Rosif masjidi

Rosif masjidi () — Marokashning Fos shahri Fos al-Bali (madina) da joylashgan jome masjid. U shahardagi eng baland minoralardan biriga ega.

Joylashuvi va nomi 
Masjid 20-asrda Madinaning ichki qismiga qulayroq kirishni taʼminlash uchun yaratilgan katta jamoat maydoni boʻlgan Rosif maydonining gʻarbiy qismida joylashgan (bu madina ichidagi yagona joylardan biridir). Uning nomi „asfaltlangan yoʻl masjidi“ degan maʼnoni anglatadi. U shahar markazidan oʻtuvchi Bou Xrareb daryosi qirgʻogʻi boʻylab jar yoqasida qurilgan, ammo daryo hozirda Rosif maydoni va shaharning janubiy chekkasi oʻrtasida yer ostida yashiringan. Masjid ham shaharning markaziy bozorlari yaqinida joylashgan.

Tarixi

Qurilishi 
Masjid 18-asrda alaviylar sultoni Maulay Slimane (1792-1822) davrida qurilgan (Baʼzi mualliflar buni 1757-1790-yillar oraligʻidagi Mulay Muhammad bin Abdulloh hukmronligi davriga bogʻlashsa-da). Maulay Slimane 1797-yilda masjid sahn qoʻyilgan ikkita marmar favvora va marmar suv havzasini foydalanishga topshirgani qayd etilgan. Bu ishlarga sultonning meʼmori al-Hasan al-Sudaniy masʼul edi.

1937-yilgi norozilik namoyishlaridagi roli 
Masjid 1937-yil oxirida Marokashning koʻplab shaharlarida Fransiya protektorati maʼmurlariga qarshi boʻlib oʻtgan tartibsizliklar va norozilik namoyishlari paytida mashhur yigʻilish nuqtasi boʻlgan. Noroziliklarga oziq-ovqat tanqisligi sabab boʻldi, bu esa fransuzlar tomonidan eng yaxshi yerlarini egallab olgan mahalliy qabilalarni ochlik bilan tahdid qildi. Ular fransuz hukumati tomonidan Meknesda (Fos yaqinida) norozilik namoyishlarini zoʻravonlik bilan bostirish, 13 kishini oʻldirish va yana koʻp odamlarni yaralash bilan yanada kuchaygan. Koʻp oʻtmay norozilik namoyishlari Fosga tarqaldi. Namoyishchilar olomon Rosif va Qaraviyyin masjidlaridan shaharga chiqishdan oldin yigʻilish joylari sifatida foydalanganlar, faqat Rosif masjididan 1500 kishi yurishgan. 28-oktyabr kuni Fransiya hukumati butun madinani, jumladan masjidlarni ham egallash uchun qoʻshin yubordi. Bu masjid ichida toʻqnashuvga sabab boʻldi, fransuz qoʻshinlari tomonidan tashlangan granatalardan 6 kishi jarohat oldi. Koʻp oʻtmay tartib oʻrnatildi, ammo norozilik namoyishlari islohotchi kun tartibidan mustaqillik talabiga oʻtgan Marokash millatchilik harakati rivojlanishining asosiy nuqtalaridan biri edi.

Arxitekturasi 
Masjid taxminan 1500 kvadrat metr maydonni egallaydi. Masjid eski shahardagi eng baland minoralardan biriga ega. Minora toʻrtburchak asosga ega va oddiygina yashil fayans lentalari bilan bezatilgan. Masjidning asosiy darvozasi uning gʻarbiy tomonida kichik jamoat maydoniga qaragan holda ochiladi. U kvadrat ramka ichida oʻyilgan geometrik naqsh bilan bezatilgan, Almohad va Marinid meʼmoriy merosiga xos boʻlgan, asosan islimiylar bilan bezatilgan yashil koshinlar va mozaik koshinlarning kichik joylari (zellij) bilan toʻldirilgan. Darvoza tepasida marokash arxitekturasiga xos boʻlgan sadr daraxti boʻlishi mumkin boʻlgan bezakli oʻyilgan yogʻoch soyabon va undan yuqorida va orqada masjid minorasi koʻtariladi. Masjid ichkarisida keng hovli (sahn) bor. Hovlining sharqiy tomonida tomi bilan qoplangan katta namozxona bor. Ushbu umumiy tartib boshqa Marokash masjidlariga oʻxshaydi.

Jome masjidi (yaʼni juma namozi oʻqiladigan va xutba oʻqiladigan katta masjid) boʻlishdan tashqari, masjidda foydalanish uchun kichik kitoblar kutubxonasi ham boʻlgan. Masjidda mahalliy aholi uchun koʻcha favvorasi ham bor edi.

Galereyasi

Yana qarang 

 Marokashdagi masjidlar roʻyxati

Manbalar 

CS1: long volume value
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda