Chernobil

Chernobil ( ,    Chernobil , IPA: [tɕɪrˈnobɨlʲ]) yoki Chornobil ( , IPA: [tʃorˈnɔbɪlʲ] () Chernobil AESining zonasidagi qisman tashlab ketilgan shahar, Ukraina shimolidagi Kiyev viloyati Vishgorod tumanida joylashgan. Chernobil taxminan 90 km Kiyevdan shimolda va 160 km Belarusiyaning Gomel shahridan janubi-gʻarbda joylashgan. Evakuatsiya qilinishidan oldin shaharda 14 000 ga yaqin aholi istiqomat qilar edi, hozirda esa 1 000 ga yaqin odam istiqomat qiladi.

Birinchi marta 1193-yilda gersoglik ov uyi sifatida tilga olingan shahar tarix davomida bir necha bor qoʻllarini almashtirgan. XVI asrda yahudiylar shaharga koʻchib oʻtdilar va 1626-yilda bu hududda hozirda tugatilgan monastir tashkil etilgan. XVIII asrning oxiriga kelib, Chernobil Tverskiy sulolasi davridagi Hasidik iudaizmining asosiy markazi boʻlib, XX asr boshlarida shahar Qirgʻinga duchor boʻlganidan keyin Chernobilni tark etgan. Yahudiy jamiyati keyinchalik Holokost paytida oʻldirilgan. 1972-yilda Chernobil Ukrainaning birinchi atom elektr stantsiyasi sifatida tanlangan. 1977-yilda ochilgan va shaharning shimolida joylashgan. Chernobil 1986-yil 5-mayda, stansiyadagi halokatli yadroviy halokatdan toʻqqiz kun oʻtib evakuatsiya qilindi, bu tarixdagi eng yirik yadroviy ofat boʻldi. Zavod ishchilari uchun uy sifatida qurilgan yaqin atrofdagi Pripyat shahri aholisi bilan bir qatorda, aholi yangi qurilgan Slavutich shahriga koʻchirildi va koʻpchilik qaytib kelmadi.

Shahar 1923-yildan Chernobil okrugining maʼmuriy markazi boʻlgan. Tabiiy ofatdan keyin, 1988-yilda, tuman tugatilib, boshqaruv qoʻshni Ivankov tumaniga oʻtkazildi. Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida 2020-yil 18-iyulda tuman tugatildi, buning natijasida Kiyev viloyatidagi tumanlar soni yettitaga qisqardi. Ivankov tumani hududi Vishgorod tumaniga birlashtirildi.

Garchi Chernobil bugungi kunda birinchi navbatda arvoh shahar boʻlsa-da, u yerda hali ham oz sonli odamlar yashaydi, „Owner of this house lives here“ yozuvlari bilan belgilangan uylarda va oz sonli hayvonlar ham yashaydi. Shuningdek, shaharda Chernobil AESdan himoyalangan hududning qoʻriqchilari va maʼmuriy xodimlari joylashgan. Shaharda ikkita umumiy doʻkon va mehmonxona mavjud.

Chernobil 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi paytida Chernobil jangi joyiga aylandi va rus kuchlari shaharni 24-fevraldan 2-aprelgacha bosib oldi. Uning qo‘lga olinishidan so‘ng radiatsiya darajasi ko‘tarila boshlaganini maʼlum qilindi.

Odamlari 

 Aaron Tverskiy Chernobil (1784-1871), ravvin
 Aleksandr Franciszek Chodkevich (1776-1838), polshalik siyosatchi va toshbosmachi
 Aleksandr Krasnoshchyokov (1880-1937), siyosatchi
 Andrey Smalko (1981-), futbolchi
 Arnold Laxovskiy (1880-1937), rassom
 Yan Mikolay Chodkevich (1738-1781), polshalik zodagon, Rozaliya Lubomirskaning otasi
 Ekaterina Scherbachenko (1977-), opera xonandasi
 Grigoriy Irmovich Novak (1919-1980), yahudiy sovet ogʻir atletikachisi
 Joshua ben Aaron Zeytlin (1823-1888), olim va xayriyachi
 Markiyan Kamish (1988-), yozuvchi va likvidatorning oʻgʻli
 Rozaliya Lubomirska (1768-1794), Fransiya inqilobi paytida gilyotinlangan polshalik zodagon ayol
 Volodimir Pravyk (1962-1986), oʻt oʻchiruvchi va tugatishchi

Yana qarang 

 Chernobil bilan bogʻliq maqolalar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

 Ukrainaning istisno zonalarini boshqarish boʻyicha davlat agentligi — jamoat ishlari, zonalar holati, tashriflar va boshqalar haqida rasmiy maʼlumot.
 Rasmiy radiatsiya oʻlchovlari — Ukrainaning istisno zonalarini boshqarish boʻyicha davlat agentligi. Onlayn xarita .
 Chernobil — Ukrainadagi yahudiy jamoalari tarixi JewUa.org
 Chernobil galereyasi
Ukraina