MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Chavk masjidi

Chavkbazar Shohi masjidi () shuningdek, Chavk masjidi nomi bilan ham tanilgan – Bangladeshning Dakka shahridagi eski shahar Chovk bozori hududida joylashgan masjid. Masjid 1664-yilda Subahdar Shoistaxon tomonidan qurilgan. Masjid Subahdar Shoista Xon tomonidan asos solingani uchun Shohi masjidi nomi bilan mashhur. Masjid baland platforma ustida qurilgan. Platforma ustidagi uchta gumbazli masjid hozirda koʻp qavatli binoga aylantirilgan. U dastlab Buriganga daryosi yaqinida joylashgan Mitford kasalxonasi majmuasidagi Shoista Xonning yana bir uchta gumbazli masjidining nusxasi boʻlgan. Imom va madrasa talabalari uchun bir nechta kvadrat shakldagi xonalar qurilgan. Bugungi kunda asl bino dizayni koʻplab taʼmirlash ishlari va kengaytmalar tufayli oʻzining asl koʻrinishini yoʻqotgan. Masjid kamalak minorasining mavjudligi bilan ajralib turadi.

Interyeri va tashqi dizayni 
Uch gumbazli namozxona atrofidagi sayr qilish joyi, oʻqish uchun alohida inshoot boʻlmaganligi sababli, ochiq havoda darslar oʻtkazish uchun foydalanilgan, platforma ostidagi devorlariga kitob javonlari oʻrnatilgan gumbazli xona turar joy uchun moʻljallab qurilgan boʻlishi mumkin. Bu yerda tahsil olgan talabalar shu xonalarda yashashgan. Shu nuqtai nazardan Chavk masjidiga turar joy madrasa masjidining birinchi mashhur namunasi sifatida ham qaralishi mumkin.

Bu noanʼanaviy ikkita inshoot – madrasa va masjidni bitta binoga joylashtirish usuli, nafaqat joyni, balki katta miqdordagi mablagʻni ham tejagan.

Tarixi 
Eshik yuqorisida fors tilidagi yozuvda qayd etilganidek, qurilish 1664-yilda amalga oshirilgan. Yozuvda loyiha Subahdar Shoista Xonga tegishli ekanligi aytilgan. Hozirgacha maʼlum boʻlgan bu masjid Bengaliyadagi musulmon arxitekturasi tarixidagi baland gumbazli platformada qurilgan eng qadimgi masjid hisoblanadi. Uning meʼmoriy dizayni, ehtimol, Tugʻloq arxitekturasi taʼsirida yaratilgan boʻlishi ham mumkin; Xirki masjidi yoki Dehlidagi Kalan masjidi ham shunday tarzda bunyod etilgan. Ushbu tuzilma taʼsirida Dakka va Murshidobodda boshqa masjidlar qurilgan.

Galereya

Manbalar

Adabiyotlar 
 Mamun, M. (1993). Dakka-Smriti Bismritir Nogori. Dakka: Anannya (78-bet)
 Husain, AB (2007). Arxitektura – asrlar osha tarix. Dakka: Bangladesh Osiyo jamiyati (287-bet)
 Karim, Abdul. (1992) Bengaliya arab va fors yozuvlari korpusi. Dakka: Bangladesh Osiyo jamiyati (469-bet)

Havolalar 
 https://web.archive.org/web/20131121010239/http://www.dhakacalling.com/archive/2009/oct/cover_story.php
 https://web.archive.org/web/20161220174321/http://www.kaladarshana.com/essays/essay-tughlak.html
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Qadimiy Dakka
Dakkadagi masjidlar
FIFA U-17 Jahon chempionati 2007

2007-yil 18-avgustdan 9-sentyabrgacha Janubiy Koreyada oʻn ikkinchi marotaba oʻtkazilgan FIFA U-17 Jahon chempionati boʻlib oʻtdi. Ushbu musobaqa uchun terma jamoalar soni 16 tadan 24 taga kengaytirildi. Har bir guruh va toʻrtta eng yaxshi uchinchi oʻrinni egallagan jamoalar 1/8 finalga chiqdi. Shuningdek, bundan buyon soʻnggi chempionni chiqargan konfederatsiya, yaʼni bu holatda CONCACAF saralash bosqichlarida qoʻshimcha oʻringa ega boʻldi.

Ushbu turnirda 1990-yil 1-yanvardan keyin tugʻilgan futbolchilar ishtirok etishlari mumkin edi.

Stadionlar va shaharlar

Jamoalar 

 1.Teams that made their debut.

Oʻyin rasmiylari

Tarkiblar 
Jamoalar roʻyxati uchun quyidagi maqolaga qarang FIFA U-17 Jahon chempionati tarkiblari 2007.

Guruh bosqichi

Group A

Group B

Group C

Group D

Group E

Group F

Uchinchi oʻrinni egallagan jamoalar reytingi

Pley-off bosqichlari

16-tur

Chorak final

Yarim final

Uchinchi oʻrin uchun oʻyin

Final

Gʻoliblar

Mukofotlar

Gol mualliflari

Yakuniy reyting

Manbalar

Havolalar 
 FIFA U-17 World Cup Korea 2007, FIFA.com
 FIFA Technical Report

FIFA U-17 Jahon chempionati mavsumlari
Qorabuloq (Toshkent viloyati)

Qorabuloq – Oʻzbekiston Respublikasi Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanidagi qishloq (qishloq), Chorboq suv omboridan shimoli-sharqda, dengiz sathidan 1000 metrdan ortiq balandlikda, Ugom togʻ tizmasining (Gʻarbiy Tyan-Shan) sharqiy yon bagʻrida joylashgan. Qishloq yonidan Piskom daryosi oqib oʻtadi.

Tarix 
Qishloq nomini qadimda qishloq atrofidan oqib oʻtgan buloqdan olingan. Kara Bulak soʻzi turkiy tilidan Qora buloq deb tarjima qilingan. Buloq suvi tiniq va toza boʻlib ohaktosh qatlamlari yorigʻidan oqib chiqqan. Qora soʻzi bu yerda rangni emas balki suvning yer ortidan chiqishini anglatgan.

Qorabuloq qishlogʻi qiziqarli tarixga ega, chunki 1919-yil yanvar oyida uning atrofida yuzga yaqin ofitserlar qatnashgan bolsheviklarga qarshi qoʻzgʻolon magʻlubiyatga uchragach, Toshkentdan qishloq hududiga chekinib, uch kun davomida Turkiston Respublikasi hukumat qoʻshinlari bilan kurashgan.

Iqlim 
Bu hududda iqlim juda qulay. Yozda havoni namlaydigan va sovutadigan Chorvoq suv ombori (+30 C°) atrofdagi togʻ etaklari va qishloq iqlimiga bevosita taʼsir qiladi. Qishda sovuq (-20 C° gacha). Yomgʻir shaklida yogʻingarchilik asosan bahor va kuzda tushadi.

Manzil 

Qorabuloq qishlogʻi Toshkentdan 150 km uzoqlikda (taxminan 3,5 soatlik yoʻl) joylashgan. Qishloqqa Chorboq suv ombori toʻgʻoni orqali, Melovaya dovoni yoki Chimyon va Burchmulla orqali borish mumkin. Eng yaqin temir yoʻl stansiyasi — Toshkentdan harakatlanuvchi Xoʻjakent temir yoʻli Chorvoq qishlogʻi yaqinida joylashgan.

Yana qarang 

 Ugom-Chotqol milliy bogʻi
 Oʻzbekistonda turizm

Manbalar 

Boʻstonliq tumani
Molla Çelebi masjidi

Molla Çelebi masjidi (), baʼzi manbalarda Fındıkli masjidi () – XVI asrga oid Usmonli masjidi. Turkiyaning Istanbul shahri, Beyoğlu tumani, Fındıkli mahallasida joylashgan. Masjid qurilishi Istanbulning bosh qozisi Kazasker Mehmet Vusuli afandi tomonidan buyurtma qilingan va Usmonli imperiyasi meʼmori Xoʻja Sinon tomonidan ishlab chiqilgan. Masjid Bosfor boʻgʻozi sohilida, Kabataş parom porti va Dolmabahçe masjidi yaqinida joylashgan.

Geografiyasi 
Molla Çelebi masjidi Istanbul shahri, Beyoğlu tumani, Fındıkli mahallasi, Meclisi Mebusan koʻchasi, Yevropa Bosforining pastki qirgʻogʻi – Findikkda joylashgan. „Findikli Camii“ yoki „Fındık“ nomi bilan ham tanilgan Molla Çelebi masjidi Kabataş funikulyori va parom stansiyalari yaqinidan va dengiz qirgʻogʻidan nafis va taʼsirchan koʻrinadi, masjid, ayniqsa, tunda Bosfor boʻgʻozida juda chiroyli aks etadi.

Tarixi 
Masjid qurilishi uchun Usmonli imperiyasining taniqli meʼmori Xoʻja Sinon bosh masʼul shaxs etib tayinlangan, soʻngra bosh sudya, olim va shoir sifatida mashhur boʻlgan Mehmed Vusuli afandi rahbarligida loyihalashtirilgan. Hukumat tomonidan keltirilgan manbalarga koʻra, masjid 1561-1562-yillarda qurilgan.

Arxitekturasi 

Masjid dastlab meʼmor Xoʻja Sinon tomonidan loyihalashtirilgan olti burchakli kichik majmua sifatida qurilgan. Masjid, asosan, ikki qismdan, 18.90 metrdan 16.40 metrgacha (62.0 dan 53.8 feetgacha) oʻlchamdagi markaziy namozxona va 8.80 metrdan 4.60 metrgacha (28.9 dan 15.1 feetgacha) oʻlchamdagi mehrobdan iborat. Ustunlar devorlarga qurilgan boʻlib, ular orasida sharqdan gʻarbga tomon yoʻnalishda toʻrtta kichik yarim doira shaklidagi gumbazlar va bitta markaziy gumbaz joylashgan.

Masjid Usmonli meʼmorchiligining klassik uslubida qurilgan. Masjid mehrobi oʻziga xos tarzda yaratilgan boʻlib, u yerda imom nutq soʻzlashi mumkin. Mehrob ham minbar bilan bir xil uslubda bezatilgan. Masjidning koʻchaga qaragan tomonida, oʻng burchakda minora joylashgan. Minorada sherefe (minorali balkon) mavjud.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Masjidlar
Turkiyadagi masjidlar
Istanbuldagi masjidlar
Istanbuldagi binolar va inshootlar
Mesih Mehmed posho masjidi

Mesih Mehmed posho masjidi () – Istanbul shahri, Fotih tumanidagi XVI asrda qurilgan Usmonli masjidi. Masjid qurilishi Murod III ning sadr vazirlaridan biri Mesih Mehmed posho tomonidan buyurtma qilingan va Usmonli imperiyasi meʼmori Xoʻja Sinon tomonidan loyihalashtirilgan. Inshoot 1585–1586-yillarda qurib bitkazilgan.

Tarixi 
Masjid 1584-yilda amaldor Mesih Mehmed posho tomonidan uchinchi vazir lavozimini egallab turgan paytda foydalanishga topshirilgan. Mesih posho 1581-yilda Istanbulga qaytishidan oldin Qohirada olti yilga yaqin Misr general-gubernatori lavozimida faoliyat koʻrsatgan. U 1584-yil iyulda vazir, soʻngra 1585-yil 1-dekabrdan 1586-yil 15-aprelgacha toʻrt oylik sadr vazir lavozimini egallagan. Mesih posho 1589-yilda vafot etgan, oʻlimidan soʻng shu masjidga dafn etilgan.

Usmonlilar imperiyasi meʼmori Xoʻja Sinon masjid loyihasida qay darajada ishtirok etgani haqida aniq maʼlumotlar mavjud emas. Meʼmor 1584-yilda Makkaga haj safariga boradi, u yoʻqligida meʼmorning oʻrnini boshqa bir imperator meʼmorlaridan biri Mehmed Subaşı egallaydi. Sinon oʻzining tarjimai holi („Tuhfetu’l-miʼmārīn“) qoralamasida masjidni oʻz loyihalari roʻyxatiga kiritgan, ammo keyingi versiyasida („Teẕkiretü'l-ebniye“) masjid nomini tilga olmagan. Yodgorlikning vaqf bitigida uning qurilgan yili hijriy 994-yil deb berilgan (1585–1586). Janubi-gʻarbiy burchakdagi uch qavatli favvorada ham xuddi shu sana yozilgan. Favvora 1817—1818-yillarda taʼmirlangan. 1587-yilda Mesih posho vafotidan keyin oʻz masjidi yoniga dafn etilishiga ruxsat olgan va 1589-yilda vafot etgan.

Arxitekturasi

Tashqi koʻrinishi 
Masjidning shimolida toʻgʻri burchakli hovli joylashgan boʻlib, uch tomondan kichik gumbazlarni ushlab turuvchi ustunlardan iborat arkada bilan oʻralgan. Arkadaning shimoliy qismi ostida tahorat olish uchun musluk suv (uylarga quvurlar orqali yetkazib beriladigan suv) mavjud. Old hovlining markazida Mesih poshoning qabri joylashgan. Masjidning shimoliy jabhasida beshta ravoqli qoʻshaloq ayvon bor. Ayvon ustunlari beshta kichik gumbazlarni mustahkamlab turadi.

Qoʻrgʻoshin bilan qoplangan asosiy gumbazning diametri . Masjidning har ikki tomonidagi yoʻlaklar uchta kichik gumbazlar bilan qoplangan.

Galereya

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 Mesih Mehmed Posho Kulliyesi, Archnet
 Dik Ossemanning Mesih Pasha masjidining fotosuratlari
 Mesih Ali Pasha Camii, TC Fatih Kaymakamligi
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Masjidlar
Istanbuldagi masjidlar
Istanbuldagi binolar va inshootlar
Turkiyadagi masjidlar
Gumbazli masjidlar
Jalak Harupat Stadioni

Si Jalak Harupat Stadium – Indoneziyaning Gʻarbiy Yava, Bandung Regency, Kutavaringin tumanida joylashgan koʻp funksiyali stadion. U hozirda futbol oʻyinlari uchun ishlatiladi va 2018-yilgi Osiyo oʻyinlari erkaklar futbol turnirida foydalanilgan.

Stadion Persikab Kabupaten Bandungning uy maydoni hisoblanadi. 2009-yildan buyon „Persib Bandung“ jamoasi uy uchrashuvlarini shu yerda oʻtkaza boshlagan. Stadion sigʻimi 30 100 kishiga moʻljallangan.

Sport tadbirlari 

 2008-yil AFF Suzuki Cup A guruhida Myanma va Kambodja oʻrtasidagi oʻyin
 2013-yil Piala Menpora
 2018-yilgi Osiyo oʻyinlari erkaklar futbol turniri
 2023-yilgi FIFA U-17 Jahon chempionati

Xalqaro musobaqalarga mezbonlik qildi

Turnir natijalari

2008-yilgi AFF chempionati

2018 Osiyo oʻyinlari Erkaklar futboli

2023-yilgi FIFA U-17 Jahon chempionati

Yana qarang 

 Indoneziyadagi stadionlar roʻyxati
 Stadionlarning sigʻimlari boʻyicha roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

Indoneziya futbol stadionlari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Pay Nam Seb

Pay Nam Seb norasmiy ruscha nomi – Konstantin (1908-yil 13-mart, Primorskaya viloyati, Ussuriysk tumani, Popova Gora qishlogʻi – 1976-yil 3-dekabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumani MTS traktor brigadasi brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Biografiyasi 
Pay Nam Seb 1908-yilda Ussuriysk tumani, Popova Gora qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan. 1921-yilda Barabash qishlogʻidagi boshlangʻich maktabni tugatgan. 1926-yildan Posyetovskiy tumanida qishloq xoʻjaligi ishchisi boʻlib ishlagan. Nam Seb 1930–1931-yillarda Posyetovskiy tumanidagi „Traktor“ kolxozida , 1932–1933-yillardaSverdlov nomidagi bugʻuchilik kolxozida hamda 1933–1937-yillarda Kalinin nomidagi kolxozda temirchi va traktor haydovchisi boʻlib ishlagan. 1937-yilda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatiga surgun qilingan.

Pay Nam Seb 1937-yildan Quyi Chirchiq viloyati Budyonniy nomidagi kolxozda traktorchi, 1944-yildan 4-son traktor brigadasida mexanik, 2- Quyi Chirchiq MTS traktor brigadasida brigadir lavozimlarida faoliyat olib borgan.

Pay Nam Seb SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1951-yil 15-oktyabrdagi farmoni bilan Lenin ordeni va "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor boʻlgan.

1958-yildan Toshkent viloyati, Oqqo'rg'on tumani, Dimitrov nomidagi kolxozda brigada mexanigi va ustaxona mudiri boʻlib ishlagan.

Mexanik 1971-yilda nafaqaga chiqqan. Toshkentda yashagan. 1976-yil dekabrda vafot etgan. U sobiq Dimitrov nomidagi kolxoz (hozirgi Quyi Chirchiq tumani) qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari 
Pay Nam Seb Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni, „1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali va „Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan“ medali bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda dafn etilganlar
“Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan” medali sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Toshkentda vafot etganlar
1976-yilda vafot etganlar
3-dekabrda vafot etganlar
1908-yilda tugʻilganlar
13-martda tugʻilganlar
Vasiliy Pak

Vasiliy Pak, norasmiy ruscha sharifi – Aleksandrovich (1916-yil 30-dekabr, Rossiya imperiyasi, Primorsk viloyati, Vladivostok tumani, Ussuriysk tumani, Zarechye qishlogʻi – 1986-yil 16-may, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Yuqori Chirchiq tumani Sverdlov nomidagi kolxoz brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Biografiyasi 
Vasiliy Pak 1916-yil 30-dekabrda Ussuriysk tumani Zarechye qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan. 1932-yilda tugʻilib oʻsgan qishlogʻida yetti yillik maktabni tamomlagan. Keyinchalik Budennovskiy tumani, Nikolayevka qishlogʻida yashagan. 1937-yilda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatiga surgun qilingan. 1937-yildan Yuqori Chirchiq viloyati Sverdlov nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi, dala mudiri va haydovchi boʻlib ishlagan.

Vasiliy Pak jamoasi 1950-yilda 34 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 134,8 sentnerdan yashil kanop olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan Pak Lenin ordeni, „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali va Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1953-yilda katta mehnat yutuqlari uchun ikkinchi bor Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

Vasiliy 1965-yildan Rostov viloyatining Tsimlyanskiy tumanida yashab, „Dobrovolskiy“ gʻallachilik fermasida ishlagan. Keyingi yillarda turli qishloq xoʻjaligi korxonalarida faoliyat olib borgan. Tsimlyanskiy tumanidagi „Bolshovskiy“ sovxozida ishchi (1967–1969), Qalmogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasidagi „Vosxod“ sholichilik sovxozida agronom (1970–1971), Tsimlyansk viloyati „Potapovskiy“ sovxozida ishchi (1971), Krasnodar oʻlkasi Tbilisi tumanidagi „Kavkaz“ kolxozida oddiy kolxozchi (1972), Krasnodar „Solnechniy“ (1973-1974) va „Pashkovskiy“ (1975) sovxozlarida ishchi boʻlgan.

Pak 1970-yillarning oxirida Volgodonskda, keyinchalik Toshkentda yashagan. 1986-yil may oyida vafot etgan. U sobiq „Politotdel“ (hozirgi Toshkent viloyatining Yuqori Chirchiq tumani) kolxozi qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari 
Pak Vasiliy Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, ikki marta Lenin ordeni hamda „1941-1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda dafn etilganlar
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Toshkentda vafot etganlar
1986-yilda vafot etganlar
16-mayda vafot etganlar
1916-yilda tugʻilganlar
30-dekabrda tugʻilganlar
Georgiy Pokrovskiy

Georgiy Konstantinovich Pokrovskiy (1877-yil – 1937-yil) Saratov viloyatidan 2-chaqiriq Davlat Dumasi deputati, huquqshunos, Butunrossiya taʼsis majlisi aʼzosi.

Biografiyasi 
Georgiy Konstantinovich 1877-yilda Balashov shahrida tavallud topgan. U qishlogʻida boshlangʻich maktabini tamomlab, zemstvoda kotib boʻlib ishlay boshlagan. Keyin Saratov viloyati Balashov tumani zemstvo qurultoyining kotibi boʻlgan. 1900-yillar boshida Sotsialistik inqilobiy partiyaga qoʻshilgan.

Kotib Pokrovskiy 1907-yil 6-fevralda Saratov viloyati saylov assambleyasi saylovchilarining umumiy tarkibidan 2-chaqiriq Davlat Dumasiga deputat etib saylangan. Sotsialistik inqilobchilar guruhiga aʼzo boʻldi va yozishmalarni tahlil qilish komissiyasining kotibi etib saylangan. Georgiy Dumaning davlat daromadlari va xarajatlari roʻyxatini tuzish boʻyicha komissiyasi va mahalliy davlat hokimiyati komissiyasi aʼzosi edi. U Dumadagi sotsialistik-inqilobchilar guruhi nomidan och va ishsizlarga oziq-ovqatdan yordam berish boʻyicha masalalarni ilgari surdi.

Pokrovskiy 3-iyundagi davlat toʻntarishidan keyin hibsga olinib, deportatsiya qilindi. Keyinchalik Moskva universitetining yuridik fakultetiga oʻqishga kirdi va uni muvaffaqiyatli tugatdi. Oʻqishni A. L. Shanyavskiy nomidagi xalq universitetida davom ettirdi. Moskvadagi Prechistenskiy ishchi kurslarida dars bergan.

Georgiy Konstantinovich 1920-yillarning boshida Sotsialistik inqilobiy partiya Markaziy byurosi aʼzosi boʻlgan. Petrovskiy nomidagi qishloq xoʻjaligi akademiyasida dars bergan. Iqtisodiyot boʻyicha kitoblari „Kooperativnoye delo“, „Mestnoye samoupravleniye na Severnom Kavkaze“ jurnallarida nashr etilgan. Sotsial-inqilobiy partiya Markaziy byurosining kotibi boʻlgan.

1922-yil 19-yanvarda Moskva ChK tomonidan hibsga olingan va keyinroq ozod qilingan. 1922-yilda „Lusmarin“ taxallus bilan chet elda Yekaterinodardagi qamoqxonada siyosiy mahbuslarning qiynoqlari va oʻldirilishi tasvirlangan bir nechta maqolalarini chop etgan.

Manbalar 

SSSRda qatag‘on qilinganlar
Toshkentda vafot etganlar
1937-yilda vafot etganlar
1877-yilda tugʻilganlar
Gʻalvasoy (daryo)

G‘alvasoy, Gʻolibasoy – Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanidagi togʻ daryosi. Gʻalvasoy Chirchiq daryosining chap irmogʻi hisoblanadi.

Gidrologik xususiyatlar 
Galvasoy – Qorangkoʻlsoy, Oqsoqotasoy, Parkentsoy va Qizilsoy bilan birga Chirchiqning chap tomonidagi eng yirik irmoqlaridan biridir. G‘alvasoy qishlogʻi ustidagi daryo havzasining maydoni 56,7 km², oʻrtacha suv yigʻish balandligi 1260 m. G‘alvasoy qishlogʻi yaqinida oʻlchanadigan oʻrtacha yillik suv oqimi 0,334 m³ / s, yillik oqim hajmi 10,5 mln m³, oʻrtacha oqim moduli 5 ,89 l/s km², oqim qatlami – 186 sm/yil, 20 yillik kuzatuvlarga koʻra (1980-1999 yillarda), oqimning oʻzgaruvchanlik koeffitsienti 0,522 ga teng.

Daryoning yuqori oqimi Katta Chimyon togʻidan sharqda (undan yoʻl bilan ajratilgan) chuqur darada joylashgan. G‘alvasoyning qiyaligi shimoli-gʻarbiy yoʻnalishdan shimolga qarab ortib boradi.

Pastga tushgan sari daryo vodiysi kengayadi, qirgʻoqlarning yon bagʻirlari qisqaradi va tekislanadi. Soy sohillarida Uchterak, Keltas, Oqmasat, G‘alvasoy aholi punktlari boʻlib, Gʻalvasoy va Oqsoqotasoy daryolari oraligʻidagi togʻ oldi tekisligida Gʻazalkent shahri qurilgan. Daryo vodiysi boʻylab R-6 avtomobil yoʻli yotqizilgan boʻlib, buning uchun daryo boʻylab (Oqmasat va Galvasoy aholi punktlari oraligʻidagi hududda) ikkita koʻprik qurilgan. Gʻazalkentning shimoli-sharqida soy P-12 avtomobil yoʻlini va Toshkent- Xojikent temir yoʻlini kesib oʻtadi. Gʻalvasoy temir yoʻl bilan kesishgan joydan narida taxminan 700 m balandlikdagi Gʻazalkent GESi suv omboriga quyiladi.

G‘alvasoy vodiysida buloqlar bor. Qishloq tepasida yongʻoqzor bor.

Manbalar 

Boʻstonliq tumani daryolari
Chirchiq irmoqlari
Toshkent daryolari
Nikolay Petrovskiy

Nikolay Fyodorovich Petrovskiy (1837-yil – 1908-yil) – rus diplomati, arxeolog, tarixchi, sharqshunos va O'rta Osiyo tadqiqotchisi. Rossiya imperiyasining Qashqar konsuli (1882–1903) boʻlib ishlaganda oʻlka tarixi va arxeologiyasiga oid koʻplab qimmatli materiallar toʻplagan va bu faoliyatining eng mashhur davri boʻldi. Oʻrta Osiyodagi „Katta oʻyin“ning koʻzga koʻringan namoyandalaridan biri boʻlib, Qashqarda ingliz siyosiy taʼsirining kuchayishiga qarshilik koʻrsatdi.

Biografiyasi 
Nikolay Fyodorovich 1837-yil harbiy oilada tavallud topgan. U 2-Moskva Kadet Korpusida taʼlim olgan va 1858-yilda Astraxan Grenader polkida leytenant boʻlgan. 1859-yilda Aleksandrinskiy yetim bolalar kadet korpusiga rus tili oʻqituvchisi boʻlib yuborilgan. 1861-yil 9-yanvarda „uydagi sharoiti tufayli“ shtab kapitan unvoni bilan nafaqaga chiqqan.

Petrovskiy 1862-yil 16-iyulda „London targʻibotchilari“ bilan aloqada ayblanib, Petropavlovskaya qal’asida qamoqqa olingan. 1863-yil 9-dekabrda zemstvo arbobi Dmitriy Dmitriyevich Dashkov garov evaziga Nikolayni ozodlikka chiqargan. U 1865-yil 30-martda bir yillik qamoq jazosiga hukm qilingan.

Nikolay 1880-yilda Saratov va Samara viloyatlarini tekshirish uchun senator I. I. Shamshin ixtiyoriga yuborildi.

Petrovskiy 1882-yilda diplomatik xizmatga oʻtdi va iltimosiga binoan 1-iyunda Qashqarga (Xitoy, Shinjon viloyati) konsul etib tayinlandi. 1884-yil 31-iyulda toʻliq davlat maslahatchisi lavozimiga koʻtarildi. 1886-yilda uning konsullik faoliyati Turkiston general-gubernatorligi tomonidan qayd etildi va bosh konsul unvonini oldi.

Petrovskiy sogʻligʻi sababli 1903-yilda nafaqaga chiqdi va umrining soʻnggi yillarini Toshkentda oʻtkazdi.

Petrovskiyning shaxsiy kolleksiyasi Rossiya Fanlar Akademiyasi Sharq qoʻlyozmalari instituti Sharqshunoslik arxivida saqlanadi. 2010-yilda Petrovskiyning koʻplab taniqli rus jamoat arboblari, harbiy xizmatchilar va olimlar bilan yozishmalari Rossiya Fanlar akademiyasi tomonidan nashr etilgan.

Nikolay Sofya Alekseyevna Saxnovskaya bilan oila qurgan (1836–?).

Manbalar 

Sharqiy Turkiston tarixi
Buxoro ordeni nishondorlari
Toshkentda vafot etganlar
1908-yilda vafot etganlar
2-dekabrda vafot etganlar
1837-yilda tugʻilganlar
12-dekabrda tugʻilganlar
Uygʻur genotsidi

Xitoy hukumati Shinjondagi uygʻurlar va boshqa etnik hamda diniy ozchiliklarga qarshi asosan genotsid deya tavsiflanayotgan siyosat olib borib, bir qator inson huquqlarini davomli ravishda poymol qilmoqda. 2014-yildan boshlab Xitoy Kommunistik partiyasi (XKP) Bosh kotibi Si Szinpin boshqaruvi ostidagi Xitoy hukumati bir milliondan ortiq turkiy musulmonlarni hech qanday qonuniy jarayonlarsiz qayta tarbiyalash lagerlarida qamoqqa oldi. 2016-yildan 2021-yilgacha boʻlgan operatsiyalarni Shinjon KP kotibi Chen Quanguo boshqargan. Bu jarayon Ikkinchi jahon urushidan keyingi etnik va diniy ozchiliklar hibsga olingan eng yirik holatdir. Xitoy hukumati 2019-yilda lagerlarni tugatishni boshladi. Amnesty International tashkiloti mahbuslar rasmiy jazo tizimiga oʻtkazilayotganini taʼkidlab kelmoqda.

Uygʻurlarning davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan lagerlarda oʻzboshimchalik bilan hibsga olinishidan tashqari, hukumat siyosati majburiy mehnat, uygʻur diniy urf-odatlariga qarshilik, siyosiy indoktrinatsiya, majburiy sterilizatsiya, majburiy kontrasepsiya va majburiy abortni oʻz ichiga olgan. Mutaxassislarning hisob-kitoblariga koʻra, 2017-yildan buyon oʻn olti mingga yaqin masjidlar vayron qilingan yoki zarar koʻrgan, yuz minglab bolalar ota-onasidan majburan ajratilib, maktab-internatlarga joylashtirilgan. Xitoy hukumati statistik maʼlumotlariga koʻra, asosan uygʻurlar yashaydigan Xoʻtan va Qashqar viloyatlarida 2015-yildan 2018-yilgacha boʻlgan oraliqda tugʻilish 60 foizdan koʻproqqa kamaygan. Xuddi shu davrda butun mamlakat boʻyicha tugʻilish darajasi 9,69 foizga kamaygan. Xitoy rasmiylari 2018-yilda Shinjonda tugʻilish koʻrsatkichlari deyarli uchdan biriga kamayganini tan olsa-da, majburiy sterilizatsiya va genotsid haqidagi xabarlarni rad etdi. 2019-yilda Shinjonda tugʻilish darajasi yana 24 foizga kamaydi, mamlakat boʻyicha esa bu koʻrsatkich 4,2 foizni tashkil etgan.

Shuningdek qarang 

 Iroq Turkman genotsidi

Manbalar