MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Rosgvardiyaning Naur tumanidagi harbiy qismiga hujum

Rossiya gvardiyasining Naur tumanidagi harbiy qismiga hujum — Chechenistonning Naur tumanida chechen jangarilari tomonidan sodir etilgan qurolli xuruj. 2017-yil 23-martdan 24-martga oʻtar kechasi Rossiya gvardiyasining tumanda joylashgan harbiy qismiga nisbatan amalga oshirilgan. Hujum natijasida Rossiya gvardiyasi qoʻshinlari 140-artilleriya polkining olti nafar harbiy xizmatchisi halok boʻlgan. Voqeadan soʻng, „Islom davlati“ hujum uchun javobgarlikni oʻz zimmasiga oldi.

Hujum borishi 
Huquq-tartibot idoralarining rasmiy talqiniga koʻra, jangarilar qalin tumandan foydalanib, harbiylarga sezdirmasdan harbiy qismga yaqinlashib, panjaradan oshib oʻtishgan. Ular faqat pichoqlar bilan qurollangan boʻlgan. Ular xotirjamlik bilan nazorat-oʻtkazish punktiga yaqinlashib, navbatchilik vaqtida yopilmagani uchun ochiq eshikdan bemalol kirib kelgan. Hujum qilganlar uxlab yotgan ikki qoʻriqchi askarni pichoqlab oʻldirgan va ularning avtomat qurollari hamda rezina tayoqlarini olishgan. Boʻlinma hududiga kirgan jangarilar patrulga duch keladi va ikki oʻrtada otishma sodir boʻladi.

Harbiy qismga jami sakkiz jangari hujum qilgan. Ularning olti nafari patrul kuchlari bilan otishmada yoʻq qilingan. Hujum paytida yana ikki jangari harbiy qism hududidan tashqarida boʻlgan — ular „kuzatuvda“ turishgani bois, qirgʻin boshlanganida qochishga muvaffaq boʻlgan. Tez orada qochgan ikki nafardan biri qoʻlga olinadi. Oʻldirilganlardan ikki nafarining jasadida xudkush kamarlarining maketlari topilgan.

„Novaya gazeta“ nashri Rosgvardiya harbiy qismiga hujum qilinishiga doir rasmiy taxminni shubha ostiga oldi. Nashr xulosasiga koʻra, jangarilar hujumni qaytarish vaqtida halok boʻlmagan, balki asirga olingan va soʻngra otib oʻldirilgan: „Hamma halok boʻlganlarda oʻq jarohati quloq chigʻanogʻi sohasida joylashgan“, — deyiladi maqolada. „Novaya gazeta“, shuningdek, jangarilarning jasadlariga xudkushlik kamarlarining maketi ular oʻlgandan keyin bogʻlab qoʻyilganligini ham taʼkidlaydi.

Rossiya Federatsiyasi Davlat dumasi sobiq deputati Anvar Maxmutov va Milliy gvardiya qoʻshinlari Shimoliy Kavkaz okrugi qoʻmondoni oʻrinbosari Nikolay Doloninning soʻzlariga koʻra, jangarilar harbiy qismdagi qurol-yarogʻlarni qoʻlga kiritishni maqsad qilgan boʻlishi mumkin. Shu bilan birga, aniqlanishicha, oʻldirilgan olti jangaridan kamida toʻrt nafari mahalliy aholi vakillari boʻlgan. Rossiya gvardiyasining olti nafar halok boʻlgan askarlari orasida Dogʻiston, Kabardin-Bolqor va Shimoliy Osetiya fuqarolari bor. Xabarlarga koʻra, katta serjantlar Anatoliy Yermolayev va Amin Aliyev, kichik serjantlar Dmitriy Gurat va Ildus Kuchukboyev, yefreytor Zaurbek Akbiev va oddiy askar Arsen Ramazanov jangarilar tomonidan oʻldirilgan.

Manbalar 

2017-yil terroristik harakatlar
 2017-yil mart
 voqealar 24 mart
 Chechenistonda 2017-yil
 Shimoliy Kavkazdagi terrorizmga qarshi kurash (2009-2017)
Bandrek

Bandrek () — Indoneziyaning Yava oroli gʻarbida yashovchi xalq sundlar uchun anʼanaviy boʻlgan, ziravorlar qoʻshilgan qaynoq va shirin sutli ichimlik. Salqin baland togʻli hududlarda yashovchi sundlar tunda va sovuq havoda isinish uchun bandrek isteʼmol qiladilar.

Ichimlik zanjabil, palma shakari va doljin aralashmasidan tayyorlanadi. Baʼzida yulduzcha qizilmiya, qalampirmunchoq, kashnich urugʻlari, kardamon poʻstlogʻi, lemongrass, qora qalampir, qora archa rezavorlari kabi boshqa ingredientlar ham qoʻshiladi. Birinchidan, olovda ziravorlar bilan sirop tayyorlanadi, keyin unga sut qoʻshiladi. Bu oddiy sut, kokos suti yoki quyultirilgan sut boʻlishi mumkin. Ichimlik bir xil boʻlguncha aralashtiriladi. Shuningdek, bandrekga yosh kokos va durian boʻlaklari qoʻshiladi. Baʼzan maydalangan muz bilan tortiladi.

Bandrek angina kabi kichik sogʻliq muammolarida shifobaxsh taʼsir koʻrsatadi deb hisoblanadi.

Manbalar 

 alifbo tartibida mexnat
 alkogolsiz mexnat
 sut ichimliklar
Indoneziya oshxonasi
Bellini

Bellini () — XX-asrning birinchi yarmida Venetsiyada ixtiro qilingan alkogolli kokteyl; ko‘pikli sharob (anʼanaviy ravishda prosekko) va shaftoli pyuresi aralashmasi bo‘lib, ko‘pincha bayramlarda tortiladi. Bu Italiyadagi eng mashhur kokteyllardan biri. Hozirgi vaqtda shaftoli pyuresiga ko‘pikli sharob o‘rniga jin, aroq qo‘shilishi yoki alkogolsiz Bellini tayyorlanishi mumkin. Gazlangan kokteyl sifatida tasniflanadi.

Xalqaro barmenlar assotsiatsiyasining (IBA) „Zamonaviy klassika“ () toifasidagi rasmiy kokteyllaridan biri, bu uning omma orasida mashhurligi va professional dunyoda tan olinishidan dalolat beradi.

Tarixi 
Ichimlik 1934-1948 yillar orasida Venetsiyada Juzeppe Chipriani (, shuningdek, „karpachcho“ taomining ixtirochisi sifatida ham tanilgan) mashhur „Garri bari“ ning egasi tomonidan „ixtiro qilingan“ va o‘z polotnolarida oq rangning o‘ziga xos pushti tusiga (u chizayotgan avliyolar va farishtalarning liboslari) erisha olgan kvatrochento rassomi Jovanni Bellinining nomi bilan atalgan. Olingan kokteylning rangi Chiprianiga shu rangni eslatdi.

Dastlab, kokteyl Ernest Xeminguey, Sinkler Lyuis, Orson Uells, Xamfri Bogart va boshqa badiiy bogemalarning sevimli venetsiyalik maskani bo‘lgan „Garri Barida“ mavsumiy ichimlik sifatida taklif qilingan. Keyinchalik u Nyu-York shahridagi Chiprianiga tegishli barda mashhur bo‘ldi. Bir tashabbuskor fransuz shaftoli pyuresi — „Bellini“ ning asosini — sanoat ishlab chiqarish bo‘yicha biznesni yo‘lga qo‘ygandan so‘ng ichimlik yil bo‘yi ichiladigan bo‘ldi.

Yana qarang 
 Garri Bar (Venetsiya)
 Carpaccio

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 Список коктейлей «Международной ассоциации барменов» (International Bartenders Association —IBA) на сайте Ассоциации  
 Сайт Международной ассоциации барменов  
 Коктейль Bellini на сайте IBA
 Коктейль Bellini на сайте Барменской ассоциации
 "Как приготовить коктейль «Беллини» — Подборка видеороликов на сайте VideoJug.com, показывающих, наряду с письменными инструкциями, как смешать игристое вино с персиковым пюре, чтобы приготовить коктейль «Беллини».
 Сайт фирмы Чиприани
 Статья о просекко на сайте Мир вина
 Итальянский сайт о вине просекко
 sharob kokteyllari
 alifbo tartibida mexnat
Italiya ichimliklar
 spirtli ichimliklar
 Venetsiya Madaniyati
 gazlangan mexnat
 Shaftoli
Grozniydagi pravoslav cherkoviga hujum (2018)

Grozniydagi Archangel Maxail pravoslav cherkoviga hujum — 2018-yil 19-may kuni Checheniston poytaxti Grozniy shahrida sodir etilgan. Bu musulmonlar va nasroniylar birga yashab keladigan Shimoliy Kavkaz mintaqasidagi pravoslav cherkoviga 2018-yilda qilingan ikkinchi hujumdir. Bu vaqtga qadar shu kabi hujumlar juda kam kuzatilgan. Birinchisi 2018-yil boshida Kizlyarda sodir bo‘lgan edi. O‘shanda mahalliy aholi vakili pravoslav cherkovi yaqinidagi odamlarga qarata miltiqdan o‘q uzgan va besh ayolni o‘ldirgan edi.

2018- yil 19-mayda tungi mudroqsizlik ibodati chogʻida ibodatxonaga qurolli hujum uyushtirildi. Natijada cherkov kelganlardan biri va qoʻriqlashni amalga oshirgan ikki politsiyachi: Rossiya Federatsiyasi Ichki ishlar vazirligining Saratov viloyati IIB xodimlari Qayrat Raxmetov va Vladimir Gorskov halok boʻldi. Cherkovga kelgan yana bir shaxs — Oʻzbekiston rezidenti, Chechenistonga qarindoshlarini ziyorat qilish uchun kelgan Artemiy va Checheniston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining ikki xodimi jarohat olgan. Hujum qilgan barcha jangarilar yo‘q qilingan.

Terrorchilarni yo‘q qilish bo‘yicha maxsus operatsiyaga shaxsan Ramzan Qodirov rahbarlik qilgan. Guvohlarning so‘zlariga ko‘ra, qurollangan to‘rt nafar yigit ibodatxona kiraverishida turgan politsiya xodimlarini otib tashlab yoki pichoqlab ibodatxonaga bostirib kirishgan va bevosita cherkov hududiga kirishni maqsad qilgan. Hujumchilarda oʻqotar qurollar, molotov kokteyllari, pichoqlar, boltalar boʻlgan. Biroq, hovlidagi otishma ovozini eshitgan ruhoniy va barcha tashrif buyurganlar zudlik bilan eshiklarni yopishga ulgurgan, ammo bu orada gʻarazgoʻylar cherkovga kelganlardan birini ogʻir yaralaydi.

Checheniston prezidenti Ramzan Qodirov, hujum qilganlarning maqsadi cherkovdagi odamlarni garovga olish bo‘lganini aytgan, biroq bunday xulosalar qanday dalillarga tayangan holda chiqarilganiga izoh bermagan. Rossiya Tergov qo‘mitasining Checheniston bo‘limi Rossiya Federatsiyasi Jinoyat kodeksining 317-moddasi (huquq-tartibot organi xodimining hayotiga tajovuz) bilan jinoiy ish qo‘zg‘atgan. Ertasi kuni ibodatxonaga hujum qilgan jangarilarning ism-shariflariga aniqlik kiritilgan. Bular chechenistonlik Amir Yunusov, Ali Yunusov va Mikail Elisultanovlar, shuningdek, Ingushetiya fuqarosi Axmed Tsechoyevlardir. Checheniston rahbarining avvalroq aytgan maʼlumotlariga koʻra, oʻldirilgan respublikaning uch nafar fuqarosi Kurchaloyev tumanidagi Geldagan qishlogʻi va Grozniy yaqinidagi Argun (Alxan-Churt) qoʻrgʻoni fuqarolaridir.

Manbalar 

2018 yil terroristik harakatlar
Grozniyda terroristik harakatlar
Rossiyada ommaviy qotillik
 2018 yil may
 tadbirlar 19 may
 Chechenistonda 2018 yil
 Shimoliy Kavkazdagi terrorizmga qarshi kurash (2009-2017)
Lesnik

„Lesnik“ (, yaʼni „Oʻrmon qorovuli“) — „Korol i shut“ rus rok guruhi ijro etgan qoʻshiq. Qoʻshiq matnini 1991-yil guruh aʼzosi Andrey Knyazev yozgan, musiqasini guruh vokalisti Mixail „Gorshok“ Gorshenyov bastalagan.

„Lesnik“ qoʻshigʻi guruh repertuaridagi eng taniqli qoʻshiqlarning biridir. 2013-yilda „Nashe radio“ radiokanali tuzgan „Bizning eng yaxshi 500 qoʻshigʻimiz“ () roʻyxatida birinchi oʻrinni egallagan. Gorshenyov vafotidan keyin Knyazev har bir konsertida bu qoʻshiqni ijro etishni odat qilgan, chunki, uning soʻzlariga koʻra, „Lesnik“ Gorshenyov uchun muhim ahamiyat kasb etgan. Gorshenyovning oʻzi esa qoʻshiq haqida shunday degan:

1993-yildan boshlab guruh qoʻshiqni turli klublarda ijro etgan, ammo boshida qoʻshiq studiyada yozib olinmagan. Qoʻshiq 1994-yil „Bud kak doma, Putnik“ nomi bilan shu nomli, oz adadli albomga kiritilgan. 1997-yil albom „Koról i Shut“ nomi bilan qaytadan yozilgan. Aynan shu albomda qoʻshiq nomi „Lesnik“ oʻlaroq oʻzgartirilgan.

„Lesnik“ qoʻshigʻi tufayli guruh nomi „Kontora“dan dastlab „Korol shutov“ nomiga, soʻngra „Korol i shut“ nomiga oʻzgartirilgan. 1996-yil „Rjavie Provoda“ rok-festivali doirasida qoʻshiq uchun arzon klip olingan. Gorshenyov oʻlimidan oldingi yillarda „Lesnik“ qoʻshigʻini ijro etayotganda yakuniy naqoratdan keyin SSSRda tugʻilib oʻsgan amerikaliklar tuzgan „Red Elvises“ guruhining „Donʼt Crucify Me“ qoʻshigʻi misralarini kuylashni odat qilgan.

Jamoa

1993-yilgi yozuv 
 Mixail „Gorshok“ Gorshenyov — vokal
 Aleksandr „Balu“ Balunov — gitara
 Dmitriy „Ryabchik“ Ryabchenko — bas-gitara
 Aleksey „Yagoda“ Gorshenyov — barabanlar

1997-yilgi yozuv 
 Mixail „Gorshok“ Gorshenyov — vokal
 Yakov Tsvirkunov — gitara
 Aleksandr „Balu“ Balunov — bas-gitara
 Aleksandr „Poruchik“ Shchigolev — barabanlar

Manbalar

Havolalar 

  (muxlis yaratgan klip)

Korol i shut qoʻshiqlari
1997-yil qoʻshiqlari
Rus tilidagi qoʻshiqlar
Akakiya Eliyava isyoni

Akaki Eliavaning qoʻzgʻoloni () 1998-yil 20-oktabrga oʻtar kechasi sodir etilgan muvaffaqiyatsiz qoʻzgʻolon. Prezident Eduard Shevavardnadze hukumatiga qarshi Gʻarbiy Gruziyada podpolkovnik Akakiy Eliyava boshchiligidagi „Eliyavachi ofitserlar“ tomonidan uyushtirilgan isyon.

Voqea-hodisalar 
1998-yil 19-oktabrdan 20-oktabrgacha oʻtar kechasi tungi soat ikkilarda Gruziya Mudofaa vazirligining Senakida joylashgan tank brigadasida isyon koʻtarildi. Yarim tun soat 2 da Gruziyaning Abxaziya Davlat xavfsizlik vazirligi „Saturn“ maxsus kuchlari shtab boshligʻi, sobiq podpolkovnik Akakiy Eliyava oʻz tarafdorlari bilan harbiy qismdagi qurol-yarogʻlarni qoʻlga kiritib, tanklar va BMD vositasida Samtrediya yoʻnalishi boʻylab harakatni davom ettirgan. Yoʻlda unga Martvili viloyatining sobiq prefekti, 17-motooʻqchilar brigadasi komandir oʻrinbosari, polkovnik Revaz Asmava ham qoʻshilgan. Qoʻzgʻolonchilar prezident Shevardnadzening isteʼfosini talab qilib, Poti yoʻlini toʻsib qoʻyishdi. Mudofaa vaziri David Tevzadze va Davlat xavfsizlik vaziri Jemal Goxikidze qurolli qoʻzgʻolon boshlangan hududga borishdi, ammo isyonchilar muzokaralar chogʻida prezidentning Imeretidagi vakili Teymuraz Shashiashvilini va Gruziya Davlat xavfsizlik vazirini garovga olishga muvaffaq boʻlishdi. Shundan soʻng ular oʻzlarining tank karvonini mamlakatning ikkinchi yirik shahri — Kutaisiga yoʻnaltirishdi. Parlament mudofaa va xavfsizlik qoʻmitasi raisi Revaz Adamiya isyonchilarning harakatlari ortida Rossiya maxsus xizmatlari turganini aytdi.

Qqoʻzgʻolonchilar kechga borib Kutaisi chekkasiga kirdi va u yerda hukumat qoʻshinlari bilan qisqa muddatli jangga kirishdi, shundan soʻng ular Tsxenistkali daryosi tomon chekindi. The New York Times gazetasining yozishicha, isyonchilar Kutaisi shahridan 6 km uzoqlikda joylashgan Gubi qishlogʻini egallab olgan va 50 ga yaqin fuqaro ularning safiga qoʻshilgan. Soat 18:00 ga kelib isyonchilar brigadasi hukumat qoʻshinlari tomonidan oʻrab olingan va maxsus tashlab ketilgan yoʻlak boʻylab oʻz joylashgan joyiga chekingan. Qoʻzgʻolonchilarning bir qismi hokimiyatga taslim boʻldi. Eliyava oʻz tarafdorlari bilan birga oʻrmonlarga yashirinishga erishdi.

Akakiy Eliyava 2000-yil 9-iyulda Zestafoni shahrida Davlat xavfsizlik vazirligi maxsus boʻlinmasi tomonidan oʻdirilgan. Boʻlinma Eliyava garovga olgan politsiyachilarni ozod qilish boʻyicha maxsus amaliyotni oʻtkazayotgan edi.

Manbalar

Havolalar 

 Gʻarbiy Gruziyadagi qoʻzgʻolon
 Zviadistlar qoʻzgʻoloni bostirildi
 „Gruziya qoʻzgʻoloni quladi“, BBC News, 1998-yil 20-oktabr.
 Li, R. „1998-yildagi Gruziya harbiylari (Senaki) qoʻzgʻoloni“
 Isyon
 Gruziya harbiy tarixi
 oktabr 1998
 Gruziyada 1998-yil
Pekorina Sardo

Pekorino Sardo () — anʼanaviy ravishda Italiyaning Sardiniya orolida ishlab chiqarilgan qoʻy sutidan tayyorlangan Pecorino oilasining qattiq pishloqidir. Uni tayyorlash usuli Gomerning Odisseyida tasvirlangan. 1991-yilda mahsulot milliy DOC maqomini oldi (kelib chiqishi nomi bilan himoya qilish), 1996-yilda esa uning umumiy Yevropa analogi PDO. Sardiniya pekorinosining ikki turi mavjud — yumshoq yoki yosh (dolce), 20 kundan 60 kungacha va qattiq yoki yetishtirilan (maturo), ikki oydan olti oygacha. Pecorino Sardo boshqa mintaqaviy pishloq Fiore Sardo (). Ularning ishlab chiqarish usullari odatda oʻxshash, ammo yakuniy taʼmga taʼsir qiluvchi bir qator muhim farqlarga (koagulyatsion harorat, ishlatiladigan shirdon fermentlari, dudlash vaqti va boshqalar) ega. Natijada, pishloqlar Yevropa Komissiyasi sertifikatlash paytida ikki xil mahsulot sifatida roʻyxatga olingan.

Ishlab chiqarish va foydalanish 
Pecorino Sardo sanoatda oziq-ovqat korxonalarida ishlab chiqariladi. Turli fermer xoʻjaliklarining qoʻy suti 35-40 daqiqa davomida 39 °C gacha issiqlik bilan ishlov beriladi. Koagulyatsiya uchun buzoqlarning oshqozon terisidan olingan ferment ishlatiladi. Olingan tvorog massasi idishlarga quyiladi va kelajakdagi pishloqga oʻziga xos shaklni beradi. Shoʻr suvga qisqa taʼsir qilgandan soʻng, mahsulot qisqa vaqt davomida dudlanadi va sovuq yertoʻlalarda yetuklikka qadar qoldiriladi. Tayyor boshning oʻrtacha ogʻirligi 3,5 kg ni tashkil qiladi, ishlab chiqarish sharoitlariga qarab biroz koʻproq yoki kamroq vaznga ega boʻlishi mumkin. Poʻstlogʻining rangi toʻq sariqdan toʻq jigarranggacha, kesilgan joyda — oqdan somon sariqgacha. Taʼmning oʻtkirligi yetilish davomiyligiga bogʻliq. Deyarli olti oylik qattiq pishloq harorat va namlikni muntazam nazorat qilishni talab qiladi. Yosh Pecorino Sardoning boshlari balandligi 11 santimetrgacha, diametri 18 santimetrgacha boʻlgan va anʼanaviy ravishda yashil yorliqlar bilan belgilangan. Yetuk — mos ravishda 12 va 20 santimetr, koʻk rangli oʻramalarda boʻladi.

Taʼmi, Pecorino Romanodan farqli oʻlaroq, yorqinroq va chuqurroqdir, garchi ikkinchisi koʻproq achchiq va shoʻr boʻlsa. Yosh pishloq salatlarda toʻgʻralgan holda isteʼmol qilinadi. Yetuk pishloqlaridan makaron uchun souldar tayyorlanadi. Ikkala tur ham Vermentino uzumidan tayyorlangan quruq oq sharob bilan shirinlik sifatida yaxshi chiqishadi. Pecorino Sardo dolce, shuningdek, Cannonau di Sardegna kabi Grenash uzumidan tayyorlangan yosh qizil sharob uchun va Pecorino Sardo maturo uchun muskat xushboʻy sharoblar, Sardiniya Moscato di Sorso Sennori yoki Malvasia di Bosa uchun tavsiya etiladi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 Сайт Консорциума производителей Пекорино Сардо 
 Сайт сельскохозяйственных производителей Сардинии
qo'y suti pishloqlari
 qattiq pishloq
 Italiya PDO pishloqlari
 Sardunya Pishloqlari
Voyan qo‘zg‘oloni

Voyan qoʻzgʻoloni (shuningdek, Birinchi Voyan qoʻzgʻoloni, gyeez ቀዳማይ ወያነ soʻzma-soʻz tarjimada „Xalq qoʻzgʻoloni“) — Efiopiyaning Dajla (Tigray) provinsiyasida imperator hukmronligiga qarshi koʻtarilgan xalq qoʻzgʻoloni. 1943-yilda boʻlib oʻtgan. Norozilik harakatiga fitavrari unvoniga ega boʻlgan Ibio Volday yetakchilik qilgan.

1941-yilda Efiopiya Britaniya qoʻshinlari yordamida Ikkinchi jahon urushining Sharqiy Afrika kampaniyasi paytida Italiya istilosidan ozod qilingandan soʻng, Xaile Selassie I hukumati mamlakatning turli mintaqalaridagi zodagonlar va elitalarning kuchini zaiflashtirishga intildi. Natijada mamlakatning yangi maʼmuriy-hududiy boʻlinishi toʻgʻrisidagi qonunni qabul qildi. Unga binoan, Efiopiya bundan buyon oʻn toʻrt viloyat (Tekle Gizat), yuzga yaqin okrug (Avrajas) va olti yuz tumanga (Voreds)ga boʻlinar edi. Bu butun imperiya boʻylab viloyatlardagi yuzlab zodagonlarning hokimiyatini cheklashi kerak edi. Shu tariqa Xaile Selassie oʻz hokimiyatini markazlashtirishga intildi. Viloyatlar va oʻz maʼmuriyatiga ega boshqa zodagonlar imperator hukumatiga nominal emas, balki amalda qaram boʻlib qoldi.

Dajla provinsiyasi sakkizta okrugga boʻlingan, ularning har biri, oʻz navbatida, bir necha tumanlardan iborat edi. 1941-yilda mamlakat ozod boʻlgach, imperiyaning turli qismlarida koʻplab qoʻzgʻolonlar boʻlib oʻtdi. Tevodros Iyasu Remo (1941-yil oktabr-noyabr), Sera (1941-yil kuz oylari), Tesfaye (1942-yil bahori), Xaile Mariam Redda (1942-1943-yy.) urush qahramoni Belay Zelleke (1944-yil) va boshqa hududlar shular jumlasidan. Lekin 1943-yil sentabr oyida Dajlaning janubiy va sharqiy qismlarida boshlangan Voyan qoʻzgʻoloni, qoʻzgʻolonning eng kuchlisiga aylandi; u bir oydan keyin bostirildi, lekin Xaile Selassie tuzumi mavjudligiga tahdid soldi. Imperator hukumati qoʻshinlari qoʻzgʻolon koʻlamini hisobga olgan holda, mamlakatda qolgan ingliz kuchlaridan yordam soʻrashga majbur boʻldi va qoʻzgʻolonchilar ingliz samolyotlari ularning pozitsiyalarini bombardimon qilgani evaziga magʻlubiyatga uchradi.

Qoʻzgʻolon sabablari sifatida Efiopiya maʼmuriyatining Dajladagi ochkoʻzligi va korruptsiyasi koʻrsatiladi. Ayni sabablar mintaqadagi beqarorlik va tartibsizlik muhitida xalq qoʻzgʻoloniga olib keldi. italiyaliklar magʻlub boʻlganidan keyin mintaqada mavjud boʻlgan koʻplab qurol-yarogʻlar tarqalishi ham isyonning keng tarqalishi omillaridan biri boʻldi.

Bibliografiya 

 Mamoka Maki, Tigraydagi yoʻl va 1940-yillarda Efiopiya hukumatini qayta qurish, In: Efiopiya tadqiqotlari boʻyicha 16-xalqaro konferentsiya materiallari, ed. Svein Ege, Xarald Aspen, Birxanu Teferra va Shiferaw Bekele, Trondxaym 2009-yil.
 Haggain Erlich „Britaniya ishtiroki va Haile Selassieʼnin paydo boʻlgan absolution shimoliy Efiopiya, 1941-1943“, Osiyo va Afrika tadqiqotlari 15, 2 (1981).

Manbalar 

Efiopiyaning harbiy tarixi
 Isyon
 1943-yil nizolar
Likiyalik Apollon

Likiyalik Apollon (Likiya) (shuningdek, Apollon Likey yoki Likey Apolloni) — miloddan avvalgi I-asrga oid Rim nusxasi, taxminan miloddan avvalgi 300-yillardagi bronza asl nusxa boʻlib, Praxitelesga tegishli.

Haykal nomaʼlum haykaltaroshning marmar asari boʻlib, haykalning balandligi 216 sm. Bu Luvrda joylashgan Likiyalik Apollonning bir turi hisoblanadi.

Tarix va tavsif 
Apollon daraxt tanasi shaklidagi tayanchga suyangan, oʻng bilagini boshining tepasiga tegizgan, sochlari oʻralgan va oʻsmirlik davriga xos soch turmagi bilan bogʻlangan xudo sifatida tasvirlangan. Apollon haykali Likiya nomini qadimgi Likiya mamlakati sharafiga emas, balki uning figurasi Afina gimnaziyalaridan biridagi litseyda koʻrgazmaga qoʻyilgan va qadimgi yunon yozuvchisi Lusian tomonidan tasvirlangan yoʻqolgan asar bilan identifikatsiya qilingani uchun berilgan. Lukianning soʻzlariga koʻra, bu Xudo, chap va oʻng qoʻlida kamon bilan tayanchga suyanib, boshiga tushayotgan, goʻyo uzoq harakatlardan keyin dam olayotgandek tasvirlangan.

Uzaygan nisbatlar, nafis holat va tananing biroz ayollik anatomiyasiga asoslangan bu asarni italiyalik arxeolog Praksitelning Olimpiyalik Germesga oʻxshash deb taʼriflagan. Likiyalik Apollonining bir nusxasi hatto bir muncha vaqt Germesning nusxasi deb hisoblangan. Biroq, Likiyalik Apollonning koʻpgina namunalari odatda Praksitelga tegishli boʻlgan erkak tanasi turlariga oʻxshamaydigan aniq mushaklarga ega. Bu uning zamondoshi Evfranorning ishi degan tahlil bor edi.

Qoʻlning boshiga qoʻyilgan mashhur pozasi Apollon bilan shunchalik aniqlanganki, u koʻpincha mifologik belgilarning boshqa taniqli asarlariga tegishli. Ushbu poza " Yaralangan Amazon ", baʼzan esa " Uxlayotgan Ariadna " haykallari turlarida ham qoʻllaniladi.

Likiyalik Apollon kabi haykallar dunyoning koʻplab muzeylarida mavjud.

Yana qarang 

 Antik haykalda Apollon

Manbalar

Havolalar 

 Apollon Litseyning marmar boshligʻi
 Litsey Apollonining boshligʻi
 [religion.wikireading.ru/88013 Likiya Apollon]
 marmar haykallar
 alfavit haykallari
yalang'och erkaklarni tasvirlaydigan haykallar
Luvr majlislari haykallari
 qadimgi yunon haykallari nusxalari
Apollon Mantui

Apollon Mantui (shuningdek, Apollon Manti) — Apollon Kifared haykaltaroshligining eng qadimgi shakllaridan biri boʻlib, u yerda xudo chap qoʻlida kithara (lira) bilan turgan holda tasvirlangan.

Tarix va tavsif 

Ushbu turdagi yunon haykaltaroshligining birinchi haykali, oʻz nomini oʻsha shahardan olgan Mantuada topilgan. Mantualik Apollon — Rim nusxasi boʻlib, I-asr oxiri va II-asr boshlari oraligʻida eramizdan avvalgi V-asr oʻrtalarida qilingan bronza asl nusxadan olingan; Polikleta ishiga oʻxshash uslubda, lekin koʻproq arxaik.  boʻlgan ushbu asar Luvrda saqlanadi va qoʻllari va oyoqlari qisman yoʻqolgan haykaltaroshlik parchasi.

Yoʻqotilgan asl nusxa bronza edi. Mutaxassislar Fidiyaning oʻqituvchisi nomini baʼzan tilga olishadi, ammo bu soʻnggi arxaik maktab aʼzosining faoliyati toʻgʻrisida aniq hukm qilish mumkin boʻlgan birorta ham saqlanib qolgan misol yoʻq.

Keyinchalik bir xil turdagi va sifatli ishlov berilgan oʻndan ortiq nusxalari topildi va koʻplab muzeylarda saqlanadi, jumladan:

 Neapol milliy arxeologiya muzeyi (qadimgi Pompeydan topilgan marmar va bronza);
 ;
 ;
 Garvard sanʼat muzeyi.

Luvrdagi haykal, dastlab Mazarin kutubxonasida boʻlgan va 1871-yilda muzeyga kirgan.

Yana qarang 

 Antik haykalda Apollon

Adabiyotlar 

 Lenore O. Keene Congdon (1963). „Fogg sanʼat muzeyining Mantua Apollosi“, Amerika arxeologiya jurnali 67.1 (1963-yil yanvar), bet. 7-13.

Manbalar

Havolalar 

 Mantualik Apollon, Rim nusxasi.  
Apollon
 marmar haykallar
 alfavit haykallari
yalang'och erkaklarni tasvirlaydigan haykallar
 qadimgi yunon haykallari nusxalari