Leonid Beda

Leonid Ignatyevich Beda (  ; 1920-yil 16-avgust – 1976-yil 26-dekabr) Ikkinchi Jahon urushi davrida Sovet Harbiy-havo kuchlarida quruqlikdagi hujum otryadi komandiri boʻlib, keyinchalik aviatsiya general-leytenanti unvoniga ega boʻlgan. Urush yillarida u Ilyushin Il-2 samolyotida 214 dan ortiq parvozlarni bajargan, buning uchun ikki marta Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga sazovor bo'lgan.

Yoshlik 
Beda Qozogʻistonda joylashgan RSFSRning Novopokrovka qishlogʻida ukrainaliklar oilasida tugʻilgan. 1936-yilda maktabning yettinchi sinfini tamomlagach, aeroklubga va Ural pedagogika institutiga oʻqishga kirdi va uni 1940-yilda tugatdi. O'sha yili u sovet armiyasiga kirdi va Chkalov nomidagi uchuvchilar harbiy bilim yurtiga yuborildi.

Beda 1942-yilda Chkalov nomidagi uchuvchilar harbiy maktabini tamomlagan, shundan soʻng avgust oyida serjant unvoni bilan urush frontiga joʻnatilgan. 1942-yil 14-sentabrda topshiriq paytida u yaralangan. Dastlab u 568-chi hujumchi aviatsiya polkida xizmat qilgan, ammo tez orada u 505-hujumchi aviatsiya polkiga o'tkazildi, u gvardiya unvoniga sazovor bo'ldi va 1943-yilning mart oyida 75-chi gvardiya hujumchi aviatsiya polki deb o'zgartirildi. Xuddi shu oyda u Stalingrad jangida qatnashganidan keyin katta leytenant unvoniga ko'tarildi. Urush boshida Beda serjant bo'lgan, ammo u tezda saflarini ko'targan va urush oxirida u mayor unvoni bilan eskadron komandiri bo'lgan. 1944-yilning aprel oyida 144 ta jangni bajargani uchun Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni, 1945-yilning iyun oyida esa 214 ta jangovar jangni bajargani uchun yana unvonga sazovor bo'ldi.

Urushdan keyingi 
Urush tugagandan so'ng, 1945-yil Beda Lipetsk qiruvchi-uchuvchi maktabida o'qidi. Keyin u 1947-yilgacha Belorussiya harbiy okrugida ishlashga tayinlangan. 1950-yilda Moninodagi Harbiy havo kuchlari akademiyasini tamomlagan. Keyin Turkiston harbiy okrugi tarkibidagi aviatsiya polki komandiri, soʻngra aviatsiya diviziyasi komandirining oʻrinbosari etib tayinlandi. 1957-yilda Bosh shtab akademiyasini tamomlagan. Keyin u Belarusning Grodno shahridagi aviatsiya boʻlinmasini boshqargan. 1960-yilda unga general-mayor unvoni berilgan. 1960-yillarda u 26-havo armiyasi qo'mondoni o'rinbosari bo'lib xizmat qilgan. 1972-yilning fevral oyida u general-leytenant unvoniga ko'tarildi va 26-havo armiyasining qo'mondoni etib tayinlandi. Harbiy aviatsiyada xizmat qilishdan tashqari, Beda 5- va 9-chaqiriq Belorussiya SSR Oliy Kengashida deputat bo'lib ishlagan va 1976-yilda Belarus Kommunistik partiyasi Markaziy Qo'mitasi a'zosi bo'lgan. U 1976-yil 26-dekabrda Minsk hududidagi avtohalokatda 56 yoshida vafot etdi va Vostochnoye qabristoniga dafn qilindi.

Mukofotlar 

 Sovet Ittifoqi Qahramoni (1944-yil 26-oktabr va 1945-yil 29-iyun)
 Lenin ordeni (1944-yil 26-oktabr)
 To'rtta Qizil Bayroq ordeni (1943-yil 30-avgust, 1943-yil 1-noyabr, 1944-yil 24-oktabr, 1968-yil 22-fevral)
 Aleksandr Nevskiy ordeni (1944-yil 3-iyul)
 1-darajali Vatan urushi ordeni (1945-yil 19-aprel)
 Qizil yulduz ordeni (1942-yil 10-dekabr)
 "Jangdagi xizmatlari uchun" medali (1951-yil 15-noyabr)
 SSSRda xizmat ko'rsatgan harbiy uchuvchi (1971-yil 17-avgust)

Yana qarang 

 Ikki marta Sovet Ittifoqi Qahramonlari ro'yxati

Manbalar 

Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sovet Ittifoqi Qahramonlari
1976-yilda vafot etganlar
1920-yilda tugʻilganlar
Pages with unreviewed translations