MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Buffalo qanotchalari

Buffalo qanotchalari ― anʼanaviy amerika oshxonasiga oid gazak hisoblanadi. Tovuq qanotlari frityurda qovuriladi va sirka, qayin qalampiri va eritilgan sariyogʻ bilan issiq sousga botiriladi. Retsept 1964-yilda Nyu-Yorkning Buffalo shahridagi „Ankor“ Bari egasi Tereza Belissimo tomonidan yaratilgan. Qanotchalar anʼanaviy ravishda issiq, kichik sabzi tayoqchalari yoki selderey va koʻk pishloq sousi bilan tortiladi.

Buffalo qanotchalari AQShda ham, undan tashqarida ham mashhurlikka erishgan. Bu anʼanaviy Super Bowl taomiga aylangan. „Buffalo“ nomi turdosh nomga aylandi va nafaqat tovuq qanotlariga, balki Buffalo sousi bilan boshqa taomlarga, masalan, tovuq, qisqichbaqalar, pitsalarga ham qoʻllaniladi.

Tayyorlanishi

Tovuq 
Buffalo qanotlarini tayyorlash uchun ishlatiladigan tovuq qanotlari odatda uch qismga boʻlinadi: qanotning yelka qismi, qanotning oʻrta qismi va panjasi, oxirgi qismi tashlanadi. Anʼanaga koʻra, qanotlar qizarib ketgunga qadar non talqon yoki unsiz frityurda yogʻda qovuriladi. Bundan tashqari, ularni pechda, grilda pishirish yoki tovada qovurish mumkin.

Sous 
Kayen qalampiri, achchiq sous va sariyogʻ yoki margarin yumshoq, oʻrtacha issiq yoki achchiq boʻlishi mumkin boʻlgan buffalo qanoti sousining asosidir. Doʻkonda sotib olingan qanotchalar uchun sous har xil darajada achchiqlikda tayyorlanadi. Tortishdan oldin tayyorlangan tovuq qanotchalarini idishga solib sous bilan yaxshilab aralashtiriladi.

Manbalar 

Gazaklar
Buffalo
Tovuqli taomlar
Amerika oshxonasi
Jumalak-tepe

Jumalak-tepe — qadimiy Chagʻaniya qalʻasi xarobalari. Oʻrta asr Termizidan 13 km shimolda joylashgan Balaliktepa bilan qoʻshni qalʼa.

Jumalak-tepa 52-54x26x10 sm oʻlchamdagi xom gʻishtdan qurilgan boʻlib, baʼzi devorlarining balandligi taxminan 1 m boʻlgan paxsa bloklaridan qurilgan, „G“ shaklidagi paxsaning gʻarbidagi yashirin kamera devorlari katta (43x43x4,5sm) pishgan gʻishtlar bilan qoplangan. Bu yirik (taxminan 30x30 m) binoning konturlari saqlanib qolmagan, u janubiy va gʻarbiy tomondan butunlay vayron boʻlgan, biroq uning umumiy kompozitsion va rejalashtirish tuzilishini ancha yaqqol koʻrish mumkin.

Tadqiqotchi bu yerda ikkita gumbazli xonalar uchun poydevor sifatida qurilgan va qalʻaning boshqa xonalaridan koʻtarilgan katta yuqori xonani nazarda tutadi. Buni kuluarning keng shimoliy shoxining janubi-gʻarbiy burchagida saqlanib qolgan zinapoyalar qoldiqlari tasdiqlaydi, — bu tonozli xonalarning balandligiga mos keladigan darajaga olib keldi va ularning yonida joylashgan.

Qisqa muddatli Balaliq-tepadan farqli oʻlaroq, Jumalak-tepada hatto XVI asrgacha aholi yashagan. Ming yillik hayoti davomida qadimiy qalʻa koʻp marta qayta qurilib, oʻzining taʼsirchan koʻrinishini va ichki meʼmorchilikning ajoyib qulayligini tobora yoʻqotdi, bu esa tadqiqotchilarning ishini osonlashtirmadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Xmelnitskiy S. G. Mejdu Kushanami i Arabami. Arxitektura Sredney Azii V—VIII vv. — Berlin—Riga : GAMAJUN, 2000. — 288 p.

Havolalar 

Tarixiy yodgorliklar
Flamandcha sarsabil

Flamandcha sarsabil (, ) ― anʼanaviy Belgiya taomidir, Fransiyada ham mashhur. Bu tuxum bilan qaymoqli sousda qaynatilgan oq sarsabildan tayyorlanadi. Belgiya gastronomiyasining flagman retsepti hisoblanadi. Sousda sariyogʻ va tuxumning kombinatsiyasi XVI-asrga toʻgʻri keladi — Qoida tariqasida, taom bahorda, yigʻim-terim mavsumida tayyorlanadi. Ushbu taom uchun oq sarsabil (yer osti oʻsimtalari) ishlatiladi, chunki u eng oz achchigʻidir. Yorugʻlikning yetishmasligi oʻsimlikning kurtaklari uchun nozik taʼm beradi. Flamandcha sarsabilni oq sharob yoki yengil pivo bilan isteʼmol qiling.

Qaynatilgan sarsabilga tovada qizdirilgan sariyogʻ yoki eritilgan sariyogʻ, maydalangan qaynatilgan tuxum (baʼzan faqat sarigʻi), limon sharbati, qobigʻi va qora murchdan tayyorlangan sous quyiladi.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha taomlar
Tuxumli taomlar
Sabzavotli taomlar
Belgiya oshxonasi
Dobromilskiy qalʻasi

Dobromilskiy qalʻasi () ― yoki Gerburt qalʻasi Dobromil shahridan () Lvov viloyati.

Birinchi yogʻoch qalʻa bu joyda 1450-yilda Nikolay Herburt tomonidan qurilgan va 1497-yilda tatarlar tomonidan yoqib yuborilgan. Tosh qalʻaning qurilishi Stanislav Gerburt tomonidan 1566-yilda Polsha qiroli Sigismund Avgust Magdeburgga Dobromil shahriga huquq berganidan soʻng darhol boshlandi va XVII asrning boshlarida Yan Shchasniy Gerburt tomonidan yakunlandi. 1622-yilda qalʻa Koniecpolskiylar mulkiga oʻtdi. Polsha boʻlingandan soʻng, qalʻa Avstriya hukumatining buyrugʻi bilan demontaj qilindi.

Bugungi kungacha, sakkiz burchakli kirish minorasi, qalinligi 2 m boʻlgan devor parchalari, qolgan uchta minoraning poydevori va xandaq saqlanib qolgan.

Galereya

Adabiyotlar 

 Ukrainada qalʻa turizmi. M. Y. Rutinskiy. -K.: Oʻquv adabiyoti markazi, 2007., 1-bet. 34 )
 Orest Matsyuk. Gʻarbiy Ukraina qalʻalari va istehkomlari (tarixiy mandrivka) )
 „Lvivshchina qalʻalari“, „Galisian Brahma“ soatli rasm, „Yevropa markazi“, № 10-12(106—108), 2003-yil, 24-bet. )

Havolalar 

 Qalʻalarga olib boradigan yoʻllar — Gerburt Dobromilskiy qalʻasi
 Ukraina qalʻalari va ibodatxonalari. Dobromil )
Lvov viloyatining qal'alari va saroylari
Samborsk tumani
 Herburts
 Dobromil
XVI asrda qurilgan qulflar
Gudrich qal’asi

Gudrich qal’asi () — Angliyaning Herefordshir viloyatidagi Gudrich qishlogʻidagi Norman oʻrta asr qal’asining xarobalari. Qal’a Monmut va Ross-on-Vye oʻrtasidagi strategik muhim hududni nazorat qilgan. Shoir Uilyam Uordsvort uni „Hefordshirdagi eng olijanob xaroba“ deb atagan, tarixchi Adrian Pettifer esa uni „okrugdagi eng muhtasham [qal’a] va ingliz harbiy meʼmorchiligining eng yaxshi namunalaridan biri“ deb hisoblagan.

Tarix 

Gudrich qal’asi, ehtimol, Angliyaning Normanlar tomonidan bosib olinishidan soʻng, anglo-sakson Godrik Mapstone tomonidan qurilgan. 12-asrning oʻrtalarida asl yogʻoch qal’a tosh qoʻrgʻon bilan almashtirildi, keyin esa 13-asr oxirida u sezilarli darajada kengaytirildi va konsentrik shaklga ega boʻlib, hashamatli yashash joylarini mudofaa istehkomlari bilan birlashtirdi. Gudrichning muvaffaqiyatli dizayni keyingi yillarda Angliyadagi boshqa koʻplab tuzilmalarga taʼsir qildi. Bu kuchli Talbotlar oilasining qarorgohi edi, ammo Tudor davrida modadan chiqib ketdi.

1640-yillardagi Angliya fuqarolar urushi davrida Gudrich qal’asi avval parlament kuchlari, soʻngra qirolchilar tomonidan egallangan. 1646-yilda qamaldan soʻng qal’ani polkovnik Jon Birch ulkan Roaring Meg minomyoti yordamida egallab oldi () va keyin vayron qilingan.

18-asrning oxirida Gudrich qal’asining goʻzal xarobalari koʻplab mashhur peyzaj rassomlarining (masalan, Devid Koks) rasmlarida tasvirlangan va sheʼriyatda (jumladan, Genri Nil) tasvirlangan; qal’a tarixi Wordsworthning 1798-yildagi mashhur „Biz yettimiz“ sheʼri uchun ilhom manbai boʻldi. 20-asrga kelib qal’a mashhur sayyohlik maskaniga aylandi; u hozirda I-darajali * roʻyxatga olingan, English Heritage Trust tomonidan boshqariladigan va jamoatchilikka ochiq binolar roʻyxatiga kiritilgan.

Yana qarang 

 Angliyadagi qal’alar roʻyxati

Manbalar

Adabiyotlar 

 Ashbi, Jeremi. (2005) Gudrich qal’asi. London: ingliz merosi. .
 Creighton, OH (2002) Qal’alar va landshaftlar: Oʻrta asrlardagi Angliyada kuch, jamoa va istehkom. London: teng kunlar. .
 Hargrives, Metyu. (2007) Buyuk Britaniya akvarellari: Pol Mellon toʻplamidan. Yel: Yel universiteti nashriyoti. .
 Xall, Lise E. va Uaytxorn, Stiven. (2008) Buyuk Britaniya va Irlandiya qal’alari. London: New Holland Publishers. .
 Manganiello, Stiven C. (2004) Angliya, Shotlandiya va Irlandiya inqiloblari va urushlarining qisqacha entsiklopediyasi, 1639-1660. Lanham: Qoʻrqinchli matbuot. .
 Pettifer, Adrian. (1995) Ingliz qal’alari: okruglar boʻyicha qoʻllanma. Woodbridge: Boydell Press. .
 Storer, Jeyms Sargant va Jon Greig. (1809) Antikvar va topografik shkaf: Buyuk Britaniyadagi eng qiziqarli qiziqish ob’ektlarining bir qator nafis koʻrinishlarini oʻz ichiga olgan, xat bosma tavsiflari bilan, 5-jild. London: V. Klark.

Havolalar 

 Gudrich qal’asi: tashrif buyuruvchilar uchun ingliz merosi )
 Herefordshire Qal'alari
 Xi asrda qurilgan qulflar
Angliyada I toifali qulflar
Angliya xarobalari
Dobrjish qalʻasi

Dobrjish qalʻasi () — Pragadan 40 km janubda joylashgan qalʻa-saroy. Chexiya Respublikasining Markaziy Bohemiya viloyati Pribram tumanidagi Dobris shahrining sharqiy qismida , Muqaddas Uch Birlikning shahar cherkovi qarshisida joylashgan.

Tarix 
Dobrisdagi qalʻa haqida birinchi yozma eslatma 1252-yilda, u qirollik qarorgohi boʻlganida topilgan. Qirol Vatslas I bu yerda qoldi, 1262-yildan beri u Chexiya aristokratik Rojmberkovlar oilasiga tegishli edi. Oʻzining qulay joylashuvi tufayli Dobrish juda qadrlangan va yana Lyuksemburg qiroli Ioganning mulkiga oʻtgan, u bu erda mustahkam mustahkam qalʻa qurishga qaror qilgan. Qalʻaning ostida paydo boʻlgan turar-joy, hussitlar urushi paytida tez-tez azob chekadigan shaharga aylandi.

Endi qalʻa, Versalga noaniq oʻxshash saroyga oʻxshaydi. Zamonaviy koʻrinish 1745-1765-yillarga toʻgʻri keladi. U nafis rokoko uslubida qurilgan, hashamatli jabhalar fransuz barokko uslubida va qalʻaga ulashgan park bilan bir xil fransuzcha uslubda yaratilgan.

Ikkinchi jahon urushidan oldin qalʻa avstriyalik aristokratik knyaz Kolloredo -Mansfeld oilasiga tegishli edi. 1945-yilda urush tugagandan soʻng, qalʻa Chexoslovakiya davlati tomonidan milliylashtirildi va "Yozuvchilar uyi" ga aylandi.

1998-yilda qayta tiklash toʻgʻrisidagi qonun qabul qilingandan soʻng, u Kolloredo-Mansfeld oilasining avlodlariga xususiy mulkka qaytarildi. Hozirgi egasi Avstriyada yashaydi.

Bugungi kunda Dobris qalʻasi mashhur sayyohlik markazidir. Hozirda bu qasr unda oʻtkaziladigan toʻylar va boshqa korporativ tadbirlar soni boʻyicha rekordchi hisoblanadi.

Galereya

Havolalar 

 Zamek Dobris (chex. )
Dobrjish
 Dobrjish
Panella

Panella () — Palermodagi anʼanaviy koʻcha taomi boʻlgan noʻxat unidan tayyorlanib qovurilgan oladyalar yoki quymoqlar Sitsiliya oshxonasiga ham xosdir.

Panella odatiy Palermo gazakidir va uni shaharning koʻp joylarida, xususan, „friggitorilar“ — frityurda tayyorlanadigan taomlarga ixtisoslashgan kafelarda sotib olish mumkin. Panella asosan ustiga kunjut sepilgan Mafalde bulochkasida beriladi. Noʻxat unidan boʻlgan kulchalar non oʻrniga, tamaddi yoki asosiy taomga qoʻshimcha sifatida isteʼmol qilinadi. Ular koʻpincha kartoshka kroketlari yoki boshqa qovurilgan klyarli taomlar bilan isteʼmol qilinadi va taʼbga koʻra tuz, qalampir va limon qoʻshiladi.

Panellaga oʻxshash taom — fetta savonese Savona provinsiyasida tayyorlanadi. Bu noʻxat unli xamirdan boʻlakchalar tayyorlanib qovuriladigan dumaloq oq „fokachetta“ bulochkasidir. Liguriya oshxonasida qaynatilgan va qovurilgan noʻxat xamirining boʻlaklaridan tayyorlangan taom panissa deb ataladi.

Retsepti 
Panella noʻxat uni, suv va maydanozdan tayyorlanadi. Un shoʻr suvda eritiladi, toʻgʻralgan maydanoz qoʻshiladi. Olingan massa quyuqlashguncha past olovda pishiriladi. Shundan soʻng, u 0,5 cm dan ortiq boʻlmagan qatlamli likopchalarga surtiladi (yoki sovushi uchun bir kechaga qoldiriladi). Soʻng boʻlaklarga boʻlinadi, ozgina quritiladi va chuqur frityurda yoki koʻp yogʻli tovada qovuriladi.

Shirin panella 
Shirin panella odatda 13-dekabr kuni Santa Luchia bayrami uchun tayyorlanadi. Noʻhatdan tayyorlangan xamirga shakar, sariyogʻ yoki choʻchqa yogʻi qoʻshiladi. Shirin panellar koʻpincha qaynatma krem bilan tortiladi.

Tarixi 
Rim davrida noʻxat uni mahalliy pazandalikda, ayniqsa polenta kabi taom tayyorlashda keng qoʻllanilgan. Ehtimol, birinchi panellalar tekis non tayyorlash uchun ishlatiladigan vertikal pechlar ichidagi tosh ustida pishirilgan. Ehtimol, oʻrta asrlarda noʻxat unidan tayyorlangan kulchalar allaqachon qovurila boshlangan. Hech boʻlmaganda Sitsiliyadagi Angevin sulolasining fransuz hukmronligi davrida noʻxat juda mashhur edi. U Sitsiliya Vespers afsonalarida uchraydi (1282-yil 29-mart). Yilnomalarga koʻra, qoʻzgʻolon paytida, mahalliy aholi niqobi ostida yashirinishga uringan fransuzlarni aniqlash uchun, sitsiliyaliklar gumon qilinganlarga noʻxat koʻrsatib, uning nima ekanligini bilishni talab qilishgan. Noʻhatning sitsiliyalik nomi „Ciciri“ fransuzlar uchun talaffuz qilish qiyin boʻlganligi sababli, bu soʻʻz ularni aniqlash uchun sinov soʻzi boʻlib xizmat qilgan. Bunday sinovdan oʻta olmagan har bir kishi joyida oʻldirilgan.

Manbalar 

Vegetarianlik
Quymoqlar
Sitsiliya oshxonasi
Italyan oshxonasi
Do qalʻasi

Do qalʻasi (, ) — Krisloch qishlogʻi (Donegal okrugi) yaqinida joylashgan. Bu tarixan Sweeney klanining tayanchi boʻlgan. XVI asrda qurilgan bu Irlandiyaning shimoli-gʻarbiy qismidagi eng yaxshi saqlanib qolgan istehkomlardan biridir. Maʼlumki, Aries Rou 1642-yilda Uch Qirollik urushi paytida qoʻshinlarni boshqarish uchun qaytib kelgan.

Brayan MakFadden oʻzining sobiq rafiqasiga 2001-yilda, bobosi buvisiga turmush qurishni taklif qilgan joyda, shu qasrda turmush qurishni taklif qilgan.

Donegal okrugidagi boshqa milliy yodgorliklar 

 Grianan Aileha

Manbalar
Detenise qalʻasi

Detenise () — Gradec Kralove viloyati (Chexiya) Jitsin tumanidagi xuddi shu nomdagi qishloqdagi oʻrta asr barokko qalʻasi, madaniy yodgorlik.

Bu toʻrt qavatli minora va ayvonli uch qavatli bino. Qalʻaga burgri va yordamchi binolar kiradi. Qalʻada Malta ritsarlarining qurollari toʻplamlari va ov kuboklari joylashgan.

Tarix 
Qalʻaga XIII asr oxiri — XIV asr boshlarida Uollenshteynlik Benesh va Detenits (1269-1318-yillar) tomonidan asos solingan, ular dastlab yogʻoch qalʻani gotika uslubida tosh qalʻaga aylantirgan. Qalʻa haqida birinchi yozma eslatma 1404-yilga toʻgʻri keladi.

1503-yilda Detenitsa qalʻasi Krzynecki oilasining mulkiga aylandi. 1587-yilda Ronov shahridan Bogusław Křinecki qalʻani Uygʻonish davri uslubida qayta qurdi. 1619-yilda uning oʻgʻli, Ronovlik Jiri Krzynetskiy katta qalʻa minorasini qurdi.

Qirol Ferdinand II qalʻa va mulkni Krjinetskilardan tortib olib, Valdshteynlarga berdi. Keyin qalʻani Kristian Clam-Gallas sotib oldi va uni „kech barokko“ uslubida qayta qurdi.

XIX asrning boshlarida avstriyalik baron va diplomatning oʻgʻli Visserberg mulkni Malta ritsarlarining suveren ordeniga vasiyat qildi. Buyruq 1903-yilda qalʻani yahudiy sanoat magnati Adolf Bloxga sotdi, uning oʻgʻli birjadagi butun mulkini yoʻqotdi.

1927-yilda qalʻa qurilish muhandisi Řegak tomonidan sotib olindi va tiklandi, shundan soʻng qalʻaning bir qismi jamoatchilikka ochildi. 1948-yilda qalʻa milliylashtirildi.

Hozirda mulk Ondrachkovlar oilasiga tegishli. Qalʻa 2000-yildan beri tashrif buyuruvchilar uchun ochiq.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 Rasmiy veb-saytdagi Detenis qalʻasi tarixi -dagi Arxivnaya kopiya
 Detenice qalʻasi tarixi www.hrady.cz saytida  Arxivnaya kopiya
 Historie hradu Dětenice  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Kralovegradetskiy o'lkasining qulflari
alifbo tartibida qulflar
Chexiya Tarixi
 Barok arxitekturasi
Satarash

Satarash (, ) — sabzavotli taom, koʻpincha pomidor, qalampir va piyoz, lecho varianti, Bolqon va Janubi-Sharqiy Evropada mashhur. Bu nom venger tilidan kelib chiqqan. U becharats (besarat) yoki bechar-paprikash (besar-paprikash) deb ham ataladi. Satarash issiq gazak sifatida, goʻshtli taomga garnir sifatida yoki guruch yoki kartoshka bilan mustaqil taom sifatida xizmat qiladi. Uni sovuq holda ham yeyish mumkin.

Taom koʻpincha qizil piyoz, qalampir va pomidordan tayyorlanadi va koʻpincha qovoq, baqlajon va sabzi qoʻshiladi. Baʼzi hududlarda tuxum yoki sarimsoq qoʻshish odat tusiga kiradi. Ziravorlardan tuz qoʻshiladi va agar soʻralsa, bir choy qoshiq shakar, qalampir va oregano qoʻshiladi. Idish keng yirtqichlardan pishiriladi, shunda suyuqlik tezroq bugʻlanadi va sabzavotlar kerakli quvvatni saqlaydi.

Serbiya oshpazlik retseptlarining eng keng toʻplami boʻlgan Milliy oshpaz kitobida muallif Salvation Markovichning taʼkidlashicha, becar paprikash choʻchqa goʻshtidan tayyorlanadi, u sabzavot qoʻshilishidan oldin toʻgʻralgan va qovuriladi.

Yana qarang 

  Pinjur
 kalamush
 Manja

Manbalar 

 sabzavotli idishlar
 Bolqon oshxonasi
 Xorvatiya oshxonasi
 Serbiya oshxonasi
Chernogoriya oshxonasi
Labskaus

Labskaus (, Daniya tilida: labskovs) — mayda toʻgʻralgan goʻsht (tuzlangan goʻsht) va sabzavotlardan iborat anʼanaviy taom. Yelkanli flot davridan boshlab Shimoliy Yevropa dengizchilarining odatiy taomlari hisoblanadi.

Labskaus haqida birinchi eslatma 1701-yilga toʻgʻri keladi. Taomning nomi norvegcha „oson yutiluvchi“ soʻzidan kelib chiqqan. Afsonaga koʻra, milk kasalligidan charchagan dengizchilar qattiq ovqatni chaynay olmaganlar. Ovqatli xumcha maʼnosini beruvchi Latviya Labs kausis yoki Litva labas káuszas soʻzidan kelib chiqishi haqida ham bir fikr bor. Labskausdan () — Liverpul va uning atrofidagi aholining tilda yuritiluvchi nomi — skauz kelib chiqqan.

Klassik labskausni tayyorlash uchun tuzlangan goʻsht suvda qaynatiladi va marinadlangan lavlagi, tuzlangan seld baligʻi, tuzlangan bodring va piyoz, baʼzan choʻchqa yogʻi bilan birga goʻsht qiymalagichdan oʻtadi. Olingan massa choʻchqa yogʻida dimlanadi, keyin shoʻr bodring suvi yoki bulonda qaynatiladi. Oxirida qaynatilgan ezilgan kartoshka qoʻshiladi. Labskaus rollmops, qovurilgan tuxum va tuzlangan bodring bilan tortiladi.

Lavlagi va boshqa qoʻshimcha ingredientlar bilan tayyorlangan Labskausni Shlezvig-Golshteyn va Daniyaning chegaradosh hududlari, Bremen, Gamburg va Quyi Saksoniya shimolidagi koʻplab restoranlarning menyusida topish mumkin. Mintaqaviy farqlar mavjud: Meklenburgda labskausga seld ham, tuzlangan sabzavotlar ham qoʻshilmaydi, Daniya va Bremenda tuzlangan goʻshtni yangi mol yoki choʻchqa goʻshti bilan almashtiriladi.

Maʼlumki, labskaus Germaniya federal kansleri Helmut Shmidtning sevimli taomlaridan biri boʻlgan. Olsdorf qabristonida uning qabriga kuchli kashanda boʻlgan Shmidt afzal koʻrgan mentolli sigaretlardan tashqari, konservalangan labskaus konservalari ham keltiriladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 Markina L. G. LABSKAUS // Kultura Germanii: lingvostranovedcheskiy slovar / pod obщey redaksiey prof. N. V. Muravlyovoy. — M.: AST, 2006. — S. 562. — 1181 s. — 3000 ekz. — ISBN 5-17-038383-5.
 
 
 Lothar Bendel. Labskaus // Deutsche Regionalküche von A—Z. Mit Grundrezepten zum Nachkochen. — Random House, 2013. — 384 S. — ISBN 9783730690420.
 Erhard Gorys. Labskaus // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 297. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
 Eckhard Supp. Labskaus // Wörterbuch Kochkunst: Von Amuse-Bouche bis Zierschnee. — Mannheim: Dudenverlag, 2011. — S. 91. — 128 S. — ISBN 978-3-411-70392-0.
 Charles Sinclair. Labskaus // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 328. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Havolalar 
 Словарь региональных специалитетов: Лабскаус
Norvegiya oshxonasi
Daniya oshxonasi
Shimoliy Germaniya oshxonasi
Go‘shtli taomlar
Spettekaka

Spettekaka (shvedchada: spettekaka, spettkaka yoki skaniya tilida: spiddekaga) — Shvetsiyaning janubiy qismlarida, asosan Skane va Halland provintsiyalari shirinligi. Bu Skane oshpazlik merosining muhim qismidir. Nomi „verteldagi pirog“ degan maʼnoni anglatadi va tayyorlash usulini tavsiflaydi: bu ning shvedcha turi hisoblanadi.

Tavsifi 
Asosan tuxum, kartoshka kraxmali yoki un va shakardan iborat boʻlgan aralashma asta-sekin ochiq olovda yoki boshqa issiqlik manbasida aylantirilgan shpaga atrofiga oʻraladi. Bunday pishgan shirinlik juda quruq boʻladi. Keyin quruqligini saqlash uchun yopiq plastik qopga oʻraladi. Pirogning qarsildoq boʻlishini taʼminlash uchun uni faqat yeyish oldidan ochish kerak. Spettekaka balandligi bir necha dyuymdan bir necha futgacha va diametri bir futdan oshib ketishi mumkin. Juda katta yassi nonlar tortdan kubchalarni kesib, tagida imkon qadar koʻproq qoldirib tortiladi.

Spettekaka koʻpincha qora qahva, vanilli muzqaymoq va portveyn vinosi bilan tortiladi. Shirinlikni tortishda mayda boʻlaklarga boʻlish uchun tishli pichoq ishlatiladi, chunki agar tekis pichoq ishlatilsa yoki qattiq bosib yuborilsa Spettecaca maydalanib ketadi yoki sinadi.

Dunyodagi eng katta spettekaka 1985-yilda Sjöbo, Scania shahrida pishirilgan va 1986-yilda Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan. Uning balandligi 3,6 m boʻlib, bir yaxlit pishirilgan.

Skaniya spettekaka Yevropa Ittifoqi qonunlariga koʻra PGI maqomiga ega.

Xuddi shunday texnologiyadan foydalangan holda tayyorlangan vertelda pishuvchi xamirning boshqa turlari:

 Litva — Sakotis;
 Polsha — Sekacz;
 Fransiya — Gateau a la broche;
 Germaniya — Baumkuchen (Baumstriezel);
 Avstriya — Prügertorte (Prügelkrapfen);
 Angliya — King of cakes;
 Chexiya va Slovakiya — Trdelnik;
 Vengriya — Kurtőskalac.

Manbalar

Havolalar  
 ХлебСоль. Кулинарный журнал с Юлией Высоцкой. N 4 (апрель), 2015
Desertlar
Shved oshxonasi
Undan tayyorlangan qandolat mahsulotlari
Svekolnik

Svekolnik — rus oshxonasida sovuq boʻrsh va okroshkaga oʻxshash sovuq shoʻrva: u non kvasidagi lavlagidan tayyorlanadi. Toʻq qizil lavlagi oʻrtacha shoʻr shirin va nordon taʼmga ega, bodring va arpabodiyonning xushboʻy hidi va lavlagining taʼmi bilan.

Lavlagini tayyorlashning ikkita asosiy retsepti mavjud: faqatgina kvasning oʻzida yoki kvasning lavlagi bulyoni bilan aralashmasida va shunga mos ravishda, qovurilgan yoki qaynatilgan lavlagi bilan. Limon kislotasi bilan ziravorlangan lavlagi qaynatmasi, elakdan oʻtkaziladi va kvasga qoʻshiladi, baʼzan bodring yoki karam tuzli shoʻrvasi bilan teng nisbatda aralashtiriladi. Agar yangi lavlagi tepalari ishlatilsa, ular qaynatiladi va elakdan oʻtkaziladi. Tugʻralgan yangi yoki tuzlangan bodring lavlagiga qoʻshiladi va baʼzi retseptlarda qaynatilgan yoki qaynatilgan sabzi. Qishloq lavlagi retsepti boʻyicha qaynatilgan kartoshka va turp qoʻshiladi. Baʼzi retseptlarda lavlagi kvassi lavlagi uchun tayyorlanadi, buning uchun toʻgʻralgan va tozalangan qaynatilgan yosh lavlagi va qora non qaynoq suv bilan quyiladi va sovuq joyda bir necha soat davomida qoʻyiladi yoki lavlagi bulyon achitiladi. Oshga sirka, maydalangan xren, tuz, shakar va xantal qoʻshib, maydalangan arpabodiyon, smetana, yarim qaynatilgan tuxum va muz boʻlaklari, qaynatilgan shuka yoki okun alohida-alohida boʻlaklarga boʻlinadi. Qoʻziqorin lavlagi qaynatilgan quritilgan qoʻziqorin qoʻshilishi bilan non kvasida pishiriladi.

Lavlagi lavlagi tepalari deb ham ataladi. E. I. Moloxovets oʻzining „Yosh uy bekalariga sovgʻa“ asarida koʻrsatadiki, yosh lavlagi poyalari bahorda karam shoʻrvasida, yozda — Botviniya va xlodnikda ishlatiladi. Qish uchun u lavlagini marinadlashni va bahorda yashil yosh lavlagi berishi uchun uni qumda saqlashni taklif qiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Alifbo boʻyicha taomlar
Gurovskiy qal’asi

Gurovskiy qal’asi (, ) — Polshadagi Quyi Sileziya voevodeligining Gura shahridagi qal’a qoldiqlari.

Tarix 
Qal’a, ehtimol, 14-15-asrlar oxirida qurilgan. Bu haqda birinchi eslatma 1409-yilga toʻgʻri keladi. Uning qoldigʻi hisoblangan bino gʻishtdan qurilgan boʻlib, toʻrtburchak shaklga ega; shahar devorlarining janubi-gʻarbiy qismidir. 19-asrda qamoqxonaga aylantirilgan.

Yana qarang 

 Polshadagi qal’alar roʻyxati

Manbalar 

Polsha Qal'alari
Livja taomi

Livja — Osetiya oshxonasining taomi, quyuq shoʻrva, issiq taom yoki goʻsht va kartoshkali ragu. Bu taom, ayniqsa, pasttekislikdagi osetinlar orasida keng tarqalgan boʻlib, ular turli xil uy parrandalarini yetishtirishadi.

Goʻsht (mol, qoʻy yoki parranda goʻshti) katta boʻlaklarga boʻlinadi, yarmi pishganicha dimlanadi, toʻgʻralgan kartoshka, qovurilgan piyoz va sabzi qoʻshiladi (agar parranda goʻshti bilan livja tayyorlansa, smetana qoʻshiladi). Oxirida qalampir, sarimsoq, tuz va albatta timyan (jambil) qoʻshiladi. Tortilayotganda, koʻkatlar sepiladi.

Yana qarang 
 Chanaxi

Manbalar 

Alifbo boʻyicha taomlar
Osetiya oshxonasi
Go‘shtli taomlar