Leonov Viktor Nikolaevich

Viktor Nikolaevich Leonov (1916-2003) – Sovet harbiy dengizchisi, Ulugʻ Vatan urushi davrida Shimoliy va Tinch okean flotining razvedka boʻlinmalari qoʻmondoni. Ikki karra Sovet Ittifoqi Qahramoni (1944, 1945). 1-darajali kapitan(27.04.2000) .

Hayoti va faoliyati 
1916-yil 8-(21)noyabrda Ryazan viloyatining Zaraysk shahrida (baʼzi maʼlumotlarga koʻra – Zaraysk yaqinidagi Protekino qishlogʻida) ishchi oilasida tugʻilgan. 

1931-yilda Zarayskdagi yetti yillik maktabni tamomlagan. 1931-1933 yillarda Moskva Kalibr zavodi qoshidagi zavodda komsomol zavod qoʻmitasi aʼzosi, ixtirochilarning ustaxona qoʻmitasi raisi, yoshlar brigadasi rahbari boʻlib ishlagan.

Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi: 1941-yil iyuldan – razvedkachi, otryad komandiri, otryad komandirining siyosiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari va 1944-yil mart – 1945-yil aprelda – Shimoliy flot razvedka boshqarmasining 181-maxsus razvedka otryadi komandiri sifatida ishlab kelgan. Leonov, shuningdek, Arktikani himoya qilish va Petsamo-Kirkines operatsiyasida qatnashgan.

1941-yil 30-iyulda oyogʻidan ogʻir yaralanib, 1941-yil oktabrgacha Arxangelskdagi gospitalda yotdi. 1942-yil 6-yanvarda qoʻli va orqa qismidan yengil, 1942-yil 1-mayda boshidan yarador boʻldi.

Fashist bosqinchilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi hamda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 5-noyabrdagi Farmoni bilan koʻrsatilgan jasorat va qahramonlik uchun katta leytenant Viktor Nikolaevich Leonov Lenin ordeni, "Oltin yulduz" medali hamda Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. 

1945-yil aprel oyida u Tinch okean floti razvedka boshqarmasining 140-alohida razvedka otryadining komandiri etib tayinlandi. 

Sovet-Yapon urushi qatnashchisi: 1945-yil avgust-sentyabr oylarida – Tinch okean flotining razvedka boʻlimining 140-alohida razvedka otryadining komandiri. 

1945-yil 14-sentyabrda katta leytenant Viktor Nikolaevich Leonov ikkinchi Oltin Yulduz medali bilan taqdirlandi. Urushdan keyin, 1946-yil fevraligacha u Tinch okean flotining razvedka boʻlimining 140-alohida razvedka otryadiga qoʻmondonlik qilishni davom ettirdi.

1950-yil sentabrda Kaspiy oliy dengiz maktabini (Boku, Ozarbayjon) tugatgan. U harbiy-dengiz kuchlari bosh shtabining 2-bosh boshqarmasida oʻquv inspeksiyasi ofitseri (1950-yil noyabr – 1951-yil avgust) va yoʻnalishning katta ofitseri (1951-yil avgust – 1953-yil aprel), 1953 yil aprel-dekabr oylarida – Harbiy-dengiz kuchlari bosh shtabining 2-boʻlimining katta ofitseri sifatida xizmat qilgan.

1953-yil dekabr – 1956-yil iyul oylarida Harbiy-dengiz akademiyasida (Leningrad shahri, hozirgi Sankt-Peterburg) tahsil oldi, lekin faqat ikkita kursni tugatdi.

1957-yil apreldan 1958-yil iyungacha „Giproneftemash“ institutida muhandis boʻlib ishlagan.

Leonov 2003-yil 7-oktyabrda vafot etgan. U Moskvada Leonovskiy qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlar 
 Ikki karra Sovet Ittifoqi Qahramoni (5.11.1944, 14.09.1945)
 Doʻstlik ordeni (Rossiya Federatsiyasi, 27.01.1997) – davlat oldidagi xizmatlari, koʻp yillik vijdonli mehnati va xalqlar oʻrtasidagi doʻstlik va hamkorlikni mustahkamlashga qoʻshgan ulkan hissasi uchun  .
 Lenin ordeni (5.11.1944)
 Ikki Qizil Bayroq ordeni (10.03.1942, 10.18.1944)
 Aleksandr Nevskiy ordeni (04.10.1944)
 Vatan urushi, 1-darajali (03.11.1985)
 Qizil yulduz ordeni (26.02.1953)
 "Jasorat uchun" medali (15.12.1941)
 "Harbiy xizmatlari uchun" medali (11.06.1947)
 SSSRning boshqa bir qator medallari
 " Polyarniya shahrining faxriy fuqarosi " (01.07.1999)
 „Zaraysk shahrining faxriy fuqarosi“
 3-darajali Davlat bayrogʻi ordeni (KXDR, 23.12.1948)
 „Koreya ozodligi uchun“ medali (KXDR)
 „Militaristik Yaponiya ustidan gʻalabaning 30 yilligi“ medali (MPR, 01/8/1976)

Ilmiy ishlari 

 Leonov V. N. Yuzma-yuz: dengiz razvedkachisining xotiralari / S. Gluxovskiyning adabiy yozuvi. – M. Harbiy nashriyot, 1956. – 152 p. 
 Leonov V. N. Oldinga qarab. // Fiords orqali: xotiralar. – M. .: Voenizdat, 1969. – S. 157-178.
  Leonov V. N. Bugun jasoratga tayyorlaning. – M. .: Voenizdat, 1973. – 47 b. – (Askar va dengizchi kutubxonasi).
 Leonov V. N. Kuchli, mohir va jasur gʻalaba / V. Juravlev tomonidan yozilgan // Sovet vatanparvari . – 1974 yil – 1 sentyabr.
 Leonov V. N. Jasorat darslari. – M. .: Yosh gvardiya, 1975. – 80 b.
 Leonov V. N. Jasoratga tayyorlaning. – M. DOSAAF, 1985. – 103 b. – (Urush va mehnat qahramonlari – yosh vatanparvarlarga).
 Viktor Leonov . Sohillarda qon: Sov. Ikkinchi jahon urushidagi muhrlar. / Tarjima. kirish bilan. a. Jeyms F. Gebhardt tomonidan eslatmalar. – Nyu-York: IVY kitoblari, 1994. – 287 p. – ISBN 0-8041-0732-7 .
 Viktor Leonov . Nordkalotten spetsnaz. / Tibbiy sharh. och kiradi. Jeyms F. Gebhardt; Svensk övers.: Kjell Waltman & Inge R. L. Larsson; Svenskt forord: Lars Gyllenhaal. – Stokgolm: Fisher, 2010. – 291 p. – ISBN 978-91-86597-02-3 .
 Leonov V. N. Stalinning dengiz maxsus kuchlari [Maxsus maqsadli razvedka boʻlinmasi]. – M .: Yauza: Eksmo, 2013. – 317 b. – ISBN 978-5-699-63434-7 .
 Leonov V. N. Dengiz razvedkachisi. – M .: Yauza: Eksmo, 2017. – 317 b. – (Epokal xotiralar). ISBN 978-5-699-98926-3 .

Maqolalari 
 Leonov V. N. Inson goʻzalligi // Moskovskiy Komsomolets . – 1965. – 21-aprel. – P. 2.
 Leonov V. N. Jasorat olovda tugʻilgan // Koʻtarilish. – 1971. – No 4. – B. 101-109.
 Leonov V. N. Inson qahramonlik uchun tugʻiladi // Yosh gvardiya . – 1971. – No 9. – B. 256-271.
 Leonov V. N. Xotira tiriladi… // Harbiy tarix jurnali . – 1972. – No 1. – B. 63-67.
 Leonov V. N. Kuchli, mohir va jasur gʻalaba / V. Juravlev tomonidan yozilgan // Sovet vatanparvari. – 1974 yil – 1-sentyabr.
 Leonov V. N. Razvedka toʻgʻrisida – Norvegiyaga // Urush. Odamlar. Gʻalaba, 1941-1945 / komp. J. V. Taratuta. – M. .: Harbiy nashriyot, 1984. – Kitob. 4. – 74-76-betlar.
 Leonov V. N. Bu unutilmas qoʻnish // Qizil yulduz . – 1985. – 25-avgust.

Harbiy unvonlari 

 Qizil dengiz floti xodimi (09.1937)
 2-darajali usta (20.02.1942)
 kichik leytenant (03.12.1942)
 leytenant (30.04.1944)
 katta leytenant (21.10.1944)
 kapitan-leytenant (24.09.1945)
 kapitan 3-darajali (20.10.1949)
 kapitan 2-darajali (24.10.1952)

Manbalar

Adabiyot 

 Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. – M.: Voenizdat, 1987. – T. 1 /Abaev – Lyubichev/. – 911 s. – 100 000 ekz. – ISBN ots., Reg. № v RKP 87-95382.
 Andreev S. A. Sovershennoe imi bessmertno: o Geroyax Sovetskogo Soyuza – vipusknikax uchebnix zavedeniy proffesionalno-texnicheskogo obrazovaniya. Kn. 2. – M.: Visshaya shkola, 1986. – 510 s. – S. 387.
 Babikov M. A. Mis Krestoviy // Ix ne nazivali v svodkax. – M.: DOSAAF, 1987. – 160 s.
 Gerasimenko D. Ya. i dr. Slaven geroyami Severniy flot. – 2-e izd. – Murmansk, 1982. – S. 170-171.
 Dvajdi Geroi Sovetskogo Soyuza. – M.: Voenizdat, 1973.
 Dotsenko V. D. Morskoy biograficheskiy slovar. – SPb.: „Logos“, 1995. – S. 248-249.
 Lure V. M. Voenno-morskaya razvedka SSSR (1918-1960-e gg.): spravochnik. – SPb.: Dmitriy Bulanin, 2009. – S. 113-114.
 Sorokajerdev V. V. Oni srajalis v Zapolyare: Geroi Sovetskogo Soyuza, 1939-1945: boevie biografii. – Murmansk: Knijnoe izdatelstvo, 2007. – S. 150-151.
 Firsov Z. Leonovsi. // Za oboronu – 1948. – № 7. – S. 7.

Havolalar 

 
 181 ORO ShSF (Osobiy Razved Otryad pri Shtabe Severnogo Flota)
 181 Kolosov Pavel Gordeevich)
 Legendarniy morskoy spesnaz „Xoluay“: mifi i pravda o samoy sekretnoy chasti TOF

Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
SSSR Qurolli Kuchlarining 70 yilligi yubiley medali sohiblari
Mehnat faxriysi medali sohiblari
Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 50 yilligi medali sohiblari
Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 40 yilligi medali sohiblari
Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 30 yilligi medali sohiblari
Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 20 yilligi medali sohiblari
„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
Jangovar xizmatlari uchun medali sohiblari
Jasurlik uchun medali bilan mukofotlanganlar
Qizil Yulduz ordeni sohiblari
1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Rossiyaning Doʻstlik ordeni sohiblari
Sovet Ittifoqi Qahramonlari
Moskvada vafot etganlar
2003-yilda vafot etganlar
7-oktyabrda vafot etganlar
1916-yilda tugʻilganlar
21-noyabrda tugʻilganlar