Kumush xlorid(I)

Kumushu xlorid (I) kimyoviy formulasi AgCl — xlorid kislotaning noorganik ikkilik kumush tuzi. Oddiy sharoitlarda kumush xlorid oq kukun yoki rangsiz kristal holda,tabiatda xlorargirit minerali sifatida uchraydi.

Molekulyar va kristall tuzilishi 

Kumush xlorid : kumush (Ag) — 75,26 %, xlor (Cl) — 24,74 % elementlaridan tashkil topgan . Molekuladagi kumush atomi sp 3 d 2 gibridlanish holatidadir. Murakkabdagi bogʻlanishning uzilish energiyasi (E St.): 313 kJ/mol, Ag-Cl bogʻlanish uzunligi: 0,228 nm.  NaCl tipidagi tuzilish, fazo guruhi Fm3m, birlik hujayra parametrlari a = 0,5549 nm, Z = 4. Markaziy atom qoʻshnilari bilan oktaedr hosil qiladi , koordinatsion raqami 6 .
Gaz fazasida kumush xlorid monomer, dimer va trimer sifatida mavjud .

Jismoniy xususiyatlar 

Kumush xlorid — oq yoki rangsiz modda, parchalanmasdan eriydi va qaynaydi. Eriganda u sariq-jigarrang rangga ega. Qattiqlashib, eritma odatda „shox kumushi“ deb ataladigan shaffof massa hosil qiladi .
Kumush xlorid suvda juda oz eriydi: 25 da °C , eruvchanlik mahsuloti (SP) 1,77  ni tashkil qiladi. Haroratning oshishi bilan birikmaning eruvchanligi oshadi: 100 da °C PR = 2,81  . Mineral kislotalarda, etil va metil spirtlarida, asetonda erimaydi. Ammiak, siyanidlar, tiosiyanatlar va gidroksidi metall tiosulfatlarning suvli eritmalarida eriydi; piridin va suyuq ammiak . Murakkab birikmalar hosil boʻlishi tufayli kumush xlorid konsentrlangan xlorid kislotasi va xlorid eritmalarida sezilarli darajada eriydi.
Termodinamik konstantalar:
 shakllanishning standart entalpiyasi, D H ° 298 : −127 kJ/mol ;
 Standart entropiya, S ° 298 : 96 J / (mol K) ;
 Gibbs standart energiyasi, D G ° 298 : −110 kJ/mol .
 Standart molar issiqlik sigʻimi, C p ° 298 : 50,79 J / (mol K) ;
 Erish entalpiyasi, D H pl : 13,2 kJ/mol ;
 Qaynayotgan entalpiya, D H qaynash : 184 kJ/mol .

1185 dan 1837 K gacha boʻlgan harorat oraligʻidagi (T) birikma uchun toʻyingan bugʻ bosimining (P, barda) bogʻliqligi quyidagi tenglama bilan ifodalanadi:

Kimyoviy xossalari 

 Yorugʻlik taʼsirida xona haroratida parchalanadi:

 

 Ammiak gidrat, tiosulfatlar va gidroksidi metall siyanidlar bilan eruvchan kompleks birikmalar hosil qiladi:

 

 

 

 Oksidlanish- qaytarilish reaksiyalariga kirib, metall kumushga qaytadi :

 

 

 

 Kumush xloridning oksidlovchi xossalari kumush saqlovchi chiqindilardan metall ajratib olish uchun ishlatiladi :[p. 233] : :

 

 

 Xloridlar va xlorid kislotaning konsentrlangan eritmalarida eriydi va komplekslar hosil qiladi:

 

 Qaynatilganda konsentrlangan sulfat kislota bilan sekin reaksiyaga kirishadi :

 

 Suyuq ammiak eritmalarida, undagi tuzning eruvchanligi tufayli suvli eritmalarda erishib boʻlmaydigan almashinuv reaktsiyalarini amalga oshirish mumkin :

 

Kumush xlorid eruvchan kumush tuzlari, odatda nitrat xloridlar bilan reaksiyaga kirishganda oq cho‘kma hosil bo‘ladi (bu reaksiya xlorid anionlari uchun sifatli bo‘ladi):

Ilova 

 Har xil fotografik materiallarning fotografik emulsiyalarining fotosensitiv komponenti ;
 Ag/AgCl/Cl - tizimlariga asoslangan kimyoviy quvvat manbalarining elektrod komponenti;
 Elektr oʻtkazuvchan shisha komponenti;
 IQ spektroskopiyasida linza materiali ;
 Sulfid rudasidan kumush ajratib olishda hosil boʻlgan oraliq mahsulot : [p. 167] :

 

 

 Kumush ionlariga asoslangan mikroblarga qarshi kompozitsiyalarga kiritilgan.

Xavfsizlik 
Murakkab teri va shilliq pardalarga tekkanida  tirnaslish va taʼsirga olib kelishi mumkin.

Manbalar