MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Shahi koʻprigi

Shahi koʻprigi (yana Munimxon, Akbari, Boburiylar yoki Jaunpur koʻprigi deb ham nomlanadi) Hindistonning Uttar-Pradesh shtatidagi Jaunpur shahridagi Gomti daryosi ustiga XVI asrda qurilgan koʻprikdir. Koʻprik Jaunpur temir yoʻl stantsiyasidan  shimolda, Zafaroboddan  shimoli-gʻarbda, Mariahudan  shimoli-shimoli-sharqda va Kiroqat shahridan  gʻarbiy-shimoli-gʻarbda joylashgan.

Qurilishi 

Boburiylar imperatori Akbar Shahi koʻprigini qurishni buyuradi. Koʻprik 1568—1569-yillarda Munimxon tomonidan qurib bitkazildi. Uni qurish uchun toʻrt yil kerak boʻldi. Koʻprik afgʻon meʼmori Afzal Ali tomonidan ishlab chiqilgan.

Hozirda foydalanilishi 

Koʻprik 1934-yilda Nepal-Bihar zilzilasida jiddiy shikastlangan. Uning yettita arkini qayta qurish kerak boʻladi. Ko‘prik o‘zining tarixiy ahamiyatini saqlagan holatda hozirda ham foydalanilmoqda.

Koʻprik 1978-yildan beri Arxeologiya direksiyasining (UP) Himoya va muhofaza qilish roʻyxatida.

Koʻprik Jaunpurning eng muhim Boburiylar davri arxitektura yodgorligi sifatida tan olingan.

Shahi koʻprigiga parallel boʻlgan yangi koʻprik 2006-yil 28-noyabrda Uttar-Pradeshning oʻsha paytdagi bosh vaziri Mulayam Singh Yadav tomonidan ochilgan.

Adabiyotda 

William Hodges oʻzining „Select Views in India“ kitobida koʻprik haqida shunday deydi.

„ Toshqinlar hatto koʻprikdan ham koʻtarilganligi maʼlum va 1774-yilda Britaniya kuchlarining butun bir brigadasi qayiqlarda uning ustidan oʻtgan.“

Rudyard Kiplingning "Akbar’s Bridge" sheʼrida bu koʻprik haqida soʻz boradi.

Yana qarang 

 Atala masjidi, Jaunpur
 Jama masjidi, Jaunpur

Adabiyotlar 

 Alfieri, Bianca Maria. 2000. Islamic Architecture of the Indian Subcontinent. London: Laurence King Publishing, 103.

Manbalar

Havolalar 

 Gomati daryosi ustidagi koʻprik: Jaunpur (Hindiston) — Britannica
 Talabalar Britannica Hindiston, Deyl Xoyberg, Indu Ramchandani
 Hindiston istiqbollari: JAUNPUR: HINDISTON SHIRAZI
 Hindistonda islomshunoslik, Muhammad Tahir
 NANOTEXNOLOGIYADAGI PROGRESS Govind Prasad, Shardendu Kislaya
 Shimoli-sharqiy Hindiston, Vanessa Betts, Devid Stott

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Jamoliddin Buxoriy

Jamolad-Din Muhammad ibn Tohir ibn Muhammad az-Zaydiy al-Buxoriy (turlicha tarjima qilingan Jamoliddin, Jamoliddin (lit. Imon go‘zalligi) va boshqalar, xitoycha nomi — hàngínhàn, Jamaluding) XIII asrda yashagan fors astronomi.

Biografiyasi 
Asli Buxorolik boʻlib, u 1250-yillarda oʻzining yangi poytaxti Pekinda anʼanaviy Xitoy byurosi bilan parallel ravishda faoliyat koʻrsatgan Islom astronomik byurosini tashkil etish uchun Xubilayxon xizmatiga kirdi. Shunday qilib, Xubilay Xon byurokratik tuzilmani saqlab qoldi, lekin hurmatli musulmon olimlariga Xitoy kuzatuvlari va bashoratlarini tekshirishga ruxsat berdi. U 1267-yilda Xubilayxonga yettita astronomik asbobni, jumladan, fors astrolyabiya, globus va qurolli sharni Hulokuxon sovgʻa qilgani uchun eʼtirof etilgan.

Uning nomi fors tilidagi zijlar bilan bogʻliq boʻlib, u yoʻqolgan, ammo 1383-yilda Mashaihey tomonidan xitoy tiliga Huihuilifa (islom taqvimi) nomi bilan tarjima qilingan. Unda yangi qiymatlar asosida va Pekinga moslashtirilgan Ptolemey jadvallari mavjud boʻlib, ular soʻnggi yillarda qayta tiklangan.

Umuman olganda, Islom astronomik byurosining faoliyati Xitoy astronomiyasi uchun katta ahamiyatga ega emas edi. Biroq, Guo Shoujing  undan tork gʻoyasini olgan va Xitoyda ishlatilmaydigan ekliptika koordinatalarini oʻtkazib yuborgan soddalashtirilgan versiyani yaratgan.

U 1286-yilda Yuan imperiyasi haqida keng koʻlamli tadqiqot olib bordi, u „Daiyitongzha“ nomi bilan 755 jildda nashr etildi. Muqaddimadan tashqari barcha jildlar yoʻqolgan.

Yana qarang 

 Xitoyda Islom

Manbalar

Adabiyotlar 

  (PDF version)
 
Buxoroda tugʻilganlar
Buxoro
XIII asr
Kishilar
Xitoy
Pekin
Muhammad al-Abbodiy

(Abu Osim) Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Abdulloh ibn Ibod, al-Ibodiy al-Hiraviy (hijriy 458-yilning shavvol oyi (milodiy 1066-yil)da vafot etgan) — shofiʼiy faqih, noziktaʼb va isteʼdodli imom bo‘lgan. Yurt kezgan, ko‘p mashoyixlar bilan uchrashib, ularning saboqlarini olgan.

Asarlari 
Ko‘p foydali kitoblar, jumladan, quyidagi asarlarni tasnif qilgan:
 „Adabu-l-qozi“ („Qozilik odobi“);
 „al-Mabsut“ („Mufassal kitob“);
 „al-Hodiy ila mazhabi-l-ulamo“ („Ulamolar mazhabiga boshlovchi kitob“);
 „Kitobu-r-raddala-s-Samʼoniy“ („Samʼoniyga raddiya tarzida yozilgan kitob“);
 „Kitob latif fi tabaqoti-l-fuqaho“ („Faqihlarning tabaqasi haqida latif kitob“).

Manbalar
Muhammad as-Simnoniy

(Abu Said) Muhammad ibn Ali ibn Muhammad (taxminan hijriy 525-yil (milodiy 1130-yil)da vafot etgan) ilm, zuhd va fazilatda eng mashhurlardan biri, go‘zal xulqi bilan bezangan kishilardan edi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Muhammad al-Azofiriy

(Abu Bakr) Muhammad ibn Zakariyo ibn Aʼzofir al-Muaddab al-Azofiriy (taxminan hijriy 340-yil (milodiy 951-yil)da vafot etgan) — Marvaziylardan bir shayx, asli Saraxs degan joydan bo‘lgan. Marv, Iroq va Yamanda ko‘plab hadislar eshitgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Muhammad al-Xorazmiy (Abu Bakr)

Muhammad ibn al-Abbos al-Xorazmiy at-Tabarxaziy (935-yil, Xorazm — 993-yil, Nishopur) — shoir. Uning otasi tabariylik, onasi esa xorazmlik bo‘lib, shu ikki ismdan tarkib topgan Tabarxaziy nisbasi bilan tanilgan. U arab tili usullarining bilimdoni va hofizi, g‘oyatda mashhur shoir, adib va nosir bo‘lgan. U Xorazmda 955-yil tugʻilib, o‘sib-ulg‘ayib, o‘smirlik chog‘ida ilm olish maqsadida ayrim shaharlarga safarlar qilgan. Jumladan, Sijistonga borganda, avval shahar hokimi Tohir ibn Muhammadni maqtab qasidalar bitgan, so‘ngra hokimni hajv qilganda, hokim uni hibsga olgan. Hibsdan chiqqach, yana safarini davom ettirib, bir muddat Damashqda yashagan, so‘ngra Halabning yaqinida ham biroz istiqomat qilgach, Nishopurga o‘tib, Sohib ibn al-Abbod bilan bog‘langan. Muhammad al-Xorazmiy Sohib ibn al-Abbodning majlisini xush ko‘radigan fozillardan biri edi. U ko‘plab olimlardan hadislar rivoyat qilgan bo‘lib, undan ham ko‘plab hadislar rivoyat qilingan. U 993-yilning ramazon oyida Nishopurda vafot etgan.

Asarlari 
 „Divoni Sheʼr“ („Sheʼriy Devon“)
 „Divoni rasoil“ („Maktublar devoni“)
 „Rasmu-l-maʼmur mina-l-bilod“ („Mamlakatdagi obod joylarning rasmi“).

Manbalar
Muhammad al-Arabiy

(Abu Abdulloh) Muhammad ibn Ali ibn Muhammad al-Arabiy (hijriy 527-528-yil (milodiy 1132-1133-yil)da vafot etgan) — asli Simnondan bo‘lgan. Simnondagi sufiylarning shayxi hisoblangan. U ilm, fazl, varʼ va zuhdi bilan boshqalardan ajralib turgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Muhammad at-Tarxuniy

Muhammad ibn Said ibn al-Ahnaf ibn Tarxun ibn Rustam al-Hofiz at-Tarxuniy (? — 860-yil) — Buxoro va Shom ahlidan hisoblanadi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 860-yilda vafot etgan.

Manbalar
Muhammad at-Tarxuniy (Abu Abdulloh)

Muhammad ibn Abussura Ismoil ibn at-Tarxuniy al-Buxoriy (? — 861-yil) ilm olish maqsadida Hijoz, Iroq va Shomga ko‘p safarlar qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. U 861-yilda vafot etgan.

Manbalar
Muhammad Orifxoja madrasasi



Ta'rixi 

 Buxoroda sadri a’lam Muhammad Orifxoja oxund onasi qabri yonida 8 hujra va 1 darsxonali madrasa hamda 1 maktabxona qurdirgani Qozikalon Mir Badriddin arznomasida ma’lum qilinadi. Madrasa hujralarida 2 nafardan o‘quvchi yashab ta’lim olgan. Ushbu o‘quv dargohi sohibi qurdirgan madrasasiga 1 nafar mudarris, farrosh va maktabdor tayinlanishini so‘raydi. 7 hujra talabalar va 1 hujra farroshga (u ham talaba) beriladi. Ushbu madrasa va maktabga vaqf mulki ajratilgan. Vazifadorlar qatorida 1 nafar maqsuraxon ham bo‘lgan. U doim marhumlar ruhiga Qur’on tilovat qilishi kerak bo‘lgan.
Qozikalon Mir Badriddin arznomasida hujralarga qo‘yilgan14 nafar talaba nomi berilgan. Hoji Qosim madrasasi mudarrisi mulla Ahmadxoja bu yerga kelib dars o‘tishga tayinlanadi.

Manba 
Бухоро таълим тизими тарихи [Матн] / А.Жуманазар. Тошкент: Акаdеmnashr, 2017. – 592 б.

O‘zbekiston madrasalari
Buxoro madrasalari
Muhammad at-Tusiy

Muhammad ibn al-Hasan at-Tusiy (? — 1215-yil) — yozuvchi. Fors tilida yozilgan „Axloqu Nosiriy“ („Nosiriy odob-axloq qoidalari“) nomli asari bor. 1215-yil vafot etgan.

Manbalar
Muhammad al-Imroniy

(Abu Bakr) Muhammad ibn Muhammad ibn al-Qosim ibn Mansur ibn Ismoil ibn Muhammad ibn Imron al-Kasbaviy (hijriy 513-yilning zulqaʼda] oyi (milodiy 1119-yil)da 83 yoshida Kasbida vafot etgan) Nasaf qishloqlaridan biri — Kasba ahlidan bo‘lgan, katta bobosi Imronga nisbatan „al-Imroniy“ deb atalgan. U avval Samarqandda sultonning ishlarini olib borar edi, so‘ngra umrining oxirida uni tark etgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Muhammad at-Tusiy (Abu Homid)

Muhammad ibn Muhammad ibn Ahmad Zaynuddin al-G‘azzoliy at-Tusiy (? — 1111-yil) — oʻrta osiyolik taniqli yozuvchi.

Asarlari 
 „Ishroqu-l-maoxiz“ („Manbalarning ko‘rki“)
 „al-Ishorat al-maʼnaviya va-l-asror al-harfiya“ („Maʼnaviy ishorat va asliy sirlar“)
 „al-Iqtisod fi-l-eʼtiqod“ („Eʼtiqodda iqtisod“)
 „Iljomu-l-avom inda ilmi-l-kalom“ („Kalom ilmida avomlarning boshqarish“)
 „Ihyou ulumi-d-din“ („Diniy ilmlarni tiriltirish“)
 „Asroru-l-anvori-l-ilohiya bi-l-oyoti-l-matluva“ („Tilovat qilinadigan oyatlarda ilohiy nurlar sirlari“, bu kitob uch bo‘limdan iborat)
 „Asroru-l-muomalot“ („Muomalalarning sirlari“)
 „al-Anis vil-vahdati“ („Vahdoniyat masalasida suhbatdosh do‘st“) 
 „an-Nihoya“ning muxtasar shakli bo‘lgan „al-Basiyt fi-l-furuʼ“ („Furuʼ ilmiga oid sodda kitob“)
 „Bidoyatu-l-hidoya fi-lmavʼiza“ („Mavʼizada hidoyatning boshlanishi“) — bu muxtasar asar, unda barcha yoshi kattalar va yosh tolibi ilmlarga ibodat va urfu odatlardan nimalarni qilish zarur ekanligi bayon etilgan, 
 „Ayyuho-l-valad“ („Ey, farzand“)
 „Badoyiʼu-s-saniyʼ“ („Bidʼat ishlar“)
 „Axloqu-l-abror va-n-najot mina-l-ashror“ („Yaxshi kishilarning ahloqidan ibrat va yomonliklardan najot“)
 „Asroru-l-huruf va-l-kalimot“ („Harflarning va so‘zlarning sirlari“).

Manbalar
Muhammad Abbuya

Muhammad ibn al-Husayn ibn Abuya ibn Muhammad al-Anboriy – marvlik adib va shayx. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. U 1029-yildan so‘ng vafot etgan.

Manbalar
Muhammad al-Allobiy

(Abu Abdulloh) Muhammad ibn Abdurrahmon al-Allobiy (hijriy 546-yil jumodulavval oyining 12-sanasi (milodiy 1152-yil)da vafot etgan — imom, zohid, faqih, usuliyotchi, voiz, Buxoro ahlining mufassiri va mutakallim bo‘lgan. U o‘ta fasohatli, g‘oyatda odobli, xosu omlar nazarida juda maqbul bir inson edi. U hadisdan dars bergan bo‘lib, ko‘plar undan hadislar eshitgan.

Asari 
 „Tafsiru-l-Qurʼon“ („Qurʼon tafsiri“, u — mingdan ortiq juzʼdan iborat tafsirdir).

Manbalar
Muhammad al-Omiriy (Abu Osim)

Muhammad ibn Ahmad al-Omiriy al-Marvaziy al-Qoziy (? — 1024-yil) — faqih, tafsirchi. Abu Hanifaning katta asʼhoblaridan hisoblanadi. Fiqh ilmi bo‘yicha asarlari va sharhlari bor. Marv faqihlaridan bir guruhi undan taʼlim olgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. U 1024-yilda vafot etgan.

Manbalar
Muhammad al-Gʻuvlaqoniy

Abu Abdulloh Muhammad ibn Abul Qosim al-G‘uvlaqoniy (taxminan hijriy 499-yil (milodiy 1105-yil)da vafot etgan) — muhaddis shayx bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Muhammad al-Bajaliy

Muhammad ibn Haysam ibn Xolid al-Bajaliy al-Kufiy — buxoroda yashagan muhaddis. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan. U 863-yilda vafot etgan.

Manbalar
Adxil

Adhil  nomi bir qator yulduzlarga, ayniqsa Andromeda yulduz turkumiga nisbatan qo'llanilgan. Bu Xi Andromedae uchun jahondagi astronomik muassasalar, rasadxonalar, intlarning harakati bilan 1919-yil tashkil etilgan Xalqaro Astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan nom.

Kelib chiqishi 
Adxil dastlab Almagest(yunon astronomi Ptolemeyning mashhur asari; 150—160-yillarda yozgan. Bagʻdod xalifasi Maʼmunning farmoni bilan taxminan 825-yilda arab tiliga tarjima qilingan)ning lotin tiliga tarjima qilingan yulduzlar katalogida Ptolemeyning 21 va 22 Andromeda tavsifiga qo'llanilgan.

 Etimologiya
 Adhil arabcha ạldẖyl al-dhayl [ að-ðáil ] iborasidan olingan lingua franca atamasi bo‘lib, “poyezd [kiyimning]” (so‘zma-so‘z “dum”) degan ma’noni anglatadi.

 Identifikatsiya
 Ptolemeyning 21 va 22-andromedalarini aniqlashning ikki turi mavjud.

Uyg'onish davri 
Biroq, Iogan Bayer(1572 - 1625 yil 7 mart nemis huquqshunosi va uranograf samoviy kartograf)  Adxilga 60/b uchun berdi va 1603 yilda o'zining mashhur "Uranometriya" asarida va Bode 1801 yilda o'zining buyuk yulduz atlas Uranografiyasida Bayerga ergashdi.

Yaqin vaqtlar 
Adxil Si Andromedaga Manitius tomonidan Ptolemeyning 21-Andromeda identifikatsiyasidan kelib chiqqan holda qo'llaniladi.

Yana qarang 

 Xi Andromedae (yaqinda Adhil)
 60 Andromedae (Bayer va Bode Adhil)
 49 Andromedae ( Almagestdagi adhillardan biri)
 Chi Andromedae ( Almagestdagi adhillardan biri)
 Sirma ( Iota Virginis )

Eslatmalar
Muhammad al-Gʻubdiniy

(Abul Hasan) Muhammad ibn Nuaym ibn Isʼhoq ibn Ubaydulloh ibn Hotam ibn Shidod ibn Said al-Kotibal-G‘ubdiniy, al-Hakim ash-Shahid Abul Fazl as-Sullamiy al-Vazir (al-Hanafiy) (hijriy 381-yil (milodiy 991-yil)da vafot etgan) — yozuvchi bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Muhammad al-Baladiy

Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Abu Nazr al-Baladiy an-Nasafiy — muhaddis. Nasaf shahrida yashagani uchun „Baladiy“, yaʼni qishloqlik emas, balki shaharlik degan nisba olgan. Umar ibn Muhammad Nasafiy „al-Qand fi zikri ulamoi Samarqand“ nomli kitobda bu kishining tavalludi 1032-yil va vafot sanasi 1112-yil safar oyining uchinchi kunida bo‘lganini aytgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Muxtorxoja oqsoqol madrasasi



Ta'rixi 
Buxoroning Chor baqqol guzarida, 4 hujradan iborat bo‘lgan.  Chor baqqol guzari Buxoro hududida ikkita bo‘lgani  sabab, ularning qaysi birida joylashgani aniqlanmagan. Tarixiy manbalarda XIX asrning ikkinchi yarmida “qozi mulla Muxtor maxdum valadi irshod soxib Naimjon maxdum farzandi rashid irshodpanoh qutb az-zamon Xalifa Niyozquli alayhi rahma” degan ma’lumot uchragan.  Tarixchilar Muxtorxoja oqsoqol shu shaxsekani taxmin qilinmoqda. Mulla Muxtor maxdum o‘z davrining mohir xattotlaridan bo‘lganligi ham manbalarda qayd etilgan.

Manba 
Бухоро таълим тизими тарихи [Матн] / А.Жуманазар. Тошкент: Акаdеmnashr, 2017. – 592 б.

O‘zbekiston madrasalari
Buxoro madrasalari
Muhammad al-Bushanjiy

Muhammad ibn Ibrohim ibn Saʼid ibn Abdurrahmon ibn Muso Abdiy al-Molikiy al-Bushanjiy (820-yil — 903-yil) — shayxulislom. U 820-yilda Hirotdan yetti farsax uzoqlikdagi Bushanj shaharchasida tavallud topgan. Qomusiy olim, faqih, o‘z zamonida Naysoburdagi ahli hadisning shayxi bo‘lgan. U 903-yil vafot etgan.

Manbalar
Nazarcha madrasasi



Ta'rixi 
Buxoroning Registon guzarida, 11 ta hujradan iborat bo‘lgan Nazarcha madrasasi sho‘rolar inqilobi davrida buzilib ketgan. Ilmii tadqiqotlarda Registon guzardan ko‘ra kuproq jarib, daha so‘zlari bilan ataladi.  Aynan o‘sha Registon dahasida Nazarcha guzari joylashgan. Tadqiqotchilar mazkur madrasa shu o‘rinda joylashgan deb taxmin qilishgan. 
Nazarak madrasasi hijriy 1211 yili (1796-1797-yy) Amir Shohmurod davrida (Nazar) valadi Xudoynazar tomonidan bino qilingan.  Madrasa faoliyatiga oid to‘rtta hujjat topilgan. Ulardan birida mudarris mehnati evaziga 7 tilla haq olgani yozilgan.  Boshqa hujjatda 10-12 tilla atrofida deb ko‘rsatilgan. 
Sadr a’lam Muhammad Orif arznomasida Xoja Tuyg‘un guzari masjidi imomi mulla Sherg‘ozi mulla Nazarcha madrasasiga mudarrislikka tayinlangani bildirilgan. Bu hujjatda uning maoshi 8-10 tilla atrofida deyilgan.

Manba 
Бухоро таълим тизими тарихи [Матн] / А.Жуманазар. Тошкент: Акаdеmnashr, 2017. – 592 б.

O‘zbekiston madrasalari
Buxoro madrasalari
Sloveniyada jinoyatchilik

Sloveniyadagi jinoyatchilikka Sloveniya milliy politsiya kuchlari kabi Sloveniya huquq-tartibot idoralari tomonidan choralar ko‘riladi

Huquqni muhofaza qilish 
Sloveniya Milliy Politsiya Kuchlari Ichki ishlar vazirligi tomonidan nazorat qilinadigan Sloveniyada jinoiy adolat uchun javobgardir. 2012-yil holatiga koʻra, Sloveniya politsiyasi taxminan 9000 zobitdan iborat. 2010-yildan 2019-yilgacha politsiya har yili oʻrtacha 75 510 ta jinoiy huquqbuzarlikni koʻrib chiqadi, soʻnggi oʻn yil ichida yillik jinoyatlarning umumiy soni kamaydi. 2020-yilda COVID-19 pandemiyasi davrida qayd etilgan jinoiy faoliyat miqdori ham kamaydi. Aksariyat hollarda prokurorlar jinoiy ish qoʻzgʻatishga mas’uldirlar, ammo baʼzi hollarda jabrlanuvchilar ham buni qoʻzgʻatishi mumkin. Jinoyat protsessida ayblov, himoya va sud muhokamasi alohida olib boriladi. 2018-yil holatiga koʻra, Sloveniyada 1396 kishi qamoqda boʻlgan, bu kattalar aholisining 100 mingiga 79,98 ni tashkil qiladi.

Kriminologiyani oʻrganish Sloveniyada XX asrning boshlarida Aleksandr Maklecov tomonidan ilmiy sohaga kiritilgan. Hukumat 1950-yilda "Journal of Criminal Investigation and Criminology" jurnalini nashr qilishni taʼminladi va 1954-yilda Lyublyana universitetida yuridik fakultetda Kriminologiya instituti tashkil etildi. Sloveniyadagi koʻpgina kriminologiya loyihalari Sloveniya tadqiqot agentligi tomonidan moliyalashtiriladi.

Zoʻravonlik jinoyati 
2017-yilda huquq-tartibot idoralari tomonidan 324 dona o‘qotar qurol va boshqa qurollar musodara qilingan. 2018-yilda qasddan odam o‘ldirish bo‘yicha 10 ta jinoyat sodir etilgan. Bu har 100 000 kishiga 0,5 qotillik holatini tashkil etadi, dunyo bo‘yicha o‘rtacha 100 000 kishiga 5,8 nafardan toʻgʻri keladi. Oʻsha yili har 100 ming kishiga ogʻir tan jarohati yetkazish bilan bogʻliq 1544 ta tajovuz, 6 ta odam oʻgʻirlash va 264 ta zoʻravonlik bilan talon-taroj qilish holatlari qayd etilgan. 2017-yilda har 100 ming kishiga 427 ta jinsiy zo‘ravonlik holatlari to‘g‘ri kelgan. 2017-yilda 25 kishi odam savdosining qurboni aniqlangan.

Mulkiy jinoyat 
Sloveniyadagi jinoyatchilik 2017-yilda aholiga taxminan 510 million yevro zarar keltirdi. 2018-yilda har 100 ming aholiga 3907 ta firibgarlik, 8388 ta o‘g‘irlik va 19 613 ta o‘g‘irlik holatlari qayd etilgan.

Uyushgan jinoyatchilik 
Kommunizmning qulashi davridagi notinchlik Sloveniyada uyushgan jinoyatchilikning koʻpayishiga olib keldi. Sloveniya hukumati uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashda Yeuropol amaliyotiga muvofiq ishlaydi. 2019-yilda tergov qilingan jinoyatlarning 1,5 foizi uyushgan jinoyatchilik deb tasniflangan.

Manbalar 

Jinoyatchilik
Sloveniya
Nasriddinboy Qarshigiy madrasasi



Ta'rixi 
Buxoroning Amiriy guzarida, 7 hujradan iborat bo‘lgan. Tarixiy hujjatlarda Abdullaxon ibn Iskandarxon davrida qurilgani qayd etilgan. Oktabr inqilobi davrida buzilib ketgani ma’lum qilinadi.

Manba 
Бухоро таълим тизими тарихи [Матн] / А.Жуманазар. Тошкент: Акаdеmnashr, 2017. – 592 б.

O‘zbekiston madrasalari
Buxoro madrasalari
Ahmad Fanokatiy

Ahmad Fanokatiy – Xitoy xoqoni (XIII asr) Xubilayning ishongan ayonlaridan biri. Qadim Shoshning Fanokat viloyatida tug‘ilgan. 1261 yilda Shandu shahriga hokimlik qilgan.

Faoliyati
Pul muomalalari va soliq ishlarini tartibga solishda yangi qonun-qoidalarni tuzish hamda ularni joriy etishda yetakchilik qilib, Xitoyning iqtisodiy rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan. O‘z davrida ipakchilik, chigit ekish va paxta tolasidan mato to‘qish ishlarining yangi bosqichga ko‘tarishda salmoqli hissa qo‘shgan. Ahmad Fanokatiy  bu sa’y-harakatlari bilan Markaziy Osiyo va Xitoy o‘rtasida iqtisodiy aloqalarning  mustahkamlanishiga sababchi bo‘lgan. Shuningdek, Ahmad Fanokatiy aholini dori-darmon bilan ta’minlash va bu ishda Turkiston tabobati tajribalaridan hamda tabiblaridan foydalanishga alohida e’tibor bergan. Xon Xubilay uning zukko va ishbilarmonligiga baho berib: “Qobiliyatini inobatga olganda, musulmonlar orasida faqat Axama (Ahmad) bosh vazirlik lavozimiga loyiqdir” deb ta’rif bergan.

Vafot etgan yili
Ahmad Fanokatiy 1282 yilning uchinchi oyida suiqasd sabab vafot etgan.

Adabiyotlar 
Xo‘jayev A. “Buyuk Ipak Yo‘li: munosabatlar va taqdirlar” “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” davlat ilmiy nashriyoti. T.: – 2007.

Tarixiy shaxslar
Tubo

Tubo ( ṭūbā) — Jannatdagi daraxtlardan biri. Qurʼonda Tubo haqida Raʼd surasida (13:29) bayon qilingan: „Imon keltirganlar va solih amallarni qilganlarga Tubo va goʻzal qaytar joy bor“.

Islom
Murod Chovush

Murod Chovush (asl ismi: Murod Karim o‘g‘li; 1980-yil 30-yanvar; Kitob tumani, Oʻzbekiston SSR) — yozuvchi, „O‘zbekiston adabiyoti va san‘ati“ va „Yozuvchi“ gazetalari hamda „Mushtum“ jurnalida ishlab kelgan jurnalist. Hozirda faoliyatini yakunlagan yozuvchi.uz saytining sobiq moderatori, „Hech“ va „Qora dengiz“ romanlari muallifi.

Hayoti va ijodiy faoliyati 
Murod Karim o‘g‘li 1970-yil 30-yanvarida Qashqadaryo viloyatiga qarashli Kitob tumanida tug‘ilgan. 1999-yilda O‘zbekiston Milliy Universitetinining o‘zbek tili va adabiyotining kechki bo‘limini tugatgan. Murod Chovush tomonidan yozilgan „Hech“ romani oʻzbek adabiyotining „favqulodda oʻziga xos yangi ruhdagi asar“i deya eʼtirof etilgan. Yozuvchi asar nomini tanlashdga Rauf Parfi turki boʻlganini oʻz intervyusi orqali aytib oʻtgan. Asar Nazar Eshonqul va Mahmud Saʼdiy kabi oʻzbek adabiyotshunoslarlari tomonidan eʼtirof etilgan.

Manbalar 

1980-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Muhammad ibn Naim Gʻubdiniy

Muhammad ibn Naim Gʻubdiniy(arabcha:محمد بن نعيم جوبديني — Muhammad ibn Naim Gʻubdiniy — Toʻliq ismi:Abulhasan Muhammad ibn Naim ibn Isʼhoq ibn Ubaydulloh ibn Hotim ibn Shaddod ibn Said Gʻubdiniy) — faqih.

Tarixi 
Muhammad ibn Naim Gʻubdiniy hanafiy mazhabi faqihlaridan biri boʻlib, Naim va Aʼlo ismli ikki faqih oʻgʻli boʻlgan.
U 381/991-yili mart oyida vafot etgan.

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Abdulvohid ibn Husayn Gʻubdiniy

Hasan Gʻubdiniy(arabcha:حسن جوبديني — Hasan Gʻubdiniy — Toʻliq ismi:Hasan ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Isʼhoq Gʻubdiniy) — faqih.

Tarixi 
Gʻubdiniy-"Gʻubdin"dan yasalgan nisba boʻlib, bu nom bilan Movarounnahrda ikki qishloq mavjud boʻlgan. Birinchisi Ustrushana mintaqasida va ikkinchisi esa Nasafga 2 farsax masofada joylashgan. Toʻliq ismi Abdulvohid ibn Husayn ibn Ahmad ibn Nasr ibn Nazar ibn Yusuf ibn Ubaydulloh ibn Muhammad Hammod ibn Abbod ibn Yaʼqub ibn Ibrohim Gʻubdiniydir. U Ustrushananing „Gʻubdin“ qishlogʻida tavallud topgan.

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Saʼad Quboiy

Saʼad Quboiy(arabcha:سعد قبي — Saʼad Quboiy — Toʻliq ismi:Saʼad Abulmakorim Rizqulloh ibn Muhammad ibn Abulhasan ibn Umar Quboiy) — adib.

Faoliyati 
Quvada X-XII asrlarda ilm-fan, madaniyat ayniqsa, diniy ilmlar yaxshi rivojlangan, gullab-yashnagan edi. Shuning uchun ham mumtoz oʻrta asr arab-musulmon jamiyati ilm-fanlarining koʻpgina vakillari oʻzlarining shu, joyda tugʻilib, voyaga yetganliklarini, dunyoga mashhur boʻlganliklarini gʻurur va mamnuniyat bilan qayd etganlar. Hamaviyning koʻp jildlik „Muʼjamul buldon“ mahobatli asarining oltinchi jildida ikkita quboiylar, shu jumladan, Saʼad Quboiy haqida bir muncha maʼlumot yozib qoldirilgan. Uni axborot bilan tanishtiruvchi Ibn Tohirning aytishicha, Saʼad Quboiy Quvada tugʻilib, shu yerda oila, maktab, madrasa taʼlimini olgan. Soʻngra Buxoroga ketib, yirik olim, adib, mutafakkir boʻlib yetishgan, shuhrat qozongan. Boshqa maʼlumotlar topilmagan.

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Rizqulloh ibn Muhammad Quboiy

Rizqulloh ibn Muhammad Quboiy(arabcha:رزق الله بن محمد قبي — Rizqulloh ibn Muhammad Quboiy — Toʻliq ismi:Abulmakorim Rizqulloh ibn Muhammad ibn Abulhasan ibn Umar Quboiy) — adib.

Hayoti 
U Fargʻonaning Qubo nohiyasida tavallud topgan boʻlib, allomaning solih adib boʻlganligi haqidagi maʼlumot bor, xolos. Samʼoniy u bilan hamzamon va qolaversa u bilan bevosita hamsuhbat boʻlganligi haqida xabar bersada, afsus­ki, u haqda boshqa maʼlumotlar keltirmaydi. Buxoroda yashagan.

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar