MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Evolutsiya dalillari

Evolutsiya dalillari Yerdagi barcha organizmlarning umumiy ajdoddan kelib chiqqanini isbotlovchi ilmiy dalil, maʼlumot va konsepsiyalardir. Bu isbotlar yordamida evolutsiya nazariyasi ilmiy hamjamiyatda tan olindi, evolutsiya sintetik nazariyasi esa turlanish jarayonlari haqidagi ilgʻor qarashlar tizimiga aylandi.

Evolutsiyaviy jarayonlar ham tabiiy, ham laboratoriya sharoitlarida kuzatiladi. Yangi turlar paydo boʻlgani maʼlum. Shuningdek mutatsiya tufayli yangi xususiyatlar rivojlangani ham kuzatilgan. Turlar ichida evolutsiya boʻlishi tajribaviy isbotlangan, turlanish jarayonlari esa tabiatda bevosita kuzatilgan.

Hayotning evolutsiyaviy tarixi haqida maʼlumot olish uchun paleontologlar organizmlarning qazilma qoldiqlarini tahlil qilishadi. Zamonaviy turlar orasidan qarindoshlik darajasini aniqlash uchun ularning tuzilishi, genomlari, embrional rivojlanishi (embriogenez) oʻrganiladi. Evolutsiya haqida qoʻshimcha axborotni hayvon va oʻsimliklarning geografik tarqalish qonuniyatini oʻrganuvchi biogeografiya beradi. Shu barcha maʼlumotlar yagona manzara — hayotning evolutsiyaviy daraxtini chizadi.

Kuzatiladigan evolutsiya 
Bugungi populatsiyalarda kuzatiladigan oʻzgarishlar nafaqat evolutsiya mavjudligini, balki barcha turlarning umumiy ajdoddan kelib chiqishi uchun zarur boʻlgan qator mexanizmlar borligini ham isbotlaydi. Genomlar sirasiga intronlar koʻchishi, genlar duplikatsiyasi, rekombinatsiya, transpozitsiya, retrovirus kiritmalar (genlarning gorizontal koʻchishi), ayrim nukleotidlar almashinishi, yoʻqolishi va qoʻshilishi, shuningdek xromosoma qayta qurilishlari kiruvchi turli mutatsiyalarga duchor boʻlishi kuzatilgan. Genom duplikatsiyasi (poliploidiya), notekis krossingover, xromosoma inversiyasi, xromosomalar translokatsiyasi, boʻlinishi, qovushishi, duplikatsiyasi va yoʻqolishi kabi xromosoma qayta qurilishlari maʼlum. Shuningdek, organizmlar tuzilishida oʻzgarishlar va funksional oʻzgarishlar — turli adaptatsiyalar,, yangi nav ozuqa hazm qilish qobiliyati paydo boʻlishi (jumladan — neylon va pentaxlorfenol) va hk hodisalar kuzatiladi. Bundan tashqari, yangi turlar shakllanishidagi turli-tuman oraliq bosqichlar aniqlanib, turlanish asta-sekin kechishi isbotlandi.

Manbalar

Adabiyot 
 Charles Darwin, Turlarning kelib chiqishi
 Происхождение человека и половой отбор 
 Эволюционный процесс 
 The Theory of Evolution 
 Douglas J. Futuyma, Evolutionary Biology, Sunderland, Massachusetts. 
 Эволюция жизни  
 Jerry Coyne, Why Evolution is True, 
 Richard Dawkins, The Greatest Show On Earth

Havolalar 
 Zoologiya 7 - 60-§.Hayvonot dunyosi evolutsiyasining dalillari
Kriosfera

Kriosfera (yunoncha kryos — sovuq, muz va sfera — kura) — Yer yuzasining atmosfera, gidrosfera va litosfera oʻzaro tutashib turgan hamda muzlar boʻlgan va muz hosil boʻladigan sovuq qobigʻi.

Kriosfera (krio... va yun. spharia — shar) — Yer atmosfera, gidrosfera va litosferaning issiqlik taʼsiri zonasidagi uzuq-uzuq va konfiguratsiyasi boʻyicha oʻzgaruvchan qobigʻi. K. termini va uning tavsifi 1923-yilda polyak olimi A. B. Dobrovolskiy tomonidan taqlif qilingan. Bu taʼlimotni V. I. Vervadskiy, P. I. Koloskov, M. I. Sumgin, N. I. Tolstixinlar rivojlantirgan. Koʻrsatilgan har bir sferaning chegarasida vaqti boʻyicha K.ning qisqa muddatli, mavsumiy va koʻp yillik (muttasil) qismlari ajratiladi. K.ning yuqori chegarasi Yer atmosferasining ustki chegarasiga mos keladi va atmosferada bir necha km balandlikda joylashadi, qutblarga yaqinlashgan sari pastga tushib litosfera va gidrosferaga oʻtadi. Uning tarkibiga, atmosferadan tashqari, kriolitozova, muzliklar, qutb havzalarining kriogalin suvlari kiradi. Muttasil K.ning quyi chegarasiga atmosfera va yer yuzasiga yaqin qatlamlarda u bilan mavsumiy va mavjud boʻlgan qisqa muddatli K.ning qatlamlari tutashadi. Vaqtning geologik aspektida K. oʻz holatini har doim oʻzgartirib turadi. Yer tarixining sovuq bosqichlarida uning quyi chegarasi pasayib ekvator tomon siljiydi, gidrosfera va litosferaning ichiga kirib chuqurlashadi. Bu esa kriolitozonaning quvvatini va u egallagan maydonni koʻpaytiradi. Dunyo boʻyicha sovib ketish jarayoni natijasida materiklar va dengizlarning muzlashi (dengiz va mavsumiy muz qoplamlari egallagan maydonlarning kengayishi) rivojlanadi. Issiq davrda kriolitozona, materik muzliklari joylashgan maydonlar kamayadi, dengizlarning muzlashi qisqaradi. Sovish va isib ketish atmosfera sirkulyasiyasidagi butun sayyoraviy oʻzgarishlarga olib keladi.

Sovish jarayonida gidrosferadagi erkin suvning katta miqdori dengizlar regressiyasi va shelflar yalangochlanishini sodir qilib muzli qoplamalar jamlanadi. Iqlimning isib ketishi dengiz transgressiyasi bilan birga materiklar muzlashining degradatsiyasiga olib keladi.

K.ning oʻsimliklar, hayvonlar va insonning ayrim xoʻjalik turlari faoliyatiga muayyan taʼsiri bor.

Manbalar
Spektr

Spektr (lot. spectrum — „koʻrinish“) kontinuum ichida oʻzgaruvchi xususiyatlar toʻplamidir. Optikadan bir misol qilib kamalakni olish mumkin: undagi ranglar (yorugʻlik xususiyatlari) uzluksiz oʻzgarib boradi. Yorugʻlik spektrini spektroskopiya fani oʻrganadi.

Spektr (lot. spectrum — tasavvur, tasvir) (fizikada) — 1) tizimni yoki jarayonni tavsiflovchi birorbir fizik kattalikning barcha qiymatlari majmui. S. diskret (uzlukli) va uzluksiz boʻladi; 2) birorbir nurlanishda mavjud boʻlgan toʻlqin chastotalari majmui; 3) har bir yoʻnalishda muayyan uzunlikli yoki chastotali monoxromatik toʻlqin tarqaladigan qilib ajratilgan elektromagnit nurlanish; 4) ekran, fotoplastinkadagi tasvir; 5) elektromagnit nurlanish koʻrinadigan yorugʻlikdan iborat boʻlganda S. hosil qiladigan rangli yoʻl. Turli xil nurlanishlarning modda tomonidan yutilish va chikarish S.lari, elektromagnit toʻlqinlar oʻzgaruvchan toklarining chastota S.lari, Quyosh xromosferasining S. va boshqa koʻpgina S.lar oʻrganilgan. Bu ishlar optik spektral asboblar, toʻlqin va chastota oʻlchagichlar va boshqa yordamida amalga oshiriladi. Koʻpincha tebranish chastotasi S.idan foydalaniladi. Tebranishning tabiatiga qarab elektromagnit tebranishlar Si, akustik S, optik S. xillari mavjud. Elektromagnit tebranishlar Si, ayniqsa, optik diapazondagisi (toʻlqin uz. 103—10~3 mkm) yetarli daraja oʻrganilgan. Optik S.ning chiqarish (obʼyektdan yorugʻlik chiqayotganda hosil boʻladi), yutilish (moddadan yorugʻlik oʻtayotganda hosil boʻladi), sochilish va qaytarish jarayonlarida sodir boʻladigan xillari bor. U kimyoviy taxlidda, atom va molekulyar fizikada va boshqalarda qoʻllanadi. Tebranish Si chizikli va tutash xillarga boʻlinadi. Chizikli S. chastotalari birbiridan maʼlum kattalikda farq qiluvchi garmonik tebranishlarni, tutash S. esa chastotalari turlicha boʻlgan garmonik tebranishlarni oʻz ichiga oladi.
Yulduzlar nomenklaturasi

Yulduzlar nomenklaturasi deganda yulduzlarga nom berish tushuniladi. Yulduzlar (va umuman boshqa osmon jismlari) bugunda Xalqaro Astronomiya Ittifoqi (XAI) tomonidan nomlanadilar. Hozirda qoʻllaniladigan aksariyat yulduz nomlari XAI tuzilishidan oldin berilgan edi.

Yerdan qurollanmagan koʻz bilan taxminan 10 000 yulduz koʻrinadi. Eski yulduz kataloglarida shularning eng porloqlari sanab oʻtilgan. Hipparx eramizdan avvalgi II asrda 850 ta, 1603-yili Johann Bayer bundan ikki baravar yulduz roʻyxatini tuzgan. Zamonaviy yulduz kataloglarida 200 dan 400 milliardgacha yulduzlar keltirilgan.

Manbalar
Sinbad

David Adkins (1956-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak aktyorlar
Afroamerikalik erkak aktyorlar
Yashayotgan insonlar
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Toʻngʻiz

Toʻngʻiz, choʻchqa () — sut emizuvchilar sinfining juft tuyoqlilar guruhiga kiradigan hayvon. Toʻngʻiz (yovvoyi choʻchqa) ancha yirik hayvon, tanasining uzunligi 180sm dan 2 m gacha, vazni 240—300 kg keladi. U Yevropa va Osiyo qitʼasida tarqalgan. Oʻzbekistonda togʻli joylarda va toʻqaylarda uchraydi. Gavdasi katta, boʻyini yo'g'on, boshi oʻrta hol, tumshigʻi konus shaklli koʻndalangdan kesilgan boʻlib keladi. Uchida juft tuyogʻi bor, oyogʻi baquvvat, ikklasi yahshi etilgan toʻrtta barmogʻi boʻladi. Qulogʻi katta va yalpoq, koʻzi kichkina. Gavdasini qalin junli. Olatining orqa tarafida yoli boʻladi. Jinsiy tarafidan 18 — 20 oyda voyaga etadi. Kuylaydigan vaqti avgustning oʻrtasidan dekabrgacha davom etadi. Onaligi (megajinі) 4 — 10 gacha tugʻadi. Tishlari koʻp. Qorini yetilmagan, kavish qaytarmaydi. Ozuqa tanlamaydigan xayvon, erni kovalab qurt-qumursqa, o'simlik ildizlari va kichkina sichqonlar bilan ovqatlanadi. Toʻngʻiz — kasibiy zaruri bor xayvon, goʻshti, terisi, junlaridan foydalanadi. Oʻrtacha hisob bilan Toʻngʻiz 50 kg goʻsht qiladi, 10 kg moy, 250 dm2 teri va junlari 0,5 kg

Toʻngʻiz Shimoly Afrika bilan Evrosiyoda tarqalgan, MDH hududida, Boltiq qirgʻoqlaridan Sharqgacha uchratish mumkin. Erkaklarining ozuqa tishlari kattakon va yuqori, sirtiga chiqib turadi. Gavdasini jun bosgan. Voyaga etgan toʻngʻizlarning ranggi qoʻngʻir boʻladi. Toʻngʻiz bolalarining juni yoʻl-yoʻI boʻlganidan ularni oʻtlar orasidan urgʻochilari oson topib oladi. Toʻngʻiz bolalan biror xavftugʻilganida qattiq chiyillaydi va kattalari ularni himoya qilish uchun tashlanadi. Katta toʻngʻizlarning uzunligi 2 m, salmogʻi 300 kg. Jamoat boʻlib yashashadi. Kuylash vaqtida, alohida yashashadi. Oʻrtacha 4-6 toʻngʻizcha tugʻadi. Uy choʻchqasining tugʻishganlari.

Adabiyot 
 Вавилов М. П. Охота в России во всех её видах. — М.: Типография Ф. Иогансон, 1873. — 224 с.
 Черкасов А. Записки охотника ​Восточной Сибири (1856—1863). Издание 1-е. — СПб.: ​Изд-во С. В. Звонарева, 1867. — 707 с. (Черкасов А. А. Записки охотника восточной сибири. — М.: Издательство: Физкультура и спорт, 1990. — 575 c.)
 кн. А. Урусов, «Облавные охоты на копытчатых зверей» («Природа и Охота», 1883 IV), Верненский Гражданин (Б. Карпов), «Мантык — истребитель тигров» (там же, 1880 X)

Havolalar 
 Позвоночные животные России: Кабан 
Hayvonlar
Omarosa Manigault

Omaroseonee Manigault (1974-yilda tugʻilgan) — amerikalik aktrisa, komediyachi va musiqachi.

Amerikalik aktrisalar
Amerikalik ovoz aktrisalari
Yashayotgan insonlar
Hamish Linklater

Hamish Linklater (1976-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor.

Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak aktyorlar
Bruno Kirby

Bruno Giovanni Quidaciolu, Jr. (1949-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Jennifer Tilly

Jennifer Elizabeth Chan (1958-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik aktrisalar
Amerikalik ovoz aktrisalari
Yashayotgan insonlar
Kanadalik aktrisalar
Amerikalik televideniye aktrisalari
Michael J. Fox

Michael Andrew Fox (talaffuzi: 1961–yil tugʻilgan) Amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Yashayotgan insonlar
Amerikalik filantroplar
Grammy mukofoti sovrindorlari
Kanadalik erkak aktyorlar
Amerikalik kinoprodyuserlar
Nathan Lane

Joseph Lane (1956-yili 3-fevralda tugʻilgan) —Amerikalik aktyor. Uchta Tony va ikkita Emmy mukofotlari sovrindori. Lane 21 yoshida gomoseksual ekanini tan olgan. Hozirgi kunda ham bir jinslilar nikohini ochiq qoʻllab oʻzi ham bir jinsli shaxs bilan yashab kelmoqda.

Lane faoliyati davomida  Qush qafasi  (1996),  Ishlab chiqaruvchilar  (2005), Sichqon ovi (1997), Qirol sher (1994) kabi filmlarda va  Amerikaliklar oilasi (2010-2017) kabi seriallarda rollar ijro etgan.

Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Amerikalik erkak qoʻshiqchilar
Yashayotgan insonlar
LGBT huquqlari faollari
Chazz Palminteri

Calogero Lorenzo "Chazz" Palminteri (1952-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Yashayotgan insonlar
Jonathan Lipnicki

Jonathan William Lipnicki (1990-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik filantroplar
Amerikalik erkak bola aktyorlar
Geena Davis

Virginia Elizabeth "Geena" Davis (1956-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Manbalar 

Oscar mukofotining eng yaxshi ikkinchi darajadagi aktrisa nominatsiyasi gʻoliblari
Amerikalik televideniye aktrisalari
Amerikalik aktrisalar
Amerikalik ovoz aktrisalari
Amerikalik ayol modellar
Yashayotgan insonlar
David Alan Grier

David Alan Grier (1956-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak aktyorlar
Afroamerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Amerikalik erkak qoʻshiqchilar
Afroamerikalik erkak qoʻshiqchilar
Steve Zahn

Steven James "Steve" Zahn (1967-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Yashayotgan insonlar
Jim Doughan

James "Jim" Doughan Amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Ingliz tilidagi filmlar
AQSh filmlari
AQSh komediya filmlari
AQSh fentezi filmlari
AQSh sarguzasht filmlari
Taraz

Taraz (; 1936-yilgacha Avliyoota, 1936—1938-yillarda Mirzoyan, 1938-yilda Jambul, 1998-yildan Taraz) — Qozogʻiston Respublikasi Jambul viloyatidagi qadimgi shahar, viloyatning maʼmuriy markazi. Olmaotadan 545 km gʻarbda, Talas daryosini yoqasida joylashgan. Aholisi 352 ming kishiga yaqin (2013). Shahar aeroporti, temir yoʻl va avtovokzallar ishlab turibdi.

Tarixi 

Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, Taraz taxminan 5-asrda vujudga kelgan. Dastlab, vizantiyalik elchi Zemarx tomonidan 568-yilda qayd etilgan. Shahar arab, fors manbalarida Talas, Taraz, Yangi nomlari bilan tilga olingan (8—18-asrlar).
Qadimda Taraz Talas daryosi yoqasida joylashgan. U qalʼa, shahriston va raboddan iborat boʻlgan. 7-asrda Taraz muhim savdo markazi. 751-yil Taraz yaqinida Talas jangi boʻlib oʻtgan. 9-asr oxiridan Somoniylar, 10-asr oxiridan Qoraxoniylar davlati tarkibida boʻlgan. 12-asr oxiridan boshlab Qoraxitoylar va Moʻgʻullar istilosidan ancha shikastlangan Taraz tanazzulga uchray boshlagan. 16-asr boshida shaharda gʻayot barham topgan. Tarazda oʻtkazilgan qazishmalar chogʻida zardushtiylarning ossuariylarda koʻmilgan qabrlari, devoriy rasmlar bilan bezatilgan 11 — 12-asrlarga oid hammom, korizlar (suv oʻtkazgich) topilgan. 19-asrda Avliyoota qalʼasi qurilgan. 1864-yilda Tarazni Rossiya qoʻshinlari bosib olgan. 1920-yildan Qozogʻiston tarkibida.

Aholisi 
2014-yilgi statistika boʻyicha tuman aholisi 351,353 kishini tashkil qildi (2014). Taraz shahri koʻp millatli shahar hisoblanadi, milliy tarkibi quyidagicha:

Sanoati 
Taraz kimyo (fosfor, mineral oʻgitlar), yengil va oziq-ovqat (charmpoyabzal kombinati, jun fabrikasi, mebel, tikuvchilik, attorlik fabrikalari, xrom va rezina buyumlari zavodlari, shakar-qand, goʻsht va spirt, aroq kombinatlari, vino, sut, baliq, pivo zavodlari) sanoatining muhim markazi. Mashinasozlik (kommunal asbobuskunalari, qishloq xoʻjaligi mashinalariga ehtiyot qismlar, agregat taʼmirlash zavodlari va boshqalar), qurilish materiallari sanoatlari rivojlanmoqda.

Ijtimoiy sohasi 
Tarazda 3 oliy oʻquv yurti (yengil va oziq-ovqat sanoati texnologiya instituti, gidromelioratsiyaqurilish va pedagogika institutlari), oʻlkashunoslik muzeyi, drama teatri bor. Tarazdan 18 km janubi-gʻarbda noyob meʼmoriy obidalar: Babaji xotun maqbarasi (10— 11-asrlar) va Oyshabibi maqbarasi (11 —12-asrlar) saqlangan.

Shahar galeriyasi

Adabiyot 
 Bernshtam A.N., Pamyatniki starini Talasskoy dolini, AlmaAta, 1941; Senigova T.N., Srednevekoviy Taraz, AlmaAta, 1972.

Manbalar 

 

Qozogʻiston shaharlari
Buyuk Ipak yoʻli boʻyidagi aholi punktlari
Kevin McDonald

Kevin McDonald (1961-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Kanadalik erkak aktyorlar
Jay Mohr

Jay Mohr (1970-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Yashayotgan insonlar
Buddy Hackett

Buddy Hackett (1924-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Markaziy Osiyo Amerika universiteti

Markaziy Osiyo Amerika universiteti yoki Oʻrta Osiyo Amerika universiteti (inglizcha: American University of Central Asia) — Qirgʻiziston poytaxti Bishkekda joylashgan xususiy universitet. Boshida Qirgʻiz-Amerika universiteti deb atalgan.

Havolalar 

 Rasmiy veb-sayt  

Qirgʻizistondagi universitetlar
Olatogʻ xalqaro universiteti

„Olatogʻ“ xalqaro universiteti (; , , ), eski nomi „Otaturk-Olatogʻ“ xalqaro universiteti — Qirgʻizistonning Bishkek shahrida joylashgan xususiy universitet. 1996-yil ochilgan. Universitetda bakalavr, magistr, doktor darajalarini olish mumkin. „Olatogʻ“ xalqaro universiteti Qirgʻizistondagi eng nufuzli universitetlari qatoriga kiradi.

Universitetda darslarning aksari ingliz tilida oʻtiladi. Baʼzi darslar rus va turk tillarida oʻqitiladi.

„Olatogʻ“ xalqaro universitetini Fethullah Gülenning global taʼlim tarmogʻi moliyalashtiradi va boshqaradi. Turkiya hukumati Gülenni ayblab kelayotgan 2016-yilgi davlat toʻntarishi urinishi ortidan universitet nomini „Otaturk-Olatogʻ“ xalqaro universitetidan „Olatogʻ“ xalqaro universitetiga oʻzgartirdi, qirgʻiz rektor tayinladi va oʻzini mahalliy institut oʻlaroq koʻrsata boshladi.

Tarixi 

„Olatogʻ“ xalqaro universitetiga 1996-yil Fethullah Gülenning islomiy qarashlariga amal qiluvchi va ularni targʻib qiluvchi „Sebat“ taʼlim tashkiloti „Otaturk-Olatogʻ“ xalqaro universiteti nomi bilan asos solgan.

2016-yilgi davlat toʻntarishi urinishida Turkiya hukumati Gülenni aybladi va mamlakat prezidenti Recep Tayyip Erdoğan maʼmuriyati Qirgʻizsitonni Gülen harakatiga aloqador tashkilotlarni yopishga chaqirdi. Ammo Qirgʻiziston hukumati Anqara talablarini bajarishdan bosh tortdi. 2017-yilning fevralida Turkiya hukumati „Olatogʻ“ xalqaro universiteti diplomlari mamlakatda boshqa qabul olinmasligini eʼlon qildi.

Buning ortidan universitet nomini „Otaturk-Olatogʻ“ xalqaro universitetidan „Olatogʻ“ xalqaro universitetiga oʻzgartirdi. „Olatogʻ“ xalqaro universiteti va yana 35 maktab va kollejni boshqaruvchi tashkilot nomi ham „Sebat“ taʼlim jamgʻarmasidan „Sapat“ taʼlim jamgʻarmasiga oʻzgartirildi. (Qirgʻiz tilida „sapat“ soʻzi „sifat“ maʼnosini bildiradi.)

Taʼlim 
„Olatogʻ“ xalqaro universitetida quyidagi boʻlim va dasturlar mavjud:

Yangi texnologiyalar fakulteti 
  Komputer fani
  Elektronika va nanoelektronika muhandisligi
  Amaliy matematika va maʼlumot texnologiyalari

Ijtimoiy fanlar fakulteti 

  Turkologiya
  Xitoy tili va tarjima
  Sinxron tarjima
  Ingliz tili va adabiyoti
  Pedagogika
  Psixologiya
  Jurnalistika

Iqtisod va maʼmuriy fanlar fakulteti 
  Jahon iqtisodi va xalqaro biznes
  Xalqaro aloqalar
  Boshqaruv
  Moliya va banking
  Huquqshunoslik
  Buxgalterlik hisobi va audit
  Industrial muhandislik

Tibbiyot fakulteti 

  Umumiy tibbiyot
  Pediatriya

Hunarlar 
  Iqtisod va buxgalterlik hisobi
  Banking
  Marketing
  Komputer tizimlari va komplekslari
  Dastur muhandisligi
  Dizayn
  Yurisprudensiya

Manbalar

Havolalar 

 Rasmiy veb-sayt   

Qirgʻizistondagi universitetlar
Helena (Montana)

Helena — Montana Shtatining poytaxti. 2010-yilgi maʼlumotga koʻra, shaharning aholisi 28 180 kishidir. Shaharda ikki kollej bor: Carroll kolleji va Montana Shtati Universiteti Kolleji.

Havolalar 
 Rasmiy veb-sayt
Carroll kolleji

Carroll kolleji (inglizcha: Carroll College) – AQShning Montana shtati poytaxti Helena shahrida joylashgan kollej.

Havolalar 
Rasmiy veb-sayt 

AQSh kollejlari
Markaziy Yevropa universiteti

Markaziy Yevropa universiteti (, qisqacha CEU) — Vengriya poytaxti Budapesht shahrida joylashgan xususiy universitet. Universitetda darslar ingliz tilida oʻtiladi. Universitetda magistr () va professor () darajalarini olish mumkin. Markaziy Yevropa universitetiga 1991-yil asos solingan.

Havolalar 

 Rasmiy veb-sayt 

Vengriyadagi universitetlar
Conan O'Brien

Conan Christopher O'Brien (1963-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Yashayotgan insonlar
Andy Richter

Paul Andrew "Andy" Richter (1966-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Yashayotgan insonlar
Sacha Baron Cohen

Sacha Noam Baron Cohen (; 1971-yili tugʻilgan) aktyor, komik va musiqachidir. Ota onasi yahudiylardan.

Angliyalik erkak aktyorlar
Angliyalik erkak televideniye aktyorlari
Yashayotgan insonlar
Cedric the Entertainer

Cedric Antonio Kyles (; 1964-yili tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Afroamerikalik erkak aktyorlar
Kevin Michael Richardson

Kevin Michael Richardson III (1964-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak aktyorlar
Yashayotgan insonlar
Afroamerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Danny Jacobs

Daniel Charles "Danny" Jacobs, Jr. (talaffuzi: 1968-yili Detroitda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Amerikalik erkak qoʻshiqchilar
Yashayotgan insonlar
Ellen DeGeneres

Ellen Lee DeGeneres (; 1958-yili tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik televideniye aktrisalari
Amerikalik aktrisalar
Amerikalik ovoz aktrisalari
Yashayotgan insonlar
LGBT huquqlari faollari
Carrot Top

Scott Thompson (; 1965-yili tugʻilgan), laqabi — Carrot Top () Amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Amerikalik erkak qoʻshiqchilar
Yashayotgan insonlar