aholini suv bilan taʼminlash va sugʻorish maqsadlarida qoʻllaniladi. K. Yaqin Sharq, Janubi-Sharqiy Osiyoda tarqalgan. Oʻrta Osiyoning togʻli va togʻ oldi zonalarida uchraydi. Turkmaniston (Ashxobod shahri yaqinida chuq. 100 m, suv sarfi 150—225 l/s), Oʻzbekistonning Buxoro, Samarqand, Navoiy viloyatlarida 200 ga yaqin K. qazilgan. 20-asrning 20-yillariga qadar Oʻrta Osiyoda K. suvlaridan ekinlarni sugʻorishda foydalanilgan. K. kavlash yer osti suvlari sathida roʻy beradigan oʻzgarishlar va joy relyefidagi nishablikni aniq belgilashni talab etgan. Bu maxsus asboblar (astrolyabiya, vaterpas) vositasida amalga oshirilgan. K. trassasi belgilab chiqilgach, shu trassa boʻylab har 5–40 m da quduqlar kavlangan. Quduqlarning chuq. 14–15 m danbaʼzan 60–70 m gacha borgan. Quduqlar suvli qatlamga tutashadigan lahim (tunnel) orqali bir-biriga birlashtirilgan. Lahimning balandligi 1,5 m, eni 1 m boʻlib, devorlari yogʻoch yoki toshlar bilan mustahkamlangan, uzunligi joy nishabligiga qarab bir necha km gacha choʻzilgan. Mas, Nurota (Navoiy viloyati)dagi "Maston" nomli K.ning 280 qudugʻi boʻlib, bosh qudugʻining chuq. 14 m va lahimning oʻz. 3 km boʻlgan. K. qurilishi davrida bu quduqlar tuproq-shagʻalni chiqarib tashlashga, K.ni ishlatish davrida esa kuzatish (nazorat), tiklash, tuzatish va havo almashtirish uchun xizmat qiladi.

Oʻrta hisobda 1 m uzunlikdagi suv yigʻuvchi quduq 0,3—0,6 l/s suv beradi. K. kavlashda bir qancha korizchi jamoalar oylab va yillab lahim hamda quduqlar qazib, minglab kubometr tuproq va shagʻal qazib chiqargan. Nurotada qadimgi K.lardan koʻpi koʻmilib ketgan. Mastak, Zulm, Zulfiqor, Mozor, Xayrobod, Sulton, Maston, Koʻnchi, Begli, Tayla, Korizchi singari 30 dan ortiq K. boʻlgan. Ayrim K.larning nomidan ularning qazilish tarixi, yili chiqadi. Mas, Zulm K.ning nomidagi harflar yigʻindisidan abjad hisobida hijriy 970— milodiy 1533—1534-yillar va Zulfiqor K.dan hijriy 1118— milodiy 1706 yoki 1707-yil raqamlari chiqadi.

Masharif Boqiyev.

Manbalar 

 

Erondagi Jahon merosi obyektlari
Korinf

Korinf — qad. yun. shahar-davlati (polis) (hozirgi Korinfdan 6 km narida). taxminan miloddan avvalgi 10-asrda doriylar tomonidan barpo qilingan. Tiranlar — Kipsel va Periandr davri (miloddan avvalgi 7—6-asrlar boshi) da gullab-yashnagan. K. yirik savdo-hunarmandchilik markazi; Afina bilan raqobatlashgan; bronza va sopol buyumlari bilan mashhur boʻlgan; yunon kolonizatsiyasida faol qatnashgan.

Manbalar
Korinf boʻyni

Korinf boʻyni - Yevropa janubidagi boʻyin, Peloponnes yarim orolni Gretsiyaning markaziy rayonlari bilan bogʻlaydi. Ioni dengizining Korinf qoʻltigʻi bilan Egey dengizining Saronikos qoʻltigʻi suvlari oʻrab turadi. Oʻz. 42 km, kengligi 16 km gacha. Chala choʻl oʻsimliklari oʻsadi. Korinf boʻyni orqali Afina shahri bilan Korinfni bogʻlovchi temir yoʻl 2 va shosse yoʻli oʻtgan. 1881—93 yillarda Korinf boʻyni orqali Korinf kanali qazilgan.

Manbalar
Korinf orderi

Korinf orderi — yunon meʼmorligida yaratilgan 3 asosiy meʼmoriy orderlardan biri (qarang Meʼmorlik orderlari).

Manbalar
Gyustav Gaspar Koriolis

Gyustav Gaspar Koriolis (Coriolis) (1792—1842) — fransuz matematigi va mexanigi. Parij Fanlar akademiyasi aʼzosi (1836). Parij politexnika maktabini boshqargan (1838-yildan). "Qattiq jismlar mexanikasi va mashinalarni hisoblashga doir traktat" (1829) va "Jismlar tizimining nisbiy harakati tenglamalari haqida" (1835) nomli asarlarida K. nisbiy harakat nazariyasini asoslab berdi (qarang Koriolis kuchi, Koriolis tezlanishi).

Manbalar 

 

Matematiklar
Koriolis kuchi

Koriolis kuchi — biron sistemaga nisbatan harakat qilayotgan jismga shu sistema aylanma harakati koʻrsatadigan taʼsirga asoslangan inersiya kuchi. T.T.Koriolis nomiga qoʻyilgan. Aylanayotgan sanoq sistemasi (Yer) da harakatlanayotgan jism Koriolis kuchi taʼsirida oʻz nisbiy tezligi v ga va sistemaning burchak tezligi p ga tik yoʻnalgan tomonga ogʻadi yoki bu kuch shunday ogʻishga qarshilik koʻrsatayotgan jismga taʼsir qiladi. Koriolis kuchi jism massasining koriolis tezlanishiga koʻpaytmasiga teng va shu tezlanish yoʻnalishiga qarama-qarshi yoʻnalgan: /1 = ~m"t, bunda t —jism massasi, a =2[y5,b] —Koriolis tezlanishi.

Sutka davomida aylanayotgan Yerga yuqoridan erkin toʻshayotgan jismlarning sharq tomonga ogʻishi, Yer sirtida harakatlanayotgan jismlar Yerning Shimoliy yarim sharida shu jismlarning harakatiga nisbatan oʻngga, Janubiy yarim sharida esa chapga ogʻishi Koriolis kuchi tufayli-dir. Yer sekin aylanganligi tufayli, bu ogʻishlar juda kichik boʻladi. Juda katta tezlikdagi jism harakatlarida (mas, raketa va artilleriya snaryadlarining uchishida) yoki jism harakati juda uzoq vaqt davom etganda (mas, Yerning Shimoliy yarim sharidagi daryolar suvining oʻng qirgʻoqni yuvishi, Janubiy yarim sharida esa chap qigʻoqni yuvishi) bu ogʻishlar sezilarli boʻladi (bunda Yer aylanma harakatdagi "jism", daryo suvi — Yerga nisbatan harakatlanayotgan "jism"). Koriolis kuchi texnika (ayniqsa, kosmonavtika), meteorologiya, ballistikada hisobga olinadi.

Manbalar
Koriolis tezlanishi

Koriolis tezlanishi, buri lish tezlanishi — murakkab koʻchma harakatda (ilgarilanma harakat qilmaganda) jism olgan qoʻshimcha tezlanish; jism toʻliq tezlanishining tarkibiy qismi. Koriolis tezlanishi koʻchma harakatning jismning nisbiy tezligi ish oʻzgarishiga va jismning nisbiy harakatining uning koʻchma tezligi oʻzgarishiga taʼsirini hisobga oladi. Koriolis tezlanishi yoʻnalishini \>nis vektorini yukoʻch ga tik tekislikka proyeksiyalab va bu proyeksiyani koʻchma aylanish tomoniga 90° ga burib aniqlanadi. Mas, Yerning Shimoliy yarim sharida shim.dan janubga tomon harakat qilayottan jiyemning Koriolis tezlanishi (bu tezlanish Yerning sutkalik aylanishini hisobga oladi) sharqqa tomon yoʻnalgan boʻladi. Quyidagi hollarda Koriolis tezlanishi nolga teng boʻladi: a) koʻchma harakat ilgarilanma harakat boʻlsa, yaʼni cokV4=0; b) harakatdagi nuqtaning nisbiy tezligi Koʻchma aylanish uqiga parallel boʻlsa, yaʼni <x = 0.

Kinematika va dinamikad,ap\ qator masalalarni yechishda "Koriolis tezlanishi" tushunchasidan foydalaniladi. Turli harakatlarda, ayniqsa, transport harakatida, kosmonavtikada Koriolis tezlanishining ahamiyati katta.

Manbalar
Korifey

Korifey (yun. koryphaios — boshliq, rahbar) — 1) yunon drama va tragediyalarida xorning rahbari, yetakchi ijrochisi; 2) balet teatrida kordebalettt yetakchi artisti; 3) keng maʼnoda — sanʼat, ilmning atoqli namoyandasi.

Manbalar
Kork

Kork — Irlandiya janubidagi shahar. Kork qoʻltigʻi yaqinida joylashgan. Yirik dengiz porti, temir yoʻl tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Aholisi 180 ming kishi (1996), aholisining soni boʻyicha Dublinpan keyin 2-oʻrinda. Mamlakatning muhim sanoat markazi. Sanoat korxonalarining asosiy qismi qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlashga ixtisoslashgan. Metallurgiya, metallsozlik, mashinasozlik, elektrotexnika, kimyo va kema remonti korxonalari mavjud. Shahar yaqinida Irlandiyada yagona metallurgiya zavodi qurilgan, sohilda tabiiy gaz olinadi. Un-t kolleji, muzeylar bor. Shaharga 6-asr oxirlarida asos solingan.

Manbalar
Allan McLeod Cormack

Allan McLeod Cormack — amerikalik fizik. 1963-yilda tomografiya (rentgenologiya tekshirishlari usulida) tasvirni tiklashning kompyuter usulini ishlab chiqqan. Nobel mukofoti laureati (1979; G. Xaunsfild bilan hamkorlikda).

Manbalar 

Olimlar
Kimyogarlar
1924-yilda tugʻilganlar
23-fevralda tugʻilganlar
7-mayda vafot etganlar
1998-yilda vafot etganlar
Arthur Kornberg

Arthur Kornberg (1918. 3.3, Bruklin — 2007.26.10, Palo-Alto) — amerikalik biokimyogar. Rochester universitetini tugatgan (1941). Stanford universiteti biokimyo boʻlimi boshligʻi (1959-yildan). DNK-polimeraza fermentini kashf etgan va uning yordamida biologik faollikka ega boʻlgan DNK molekulasini sintez qilgan. Nobel mukofoti laureati (1959; Severo Ochoa bilan hamkorlikda).

Manbalar 

Olimlar
Kimyogarlar
1918-yilda tugʻilganlar
3-martda tugʻilganlar
2007-yilda vafot etganlar
26-oktyabrda vafot etganlar
Aleksandr Korneychuk

Aleksandr Yevdokimovich Korneychuk [1905.12 (25). 5, Xristinovka stansiyasi (hozirgi Cherkassi viloyati) — 1972.14.5, Kiyev] — ukrain dramaturgi va davlat arbobi. Ukraina Fanlar akademiyasi (1939), SSSR Fanlar akademiyasi (1943) akademik "Eskadraning haloqati" (1933), "Haqiqat" (1937), "Platon Krechet" (1934), "Bogdan Xmelnitskiy" (1939) pyesalari ukrain dramaturgiyasida muhim urin tutadi. "Ukraina chullarida" (1941), "Front" (1942), "Makar Dubrava" (1948), "Bodrezakzor" (1950), "Mening doʻstlarim" (1970) va boshqa pyesalarida 2-jahon urushi va undan keyingi yillardagi xalqlar hayoti va mexnati tasvirlangan. "Platon Krechet", "Eskadra haloqati", "Front" va boshqa asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan, baʼzilari oʻzbek teatrlarida sahnalashtirilgan.

Manbalar 

 

1905-yilda tugʻilganlar
1972-yilda vafot etganlar
Cornell universiteti

Kornell universiteti — Cornell Universiteti, 1865 yilda tashkil etilgan va Ithaca, Nyu-Yorkda joylashgan, Amerika Qo'shma Shtatlarining eng tanilgan akademik o'quv markazlaridan biri hisoblanadi. Universitet, rivojlanayotgan texnologiyalar va ilmiy tadqiqotlar uchun ajoyib bir ma'ruzaga ega.

Cornell, matematika, ilm-fan, inqilobiy tadqiqotlar, texnologiyalar, va ilmiy tadqiqotlar sohasida yangi yo'nalishlar yaratishda ko'p qat'i ishlab chiqaradi. Universitet talabalari va o'qituvchilari global muammolar va yangi yechimlar izlashda akti...

Tarjima maqola:

Cornell Universiteti

Cornell Universiteti, 1865 yilida tashkil etilgan va Ithaca, Nyu-York shahrida joylashgan, Amerika Qo'shma Shtatlarining eng mashhur akademik o'quv markazlaridan biri hisoblanadi. Universitet texnologiyalar, ilmiy tadqiqotlar, va matematika sohasida rivojlanayotgan va yangi yo'nalishlar yaratishda o'ziga ega. Cornell talabalari va o'qituvchilari dunyoviy muammolar va yangi yechimlar qidirishda faol ishlab chiqaradilar.

Manbalar 

AQShdagi universitetlar‎
Kornel Pyer

KORNEL (Corneille) Pyer (1606.6.6, Ruan — 1684.1.10, Parij) — fransuz dramaturgi, klassitsizmning asoschilaridan biri. Fransiya akademiyasining aʼzosi (1647-yildan). Ijodining dastlabki davrida ("Melita", "Beva" va boshqalar) komediyalar yozgan (1969-36). "Sid" (1637), "Medeya" (1639), "Goratsiya" (1641) kabi tragediyalari mashxur. K. bu asarlarini yaratishda antik davr ijodkorlari asarlariga, shuningdek, muayyan tarixiy voqealar hamda tarixiy shaxslar faoliyatiga tayangan. Bundan tashqari, K. "Yinna yoki Avgust marhamati" (1643), "Pompeyning ulimi" (1644), "Iraqliy yoki Sharq sultoni" (1647), "Edip" (1659), "Otton" (1665), "Attila — xunnlar shohi" (1667), "Tit va Berenika" (1677) va boshqa dramalar muallifi. Asarlarida fransuz klassitsizmi yaxlit holida namoyon boʻlgan. Dramaturgiya toʻgʻrisida "Muqokama" (1660) nomli ilmiy-nazariy asar ham yozgan.

Manbalar
Korner

Korner (ing. cornor — boshi berk koʻchaga kiritish, burchak) — olib sotish yoʻli bilan ustama foyda olish maqsadida muayyan tovarni sotib olish boʻyicha tijoratchilar oʻrtasidagi kelishuv (bitim). K. bir necha firma va kompaniyalar oʻrtasidagi maxsus bitimga asoslanadi. Aksiyalarni sotib olish va kompaniyalarning ilgari qoʻlga kiritilgan aksiyalari nazorat paketini qayta sotish, sotib olish uchun fond birjalarida ham K. tuziladi. Tovar birjasida.tovarlarni sotib olish nuli bilan bozorda tovar taqchilligini uyushtiruvchi firmalar (bir firma) yoki shaxslar guruhi faoliyati ham K.dir. Birja kridalari bunday faoliyatni man etadi.

Manbalar
Kornet

Kornet (nem. Kornett, lot. cornu — shox, burgʻu soʻzidan), kornet-a-piston — 1) mundshtukli-puflama musiqa cholgʻu sozi, shrubata yaqin, lekin ixcham (kalta)roq shaklda. 19-asr boshida yaratilgan. Asosan, "V" (sibemol) sozida boʻladi. Diapazoni ye-s3 (kichik oktava "mi"dan — uchinchi oktava "do"ga qadar). Tovushi kuychan va mayin. Opera va simfonik orkestrlar tarkibiga kiradi. Puflama sozlar orkestrida yetakchi sozlardan; 2) kad. K. (sink) burgʻusimon shaklida, oʻz. 295–320 mm. Yevropada 11-asrdan maʼlum.

Manbalar
Lavr Kornilov

Lavr Georgiyevich Kornilov (1870–1918) — rus harbiy arbobi, infanteriya generali (1917). Turkiston harbiy okrugi shtabining razvedka boʻlimida xizmatqilgan (1899–1903). 1917-yil Rossiyada armiya, front qoʻmondoni, iyul—avgust oylarida esa Oliy bosh qoʻmondon. Front ichkarisi va temir yo'llarni harbiylashtirish bilan Rossiyadagi ahvolni (soʻl radikal partiyalar mavqeini kuchayishi bilan bogʻliq) bir maromga keltirishni nazarda tutgan dasturni olgʻa surgan. Butun davlat hokimiyatini oʻziga tinch yoʻl bilan oʻtkazish haqida K.F.Kerenskiy bilan muzokaralar olib borgan. Qatʼiy harbiy rejim oʻrnatilishi boʻyicha 24-avgustda bir qator harbiy tadbirlarni amalga oshirgan. 27-avgustda qoʻmondonlikdan chetlatilgan, farmonga boʻysunishdan bosh tortgach, isyonchi deb eʼlon qilingan va tez orada qamoqqa olingan. Fuqarolar urushi davrida Koʻngillshshr armiyasi tashqilotchilaridan biri va bosh qoʻmondon (1917-yil noyabr – 1918-yil aprel). Yekaterinodar (hozirgi Krasnodar) yonidagi jangda oʻldirilgan.

Manbalar 

 

1870-yilda tugʻilganlar
1918-yilda vafot etganlar
18-avgustda tugʻilganlar
13-aprelda vafot etganlar
Kornuoll

Kornuoll — Buyuk Britaniyaning jan.-gʻarbidagi yarim orol. La-Mansh boʻgʻozi va Bristol qoʻltigʻi suvlari oʻrab turadi. Oʻz. 150 km chamasida, eni 72 km gacha. Qirgʻoqlari qoʻltiklar bilan kuchli parchalangan. Relyefi yassitogʻ (eng baland joyi 621 m) va sertepali tekislik. Qirgʻoqlari tik. Keng bargli oʻrmonlar, vereskzorlar, torf botqoqliklari bor. Qalay olinadi. Yirik porti — Plimut.

Manbalar
Koro Kamil

KORO (Corot) Kamil (1796.16.7 -Parij — 1875.22.2) — fransuz rassomi, fransuz realistik manzara janrining asoschilaridan. Italiyada boʻlgan (1825—28, 1834,1843), 1862-yilda Belgiya, Gollandiya, Londonga oʻquv safarlari bilan borgan. K. ijodiga tabiatga qiziqish, uni lirik his etish xos. Ijodini klassik anʼanalarda manzaralar yaratish bilan boshlagan ("Venetsiyada tong", taxminan 1834; "Gomer va choʻponlar", 1845 va boshqalar), 1850-yillardan K. asarlarida koʻtarinki ruh, yetuklik, orzu ohanglari kuchaydi, tabiatni oʻzgaruvchan holatini ifodalashga, lahzani muhrlashga, ilk taassurotlar sofligini saqlashga intildi ("Sevr yoʻli", 1855—60; "Mortefonten xotiralari", 1864; "Shamol xuruji", 1865—70 va boshqalar). 1860-yildan atrof muhit bilan uygʻunlashgan portretlar yaratgan. K., shuningdek, rasm, litografiya, ofortlari bilan ham mashhur.

Manbalar
Yevgeniy Korovin

Yevgeniy Petrovich Korovin (1891. 25.2 - Moskva — 1963.1.12) — botanik olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1947), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1940), professor (1932). Moskva universitetini tugatgan (1917). Oʻrta Osiyo universiteti oʻsimliklar geogr.si va sistematikasi kafedrasi mudiri (1928-60). Universitet qoshidagi Biologiya ilmiy tadqiqot instituti (1932—38), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Botaniqa instituti (1944—48, 1950— 52) direktori. K.ning ilmiy ishlari, asosan, ekologiya, geogr., flora, oʻsimliklar qoplami va filogenetikaga oid. Ferula turkumidan 60 dan ortiq yangi turni fanga kiritgan. Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston boʻylab oʻtkazilgan 24 ekspeditsiyada qatnashib, uchlamchi davr qazilma florasi (Turkmaniston kserofiti, Qoratov lezofili)ni topgan. Oʻrta Osiyoda gʻoʻzani rayonlashtirish haritasini tuzgan.

Manbalar 

 Geobotanicheskaya karta Oʻzbekistona, T., 1949; Rastitelnost Sredney Azii i Kazaxstana, v 2 tomax, M., 1961, 1962.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Vladimir Korolenko

Vladimir Galaktionovich Korolenko [1853.15(27).7, Jitomir — 1921. 25.12, Poltava] — rus yozuvchisi, publitsist, jamoat arbobi. Peterburg (1900—02) va Rossiya (1918) Fanlar akademiyasi faxriy aʼzosi. Ilk hikoyasi — „Izlovchi hayotidan lavhalar“ (1879). „Maftunkor“ (1880), „Fyodor“ (1885), „Koʻr muzikachi“ (1886), „Cherkas“ (1888), „Ot dovon“ (1892), „Goʻng“ (1895), „Shuʼlalar“ (1901) singari hikoya va qissalarida zulm, zoʻravonlikka qarshi chiqqan, istibdod va tuhmat qurboni boʻlgan mazlumlar qismati aks etgan. „Zamondoshim tarixi“ (1922) avtobiografik asari va boshqa asarlarida demokratiya va gumanizm gʻoyalari ilgari surilgan. 1920 -yil Lunacharskiyga yozgan maktublarida [ "Noviy mir" („Yangi dunyo“) jurnal, 1988 -yil, 10-soni; Moskva] Rossiyadagi inqilob istiqboliga ishonmasligini bayon etgan va fuqarolar urushida bolsheviklarning beboshliklari haqida gʻazab bilan yozib, sudsiz otishlar va bolalarning oʻldirilishiga qarshi chiqqan. Asarlari jahondagi koʻpgina tillarga, jumladan, oʻzbek tiliga ham tarjima qilingan.

Manbalar 

Rossiyalik yozuvchilar
1853-yilda tugʻilganlar
27-iyunda tugʻilganlar
1921-yilda vafot etganlar
25-dekabrda vafot etganlar
Aleksey Vasilyevich Korolyov

Korolyov Aleksey Vasilyevich (1897. 15.5, Ryazan — 1960.24.5, Toshkent) — geolog olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1960). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1947), geol.-mineralogiya fanlari doktori (1942), professor (1942). Moskva konchilik akademiyasini tugatgan (1926).

Oʻrta Osiyo geol. boshqarmasi konsultant-geologi (1929—37). Oʻrta Osiyo politexnika institutida dotsent (1930—33), kafedra mudiri (1932). Ilmiy ishlari Qoramozor konlarining geologik xususiyati, elementlarning geokimyoviy tarixi va Yerning rivojlanish tarixida ruda hosil qiluvchi elementlarning rolini aniqlashga bogʻishlangan.

Manbalar 

 Struktura i metallogeniya Almalika. Nekotorie voprosi teorii endogennogo rudoobrazovaniya, 2 izd., T., 1970.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari