MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Oltin otliq, Kalushin

Oltin otliq yoki oltin nayzalar () —Varshavadan 50 km uzoqlikda (Mazoviya vodiysi (Polsha) Varshava ― Moskva xalqaro avtomobil yoʻlida) Kalushin shahridagi otliq haykali.

1939-yil 11 va 12-sentyabrda Polsha otliqlari va Vermaxt kuchlari oʻrtasida Ikkinchi Jahon urushi boshida Polsha yurishi paytida boʻlib oʻtgan  sharafiga oʻrnatilgan. 1939-yil 11-sentyabrda bu yerda 1939-yil sentyabr kampaniyasining eng qonli janglaridan biri boʻlib oʻtdi va u polyaklarning gʻalabasi bilan yakunlandi.

Polshadagi oltin bilan qoplangan birinchi yodgorlik. 2014-yil 13-sentyabrda ochilgan. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Robert Sobochinskiydir. Yan Żyliński yodgorlikni yaratish tashabbuskori va „Oltin Ulan“ning asosiy investori edi. Londonda yashovchi tadbirkor nafaqat Polsha tarixi qahramonining ismi, u 11-otliq polkining 4-eskadroni komandiri, kapitan Andrey Jilinskiyning oʻgʻli.

Tavsif 
Bronza yodgorligi, oʻz safdoshlarini jangga chorlayotgan ot ustidagi nayzani tasvirlaydi. Oltinlangan bronza haykal oʻrnatilgan poydevor Hindistondan olib kelingan qizil granit plitalari bilan qoplangan. Yodgorlikning umumiy balandligi — 8 metr, vazni — 30 tonnadan ortiq. Narxi taxminan 1 million oltinga baholanmoqda.

Yodgorlikni yaratuvchilarning fikriga koʻra, polshalik otliq askarlari yalangʻoch qilichlari bilan nemis tanklariga bostirib kirib, ularning izi ostida halok boʻlgan degan afsonani yoʻq qilish kerak.

Havolalar 

 Ośmiometrowy złoty ułan stanął w Kałuszynie Arxivnaya kopiya  )
 Varshava yaqinidagi Oltin Lancers  Arxivnaya kopiya
alifbo bo'yicha yodgorliklar
 harbiy yodgorliklar
Polsha otliq haykallari
Polshada ikkinchi jahon urushi yodgorliklari
2014 yilda Polshada qurilgan bino va inshootlar
 mazovets voivodizm yodgorliklari
Zubtsovskiy yodgorlik majmuasi

Zubtsovskiy yodgorlik majmuasi — Sovet askarlari dafn etilgan joy va Ulugʻ Vatan urushiga bagʻishlangan yodgorlik. Tver viloyati, Zubtsov shahrida joylashgan.

Harbiy qabriston Moskva togʻida Volganing oʻng qirgʻogʻida (Pavlova koʻchasi) joylashgan. Uning oʻlchamlari 250×100 m.

1941-yil 11-oktabrdan 1942-yil 23-avgustgacha Zubtsov nemis ishgʻoli zonasida edi. Zamonaviy yodgorlik oʻrnida birinchi dafn marosimlari shahar ozod qilingandan soʻng darhol amalga oshirildi. Keyingi maqsadlarda dafn marosimlari Zubtsovskiy va Pogorelo-Gorodishchenskiy tumanlarining koʻplab qishloqlaridan bu yerga koʻchirildi. Harbiy qabristonga jami 11789 nafar harbiy xizmatchi dafn etilgan, ular orasida nomaʼlumlar yoʻq.

Beton, granit va marmardan yasalgan yodgorlik 1978-yil 9-mayda ochilgan. Yodgorlik majmuasi nayza shaklidagi 15 metrlik obeliskni oʻz ichiga oladi, uning atrofidagi maydon temir-beton plitalar bilan qoplangan va bir tomondan banner koʻrinishidagi beton stela bilan chegaralangan: „Ozod qiluvchi askarlarga shon-sharaflar“ yozuvi bor. Devorning tagida bronza lavha oʻrnatilgan: „Bu yerda Zubtsov zaminida nemis bosqinchilari bilan janglarda halok boʻlgan oʻn bir ming uch yuz qirq uch sovet askari yotadi. Ularning nomlari granitga solingan kapsulada abadiy saqlanadi“.

Manbalar

Havolalar 

 Tver viloyatining tarixiy va madaniy merosi obʻektlari roʻyxati.
 Zubtsov
 Rossiya yodgorlik majmualari
 1978-yilda Rossiyada paydo bo'lgan
„Tavla oʻyinchisi“ yodgorligi

"Tavla oʻyinchisi" yodgorligi () — Yerevandagi yodgorlik. 2007-yil 4-noyabrda ochilgan.

Yodgorlikning yaratilish tarixi 
Yerevanda Nard oʻyinchisiga haykal oʻrnatish gʻoyasi, Yerevan davlat teatr va kino institutining „Jasorat“ produserlik kursi talabalaridan chiqdi, kurs rahbari Ruben Jaginyan ularga qiziqarli haykallar va yodgorliklar oʻylab topish va jonlantirishni buyurganida paydo boʻldi. Talabalardan biri nard oʻyinchilari tasvirlangan haykal yaratishni taklif qildi. Uning gʻoyasini haykaltarosh Eduard Shaxikyan bronzada gavdalantirgan.

„Nard oʻyinchisi“ haykali 2007-yil 4-noyabrda Yerevanning Gevorg Kochar koʻchasida, Xrachya Gaplanyan nomidagi Yerevan drama teatri binosi yonida oʻrnatilgan. Ochilishdan oldin yodgorlik zarga oʻxshash quti bilan qoplangan edi.

Galereya

Manbalar

Havolalar 

 „Tavla oʻyinchisi“ yodgorligi
 „Tavla oʻyinchisi“ yodgorligini oʻrnatish. Yodgorlikning koʻchaga oʻrnatilishidan fotoreportaj. Gevorg Kochar
Yerevan yodgorliklari / tavla o'yinchi
 2007-yilda paydo bo'lgan
Levkipp (Messeniyalik)

Levkipp ( „oq otli, oq otda ketayotgan“) — qadimgi yunon mifologiyasida — Gorgofona va Ebalning oʻgʻli (boshqa, Perierning versiyasiga koʻra, Tindareyning ukasi, Febaning, Gilayera va Arsinoyaning otasi (Uranning qizi yoki Ledaning qizi bilan adashtirmaslik kerak). Arsinoya Asklepiyning onasi boʻldi.

Levkipp Gilayer va Febning qizlari Idas va Linkeyga unashtirilgan, ammo ularning amakivachchalari Kastor va Polidevk tomonidan oʻgʻirlab ketilgan. Buning uchun Kastor keyinchalik oʻldirilgan. Biroq, Polidevk bundan qutulib qoldi, chunki unga Zevs tomonidan oʻlmaslik berilgan.

Messeniyaliklarning fikriga koʻra, Lakonikadagi Levktra qishlogʻi uning nomidan olingan.

Yana qarang 
 Levkipp qizlarining zoʻrlanishi (rasm)

Manbalar
Ieroglif zinapoyasi, Kopan

Ieroglif zinapoyasi — Maya davlatining Kopan shahridagi 26-sonli ibodatxonaning zinapoyasi, ibodatxonaning gʻarbiy tomonida joylashgan.

Zinapoya podshoh Vakashlahun-Ubah-Kavil davrida yotqizilgan,  davrida tubdan qayta qurilgan.

Tavsif 
Zinapoya mayya yodgorliklarida fanga maʼlum boʻlgan eng uzun yozuv boʻlib, uning uzunligi 21 metrga yetgan. Zinalarning kengligi 10 metr. Narvonlarning meʼmoriy xususiyatlari Tikal va Petenga xosdir. Unda 2200 ta ieroglif mavjud. Zinadagi matn Kopan tarixi haqida hikoya qiladi.

Zinapoyaning 63 zinapoyasidan, hozirgi kungacha 15 ta pastki qismi saqlanib qolgan. Yuqori zinapoyalar Karnegi muzeyida arxeologlar tomonidan qayta tiklangan, ammo ulardagi matni qayta tiklanmagan.

Manbalar

Adabiyotlar

Rus tilida soʻzlashuvchi elektron pochta nashrlar 

 

 Copan
 Maya arxitekturasi
 Zinadan
Georgiy Dimitrov haykali, Yaroslavl

Georgiy Dimitrov haykali (Yaroslavl) — Bolgariya inqilobchisi, davlat, siyosiy va partiya rahbari Georgiy Mixaylovich Dimitrovning, Yaroslavl shahrida oʻrnatilgan haykali.

Manzil 
Yodgorlik „Balkan Star“ tamaki fabrikasi ro‘parasida, Pobeda ko‘chasi va Oktyabry shoh ko‘chasi chorrahasida joylashgan.

Tarix 
Yodgorlik 1985-yilda ochilgan. Bu doʻstlik belgisi sifatida Bolgariyadan Yaroslavlga sovgʻadir, chunki 1980-yillarning oʻrtalarida shaharda bir guruh bolgar muhandislari va quruvchilari ishlagan.

Tavsif 
Yodgorlik „Bolgariya Lenini“ Georgiy Mixaylovich Dimitrovning bronza byustidir. Byust baland granit poydevorga oʻrnatilgan. Poydevorning old tomonida Dimitrovning bosh harflari o‘yib yozilgan.

Yodgorlik mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obʼyekti hisoblanadi.

Havolalar 

 Yaroslavl yodgorliklari Arxivnaya kopiya
 Georgiy Dimitrov haykali  Arxivnaya kopiya

Manbalar 

alifbo bo'yicha yodgorliklar
Yaroslavl Yodgorliklari
 SSSR yodgorliklari
Yaroslavl
 Rossiya Büstleri
Laxesis

Laxesis, shuningdek Laxezis, Laxesa ( — „taqdir“, „taqdirni belgilovchi“, „qur’a beruvchi“; ), qadimgi yunon mifologiyasida taqdir maʼbudasi boʻlgan uchta moira opa-singillarning oʻrtanchasi. Laxesis — taqdirning tasodifiy hodisalarining timsoli, uni hali inson tugʻilishidan ham oldin belgilaydi (uning kichik singlisi Kloto taqdir ipini yigirgan, kattasi Atropos esa bu ipni kesib, oʻlimni tasvirlagan). Platon Laxesisni baland stulda oq libosda, boshiga gulchambar qoʻyib, zarurat urchugʻida aip yigirib, oʻtmish haqida kuylab oʻtirganini tasvirlagan.

Rim mifologiyasida Moyrlarga Parklar va maʼbuda Laxesisga esa — maʼbuda Detsima mos kelgan (), u oʻz hassalaridan foydalanib, insonning umri qancha davom etishini oʻlchagan.

Laxesis, opa-singillari kabi, turli xil sanʼat asarlarida tez-tez uchraydigan qahramon. Rassomlar odatda Laxesisni inson taqdiri tasvirlangan sharni ushlab turgan yoki taqdiri oldindan belgilab qoʻyilgan oʻramni ushlab turgan qattiqqoʻl qiz sifatida tasvirlashgan.

Janubiy Amerika zaharli ilonlarining  urugʻi (eng mashhur vakili surukuku va bushmeyster nomlari bilan tanilgan), shuningdek, katta asosiy kamar asteroidi Laxesis (120) Laxesis maʼbudasi sharafiga atalgan.

Inson taqdiridagi tasodifiy hodisalarni aks ettiruvchi Laxesis obrazidan ingliz naturalisti Jeyms Edvard Smit mashhur Karl Linneyning 1732-yilda Laplandiyaga yakkaxon sayohati paytida olib borgan sayohat eslatmalarini nashr etishda foydalangan. Ushbu asarning birinchi nashri 1811-yilda ingliz tiliga „Lachesis Lapponica: A Tour in Lapland“ nomi ostida tarjima qilingan (inglizchadan — "Laplandiyalik Laxesis: Laplandiyaga sayohat).

Yana qarang 
 Qadimgi yunon mifologiyasi
 Rim va yunon xudolarining yozishmalari

Manbalar

Adabiyotlar 
 Мойры / Лосев А. Ф. // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1988. — Т. 2 : К—Я. — С. 169.
 Мойра // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885.
 Обнорский Н. П. Мойры // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1896. — Т. XIXa. — С. 612.
 Hederich B[d]. Lachesis : [арх. 11 февраля 2020] // Gründliches mythologisches Lexikon : [нем.]. — Leipzig : Gleditsch Handlung, 1770. — Kol. 1419. — 2502 Kol. — OCLC 18554679.
 Moire
xudolar alifbo tartibida
Kriy

Kriy („qoʻchqor“ va  ― "Oltin yung") — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Aresga Poseydon va Teofanning oʻgʻli oltin yungli qoʻchqor qurbonlik qilinadi.

U parvoz qilishni bilar edi va uning ustida Friks va Gella Kolxidaga borishgan. Gekateyning soʻzlariga koʻra, u inson ovozi bilan gapirib, Friksni ragʻbatlantiradi va oʻzini qurbon qilishni buyuradi.

Ratsionalistik talqinga koʻra, Friksni Kolxisga kemada olib kelgan Kriy ismli Friksning ustozi boʻlgan odam edi, Gella esa yoʻlda vafot etadi. Kolxiylar orasida u xudolarga qurbonlik qilingan, terisi shilinib, tillalangan va ibodatxonaga osib qoʻyilgan. Eratosfenning soʻzlariga koʻra esa, uning oʻzi oltin terisini yechib, Friksga beradi va osmonga koʻtarilib, yulduz turkumiga aylandi.

Yana qarang 
 Qoʻy (burj belgisi)

Manbalar 

qadimgi yunon mifologiyasida afsonaviy mavjudotlar
 Beotiya Afsonalari
 Argonauts trek
 Katasterizm
 afsonaviy qo'ylar va echkilar
Pyotr Kotlyarevskiy haykali

Pyotr Kotlyarevskiy haykali — general Pyotr Stepanovich Kotlyarevskiyning otliq yodgorligi. 2020-yil 28-noyabrda Feodosiyadagi Desantchilar qirgʻogʻida, Milos dachasi roʻparasida oʻrnatilgan.

Qimmatbaho turdagi tosh — labradoritdan yasalgan yodgorlik Rossiya Harbiy-Tarix Jamiyati (RVIO) tashabbusi bilan Qrim hukumati koʻmagida oʻrnatilgan. Ochiq xalqaro tanlov natijalariga koʻra, rejissor Andrey Konchalovskiy boshchiligidagi RVIO ijodiy kengashi haykaltarosh Andrey Korobtsov va meʼmor Konstantin Fominning loyihasini tanlagan.

Mualliflar fikriga koʻra, haykalning ikkita kichik tayanch nuqtasi bor boʻlib, ularni yasash juda qiyin kechgan. Yodgorlikning yana bir oʻziga xos jihati ot ostidagi „Fors gilami“ mozaikasidir. Unda harbiy rahbar tasvirlangan. Gilam Forsni magʻlub boʻlgan dushman sifatida ifodalaydi.

Yodgorlikning tantanali ochilish marosimida Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirining oʻrinbosari, general-polkovnik A. Kartapolov, Qrim Respublikasi hukumati Bosh vazirining oʻrinbosari I. Mixaylichenko, Qrim Respublikasi Madaniyat vaziri A. Novoselskaya, Qrim Respublikasi Davlat kengashi spikeri V. Konstantinov, Sevastopol gubernatori M. Razvojayev va RVIO raisi V. Medinskiy ishtirok etgan.

Kotlyarevskiy hayotining soʻnggi yillarini Feodosiyada oʻtkazdi, u yerda shifokorlarning maslahati bilan „Dobriy priyut“ dachasini sotib oldi va 1851-yil 21-oktabrda vafot etdi. I. K. Aivazovskiy general bilan doʻstlik rishtalari bilan bogʻlangan edi. U harbiy boshliq vafotidan keyin 1882-yilda homiy Rukavishnikov mablagʻi hisobidan Mitridat togʻida general sharafiga ibodatxona-maqbara qurdirdi. Generalning qabri Sovet davrida yoʻq qilingan.

Manbalar 

alifbo bo'yicha yodgorliklar Kotlyarevskiy
Feodosiya Yodgorliklari Kotlyarevskiy
 Rossiya otliq haykallari
Ukraina otliq haykallari
 haykallar 2020
Qrimda 2020-yil
Bernes haykali

Bernes haykali — sovet kino aktyori va qoʻshiq ijrochisi, RSFSR Xalq artisti Mark Naumovich Bernes haykali. Ukrainaning Nejin shahrida joylashgan. 2011-yil 13-oktabrda ochilgan. Haykaltarosh-Vladimir Chepelik. 2017-yil 3-may tunida oʻgʻirlangan va bir kundan keyin singan holda topilgan. 2019-yil 9-oktabrda tiklangan yodgorlik xuddi shu joyda oʻrnatildi.

Tarixi 
Nejin teatr maydonida oʻrnatilgan yodgorlik 2011-yil 12-oktabrda — aktyor tavalludining 100-yilligi munosabati bilan ochildi. Bundan tashqari, artistning yubileyiga kelib, maydon qayta qurildi va qoraqaragʻay xiyoboni ekildi. Yodgorlik muallifi Vladimir Chepelik.

Yodgorlik "Ikki askar" filmidagi kadrni aks ettiradi - Arkadiy Dzyubin timsolidagi bronzadan yasalgan Bernes tosh poydevorda oʻtiribdi. Poydevorda shunday yozuv bor: “Men seni sevaman, hayot!".

2017-yilgi Gʻalaba kuni arafasida, 2-maydan 3-mayga oʻtar kechasi, rassomning bronza figurasi oʻgʻirlab ketilib, faqat tosh qoldi. Yodgorlikning yoʻqolgani haqida nejinlik jurnalist Igor Volosyankin xabar berdi va u shunday deb yozdi: “Har kuni biror-bir syurpriz. Nejinda Mark Bernes haykali oʻgʻirlangan. Sevimli shahar tinch uxlayshi mumkin”. Ukrainaning Chernigov viloyati politsiyasi oʻgʻirlik boʻyicha jinoiy ish qoʻzgʻatdi. Rossiya Federatsiyasi Federatsiya Kengashining mudofaa va xavfsizlik boʻyicha qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari Frans Klinsevich, oʻgʻirlik uchun dekommunizatsiya toʻgʻrisidagi qonunni qabul qilgan Ukraina Oliy Radasi deputatlari aybdor ekanligini aytdi. Biroq bu bayonot haqiqatga zid: aksincha, aynan dekommunizatsiya toʻgʻrisidagi qonun qabul qilingandan keyin Xarkovda Mark Bernes koʻchasi (sobiq Shchorsa deb oʻzgartirilgan) paydo boʻldi.

Oradan bir kun oʻtib, ogʻirligi yarim tonnadan ortiq boʻlgan shikastlangan yodgorlik shahar chekkasida tashlandiq holda topildi. Yodgorlikdan qoʻl, plash va gitaraning bir qismi sindirilgan, ammo bu elementlar metallolomga topshirilmagan, balki shunchaki yaqin atrofga tashlab ketilgan. Xalq deputati Aleksandr Mixaylovich Kodola oʻzining Facebookida yodgorlik qayerda ekanligini ma’lum qildi, keyin esa postni oʻchirib tashladi. Yoʻqolgan yodgorlik haqida ma'lumot uchun 50 ming grivengacha mukofot tayinlangan.

2019-yil 9-oktabrda qayta tiklangan yodgorlik asl joyiga oʻrnatildi.

Manbalar 

 Ukraina Yodgorliklari
Nezhin binolari va inshootlari
 Mark Bernes
Ukrainada vandalizm
Qizil Armiyaga Minnatdorlik yodgorligi

Qizil Armiyaga Minnatdorlik yodgorligi () — Polshaning Shetsin shahridagi sobiq memorial yodgorlik.

Tarixi 
Yodgorlik 1950-yil 26-aprelda, Shetsin Qizil Armiya tomonidan ozod qilinganining besh yilligi munosabati bilan ochilgan. Uning meʼmori Stanislav Rudzik boʻlgan, haykaltaroshlik bezaklari esa Yuzef Starjinskiy tomonidan qilingan.

Yodgorlik temir-beton va qumtosh plitalaridan (balandligi taxminan 17 m) obelisk shaklida boʻlib, unga ishchi va askarning qoʻllarini ushlab turgan gʻayritabiiy oʻlchamdagi haykallar yopishtirilgan. 1992-yil iyulgacha obeliskka beton besh qirrali yulduzli toj kiydirilgan. Shahardan tepada turgan yulduz baʼzi siyosiy kuchlar tomonidan sovet hukmronligi ramzi sifatida koʻrilganligi sababli, u shahar kengashi aʼzolarining iltimosiga binoan olib tashlangan. Obeliskning yon tomonlari Pomeraniya shaharlarining ular Polsha xalq armiyasi boʻlinmalari ishtirokida Qizil Armiya tomonidan ozod qilingan sana koʻrsatilgan gerblari bilan bezatilgan.

Yodgorlikning joylashuvi va uning minnatdorchilik haqidagi nomidan parcha koʻplab bahs-munozaralarga sabab boʻldi, vaqti-vaqti bilan uni demontaj qilish yoki rekonstruksiya qilish boʻyicha takliflar kelib tushgan. Dastlab ular obelisk tepasiga burgut qoʻyib, yodgorlikni oʻpirilish yodgorligiga aylantirib, uning poydevoriga yulduz qoʻyib (qachonlardir yodgorlikning toji boʻlib turgan) yodgorlikni bosh maydondan Markaziy qabristonga yoki Bronovitsk koʻchasidagi Yangi qabristonga koʻchirmoqchi boʻlishgan, bu kommunizm gʻoyasining qulashini anglatadi.

Yodgorlikda vaqti-vaqti bilan xususiy shaxslarning gullari va shamlari paydo boʻlib turardi, buni matbuot nashrlaridagi fotosuratlarda ham koʻrish mumkin edi. Yodgorlik demontaj qilingandan soʻng ham darhol yoʻq joyda gullar va shamlar paydo boʻldi.

Shetsin shahar kengashi qarori bilan 2017-yil 15-noyabrda yodgorlikni demontaj qilish boshlandi. Yodgorlikning asosiy qismi 2017-yil 18-noyabrda olib tashlangan. Barelyef oʻrnatiladi va keyin viloyat yodgorligi konservatori tomonidan tasdiqlangan Shetsindagi markaziy qabristonga oʻtkaziladi.

Manbalar

Havolalar  
 Encyklopedia Szczecina, Tom II, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2000, 
 Szczegółowy opis pomnika na witrynie magistratu Szczecina  [dostęp 2013-05-12]
 2017-yilda g'oyib
qizil armiya askarlariga minnatdorchilik
Polshada Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari / qizil armiyaga minnatdorchilik
 Centrum (Szczecin)
 1950-yilgi haykallar
1950-yilda Polshada qurilgan bino va inshootlar
German Titov qo‘ngan joydagi yodgorlik

German Titov qoʻngan joyda yodgorlik ― Saratov viloyatidagi Krasniy Kut qishlogʻi yaqinida oʻrnatildi.

Tarixi 
„Vostok-2“ samolyoti 1961-yil 7-avgustda soat 10:18 da kolxoz dalasiga qoʻndi. Qoʻngan kosmonavtni mahalliy kolxozchilar kutib olishdi, ulardan biri qoʻnish joyiga yogʻoch qoziqlar oʻrnatib, bu nuqtani belgilab qoʻydi.

1962-yilda Titov qoʻnish joyida balandligi 10 metr boʻlgan yogʻoch obelisk oʻrnatildi, uning tepasida yogʻochdan oʻyilgan raketa bor edi.

Keyinchalik 1975-yilda poytaxt yodgorligini oʻrnatish ishlari boshlandi.

Yodgorlik Titov parvozining 20-yilligi munosabati bilan 1981-yilda ochilgan.

Yodgorlik mualliflari haykaltaroshlar Gennadiy Tugushev va Vladimir Xaritonov edi, montaj ishlarini meʼmor va muhandis Aleksandr Isayev va Sergey Galkin boshqargan.

2021-yilda yodgorlik majmuasi hududida yana bir yodgorlik oʻrnatish rejalashtirilgan. Germaniya Titov byusti oʻrnatilishi kutilmoqda va Titov parvozining oltmish yilligi avgustiga qadar hududni obodonlashtirish boʻyicha ishlar olib borilishi kutilmoqda.

German Titov parvozining ellik yilligi munosabati bilan memorial majmuada bayram boʻlib oʻtdi, uning doirasida Rossiya pochtasining chiqish boʻlimi ochildi, u yubiley uchun noyob otkritkalarni maxsus chiqarildi. Faqat yigirma ming otkritka chiqarildi, bundan tashqari uchun maxsus pochta markasi ham tayyorlandi.

Yodgorlikning tavsifi 
Yodgorlik ikki qismdan iborat majmuadir. Yodgorlikning birinchi qismida German Titov portreti barelyefi va yozuvi boʻlgan stela joylashgan. Yozuv matni:

1961-yil 7-avgustda bu yerga kosmonavt G.S.Titov boshqargan „Vostok-2“ kemasi qoʻndi. Yer atrofida aylanishlar soni 12 ta, parvoz davomiyligi 25,3 soat, kosmosda bosib oʻtgan yoʻl 700 000 km.

Qoʻshni hududda esda qolarli sanalarda turli tadbirlar oʻtkaziladigan joyga aylanadigan ochiq dam olish maydoni loyihalashtirilgan.

Yodgorlikning ikkinchi qismi parashyut gumbazi tasvirlangan stiliza qilingan yana bir stela boʻlib, uning ustiga tushayotgan transport vositasi Yerga qaytadi.

Manbalar 

 Herman Titov Yodgorliklari
 Qizil Kut
Saratov viloyati yodgorliklari
Bogdan Xmelnitskiy haykali

Bogdan Xmelnitskiy haykali — Rossiya Federatsiyasining Belgorod shahridagi Zaporijskiy armiyasining getmanı Bogdan Mixaylovich Xmelnitskiyga oʻrnatilgan yodgorlik.

Tavsif 
Yodgorlikning ochilishi 2014-yilda Belgorodda Shahar kuni nishonlanishiga toʻgʻri keldi. Haykal Muqaddas Uch Birlik bulvari va 1954-yildan beri ukrainalik getman nomi bilan atalgan asosiy shahar prospekti Bogdan Xmelnitskiy chorrahasida oʻrnatilgan. Birinchi marta Bogdan Xmelnitskiy byusti bu yerda oltmish yil oldin paydo boʻlgan. Xmelnitskiy obrazi haykaltaroshlar Aleksandr Loxtachev va uning oʻgʻli Denis tomonidan Zlatoust shahrida yaratilgan, byust esa Minskda bronzadan ishlangan.

Yodgorlik Ochiq osmon ostidagi muzey loyihasining ajralmas qismiga aylandi.

Belgorod viloyatidagi Xmelnitskiy yodgorliklari 
2004-yilda Belgorod viloyatining chegaradosh Rovenki qishlogʻida getman byusti oʻrnatilgan. Uning ochilishi Pereyaslav Radasining 350-yilligiga toʻgʻri keldi. Bundan tashqari, Belgorod yaqinidagi Dubovoye qishlogʻida Rossiya va Ukrainaning birlashishi ramzi hisoblangan tabiiy yodgorlik mavjud. Uzoq umr koʻradigan eman 1654-yilda Belgorod gubernatori, knyaz Grigoriy Grigoryevich Romadanovskiy va Ukraina getmani Bogdan Xmelnitskiy tomonidan ekilganligi haqida afsonalar mavjud. Endi u toʻy fotosessiyalari uchun sevimli joy.

Manbalar 

Xmelnitskiy
Belgorod
Bogdan Xmelnitskiy Prospekti (Belgorod)
Koron

Koron () — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni, lapiflar yetakchisi. Fesaliyadagi Girtonadan (Sofoklning soʻzlariga koʻra, „Dotiyalik erkak“).

Shajaraning bir versiyasiga koʻra, Argonavt Keneyning otasi va Leonteyning bobosi.

Boshqa versiyaga koʻra, Keneyning oʻgʻli va Leonteyning otasi. Apolloniy va Giginning yozishicha, uning oʻzi argonavt edi.

Doriyliklar bilan jang qilgan, ammo Gerakl tomonidan yengiladi va oʻldiriladi.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Argonauts
 Salon Afsonalari
lapif shohlari
Koronida

Koronis () — Naksoslik nimfa, Dionisning enagasi. Driosda unga bagʻishlangan marosimlarni (Ftiyalik Axayyasi) oʻtkazgan. Frakiya qaroqchilari tomonidan oʻgʻirlab ketilgan va Naksosga olib ketilgan va u yerda Butning kanizagi boʻlgan. Dionis Butga jinnilik yuboradi va u vafot etadi. Bir versiyaga koʻra, u Dionisdan xaritalarni tugʻadi.

1876-yilda rus astronomi Viktor Knorre tomonidan kashf etilgan Koronida asteroidi (158) Koronida sharafiga nomlangan.

Manbalar 

 Nymphs
Egey orollari afsonalari
Ukraina uchun duo (haykaltaroshlik kompozitsiyasi)

Ukraina uchun duo () ― Baturindagi haykaltaroshlik kompozitsiyasi boʻlib, unda Baturin Ukrainaning chap qirgʻogʻi getmanlarining qarorgohi boʻlgan davrdagi Ukrainaning 5 ta getmanining figuralari tasvirlangan. Kompozitsiyaning markazi Getman Mazepa figurasidir. Shuningdek, 2009-yilda getmanlar ustiga ularni himoyasi bilan qoplaydigan Muqaddas Bibi Maryam figurasini oʻrnatish rejalashtirilgan edi. Kompozitsiya „Getman poytaxti“ milliy qoʻriqxonasi hududida joylashgan.

Yodgorlikda tasvirlangan getmanlar — Demyan Mnogogreshniy, Ivan Samoylovich, Ivan Mazepa, Filipp Orlik va Kirill Razumovskiy.

Kompozitsiyani davlat mablagʻi bilan Ukrainada xizmat koʻrsatgan arxitektor B. Mazur va M. Mazur yaratdilar.

2009-yil 22-yanvarda yodgorlikni Ukraina Prezidenti Viktor Yushchenko ochdi. Ochilish marosimida Ukraina Milliy xavfsizlik va mudofaa kengashi kotibi Raisa Bogatyreva, Bosh vazir oʻrinbosari Ivan Vasyunik, Mudofaa vaziri Yuriy Yexanurov, Tashqi ishlar vaziri Vladimir Ogryzko, Oila, yoshlar va sport vaziri Yuriy Pavlenko, Kiev viloyati gubernatori Vera Ulyanchenko va Dnepr viloyati gubernatori Viktor Bondar ishtirok etdilar.

Manbalar

Yana qarang 

 Hetman Mazepa haykali (Galati)
 Hetman Mazepa haykali (Mazepintsy)
 Hetman Mazepa va Charlz XII haykali (Degtyarevka)

Havolalar 
 Пам’ятники та пам’ятні знаки на честь І.Мазепи
 Президент в Батурине 
Baturin
2009-yil paydo boʻlganlar
Ivan Mazepa yodgorliklari
Davlat va siyosiy arboblarga yodgorliklar
Chernigov viloyatining yodgorliklari