Agenor

Agenor (dr.dr.Ἀgkhnōr) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Sur shohi. Poseydon va Liviyaning oʻgʻli, Bela egizak ukasi, Yevropaning otasi. Zevsni qizini oʻgʻirlab ketganida, Agenor oʻgʻillarini Sharqiy Oʻrta yer dengizi boʻylab qidirishga yubordi. U Fiv va Krit shohlarining ajdodlari hisoblangan.

Mifologiyada 
Agenorning onasi qadimgi mualliflar Misr shohi Epafning qizi Liviya nimfini — Zevsning Iodan oʻgʻli deb atashadi; shunday qilib, Agenor Argosning birinchi shohlaridan kelib chiqqan. Liviya dengiz xudosi Poseydondan homilador boʻlib, ikkita egizak — Agenor va Belni dunyoga keltirdi. Birinchisi Sidon va/yoki Tirning shohi boʻlib, ikkinchisi Misrda hukmronlik qilgan. Muqobil variantlarga koʻra, Agenor Belning oʻgʻli yoki Ioning oʻgʻli edi. Uning Tirdagi saroyi Nonn Panopolitanni eslatadi. Baʼzan qadimgi mualliflar Agenorni Frakya shohi deb atashadi, chunki bu mamlakatda uning oʻgʻillaridan biri hukmronlik qiladi.

Pseudo-Apollodorusning soʻzlariga koʻra, Agenor Telephassaga uylangan boʻlib, unga Kadmus, Feniks va Kilik oʻgʻillarini, shuningdek, qizi Yeuropani tugʻdi. Baʼzi manbalarga koʻra ushbu roʻyxatga yana ikkita oʻgʻil, Fineya va Fasos qoʻshiladi. Pseudo-Hyginus Agenor Argiopening rafiqasi, Evripid fojialarining  muallifi Sxoliyev — Belus Antiopaning qizi deb ataydi. Ferekidning yozishicha, Bel Damnoning qizi Agenor Feniks, Isa (amakivachchasi Aegyptning rafiqasi) va Meliyani (Danayning rafiqasi) tugʻgan va keyinchalik Agenor Kadmusning onasi boʻlgan daryo xudosi Nilning qizi Argiopaga uylangan. Antioxiyalik Yuhannoga koʻra, Tir shohi Tiroga uylangan va Kadm, Kilik, Feniks, Yevropa va Siraning otasi boʻlgan.

Zevs buqaning qiyofasida Yevropani oʻgʻirlab ketganida, Agenor oʻgʻillarini uni izlashga joʻnatdi va singlisisiz qaytib kelishlarini taqiqladi. Yevropa topilmadi; natijada, Agenoridlar Sharqiy Oʻrta yer dengizi boʻylab tarqaldi. Kadm Fivning asoschisi, Yevropaning oʻgʻli Minos-Krit qiroli, Finey — Frakiya qiroli, — KKilik va Feniks — mos ravishda Kilikiya va Finikiya eponimlari,  Fasos — Egey dengizining shimolidagi orolning eponimi asoschisiga aylandi.

Xotira 
Virgil Tir Karfagen koloniyasini „Agenor shahri“ deb ataydi. Ushbu qahramonga Karfagenning afsonaviy asoschisi Didoning nasabnomasi oʻrnatilgan.

Olimlar Agenor afsonasida orol va materik Elladaning Finikiya bilan qadimiy aloqalari haqidagi hikoyani koʻrishadi. 1XIX asrga kelib, Agenorning nomi semitik kelib chiqishi, Kanʼon soʻzlari bilan umumiy boʻlgan gipotezasi ilgari surildi. Bu nom Arkadiya, Argos, Ahaya, Etoliyada joylashgan afsonalar bir qator mifologik belgilar bilan atalgan; fikrlardan biriga koʻra, dastlab Peloponnesning bir qahramoni haqida gapirar edi, keyinchalik u Elladaning turli hududlari va Sharqiy Oʻrta yer dengizi bilan bogʻliq edi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 Yarxo V. Agenor // Mifi narodov mira. — 1987. — T. 1. — S. 35.
 Dümmler G. Agenor 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1893. — Bd. I, 1. — Kol. 774—775.
 
 Tümpel K. Belos 3 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1897. — Bd. III, 1. — Kol. 259—264.

Finikiya qirollari
Sidon qirollari
Tir qirollari
Egizak afsonalar
Yaqin Sharq qadimgi yunon mifologiyasi
Qadimgi yunon miflarining qahramonlari
Mifologik qahramonlar