MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Öykü Gürman

Öykü Gürman (1982-yil 4-avgust, Istanbul) — turk pop va flamenko qoʻshiqchisi, aktrisa. 2007-yilda egizak akasi Berk bilan Öykü ve Berk guruhiga asos solgan. Guruh 2010-yilda faoliyatini tugatdi.

Musiqiy faoliyat 
U Oʻrta yer dengizi va arab musiqasini qoʻshib musiqa yaratadigan sanʼatkor hisoblanadi. Ular egizak akasi Berk bilan YouTube saytiga yuklagan videoda kuylashgan „Houses Önü Painted Direk“ qoʻshigʻi bilan tanilgan. Ushbu video 2008-yil may oyi holatiga koʻra 10 million 800 ming marta koʻrilgan. Albomni yaratgandan soʻng ular suratga olgan kliplar 6 million 850 ming marta tomosha qilingan. Biroq, ularning videolari 2008-yilning avgustida olib tashlandi.

Birinchi albomi Kismetda jami 10 ta qoʻshiq bor. Ular Berk imzosi tushirilgan qo‘shiqlardan tashqari, xalq qo‘shiqlarini ham flamenko bilan aralashtirib, albomga kiritdilar. Debyutlaridan soʻng TRT1 ekranlarida „Boyali Direk“ deb nomlangan musiqa va suhbat dasturini olib borishdi.

2010-yilda Öyku va Berk oʻz guruhini tugatishdi va ikki aka-uka yolgʻiz oʻz yoʻlini davom ettirishga qaror qilishdi.

Shaxsiy hayot 
Öykü Gürman 2015-yilning 4-avgustida Yavuz Bingol bilan turmush qurgan va 2016-yilning 15-aprelida ajrashgan.

Diskografiya

Albomlar

Alohida 

 Bir Başka (2011) / Pasaj Müzik
 Rüya Bitti (2015) / Pasaj Müzik

Oyku va Berk 

 Kısmet (2007) / Pasaj Müzik
 İki Arada (2009) / Pasaj Müzik\
 „Nem Alacak Felek Benim“ (2014)
 „Düşün Beni“ (2018)
 „Ay Işığı“ (Koliva bilan) (2019)
 „Deniz Gözlüm“ (2020)
 „Yine Sevenler Sevsin“ (2020)
 „Nació la Luna“ (Berk Gürman bilan) (2021)

video kliplar

Oyku va Berk 

 Evlerinin Önü Boyalı Direk, Yayınlanma: Aralık 2007
 Leyla
 Seni Ben Unutmak İstemedim Ki, Yayınlanma: Nisan 2010
 Geceler Düşman, Yayınlanma: Eylül 2009
 Aman geze geze 2008
 Gönül Arsızı 2010

Oyku Gurman sifatida

Filmografiya

Manbalar 

1982-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Turkiya pop qo'shiqchilari
Istanbulda tug'ilgan ayol qo'shiqchilar
Pasaj Müzik qo'shiqchilari
Abdulmuttalib ibn Rabi’a

Abdulmuttalib ibn Rabi’a (arabcha: عبد المطلب بن ربیعة — Abdulmuttalib ibn Rabi’a ibn al-Horis al-Hoshimiy (? — 61/680-81, Damashq) — sahoba.

Oilasi 
Otasi Rabi’a ibn al-Horis ibn Abdulmuttalib bo‘lib, Payg‘ambarning amakisi Horisning nabirasi. Baʼzi manbalarda ismi Muttalib deb qayd qilingan. Biroq Ibn Asirning aytishicha, Payg‘ambar uning „Muttalibning quli“ mazmunidagi ismini o‘zgartirmagan. Onasi — Payg‘ambarning amakisi Zubayrning qizi Ummul-Hakam bo‘lgan. Abdulmuttalib ibn Rabi’a Madinada istiqomat qilgan, so‘ngra Umarning xalifalik davrlarida Shomning Damashq shahriga ko‘chib o‘tgan.

Oila qurishi 
„Sahӣh Muslim“da keltirilishicha, otasining qistovida Fazl ibn Abbos bilan Payg‘ambarning oldiga kelib, uylanish vaqti kelgani hamda zakot ishlariga mas’ullikdan tushadigan puldan uylanish niyati borligini aytadi. Ul Zot payg‘ambar oilasiga mansub kishilarga bu yo‘l bilan pul topish to‘g‘ri kelmasligini aytib, amakilarining o‘g‘li Navfal ibn Horis va Mahmiya ibn Jazni chaqirtiradilar. So‘ng Navfalga qizini jiyanlari Abdulmuttalib ibn Rabi’aga, Mahmiyaga esa qizini Fazlga berishlarini tavsiya qiladilar. Yoshlar ana shunday tarzda oila qurdilar. Abdulmuttalib ibn Rabi’aga Navfal emas, balki Abu Sufyon qizini bergani haqidagi rivoyat ham mavjud.

Abdulmuttalib ibn Rabi’a Payg‘ambar va Alidan hadis rivoyat qilgan. Undan esa o‘g‘li Abdulloh, Abdulloh ibn Horis ibn Nav­fal va uning o‘g‘li Muhammadlar rivoyat qilganlar.

Vafoti 
Abdulmuttalib ibn Rabi’a 61/680-81-yilda Madinada vafot etgan. Baʼzi manbalarda vafot sanasi 62/681-82-yil ham ko‘rsatilgan.

Adabiyotlar 

 Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kubra. — Bayrut: 1388/1968. IV, 57-59; 
 Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. — Qohira: 1970-73. III, 508-509; 
 Az-Zahabiy. Siyar. III, 112-113; 
 Ibn Hajar. Al-Isāba. — Qohira: 1328. II, 430-431; 
 Ibn Hajar. Al-Isāba. Tahzӣb at-tahzӣb. IV, 383-384.

Manbalar
Abdulmuʼmin ibn Xalaf

Abdulmuʼmin ibn Xalaf (arabcha: عبد المؤمن بن خلف — Abu Yaʼlo Abdulmu’min ibn Xalaf ibn Tufayl ibn Zayd ibn Tufayl at-Tamimiy an-Nasafiy, 259/872,? — 346/959,?) — hadis hofizi.

Imom-peshvo, hadis hofizlaridan sanalgan Abdulmu’min ibn Xalaf an-Nasafiy badavlat, sunnat va hadisga ergashuvchi, xudojo‘y va nihoyatda ilmli shaxs bo‘lgan. Bag‘dodda Muhammad ibn Dovud az-Zohiriyning fiqhiy mazhabida fao­liyat olib borgan, qiyos ahlidan yiroq bo‘lgan.

Hadislari 
Bobosi Tufayl ibn Zayddan hadis eshitgan. Shuningdek, Abu Hotim ar-Roziy, Abu Yahyo ibn Abu Masarra al-Makkiy, Ishoq ibn Ibrohim ad-Dabariy, Abu Zinbo’ Ravh ibn Faraj al-Misriy, Yusuf ibn Yazid al-Qarotisiy, Ali ibn Abdulaziz al-Bag‘aviy va ularning safdoshlarinin suhbatida bo‘lib, ulardan hadis tinglagan.

O‘z navbatida, Abdulmuʼmin ibn Xalafdan Abdulmalik ibn Marvon al-Maydoniy, Ahmad ibn Ammor ibn Asama, Ya’qub ibn Ishoq an-­Nasafiy, Abu Ali Mansur ibn Abdulloh az-Zuhliy, Abu Nasr Ahmad ibn Muhammad al-Kaloboziy hamda Nasaf ahllaridan bo‘lgan bosh­qa olimlar hadis rivoyat qilganlar.

Shamsuddin az-Zahabiy „Siyar aʼlām an-nubalā“ va „Tazkira al-huffāz“ asarlarida roviylar zanjirida Abdulmuʼmin ibn Xalaf ham ishtirok etgan hadislardan namunalar keltirgan.

Adabiyotlar 

 Az-Zahabiy. Siyar. „Muassasa ar-risola“, 1985. XV, 480; 
 Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. — Bayrut: „Dor al-kutub al-’ilmiyya“, 1998. III, 56; 
 Imom Shamsiddin Zahabiy. Mashhur daholar siyrati. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 50.

Manbalar
Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Liga Kubogi

2019-yilgi Oʻzbekiston Liga kubogi O‘zbek futboli tarixidagi yangi musoboqa hisoblanadi va 1-mavsumi hisoblanadi. Musoboqa Oʻzbekiston Professional futbol ligasi tomonidan tashkil etildi. Dastlabki turnirda 16 jamoa (2018-yilgi oliy liganing dastlabki 11 jamoasi va Oʻzbekiston Pro ligasining 5 jamoasi) oʻrtasida tashkil etildi. Ilk bosqichda jamoalar 4 ta guruhga boʻlingan holda ishtirok etdilar. Oʻz guruhida eng yaxshi 2 oʻrinni olgan 8 jamoa chorak finaldan davom ettirdi.

Musoboqaning dastlabki gʻolibi sifatida, shu yilning oʻzida Superliga va mamlakat chempionatida gʻoliblikka erishib „oltin dubl“ qayd etgan „Paxtakor“ jamoasi finalda Olmaliqning „AGMK“ jamoasini magʻlub etib kubokning ilk sohibi va Oʻzbek futbolidagi oʻziga xos ilk „Oltin xet-trik“ egasiga aylandi.

Guruh bosqichi

A guruhi 

Manba: Forza Football

B guruhi 
Manba: Forza Football

C guruhi 

 Manba: Forza Football

D guruhi 

Manba: Forza Football

Qur’a

Pley off bosqichi

Chorak final

Yarim final

Final

Toʻpurarlar

Yana qarang 
 Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superligasi
 Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Kubogi
 Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi
 Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Pro-B ligasi
 Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi

Manbalar 

Oʻzbekiston Liga kubogi
Oʻzbekiston futboli 2019-yilda
Abduluzzo

Abduluzzo (arabcha: بنو عبد العزی — Bani Abduluzzo) Quraysh qabilasining bir tarmog‘i.

Nomini Payg‘ambarning ota­-bobolaridan Qusay ibn Kilobning to‘rt o‘g‘lidan biri bo‘lgan Abduluzzodan olgan qabila. Bu qabilaga mansub baʼzi shaxslar johiliyat hamda Islom davrining eʼtiborli siymolari orasidan o‘rin egallaganlar. Bular: Huvaylid ibn Asad, Xadicha, uning amakisini o‘g‘li Varaqa ibn Navfal, Zubayr ibn Avvom, Abdulloh ibn Zubayr, Usmon ibn Huvayris, Urva ibn Zubayrlardir.

Payg‘ambar qabila nomini Bani Abdulloh deb o‘zgartirganlar.

Abduluzzo qabilasi XI asrga qadar Hijoz yarim­orolida istiqomat qilgan.

Adabiyotlar 

 Az-Zubayriy. Nasab Quraysh. — Qohira: 1982. 205-250; 
 Ibn Qutayba. Al-Maʼārif. — Bayrut: 1970. 32-33; 
 Ibn Hazm. Jamhara. — Qohira: 1982. 117-125; 
 Ibn Xaldun. Al-Ibar. — Bayrut: 1971. II, 327-328; 
 Kahhola. Mu’jam qabāil al-’arab. — Bayrut: 1982. II, 725; 
 Az-Zirikliy. Al-Aʼlām. — Bayrut: 1984. IV, 11-12; 
 Ahmet Önkal. „Abdüluzzâ (Benî Abdüluzzâ)“. TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 276.

Manbalar
Abu Ahmad Zohid al-Xovasiy

Muso az-Zohid as-Samarqandiy al-Xovasiy (Abu Ahmad) — faqih. O‘z zamonasida az-Zohid al-Xovasiy nomi bilan mashhur bo‘lgan faqih. U Ustrushananing Qatavon qishlog‘ida rabot qurdirgan.
Abu Ahmad Zohid al-Xovasiy urushdan qaytayotgan vaqtida Ustrushana mintaqasining Xovas shaharchasida milodiy 1167-yil (hijriy 562-yil)dan keyin vafot etgan, qabri Burnamad qishlog‘ida joylashgan.

Manbalar
Abu Bakr al-Balxiy

Abu Bakr ibn Ahmad ibn Ali ibn Abdulaziz al-Balxiy — asli samarqandlik bo‘lgan. „Az-Zahir“ nomi bilan tanilgan. Faqih, muhaddis va shoir bo‘lgan. Halab, Damashq kabi shaharlarda bo‘lgan, fatvo va dars bergan hamda asarlar yozgan. Abu Bakr al-Balxiy milodiy 1158-yil (hijriy 553-yil) vafot etgan.

Asarlari 
 „Sharh al-jomiʼ as-sag‘iyr“ ("„al-Jomiʼ as-sag‘iyr“ga sharh"") va sheʼrlari bo‘lgan.

Manbalar
Abu Bakr Narshaxiy

Muhammad ibn Jaʼfar ibn Zakariyo ibn Xattob ibn Sharik an-Narshaxiy (Abu Bakr) — tarixchi olim. U Buxoroning Narshax nomli qishlog‘ida milodiy 899-yil (hijriy 286-yil) tavallud topgan. Uning „Tarixi Buxoro“ nomli asari bor. Bu asar qo‘lyozma nusxalari va tarixiy adabiyotlarda „Tarixi Narshaxiy“, „Axbori Buxoro“, „Tarixi Buxoro“ nomlari bilan yuritiladi. Mazkur asar milodiy 943—944-yillar (hijriy 332-yil)da arab tilida yozilgan bo‘lib, bizgacha yetib kelmagan. Ammo uning quvalik Abu Nasr Ahmad ibn Muhammad ibn Nasr al-Quboviy tomonidan hijriy 523-yil (milodiy 1129-yil) fors tiliga qilingan tarjimasi yetib kelgan. Bu asar hijriy 332—343-yillar (milodiy 943—954-yillar)da taxtga o‘tirgan Somoniylar davlati hukmdori Amir Hamid Abu Muhammad Nuh ibn Nasr ibn Ahmad ibn Ismoil as-Samʼoniyga bag‘ishlangan. „Buxoro tarixi“ kitobi birgina Buxoro tarixini emas, balki butun Markaziy Osiyo tarixini o‘rganish uchun qimmatli tarixiy asardir. 

Abu Bakr Narshaxiy milodiy 959-yil (hijriy 348-yil) vafot etga.

Manbalar
Baran-e Shomali qishloq okrugi

Baran-e Shomali qishloq okrugi () — Eronning Isfahon viloyati Isfahon okrugiga qarashli qishloq okrugi (dehiston). 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 19,521 nafar, 4,761 oiladan iborat boʻlgan. Qishloq okrugida 27 ta qishloq bor.

Manbalar
Abu Bakr al-Kosoniy

Abu Bakr ibn Masʼud ibn Muhammad ibn al-Kosoniy (Alouddin) — faqih va usuliyotchi bo‘lgan.
Abu Bakr al-Kosoniy Halab (Suriya) da milodiy 1300-yil (hijriy 699-yil) vafot etgan.

Asarlari 
 „as-Sulton al-mubiyn fi usulid-din“ („Din asoslari haqida aniq bayon etilgan rahnamo kitob“)
 „Badoiʼu-s-sanoiʼ fi tartibi-sh-sharoiʼ“ („Shariat ahkomlarining tartibi haqida yaratilgan badialar“)

Manbalar
Abu Bakr ash-Sharvoniy

Abu Bakr ibn Rustam ibn Ahmad ibn Mahmud ash-Sharvoniy, ar-Rumiy, al-Hanafiy — usmoniylar davlati arboblaridan bo‘lgan adib.
Abu Bakr ash-Sharvoniy milodiy 1722-yil (hijriy 1134-yil) vafot etgan.

Asarlari 
 „Ma la budda minhu li-l-adib“ („Adib uchun lozim bo‘lgan (xislatlar)“)

Manbalar
Qomshan

Qumshan (, Qomshon va Qamshon; Qamishan va Qomishan nomi bilan ham tanilgan) — Eronning Isfahon viloyati, Isfahon okrugining Jolgʻa tumani Imomzoda Abdol Aziz qishloq okrugidagi qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi 356 nafar va 91 oiladan iborat.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Аbu Аli Husayn al-Keshiy

Аbu Аli Husayn al-Keshiy ham faqih edilar. Iso ibn Husayndan hadis rivoyat qilganlar. 

Hijriy 320 (milodiy 933) yildan keyin vafot etganlar.

Manbalar 

Muhaddislar
Abu Bakr al-Buxoriy

Muhammad ibn Ibrohim ibn Anush ibn Ibrohim ibn Muhammad al-Husayriy al-Buxoriy — faqih. U haqida juda ko‘p ulamolar rivoyat qilganlar. Shamsulaʼimma as-Saraxsiyning ustozi.
Abu Bakr al-Buxoriy milodiy 1107-yil (hijriy 500-yil) Buxoroda vafot etgan.

Manbalar
Abu Bakr at-Termiziy

Al-Husayn ibn al-Muborak ibn Abu Abdulloh Muhammad ibn Yahyo ibn Ali ibn al-Muslim ibn Muso ibn Imron at-Termiziy al-Bag‘dodiy (Abu Bakr) — muhaddis. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Abu Bakr at-Termiziy milodiy 1234-yil (hijriy 631-yil) safar oyining 24-sanasida vafot etgan.

Manbalar
Abdulqayyum Ibrohimov

Abdulqayyum Ibrohimov (arabcha: عبد القیوم إبراهیموف) — (1887 — 1971, Namangan).

Taʼlim 
Abdulqayyum domla nomi bilan tanilgan. Savodini eski maktabda chiqargan, keyin mashhur ulamo Sobitxonto‘ra Abdumaoniydan saboq olgan. Abdulqayyum Ibrohimov undan sarf, nahv, tafsir, fiqh, meros ilmini puxta o‘rganadi. Ayniqsa, Sirojuddin Sajovandiy al-Hanafiyning meros il­miga oid „Sirājiyya“ kitobini mukam­mal o‘rganib, O‘zbekiston va qo‘shni respublikalarda bu sohaning bilimdoni bo‘lib taniladi. Bu borada undan Ahmadxon qori Sodiqov (1890-1986-yillar), undan Horunxon Ayyubxonov tahsil olib, ustoz-shogirdlik anʼanasini davom ettirishgan.

Iqtibos 
Ahmadxon qori Abdulqayyum Ibrohimovning „Alloh menga diniy ilmlardan o‘n to‘rttasini mukammal bergan edi. Alhamdulillah, bugun sizga meros ilmini to‘la o‘rgatdim va yettita shogird chiqardim. Oh, qolgani tuproqqa ko‘miladigan bo‘ldi“, — deganini ko‘p yodga olardi.

Asari 
Ahmadxon qorining vafotidan so‘ng viloyatda Horunxon Ayyubxonov uning davomchisi bo‘ldi. Abdulqayyum Ibrohimov qalamiga mansub diniy yo‘l-yo‘riqlar aks ettirilgan „Tuhfat ul-avlod“ asari bor. Qo‘lyozma holidagi bu kitob Ahmadxon Sodiqovning o‘g‘li Musoxon Ahmadjonov qo‘lida saqlanmoqda.

Faoliyati 
Abdulqayyum Ibrohimov 1945-1950-yillarda Maxdum Eshon jome masjidida imom, 1950-yldan bosh­lab esa, Mir Arab madrasasida mudarris bo‘lib ishlaydi. 1961-yilga tegishli arxiv hujjatlarida ham uning nomi mudarris­lar ro‘yxatida qayd etilgan. 1954-yilda diniy nazoratda ishlagani haqida maʼlumotlar bor.

Hunarlari 
Abdulqayyum Ibrohimov el orasida taroq yasash bilan shug‘ullangani uchun „mashshot“, suhbat asnosida latifalarni ko‘p ishlatgani uchun „Afandi hoji“ nomlari bilan ham tanilgan.Yigit kishiga qirq hunar oz, deb bilgan bu inson asalari boqishning ham ustasi bo‘lib, kolxoz asalarisini boqqan.

Vafoti 
Abdulqayyum Ibrohimov uzoq davom etgan xastalikdan so‘ng vafot etgan. Janoza namozini muftiy Ziyouddinxon ibn Eshon Boboxon o‘qigan. Namangandagi Otbozori (hozirgi Mangulik) qabristoniga dafn etilgan.

Adabiyotlar 

 O‘zR MDA — 500, v-48; 
 O‘zbekiston ulamolari. — T.: „Movarounnahr“, 2015. 152-153.

Manbalar
Abdulqodir Andijoniy

Abdulqodir Andijoniy (arabcha: عبد القادر الأندیجانى — (1912, Andijon — 1995, Madina) — Qur’on hofizi.

Hayoti v faoliyati 
Go‘zal qiroati bilan tanilgan Muhammad Qodir Xolmirza Andijoniy bosh­lang‘ich taʼlimni Andijonda olgan. Yoshligida Afg‘onistonga ko‘chib o‘tib, o‘sha yerda istiqomat qilib qoladi. Keyinchalik umra safari bilan Makkada bo‘lib, so‘ng Madinaga boradi. U yerda qiroat ilmi bilan birga fiqh, usul al-fiqh va turli diniy ilmlarni ham o‘zlashtiradi. Ustozi Shayx Ziyouddindan Qur’­oni karimni Hafs rivoyatiga asoslangan Osim qiroati asosida yod oladi. So‘ng „Shātibiyya“ asari matnini mukammal yod olib, Shotibiy yo‘nalishi bo‘­yicha yetti xil qiroatdan ijoza oladi. U, shuning­dek, ustozi Shayx Hasandan „Shātibiyya“ va „Durra“ yo‘llari orqali o‘n qiroatni o‘zlashtiradi. Har yili yoz faslida Toif shahriga borib Shayx Bin­yamin Soʻotiy Andijoniydan hadis ilmi bo‘yicha „Sahӣh al-Buxārӣ“ni to‘liq o‘qib o‘rganadi.

Abdulqodir Andijoniy sakson olti yoshda vafot etadi. Baqi’ qabristoniga dafn qilingan.

Asarlari 

 „Risāla fi-t-tavhӣd“;
 „Ithāf al-fuzalā muxtasar manār al-hudā fӣ bayān al-vaqf va-l-ibtidā“.

Havolalar 

 http://www.quran.uz/qiroat/qorilar-tarixi/; 
 https://muslimun.uz/abdul-odir-andizhonij/.

Manbalar
Tigran Kotanjian

Tigran Kotanjian ( Տիգրան; 1981-yil 1-sentyabrda tugʻilgan) — armaniyalik shaxmat grossmeysteri. 2014-yilda shaxmat boʻyicha Armaniston chempioni boʻlgan.

Faoliyati 
Kotanjian 2009-yilda Dubai Chess Open va 2010-yilda Karen Asrian xotirasiga bagʻishlangan musobaqada g‘olib chiqdi. 2011-yilda u 4- Beyrut Open turnirida Kirill Stupak bilan 2-3-o‘rinlarni egalladi. Xuddi shu yili u Jermukdagi 4-Karen Asrian xotira turnirida gʻolib chiqdi. 2014-yilda shaxmat bo‘yicha 74-Armaniston chempionatida g‘olib chiqdi.

U 2003-yilda xalqaro shaxmat ustasi va 2006-yilda grossmeyster unvonini oldi. 2018-yil holatiga koʻra Kotanijan arman shaxmatchilari orasida 22-oʻrinni egallab turibdi.

Manbalar

Havolalar 
 Grandmaster Games maʼlumotlar bazasi — Tigran Kotanjian
Yashayotgan insonlar
1981-yilda tugʻilganlar
Shaxmatchilar
Armaniston sportchilari
Fokker 100 samolyoti

Fokker 100 — bu Fokker kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan oʻrta oʻlchamli, 2 dvigatelli va turbovintli samolyot hisoblanadi.

Kam ekspluatatsiya xarajatlari va 100 oʻrinli qisqa masofali sinfda deyarli raqobat yoʻqligi uni 1980-yillarning oxirida bozorga chiqarilganda eng koʻp sotilgan samolyotga aylantirdi, ammo takomillashtirilgan modellar Boeing, Boeing 737 va Airbus, Airbus A319 samolyotlari savdoga taʼsir qilmay qolmadi. Ishlab chiqarish 1997-yilda 283 ta samolyot yetkazib berish bilan toʻxtatildi. 2006-yil avgust oyida 229 ta Fokker 100 samolyotlari hali ham butun dunyo boʻylab 47 ta aviakompaniyalariga xizmat qilmoqda.

Tarix 
Fokker 100 mashhur, ammo eskirgan Fokker F28 oʻrniga 1983-yilda taqdim etilgan. Eng sezilarli farq bu uzunroq fyuzelyaj boʻldi. Fokker shuningdek, Fokker 100 uchun qanot dizaynini ham taqdim etdi, ular daʼvo qilishlaricha, parvozda 30% samaraliroq dvigatel zamonaviy Rolls-Royce Tay turbofan dvigateliga yangilandi hamda kokpit displeyni boshqarish tizimi bilan yangilandi.

Operatsion firmalar 

 Aero Mongolia
 Air Affaires Gabon
 Air Bagan
 Air Berlin
 Air Burkina
 Air Niugini
 Alliance Airlines
 Alpi Eagles
 Austrian (In the Austrian Arrows Subsidiary)
 Avianca
 Blue Line
 Brit Air
 Canadian North
 Carpatair
 Click Mexicana
 Cosmic Air
 Dutch Antilles Express
 GAE Aviation
 Girjet
 Helvetic Airways
 Inter Airlines

 Iran Air
 Iran Aseman Airlines
 IRS Airlines
 Jetairfly
 KLM Cityhopper
 Mandarin Airlines
 Mexicana de Aviación
 Moldavian Airlines
 Montenegro Airlines
 OceanAir
 Portugalia
 Pt Caltex Pacific Indonesia
 Pt Pelita Air Service (Indonesia)
 Pt Transwisata Prima Aviation (Indonesia)
 Régional Compagnie Aerienne Europe
 Skywest Airlines (Australia)
 Spanair
 TAM Airlines
 Trade Air
 Tyrolean Airways
 Wayra Peru
229 ta Fokker 100 samolyotidan foydalanadigan aviakompaniyalar: (2006-yil avgust oyi holatiga koʻra) Alpi Eagles (10), Iran Aseman Airlines (12), Austrian Arrows (16), Brit Air (13), Air Berlin (14), KLM Cityhopper (20), Régional (10), Click Mexicana (16), OceanAir (16), Avianca (13) va TAM Linhas Aéreas (18) va boshqa aviakompaniya ushbu turdagi samolyotlardan foydalanadi.

Baxtsiz hodisalar va voqealar 

 2019-yil 27-dekabr: Bek Air aviakompaniyasining 2100 reysi mahalliy vaqt bilan soat 07:05 da radarlardan g‘oyib bo‘ldi. U yerda 98 ta yo‘lovchi bor edi. Kamida 66 kishi jarohat olib omon qolgan, ulardan 50 nafari kasalxonaga yotqizilgan.

Tashqi havolalar: 

 Future100 Executive Jet 
 Rekkof loyihasi 
 Fokker 100 haqida maʼlumot
 Fokker 100 Operators Worldwide

Tegishli kontent 

 Máy bay liên quan

 Fokker 70

 Danh sách liên quan

 List of civil aircraft
 List of aircraft manufacturers
Abdulqodir ibn Muhammad al-Fayyumiy

Abdulqodir ibn Muhammad al-Fayyumiy (arabvha: عبد القادر بن محمد الفیّومی — Abdulqodir ibn Muhammad ibn Ahmad al-Fayyumiy,?, Misr — 1022/1613, Qohira) — shofeʼiy faqihi, matematik va astronom.

Hayoti va faoliyati 
Hayoti haqida batafsil maʼlumotlar uchramaydi. Misrning Fayyum shahrida tavallud topgan. Dastavval, qohiralik olim Shamsuddin ar-Ramliydan shofeʼiy mazhabi fiqhidan taʼlim olgan. Keyinchalik Shihobuddin Ahmad ibn Ahmad as-Sunbatiy, Abu-n-Najo Salim as-Sanhuriy va Solih ibn Ahmad al-Bulqiniy kabi ulamolardan dars oladi. Sayyid Sharif at-Tahhondan matematika fanini o‘rganadi. U hadis, fiqh, faroiz hamda matematika, astronomiya, ilmi miyqot kabi ilmlarda olimlik darajasiga yetgan. Shuningdek, musiqa bilan ham shug‘ullangan. Abdulqodir ibn Muhammad al-Fayyumiyning tasavvufga ham aloqasi bo‘lgan. Solih ibn Ahmad al-Bulqiniydan qutb kim ekani so‘ralganda, u „qutbni ko‘rishni istagan Abdulqodirga boqsin“ deb ayt­gan. Abdulqodir ibn Muhammad al-Fayyumiyning o‘g‘li Abdulbar o‘z davrining buyuk adiblaridan biri hisoblanadi.

Shogirdlari 

Abdulqodir ibn Muhammad al-Fayyumiy o‘z fatvolari bilan xalqni to‘g‘rilikka boshlagan, shu bilan bir qatorda fiqh, tasavvuf, arab adabiyoti, astronomiya, matematikaga oid turli sohalarda ko‘p sonli asarlar yozib qoldirgan hamda ko‘plab shogirdlar yetishtirgan.

Asarlari 

 „Jadāvil maxlӯl matāli’ al-falakiyya“;
 „Jadāvil ixtilāf manzar al-qamar“;
 „Nazm al-javāhir va-l-yavāqӣt“;
 „Sharh murshida at-tālib“;
 „Al-Maqāmāt al-­badi’iyya fӣ vasf jamāl al-maʼālim al-Makkiyya“;
 „Raf’ al-xilāf“;
 „Sharh nuzha an-nuzzār“.

Manbalarda shuning­dek, Abdulqodir ibn Muhammad al-Fayyumiyning „Sharh al-minhāj“, „Ar-Ravz al-muhazzab“, „Sharh al-manzӯ­ma ar-rahabiyya“ nomli asarlari, Ibn al-Hoimning algeb­raga oid „Al-Muqni’“ nomli kitobiga yozgan sharhi borligi zikr qilingan.

Adabiyotlar 

 Al-Muhibbiy. Xulāsa al-asar. II, 291-298, 456-457; 
 Suter. Die Mathematiker. 171, 193-194; 
 Hadiyya al-’ārifӣn. I, 600; 
 Ӣzāh al-maknӯn. I, 590; II, 181, 185, 547, 638, 643; 
 Brockelmann. GAL. Suppl., II, 486; 
 Az-Zirikliy. Al-Aʼlām. — Bayrut: „Dor al-­’ilm li-l-maloyin“, 1979; IV, 168; 
 Kahhola. Mu’jam al-muallifӣn. V, 298;
 D. A. King. Fihris al-maxtӯtāt al-’ilmiyya al-mahfӯzāt bi-dār al-kutub al-Misriyya. — Qohira: 1986. II, 911; 
 Salim Öğüt. „Feyyûmî, Abdülkādir b. Muhammed“. TDV İA. — İstanbul: 1995. XII, 515-516.

Manbalar
Abdulqohir al-Bag‘dodiy

Abdulqohir al-Bag‘dodiy (arabcha: عبد القاهر البغدادی — Abu Mansur Abdulqohir ibn Tohir ibn Muhammad at-Tamimiy al-Bag‘dodiy,?, Bag‘dod — 429/1037, Isfaroyin) — shofeʼiy faqihi, matematik.

Tavallud sanasi maʼlum emas, ammo 365/975-yilda vafot etgan Abu Bakr ibn Adiydan taʼlim olgani haqidagi maʼlumotlarga ko‘ra, 350/961-yillarda tug‘ilganini taxmin qilsa bo‘ladi.

Taʼlimi 
Abdulqohir al-Bag‘dodiy ilk saboqlarini Bag‘dod faqihlaridan biri bo‘lgan otasidan olgan. Tahsilining katta qismini Bag‘dodda Amr ibn Saʼid, Muhammad ibn Jaʼfar, Abu Bakr al-Ismoiliy va Abu Bakr ibn Adiy kabi olimlardan oladi. Keyinchalik otasi bilan Nishopurga ko‘chib, ilmini o‘sha yerda davom ettirish bilan birga mudarrislik ham qilgan. U yerda Abdulqohir al-Bag‘dodiy bilan shaxsan uchrashganini qayd etgan Ibn Furak bilan ko‘rishadi.

Faoliyati 
Ko‘p o‘tmay, otasi vafot etadi (383/993-yil). Turkman isyonining chiqishi va saljuqiylarning Nishopurni ishg‘ol qilishi natijasida bu yerni tark etib, Isfaroyinga ko‘chib o‘tadi va Abu Ishoq al-Isfaroiyniyning darslariga qatnaydi. Ustozining vafotidan keyin uning o‘rniga o‘tib, Masjidi Uqayldagi ilm darslarini davom ettiradi.
Abdulqohir al-Bag‘dodiyning o‘n yetti ilmdan dars bergani naql qilingan. Xususan, kalom, mazhablar tarixi, fiqh va usul al-fiqh, adabiyot va matematikada ustoz sifatida qabul qilingan. Hatto Faxruddin ar-Roziy ham uni matematikada ustun ekanligini eʼtirof qilgan. Abu-l-Qosim al-Qurashiy va Abu Bakr al-Bayhaqiy singari Xuroson olimlarining ko‘plariga ustozlik qilgan. Islom ilmlari tarixidagi shuhratiga ko‘proq „Al-Farq bayna-l-firaq“ va „Usӯl ad-dӣn“ nomli kitoblari orqali erishgan. Asarlarida ash’ariy kalom olimlarining ahli sunna aqidasini ochiq uslubda va o‘ziga xos tasnif etishi, ayniqsa, muxoliflariga qarshi ahli sunnani izchil himoya qilishi diqqatga sazovordir.

Adabiyotlar 

 Al-Bag‘dodiy. Al-Farq. — Qohira: 230, 277, 334, 364; 
 Al-Xatib. Tarӣx Bag‘dād. — Qohira: 1931. IX, 358; 
 Ibn Asokir. Tabyӣn kazib al-muftarӣ. — Damashq: 1347. 253-254; 
 Az-Zahabiy. Si­yar. XVII, 572; 
 Ibn Xallikon. Vafayāt. — Qohira: 1367. II, 372-373; 
 As-Subkiy. Tabaqāt ash-shāfi’iyya. — Qohira: 1324. III, 238-242; 
 Toshko‘prizoda. Miftāh as-saʼāda. — Qohira: 1968. II, 325; 
 Hoji Xalifa. Kashf az-zunӯn. I, 254, 335, 360, 398, 441, 462, 471; II, 1039, 1046, 1245, 1252, 1274, 1384, 1392, 1400, 1418, 1432, 1769, 1820, 1839, 1921, 1970; 
 Brockelmann. GAL. I, 385; 
 Suppl. I, 666-667; 
 Sezgin. GAS. I, 589; V, 357; 
 G. Sarton. Introduction. — New York: 1975. I, 706-707; 
 A. S. Tritton. „al-Baghdadi“. EI2 (İng.). I, 909;
 Ethem Runi Fığlalı. „Abdülkâhir el-Bağdâdî“. TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 245-247.

Manbalar
Ө (kirill)

Ө, ө — kirillchaga asoslangan alifbo harfi.

Ingichka, lab bilan, ochiq unli tovushni belgilovchi harf. Koʻpincha soʻzning birinchi boʻgʻinida uchraydi. „көген“, „әнер“ kabi so‘zlarning talaffuzida „көген“ „өнер“ boʻlib aytilgani bilan, ikkinchi bo‘g‘inda „e“ harfi yoziladi.

Boshqa tillarning alifbolarida foydalanishi

Manbalar 

Kirill alifbosi
Qozoq tili