MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Valentin Fadeyev

Valentin Illarionovich Fadeyev (1923-yil 17-fevral, Samarqand – 1990-yil 18-fevral, Moskva) – sovet harbiy, davlat va siyosiy arbobi, general-leytenant.

Hayoti 
Valentin Fadeyev 1923-yilda Samarqandda tugʻilgan. 1943-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzosi.

1941-yildan Qizil Armiya safida harbiy xizmatda boʻldi. Keyinchalik ijtimoiy-siyosiy ishlarda faol boʻlgan.

1941—1945-yillarda boʻlib oʻtgan Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, 1941-yil 1-avgustda Sibir harbiy okrugidagi 35-zaxira artilleriya polkida oʻt oʻchirish vzvod komandiri sifatida ofitserlik xizmatini boshlagan. U frontda jang qildi. Kareliya batareya komandiri sifatida Transkavkazda (Qora dengiz kuchlari guruhi) artilleriya korpusi shtab boshligʻining yordamchisi boʻlgan. Shuningdek, Shimoliy Kavkaz batareya qoʻmondoni, 3-Belorus diviziya komandiri boʻlib xizmat qilgan. Belorussiya, Litva va Sharqiy Prussiyada jang qilgan. Valentin Fadeyev urushni kapitan unvoni bilan tugatdi.

Fadeyev 1946-yil iyun oyidan Baranovich harbiy okrugi 1-artilleriya boʻlimi boshligʻining yordamchisi, Belorussiya harbiy okrugi artilleriya shtabida boʻlinma komandiri, Belorussiya harbiy okrugi artilleriya shtabining tezkor razvedka boʻlimi boshligʻi, qoʻmondon boʻlgan. RVGK 22-muhandislik brigadasi, 37-raketa diviziyasi qoʻmondoni, 5-alohida raketa korpusi qoʻmondoni oʻrinbosari, 7-gvardiya alohida raketa korpusi qoʻmondoni, Omsk raketa armiyasi qoʻmondoni birinchi oʻrinbosari, 5-chi NIIP boshligʻi (Baykon), SSSR Qurolli Kuchlari Bosh shtabi Harbiy akademiyasining raketa qoʻshinlari va artilleriya kafedrasi katta oʻqituvchisi sifatida faoliyat yuritgan.

9-chaqiriq Qozogʻiston SSR Oliy Kengashi deputati etib saylangan. KPSS XXII va XXV qurultoylari delegati.

1990-yilda Moskvada vafot etgan. U Trokurovskoye qabristoniga dafn etilgan.

Nabirasi Valentin Viktorovich Fadeyev endokrinolog, Rossiya Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi.

Manbalar 

Qizil Yulduz ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Moskvada vafot etganlar
1990-yilda vafot etganlar
18-fevralda vafot etganlar
Samarqandda tugʻilganlar
1923-yilda tugʻilganlar
17-fevralda tugʻilganlar
Vahobjon Fayozov

Vahobjon Sobirovich Fayozov (1912.8.10, Qoʻqon —1974.2.8, Urganch) — aktyor, rejissyor, xonanda (lirik tenor). Oʻzbekiston xalq artisti (1950). Oʻz faoliyatini 1932-yil Koʻqon temiryoʻlchilar klubi qoshidagi ishchilar teatrida boshlagan. 1933—34 yillar Qoʻqon teatrida, 1934-yildan Ogahiy nomidagi Xorazm teatrida ishlagan. Gʻarib (M. Yunusov, S. Samandarov, "Oshiq Gʻarib va Shohsanam"), Tohir (S. Abdulla, "Tohir va Zuhra"), Jaloliddin (M. Shayxzoda, "Jaloliddin Manguberdi"), Majnun, Farxrd (Xurshid, "Layli va Majnun", "Farhod va Shirin"), Husayn Boyqaro (Uygʻun, I. Sulton, "Alisher Navoiy"), Gʻofir (Hamza, "Boy ila xizmatchi"), Toshbolta (H. Gʻulom, "Toshbolta oshiq"), Mulladoʻst (Hamza, "Maysaraning ishi"), Abror (Uygun, "Parvona"), Nurbobo (I. Sulton, "Nomaʼlum kishi"), Mirzakarimboy (Oybek, "Qutlugʻ qon") obrazlarini yaratgan. F. ijodi xissiyotlar toʻlqini, buyuk insoniy fazilatlarni mohirona ocha olishi bilan eʼtiborli boʻlib, obrazlari hayotiyligi, yuksak ijro saviyasi bilan ajralib turadi. Xonanda sifatida "Feruz 1,2", "Xorazm Chorgohi", "Dugoh", "Yorim bergan oq roʻmol", "Faribdurmen" kabi ashulalarni baland avjda chiroyli va yoqimli aytgan. Rejissyor sifatida "Boy ila xizmatchi", "Paranji sirlari" (Hamza), "Shohi soʻzana" (A. Qahhrr), "Makr va muxabbat" (F. Shiller), "Muqimiy" (S. Abdulla) kabi spektakllarni sahnalashtirgan. Matyoqub Rahimov, Komiljon Otaniyozov va boshqa uning shogirdlaridir.

 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Mixail Fayozov

Mixail (Mamasharif) Gʻiyosovich Fayozov [1925.15.6, Avliyoota (Qozogʻiston, hozirgi Taroz shahri) — 1990.30.10, Chuyet shahri] — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, gvardiyachi leytenant. 1943-yildan armiya safida. Shu yildan frontda. Kichik leytenantlar kursini tugatgan. 175-gvardiyachi oʻqchi polki (1-Ukraina fronta, 5gvardiyachi armiyaning, 58-gvardiyachi oʻqchi diviziyasi) vzvod komandiri. 1945-yil 23-yanvarda Oder daryosini kechib oʻtishda alohida koʻrsatgan jasorati uchun 1945-yil 27-iyunda Qahramon unvoni berilgan. Chuyet tumanida turli xoʻjalik rahbari vazifalarida ishlagan. Chuyet shahridagi maktab va koʻchaga Fayozov nomi berilgan.

Manbalar 

 

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Sovet Ittifoqi Qahramonlari
1925-yilda tugʻilganlar
1990-yilda vafot etganlar
15-iyunda tugʻilganlar
30-oktyabrda vafot etganlar
Farziddin Fayozov

Farziddin Zayniddinovich Fayozov (1941.1.3, Toshkent viloyati Nanay qishlogʻi) — Oʻzbekiston xalq artisti (2001). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1967). 1966— 91 yillar Muqimiy teatrida ishlagan. Teatr sahnasida Mamat, Hoji ("Nurxon"), Faxriddin ("Oʻjarlar"), Turumbet ("Jumagul"), Knyaz ("Xonuma xonim"), Andro ("Koʻngli yosh qariyalar"), Kazbek ("Xotinimning eri"), Amir ("Layli va Majnun"), Zoir ("Halima"), Shayton ("Shayton va muridlar"), Roja ("Roja") kabi obrazlar yaratib keng diapazonli, serqirra aktyor sifatida tanildi. Kino (tergovchi, "Jasur bolalar"; Oʻzbek zobiti, "Komanda"; Sudya, "Ayol zoti"; Ota, "Muzaffar" va boshqalar), televizion filmlar (Geolog, "Baland togʻlar ostida", 8 qismli "Imon"da Boybusinov va boshqalar)da ham suratga tushgan. Radiopostanovkalardagi rollari ham diqqatga sazovor. Dublyaj sanʼati ustasi sifatida ham tanilgan. Televizion hujjatli filmlarga diktorlik qilgan.

Oʻzbekiston xalq artistlari
1941-yilda tugʻilganlar
1-martda tugʻilganlar
Omina Fayozova

Omina Fayozova (1917.5.1, Buxoro 1993.12.11, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq artisti (1973). Moskva davlat konservatoriyasi krshidagi Oʻzbek opera studiyasida oʻqigan (1934—35). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1961). Buxoro teatrida (1932—34), Yosh tomoshabinlar teatrida (1935—39), 1939-yildan Muqimiyteatrida ishlagan. „Halima“ (Gʻulom Zafariy) spektaklidagi oʻgʻil bola roli uning sahnadagi ilk obrazidir. Keyinchalik „Halima“ da Halima, „Arshin mol olon“ (U. Hojibekov)da Gulchehra, „Paranji sirlari“ (Hamza)da Guljon, „Tohir va Zuhra“ (S. Abdulla)da Yulduz, „Ravshan va Zulxumor“ (Komil Yashin va T. Jalilov)da Oqqiz, „Momo yer“ (Ch. Aytmatov)da Toʻlgʻanoy, „Togʻ goʻzali“ (S. Saidmurodov va A. Muhammedov)da Idimoh, „Qaynona“ (M. Shamxalov)da Qaynona, „Onasining qizi“ (Shuxrat) da Hojar, „Maysaraning ishi“ (Hamza)da Oyxon, Maysara, „Farhod va Shirin“ (Xurshid)da Yosuman kabi obrazlarni yaratdi. Plastik ifodaviylik, soʻzlarni donadona ishlatish, ayniqsa, oʻtkir hajv va yumor vositalaridan foydalanish, oʻtkir ijtimoiy xarakterlar yaratish F. ijodiga xos xususiyatlardir. „Nurxon“ (Komil Yashin va T. Jalilov)dagi Xalcha obrazi aktrisa ijodida alohida oʻrin tutadi. „Qaynona“ televizion spektaklidagi Qaynona roli unga katta shuxrat keltirdi. F. filmlar („Chinor ostidagi duel“ va boshqalar)da ham suratga tushgan. „Tabassum“ radiojurnali va televizion miniatyuralar teatrining faol ishtirokchisi boʻlgan. „Yer qimirlaganda“, „Qaynona bilan kelin“, „Erka kampir“ kabi kichik kulki xikoyalarning muallifi. U 1947-yildan dublyaj sanʼati bilan shugʻullanib, koʻp kinofilmlarda ovoz bergan.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
1917-yilda tugʻilganlar
1993-yilda vafot etganlar
12-noyabrda vafot etganlar
Faza

Faza (yun. phasis — paydo boʻlish) — 1) biror jarayon (ijtimoiy, geologik va boshqalar)ning taraqqiyot yoʻlidagi davr; 2) fizikaning tebranishlar nazariyasi — muayyan vaqtning har bir momentida tebranish jarayoni holatini ifodalaydigan kattalik. Davr ulushlarida, burchak yoki yey birliklarida oʻlchanadi. Garmonik tebranish harakatining tenglamasi jc=Asin (wt+ f) da cot+f tebranishning toʻliq (oʻzgaruvchan), f — boshlangʻich vaqt nolga teng boʻlgandagi (oʻzgarmas) F.sidir; 3) termodinamikada — tizimning boshqa qismlari bilan aniq chegara orqali ajralib turgan, bir jinsli va xossalari bir-biridan farq qiladigan hamda mexanik usul orqali ajratib olinishi mumkin boʻlgan har bir qismi. Suv muz suv bugʻi (gaz) bir komponentli tizim boʻlib, u uchta F.dan tashkil topgan. Agar berk idishdagi suvga maʼlum miqdorda simob, muz va temir parchalari solinsa, vaqt oʻtishi bilan muvozanat xrlati yuzaga keladi va 2 qattiq faza — muz va temir hamda 2 suyuk, faza — suv va simob va, nihoyat, bitta gazdan iborat 5 fazali tizim hosil boʻladi. Har qanday tizim bir qancha qattiq F.dan, bir qancha suyuq F.dan va bittadan oshmaydigan gazsimon F.dan tashkil topgan boʻlishi mumkin. Modda har bir F.da termodinamik muvozanat holatida boʻladi. Bu holat fizik xossalari boʻyicha moddaning boshqa muvozanat holat (boshqa faza) laridan farq kidali. Modda bir F.dan boshqa F.ga oʻtganda uning xossalari sifat jihatidan oʻzgaradi (qarang Fazaviy oʻtish). Yuqori temperatura va bosimda modda plazma holatiga oʻtadi. Turli kristall F.lari bir-biridan elektr oʻtkazuvchanligi, elektr va magnit momentlari, oʻta oʻtkazuvchanligi, kristall tuzilishi va boshqa bilan farq qiladi. Turli suyuklik F.lari ham bir-biridan konsentratsiyasi, oʻta oquvchanligi, elektr xossalari va boshqa bilan farqlanadi; 4) elektrotexnika da — koʻp F.li, xususan, 3 F.li liniyadagi oʻtkazgichlardan biri.
Faza tezligi

Faza tezligi — monoxromatik, yaʼni garmonik toʻlqin fazasining fazoda koʻchish tezligi. Faza tezligi toʻlqin muhitda tarqalganida turli chastotalarda qar xil boʻladi (dispersiya hodisasi). Shu sababli Faza tezligi tushunchasini nomonoxromatik toʻlqinlar uchun qoʻllab boʻlmaydi. Bu qolda guruh tezligi va toʻlqin fronti tezligi tushunchalari qoʻllaniladi. Dispersiya boʻlmagan holda (mas, elektromagnit toʻlqinlarning boʻshlikda tarqalishida) bu uchala tezlik oʻzaro teng boʻladi.
Fazaviy oʻtish

Fazaviy oʻtish — keng maʼnoda — tashqi sharoit (tra, bosim, elektr va magnit maydonlari va boshqalar)lar oʻzgarishi natijasida moddaning bir fazadan boshqa fazaga oʻtishi; tor maʼnoda — tashqi parametrlar uzluksiz oʻzgarganda modda fizik xususiyatlarining sakrab oʻzgarishi. Masalan, gazning suyuqlikda, suyuqlikning qattiq jismga aylanishi, metallning ferromagnit holatidan paramagnit holatiga oʻtishi va boshqa Kristall qattiq moddalarning bir agregat holatdan ikkinchi agregat holatiga oʻtishi fazaviy oʻtishning xususiy holidir. Umuman Fazaviy oʻtishda tizimni izoxlovchi parametrlar sakrab oʻzgaradi. Misol uchun gazsimon holatdan suyuqlikka va suyuqlikdan qattiq holatga oʻtishda zichlik qiymati keskin oʻzgaradi. Fazaviy oʻtish sodir boʻladigan tra, bosim yoki b. fizik kattaliklarning qiymatini faza oʻtishi nuqtasi deyiladi. I tur va II tur fazaviy oʻtish mavjud.

Moddaning bir fazadan ikkinchp fazaga utishi issikdik yutilishi yoki ajralib chiqishi bilan sodir boʻlsa, bunday oʻtishlar birinchi tur fazaviy oʻtish deb ataladi. Erish va qotish, bugʻlanish va kondensatlanish, moddalarning polimorf almashinishlari, magnit maydonida sof oʻta oʻtkazgichning normal holatiga oʻtishi I turdagi Fazaviy oʻtishlarga misolDir. Agar fazaviy oʻtishda issiqlik miqdori yutilmasa yoki ajralib chiqmasa, bunday oʻtishlar II tur fazaviy oʻtish deb ataladi. Ikkinchi tur fazaviy oʻtishga quyidagi misolni keltirish mumkin: geliy gazsimon, qattiq va ikki xil suyuq fazada boʻladi. Agar gazsimon holatdagi geliyni bosimi bir atm bosimiga teng boʻlgan sharoitda sovitib, temperatura 4,2 K ga yetkazilsa, u gazsimon holatdan suyuq holatga oʻtadi. temperatura yana pasaya borib, 2,17 K ga teng boʻlganida esa geliy birinchi suyuq holatdan ikkinchi suyuq holatga oʻtadi, bunda hech qanday issiqlik yutilmaydi ham, ajralmaydi ham. Lekin oʻtish trasidan yuqori tralarda yopishqoqlik taxminan 210~5 Pz boʻlgan boʻlsa, oʻtish trasidan past tralarda u nolga teng boʻladi. Yaʼni, 2,17 K dan past tralarda geliy ugla okuvchanlik xususiyatiga ega boʻlib qoladi. Bundan tashqari, temir, nikel kabi elementlar va turli qotishmalarning har bir moddasi uchun aniq Kyuri nuqtasi deb ataluvchi trada ferromagnit holatdan paramagnit holatga oʻtadi, mutlaq nolga yaqin tralarda esa elektr qarshiliklari sakrab kamayadi va boshqa
Fazliy

Fazliy Namangoniy (taxallusi; asl ismi Abdulkarim, 18-asr 2yarmi — 19-asr 1yarmi, Namangan) — shoir, adabiyotshunos.

19-asr boshlarida Turaqurgʻon va Namanganda turli mansablarda ishlagan. Umarxon hukmronligi yillari (1810—22) Qoʻqonga kelgan. Sheʼriy isteʼdodi tufayli xonning marhamatiga sazovor boʻlib, tez orada saroy shoirlarining boshligʻi — "malik ushshuaro" nomini olgan. Umarxonning hayoti, faoliyati, harbiy yurishlari, hukmronligi davridagi voqealarni "Umarnoma" dostonida tasvirlagan. Xon topshirigʻiga koʻra, Fazliy "Majmuai shoiron" ("Shoirlar majmuasi", 1821) tazkirasini tuzgan. Oʻzbek adabiyotshunosligi tarixida ilk marta sheʼriy yoʻl bilan yaratilgan mazkur tazkirada 19-asr boshlari Qoʻqon adabiy muhitining 100 dan ortiq vakillari haqidagi qimmatli maʼlumotlar va asarlaridan namunalar mavjud. Shu jumladan, unda Fazliyning kasida va gʻazallari, shoira Mahzuna bilan mushoirasi ham bor. F.ning "Devon" tuzgani maʼlum, ammo u topilmagan. Uning oʻzbek va tojik tillarida yozilgan gazal, masnaviy, muxammas, ruboiy va tuyuqlari turli majmua va bayozlarda uchraydi.

Fazliyning "Majmuai shoiron" tazkirasi 19-asr va 20-asr boshlarida qoʻlyozma va toshbosma nusxalarda keng tarkalgan, asar adabiyot axli orasida katta shuhrat topgan. Uning mukammal qoʻlyozma nusxalari Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik intida saqlanadi (inv. № 7510, 9914 va boshqalar). Fazliy Umarxon vafotidan soʻng (1822), Namanganga ketgan va oʻsha yerda vafot etgan.U o'zbek adabiyoti tarixida ilk mutassa' janrini yaratgan shoir hisoblanadi.

Manbalar 
 Oʻzbek adabiyoti [4 j.li], 3j. T., 1959.

Ad..Qayumov A., Qoʻqon adabiy muhiti, T., 1961; Qayyumov P., Tazkirai Qayyumiy, T.. 1998; Vohidov Sh., Qoʻqon tarixchilari Fazliy va Mushrif, T., 1996; Toshboltayeva T., "Majmuai shoiron" va uning muallifi, T., 2002.

Rustamjon Tojiboyev.

Kishilar
Adabiyotshunoslar
Fazo (maʼnolari)

Fazo:

 Fazo - Fazo fundamental kattalik boʻlib, quyidagicha taʼriflanishi mumkin:
 olamning fundamental tuzilishi qismlaridan biri, ichida jismlar ajratilgan, joylashgan, shakllari va hajmlari aniqlangan, harakat qilishga imkonlari boʻlgan oʻlchamlar toʻplami;
 yuqoridagi taʼrifga qarshi maʼnoda: mavhum matematik konseptual soha (vaqt va son kabi) boʻlib, uning yordamida biz jismlarning joylashishi, shakli, hajmi, harakati va ular orasidagi masofani taqqoslaymiz va oʻlchaymiz;
 Yer va uning atmosferasi tashqarisidagi koinot qismi.
 Fazo (matematika) (matematikada) — mantiqiy fikrlanuvchi shakllar yoki biror konstruksiyalar amalga oshiriladigan muhit.
Fazo (matematika)

Fazo (matematikada) — mantiqiy fikrlanuvchi shakllar yoki biror konstruksiyalar amalga oshiriladigan muhit. Masalan, elementar geometriyada tekislik yoki fazo turli shakllar yasaladigan muhit boʻladi. F.dagi oʻzaro bogʻlovchi munosabatlar ichki tuzilishi (strukturasi) jihatidan odatdagi fazoviy munosabatlarga oʻxshash. Tarixiy nuqtai nazardan matematik F. real F.ning taqribiy abstrakt qiyofasini ifodalovchi 3 oʻlchovli Yevklid fazosiamr. Mat., mexanika, fizikaning rivojlanib borishi bilan Yevklid fazosi, Yevklid geometriyasining tushunchalarini sekinasta umumlashtirish va oʻzgartirish natijasida "F." ning hozirgi umumiy tushunchasi vujudga keldi. 19-asrning 1yarmida yaratilgan Lobachevskiy F.si, l oʻlchovli Yevklid F.si tushunchalari Yevklidning 3 oʻlchovli F. sidan ancha farq qiladi.

Matematik F. toʻgʻrisidagi umumiy tushunchani 1854-yilda B. Riman olgʻa surgan. Bu tushuncha keyinchalik kengaytirilib, unga anikliklar kiritildi. Natijada vektor F., Gilbert fazosi, Riman fazosi, funksional F., topologik F. vujudga keldi. Matematikada F. sifatida obʼyektlarning uzluksiz (tutash) toʻplami qaraladi. Bu obʼyektlar sifatida geometrik figuralar, funksiyalar, fizik tizimlarning turli holatlarini olish mumkin. Ular shu F.ning "nuqtalari" deb hisoblanadi.

Nuqtalarning toʻplami esa F.dagi figura deb karaladi. Matematik F.larning qaysi biri real F.ni yaxshiroq aks ettirishi tajribadan aniqlanadi. Masalan, hozir real F. xossalari Riman geometriyaschda Yevklid geometriyasiga nisbatan anikroq aks etishi toʻla toʻkis isbot etilgan (yana qarang Geometriya, Matematika).
Fazoviy mexanizm

Fazoviy mexanizm - zvenolarining nuqtalari notekis trayektoriya chizuvchi yoki trayektoriyasi oʻzaro kesishgan tekisliklarda yotuvchi mexanizm. Texnikada zvenosi nuqtalarining trayektoriyalari konsentrik sferalarda boʻladigan sferik mexanizmlar keng tarkalgan. Bunday mexanizmlar kesishuvchi oʻqlar orasidagi aylanma qarakatlarni uzatish uchun qoʻllanadi (mas, tishli uzatmalar, avtomobilning kardanli uzatmasi, radiolokatorning burish mexanizmi va boshqalar). Yengil sanoat va oziq-ovqat sanoatida Fazoviy mexanizm aylanma harakatni uzatish bilan birga fazoviy trayektoriyalar hosil qiladi (mas, tikuv mashinasining ip tortish mexanizmi). Richagli Fazoviy mexanizmlar odamning qoʻl harakatlarini takrorlaydigan manipulyatorlar va sanoat robotlarida ishlatiladi. Fazoviy mexanizmdan kosmik texnika qurilmalarida, qishloq xoʻjaligi va boshqalarda keng foydalaniladi.
Fazometr

Fazometr, faza oʻlchagich — sanoat chastotali oʻzgaruvchan tok elektr zanjirlarida kuchlanish va tok kuchi orasidagi quvvat koeffitsiyenti (fazalar siljishi burchagi kosinusi) ni yoki elektr tebranishlari fazalar farqini oʻlchash uchun moʻljallangan asbob. Ishlatilish joylariga kura bir necha xilga boʻlinadi. Sanoat chastotalarida fazalar siljishi burchagining kosinusi elektromexanik usulda — logometr (elektrodinamik, ferrodinamik, elektromagnit yoki induksion) bilan oʻlchanadi. Logometr milining ogishi kuchlanish bilan tokning fazalar siljishiga bogʻliq. Keng diapazondagi chastotalar uchun moʻljallangan F. sifatida elektronhisoblash oʻlchagichlari qoʻllanadi. Elektron F.lar bilan oʻlchash elektronmexanik F.lar bilan oʻlchashdagidan aniqroq chiqadi.
Fazotron

Fazotron (faza... va ... tron) — vaqt boʻyicha doimiy magnit maydonga ega boʻlgan va tezlatuvchi elektr maydonining chastotasi kamayib boradigan siklik rezonans tezlatkich; ogʻir zarra (proton, deytron, azarra) larni tezlatishda qoʻllaniladi. F.ning asosiy qismlari doimiy elektromagnit va magnit qutblari orasida joylashgan hamda tezlashtiruvchi elektrod (duant)lar oʻrnatilgan vakuum kameradan iborat. Vakuum kamera markazida zaryadlangan zarralar manbai joylashgan. Bu manbadan chiqayotgan zarralar doimiy magnit maydonda aylanma harakat qilib, elektrodlar orasidagi tirqishdan har bir oʻtishida elektr maydon taʼsirida tezligini oshiradi. Zarralar tezligi ortgan sari aylanish radiusi ham ortib borib, spiralsimon trayektoriya hosil qiladi, zarraning massasi ortib boradi, natijada aylanish davri ham ortadi va tezlatuvchi yuqori chastotali elektr maydonning chastotasi kamayib boradi. Magnit tizimi qoʻpol boʻlgani uchun zarraga 1 GeV dan ortiq energiya beradigan F. qurish samarali emas: bunday hollarda sinxrofazotronparlan foydalaniladi. F. impulyeli rejimda, yaʼni sinxrotron (rezonans) rejimda ishlaganda qolgan zarralar guruhi energiyasi mumkin boʻlgan eng katta qiymatga erishganda F.dan chiqib ketadi va F.ning parametrlari oʻzining boshlangʻich qiymatiga qaytadi hamda tezlatishning yangi sikli boshlanadi (yana qarang Tezlatkichlar).
Ahmad Fayz

Fayz, Ahmad Fayz (1911.13.2, Siyolkat — 1984.27.11) — Pokiston shoiri, tanqidchi va jamoat arbobi. Siyolkat (1917—29) va Loxur (192934) kollejlarida tahsil olgan. 1972-yildan Pokiston sanʼati milliy kengashining raisi. „Pakistan tayme“ („Pakistan“, 1947—51; 1955—58), „Imroz“ („Imros“, 1948—51; 1955—58) gaz.larida bosh muharrir. 1950-yilda Jahon tinchlik kengashining aʼzoligiga saylangan va shu yili „Ravalpindi fitnasi“ ishtirokchisi sifatida ayblanib, qamoqqa olingan. 1955-yilda ozod qilingan. Urdu va panjob tillarida ijod qilgan. F. lirikasida insoniy histuygʻular, chuqur falsafiy mushohadalar hamda siyosiy masalalar muhim oʻrin tutadi. U sheʼriyatning gʻazal, qasida, marsiya va boshqa janrlarida ijod qilgan. F. „Gʻamginlar“ (1941), „Shamol qoʻli“ (1952), „Zindonnoma“ (1957), „Tosh ostida qolgan qoʻl“ (1963), „Sinay vodiysi“ (1971) sheʼriy toʻplamlari, qamoqdan yozilgan xatlardan iborat „Panjarali tuynuk“ (1971) kitobi va boshqa asarlar muallifi. Dexlida oʻtgan Osiyo yozuvchilari 1konferensiyasi (1956), Osiyo va Afrika yozuvchilarining Toshkent (1958) hamda Olmaota (1973) konferensiyalari qatnashchisi. Ayrim asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan. „Nilufar“ mukofoti laureati (1975).
Fayz Holding kompaniyasi

Fayz Holding kompaniyasi — Oʻzbekistonda mebel sanoatining yirik kompaniyasi. Toshkent shahrida joylashgan. 1997-yilda „Mahalliy sanoat“ korporatsiyasining bir nechta korxonalari negizida tashkil etilgan. Bosh korxonasi — oshxona mebellari va boshqa mebellar ishlab chikaradigan mebel zavodi (1979) negizida tashkil etilgan „Fayz“ qoʻshma korxonasi ochiq aksiyadorlik jamiyati. Tarkibida 30 korxona va tashkilotlar, shu jumladan, 10 ta chet el investitsiyasi ishtirokidagi qoʻshma korxona bor. Kompaniya ustav kapitalida chet ellik investorlar ulushi 67% ni tashkil etadi. Kompaniya korxonalarida yumshoq va ofis mebellari, oshxona mebellari, yotoqxona toʻplamlari, maktablar va oʻquv yurtlari, bolalar sporti, mehmonxonalar uchun turli mebellar ishlab chiqariladi. Madaniyat, sogʻliqni saqlash muassasalarini, maʼmuriy binolarni jiqozlash uchun maxsus mebellarni ishlab chiqarish oʻzlashtirilgan, shuningdek, porolon, gugurt va boshqa mahsulotlar xam ishlab chiqariladi. Kompaniya korxonalari ilgʻor xorijiy texnologiyalar bilan jihozlangan. Kompaniyada Oʻrta Osiyoda yagona boʻlgan laminatsiyalangan DSP taxtalari ishlab chiqaradigan korxona faoliyat koʻrsatadi. Mahsulotlari chet ellarga eksport qilinadi (2000-yilda 300 ming, 2003-yilda 1,15 million, 2004-yilda 1,16 million AQSH dollari qiymatidagi mebel va laminatsiyalangan taxtalar eksport qilindi). 2003-yilda kompaniya korxonalarida 8,1 milliard sumlik sanoat mahsulotlari, 5,9 milliard soʻmlik isteʼmol tovarlari va 5,3 milliard soʻmlik mebel ishlab chikarildi.

 

Oʻzbekiston shirkatlari
Ahmad Fayziyev

Ahmad Fayziyev (1910.10.5, Qoʻqon — 1993.8.1, Buxoro) — Oʻzbekiston xalq artisti (1956). Buxoro pedagogika institutini tugatgan (1940). 1925—30 yillar Qorakoʻl tuman bolalar uyida murabbiy va havaskorlik truppasining badiiy rahbari. 1930-yildan Buxoro viloyat musikali drama va komediya teatri aktyori. F. asosan, komik va hajviy rollar ustasi sifatida tanilgan: Tabib (Gʻ. Zafariy, "Halima"), Xolmat (Hamza, "Boy ila xizmatchi"), Madazim (Komil Yashin, "Tormor"), Sokov (M. Urdibodu, "Besh soʻmlik kelin"), Tersak (Komil Yashin, T. Jalilov, "Ravshan va Zulxumor"), Majididdin (Uygʻun, I. Sulton, "Alisher Navoiy"), Poloniy (U. Shekspir, "Hamlet"), Goʻdalak (S. Xoʻjaniyozov, "Suymaganga suykanma"), Moʻmin (E. Vohidov, "Oltin devor"), Podkolyosin (N. Gogol, "Uylanish") va boshqa F. oʻtkir xarakterli aktyor boʻlib, uning ijodi anʼanaviy xalq teatri namunalari, qiziqchilik sanʼati zamonaviy komedik rollar bilan uygʻunlashgan holda olib borilishi bilan ajralib turadi.

 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Bobomurod Fayziyev

Fayziyev Bobomurod (1960.23.11, Yettisoy tumani) — sambochi, xizmat koʻrsatgan sportchi (1988). 52 kg vazn toifasida Oʻzbekiston chempioni (1978, 1981), jahon kubogi gʻolibi (1982, Bilbao), 3 karra jahon chempioni (1982, Ovyado; 1986, Po; 1987, Milan). Toshkent universitetining yuridik fakultetini (1985), Oʻzbekiston jismoniy tarbiya intini (1991) tugatgan. Sambo boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi bosh murabbiyi (1988—1998). 1998-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligida boshqarma boshligʻi.

Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti bitiruvchilari
O‘zbekiston sambochilari
Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari