Woody Allen

Heywood „Woody“ Allen — amerikalik kinorejissyor, yozuvchi, aktyor va komediyachi, (Allan Styuart Konigsberg, 1935-yil 30-noyabrda tugʻilgan. Uning faoliyati oltmish yildan ortiq davom etgan va bir nechta Oscar mukofoti sovrindori boʻlgan. U oʻz faoliyatini 1950-yillarda televideniye uchun material yozishni boshlagan, asosan "Sizning shoularingiz" (1950—1954-yillarda) Mel Brooks, Carl Reiner, Larry Gelbart va Neil Simon bilan birga ishlagan. Shuningdek, u qisqa hikoyalar aks ettirilgan bir nechta kitoblarni nashr etdi va The New Yorker uchun hazil-mutoyiba asarlarini yozadi. 1960-yillarning boshida u Greenwich qishlogʻida Lenny Bruce, Elaine May, Mike Nichols va Joan Rivers bilan birga stend-up komediyachi sifatida ishtirok etdi. U yerda u monolog uslubini (anʼanaviy hazillardan koʻra) va oʻziga ishonmaydigan, aqlli, gʻazablangan nabbish shaxsini ishlab chiqdi U 1960-yillarning oʻrtalari va oxirigacha uchta komediya albomini chiqardi va oʻzining 1964-yilgi „Woody Allen“ nomli komediya albomi uchun „Eng yaxshi komediya albomi“ nominatsiyasi uchun Grammy mukofotiga sazovor boʻldi. 2004-yilda Comedy Central Allenni 100 ta eng zoʻr komediyachilar roʻyxatida toʻrtinchi oʻrinni egalladi. Buyuk Britaniyada oʻtkazilgan soʻrovnoma sababli Allenni uchinchi eng buyuk komediyachi deb topishgan.

Yoshligi 

Allen Stewart Konigsberg1935-yil 30-noyabrda New-York shahrida tugʻilgan. Uning oilasi Brooklynda yashagan boʻlsada, u Bronxdagi Mount Eden kasalxonasida tugʻilgan. U yahudiy boʻlgan. Allenning ota-onasi Nettie (née Cherry; 1906-2002), uning oilasiga qarashli delicatessen buxgalteriyasi va Martin Konigsberg (1900—2001) zargarlik oʻymakorli va ofitsiant boʻlgan. Uning bobosi va buvisi Avstriya va Litvaning Panevezis shahridan AQShga koʻchib kelganlar. Ular nemis, ibroniy va yahudiy tillarida gaplashgan. U va uning singlisi, kino prodyuseri Letti Bruklinning Midwood mahallasida ulgʻayib, oʻsgan. Ularning ikkala ota-onasi ham Manhattanning Quyi Sharq tomonida tugʻilib oʻsgan.

Faoliyati

Komediya yozuvchisi 

Allen 15 yoshida qisqa hazillar yozishni boshladi va keyingi yil ularni turli xil Broadway yozuvchilariga, ular biron bir narsani sotib olishni xohlashlarini bilish uchun yuborishni boshladi. Oʻsha yozuvchilardan biri „Yigitlar va qoʻgʻirchoqlar“ kitobining ham muallifi Abe Berrows edi: „Voy! Uning buyumlari koʻzni qamashtirardi“ deya fikrini bayon etadi. Burrows keyin Allenga Sid Caezar, Fil Silvers va Piter Lind Hayesga kirish maktublarini yozdi, ular darhol Allenga faqat Burrows namunalari sifatida kiritilgan hazillar uchun esa alohida chek yuboradi.

Stand-up komediyachisi 
1960-yildan 1969-yilgacha Allen komediya yozuvini toʻldirish uchun komediyachi sifatida ishtirok etdi. U Greenwich qishlogʻi atrofidagi turli joylarda, jumladan, The Bitter End va Cafe Au Go Goʻda Lenny Bruce, Mike Nichols va Elaine May jamoasi, Joan Rivers, George Carlin, Richard Pryor, Dick Cavett, Bill Cosby kabi zamondoshlari bilan birga ishlagan. Mort Sahl (uning shaxsiy sevimlisi), shuningdek, Bob Dylan va Barbra Streisand kabi kunning boshqa rassomlari bilan ham faoliyati olib borgan. Komediyachi Milton Berlening taʼkidlashicha, Allenga stend komediyasiga kirishni taklif qilgan va hatto uni Village Vanguardda ham tanishtirgan ekan. Komediya tarixchisi Gerald Nachmanning yozishicha, Allen birinchi boʻlib stend-up qilgan boʻlsada, oxir-oqibat 1960-yillarda boshqalardan koʻra koʻproq taʼsir koʻrsatdi va stand komediyasini qayta belgilab berdi: „U uni madaniy va psixologik mavzudagi tishlash, shafqatsizlarcha halol satirik sharhga aylantirishga yordam berdigan, zamon tenori“ deya taʼrif bergan edi.

Allen oʻzining stand-up harakati uchun tashvishli, asabiy va intellektual shaxsni rivojlantirdi, bu muvaffaqiyatli harakat uning tungi klublarda va televizorda muntazam kontsertlarini taʼminladi. U komediya monolog janriga yangilik olib keldi va uning stend-komediyasi taʼsirli deb hisoblanadi. Allen birinchi marta 1963-yil 1-noyabrda Johnny Carson ishtirokidagi „Tunnight Show“ da paydo boʻldi va toʻqqiz yildan koʻproq vaqt davomida uning mehmondagi chiqishlari mezbon kursida esa 17 kishini oʻz ichiga olgan edi. Keyinchalik u tungi klubda jonli ijroda yozilgan uchta LP albomini chiqardi: oʻz nomi bilan atalgan Woody Allen (1964-yil), 2-jild (1965-yil) va senator Eugene McCarthyning prezidentlik „The Third Woody Allen“ albomi (1968-yil)saylovi uchun mablagʻ yigʻish marosimida yozilgan.

Dramaturg 

1966-yilda Allen "Suv ichma" pyesasini yozadi. Oʻyinda bosh rollarni Lou Jacobi, Kay Medford, Anita Gillette va Allenning boʻlajak filmdagi hamkasbi Tony Roberts ijro etgan. Rejissyor Howard Morris tomonidan spektaklning filmga 1969-yildagi moslashtirilgan filmida Jackie Gleasonni oʻynagan. U bu versiyadan unchalik mamnun boʻlmagani uchun 1994-yilda Allen Michael J. Fox va Mayim Bialik bilan birga televidenie uchun ikkinchi versiyada rejissyorlik qildi va rol oʻynaydi.

Teatr 
Oʻzining filmlari bilan mashhur boʻlsada, Allen 1960-yilda "A dan Zgacha" revyu uchun eskizlar yozgan paytdan boshlab, teatrdagi muvaffaqiyatli martabadan zavqlangan. Uning birinchi katta muvaffaqiyati 1968-yilda ochilgan "Suvni ichmang" filmi boʻlib, Broadwayda deyarli ikki yil davomida 598 ta spektakl uchun yugurdi. Uning muvaffaqiyati 1969-yilda Allen va Diane Keaton ishtirokida ochilgan „Play It Again, Sem“ filmida faoliyati davom etdi. Shou 453 ta spektakl uchun oʻynadi va uchta Tony mukofotiga nomzod boʻldi, garchi nomzodlarning hech biri Allenning yozganligi yoki aktyorligi uchun boʻlmagan boʻlsada nomzod boʻla olgan edi.

Jazz guruhi

Teatr asarlari 
Allen rejissyorlik, senariy yozish va filmlarda aktyorlik qilishdan tashqari, Broadweydagi bir qancha teatr spektakllarini yozgan va ijro etgan.

Bibliografiyasi 

 Tengga erishish (1971-yil)
 Tuklarsiz (1975-yil)
 Yon taʼsiri (1980-yil)
 Jinnilikdan himoya: Toʻliq nasr (2007-yil)
 Oddiy anarxiya (2007-yil)
 Hech narsaga qarshi (2020-yul)
 Nol tortishish (2022-yil)

Diskografiyasi 

 Vudi Allen (Colpix Records, 1964)
 Vudi Allen jild. 2 (Colpix Records, 1965)
 Vudi Allenning uchinchi albomi (Capitol Records, 1968)
 Tungi klub yillari 1964-1968 (United Artists Records, 1972)
 Standup komiksi (Kasablanka rekordlari, 1978)
 Wild Man Blues (RCA Victor, 1998)

Tez orada — Yi Previn

Adabiyotlari

Keltirilgan asarlar

Manbalar

Havolalar 

 
 
 

Grammy mukofoti sovrindorlari
Amerikalik kinoprodyuserlar
Yashayotgan insonlar
1935-yilda tugʻilganlar
Amerikalik erkak aktyorlar