Arma Ayi Kvei

Ayi Kvei Arma  ( Britaniya Oltin qirgʻogʻi) — ganalik yozuvchi asosan ingliz tilida ijod qiladi. „Goʻzallar hali tugʻilmagan“  kitobi bilan tanilgan. Ingliz tili adabiyotining Afrikada tarqalishiga katta taʼsir koʻrsatgan.

Biografiyasi

Bolalik va taʼlim 
Arma Gananing Sekondi-Takoradi port shahrida, Ga qirollik oilasining avlodi boʻlgan fante tilida soʻzlashuvchi oilada dunyoga keladi . Achimota maktabida oʻqiganidan soʻng, 1959-yilda u Massachusets shtatidagi Grouton maktabida oʻqish uchun Ganani tark etgan va uni tugatgandan soʻng Garvard universitetiga oʻqishga kirib, u yerda sotsiologiyadan tahsil olgan.

Ijodiy yoʻlning boshlanishi 
Universitetni tugatgach, u Jazoirga koʻchib oʻtgan va u yerda „Inqilobiy Afrika“ jurnalida tarjimon boʻlib ishlagan. 1964-yilda Arma Ganaga qaytib keldai va u yerda Gana televideniyasida ssenariy muallifi boʻlib ishlaydi, keyinchalik Navrongo maktabida ingliz tilidan dars beradi. U o‘zining " Go‘zallar hali tug‘ilmagan" (1968) nomli birinchi romanida mustaqillikka erishgan Gana ijtimoiy hayotining umumiy manzarasini yaratib, yosh davlatlar taraqqiyoti uchun keskin muammolarni yoritib bergan. " Fragmentlar " (The Fragments, 1970) romani rivojlanayotgan Afrika jamiyatini yoritib bergan. Afrika qitʼasi tarixiga oid maʼlumotlarni „ Ikki ming fasl“ (1973) badiiylashtirilgan asarida bayon etgan.

Asarlari 
 Afrika sotsializmi : utopik yoki ilmiy, 1967 (Présense Africaine 64)
 Goʻzallar hali tugʻilmagan, 1968 (nemis) boshiga. Die Schönen sind noch nicht geboren)
 Offal Kind, 1969 (qisqa hikoyalar)
 Parchalar, 1970 — Pirstaleita (fin. boshiga. Seppo Loponen)
 Nega biz juda zoʻrmiz?, 1972-yil — Mistä meille tämä armo? (Fin. boshiga. Seppo Loponen)
 Ikki ming fasl, 1973-yil
 Shifokorlar, 1978-yil
 Kaliban majmuasi, 1985-yil (Gʻarbiy Afrika, 18 va 25-mart)
 Festival sindromi, 1985 (Gʻarbiy Afrika, 15-aprel)
 Dakar ierogliflari, 1986 (Gʻarbiy Afrika, 19-may)
 Doktor Kamikadze, 1989 (qisqa hikoyalar)
 Osirisning koʻtarilishi, 1995-yil
 Chaqaloqlar uchun ierogliflar, 2002 (Aboubacry Mousa Lam bilan)
 KTM: Hayot uyida, 2002-yil

Rus tilidagi nashrlar 
 Shifokorlar. Roman. Per. A. Sergeeva — M: Taraqqiyot. 1982-yil, 328-b.
 Parchalar. Roman. Per. A. Kistyakovskiy, M. Lori // Tropik Afrika yozuvchilarining tanlangan asarlari. — M: Progress (Osiyo va Afrika yozuvchilarining tanlangan asarlari kutubxonasi), 1979. p. 5-184
 Afrika afsonasi. Per. I. Togoeva. Yau Manu tumori. Per. V. Perehvatova. Axlat. Per. V. Perehvatova. Romanlar // Gana romani. — M: Izvestiya („Chet el adabiyoti“ jurnali kutubxonasi). 1987, p. 9-41

Eslatmalar

Adabiyot 
 Vavilov V. N. Arma, Ayi Kvey // Afrika: Entsikl. maʼlumotnoma: V 2 t. M., 1986-yil.
 Robert Freyzer, Ayi Kvey Armaning romanlari, Heinemann, 1980 yil.  .
 Garri Gillard, „Ayi Kvey Armaning beshta romanidagi hikoyaviy vaziyat va mafkura“  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan, Span: Janubiy Tinch okeani Hamdoʻstlik adabiyoti va tilshunoslik assotsiatsiyasi jurnali, 33-raqam, 1992-yil.
 Tommi L. Jekson, Ayi Kvey Armah, Albert Kamyu va Jan-Pol Sartrning ekzistensial fantastikasi, Amerika universiteti nashriyoti, 1996-yil,  .
 Leif Lorentzon, Afrika diqqat markazida - Ayi Kvey Armaning hikoyasini afrikalashtirish boʻyicha tadqiqot, Stokgolm: Almqvist & Wiksell, 1998,  .
 Ode Ogede, Ayi Kvey Armah, Radikal ikonoklast: xayoliy olamlarni haqiqiyga qarshi oʻtkazish, Ogayo universiteti nashriyoti, 2000, 
 Derek Rayt (tahrir.), Ayi Kwei Armaga tanqidiy nuqtai nazar, Lynne Rienner Publishers, 1992,  .
 Derek Rayt, Ayi Kwei Armaning Afrikasi: uning fantastika manbalari, Hans Zell Publishers, 1989,  .
 Liu Chjan, „Ayi Kvey Armani qidiryapman“, Toʻliq sharh, II jild, 3-son, 2001-yil avgust.

1939-yilda tugʻilganlar
28-oktabrda tugʻilganlar