Chilining tabiati



Tuproqlar va oʻsimliklar
Chili shimolidagi choʻl va yarim choʻllarda tuproq qoplami deyarli rivojlanmagan. Mamlakatning markaziy qismi kserofil butalar oʻsgan boʻz -jigarrang va jigarrang tuproqlar bilan ajralib turadi.

5500 dan ortiq oʻsimlik turlari maʼlum. Chili markazidagi togʻ yonbagʻirlarining qismlari janubiy olxa oʻrmonlari bilan qoplangan, ularning tepasida togʻ dashtlari joylashgan . Tabiiy oʻsimliklar saqlanib qolmagan unumdor uzunlamasına vodiy uchun qora qoʻshilgan tuproqlar tez-tez uchraydi. Markaziy qismning janubidagi tuproqlar jigarrang oʻrmonli, vulqonli, botqoqli . Nam doimiy yashil oʻrmonlar oʻsadi, togʻlarda — olxa ignabargli oʻrmonlar, ularning tepasida — alp oʻtloqlari . Mamlakatning janubiy qismida (46 ° S dan past) subantarktika aralash oʻrmonlar, sharqiy tekisliklarda — chernozemli dashtlar keng tarqalgan.  Janubning chekka qismini torf botqoqlari va botqoqli yaylovlar egallaydi.

2011-yilda ekin maydonlari mamlakat hududining 1,74 foizini egallab, 0,6 foizida doimiy ekinlar yetishtirildi . 11,99 ming km² sugʻoriladi (2003).

Suv resurslari 
2011-yilgi hisob-kitoblarga koʻra, Chilida 922 km³ qayta tiklanadigan suv resurslari mavjud boʻlib, ulardan yiliga 26,67 km³ (4% kommunal xizmatlar uchun, 10% sanoat va 86% qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun) isteʼmol qilinadi, bu 2007-yil hisobiga koʻra, aholi jon boshiga yiliga 1603 m³ gacha. Chilining deyarli barcha daryolari Tinch okeaniga tegishli va kichik hajmga ega. Shimoliy Chili hududi asosan yer usti oqimlaridan mahrum, faqat vaqtinchalik yozgi oqimlar xarakterlidir. Okeanga faqat bitta Loa daryosi etib boradi. Puna-de-Atakama havzasi va boʻylama vodiyning shimolini keng shoʻr botqoqlar egallagan. 28° janubdan shimolga daryo tarmogʻi yaxshi rivojlangan. Daryolar Huasko , Limari ,And qorlari va qishki yomgʻirlar bilan oziqlangan Rapel , Maule, ikki marta suv toshqini (dekabr-yanvar va iyun-iyul) mavjud va sugʻorish va gidroenergetika manbalari sifatida juda muhimdir. 37° janubdan janubda sh. muzlik-yomgʻir bilan taʼminlangan daryolar, koʻllar va muzliklardan kelib chiqadi, yil davomida toʻliq oqadi; Markaziy Chilidagi eng yirik daryolar Bio-Bio va Beykerdir. Markaziy Chilining janubiy qismidagi daryolarning quyi oqimida kema qatnovi mumkin. 

Chilida ikkita koʻl guruhi mavjud : Janubiy Chili va Patagoniya. Birinchi guruhning eng katta koʻllari — Ranko va Llanquihue . Patagoniya koʻllari And togʻlarida joylashgan boʻlib, ular boʻylab Argentina bilan davlat chegarasi oʻtadi va Chilida faqat gʻarbiy qismlari qoladi. Yirik koʻllar: Palena , General Karrera , Pueyrredon (Kochreyn), OʻXiggins . Koʻpgina kichik koʻllar janubiy Patagoniya va Tierra del Fuegoda joylashgan. Koʻllarning aksariyati terminal muzlik koʻllari turiga kiradi.

Asosan, Chilida yogʻingarchilik shimoldan janubga koʻpayganligi sababli, qor chizigʻi ham 6 km dan 500 m gacha kamayadi. shimoliy muzliklar okean darajasiga yetadi, hatto janubda umumiy maydoni 15 ming km² boʻlgan ikkita muz maydoni yotadi (Patagoniya muz qatlami).

Manbalar 
 https://www.chimuadventures.com/blog/2017/01/wildlife-of-chile/#:~:text=Animals%20that%20can%20be%20found,North%20Andean%20huemul%20or%20taruca.
 https://www.chimuadventures.com/blog/2015/12/exploring-chile-hello-torres-del-paine-national-park/