Suceava okrugi

Suceava okrugi (ruminchadan talaffuzi:[suˈtʃe̯ava]) — Ruminiya okrugi (județ)). Hududining katta qismi tarixiy Bukovina viloyatining janubiy qismida, qolgan qismi esa Gʻarbiy Moldaviyaning bir qismini tashkil qiladi.

Okrug markazi tarixiy Suceava shahri (; tarixan qadimgi nemis tilida Sedschopff nomi bilan ham tanilgan) oʻrta asrlarning oxirlarida Moldaviya knyazligining poytaxti boʻlgan, keyin esa Gabsburg/Avstriya imperiyasi va Avstriya-Vengriyaning asosiy, asosan nemis tilida soʻzlashuvchi savdo shahri boʻlgan. 1918-yilgacha kechki zamonaviy asr davomida Ruminiya Qirolligi bilan chegarasi boʻlgan.

Bukovina tarixiy-geografik mintaqasining bir qismi boʻlgan Suceava okrugi baʼzan „Sharqiy Yevropa Shveytsariyasi“ deb taʼriflanadi. Ziyoli jamoatchilik fikrida u „Sharqiy Yevropa Shveytsariyasi“ sifatida ham tanilgan.

Demografiyasi 
2011-yilda Suceava okrugida 634,810 aholi istiqomat qilgan, aholi zichligi 74/km² edi. Quyida har bir etnik guruhning nisbati koʻrsatilgan:

 Ruminlar — 96,14 %
 Roman loʻlilar- 1,92 %
 Ukrainlar (jumladan, hutsullar va rusinlar) — 0,92 %
 Lipovanlar — 0,27 %
 Nemislar (Bukovina, Zipser va Regat nemislari) — 0,11 %
 Gʻarbiy slavyanlar (yaʼni Polyaklar, slovaklar va chexlar), shuningdek, boshqa etnik guruhlar — 0,5 %

Geografiyasi 

Okrugning uchdan ikki qismi tarixiy Bukovina hududining janubiy qismida joylashgan boʻlsa, qolgan qismi Gʻarbiy Moldaviya hududlarini oʻz ichiga oladi.

Umumiy maydoni boʻyicha u 8553 km² boʻlib, bu Banatdagi Timiș okrugidan keyingi ikkinchi oʻrinni egalladi.

Okrugning gʻarbiy tomoni Sharqiy Karpat guruhidagi: Rodna, Rarau, Giumalau togʻlaridan va Bukovina tizmalaridan iborat.

Okrugning balandligi sharqqa qarab pasayib boradi, eng past balandligi esa Siret daryosi vodiysida joylashgan. Okrug hududidan Siret daryosi va uning irmoqlari: Moldova, Suceava va Bistrita daryolari kesib oʻtadi.

Qoʻshni hududlar 
Suceava okrugi quyidagi hududiy birliklar bilan chegaradosh:

 Shimolda Ukraina — Chernovtsi viloyati .
 Mureş , Hargita va janubda Neamț okruglari.
 Sharqda Botoşani va Iași okruglari.
 Gʻarbda Maramureş va Bistrita-Nasăud okruglari.

Tarixiy okrugi 
Ruminiya Qirolligida XX asr boshidan 1940-yillarning oxirigacha okrugning hajmi va aholisi kamroq edi. Zamonaviy Suceava okrugi tarixiy Bukovina provinsiyasidan boshqa yana kichik sobiq Ruminiya okruglarining qoʻshilishi natijasi tashkil etilgan boʻlib, ular asosan urushlararo davrda faoliyat koʻrsatgan (masalan. Rădăuţi yoki Campulung okruglari).

Hozirgi Suceava okrugi ham Baia okrugining bir qismini oʻz ichiga oladi. Qirol Carol II davrida 1938-yilgi maʼmuriy islohotga koʻra, Ruminiya Qirolligidagi Bukovinani boʻlgan barcha okruglar Ținutul Suceava deb nomlangan kattaroq yerga birlashtirildi. Keyinchalik, Ikkinchi Jahon urushi paytida, Suceava okrugi Ruminiyaning Bukovina gubernatorligi tarkibiga kirdi.

Tarixiy urushlararo Suceava okrugiga kelsak, bu maʼmuriy birlik mos ravishda Buyuk Ruminiyaning shimoliy qismida va Bukovina tarixiy viloyatining janubiy qismida joylashgan. Hududi butunlay hozirgi Suceava okrugi chegaralarida joylashgan boʻlib, hozirgi nomdosh okrugning markaziy-sharqiy qismini tashkil qiladi. Urushlararo davrda u  egallagan va hududi boʻyicha Katta Ruminiyaning eng kichik okrugi edi.

Kommunizm davrida Suceava okrugi bir nuqtada tarqatib yuborildi (1950-yil 6-sentyabrdagi 5-sonli qonunga binoan Ruminiyaning boshqa barcha okruglari kabi), keyin Suceava viloyatiga aylantirildi va 1968-yildan boshlab yana okrug sifatida qayta tashkil etildi.

U sharqda Dorohoi va Botoşani, shimolda Rădăuţi, gʻarbda Campulung va janubda Baia okrugilari bilan chegaradosh.

Maʼmuriyati 

1930-yildan boshlab okrug maʼmuriy jihatdan uchta tumanga (plăși) boʻlingan:

 Plasa Arbore, bosh qarorgohi Arboreda joylashgan
 Plaza Dragomirna, bosh qarorgohi Dragomirnada
 Plasa Ilișeshti, shtab-kvartirasi Ilișeștida

1938-yilda okrug maʼmuriy jihatdan quyidagi tumanlarga aylantirildi:

 Plasa Arbore, shtab-kvartirasi Solkada (15 qishloqni oʻz ichiga oladi)
 Plasa Bosancea, shtab-kvartirasi Bosancea shahrida (shu jumladan 36 qishloq)
 Plasa Ilișesti, shtab-kvartirasi Ilișeștida (shu jumladan 17 qishloq)

Aholisi 
1930-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi 121,327 kishini tashkil etdi, ular etnik jihatdan ruminlar (79,5 %), nemislar (birinchi navbatda, bukovina nemislari, shuningdek, zipserlar) (8,2 %), yahudiylar (5,5 %), polyaklar (2,7 %), ukrainlar (1,7 %, shuningdek, boshqa etnik ozchiliklarni tashkil etagan.

Til boʻyicha okrug rumin (76,5 %), nemis (9,4 %), ukrain (5,5 %), yahudiy (4,3 %), polyak (2,5 %) va boshqa tillarga boʻlingan. Diniy nuqtai nazardan aholini sharqiy pravoslav (80,1 %), rim-katolik (8,4 %), yahudiy (5,5 %), yevangelist-lyuteran (3,3 %), yunon-katolik (1,4 %), shuningdek, boshqa kichiklar dinlar tashkil etgan.

Shahar aholisi 
Okrugning shahar aholisi 19 850 kishidan iborat (Suceavada 17028 va Solkada 2822) boʻlib, etnik jihatdan ruminlar (61,5 %), yahudiylar (18,7 %), nemislar (13,9 %), polyaklar (2,6 %) va boshqa etniklar ozchiliklarni tashkil etgan.

Shahar aholisi ona tili sifatida rumin tili (60,4 %), undan keyin nemis (18,7 %), yahudiy (13,8 %), ukrain (3,2 %), polyak (2,2 %), shuningdek, boshqa kichik soʻzlashuv tillari ustunlik qilgan. Diniy nuqtai nazardan shahar aholisining 60,6 % sharqiy pravoslavlar, 18,8 % yahudiylar, 15,3 % rim katoliklari, 2,0 % yunon katoliklari, 1,7 % yevangelist lyuteran, 0,7 % baptistlar va boshqa konfessiyaviy ozchiliklardan iborat boʻlgan.

Iqtisodiyoti 
Okrugda asosiy sanoat/iqtisodiy tarmoqlar quyidagilardan iborat:

 Yogʻoch — Ruminiyadagi eng katta yogʻoch massasini ishlab chiqarish;
 Ovqatlanish va pishirish;
 Mexanik komponentlar;
 Qurilish materiallari;
 Konchilik;
 Toʻqimachilik va teri.

Suceava Ruminiyada aholiga eng koʻp savdo maskanlari toʻgʻri keladigan shaharlar orasida birinchi oʻrinni egallaydi. Yuqorida aytib oʻtilgan iqtisodiy sohalar bilan bogʻliq boʻlgan mashhur supermarketlar zanjirlari: Metro, Carrefour, Auchan, Selgros, Kaufland va Lidl (Ruminiyadagi eng yirik supermarketlar tarmogʻi) kabilar mavjud.

2022-yil iyun oyida Milliy liberal partiyaning (PNL) sobiq prezidenti vazifasini bajaruvchi/muvaqqat prezidenti Georghe Flutur tomonidan PNRR/ Yevropa Ittifoqining keyingi avlod rejasidan Suceava okrugi uchun 1 milliard yevroga teng loyihalar borligi xabar qilindi.

Turizmi 

2017-yilda Suceava Ruminiyada turistlarni jalb etish boʻyicha Braşov va Konstansa okruglaridan keyin 3-oʻrinni egalladi. Bundan tashqari, bir yil oʻtgach, 2018-yilda Suceava okrugi Yevropa Komissiyasi (EC) tomonidan „Yevropaning mukammallik hududi“ deb topildi.
 

Okrugning asosiy turistik diqqatga sazovor joylari:

 Oʻrta asr istehkomlari bilan Suceava shahri;
 Shimoliy Moldaviyadagi boʻyalgan cherkovlar va ularning monastirlari:
 Voronet monastiri;
 Putna monastiri ;
 Moldova monastiri ;
 Sucevita monastiri ;
 Rădăuţi shahridan Bogdana monastiri ;
 Hazil monastiri ;
 Arbore monastiri;
 Probota monastiri;
 Dragomirna monastiri ;
 Oʻrta asrlardagi Cacica tuz koni ();
 Avstriya davrida, Moldovita kommunasi va okrugning boshqa qishloq joylarida qurilgan Mocăniță tor oʻlchovli bugʻli poyezdlar tarmogʻi;
 Vatra Dornei kurorti;
 Rădăuţi, Fălticeni, Câmpulung Moldovenesc, Gura Humorului va Siret shaharlari va shaharlari.

Siyosiy va mahalliy boshqaruvi

1992-1996-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Konstantin Sofroni (FSN) saylandi. 1992-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 45 maslahatchidan iborat edi:

1996-2000-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Gavril Marza (PDSR) saylandi. 1996-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 45 maslahatchidan iborat edi:

2000-2004-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Gavril Marza (PDSR) saylandi. 2000-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 45 maslahatchidan iborat edi:

2004-2008-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Gavril Marza (PSD) saylandi. 2004-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 37 maslahatchidan iborat edi:

2008-2012-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Georghe Flutur (PDL) saylandi. 2008-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 maslahatchidan iborat edi:

2012-2016-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Cătălin Nechifor (PSD/USL) saylandi. 2012-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 maslahatchidan iborat edi:

2016-2020-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Georghe Flutur (PNL) saylandi. 2016-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrug kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 37 maslahatchidan iborat edi:

2020-2024-yillar 

Okrug kengashining saylangan prezidenti — Georghe Flutur (PNL). 2020-yilgi mahalliy saylovlarda yangilangan Suceava okrug kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 okrug maslahatchisidan iborat:

Maʼmuriy boʻlinmalari 

Suceava okrugida 5 ta munitsipalitet, 11 ta shahar va 98 ta kommuna mavjud.

 Munitsipalitetlar
 Campulung Moldovenesc
 Fălticeni
 Rădăuţi
 Suceava — markaz; shahar chegaralari boʻylab joylashgan aholi: 124 161kishi (2018-yil holatiga koʻra)
 Vatra Dornei

2010-yilgi toshqinlar 
2010-yil iyun oyida, oʻsha paytdagi (hozirgidek) Suceava okrugi kengashi prezidenti Georghe Flutur Mediafaxga bergan intervyusida uning okrugi mamlakatdagi eng yomon jabrlanganlardan biri ekanligini aytib oʻtdi. 29-iyun kuni ertalab 21 kishining hayotiga zomin bo‘lgan va yuzlab odamlar uylaridan evakuatsiya qilinishiga sabab bo‘lgan suv toshqinini bartaraf etish uchun yordam ishlari muvofiqlashtiriladi.

Galereya

Manbalar 
<div class="reflist">

Ruminiya