MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Matteo Renzi

Matteo Renzi (; 11-yanvar 1975-yil, Florensiya) — Italiya davlat va siyosat arbobi, Italiya demokratik partiyasi yetakchisi (15-dekabr 2013-yildan). Italiya bosh vaziri (2014-2016).

Biografiyasi 
 11-yanvar 1975-yilda Florensiyada tug’ilgan. 
 Florensiya universitetining yuridik fakultetini tugatgan. 
 1999-yilda nomzodlik ishini himoya qildi..
 1996-yilda xalq partiyasi a’zoligiga qabul qilindi.
 22-sentabr 2001-yilda Demokratiya – ozodlik partiyasi a’zosi. 7-iyun 2003-yilda 90 % ovoz bilan partiyaning Florensiya bo’limi yetakchisi bo’di.
 13-iyun 2004-yilda Florensiya gubernatori etib saylandi..
 9-iyun 2009-yilda Florensiya meri etib saylandi.
 15-dekabr 2013-yilda, demokratik partiya milliy kotibi – yetakchisi etib saylandi.
 2014-2016 yillarda Bosh vazir (Ministrlar soveti raisi).

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Hwang Kyo-ahn

Hwang Kyo-ahn (; ; 15.4.1957, Seul) – Janubiy Koreyaning 44-bosh vaziri. 2016-yil 9-dekabrdan 2017-yil 10-maygacha mamlakatning muvaqqat Prezidenti.

Biografiya 
Xvan 1957-yil 15-aprelda tugʻilgan. 1976-yilda Kyunggi oʻrta maktabini tamomlagan. 1981-yilda Sungkyunkvan universitetining huquq kollejini tamomlagan va oʻsha yili 23-milliy advokatlik imtihonini topshirgan. Kamdan-kam uchraydigan kasallik bilan kasallanganligini daʼvo qilib, barcha koreys erkaklari oʻtashi kerak boʻlgan majburiy harbiy xizmatdan qochishga muvaffaq boʻldi.

2006-yilda Sungkyunkvan universiteti qoshidagi Oliy huquq fakultetini tugatgan.

1982-yil dekabr oyida Chunchxon tumani prokuraturasida prokuror lavozimida ish boshladi. Oliy prokuratura va Seul tuman prokuraturasida jamoat xavfsizligi inspektori boʻlib ishlagan. Jamoat xavfsizligi va milliy xavfsizlik qonunlarini tatbiq etish tizimida 30 yil prokuror boʻlib ishladi.

2011-yilda Pusan Oliy prokuraturasining bosh inspektori lavozimida ishlagan, 2011-yil sentyabridan 2013-yil yanvarigacha Tinch okeani yuridik firmasida advokat boʻlib ishlagan.

2013-yildan 2015-yilgacha prezident Pak Kin Xe davrida Adliya vaziri lavozimida ishlagan. 2013-yilda Janubiy Koreyadagi qoʻporuvchilik fitnasi boʻyicha tergovda yetakchi boʻlgan. 2015-yilning 18-iyunida Janubiy Koreya Bosh vaziri lavozimiga kirishgan.

Xvang milliy xavfsizlik qonuni boʻyicha „Jamoat xavfsizligini tekshirish boʻyicha darslik“ deb nomlangan kitob yozgan.

2016-yil 9-dekabrda prezident Parkka impichment eʼlon qilish boʻyicha ovoz berishdan soʻng, Xvang prezident vazifasini bajaruvchi boʻldi. 2017-yil 10-mart kuni Janubiy Koreya Konstitutsiyaviy sudi prezident Pak Kin Xega impichment eʼlon qilish haqidagi qarorni oʻz kuchida qoldirdi va uni lavozimidan chetlatdi. Xvang Janubiy Koreya prezidenti vazifasini may oyi boshidagi yangi saylovlarga qadar davom ettirdi. Prezidentlik vakolatlarini oʻz zimmasiga olgan Xvang „chuqur mas’uliyat“ni his qilganini aytdi.

2021-yil 10-mart kuni Xvan Kyo An Facebookdagi postida 2022-yilgi Janubiy Koreya prezidentligi saylovida oʻz nomzodini qoʻyishini eʼlon qildi. „Xalq kuchi“ partiyasidan nomzod sifatida roʻyxatdan oʻtgan. 8-oktyabr kuni Xvang PPP nomzodlar roʻyxatidan chiqarib tashlandi va 2022-yilgi prezidentlikka nomzodini amalda yakunladi. Magʻlubiyatdan keyin Xvang fitna nazariyasi bilan shugʻullanib, praymerizlarni soxtalikda aybladi.

Xvang dindor protestant va baptistlar cherkoviga boradi. Koreya Baptistlar Konvensiyasining aʼzosi. Xvan tungi seminariyada qatnashgan va cherkov voizlik qilgan.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Park Geun-hye

Pak Kin Xe (, 2-fevral 1952-yil, Tegu) – Koreya Respublikasining 11-prezidenti (2013—2016). Mamlakat tarixidagi birinchi ayol prezident.

Biografiya 
1952-yil 2-fevralda Teguda tugʻilgan. 1974-yilda Songang universitetini tugatgan. 1981-yilda diniy seminariyada oʻqigan va nasroniylikni oʻrgangan. 1998-yilda parlament deputatligiga saylandi. 2004-2006-yillarda „Buyuk davlat partiyasi“ni boshqargan. 2007-yilgi prezidentlik saylovlarida magʻlubiyatga uchradi. 2011-yilda „Buyuk davlat partiyasi“ nomi „Yangi marralar partiyasi“ deb oʻzgratirildi. 2012-yildagi parlament saylovida partiya gʻolib boʻldi. 2012-yil 19-dekabrdagi prezidentlik saylovida 51,55% ovoz bilan gʻalaba qozondi.

Noroziliklar va qamoq jazosi 
2016-yil oktyabrda prezident davlat boshqaruviga aloqador oʻta muhim masalalarni davlat organlari va mansabdorlar bilan emas, balki yaqin doʻstlari, jumladan folbinlar, shomonlar va aqidaparastlarning gapiga kirib hal qilayotgani maʼlum boʻlgan. Shunday shubxali shaxslardan biri – uning dugonasi Choi Soon-sil boʻlib, uning komyuteridan davlatning iqtisodiy-siyosiy faoliyatiga aloqador maxfiy hujjatlar topilgan. Park Geun-hye va uning yaqin doʻstlari ommaviy noroziliklarning asosiy sababchisiga aylandi. 29-noyabr 2016-yilda deputatlar uni daxlsizlik huquqidan mahrum qilib, javobgarlikka tortishni taklif qilishdi. 9-dekabr 2016-yil parlament qarori bilan impichment eʼlon qilindi va 30-mart 2017-yilda hibsga olingan. 23-may kuni sud majlisida Park oʻziga qoʻyilgan 14 ayblovning hammasini rad etdi. Yakuniy sud qarori bilan Park 170 million dollar jarimaga tortildi va 6 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi. Keyinchalik, ishni qayta koʻrib chiqish jarayonida muddat 25 yilga va jarima miqdori 20 milliard vongacha oshirildi. 2021-yil yanvarida mamlakat Oliy sudi 2020-yil yozida ishni koʻrib chiqish chogʻida chiqarilgan 20 yillik qamoq jazosini oʻz kuchida qoldirdi. 2021-yil dekabrida Janubiy Koreya prezidenti Moon Jae-in uni afv etdi.

Manbalar

Havolalar 
 Park Geunhye addresses „U. S.-Korea Relations in a Changing World“
 Park Geunhyeʼs speech at the JFK Jr. Forum 
 „Star Rises for Daughter of South Korea“.
 Prokuratura vidvinula obvinenie eks-prezidentu Yujnoy Korei
 Bivshego prezidenta Yujnoy Korei ofitsialno obvinili v korrupsii

Ayol prezidentlar
Yashayotgan insonlar
Alain Berset

Alain Berset (; 9-aprel 1972-yil, Fribur, Shveytsariya) – shveytsariyalik siyosatchi, 2012-yildan 2023-yilgacha Shveytsariya Federal Kengashi aʼzosi boʻlgan. Sotsial-demokratik partiya (SP/PS) aʼzosi boʻlib, Federal Ichki ishlar vazirligni boshqargan. Berset 2018-yilda Shveytsariya Konfederatsiyasi prezidenti lavozimida ishlagan.

45 yoshida u 1934 yilda Marsel Pilet-Golazdan beri eng yosh ofis egasi edi. 2008–2009-yillarda Davlatlar Kengashining prezidenti boʻlib ishlagan. Berset fransuz, nemis, romansh, italyan va ingliz tillarida bemalol gapiradi.

2023-yil 31-dekabrda oʻz lavozimini tark etdi va uning oʻrnini Federal Kengashdagi Beat Yans egalladi.

Biografiyasi 
Berset 1972-yil 9-aprelda Fribourg shahrida, Fribourg savdo-sanoat maktabi oʻqituvchisi Mishel Berset va kitob sotuvchisi Solanj Bersetning oilasida ikki farzandning kattasi. Siyosiy oilada oʻsgan. Uning onasi tomonidan bobosi Fransua Anjeloz Friburgda Sotsial-demokratik partiyaning birinchi munitsipal raislaridan biri edi.

Berset Neyshatel universitetida siyosatshunoslik va iqtisod boʻyicha tahsil olgan. 1996-yilda siyosatshunoslik boʻyicha magistrlik darajasini olgan. 2005-yilda iqtisod fanlari nomzodi darajasini olgan.

Berset Muriel Zeender Bersetga uylangan va uch farzandning otasi. Oila Fribourg yaqinidagi Belfaux qishlogʻida yashaydi.

Berset 1996-yildan 2000-yilgacha Neyshatel universitetining mintaqaviy iqtisodiyot institutida assistent oʻqituvchi va ilmiy xodim boʻlib ishlagan. 2000-yilda Fribourg kantoni Taʼsis majlisi aʼzosi va 2004-yilgacha uning sotsial-demokratik parlament guruhi prezidenti boʻldi. 2001-yildan 2003-yilgacha Belfaux kommunal parlamentida ham ishlagan. 2002-yilda Neuchatel kantonining Iqtisodiy ishlar boʻlimining strategik maslahatchisi boʻldi.

2003-yilda Fribourg kantonidan Shveytsariya Davlatlar Kengashiga saylangan, Sotsial-demokratik partiyaning aʼzosi, Davlatlar Kengashining eng yosh aʼzosi, 2005-yil dekabr oyida partiya parlament guruhining vitse-prezidenti boʻlgan. Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti (YXHT) parlament assambleyasi aʼzosi boʻlgan. 2007–2008-yillarda Davlatlar kengashi vitse-prezidenti etib saylandi. 2008–2009 yillarda organ prezidenti lavozimida ishlagan.

2011-yil 14-dekabrda Shveytsariya Federal Kengashiga, yetti aʼzodan iborat Shveytsariya federal hukumatiga 245dan 126 ovoz bilan saylandi. Mishlin Kalmi-Reyning oʻrniga rasman ilgari surilgan Sotsial-demokratik partiyaning ikki nomzodidan biri edi. Berset Federal Ichki ishlar departamenti rahbari, Didier Burkhalter Federal Tashqi ishlar departamenti rahbari boʻldi.

2017-yilning 1-yanvarida Berset Prezident Doris Leuthard huzuridagi Federal Kengash vitse-prezidenti boʻldi. 2018-yil 1-yanvarda uning oʻrnini egalladi. 2018-yil 31-dekabrda prezidentlik lavozimini tark etdi. Uning oʻrniga Ueli Maurer keldi.

Manbalar

Havolalar 
 Biografiya
 Shaxsiy sayti

Yashayotgan insonlar
Reuven Rivlin

Reuven Rivlin (; 9-sentyabr 1939, Quddus, Falastin) — isroillik siyosatchi va huquqshunos, 2014—2021-yillarda Isroilning o'ninchi prezidenti. "Likud" partiyasining a'zosi. Rivlin 2001-yildan 2003-yilgacha Aloqa vaziri bo'lgan va keyinchalik 2003-yildan 2006-yilgacha va 2009-yildan 2013-yilgacha Knesset spikeri lavozimlarida ishlagan. 2014-yil 10-iyunda Isroil prezidenti etib saylandi. Uning vakolati 2021-yil 7-iyulda tugadi.

Biografiya 
Joseph Joel Rivlin (1889—1971) va Rachel Rivlin (1904—2005) oilasida tug’ilgan. Zahiradagi harbiy xizmatni o’tagan. Quddus universitetini tugatgan. 1978-yilda Quddus munitsipalitetiga saylangan. 1981-yildan 1986-yilgacha «El-Al» aviakompaniyasida ishlagan. 1986-yilda Quddusdagi «Herut» harakati raisi. 1988-yilda Quddus meriyasi saylovida mag’lub bo’ldi. 1988-1993-yillarda «Likud» harakati raisi. 1996-yildan Knesset deputati. 16-chaqiriqda Knesset spikeri etib saylandi. 2007-yildagi prezidentlik saylovlarida mag’lub bo’ldi. 2009-yilda 18-chaqiriq Knesset raisi etib saylandi. 2014-yil 10-iyunda Isroil Prezidenti etib saylandi. 24-iyulda vazifasiga kirishdi.

Shaxsiy hayoti 
1971-yildan 2019-yilda vafotigacha Nechama Rivlin bilan turmush qurgan va ularning to'rt farzandi bor. Rivlin 1960-yillarning oxiridan beri vegetarian bo'lib kelgan. Rivlin yetti yoshidan beri "Beitar Jerusalem" futbol klubiga muxlislik qilgan. Arab tilini yaxshi biladi.

Fikrlari 
Rivlin bir vaqtlar Isroilga arman genotsidini tan olish uchun kampaniya olib borgan. 2012-yilda u shunday degan edi: “Birinchi jahon urushi yillarida bir milliondan ortiq oʻgʻlini yoʻqotgan arman xalqi boshiga tushgan fojiani eslatish bizning maʼnaviy burchimiz va buni siyosiy masalaga aylantirmasligimiz kerak. Men bu masalaning nozikligini bilaman. Ammo ochiq aytaylik: Bu bugungi Turkiyani yoki hozirgi Turkiya hukumatini ayblash emas”.

Manbalar

Havolalar 
 Как израильские правые видят решения израильско-палестинского конфликта

Yashayotgan insonlar
Dalia Grybauskaitė

Dalia Gribauskaite ( ; 1-mart 1956-yil, Vilnyus) – Litva davlat arbobi. 2009-yil 12-iyuldan 2019-yil 12-iyulgacha mamlakat prezidenti.

Biografiya 
1975—1976-yillarda Litva filarmoniyasida ishlagan.

1976—1983-yillarda Sankt-Peterburg davlat universitetida oʻqigan.

1983-yildan KPSS aʼzosi.

1983-yildan 1990-yilgacha Vilnyus partiya maktabida ishlagan.

Jamiyatshunoslik fanlari doktori.

1990—1991-yillarda Litva fanlar akademiyasi kichik ilmiy xodimi.

1991-yilda Vashingtonga borgan va Jorjtaun universitetida oʻqigan.

1991—1993-yillarda Litva tashqi ishlar vazirligi boʻlim boshligʻi.

1996—1999-yillarda – Litvaning AQShdagi elchixonasi maslahatchisi.

1999—2000-yillarda – Litva moliya vazirining oʻrinbosari.

2000—2001-yillarda – Litva tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari.

2001—2004-yillarda – Litva moliya vaziri.

2004—2009-yillarda – Taʼlim va madaniyat boʻyicha Yevropa komissari.

2009-yilgi prezidentlik saylovida 69,05% ovoz bilan gʻalaba qozondi.

2009-yil 12-iyulda prezidentlik vazifasiga kirishdi.

2014-yilda ikkinchi marta Litva prezidenti etib saylandi.

2014-yil 12-iyulda prezidentlik vazifasiga kirishdi.

2019-yil 12-iyulda isteʼfoga chiqdi.

Mukofotlari 
Litvaning transatlantik munosabatlarini rivojlantirishga qoʻshgan shaxsiy hissasi va Litva Respublikasining NATOga taklif qilinishi munosabati bilan yodgorlik belgisi (2003).

Litva Buyuk Gersogi Gediminas ordeni qoʻmondoni (2003)

Zanjirli Buyuk Vitautas ordeni (2009)

Zanjirli "Uch yulduz" ordeni Buyuk xochi (2011)

Muqaddas Olav ordeni Buyuk xochi (2011)

Muqaddas Karl ordenining buyuk ofitseri (2012)

Finlyandiyaning Oq atirgul ordeni ritsari (2013)

Respublika ordeni (2015)

„Ijtimoiy va siyosiy faoliyat sohasidagi xalqaro mukofot“ nominatsiyasida „Yil odami“ mukofoti (2015).

Favqulodda xizmatlari uchun ordeni (2016).

Ozodlik ordeni (2018)

Oq burgut ordeni (2019).

Manbalar

Havolalar 
 Dalya Gribauskayte // DELFI.lt, 17-may 2009.
 Yevrokomissar Dalya Gribauskayte  // 8-oktyabr 2012.
 Dalia Grybauskaitė
 Dalia Grybauskaitė 
 Po dannim „Gallup“, Dalya Gribauskayte voshla v troyku samix populyarnix politicheskix liderov Yevrosoyuza (22-yanvar 2012)
 Dalya Gribauskayte, prezident Litvi v peredache „48 minut“ radiostansii „Exo Moskvi“, 20-may 2009.

Ayol prezidentlar
Yashayotgan insonlar
Frank-Walter Steinmeier

Frank-Valter Shtaynmayer (; 5-yanvar 1956, Detmold, GFR) – Olmoniya Prezidenti (19-mart 2017-yildan).

Biografiya 
1974-yilda bundesverda harbiy xizmatda.

1975-yildan Sotsial-demokratlar partiyasi aʼzosi.

1982-yilda Gissen universitetining yuridik fakultetini bitirgan.

1986-yilda doktorlik ishini himoya qildi.

1986-yildan 1991-yilgacha Gissen universitetida ilmiy xodim.

1991-yilda Quyi Saksoniya maʼmuriyati matbuot boʻlimi yuristi.

1992—1994 yillarda Quyi Saksoniya bosh vazirining kotibi.

1994—1998-yillarda Quyi Saksoniya maʼmuriyati davlat kotibi.

1998—1999-yillarda maxsus xizmatlar faoliyati boʻyicha Olmoniya davlat kotibi.

1999-yildan 2005-yilgacha – Federal kansler devoni mudiri.

2005-yilda Olmoniya tashqi ishlar vaziri etib tayinlandi.

2007-yilda Olmoniya vitse-kansleri, Sotsial-demokratik partiya raisining oʻrinbosari, shuningdek, Yevropa kengashi Prezidenti.

2008-yil 8-sentyabrda Sotsial-demokratik partiya raisi etib saylandi va Olmoniya kansleri lavozimiga nomzod sifatida taqdim etildi.

2009-yil 27-sentyabrdagi saylovda magʻlub boʻldi va partiyaning bundestagdagi fraksiyasi rahbariga aylandi.

2016-yil 1-yanvardan 2017-yil 1-yanvargacha – Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti raisi.

2017-yil 12-fevralda Olmoniya Prezidenti etib saylandi. 2017-yil 19-martda qasamyodga keltirildi.

2022-yil 13-fevralda ikkinchi muddatga Olmoniya Prezidenti etib saylandi.

Manbalar

Havolalar 
 Frank-Valter Shtaynmayer

Yashayotgan insonlar
Rumen Radev

Rumen Georgiev Radev (; 18-iyun 1963-yil) – Bolgariya harbiy va siyosiy arbobi, 2017-yil 22-yanvardan mamlakatning 5-prezidenti.

Biografiya 
1963-yil 18-iyunda Dimitrovgradda tugʻilgan.

1987-yilda harbiy havo kuchlari universitetini tugatgan.

1992-yilda AQShdagi „Maxwell“ harbiy maktabini tugatgan.

1994—1996-yillarda Rakovskiy nomli mudofaa kollejini tugatgan.

Harbiy fanlar doktori. Ingliz, nemis, rus tillarini biladi. 1-darajali uchuvchi.

1987—1998 – Ravnetsdagi 15-qiruvchi samolyotlar aviatsiya polkida kichik pilotdan eskadrilya komandirgacha xizmatda.

1998—1999 – Ravnetsdagi 5-aviabaza komandiri oʻrinbosari.

1999—2000 – Graf Igantievodagi 3-aviabaza shtabi komandiri.

2000-yilda – NATO harbiy kurslari tinglovchisi.

2000—2005 – Graf Igantievodagi 3-aviabaza shtabi boshligʻi.

2005—2009 – Graf Igantievodagi harbiy aviabazalar shtabi komandiri.

2009—2014 – Bolgariya harbiy havo kuchlari qoʻmondoni oʻrinbosari.

2014—2016 – Bolgariya harbiy havo kuchlari qoʻmondoni.

Bolgariya sotsialistik partiyasi aʼzosi. 2016-yilgi prezidentlik saylovlarida mamlakat prezidentligiga saylandi.

2017-yil 22-yanvarda qasamyodga keltirildi.

2021-yilgi prezident saylovida Radev ikkinchi muddatga saylandi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Oleksandr Zaxarchenko

Oleksandr Volodimirovich Zaxarchenko (, 26-iyun 1976 – 31-avgust 2018-yil)) – tan olinmagan Donetsk Xalq Respublikasi raisi (2014-2018). General-mayor.

Biografiya 
Donetsk yuridik institutini bitirgan.

2006-yilda Donetskdagi „Kontinent“ savdo uyi raisi.

2013-yilda „Oplot“ jamoat tashkiloti raisi.

2014-yil martda boshlangan ommaviy norozilik namoyishlarida Donetsk maʼmuriyatini egallab olgan qurolli guruhga rahbarlik qilgan

2014-yil mayda Donetsk harbiy komendanti etib tayinlandi. Shuningdek, Donetsk ichki ishlar vazirining oʻrinbosari boʻldi.

2014-yil 7-avgustda Donetsk ministrlar soveti raisi etib saylandi.

2014-yil 3-noyabrda boʻlgan umumxalq saylovlarida 75% ovoz bilan DXR raisi etib saylandi. Yevropa Ittifoqi, AQSh, Ukraina hukumatlari va BMT Bosh kotibi Pan Gi Mun saylovlarning noqonuniy boʻlganini tan oldilar.

2018-yil 31-avgustdagi isyonda halok boʻlgan

Manbalar

Havolalar
Marie Louise Coleiro Preca

Mari Luiz Koleyro Preka (, 7-dekabr 1958) – maltalik siyosatchi, 2014-yildan 2019-yilgacha Malta prezidenti lavozimida ishlagan. 2019-yildan beri „Eurochild“ prezidenti.

Biografiya 
Qormi shahrida tugʻilgan Koleyro Preka Malta universitetida tahsil olgan.

2008-yildan 2013-yilgacha Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasidagi Malta delegatsiyasi tarkibida ishlagan

1998-yildan 2014-yilgacha Malta Vakillar palatasi aʼzosi (deputat) boʻlgan 2013-yildan 2014-yilgacha Bosh vazir Jozef Maskat davrida Oila va ijtimoiy birdamlik vaziri lavozimida ishlagan.

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Sanoat Rivojlanish Tashkiloti (UNIDO) yaxshi niyat elchisi, UNIDOning Afrika uchun uchinchi sanoat rivojlanish oʻn yilligi chempioni (IDDAIII) va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Jahon Turizm Tashkiloti (UNWTO) maxsus elchisi.

Ayollar Siyosiy Liderlar Global Forumining Maslahat Kengashi aʼzosi va #Girl2Leader kampaniyasini boshqaradi. Blockchain xayriya fondi (BCF) Katta maslahat kengashining raisi.

Manbalar 

Ayol prezidentlar
Ishq savdosi

„Ishq savdosi“, toʻliq nomi „Saylanma. Birinchi jild. Ishq savdosi“ — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. Yana uch kitob — „Sheʼr dunyosi“, „Umrim daryosi“ hamda „Koʻngil nidosi“ asarlaridan iborat „Saylanma“ toʻrt jildli sheʼriy toʻplamining birinchi jildi. 2000-yil Toshkent shahrida „Sharq“ nashriyot matbaa-konserni bosh tahririyatida chop etilgan. Toʻplamga „oʻsmirlik, yoshlik asarlari, yaʼni muallif 1950-, 1960- hamda 1970-yillarda yozgan sheʼrlar, jumladan, „Oltin devor“ pyesasi kiritilgan. Asar boshida Ibrohim Gʻafurov yozgan soʻzboshi keltirilgan.

Yana qarang 
 „Sheʼr dunyosi“
 „Umrim daryosi“
 „Koʻngil nidosi“

Havolalar 
 „Ishq savdosi“ Ziyouz saytida

Erkin Vohidov sheʼriy toʻplamlari
János Áder

Janos Ader (; ; 9-may 1959-yil, Chorna) – Vengriyalik siyosatchi, 2012-yildan 2022-yilgacha Vengriya prezidenti lavozimida ishlagan. „Fidesz“ partiyasining oʻng qanotda uzoq yillik siyosatchisi.

Biografiya 
Janos Ader Dyor-Moson-Sopron okrugidagi kichik Chorna shahrida Rim-katolik oilasida tugʻilgan. Doʻkon sotuvchisi Janos Ader (1932–1980) va buxgalter Teresia Saboning (1936-yilda tugʻilgan) oʻgʻli. Ader ona shahrida ulgʻaygan va boshlangʻich taʼlimni shu yerda tugatgan. 1978-yildan boshlab Budapeshtdagi Eötvös Lorand universitetining huquq va siyosiy fanlar fakultetida besh yil huquq fakultetida tahsil oldi. 1986—1990 yillarda Vengriya Fanlar akademiyasi Sotsiologik tadqiqot institutida ilmiy xodim boʻlgan.

1989-yilda Vengriyada kommunizm tugashi davrida Vengriya siyosiy harakatlarida qatnashdi. 1990—2009-yillarda Vengriya Milliy Assambleyasining aʼzosi boʻlgan va 1998—2002 yillarda uning spikeri boʻlgan. 2002—2003-yillarda „Fidesz“ga vaqtincha raislik qilgan. 2002—2006-yillarda Fides parlament guruhi rahbari boʻlib ishlagan.

Ader 2009 yilgi Yevropa parlamenti saylovlarida deputat etib saylangan. 2012-yilning yanvaridan mayigacha Yevropa parlamentining atrof-muhit, aholi salomatligi va oziq-ovqat xavfsizligi boʻyicha qoʻmitasi raisi oʻrinbosari lavozimida ishlagan. Ader oʻzidan oldingi Pal Shmitt plagiat mojarosi tufayli isteʼfoga chiqqanidan keyin Vengriya prezidenti boʻldi. Árpád Gönczdan beri qayta saylangan va ikki muddatni bajarishga qodir boʻlgan birinchi davlat rahbari edi. Uchinchi muddatga saylanish huquqiga ega emasligi uchun uning oʻrniga Fidesz siyosatchisi Katalin Novak keldi.

Manbalar

Havolalar 
 Biografiya
 Biografiya

Yashayotgan insonlar
Birinchi qasoskor: Qarshilik

Birinchi qasoskor: Qarshilik () 2016-yilda katta ekranlarga chiqqan, Marvel Comics nashriyotidan tushirilgan Kapitan Amerika qahramoniga asoslangan superqahramon janridagi AQSh filmi boʻlib, kartina Marvel Studios mahsuloti hamda Walt Disney Studios Motion Pictures tomonidan tarqatilgandir. Film Birinchi qasoskor (2011) va Birinchi qasoskor: Qish askari (2014) filmlari davomi hamda Marvel kinematografiya koinoti (MKK) ning 13-toʻliq hajmli filmdir. Film rejissorlari Anthony va Joe Russo, ssenariynavislar Christopher Markus va Stephen McFeely boʻlib, kartinada bosh qahramonlarni Chris Evans (Steve Rogers / Kapitan Amerika sifatida), Robert Downey Jr., Scarlett Johansson, Sebastian Stan, Anthony Mackie, Don Cheadle, Jeremy Renner, Chadwick Boseman, Paul Bettany, Elizabeth Olsen, Paul Rudd, Emily VanCamp, Tom Holland, Frank Grillo, William Hurt va Daniel Brühl kabi aktyorlar jonlantirishgan.

Birinchi qasoskor: Qarshilik filmi jahon premyerasi Los Angelesda 2016-yil 12-aprelda boʻlib oʻtdi, AQShda esa MKKning Uchinchi fazasidagi ilk film oʻlaroq 6-maydan boshlab kinoteatrlarda namoyish etila boshladi. Film umumjahon boʻylab $1.1 milliarddan oshiq mablagʻ yigʻdi. Ushbu koʻrsatkich bilan kartina 2016-yilda ishlangan filmlar orasida eng kassabop film, global miqyosda esa yigirma ikkinchi eng kassabop film boʻldi. Hozirda Birinchi qasoskorning toʻrtinchi qismi ishlab chiqish bosqichida boʻlib, bu film Disney+ orqali uzatilgan The Falcon and the Winter Soldier (2021) mini-serialining davomi boʻladi, unda Kapitan Amerika qahramonini Anthony Mackie (Sam Wilson sifatida) oʻynashi kutilmoqda.

Rollarda 
 Chris Evans — Steve Rogers (Kapitan Amerika)
 Robert Downey Jr. — Tony Stark (Temir odam):
 Scarlett Johansson — Natasha Romanoff (Qora beva)
 Sebastian Stan — Bucky Barnes (qish askari)
 Anthony Mackie — Sam Wilson (Falcon)
 Don Cheadle — James „Rhodey“ Rhodes (urush mashinasi):
 Jeremy Renner — Clint Barton (Lochinkoʻz)
 Chadwick Boseman — TʼChalla (Qora pantera)
 Paul Bettany — Vision
 Elizabeth Olsen — Wanda Maximoff (Scarlet Witch)
 Paul Rudd — Scott Lang (Chumoli-odam)
 Emily VanCamp — Sharon Carter
 Tom Holland — Peter Parker (Oʻrgimchak-odam)
 Frank Grillo — Brock Rumlow (Crossbones)
 William Hurt — general Ross
 Daniel Brühl — Helmut Zemo
 Martin Freeman — Everett Ross

Musiqasi 
Filmdagi barcha musiqalar Henry Jackman tomonidan bastalangan.

Manbalar

Havolalar 

 
 

2016-yil filmlari
AQSh filmlari
Superqahramonlar haqidagi AQSh filmlari
2016-yil 3D filmlari
AQSh 3D filmlari
Marvel kinematografiya koinoti filmlari
IMAX filmlar
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh ilmiy fantastik filmlari
AQSh jangari filmlari
AQSh triller filmlari
Kapitan Amerika
Erna Solberg

Erna Solberg (, 24-fevral 1961-yil, Bergen) – Norvegiya davlat va siyosat arbobi. 2004-yildan Norvegiya Konservativ partiyasi rahbari. 2013-yil 16-oktyabrdan 2021-yil 14-oktyabrgacha Norvegiya Bosh vaziri.

Biografiya 
Erna Solberg 1961-yilda Bergen shahrida tugʻilgan. Maktabda oʻqiyotganda disleksiya tufayli bir qator qiyinchiliklarni boshdan kechirdi. Maktabda orkestrda oʻynadi va pianino darslarini oldi. Maktabni tugatgandan soʻng Bergen universitetiga oʻqishga kirdi va 1986-yilda sotsiologiya va siyosatshunoslik fakultetini tamomladi.

Yoshligidan Konservativ partiyaga aʼzo boʻldi va tez orada birinchi navbatda yoshlar qanoti, soʻngra partiyaning oʻzi rahbariyatiga kirdi. 1989-yildan Stortingning (Norvegiya parlamenti) doimiy aʼzosi.

2001 yilda u Kjell Magne Bunnevik hukumatida kommunal xizmatlar vaziri boʻldi. Hukumatda ishlagan. Oʻzini irodali va maqsadli siyosatchi sifatida koʻrsatdi va 2004-yil 9-mayda Konservativ partiyani boshqardi.

2013-yil sentabrida Norvegiyada boʻlib oʻtgan parlament saylovlarida toʻrtta oʻng partiyalar ittifoqi koʻpchilikni qoʻlga kiritdi. Norvegiya Bosh vaziri Jens Stoltenberg isteʼfoga chiqishini eʼlon qildi. 16-oktyabrda bu lavozimni Erna Solberg egalladi.

2021-yilda isteʼfoga chiqdi.

Erna Solberg 1996-yilda Sindre Finnes bilan turmush qurgan. Ularning bir oʻgʻil va qizi bor.

Manbalar 

Ayol bosh vazirlar
Yashayotgan insonlar