MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Tosh davri

Tosh davri — insoniyat taraqqiyotidagi eng qadimgi davr. Bu davrda mehnat qurollari hamda qurolyarogʻlar, asosan: tosh, yogʻoch va suyakdan yasalgan. Tosh davri qadimiy (paleolit), oʻrta (mezolit) va yangi (neolit) davrlarga boʻlinadi. Tosh davri bundan taxminan 2 million yil oddinroq boshlanib, Oʻzbekistonda 4 ming yil burun tugagan (ayrim hududlarda uzoqroq davom etgan). Tosh davri odamlari terimchilik, ovchilik, baliq ovlash bilan shugʻullangan; neolit davrida dehqonchilik qilish va chorvachilik paydo boʻlgan. Ijtimoiy munosabatlar „ibtidoiy odamlar toʻdasi“ga, soʻngra ibtidoiy urugʻdoshlik tuzumiga xos boʻlgan. Tosh davrining qad. davri — paleolit 3 davrga boʻlinib oʻrganiladi: quyi paleolit, oʻrta paleolit, yuqori paleolit. Quyi paleolit davri ilmiy xulosalarga koʻra, odam ilk bora mehnat qurollarini yasagan vaqtlardan boshlangan. Bu jarayon yer sharining turli joylarida turli vaqtlarda sodir boʻlgan (mas., Afrikada bu jarayon 3 million yil avval boshlangan, Yevropaning jan. va Osiyoda taxminan 2 million yil avval). Ammo qayerda va qachon boshlanganidan qatʼiy nazar, quyi paleolit insoniyatning eng uzoq, davom etgan tarixini aks ettirgan. Tosh asri texnikasining takomillashuvi natijasida disk shaklidagi (rapidasimon) nukleuslarnya vujudga kelishi va ulardan oʻtkir uchli uchburchaksimon uchirindilarni yuzaga kelishi bilan quyi paleolit oʻrnini oʻrta tosh davri, yaʼni mustye davri (qarang Mustye madaniyati) oladi. Mustyedan soʻng yuqori paleolit davri boshlanadi. Yevropada, Osiyoda, jumladan, bizning Oʻrta Osiyoda oʻrta paleolit hozirgi kunimizdan 200 ming yil avval boshlanib, oʻrta hisobda 160 ming yil davom etadi va oʻrnini 50 ming yil avval progressivroq boʻlgan yuqori paleolit davriga boʻshatib beradi. Yuqori paleolit davrida, asosan, realistik sanʼat rivojlanadi. Oʻsha davr odamlari hayvonlarni ovlash jarayonini qanday koʻrgan boʻlsalar, shunday ravishda gʻor devorlariga rasmlar chizganlar. Chizganda ham qizil va kora tabiiy ranglarda chizganlar. Bu narsa odamlarning ongini rivojlanganligini koʻrsatadi. Mexnat kurollarini yasash texnikasi boʻyicha quyi va oʻrta paleolitta nisbatan juda yuksak koʻtarilgan yuqori paleolit davri, oʻz navbatida, bundan 12—10 ming yil avval progressivroq boʻlgan mezolit davri bilan almashdi. Tosh davrining soʻnggi bosqichi boʻlgan neolit bundan 5—4 ming yil avval, davri bilan almashdi.

Arxeologiya
Tosh meteoritlar

Tosh meteoritlar (eski aerolitlar) - tarkibi boʻyicha yer togʻ jinslariga yaqin, temir, kremniy va magniy oksidlariga boy boʻlgan meteoritlar. Tosh meteoritlarning 85% ga yakini xondralar (oʻlchami 1 mm gacha boʻlgan sferasimon jismlar)dan tashkil topgan boʻlib, ular xondritlar, qolganlari esa axondritlar deb ataladi (qarang Meteoritlar),

    

Astronomiya
Tosh chorshanba oʻgʻli

Tosh chorshanba oʻgʻli (1909 Qashqadaryo viloyati Shaxrisabz tumani Kunchiqar qishlogʻi — 1967) — dostonchi. Togʻasi va amakisi baxshi oʻtgan. Ulardan dostonchilik sirlarini oʻrgangan. Repertuarida 20 dan ortiq oʻzbek xalq dostoni boʻlib, ulardan "Alpomish", "Goʻroʻgʻlining tugʻilishi", "Avazxon", "Nurali", "Kelinoy" kabi dostonlar, koʻpgina terma, ertak, maqol, topishmoqdar yozib olingan. T. Tosh chorshanba oʻgʻli 1960-yilda jahon sharqshunoslarining Moskva kongressida ishtirok etib, "Alpomish" dostonidan parchalar kuylab bergan.
Tosh oʻymakorligi

Tosh oʻymakorligi - oʻymakorlik turi; amaliy bezak sanʼatining keng tarkalgan sohasi. T.oʻ.da bezatiladigan buyum sirtiga oʻyib, baland yoki yassi boʻrtma hosil qilib yozuv, naqsh, tasvir ishlanadi. Bunda yumshoq (gipstosh, ohaktosh va boshqalar), oʻrtacha (malaxit, marmar va boshqalar) hamda qattiq (nefrit, lazurit, yashma va boshqalar) toshdan foydalaniladi. Tosh turlari inkrustatsiya kilinishi, oʻzaro biriktirilishi, zichlabqalab mustahkamlab, keyin T.oʻ. bilan bezatilishi mumkin. Oʻzbekiston hududidan topilgan T.oʻ.ning ilk namunalari neolit, eneolit, jez davrlariga mansub. Oʻrtaosiyolik ustalar qadimdan mineral va togʻ jinslarining xossalari, ishlash usullarini yaxshi bilgan; yassi boʻrtma (relyef)li T.oʻ. rivojlangan. Hozir T.oʻ.ning asosiy qismi mexanizatsiyalashgan (yana qarang Toshtaroshlik).
Toshbaqalar

Toshbaqalar () – sudralib yuruvchilar turkumi. Tanasi suyakmuguz yoki suyakteri sovut bilan qoplangan. Sovut orqa (karapaks) va qorin (plastron) qalqondan iborat. Koʻpchilik toshbaqalarning tuzilishi qadimgi davrdan hozirgacha deyarli oʻzgarmagan. Sovutining uzunligi 12 sm dan 2 m gacha. Toshbaqalar koʻzi va hid bilish organlari yaxshi rivojlangan, lekin yomon eshitadi. Tishlari boʻlmaydi, jagʻi tumshuqqa oʻxshash muguz plastinkalar bilan qoplangan. Umurtqa pogʻonasi – boʻyin va dum boʻlimlari harakatchan, boshqa qismlari karapaks bilan birlashib ketgan. Sovutning boʻlishi tufayli oyoqlar kamari suyaklar, qovurgʻalar ostiga siljigan. 250 ga yaqin turi bor. 2 kenja turkum (yashirin boʻyinlilar va yonbosh boʻyinlilar) ga ajratiladi. Yashirin boʻyinlilar () 8 oila: kaymansimon toshbaqalar, chuchuk suv toshbaqalari, quruqlik toshbaqalari, dengiz toshbaqalari, terili toshbaqalar, yumshoq tanali toshbaqalar va boshqalarni; yonbosh boʻyinli toshbaqalar pelameduzasimonlar va ilon boʻyinlilar oilalarini oʻz ichiga oladi.

Ekologik jihatdan toshbaqalar dengiz va quruqlik toshbaqalariga ajratiladi. Quruqlik toshbaqalari Antarktikadan tashqari barcha qitʼalarda va koʻpchilik orollarda, dengiz toshbaqalari dunyo okeanining tropik va subtropik hududlarida, qisman, bareal qismida tarqalgan. Quruqlik toshbaqalari sovuq tushganda qishki, qurgʻoqchilik paytida yozgi uyquga ketishi mumkin. Quruqlik va dengiz toshbaqalari, asosan, oʻtxoʻr, chuchuk suv toshbaqalari, odatda, etxoʻr (baliqlar, suvda va quruqlikda yashovchilar, umurtqasizlar bilan oziqlanadi). Toshbaqalar bir necha oy oziqlanmasdan yashashi mumkin. Quruqlikda juftlashadi. Ayrim turlari yil davomida uch martagacha va undan ham koʻp marta bir necha 100 tagacha tuxum qoʻyadi. Tuxumlari sharsimon yoki ellipssimon; quruqlik toshbaqalarida teri ohak poʻchoq, dengiz va chuchuk suv toshbaqalarida poʻst bilan qoplangan. Koʻpchilik turlarining inkubatsiya davri 2—3 oy (fil toshbaqasiniki 6—7 oy). 2—3 yilda jinsiy voyaga yetadi. Toshbaqalarning oʻsishi cheklanmagan, faqat voyaga yetgan davrida sekinlashadi. Bir necha oʻn yil, baʼzan 150 yilgacha yashaydi. Baʼzi toshbaqalarning goʻshti, yogʻi, tuxumi, baʼzan muguz qalqonidan foydalaniladi. Ayrim mamlakatlarda toshbaqalarni koʻpaytirib boqadigan fermalar bor. Oʻrta Osiyoda, jumladan, Oʻzbekistonda choʻl toshbaqalari Testudo harsﬁ eldi tarqalgan. Choʻl toshbaqalari bahor oylari uyqudan uygʻonadi; oʻsimlik maysalari bilan oziqlanib, qisman ekinlarga ziyon yetkazadi. Issiq yoz va sovuq qishda uyquga ketadi. Kuz quruq kelganida yoz uyqusi qish uyqusiga ulanib ketishi mumkin. Toshbaqalar soni kamayib borayotganligi sababli muhofaza qilinadi. 38 turi va kenja turi Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
Qodir Toshbekov

Qodir Toshbekov (1935.20.12, Forish tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1998). Toshkent pedagogika institutini tugatgan (1968). 1963-yildan Sirdaryo tumanidagi 43maktabda oʻzbek tili va adabiyoti hamda tarix, 1970-yildan Forish tumanidagi 2maktabda, 1989-yildan 30internat maktabida tarix oʻqituvchisi.

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Toshbuloq

Toshbuloq — Namangan viloyati Namangan tumanidagi shaharcha, tuman markazi. 1989-yil 18-oktabrda tashkil qilingan. Toshbuloq Namangan Tumanidagi asosiy va katta shahri hisoblanadi. Namangan shahridan 10 km gʻarbda. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Namangan (10 km). aholisi 13947 kishi (2003). T.da „Toshbuloq To'la“ aksiyadorlik jamiyati, „Rayhon To'la“ pillani qayta ishlash korxonasi, „Toshbuloq-Tekstil“ toʻqimachilik korxonasi faoliyat koʻrsatadi. Avtokorxona, dehqon bozori, madaniyat saroyi, madaniyat uyi, markaziy kutubxona va uning shoxobchalari, „Yoshlar markazi“ ishlab turibdi. Umumiy taʼlim, bolalar musiqa maktablari, 2 kasbhunar kolleji, maqom va xor jamoalari, „Olvalizor gullari“ ashula va raqs xalq ansambli bor.

Stadion, 2 tennis korti, 2 ta bolalar sport maktabi mavjud. Markaziy kasalxona, kattalar va bolalar poliklinikalari, tez tibbiy yordam ilmiy markazi boʻlimi, markaziy dorixona, 5 xususiy dorixona, 2 xususiy kasalxona aholiga xizmat koʻrsatadi.

Jome Masjidi- Toshbuloqning markazida joylashgan bo'lib bu shaxarchadagi eng katta masjid hisoblanadi. 

Dehqon bozori - hammaga tanish bo'lgan dehqon bozori ham Toshbuloqda joylashgan bo'lib bu sharchaning eng katta bozori hisoblanadi. Boshqa qishoqlar ham shu bozordan xarid qilishadi. Bu bozor Payshanbadan-Yakshanbagacha ochiq bo'ladi.

Pochta Indeksi - Toshbuloq shahrchasining asosiy pochta indeksga ega bo'lib uning indeksi 160600 hisoblanadi.

Nomi
Toshbuloq soʻzi maʼnosi „toshli buloq“ yaʼni u yerda 7 ta toshli issiq va sovuq shifobaxsh buloqlar mavjud.
Bu buloqlardan biriga Ohunov nomidagi davolanish maskani qurilgan.

Manbalar 
 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Namangan viloyati
Namangan tumani
Toshdaraxt

Toshdaraxt, qatrangʻi, tugʻdona () — qayragʻochdoshlar oilasiga mansub barg toʻkadigan, doim yashil daraxtlar turkumi. Boʻyi 10 m dan oshadi. Shoxlari qoʻngʻir yoki qizgʻishqoʻngʻir. Barg plastinkasi tuxumsimon, tishli, yuzasida 3 ta tomiri bor, uz. 3—7 sm, eni 2—4 sm. Gullari koʻrimsiz, poligam, gulkosasi oddiy, 5 boʻlakli. Mevasi — danakcha, qoʻngʻir yoki tillarang. Aprelda gullab, sentabrda urugʻlaydi. Shimoliy va Janubiy yarim sharlarning tropik va qurgʻoqchil mintaqalarida 50 ga yaqin turi maʼlum. 2 turi — Kavkaz T.i (), boʻyi 20 m cha, bargi kulrangyashil, momiqli, Kavkaz va Oʻrta Osiyoda usadi; silliq T. () — boʻyi 4–6 m, Qrim va Kavkazning toshli quruq qoyalarida tarqalgan. Asosan, togʻlardagi yirik va chagʻir toshli yonbagʻirlarda oʻsadi. T. koʻkalamzorlashtirish uchun ekiladi. Mevasi yeyiladi, yosh bargi mollarga beriladi, poʻstlogʻidan oshlovchi moddalar olinadi. Yogʻochi qattiq, mustahkam, duradgorlik va uskunasozlikda ishlatiladi.

Qayragʻochdoshlar
Bonsai uchun ishlatiladigan o‘simliklar
Manzarali daraxtlar
Toshdarvoza

Toshdarvoza — Xorazm viloyati Xiva shahridagi meʼmoriy yodgorlik; Ichan qalʼaning janubiy darvozasi. Darvoza XVIII—XIX asrga tegishli boʻlib, bugungi kunda „Ichan qalʼa“ mahallasi, Pahlavon Mahmud koʻchasi, 21-uyda joylashgan.

Toshdarvoza Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda „Ichan qalʼa“ davlat muzey-qoʻriqxonasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulkiga tegishli.

Tarixi 
Xiva shahrida dunyoning toʻrt tarafiga qaratib qurilgan toʻrt darvoza bor. Darvozalardan Ichan qalʼaga kirilgan. Ular Bogʻcha darvoza, Polvon darvoza, Toshdarvoza va Ota darvoza hisoblanadi. Shulardan Toshdarvoza janub tomonda joylashgan darvozadir. Darvozalar ajratib olish uchun joylashgan joyiga yoki boshqa biror belgisiga qarab nomlangan. XVIII asrning ikkinchi yarmida qurilgan Toshdarvoza dastlab undan Angarik qishlogʻiga chiqish eshigi sifatida foydalanganliklari uchun Angarik darvoza nomini olgan.

1842-yilda Olloqulixon tomonidan Dishan qalʼaning devori quriladi, shu sababli bir-biriga yaqin ikkita darvoza paydo boʻladi. Ularning nomi Angarik darvoza va Toshdarvoza edi. Bu paytda eski qalʼaning janubiy darvozasi boʻlgan Angarik darvozasi ichkarida qolib, yangi nom — Toshdarvoza (yoki Dosh darvoza) nomi bilan atala boshlagan. XX asr boshida darvoza joylashgan hudud oldida bozor boʻlganligi sababli ushbu maydon „Koʻhna bozor“, darvoza esa „Koʻhna bozor darvozasi“ nomi bilan mashhur boʻldi.

Bogʻcha darvoza ichki tuzilishi shimoldan janubga choʻzilgan koʻp xonali imorat boʻlib, u shahar himoyasi vazifasini bajargan va kechalari berkitib qoʻyilgan. Darvozani qadimda oʻnga yaqin mirshablar qoʻriqlashgan va ularning maoshi toʻrt tilladan oʻn tillagacha etib tayinlangan. Bogʻcha darvozaning ichki qismi ikkita katta gumbaz va oʻrta yoʻlak chekkalaridagi toʻrtta xonasi kichik gumbazlar bilan bostirilgan. Bu xonalar qadimda bojxona va qorovulxona vazifalarini bajargan.

Qurilish uslubi 
Darvoza 6 boʻlmali, tarhi 19,7×17,0 m, balandligi 10 m, oʻtish yoʻlida 2 gumbazli boʻlma, 2 yon tomonlarida kichik gumbazli xonalar (3,2×3,2 m) oʻzaro ravoqlar orqali burjlar bilan (janubiy yon xonalar) birlashtirilgan. Burjlarda soqchilar xonasi bor. Darvoza peshtogʻidagi qanos va ikki yonidagi burjlar tepasi tenglashtirilgan. Darvoza tabaqalari yogʻochdan. Tashqi va ichki tomonlari bezaksiz, sodda, gumbazlari buzilgan. Darvozaning oʻtish yoʻli kengligi 4,83 m. Burjlar tepasiga shimoliy peshtoqdagi buramasimon zinapoya orqali chiqilgan. Toshdarvozaning bosh tarzi mahobatli. Tarzi va ichki tomoni bezaksiz.

Yana qarang 
Ichan qalʼa

Bogʻcha darvoza

Polvon darvoza

Ota darvoza

Manbalar

Adabiyotlar 
 Mankovskaya L..Bulatova V., Pamyatniki zodchestva Xorezma, T., 1978.

Xorazm meʼmoriy yodgorliklari
Xiva
Xorazm
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xiva darvozalari
Toshkent aviatsiya instituti

Toshkent aviatsiya instituti — aviatsiya va kosmik sohalar uchun yuqori malakali mutaxassislar tayyorlaydigan oliy oʻquv yurti. 1995-yilda ToshTU ning samolyotsozlik fakulteti, Kiyev xalqaro fuqaro aviatsiya institutining Toshkent shahridagi filiali, Toshkent aviatsiya texnikumi hamda „Oʻzbekiston havo yoʻllari“ milliy aviakompaniyasining oʻquvmashgʻulot markazi negizida tashkil qilindi. Institutda 5 ft: umumtexnika, aviakoinot, fuqaro aviatsiyasi, sirtqi va malaka oshirish ftlari bor. Unda 23 ta kafedra, kompyuter texnologiyalarini oʻquv jarayoniga tatbiq qilish va masofaviy taʼlim tizimini shakllantirish muammolari bilan shugʻullanadigan „Axborot taʼlim markazi“ va Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya sohasining muammolari ustida ilmiy tadqiqotlarlar olib boradigan 4 ta markaz: „Aviatsiya ilmiy-texnika markazi“, „Marketing tadqiqotlari markazi“, „Oʻquvilmiy ishlab chiqarish. markazi“ va „Til markazi“ mavjud. Ularning faoliyati Oʻzbekiston va jaxon bozorini chuqur marketing taxlili asosida oʻrganish, texnologik jarayonlarni yangi zamonaviy tadqiqotlar asosida avtomatlashtirish, korxonalar mugaxassislarining malakalarini oshirish kurelarini tashkil qilish, konsalting xizmatlarini tashkil qilish, institutda oʻquv va ilmiy tadqiqotlar faoliyatini takomillashtirish borasida yangi oʻquv, uslubiy va ilmiy ishlarni rivojlantirishdan iborat.

Institut qoshida avialitsey faoliyat koʻrsatmoqda. Institut 3 ta binosining xar bir fakultetida kutubxonalar mavjud (300 mingdan ortiq asar). Institut 9 yoʻnalish boʻyicha bakalavrlar, 9 mutaxassislik boʻyicha magistrlar tayyorlaydi; 2003/04 oʻquv yili institutda, 1,8 ming talaba oʻqidi, 175 oʻqituvchi, shu jumladan, 21 fan doktori va professor ishladi. Institut xorijiy mamlakatlar — AQSH, Germaniya, Fransiya, Janubiy Koreya, Ukraina, Rossiya, Yaponiya bilan ilmfan, taʼlim va boshqa sohalarda hamkorlik qiladi. Institutda yengil rusumli uchish apparatlarini loyihalash va ishlab chiqarish.ga joriy qilishga doyr ishlari olib boriladi. Institut pedagogolimlari „Oʻzbekiston aviatsiya industriyasi ni 2010-yilgacha rivojlantirish strategiyasi“ milliy dasturini ishlab chiqishdi. Institutda 200 ta talabaga moʻljallangan talabalar uyi faoliyat koʻrsatadi. Institut faoliyati O. U. Salimoye, X. G. Sarimsoqov, G. I. Yakubin, K. B. Usmonov, Sh. F. Gʻanixonov, M. A. Ikromov va boshqa olimlar nomi bilan bogʻliq. Institutda 2004-yilgacha 3000 dan ortiq mutaxassis tayyorlandi.

    

Institutlar
Toshkent institutlari

{{University
-stub}}
Toshkent avtomobil yoʻllar instituti

Toshkent politexnika institutining "Avtomobil va yoʻllar" fakulteti negizida 1972-yil 1-sentyabrdan boshlab "Toshkent avtomobil yoʻllari" instituti barpo etildi.
Toshkent avtomobil yoʻllarini loyihalash, qurish va ekspluatatsiyasi instituti - avtomobil xoʻjaligi, avtomobilsozlik zavodlari, yoʻl korxonalari uchun yuqori malakali mutaxassislar tayyorlaydigan oliy oʻquv yurti. Toshkent politexnika instituti avtomobil va yoʻllar fakulteti negizida 1972-yil tashkil etiyagan. Institutda avtomobilsozlik, avtomobil transporti, avtomobil yoʻllari qurilishi, avtomobil yoʻllari iqtisodi va boshqaruvi, iktidorli talabalar bilan ishlash va magistratura hamda sirtqi taʼlim ftlari bor. Institut qoshida litsey, tayyorlov boʻlimi, tarmoq mutaxassislarining malakasini oshirish kurslari mavjud. Institutda 9 yoʻnalish boʻyicha bakalavrlar, 11 yoʻnalish boʻyicha magistrlar tayyorlanadi. Institutda 34 ta kafedra, 17 ta ilmiy tadqiqotlar guruhlari, aspirantura va doktorantura boʻlimlari, kutubxona (400 mingdan ziyod adabiyot) bor. Ishlab chiqarish. korxonalarida kafedra filiallari faoliyat koʻrsatadi. Institut tashkil etilganidan beri 31000 dan ziyod oliy malakali mutaxassis yetishtirildi. Institutda dunyoning 26 mamlakatidan kelgan 450 talaba taʼlim oldi. 2003/04 oʻquv yili institutda 4100 talaba oʻqidi.

Institut Rossiya, Ukraina, Germaniya, Fransiya, Angliya, Xitoy, Hindiston, Isroil, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Turkmaniston va boshqa mamlakatlarning oliy oʻquv yurtlari va firmalari bilan hamkorlik qiladi. Institut faoliyati O.U. Salimoye, A. A. Mutalibov, S. P. Poʻlatov, SM. Qodirov, N.R. Rashidov, N.S. Abramov, O. A. Gʻanixoʻjayev vab. olimlar nomi bilan bogʻliq.

Institutlar
Toshkent institutlari
Toshkent davlat agrar universiteti

Toshkent davlat agrar universiteti — qishloq xoʻjaligi uchun mutaxassislar tayyorlaydigan yirik oliy oʻquv yurti. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi tarkibida. Toshkent viloyati Qibray tumanida joylashgan. 1930-yilda Oʻrta Osiyo universitetining qishloq xoʻjaligi fakulteti negizida Oʻrta Osiyo qishloq xoʻjaligi instituti tashkil etildi, bu institut 1934—91-yillarda Toshkent qishloq xoʻjaligi instituti nomi bilan faoliyat koʻrsatdi, 1991-yilning aprelda Toshkent davlat agrar universitetiga aylantirildi.

Universitetda (2004): agronomiya, agrokimyo va tuproqshunoslik; oʻsimliklar himoyasi; mevasabzavotchilik va oʻrmon xoʻjaligi; zoomuhandislik va ipakchilik; iqtisodiyot; buxgalteriya hisobi va audit; kasbiy taʼlim; sirtqi taʼlim; magistratura mutaxassisliklari, 35 kafedra faoliyat koʻrsatadi, muzey (1980), ilmiy kutubxona (1 mln. dan ortiq asar), qishloq xoʻjaligi. kadrlari malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash markazi bor. 32 ga haydaladigan yer va 1 ga issikxona maydoni boʻlgan oʻquv-tajriba xoʻjaligi, Toshkent viloyati Oʻrta Chirchiq tumanida 2480 ga haydaladigan yer, 4 ga issiqxona maydoni, chorvachilik fermasi va boshqa ishlab chiqarish obyektlari boʻlgan oʻquv-tajriba xoʻjaligi; agroekologiya ilmiy markazi, biotexnologiya laboratoriya, etnomofaglarni koʻpaytirish boʻyicha biolaboratoriya, fungimarkaz kabi ilmiy ishlab chiqarish., tadbirkorlik ilmiy boʻlinmalar faoliyat koʻrsatadi. 1992-yilda bakalavriat bosqichida mutaxassislar tayyorlaydigan Nukus filiali tashkil etilgan. 2003/04 oʻquv yilida 5321 talaba, shu jumladan, kunduzgi boʻlimda 3047, sirtqi boʻlimda 2040 bakalavr, 236 magistr talabalar oʻqidi, 457 professor-oʻqituvchi, shu jumladan, 53 fan doktori va 166 fan nomzodi ishladi.

Fakultetlar 
 Huquq va Turizm
 Agrologistika va biznes
 Agrobiologiya
 O‘simliklar himoyasi, agrokimyo va tuproqshunoslik
 Meva-sabzavotchilik va uzumchilik
 Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash
 Ipakchilik va tutchilik
 O‘rmon xo‘jaligi va landshaft dizayn

Universitet faoliyati P. P. Shreder, N. R. Dimo, B. C. Maligin, V. V. Yaxontov, N. G. Zaprometov, S. N. Animuxamedov, RA Olimjonov, M. A. Pankov, AM. Shleyxer, AI. Avtonomov, Ye. N. Mixaylov, V. A. Shchekin, A. A. Roʻbakov, A V. Gvozdikov, M. B. Doshchanov, M.Baxodirov, P. V. Protasov, A. I. Imomaliyev, V. I. Zuyev, E. T. Shayxov,B. A. Sulaymonov kabi olimlar nomlari bilan bogliq. Universitet tashkil topganidan beri qishloq xoʻjaligi fani va ishlab chiqarishning turli tarmoqdari uchun 55 mingdan ortiq mutaxassis kadrlar tayyorladi. Universitet qishloq xoʻjaligi taʼlimi muassasalari va institutilar boʻyicha Jahon konsorsiumi aʼzosi, xorij mamlakatlarining 37 ta universiteti va 6 ilmiy tadqiqotlar instituti bilan xamkorlik kiladi.

Toshkentdagi oliy oʻquv yurtlar
Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi oliy oʻquv yurtlari
Toshkent artezian havzasi

Toshkent artezian havzasi - Toshkent sh. yaqinidagi togʻ oldi bukilmasida joylashgan havza; janubida Fargʻona, garbda Qizilqum va shimolida Chimkent (Aris) artezian xavzalari bilan tutash. Sharqda ChatqolQurama burmalanish oblasti togʻ oldilari bilan chegaralanadi. Havza oʻramidagi yura yotqiziklarining qalinligi 100–150 m gacha boʻlib, tarqalishi cheklangan. Boʻr yotqiziqlari keng maydonni egallagan va yupqa qatlamchali ohaktoshlar koʻshilgan terrigen choʻkindilari (konglomerat va qumtosh)dan iborat. Boʻr yotkdoiklarining qalinligi 50–100 m dan 900 m gacha oʻzgarib turadi. Paleogen yotqizikdari juda keng tarqalgan, ular ohaktosh, qumtosh, konglomerat va gillar boʻlib, umumiy qalinligi 150 m gacha. Neogenning kontinental qatlami 300 m dan 1600 m gacha boʻlgan terrigen yotqizikdardan iborat. Toʻrtlamchi davr yotqiziklari esa 600 m gacha boʻlgan allyuvial, prolyuvial, yoki delyuvial va elyuvial choʻkindilardan tarkib topgan. Regionda tektonik strukturalarning har xilligi gidrogeologik sharoitning xilmaxilligini belgilaydi. Asosiy antiklinal strukturalar (togʻli zonada) paleozoy yotqizikdarining darzlik va darzlikkarst suvlari tarqalgan joylaridir. Sinklinallarda vodiy va togʻ oldi qismlari toʻrtlamchi davr yotqiziklarida bosimli chuchuk suvlar, neogen, paleogen, quyi boʻr va yura togʻ jinslarida shoʻr suvlar hamda yuqori boʻr yotqizikdari (senoman va turon)da chuchuk mineral termal suvlar tarqalgan. Yuqori boʻr qatlamlaridagi mineral suvlarning yoshi 0,2 dan 3,5 mln. yilgacha, "yosh" suvlar (0,2 mln. yilgacha) Toshkent artezian havzasih.ning shim. va sharqiy qismida boʻlib, jan.gʻarb tomonga ularning yoshi 2—3,5 mln. yilgacha oshib boradi. Havzaning botiq (choʻkkan) joylarida deyteriy konsentratsiyasining oʻrganilishi infiltratsion va sedimentatsion suvlarning siljiganligini va Toshkent mineral suvlarining koʻplab foydalanilganligi oqibatida suvning sifati yomonlashib, zaxirasi kamayib borayotganligini koʻrsatmoqda. Havzaning turli punktlarida U234/U238 lar munosabatining oʻzgarishiga qarab yuqori boʻrga mansub yer osti suvlarining harakat tezligi chekka qismlarda yiliga 8—10 sm, markaziy qismda yiliga 1 sm gacha ekanligi aniklandi. Yer osti suvlarining umumiy oqimi gʻarbiy, jan.gʻarbiy yoʻnalishiga ega boʻlib, havzaning chekka qismlarida harakat tezligi markazdagi (Toshkent sh. hududi)ga nisbatan koʻproq.

Adabiyot 
 Sultanxodjayev A. N., Dusxodjayev X. R., Sirdarinskiy artezianskiy basseyn, T., 1973; Sultanxodjayev A. N.,Latipov S. U. i dr., Gidroseysmologicheskiye predvestniki zemletryaseniy, T., 1983.
Toshkent arxeologiya ekspeditsiyasi

Toshkent arxeologiya ekspeditsiyasi, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Arxeologiya institutining Toshkent arxeologiya ekspeditsiyasi — Toshkent sh. hududida arxeologik qazishlar va kuzatuvlar olib boruvchi ilmiy xodimlar jamoasi. Akad. Ya. F. Gʻulomov tashabbusi bilan 1967-yil tuzilgan. Toshkent zilzilasi (1966) dan soʻng shaharda qurilish ishlari avj olgach, Toshkent arxeologiya ekspeditsiyasie. (rahbarlari V. A. Bulatova, 1967—68, 1971—74; M. T. Aminjonova, 1969—70; M. I. Filanovich, 1974-yildan) keng koʻlamda tadqiqot ishlarini boshlab yubordi. Arxeologik tadqiqotlar bilan birga Chochdagi numizmatika, paleoantropologiya va etnogenetik jarayonlarga oid, geomorfologiya, paleozoologiya, paleotuproqshunoslik va paleoiklimga oid tadkiqotlar Toshkent atrofi rnlarida kishilik jamiyati rivojining dastlabki bosqichini oʻrganish bilan birga koʻshib olib borildi. Toshkent arxeologiya ekspeditsiyasie. ning qazishlar va kuzatuvlari natijasida Toshkent sh. madaniyati yoshini aniqlash va shahar rivojining qad. boskichlarini tiklashga imkon beradigan materiallar majmui jamlandi. Toshkentdagi yodgorliklarning arxeologik stratigrafiyasini oʻrganish fanning ayrim munozarali masalalariga aniklik kiritdi, yaʼni Burganli va Qovunchi madaniyatlarining aniq davrlari aniklandi; Chochning qad. va oʻrta asrlardagi poytaxtlari, bu rnning tarixiy topografiyasi, ekonomikasi va aholining gʻoyaviy dunyoqarashlarini oʻrganishga oid faktik materiallar toʻplandi.