MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Abdulloh ibn al-Horis al-Hoshimiy

Abdulloh ibn al-Horis al-Hoshimiy (arabcha: عبد الله بن الحارث الهاشمي — Abu Muhammad Abdulloh ibn al-Horis ibn Navfal al-Qurashiy al-Hoshimiy, 9/630, Madina — 84/703, O‘mon) — muhaddis, tobe’in.

Oilasi 
Bobosi Navfal Payg‘ambarning amakisi Horisning o‘g‘li. Bobosi ham, otasi ham sahoba bo‘lganlar. Abdulloh ibn al-Horis al-Hoshimiy Payg‘ambar vafotlaridan ikki yil oldin tug‘ilgan. Onasi Hind — Abu Sufyonning qizi va Payg‘ambarning qayin singillaridir. Yangi tug‘ilgan vaqtlarida xolasi Ummu Habibaning uyi­ga olib borilganda Payg‘ambar Abdulloh ibn al-Horis al-Hoshimiyni ko‘rib qoladilar va og‘ziga ilk luqmani solib (tahnik), duo­yi xayr qiladilar. Kichkinaligida onasi uni „bebbe“ (do‘mboqcha) deb, erkalatgani uchun keyinchalik shu laqab bilan mashhur bo‘lgan.

Faoliyati 
Abdulloh ibn al-Horis al-Hoshimiy Shom diyori fathida ishtirok etgan. Keyinchalik otasi bilan birga Basraga ko‘chib o‘tadi va o‘sha yerda istiqomat qilib qoladi. Basralik­lar Abdulloh ibn al-Horis al-Hoshimiyni yaxshi bilganlari sababli Yazid ibn Muoviya vafot etgach, uni voliy etib saylaydilar hamda uning nomidan Abdulloh ibn Zubayrga bay’at qiladilar (684-yil). Lekin Ibn Zubayr keyinchalik uni bu lavozimdan ozod qiladi.

Vafoti 
Hajjoj ibn Yusuf Iroqqa voliy bo‘lgach, Abdurrahmon ibn Ash’as unga qarshi kurash olib boradi. Ibn Ash’asning atrofida Iroqning ko‘plab ulamolari, shu jumladan, Abdulloh ibn al-Horis al-Hoshimiy ham jamlanadi. Biroq, mazkur harakat mag‘lub bo‘lgach, Abdulloh ibn al-Horis al-Hoshimiy Basradan qochib O‘monga joylashadi va taxminan sakson yoshida vafot etadi. Ibn Hibbon uni som yeli (garmsel urgani) oqibatida 698-yil vafot etib, Abvoga ko‘milganini aytsa-da, bu tarzda o‘lgan kishi u emas, o‘g‘li Abdullohdir.

Rivoyat va hadislari 
Abdulloh ibn al-Horis al-Hoshimiyning rivoyatlari „Kutubi sitta“da ham kelgan va Yahyo ibn Ma’iyn, Ali ibn al-Madiniy, Imom an-Nasoiylar tomonidan siqa deb tan olingan. Abdulloh ibn al-Horis al-Hoshimiy Umar, Usmon, Ali, Abbos ibn Abdulmuttalib, Ubay ibn Ka’b kabi sahobalardan ko‘pgina hadis ri­voyat qilgan. To‘g‘ridan-to‘g‘ri Payg‘ambardan qilgan rivoyatlari esa, mursaldir. O‘zidan esa, o‘g‘illari Ishoq, Abdulloh va Ubaydullohlar, allomalardan Ibn Shihob az-Zuhriy, Abu Ishoq as-Sabiiy va Umar ibn Abdulazizlar rivoyat qilganlar.

Adabiyotlar 

 Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kubrā. — Bayrut: 1968. V, 24-26; VII, 100; 
 Xalifa ibn Xayyot. At-Tabaqāt. — Damashq: 1966-67. I, 451, 481; II, 581, 599; 
 Al-Buxoriy. At-Tarӣx al-kabӣr. — Haydarobod: 1941-60. V, 63-64; 
 Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. — Haydarobod: 1952-53. V, 30-31; 
 Al-Xatib. Tarӣx Bag‘dād. — Qohira: 1931. I, 211-212; 
 Ibn al-­Asir. Usd al-g‘āba. — Qohira: 1970-73. III, 207-208; 
 Ibn Hajar. Al-Isāba. — Qohira: 1328. III, 58. M. Yaşar Kandemir. „Abdullah b. Hâris el-Hâşimî“. TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 105.

Manbalar
Abdulloh ibn Huzofa as-Sahmiy

Abdulloh ibn Huzofa as-Sahmiy (arabcha: عبد الله بن حذافة السهمي — Abdulloh ibn Huzofa ibn Qays ibn Adiy ibn Saʼd as-Sahmiy al-Qurashiy,? — 33/654, Misr) — sahoba.

Oilasi 
Abdulloh ibn Huzofa as-Sahmiy Eron podshohi va Rum imperatori bilan uchrashgan sahoba. Kunyasi Abu Huzofa, onasi Tamima bint Xarson Bani al-Horis qabilasidan.

Manbalarda kelishicha, Abdulloh ibn Huzofa as-Sahmiy Mak­­kada musulmonlarga mushriklarning taz­yiqi kuchaygandan keyin Habashis­tonga hijrat qilgan.
Hijratning oltinchi yili Hudaybiya sulhidan keyin Payg‘ambar Fors diyorining podshohi Kisroga Islom diniga kirish taklifi bitilgan maktubni olib borishni Abdulloh ibn Huzofa as-Sahmiyga topshiradilar.

Faoliyati 
Hijratning o‘n to‘qqizinchi yili xalifa Umar ibn al-Xattob Rumga yuborgan qo‘shin tarkibida Abdulloh ibn Huzofa as-Sahmiy ham bo‘lgan. U asir tushib qoladi va Rum imperatori Hiraqlning peshonasidan bir o‘pish evaziga barcha qolgan asirlarni ozod etilishiga sabab bo‘ladi. Shuning­dek, u Misr­ning fath etilishida ham qatnash­gan.

Hadisi 
Abdulloh ibn Huzofa as-Sahmiy uchta hadis rivoyat qilgan. Undan Sulaymon ibn Yasor, Abu Voil Shaqiq ibn Salama, Mas’ud ibn Hakamlar hadis rivoyat qilgan.

Vafoti 
Usmon ibn Affon xalifalik davrida vafot etadi.

Adabiyotlar 

 Az-Zahabiy. Siyar. — Qohira: „Dor al-hadis“, 2006. II, 71; III, 345; 
 Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. — Qohira: 1285-87. III, 142-144; 
 Islom. Ensiklopediya. — T.: „O‘zME DIN“, 2017. 16; 
 Islomshunoslik qomusiy lug‘ati. — T.: „Movarounnahr“, 2013. 26-27.
Ibn Asir. Usd al-g’oba fiy ma’rifati as-sahoba, - Bayrut: Daru Hazam, 2012.

Manbalar
Fors miniatyurasi

Fors miniatyurasi (forscha: نگارگری ایرانی, ngārgry̰ ạy̰rạny̰ negârgari Irâni) — kitob illyustratsiyasi yoki alohida sanʼat asari. Muraqqo deb nomlangan bunday asarlar albomda saqlanishi moʻljallangan qogʻozga bitiladigan kichik suratlardir. Fors miniatyurasi Gʻarbiy Oʻrta asrlar va Vizantiya miniatyuralarining yoritilgan qoʻlyozmalardagi anʼanalari bilan taqqoslanadi. Forsda devor boʻyashning bir xil darajada mustahkamlangan anʼanalari mavjud boʻlsa-da, miniatyuralarning saqlanib qolish darajasi va saqlanish holati yaxshiroq. Miniatyuralar Gʻarbda fors suratlarining eng mashhur shaklidir. Miniatyura rasmi 13-asrda fors sanʼatida muhim janrga aylandi. Moʻgʻullar istilosidan keyin Xitoy madaniyati taʼsirini olgan va 15-16-asrlarda oʻz anʼanasining eng yuqori choʻqqisiga chiqqan. Fors miniatyurasi boshqa islom miniatyuralariga, asosan Turkiyadagi Usmoniylar va Hindiston yarimorolidagi Boburiylar miniatyurasida ustuvorlikka ega boʻldi.

Manbalar 

Fors
Madaniyatlar
Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Kubogi

2014-yilgi O‘zbekiston kubogi futbol bo‘yicha O‘zbekiston kubogi musobaqasining 22-mavsumi bo‘ldi. Kubok uchun qura tashlash marosimi 2014 yil 21 fevral kuni Toshkentda boʻlib oʻtdi.

Musobaqa 2014-yil 30-martda boshlangan va 2014-yil 12-noyabr kuni Olmaliqdagi „OKMK“ markaziy o‘yingohida bo‘lib o‘tgan final bilan yakunlangan. 2013-yilgi chempion va ikkinchi oʻrin sohibi „Bunyodkor“ Toshkentning „Lokomotiv“ klubi kubokning chorak final bosqichidan boshlandi.

Kubok sohibiga 2015-ilgi Osiyo Chempionlar Ligasi yoʻllanmasi kafolatlanadi.

Kalendar

Birinchi bosqich 
2014-yil 30-mart kuni kubok o‘yinlari 32-bosqich jamoalarini aniqlash uchun birinchi bosqich o‘yinlari bilan boshlanadi.

Qavs

32-tur 
Yakkama-yakka oʻyinlar 19-20 aprel kunlari boʻlib oʻtadi.

|}

16-tur 
32-raundning o‘n oltita g‘olibi sakkizta ikki oyoqli durangga tortildi.

|}

Chorak final 

|}

Yarim final 

|}

Final

Eng yaxshi toʻpurarlar 

Oxirgi yangilangan: 2014-yil 1-iyulManba: OʻzPFL

Manbalar 

Oʻzbekiston kubogi mavsumlari
Baqlajon navlari ro'yxati

Baqlajon navlarining ro'yxati:

 Lao baqlajoni
 Pasxa oq baqlajon
 Hind baqlajon
 Santana baqlajon
 Oq baqlajon - umumiy mahsulotlar:Turkum:Oq baqlajon
 Tango baqlajon

 Baqlajon bilan bog'liq mevalar

Eslatmalar 

Baqlajon
Abay (Yeskeldi tumani)

Abay () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumaniga qarashli qishloq. Qorabuloq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Qorabuloq qishlogʻidan 5 km janubi-sharqda, Qusak daryosi boʻyida joylashgan. KATO kodi — 196430200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 857 kishini (419 erkak va 438 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 967 kishi (485 erkak va 482 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Yeskeldi tumani aholi punktlari
Abdulloh ar-Roziy

Abdulloh ar-Roziy (arabcha: عبد الله الرازی — Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad ibn Abdulloh ar-Roziy ash-Shaʼroniy,? — 353/964,?) — so‘fiy.

Biografiyasi 
Manbalarda hayotiga oid maʼlumotlar juda kam. Asli Raylik bo‘lib, Nishopurda tug‘ilib o‘sgan. Junayd al-Bag‘dodiy va Abu Abdulloh al-Bushanjiy kabi mashhur so‘fiylarning suhbatida bo‘lgan. Abu Usmon al-Hiriyning mashhur muridlaridan biri bo‘lgan.

Abdulloh ar-Roziyning boshidan kechgan bir voqeadan keyin kamtarlikni o‘ziga dastur qilganligi manbalarda zikr etilgan. Suhbatlarida bo‘lgan shayxlardan ko‘p foydalangan, bularni axloqiy va maʼnaviy hayotida tat­biq qilgan. Ayniqsa, ruhan pok­lanish hamda yanada yuksak maʼnaviy martabalarga erishish uchun murakkab riyozatni qo‘llagan. Bularning barchasi mushohada sohibi so‘fiy bo‘lishini taʼminlagan. So‘fiylar ham uni Nishopurda yetishgan ulug‘ shayxlar qatoriga qo‘shganlar.

Shamsuddin az-Zahabiy Abdulloh ar-Roziyni Hakim at-Termiziyning majlislariga qat­nashgani hamda undan Hokim va as-Sulamiy kabi muhaddislar hadis rivoyat qilganini aytgan. Nisba, kunya va ismlaridagi o‘xshashlik sababidan uni Abdulloh al-Xarroz (vafoti: 310/922-yili) bilan adashtiradilar.

Adabiyotlar 

 As-Sulamiy. Tabaqāt as-sӯfiyya. — Qohira: 1389/1969. 170, 451-453;  
 Al-Qushayriy. Ar-Risāla. — Qohira: 1972-74. 439, 495, 636; 
 Az-Zahabiy. Siyar. XVI. 65-66; 
 Lomeʼiy. Nafahot tarjimasi. — Istanbul: 1289. 272; 
 Ash-Shaʼroniy. At-Tabaqāt al-kubrā. — Qohira: 1954. I, 119-120; 
 Al-Munoviy. Al-Kavākib ad-durriyya. — Qohira: 1938. II, 38; 
 Arusiy. Natāij al-afkār. — Damashq: II, 4; 
 Mustafa Bilgin. „Abdullah er-Râzî“. TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 128-129.

Manbalar
Аli al-Bazdaviy

Аli al-Bazdaviy 

Аbul Hasan Аli ibn Muhammad al-Bazdaviy bu nisbat bilan mashhurdirlar. «Faqihu Movarounnahr» (Movarounnahrning faqihi) va «Ustoz ul-aimma» (Imomlarning ustozi) unvonlarining sohibi. Tariqatda shayx boʼlib, Аbu Hanifa mazhabida edilar.

1009-yilda Nasaf yaqinidagi Bazda (Pazda) qishlog'ida tug'ilgan. Fiqhga oid 6 asar yozgan. Samarqand madrasalarida mudarrislik qilgan.

“Faxr al-Islom” (Islom iftixori) sharafli unvoni bilan mashhur boʻlgan. U hanafiy usulda asosiy asar boʻlgan mashhur “Kanz al-vusul ilyo maʼrefat al-usul” “Huquqiy bilimlarni egallash xazinasi”) muallifi, “Usul al-Bazdaviy” nomi bilan mashhur.

Abdulqodir ibn Abu al-Vafo al-Qurashiy (vafoti 1373-yil) oʻzining  “Al-javohir al-mudiya fi tabaqat al-hanafiyya” nomli asarida Аli al-Bazdaviyni  ham tilga olgan.

Uning eng mashhur kitobi “Kanz ul-Vusul ila ma'rifat al-Usul” (arabcha کنز الوصول إلی معرفة الأصول) boʻlib, keng tarqalgan “Usul al-bazadva” nomi bilan mashhur boʻlib, u  Uso al-Fix markazida xanafiy mazhabini o'qitishda asosiy kitob boʻlgan.

Asar biror  ishida  to'g'ri qaror qabul qilish uchun manbalar va usullar to'plamini aniqlash qoidalari va usullari, matnlar bilan ishlash qoidalari haqida fikr yuritish kabi masalalarga e'tibor qaratadi.

O‘zbekiston Fanlar akademiyasida bu asarning o‘ndan ortiq nusxasi bor. Sharqda keng tarqalgan va unga ko'plab sharhlar yozilgan.

Shuning uchun Abul Hasan Bazdaviy "Ustoz al ailma" (Imomlar ustozi) va "Faqihi Movarounnahr" (Movarounnahr faqihi) unvonlariga sazovor bo'lgan.  Keyinchalik Abdulaziz al-Buxoriy (vaf. 1329) “Kashf al-Asror” asarini unga o'xshatib yozgan.

Al-Bazdaviy Shams al-Aimm Abd al-Aziz al-Halvoniydan (vafoti 1064-yil) tahsil olgan, u  as-Saraxsiyning ham ustozi bo'lgan.

Аbul Hasan Аli ibn Muhammad al-Bazdaviy 1089-yilda Kesh shahrida vafot etgan. Uning jasadi Samarqanddagi Chokardiza qabristoniga dafn qilingan.

Manbalar 

Faqihlar
Aqeshki

Aqeshki () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumanidagi qishloq. Oqin Sara qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196457200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 592 kishini (290 erkak va 302 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 532 kishi (266 erkak va 266 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Yeskeldi tumani aholi punktlari
Abdulloh Shuttoriy

Abdulloh Shuttoriy (arabcha: عبد الله شطاری) —(? — 832/1428-29, Mand) — shuttoriyya tariqatining asoschisi, hindistonlik mutasavvif.

Biografiyasi 
„Ashg‘oli shuttoriyya“ nomli asarida o‘zining oliy silsilasi, maqomi va holi haqida so‘z yuritilgan. Shuningdek, u haqidagi maʼlumotlar ko‘proq Gʻulom Sarvari Lohuriyning „Xazӣna al-­asfiyā“ asarida mavjud. Hamadoniyya tariqatini Ali al-Hamadoniydan, qodiriyya tariqatini Shayx Abdulvahhobdan olgan. „Xazӣna al-asfiyā“ga ko‘ra, Abdulloh Shuttoriyning nasabi Shihobuddin as-Suhravardiyga yetib boradi. 

Abdulloh Shuttoriy tayfuriyya tariqati shayxlaridan Muhammad Orifga qo‘l bergan. Shayx unga ash-Shuttoriy (yoki Shattor) laqabini bergan. „Shuttor“ so‘zi istilohda „tez yig‘laguvchi“ degan maʼnoni anglatadi. Lekin so‘fiylar „fano fillah“ va „baqo fillah“ maqomiga yetgan shaxsga „shuttor“ so‘zini ishlatganlar. Abdulloh Shuttoriy riyozat va mujohada bilan kamolot darajasiga chiqqanligi uchun Shayx Muhammad birinchilardan bo‘lib, Abdulloh Shuttoriyga nisbatan „shuttor“ deb murojaat qilgan. 

Xirqa kiydirib tariqatni yoyishi uchun Hindistonga yuborgan. Abdulloh Shuttoriy avval Hindistonning Bankipur shahriga, so‘ngra Kanpur shahriga boradi va u yerda yuksak obro‘ga ega bo‘ladi. Keyinchalik Joluhga keladi. Joluh hukmdori poytaxt Mand shahrida unga tayyorlatgan maskanda joylashib, tariqatini yoyishni boshlagan. 

Mandda vafot etgan.

Shuttoriya tariqati 
Turli tarzda qayd qilingan tariqat silsilalarining barchasi Boyazid Bistomiyga bog‘lanadi. Abdulloh Shuttoriyning yo‘nalishi tasavvufning uchta umumiy tamoyilini ifodalovchi tariyqi abror, tariyqi axyor, tariyqi shuttorning so‘ng­gisidir. Bu yo‘l ishq, vajd va jazbani asos qilib olgan. Unga nisbatan „piri tariqat“, „sohibi tariqat“ de­yilsa-da, shuttoriyya tariqati avvaldan mavjud edi. Zero, baʼzi manbalarda ustozi Muhammad Orifga Shuttoriy laqabi berilganligi aytilgan. Ilgari umumiy tasavvufni ifoda etgan shuttoriyya, Abdulloh Shuttoriy tomonidan maxsus bir tariqat, yo‘nalish sifatida shakl­langan.

Adabiyotlar 

 Haririyzoda. Tibyān. I, 184; 
 Gʻulom Sarvar Lohuriy. Xazӣna al-asfiyā. — Lakhnav: 1914. II, 185; 
 Abdulhay al-Hasaniy. Nuzha al-xavātir. III, 100-101; 
 Yunus Ibrohim as-Somarroiy. Ulamā al-’arab fӣ shibh al-qārra al-hindiyya. — Bag‘dod: 1986. 154; 
 T. Yazıcı. „Şattâriye“. İA. XI, 355-356; 
 Süleyman Uludağ. „Abdullah-ı Şüttârî“. TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 137.

Manbalar
Ryota Tanabe

Ryota Tanabe (1993-yil 10-aprelda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi, „Tokio Yunayted“ klubida oʻynaydi.

Karyera statistikasi

Klubi 
2018-yil 31-yanvargacha yangilangan.

Manbalar

Havolalar 

 Ryota Tanabe, J.Ligasi (arxiv) (yaponchada)
Futbol yarim himoyachilari
Yaponiyalik futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1993-yilda tugʻilganlar
Aqtasti (Yeskeldi tumani)

Aqtasti (, 2000-yilgacha — Belokamenka) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumanidagi qishloq. Qaynarli qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Qorabuloq qishlogʻidan taxminan 17 km sharqda joylashgan. KATO kodi — 196443200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 302 kishini (157 erkak va 145 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 306 kishi (160 erkak va 146 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Yeskeldi tumani aholi punktlari
Aqtuma (Yeskeldi tumani)

Aqtuma () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumanidagi qishloq. Oqin Sara qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196457300.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 179 kishini (89 erkak va 90 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 202 kishi (100 erkak va 102 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Yeskeldi tumani aholi punktlari
Aqin Sara

Aqin Sara (, 2007-yilgacha — Selinnoye) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumanidagi qishloq. Qishloq okrugining maʼmuriy markazi — Aqin Sara. KATO kodi — 196457100. Aqin Sara Tastanbekqizi nomi bilan ham atalgan.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1341 kishini (676 erkak va 665 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1069 kishi (526 erkak va 543 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Yeskeldi tumani aholi punktlari
Aldabergenov

Aldabergenov () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumaniga qarashli qishloq. Aldabergenov qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 196433100.

Geografiyasi 
Tuman markazi Qorabuloq qishlogʻidan 22 km gʻarbda, oʻng tomonda, Koʻksu daryosi boʻyida joylashgan.

Tarixi 

1977-yilgacha Chubar deb atalgan. Keyinchalik, kolxoz harakati tashkilotchisi, ikki karra Sotsialistik Mehnat Qahramoni Aldabergenov Nurmoldi nomi bilan atalgan.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 3679 kishini (1814 erkak va 1865 ayol) tashkil qilgan. Qozogʻiston. Milliy ensiklopediya maʼlumotlariga koʻra, 2003-yilda qishloqda 2,8 ming kishi yashagan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 3669 kishi (1787 erkak va 1882 ayol) istiqomat qilgan.

Diqqatga sazovor joylari 
Qishloqda N.Aldabergenov nomidagi muzey, Botirovlar xiyoboni kabi diqqatga sazovor joylar boʻlib, ushbu xiyobon 19 nafar Sotsialistik Mehnat Qahramonlari, Ikki karra Sotsialistik Mehnat Qahramoni Nurmolda Aldabergenov, Sovet Ittifoqi Qahramoni Matay Baisovga bagʻishlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Aldabergenova // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). — Almati: Qazaq ensiklopediyasi, 2004. — T. I. — ISBN 9965-9389-9-7. (CC BY-SA 3.0)
 
Ushbu maqolani yozishda „Qozogʻiston. Milliy entsiklopediya“ (1998-2007), Creative Commons BY-SA 3.0 Unported litsenziyasi ostida „Qozoq entsiklopediyasi“ tahririyati tomonidan asosiy maʼlumotlar taqdim etilgan.

Qozogʻiston aholi punktlari
Yeskeldi tumani aholi punktlari
Volvariella volvacea

Volvariella volvacea (pichan qoʻziqorini yoki somon qoʻziqorini sifatida ham tanilgan) butun Sharqiy va Janubi- Sharqiy Osiyo bo‘ylab yetishtiriladigan va Osiyo oshxonalarida keng ishlatiladigan isteʼmol qilish mumkin boʻlgan qoʻziqorin turi. Ularni yetishtiriladigan hududlarida yangi holatda topish mumkin, lekin boshqa joylarda koʻpincha konservalangan yoki quritilgan holda sotiladi. Dunyo boʻylab somon qoʻziqorinlari eng koʻp isteʼmol qilinadigan uchinchi qoʻziqorin turi hisoblanadi.

Kultivatsiya 
Somon qoʻziqorinlari guruch somoni ustida oʻstiriladi va koʻpincha xom holatda („poʻstlanmagan“ deb nomlanadi) yig‘ib olinadi. Ular moslashuvchan va pishib yetilishi uchun toʻrt-besh kun kerak boʻladi. Yillik yogʻingarchilik koʻp boʻlgan subtropik iqlimlarda yaxshi o‘sadi.

Ozuqaviy qiymati 
Bir stakan (182 g) somon qoʻziqorinlari  energiya beradi. Tarkibida 27,7 mkg selen (RDA ning 50,36%), 699 mg natriy (46,60%), 2,6 mg temir (32,50%), 0,242 mg mis (26,89%), 69 mkg vitamin B 9 (foliy kislotasi) (17,25%), 111 mg fosfor (15,86%), 0,75 mg vitamin B 5 (pantotenik kislota) (15,00%), 6,97 g protein (13,94%), 4,5 g umumiy klechatka (11,84%) va 1,22 mg rux (11,09%) bor.

Identifikatsiya 
Tugma bosqichida somon qoʻziqorinlari zaharli oʻlim qalpoqchalariga oʻxshaydi, lekin bir nechta mikologik xususiyatlar, shu jumladan pushti spora yo‘llari bilan ajralib turishi mumkin (oʻlim qalpoqlarining spora izlari oq). Ikki qoʻziqorinning tarqalishi har xil boʻlib, oʻlim qalpoqlari odatda somon qoʻziqorini oʻsadigan joylarda o‘smaydi, ammo Janubi-Sharqiy Osiyodan Kaliforniya va Avstraliyaga kelgan sayyohlar qo‘ziqorinlarni farqlay olmaganlari sababli zaharlangan.

Manbalar 

O‘stiriladigan zamburug‘lar
Iste'mol qilinadigan zamburug‘lar
Barrai koʻhna karvonsaroyi

Barrai koʻhna karvonsaroyi — Oʻzbekistonning Buxoro shahri tarixiy markazidan yoʻqotilgan madaniy meros yodgorligi. Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan, lekin 2019—2020-yillarda yoʻq qilib yuborilgan.

1920-yilgi Buxoro inqilobiga qadar unda qorakoʻl terisi ulgurji savdosi bilan shugʻullanilgan. Keyinchalik binoda yotoqxona, shaharning moliya boʻlimi, 1-sonli shahar poliklinikasi joylashgan. 2019—2020-yillarda karvonsaroy yoʻqotilib, oʻrnida shaxsiy mehmonxona qurila boshlangan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi karvonsaroylar
Oʻzbekistondagi meʼmoriy yodgorliklar
Almali (Yeskeldi tumani)

Almali (, 199?-yilgacha — Almalinka) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumanidagi qishloq. Qoʻnir qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Qorabuloq qishlogʻidan 24 km shimolda joylashgan. KATO kodi — 196449200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 57 kishini (30 erkak va 27 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 53 kishi (28 erkak va 25 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Yeskeldi tumani aholi punktlari
Gomguk

Gomguk (곰국), gomtang (곰탕), yoki mol goʻshtidan tayyorlangan shoʻrva koreys oshxonasida qovurgʻa, hoʻkiz dumi, koʻkrak, hoʻkiz boshi yoki hoʻkiz suyaklari kabi mol goʻshtining turli qismlarini past olovda sekin qaynatish orqali tayyorlangan shoʻrva.

Turlari

Mintaqaviy 

 Hyeonpung gomtang: Hyeonpung viloyatidan. Sho‘rva ho‘kiz dumi, koʻkragi, sigir oyogʻi va ichagidan tayyorlanadi.
 Naju gomtang: Naju viloyatidan. Bulonga pishirilgan tovon goʻshti va koʻkrak qoʻshiladi.

Ingredientlar boʻyicha 

 Sagol gomtang: molning oyoq suyaklaridan tayyorlanadi.
 Kkori-gomtang (gangbanggang) : hoʻkiz dumidan
 Toran gomtang : toranga asoslangan mol goʻshti
 Seolleongtang (seolleongtang): hoʻkiz oyogʻi suyagidan tayyorlangan shoʻrva, shoʻrva sutli-oq rangga kirguncha 10 soatdan koʻproq qaynatiladi. Ziravorlar sifatida piyoz va qora qalampir ishlatiladi.
 Galbi-tang (gangbang) : galbi (mol goʻshti kalta qovurgʻalari) bilan tayyorlangan
 Yukgaejang
 Doganitang (doganitang) : mol goʻshti tizzasi
 Chupotang : mayda maydalangan perilla qoʻshiladi

Mol goʻshtiga asoslanmagan 

 Gamulchi gomtang: glyutinli guruch, zanjabil, jenshen, jujubes va ilon boshli baliqlardan tayyorlangan
 Samgyetang (iwganghae): jenshen, glyutinli guruch, jujubes, sarimsoq, kashtan va tovuqdan tayyorlanadi.
 Gamjatang (gangewhae): choʻchqa goʻshti, kartoshka va achchiq qalampirdan tayyorlangan achchiq shoʻrva.
 Jumunjin mulgomtang : Jumunjin viloyati. Moray, kimchi va piyozdan tayyorlangan

Yana qarang 
 Jjigae
 Jeongol

Manbalar 

Koreys oshxonasi
Baqtibay Jolbarisuli nomidagi ovul

Baqtibay Jolbarisuli nomidagi (, 2000-yilgacha — Krupskoye) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumanidagi ovul. Baqtibay Jolbarisuli nomidagi qishloq okrugi maʼmuriy markazi. Qorabuloq qishlogʻidan 19 km gʻarbda joylashgan. KATO kodi — 196435100. Oqin Baqtibay Jolbarisuli nomi bilan atalgan.

Tarixi 
1962-yilgacha u Stalinskoye, 2000-yilgacha — Krupskoye deb nomlangan.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 5722 kishini (2728 erkak va 2994 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 5858 kishi (2807 erkak va 3051 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Yeskeldi tumani aholi punktlari
Bigʻash (Almati viloyati)

Bigʻash () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumanidagi qishloq. Jalgʻizagʻash qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196437200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 178 kishini (87 erkak va 91 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 193 kishi (99 erkak va 94 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Yeskeldi tumani aholi punktlari
Boʻkterli

Boʻkterli (, 2007-yilgacha — Malogorovka) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumanidagi qishloq. Koʻkjaziq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196439200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 241 kishini (115 erkak va 126 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 202 kishi (96 erkak va 106 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Yeskeldi tumani aholi punktlari
Yekpindi (Yeskeldi tumani)

Yekpindi () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumanidagi qishloq. Tulengut qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196455200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 438 kishini (215 erkak va 223 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 438 kishi (224 erkak va 214 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Yeskeldi tumani aholi punktlari
Eltay (Yeskeldi tumani)

Eltay () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumaniga qarashli qishloq. Baktibay Joʻlbarisuli qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196435300.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1678 kishini (827 erkak va 851 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1860 kishi (920 erkak va 940 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Yeskeldi tumani aholi punktlari