MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Rotshpon

Rotshpon () — „qizil daraxt“, „qizil payraha“, „qizil qirindi“, „qizil yogʻoch idish“) — fransuz yosh qizil sharobi, qadimgi anʼanaga koʻra, XIII asrdan boshlab, Ganza shaharlariga eman bochkalarida yetkazib berilgan va tayyor boʻlganidan keyin butilkalarga solingan. Dengiz iqlimi tufayli chuqur vino yertoʻlalarida rotshpon oʻziga xos taʼmga ega boʻladi, deb hisoblanadi. Nomining kelib chiqishi boʻyicha bir nechta versiyalar ilgari surilgan: qizil sharob oʻzi olib kelingan yogʻoch bochkalarning ichki yuzasini, ichilgan yogʻoch koʻzalarni yoki bochkalarga konservant sifatida solingan qaynatilgan yogʻoch qirindilarini qizil ranga boʻyashi mumkin. Maʼlumotlarga koʻra, 1375-yilda bir savdogar Dantsigda Bordo vinosini sotgan.

Lyubekning arzon, ammo sifatli qizil vinolari uchun „Lyubek rotshponi“ nomi XVII-asrda paydo boʻlgan, faqat shaharga bochkalarda olib kelingan qizil sharoblarga berilgan, hozir esa Bordo vinochilik viloyatidan sisternalarda olib kelinadi. Lyubek rotshponi 1806-yilda shahar bosib olingandan keyin Napoleon armiyasi ofitserlari orasida shuhrat qozondi. Uni Rossiya imperatori saroyiga ham keltirishgan, rus va Boltiqboʻyi zodagonlari rotshponni qadrlashgan. Lyubeck „Shkiper jamiyati“ restoranida rotshpon tuzlangan seld baligʻi bilan tavsiya etiladi. Gamburg rotshponi Gamburg shahar boshqarmasida Gamburg parlamenti va Senati tomonidan tashkil etilgan rasmiy ziyofatlarda tortiladi. Rotshpon shuningdek Bremen, Rostok va Myunsterda, shuningdek, Belgiyaning Antverpen shahrida ishlab chiqariladi. Rotshpon savdosi ayniqsa XVI—XVII asrlarda rivojlangan.

Rotshponning eng qadlovchisi shoir Fritz Reyter edi. Tomas Mann oʻzining „Buddenbroklar“ romanida rotten haqida, Genrix Mann esa „Oʻgʻirlangan hujjat“ va „Notanish“ hikoyalarida va „Paypoq bogʻichi“ komediyasini eslatib oʻtadi. Volfgang Kyoppen oʻzining „Yoshlik“ romanida zaʼfaron, qalampirmunchoq va dolchin qoʻshilgan issiq rotshponning eski retseptini tasvirlab bergan. Rotshpon Feliks fon Lyuknerning „Dengiz jini“ xotiralarida va Alfred Andershning „Zanzibar yoki oxirgi sabab“ qissasida uchraydi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Маркина Л. Г. ROTSPON «РОТШПОН» // Культура Германии: лингвострановедческий словарь / под общей редакцией проф. Н. В. Муравлёвой. — М.: АСТ, 2006. — С. 834. — 1181 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-038383-5.
 Erwin Seitz. Lübeck oder der Hering aus dem Fass // Die Verfeinerung der Deutschen: Eine andere Kulturgeschichte. — Berlin: Insel Verlag, 2011. — S. 365—366. — 824 S. — ISBN 978-3-458-17505-6.

Havolalar 
 Deutsche Welle: Как в Любеке изобрели марципан и стали делать красное вино
Ganza
Qizil sharob
Gamburg oshxonasi
Lyubek madaniyati
Sira (uzum navi)

Sira yoki Shiraz (ilmiy nomi: Vitis vinifera 'Syrah') — bu ham sokin, ham spirtli va koʻpikli boʻlgan qizil va pushti vinolarni tayyorlash uchun ishlatiladigan uzum navi.

Kelib chiqishi 
Siraning kelib chiqishi haqidagi rivoyatlar uning nomining sinonimlaridan biri — Shiraz bilan bogʻlangan. Sheroz, Eronning eng qadimiy shaharlaridan biri (Persepoldan uzoq boʻlmagan Ahamoniylar qarorgohi) boʻlib, u yerda mashhur sharob „Shirazi“ ishlab chiqarilgan. Afsonalarga koʻra, „Sira“ uzumlari Sherozda yetishtirilgan va keyin Rona-Alp mintaqasiga olib ketilgan. Bu rivoyat tarafdorlari „Sira“ „Shiraz“ nomining mahalliy fransuzcha sinonimi ekanligini taʼkidlaydilar.

1999-yilda oʻtkazilgan genetik tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, Sira va ota navlari (Mondeuse Blanche, Dureza) shimoliy Rona yaqinida joylashgan Fransiyaning janubi-sharqidagi cheklangan hududdan kelib chiqqan.

Tarqalishi 
Hozirgi kunda bu nav sharob ishlab chiqaruvchi deyarli hamma mamlakatlarda yetishtiriladi. Xususan, u Fransiyaning janubida (Sira nomi ostida), Avstraliyada (Shiraz nomi ostida), Italiyada, AQShda, Janubiy Afrikada, Chilida, Argentinada katta miqdorda yetishtiriladi. Yaxshi yetiladigan va uzoq vaqt saqlanishga bardosh beradigan quyuq, boy rangli vinolar olinadi. Avstraliyada ishlab chiqarilgan sharobning taʼmi Fransiyada yetishtirilgan Sira uzumidan tayyorlangan sharobning taʼmidan biroz farq qiladi.

Tavsifi 
Sira — oʻrtacha pishgan qizil va pushti vinolarni ishlab chiqarish uchun texnik uzum navi. Qadimgi uzumzorlar past hosildorlikka ega, bu yaxshi sifatli vino uchun yaxshi sharoitdir.

Manbalar

Havolalar 
 Сира
 Сира (Syra, Sirah)
Qizil sharob
Qora uzum navlari
Volontyor

Volontyor — (oʻzbekcha — koʻngilli) — oʻz xohishi bilan vaqti va mehnatini biror-bir jamoat ishiga, hech qanday manfaatsiz ixtiyoriy taklif etadigan shaxs yoki guruh. Bu ish bilan shug'ullanish jarayoni volontyorlik deb yuritiladi. Koʻpgina koʻngillilar tibbiyot, taʼlim yoki favqulodda vaziyatlarda qutqaruv kabi sohalarda maxsus oʻqitilgan. Boshqalar esa kerak boʻlganda, masalan, tabiiy ofatga javob sifatida xizmat qiladi.

Tarixi 
Bu feʼl birinchi marta 1755-yilda qayd etilgan. Harbiy boʻlmagan maʼnoda bu soʻz birinchi marta 1630-yillarda qayd etilgan „oʻzini harbiy xizmatga taklif qilgan“ maʼnosida. Koʻngillilik soʻzi oʻsha vaqtda asosan harbiy maʼnoda — jamoat xizmati iborasi bilan mos keladi. Harbiy kontekstda koʻngilli armiya — bu askarlari chaqirilgandan farqli ravishda xizmatga kirishni tanlagan harbiy organ. 
XIX-asr
Bu vaqt ichida Amerika Buyuk Uygʻonishni boshdan kechirdi. Odamlar kam taʼminlanganlardan xabardor boʻlib, qullikka qarshi harakatning sababini angladilar. 1851-yilda Qoʻshma Shtatlarda birinchi YMCA boshlandi, etti yildan soʻng birinchi YWCA boshlandi. Amerikadagi fuqarolar urushi davrida ayollar koʻngilli ravishda askarlar uchun materiallar tikishdi va „Jang maydoni farishtasi“ Klara Barton va koʻngillilar jamoasi harbiy xizmatchilarga yordam berishni boshladilar. Barton 1881-yilda Amerika Qizil Xoch tashkilotiga asos soldi va 1889-yilda Jonstaun toshqinidan jabrlanganlarga yordam koʻrsatishni oʻz ichiga olgan ofat oqibatlarini bartaraf etish operatsiyalari uchun koʻngillilarni safarbar qila boshladi.

Turlari 

 Xizmatni oʻrganish dasturlari tomonidan qoʻllaniladigan koʻngillilik
 Koʻnikmalarga asoslangan koʻngillilik
 Virtual koʻngillilik
 Mikro koʻngillilik
 Ekologik koʻngillilik
 Favqulodda vaziyatda koʻngillilik
 Maktablarda koʻngillilik
 Korporativ koʻngillilik
 Jamoa koʻngillilari
 Katta sport tadbirlarida koʻngillilik

Volontyorlik tashkiloti 
Xalqaro Volontyorlik tashkilotlari
 Association of Leaders in Volunteer Engagement — Koʻngillilarni jalb qilish boʻyicha yetakchilar uyushmasi.
 Association for Volunteer Administration — Koʻngillilarni boshqarish uyushmasi.
Oʻzbekistonda Volontyorlik tashkiloti
 Oʻzbekistonda volontyorlar uchun Oʻzbekiston Volontyorlari Assotsiatsiyasi. tashkil etilgan.

Manbalar
Duff

Duff (talaffuzi: Daf) — "The Simpsons" animatsion teleserialidagi uydirma pivo brendi. Homer Simpsonning sevimli pivosi (ammo, Mo pivoxonasida boshqa pivo deyarli boʻlmagan). „Duff“ — bu oʻrtacha sifatli, arzon, bezor qiluvchi reklamali, ommaviy ishlab chiqarilgan Amerika pivosining parodiyasi. Pivoning oʻziga xos „tumor qahramoni“ bor — bu Duffman.

Duff pivosining asosiy raqobatchisi Fudd (talaffuzi: Fad) pivosi, birinchi boʻlib „Polkovnik Homer“ epizodida paydo boʻladi. Garchi Mo bir marta bu pivo taqiqlangan, chunki „bu pivodan qishloqilar koʻr boʻlgan“ deb oʻylagan boʻlsa-da, Fadd pivosi Shelbivil shahrida juda mashhur.

Haqiqiy hayotda 
Serial paydo boʻlgandan soʻng, Duff brendi ostidagi pivo ham haqiqiy hayotda ishlab chiqarildi. Michigan shtatining Kalamazu shahrida Bilbo pivo zavodi Gomer tasviri tushirilgan oʻzining Daff pivosini ishlab chiqardi.

2013-yil 1-yundan Universal Studios Floridada Springfild attraksioni hududida Mo tavernasi va Duff pivo zavodi nusxasida Duff pivosini sotadi.

„Daff“ markali pivo Janubiy Avstraliyada 1990-yil oʻrtalaridan 1996-yilgacha ishlab chiqarilgan, oʻshanda bu nom „Simpsonlar“dan ruxsatsiz olinganligi maʼlum boʻlgan. Bu pivoning narxi hozirda har bir quti uchun 10 000 dollargacha, oʻsha vaqtda ishlab chiqaruvchining qutisi esa 24 dollar turardi.

Manbalar 

The Simpsons
Azamat (film)

Azamat — 1939-yilda rejissor Arnold Kordyum va Sobirjon Iskandarov tomonidan suratga olingan badiiyfilm sanaladi. Kuzma Gorbunov va Arnold Kordyum ssenariysi boʻyicha suratga olingan mazkur film Fargʻona vodiysi paxtakorlari-kolxozchilarining mehnat qahramonliklari haqida hikoya qiladi.

Filmning qisqacha mazmuni 
Fargʻona vodiysi kolxozchi-paxtakorlarining mehnat qahramonliklari haqida soʻz boradi. Film premerasi 1940-yil 16-avgustda Moskvada boʻlib oʻtadi.

Rollarda 

 Abbos Bakirov — Azamat 
 Boʻri Haydarov —  Yura 
 R.Ahmedov —  Sodiqov 
 Xayla Gʻaniyeva - Gulsun 
 Obid Jalilov 
 Asad Ismatov —  Umar 
 Hikmat Latipov —  Chilimchi 
 Joʻraxon Rahmonov 
 Halima Rahimova - Mukarram 
 Vladimir Chuvelev - Stepan 
 N. Ishmuhamedov - Yusup 
 A. Chertolina - Vera 
 S. Firsov – Moskvalik

Suratga olish ishlarida 

 Ssenariy mualliflar: Kuzma Gorbunov va Arnold Kordyum 
 Rejissorlar: Arnold Kordyum va Sobirjon Iskandarov 
 Operator: Aleksandr Frolov 
 Rassom: Viktor Ufimsev 
 Bastakor: Lev Stepanov

Havolalar 

 "Azamat" filmi

Oʻzbekiston kinematografiyasi
Gjanets

Gjanets () — pivodan tayyorlangan Polsha issiq ichimligi.

Tayyorlash printsipi 
Gjanets uchun koʻplab retseptlar mavjud. Pivoning ham yengili, ham quyugʻi ishlatiladi. Kerakli ingredientlar ziravorlar va asaldir. Dolchin, zanjabil, qalampirmunchoq, muskat yongʻogʻi, vanil, qizilmiya ziravorlari taʼm berish uchun qoʻshiladi. Quritilgan mevalar (olma, nok, olxoʻri qoqisi, mayiz, tikanolxoʻri va doʻlana mevalari), meva siroplari va turli xil sitrus mevalari ham tez-tez qoʻshiladi. Darajani va kuchli isitish effektini oshirish uchun rom ishlatiladi. Gjanetsni tayyorlashda uni qaynatilmaslikni, balki taxminan 70 °C haroratgacha qizdirishini unutmaslik kerak, aks holda ichimlik oʻzining xushboʻyligini yoʻqotadi va spirt bugʻlanadi. Uning yuzasida pufakchalar paydo boʻlganda ichimlik olovdan olinadi. Anʼanaga koʻra, gjanets keramik chashka va qalin stakanlarda ichishga tortiladi, shuning uchun u issiqlikni uzoqroq saqlaydi.

Havolalar  
 What Exactly is Grzane Piwo, Poland’s 'Hot Beer'?
 Grzane piwo
 Гжанец (горячее пиво по-польски)
Alkogol kokteyllar
Polsha ichimliklari
Polsha oshxonasi
Pivo
Jonli pivo

Jonli pivo ― odatiy atama boʻlib, odatda pasterizatsiya qilinmagan pivo nazarda tutiladi. Shu bilan birga, texnik reglamentda ushbu toifa yoʻq, shuning uchun ham jonli pivo tushunchasi, ham uni ishlab chiqarish texnologiyasiga qoʻyiladigan talablar ishlab chiqaruvchilarning oʻzlari tomonidan belgilanadi. Ishlab chiqaruvchilarning fikriga koʻra, pasterizatsiya ishlatilmaganligi sababli, bunday pivoning saqlash muddati qisqa (taxminan bir hafta), shuning uchun ular odatda bir qator yaqin joylashgan pivoxonalarda yoki bir mintaqa hududida sotiladi.

Bundan tashqari, „jonli pivo“ iborasi baʼzan „shishalarni konditsionerlash“ texnologiyasi bilan bogʻliq boʻlib, ichimlikning asosiy bijgʻishi tugallangandan soʻng darhol shishaga solinadi va shishada pivo yetiladi. Bunday pivo uzoq vaqt davomida pasterizatsiya va filtrlashsiz saqlanadi. Pivoning individual uslublarida saqlanishi sezilarli darajada oʻzgaradi va taʼmi yanada murakkablashadi.

Volgograd pivo zavodi Rossiyada ushbu atamani qoʻllagan birinchi korxonalardan biri boʻldi: bir muncha vaqt u „Pivovar — Jonli pivo“ OAJ deb nomlangan.

„Jonli“ pivoning mashhurligi, asosan, ushbu sohani faol rivojlantirayotgan kichik mustaqil pivo zavodlarining marketing siyosati bilan bogʻliq. Savdoni rivojlantirish ommaviy bozor segmenti uchun yirik kompaniyalar oʻz mahsulot sifatini taqqoslab koʻrishga asoslangan.

2006-yil sentabr oyida „jonli“ pivoning ulushi umumiy ishlab chiqarishning 0,1% dan biroz oshdi, ammo 2009-yil fevral oyiga kelib 1,2% ni tashkil etdi, bu yiliga taxminan 12 million dekalitr (dal) ga toʻgʻri keladi. 2009-yilning birinchi yarmida yirik kompaniyalarning ishlab chiqarish hajmining pasayishi fonida kichik pivo zavodlarining umumiy ishlab chiqarish hajmining oʻsishiga „jonli“ pivoning mashhurligi ortib borayotgan omillardan biri boʻldi.

2010-yildan beri mashhur „jonli“ atamasi yirik pivo ishlab chiqaruvchi kompaniyalar (masalan, Baltika va Heineken) sotuvchilari tomonidan isteʼmolchini jalb qilish uchun ishlatilgan.

Yana qarang 
 Hunarmandchilik pivo tayyorlash

Manbalar 

Pivo
Dardaniya shartnomasi

Dardaniya tinchlik sulhi — miloddan avvalgi 85-yilning kuzida Dardaniya shahrida Pont qiroli Lutsiy Korneliy Sulla va Mitridat VI Evator tomonidan tuzilgan tinchlik shartnomasi. Shartnomaga koʻra Mitridat VI Evpator tajovuzkor niyatlaridan voz kechdi, Gretsiya va Kichik Osiyoda bosib olingan Rim viloyatlarini ozod qildi, uch ming talant tovon toʻladi va flotning bir qismini Sullaga topshirdi.

Shartnoma birinchi Mitridatik urushning tugashini belgilab berdi, bu urushda Pontlar magʻlubiyatga uchradi. Tinchlik shartlari Pont uchun yetarlicha yumshoq edi va askarlar Sulladan u Mitridatni Osiyoda rimliklarni qirgʻin qilgani uchun (va shu bilan birga, aftidan, urushni davom ettirishga toʻsqinlik qilgani uchun) jazolamaganidan norozi boʻlishdi, lekin Sulla ham Rimda fuqarolar urushi xavfi tufayli tinchlik oʻrnatishga intildi.

Dardaniya tinchligi koʻproq sulh edi va har ikki tomon buni tushunib, jangovar harakatlarga tayyorgarlik koʻrdi. Ikki yildan kamroq vaqt oʻtgach, Ikkinchi Mitridatik urush boshlandi.

Adabiyotlar 

 Mashkin N. A. Qadimgi Rim tarixi. 250-bet
 Gulenkov KL Dardan dunyosi: Sulla siyosatining bir jihati haqida // Antik davr: siyosat va madaniyat. Qozon, 1998-yil.

 alifbo tartibida shartnomalar
birinchi Mitridat urushi
 miloddan avvalgi i asr tinchlik shartnomalari
 hududiy o'zgarishlar bo'yicha xalqaro shartnomalar
 qadimgi Rimning xalqaro shartnomalari
 Pontic Kingdom
 85 yil miloddan avvalgi
Ksantogumol

Ksantogumol (ksantoxumol) - prenil-flavonoidlarga tegishli boʻlgan qulmoq tarkibidagi modda, kimyoviy kanserogenlarning faollashuvini bostiruvchi, himoya qilishning ikkinchi bosqichi fermentlarining sintezini qoʻzgʻatuvchi, angiogenezning oldini olish va tajribada oʻsmalarning rivojlanishini oldini oluvchi, potentsial keng spektrli kimyo-profilaktika birikmasidir. Ksantogumol (ksantoxumol) hosilasi — 8-prenilnaringenin — bugungi kunda eng kuchli fitoestrogen va suvda eriydigan oligomerik proantosiyanidinlar esa kuchli antioksidantlardir.

Adabiyotlar 
 Чеснокова А. Н., Луцкий В. И. Пренилхалконы хмеля обыкновенного (Humulus lupulus L.): выделение, строение, перспективы использования //Известия Иркутского государственного университета. Серия: Биология. Экология. — 2008. — Т. 1. — №. 2. — С. 94-96.
 Луцкий В. И., Молокова К. В. Получение изогксантогумола и его идентификация //Биотехнология растительного сырья, качество и безопасность продуктов. — С. 70.
 Проценко Л. В. и др. накопление биологически активного вещества—.
 Хеллербранд К. применение ксантогумола и изогксантогумола в качестве активного вещества для профилактики и/или борьбы с заболеваниями печени. — 2012
Dorivor oʻsimliklar
Oziq-ovqat oʻsimliklari
Pivo
Fenol birikmalar
Flavanoidlar
Qulmoq
Ollebrod

Ollebrod (Daniya tilida: Øllebrød, Daniyachadan: „el“/"pivo" va „non“) — anʼanaviy Daniya taomidir. Bu quyuq javdar noni va quyuq yoki oq pivodan tayyorlangan boʻtqa.

Ollebrod asketizmni tan olgan rohiblar tomonidan ixtiro qilingan. Ular issiq pivoga maydalangan eskirgan javdar nonini solib va bu taomni kun davomida isteʼmol qilishlari mumkin edi. Vaqt oʻtishi bilan Ollebrod shirin boʻla boshladi va asosan nonushta uchun isteʼmol qilinadigan boʻldi. Zamonaviy Daniya retseptlari har xil turdagi non va pivodan foydalanishga imkon beradi. Bugungi kunda u odatda sut, sariyogʻ, koʻpirtirilgan qaymoq, maydalangan tuxum sarigʻi, dolchin, vanil, apelsin yoki limon sedrasi bilan tayyorlanadi. Non pivoga boʻktiriladi, keyin quyuqlashguncha biroz qaynatiladi va qolgan ingredientlar qoʻshiladi. Ollebrod tayyorlash uchun eriydigan kukun aralashmalari sotiladi.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha taomlar
Pivo
Boʻtqalar
Daniya oshxonasi
Darin shartnomasi

Darin shartnomasi (,  ‎ yoki Darin pakti () 1915-yilda Buyuk Britaniya va Najd va Xasa amirligi oʻrtasida tuzilgan.

Imzolanishi 
Shartnoma 1915-yil 26-dekabrda Abdul-Aziz ibn Abdurrahmon Al Saudi va Ser Persi Koks oʻrtasida Britaniya hukumati oʻrtasida Tarut orolidagi Darinda imzolangan.

Shartlari 
Shartnoma amirlikni Britaniya protektoratiga aylantirdi va uning chegaralarini ham belgilab berdi. Shartnomaning Britaniya maqsadi Quvayt, Qatar va Ummon shartnomasidagi Britaniya protektoratlarining suverenitetini kafolatlash edi. Bundan tashqari u Buyuk Britaniyaning bevosita ittifoqchisi sifatida Yaqin Sharqda Usmonlilar imperiyasiga qarshi Birinchi jahon urushiga kirishga rozi boʻldi.

Ibn Saud Britaniya protektoratlariga hujum qilmaslikka rozi boʻldi, lekin u hali ham Usmonlilar nazorati ostida boʻlgan Hijozga hujum qilmaslikka vaʼda bermadi.

Shartnoma tuzilgandan soʻng amirlik inglizlardan quyidagi yordam choralarini oldi:

 Nejd va uning qaramliklari mustaqilligining Britaniya kafolati;
 1916-yil iyun oyida 20 000 funt sterling miqdorida qarz va qurol-yarogʻ yuborildi;
 1917-yil yanvar oyida oyiga 5000 funt sterling miqdorida subsidiya,
 Birinchi jahon urushi tugaganidan 1924-yil martigacha har yili 60 000 funt sterling miqdorida subsidiya.
 Shuningdek, shartnomaning birinchi moddasida oʻgʻillarning hukmronlik qilish huquqi tan olingan.

Maʼnosi 

Bu amirlik xalqaro miqyosda tan olingan birinchi shartnoma edi. Bundan tashqari Najd tarixida birinchi marta chegaralar belgilandi. Garchi inglizlarning maqsadi, birinchi navbatda, Fors koʻrfazidagi protektoratlarini himoya qilish boʻlsa-da, shartnoma kelajakdagi Saudiya Arabistonining atrofdagi hududlar ustidan nazoratini qonuniylashtirishning kutilmagan taʼsiriga ega edi.  shartnomasi bilan almashtirildi.

Manbalar 

Saudiya Arabistonida XX asr
 XX asrning xalqaro shartnomalari
siyosatda 1915-yil
 Buyuk Britaniyaning xalqaro shartnomalari
 dekabr 1915-yil
Pivo qutisidagi tovuq

Pivo qutisidagi tovuq (, shuningdek, taxtdagi tovuq, pivo bilan tovuq, raqsga tushgan tovuq, mast tovuq) — grilda pishirilgan tovuq taomi, shuningdek, bilvosita grilda tayyorlash uslubi sifatida, tovuqning boʻshligʻiga ochiq pivo qutisi yoki boshqa ichimlik idishi kiritilib, keyin tovuqni gril yoki pechda vertikal holda ushlab turish uchun ishlatiladi. Pishirish jarayonida idishda bugʻ hosil boʻladi, bu esa tovuqning boʻshligʻiga namlik qoʻshadi va pivo bugʻi taomga lazzat berish uchun xizmat qiladi deb hisoblanadi. Tovuq tik holatda boʻlgani uchun tovuqdan yogʻ tomchilab, terisi bir tekis pishadi.

Quti bilan bir qatorda pivo shishasi (boʻsh yoki qisman toʻldirilgan) ishlatilishi mumkin. Bunday holda, idish shisha ustida tovuq deb ataladi. Ushbu retseptning alkogolsiz versiyasi ham mavjud, pivo oʻrniga shishaga suv quyilsa, bugʻlanib, tovuq goʻshti yanada yumshoqroq boʻladi.

Pishirishdan oldin pivoning bir qismi odatda qutidan chiqariladi va qisman toʻldirilgan pivo qutisi tovuqning ichiga joylashtiriladi. Baʼzi oshpazlar toʻla pivo idishidan foydalanadilar. Baʼzi oshpazlar standart 12 untsiya (355 ml) pivo idishidan foydalansalar, boshqalari esa kattaroq pivo idishini qoʻllaydilar. Baʼzida tovuq goʻshti pishirishdan oldin ziravorlar sepiladi, baʼzilari esa marinadlangan tovuqdan foydalanadilar.

Amerikalik oshpaz yozuvchi, televidenie arbobi va yozuvchi Stiven Reyxlen pivo idishida tovuq AQShning Luiziana shtatida paydo boʻlgan boʻlishi mumkinligini taxmin qildi. Pivo qutisida pishuvchi tovuq goʻshti AQShdagi baʼzi barbekyu pishirish musobaqalarida taom sifatida ishlatiladi va baʼzi AQSh restoranlarida ham tortiladi.

Qoʻshma Shtatlarda bu taomning qizgʻin tarafdorlari bor, boshqalar esa taom va jarayonni haddan tashqari yuqori baholangan deb hisoblashadi. Butun tovuqlarni ichidan bugʻlash va lazzat qoʻshish uchun ishlatiladigan pivoning samaradorligi bahsli ekanligi taʼkidlangan. Baʼzi pazandachilik mutaxassislari, shuningdek, pivo qaynash nuqtasiga yetib bormaydi va shuning uchun bugʻlanib ketmaydi, deb taʼkidlaganlar.

Manbalar 

Tovuqli taomlar
Pivo
Amerika oshxonasi
Dejev shartnomasi

Dejev shartnomasi 1282-yilda Dejevskiy soborida tuzilgan. U Elechda Stefan Dragutinning akasi Stefan Milutin foydasiga oldingi taxtdan voz kechishini qonuniylashtirdi, ammo taxtni oʻgʻli Stefan Vladislav II uchun saqlab qoldi. Xuddi shu 1282-yilda Dragutin otdan yiqilib, oyogʻini sindirdi. Manbalarning taʼkidlashicha jarohat shunchalik ogʻir boʻlganki, qirolning hayoti uchun qoʻrquv bor edi (ehtimol, yara infeksiyasi yoki hatto gangrena boʻlgan). Arxiyepiskop Daniel II ("Avliyo Stiven Dragutinning hayoti")ning soʻzlariga koʻra, Dragutin Dejevda kengash chaqirgan, unda sogʻligʻi sababli u oʻzining ukasi Milutin foydasiga taxtdan voz kechgan .

Kongressning borishi haqidagi batafsil maʼlumotlar saqlanib qolmagan va faqat Serbiya va Vizantiyadan keyingi manbalardan maʼlum. Tadqiqotchilar Dragutinning zudlik bilan isteʼfoga chiqishini eʼlon qilganiga hatto hokimiyat kengashini tuzishga urinmasdan va davolanish natijalarini kutmaganiga shubha qilishadi. Aksariyat olimlarning fikricha Dejevdagi qurultoy serb hukmdori tashabbusi bilan shoh siyosatidan va Vizantiyadan magʻlubiyatlardan norozi boʻlib chaqirilgan, jarohat esa Dragutinni   chetlatish uchun bahona boʻlgan xolos. Ular Dragutinning jiddiy qiyinchiliklarga duch kelganini yozgan Daniel II ga murojaat qilishadi, bu esa zodagonlar qurultoyini chaqirishga olib keldi. Matnda qiyinchiliklarning mohiyati tushuntirilmagan boʻlsa-da, olimlarning fikricha kuchli qoʻzgʻolon podshoh taxtdan voz kechishi uchun zaruriy shart boʻlgan. Uning sabablari nomaʼlum, chunki u manbalarda aks ettirilmagan. Ehtimol, Milutin qurultoyda qatnashmagan va Dejevdagi voqealarning harakatlantiruvchi kuchi yangi qirolni manipulyatsiya qilish osonroq boʻlishiga ishongan aristokratiya edi.

Ushbu joyda yangi Srbskiy Sava cherkovi qurilmoqda, uning muqaddaslanishi 2022-yilda kutilmoqda.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
Nemanichi
Serbiya voqealari
 alifbo tartibida shartnomalar
1282-yil
Natalya Baykova

Natalya Borisovna Baykova (1894-yil 7-noyabr, Tbilisi — 1964-yil 11-mart, Toshkent) — Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya instituti yangi tarix sektori katta ilmiy xodimi, tarix fanlari nomzodi.

Tarjimai hol 
Natalya Baykova 1894-yil 7-noyabrda Tbilisida taniqli kriminal-huquqshunos oilasida tugʻilgan. U koʻp tarmoqli sohalar boʻyicha umumiy ta’lim oldi, xususan, bir qator Gʻarbiy Yevropa tillarini mukammal oʻrgandi. 1949-yilda Toshkent Davlat Pedagogika Institutining tarix fakultetini sirtdan tamomlagan.

Baykovaning ish faoliyati 1919-yilda boshlangan. 20 yildan oshiq vaqt mobaynida tarjimon va jurnalist sifatida ishlagan; xorijiy tildagi bir qator ocherk, hikoya va feletonlari 1926-yillarda va undan keyingi yillarda “Er-gʻozi”, “Guliston”, “Erkin xayot”, “Mushtum” jurnallari sahifalarida nashr etilgan. 1940-yil oktyabridan Natalya Borisovna Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasida ishladi; u yerda 1942-yil aprel oyidan boshlab Tarix va arxeologiya institutida katta ilmiy xodim sifatida faoliyat olib borgan.

1952-yilda Baykova tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun " Markaziy Osiyo masalasi tarixidan1874-yildagi Angliya-Qashqar savdo shartnomasi" mavzusida nomzodlik dissertasiyasini himoya qildi.

Baykova Boburning “Boburnoma”si ustida ish olib borar ekan, Boburning qizi Gulbadan-Begim (“Humoyunnoma”) xotiralariga e’tibor qaratgan va oʻzbek tiliga tarjima qilgan.1962-yilda soʻzboshi bilan nashr etgan. U 16-18-asrlarda Angliya-Qashqar savdo shartnomasi va rus-hind savdo aloqalari borasida ham bir qancha qiziqarli maqolalar yozgan.

Baykova umrining soʻnggi daqiqalarigacha “Oʻrta Osiyo orqali 16-19-asrlar rus-hind munosabatlari tarixining ocherklari” nomli katta monografiyasining qoʻlyozmasi ustida ishlashni davom ettirdi. U 1964-yil 11-martda toʻsatdan olamdan oʻtdi.

Adabiyotlar 

 Муминов И. М. и др. Наталья Борисовна Байкова (1894—1964) // Общественные науки в Узбекистане. — 1964. — № 4.

Oʻzbekistonlik olim ayollar
Kishilar
Toshkentda vafot etganlar
1964-yilda vafot etganlar
11-martda vafot etganlar
1894-yilda tugʻilganlar
7-noyabrda tugʻilganlar
Toshkent davlat pedagogika universiteti bitiruvchilari