Lev Kerbel

Lev Efimovich Kerbel (;1917-yil 7-noyabr — 2003-yil 14-avgust) sovet realistik asarlarining haykaltaroshi. Kerbel ijodiga Sovet hukumati tomonidan dunyoning sotsialistik va uchinchi dunyo mamlakatlariga sovgʻa sifatida yuborilgan Marks, Lenin, Yuriy Gagarin haykallari kiritilgan.

Kerbel Petrograddagi Qishki saroy bolsheviklar tomonidan bosib olingan kuni Rossiya Respublikasining Chernigov gubernatorligidagi Semyonovka qishlogʻida (hozirgi Semenivka, Chernigov viloyati, Ukraina) yahudiy oilasida tugʻilgan. Levning oilasi Rossiyaning Smolensk viloyatiga koʻchib oʻtdi va u erda bolaligida haykaltaroshlik bilan shugʻullana boshladi. U haykaltaroshlikni davom ettirdi va 1934-yilda Lenin lavhasi uchun komsomol (Yosh kommunistlar ittifoqi) mukofotiga sazovor boʻldi.

Ikkinchi jahon urushi paytida Kerbel Moskva jangi uchun mudofaani qurishda yordam berdi, keyin Shimoliy flotda xizmat qildi va harbiy rassom sifatida shuhrat qozondi.

Urushdan keyin Kerbelning faoliyati keng koʻlamli komissiyalar bilan boshlandi. 1958-yilda u Shanxayda ulkan sovet va xuddi shunday katta xitoylik ishchi tasvirlangan haykalga haykal yasadi. Bir necha yil oʻtgach, Sovet-Xitoy munosabatlariga asos solinganida, haykal olomon tomonidan buzib tashlangan.

1950—1970-yillarda Kerbel sovet va chet el ziyolilarining koʻplab portretlariga haykaltaroshlik qildi: yozuvchi Boris Lavrenyov va skripkachi Devid Oistrax, kanadalik ruhoniy Jeyms Garet Endikott, Jakomo Manzu (haykaltarosh) va Pietro Orgento (yoki italiyalik koʻplab dirijyorlar). Kerbel haykallarining yana bir namunasi — Kubaning Gavana shahridagi Parque Lenin hududidagi Lenin yodgorligi. 1976-yilda Sovet Ittifoqi Vazirlar Kengashi Shri-Lanka hukumatiga Lev Kerbel tomonidan oʻyilgan mamlakatning marhum Bosh vaziri Sulaymon Bandaranaike haykalini taqdim etdi.

Baʼzi odamlar Kerbelning asarlarini kommunistik targʻibotning bir turi sifatida rad etsalar-da, Kerbelning oʻzi hamisha siyosatdan koʻra sanʼatga qiziqqanini aytdi. Endi koʻpchilik uning qolgan bir nechta haykallarini sogʻinch bilan koʻrishadi, ayniqsa Xemnitsda, u yerda uning Karl Marks byusti „bosh“ deb ataladi. Germaniyada ehtiyotkorlik bilan saqlanib qolgan Sovet askarlarining qabrlari ustidagi yodgorliklar orasida Berlin va Seelow tepaliklarida joylashgan Kerbel haykallari bor.

1990-yillarda sotsialistik blokning qulashi ortidan uning koʻplab sanʼat asarlari yoʻq qilingan. Biroq uning Xemnitsdagi ulkan Karl Marks yodgorligi, ilgari Karl-Marks-Shtadt, madaniy yodgorlik sifatida saqlanib qolgan. Kerbelning soʻnggi asarlaridan biri 2002-yil 12-avgustda Moskvada ochilgan Kursk suv osti kemasi ekipaji xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik edi.

Mukofotlar 

 Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1985)
 3-darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni (1997-yil 5-noyabr) — davlat oldidagi xizmatlari va milliy tasviriy sanʼatni rivojlantirishga qoʻshgan shaxsiy hissasi uchun
 "Xalqlar doʻstligi" ordeni (1993-yil 6-may) — sanʼatdagi ulkan yutuqlari, xalqaro madaniy aloqalarni mustahkamlash va samarali pedagogik faoliyati uchun.
 Lenin ordeni
 Mehnat Qizil Bayroq ordeni
 2-darajali Vatan urushi ordeni
 Qizil yulduz ordeni
 Lenin mukofoti (1962) — Moskvadagi Sverdlov nomidagi Karl Marks maydoniga oʻrnatilgan yodgorlik (1961)
 1-darajali Stalin mukofoti (1950) — „Lenin va Stalin — Sovet davlatining asoschilari va rahbarlari“ haykaltaroshlik relyeflari.
 SSSR xalq artisti (1977)
 RSFSR xalq artisti (1967)
 Karl Marks ordeni (Sharqiy Germaniya)
 Gyote mukofoti sovrindori (Germaniya)
 „Moskva mudofaasi uchun“ medali
 „Sovet Transarktikani mudofaasi uchun“ medali
 „Berlinni olgani uchun“ medali
 Smolensk va Polyarniyning faxriy fuqarosi
 Karl-Marks-Shtadtning (hozirgi Xemnits) faxriy fuqarosi
 Sofiyaning faxriy fuqarosi (Bolgariya)
 "1941—1945-yillardagi Ulug 'Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun" medali
 „1941—1945-yillardagi Ulug 'Vatan urushidagi gʻalabaning yigirma yilligi“ yubiley medali
 „1941—1945-yillardagi Ulug 'Vatan urushidagi gʻalabaning oʻttiz yilligi“ yubiley medali
 „1941—1945-yillardagi Ulug 'Vatan urushidagi gʻalabaning qirq yilligi“ yubiley medali
 "1941—1945-yillardagi Ulug 'Vatan urushidagi gʻalabaning 50 yilligi" yubiley medali
 "1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 60 yilligi" yubiley medali

Manbalar 

Lenin ordeni sohiblari
Xalqlar doʻstligi ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Vatan oldidagi xizmatlari uchun 3-darajali ordeni sohiblari
2003-yilda vafot etganlar
1917-yilda tugʻilganlar
Sovet haykaltaroshlari
Pages with unreviewed translations