MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Abduvohidqori Abduraufqoriyev

Abduvohid Qoriyev, Abduraufqoriyev Abdulvohdqori (1855 — Toshket — 1938.12.1) — jamoat va din arbobi, pedagog . Dastlab Koʻkcha dahalik maktabdor Yoqubxoʻja eshondan eski usulda saboq olgan. 1870-80 yillarda Eshonqulidodxoh va 1880-88 yillarla Buxorolagi Ernazarboy madrasalarida tahsil koʻrgan. 1888-1906-yillarla Toshkent shahri Shayx Xovandi Tohur dahasidagp Mir abdullaboy masjid-madrasasida imom, mudarris, shu daha qozisi. 1906-yilda Toshkent shahri dumasi aʼzosi. 1907-yilda Rossiya Davdat dumasiping deputati. U Dumaga mahalliy aholi nomidan Pirmuhammad aʼlam Tursunmuhammad oʻgʻli bilan hamkorlikda ishlab chiqqan talabnomasini topshirgan. Shu yili aholini oʻz haq-huquqi uchun kurashga chorlovchi „chaqiriq“larni oʻzbek va tojik tilida yozib tarqatgan. Shuning uchun 1909-yilda Tula viloyatiga 5 yilga surgun qilingan. U rus adibi L. N. Tolstoy bilan shaxsan koʻrishib, suhbatlashib, 1910-yilda uning dafn marosimida ishtirok etgan.

Qoriyev surgundan qaytgach, 1917-yil aprelgacha mudarris, aprel oyidan „Shoʻroyi islom“ raisi. 1918-yildan „Fuqaho“ („Huquqshunoslar“) jamiyat aʼzosi. Oʻrta Osiyo mahkamai shariya idorasining raisi. 1923-yilda shu idora delegatsiyasi tarkibida Ufaga borib, Usmon Kurʼonini olib kelishda ishtirok etadi. 1926-yilda Makka shahrida boʻlib oʻtgan xalqaro musulmonlar kongressi ishtirokchisi.

Qoriyev 1937-yilda asossiz ravishla qamoqqa olingan va 1938-yil kaltaklab oʻldirilgan. 1957-yilda oqlangan.

 

1855-yilda tugʻilganlar
1938-yilda vafot etganlar
Toshkent madrasalarida tahsil olganlar
Eshonquli dodho madrasasida tahsil olganlar
Buxoro madrasalarida tahsil olganlar
Ernazar elchi madrasasida tahsil olganlar
Toshkent madrasalarida mudarrislik qilganlar
Mir Abdullaboy madrasasida mudarrislik qilganlar
Qatagʻon qurbonlari
Maqsud Qoriyev

Maqsud Qoriyev  (1926.1.8, Toshkent) — yozuvchi va jurnalist. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1968). Toshkent yuridik institutini tugatgan. Yuridik fanlari nomzodi, dotsent (1994). "Toshkent haqiqati" gaetasida muharrir oʻrinbosari, bosh muharrir (1954— 63), "Sovet Oʻzbekistoni" gach. (1964-84), "Mushtum" jurnalida bosh muharrir (1984—92). Jurnalistik faoliyati 50-yillarning boshlaridan, adabiy faoliyati esa 60-yillarning 2-yarmida kichik hikoyalar yozish bilan boshlangan. Maqsud Qoriyevning "Oydin kechalar" (1968), "Jiyda gullaganda" (1970), "Oy tutilgan kecha" (1971). "Qiz uzatib borganda" (1972). "Afrosiyob goʻzali" (1974). "Turnalar baland uchadi" (1976) qissa va hikoyalar toʻplamlarida yosh tmondosh.tari hayotiga murojaat etib, ular hayoti va ruhiy olamida kechayotgan oʻzgarishlarni tasvirlashga alohida ahamiyat bergan. Q.ning keyingi ijodida tarixiy oʻtmish mavzui ustuvorlik qiladi: "Spitamen" (1985), "Ibn Sino" (1995). "Gʻaznaviylar" kabi tarixiy romanlar, "Ibn Sinoning bolaligi" (2002) qissasi kitobini yozgan. Maqsud Qoriyev shuninglek, "Davlat va huquq nazariyasi" darsligi mualliflaridan biri. Maqsud Qoriyevning lirik qissalari asosida "Mirzo va Lola" telespektakli, "Qaldirgʻochlar bahorda keladi" (rejissyor H.Ahmar). "Qiz uzatib borganda" (rejissyor U.Nazarov) badiiy filmlari yaratilgan.

Maqsud Qoriyev"Shuhrat" medali (1996) va "El-yurt hurmati" (1998) ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar 
 Saylanma asarlar [3 j.lp]. 1—2j., T.. 2000.

    

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari
Shuhrat medali sohiblari
El-yurt hurmati ordeni sohiblari
Rahim Qoriyev

Rahim Majidovich Qoriyev (1905. 31.12 - Toshkent - 1989.24.8) - teatr arbobi. Oʻzbekiston (1967) va qoraqalpogʻiston (1957)da xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi. Leningraddagi Gersen nomidagi pedagogika, Plexanov nomidagi Moskva xalq xoʻjaligi, Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutlarida taʼlim olgan. Oʻzbekiston XKS huzuridagi Sanʼat ishlari boshqarmayei boshligʻining oʻrinbosari hamda Oʻzbek davlat opera va balet teatri lirektori (1934—41), Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941 — 45). 1946— 57 yillar Navoiy teatri direktori. Madaniyat vazirligi Sanʼat boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari (1958-62), 1962-85 yillar Oʻzbekiston Teatr jamiyati prezidiumi raisi oʻrinbosari.

Manbalar 

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Bernora Qoriyeva

Bernora Rahimovna Qoriyeva (1936.28.1. Toshkent) — balerina, baletmeyster. Rahim Qoriyevning qizi. SSSR xalq artisti (1973), Oʻzbekiston xalq artisti (1964). Qirgiziston xalq artisti (1996), professor (1985-yildan). Toshkent (1952) va Moskva Katta opera va balet teatri qoshidagi akademik xoreografiya bilim yurtini (1955), Toshkent madaniyat institutini tugatgan (1980). 1955-yildan Navoiy nomidagi opera va balet teatrida balerina. baletmeyster. 1985—98 yillarda Oʻzbekiston teatr arboblari uyushmasi raisi. 1994—2002-yillar Navoiy nomidagi opera va balet teatri direktori va badiiy rahbari. Q. repertuari asosini jahon mumtoz va zamonavyay baletlar tashkil qiladi: Mariya („Bogʻchasaroy favvorasi“), Shopeniapa (F.Shopsn. ATlachunov. „Shopeniana“). Jizel (L.Atan. „Jichel“), Frigiya (A.Xachaguryan. „Spartak“). Xonim (D.Shostakovich, „Lolita va bezori“) va mumtoz balet texnikasini puxta egallagan akgrisa har bir obrazla qahramnlarining ichki kechinmalari, his-tuygularini berishda mohirlik koʻrsatadi. Bu ayniqsa, zamondosh kompozitorlar yaratgan „Maskarad“ (Nina), „Momaqaldiroq soʻqmoqlarida“ (Sari), „Don Juan“ (Donna Anna), „Anna Karenina“ (Anna Karenina) kabi baletlarida oʻz ifodasini topdi. Milliy repertuarda u gavdalantirgan Mehri (M. Leviyev, „Suhayl va Mehri“), Soxani, Zarrina (M.Ashrafiy, „Sevgi tumori“, „Sevgi va qilich“), Nurxon (A. Koz-lovskiy, „Tanavor“), Nargis (U. musayev, „Afsonalar vodiysida“) obrazlari madaniy hayotda katta voqea boʻldi. U „Muhabbat afsonasi“ (T.Jalilov, B.Broviin) opera-baletining balet partiyalari ijodkoridir. 80 yil larning 1-yarmida Q. Hamza, Blok, Turgenev asarlari asosida „Zaharli hayot“, „Notanish ayol“, „Elegiya“ baletlarini yaratilishida (kom-pozitor R.Vildanov bilan hamkorlik-da) faol qatnashib, oʻzi Maryam, Ayol hamda Asya Polozova va Liza kalitina kabi rus ayollarining dramatizmga toʻla poetik obrazlarini yaratdi. Ketma-ket Julyetta, Ofeliya (P. Chaykovskiy, „Romeo va Julyetta“, „Hamlet“), Dezdemona (Persell, „Otello“) obrazlarini gavdalantirdi. Q. ijodiga bagʻishlangan „Bernora Qoriyeva raqsga tushadi“ va „Men balerinaman“ filmlari ishlangan. Yevropa, Osiyo, Shimoliy va Janubiy Amerika mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. SSSR Davlat (1983) va Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofotlari (1970, 1982) laureati. „Doʻstlik“ ordeni (1996) bilan mukofotlangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
SSSR xalq artistlari
Toshkentlik raqqosalar
Qoriyeva Mahsuma

Qoriyeva Mahsuma (1902, Toshkent — 1946.18.4, Moskva) — ilk oʻzbek ak-trisalaridan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1937). 1918-yildan M.Uygʻur boshchiligidagi truppada ishlagan. Oʻzbek, rus va jahon mumtoz dramaturgiyasi asosida yaratilgan spektakllarda yetuk obrazlar yaratgan. Marijon (A.Mus tafin "Karimning qotili"), Jamila, Hojar, Maryamxon, Fotima (Hamza, "Boy ila xizmatchi", "Holisxon", "Zaharli hayot", "Tuhmatchilar jazosi"), Luiza, Amaliya (F.Shiller, "Makr va muhabbat", "Qaroqchilar"), Kseniya (N.Pogodin, "Mening doʻstim") va boshqa Yoqimli ovozga ega boʻlgan Q. ilk oʻzbek musiqali dramalarida ham bosh rollarni ijro etgan: Layli, Shirin (Xurshid, "Layli va Majnun", "Farhod va Shirin"), unga ayniqsa katta shuhrat keltirgan Halima (Gʻ.Zafariy) va boshqa Ijodi davomida xarakterli rollar ustasi sifatida ham tanilgan: Adelma (K.Gotssi, "Malikai Turandot"), Malika (Lope de Vega, "Qoʻzibuloq"), Orlovskaya (A.Slavin, "Intervensiya"), Gertruda (U.Shekspir, "Hamlet"), Ona (Uygʻun, "Ona") va boshqa shular jumlasidan.
Qoriy Xoʻqandiy

Qoriy Xoʻqandiy (taxallusi; asl ismi Mulla Mirmahmud Mirshamsiddin oʻgʻli) (1828 — Qoʻqon shahri Sarmozor dahasi — 1906) — shoir va xattot. 19-asr oʻzbek adabiyotining isteʼdodli namoyandalaridan. Qoʻqondagi Norboʻtabiy madrasasida taʼlim olgan. Arab va fors tillarini, sarf, nahv va lugʻat ilmini chuqur oʻzlashtirgan. Hasanqori domladan qiroat ilmini oʻrganib, Qurʼon hofizi — qorilik unvoniga erishgan. Sheʼrlarida ham "Qoriy" taxallusini qoʻllagan. Qoʻqonning Xoʻjand dahasi Gʻoziyogʻliq mahallasidagi katta masjidda uzoq yillar imomlik qilgan. Q.X. mukammal husnixat egasi — xattot ham boʻlgan. Q.X.ning oʻzi koʻchirgan (2 dastxat) "Devon"i, Majzub Namangoniyning "Devon"i, Bahouddin Naqshbandning risolasi, Muqimiy bilan hamkorlikda koʻchirgan katta bayozi va yana bir necha asarlar bizgacha yetib kelgan.

"Devon"idan gʻazal, muxammas, muvashshah va taʼrix janridagi sheʼrlar oʻrin olgan. Gʻazallari oshiqona va orifona mazmunda boʻlib, sof lirik xarakterga ega. Muxammaslari (65 ta) oʻzbek va fors tillarida yaratilgan, ularning aksariyati fors adabiyoti klassiklari Hofiz Sheroziy, Abdurahmon Jomiy, Bedil, Ahmad Jomiy, Osafiy, Soib kabilarning, turkiy adabiyot klassiklaridan esa Alisher Navoiy, Fuzuliy, Amiriy, Mashrab, Zaliliy, Gʻoziy, Uvaysiy, Azimiy kabi ijodkorlarning gʻazallariga bogʻlangan taxmislardir. Q.X. sheʼrlari Allohga hamdlar, ayniqsa, paygʻambarimiz muhammad (sav)ga bagʻishlangan naʼtlarning koʻpligi bilan ham ajralib turadi. Shuningdek, uning ijodida goʻzal mahbubaning yorqin tasviri va unga boʻlgan muhabbat sitamlari aks etgan misralardan tashkil topgan sheʼrlar ham salmoqli oʻrinni egallaydi. Devoni Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida (inv. №2310) saqlanadi.

Ls.Devoni Qoriy, T., 1912; Oʻzbekadabiyoti tarixi xrestomatiyasi. 2-j.. T., 1945; Oʻzbek adabiyoti, 1-kitob, T., 1960.

Adabiyot 
 Qayyumov P.. Tazkirai Qayyumiy. 2-kitob, T., 1998.

Otabek Joʻraboyev.

Shoirlar
Fargʻona madrasalarida tahsil olganlar
Qoʻqon madrasalarida tahsil olganlar
Norboʻtabiy madrasasida tahsil olganlar
Qorinoyoqli mollyuskalar

Qorinoyoqli mollyuskalar, shilliq qurtlar— molyuskalar sinfi. Gavdasi asimmetrik tuzilgan; tana (ichki xalta). Oyoq va bosh boʻlimlaridan iborat. Koʻpchilik Qorinoyoqli mollyuskalar tanasi va boshini chigʻanoq ichiga tortib olish xususiyatiga ega. chigʻanogining balandligi 0.5 mm dan 70 sm gacha. Yagona yassi oyogʻi yerdamida tovonidagi ma.xsus bezlar ajratib chiqaradigan shilimshiq modda ustida sirpanib harakatlanadi. Ichki xaltasi chigʻanoq ichida buralib joylashgan boʻlib, mantiya bilan oʻralgan. Boshida 1 juft (quruqlik Qorinoyoqli mollyuskalarida 2 juft) paylaslagichlari, ular asosida (quruqlik Qorinoyoqli mollyuskalarida paypaslagichlar uchida) bir juft koʻz va ogʻiz teshigi bor. Chiganogi xilmaxil: konussimon, spiral yoki kosasimon; anri.m Qorinoyoqli mollyuskalar (yalangʻoch shilliqlar) la redukpiyaga uchragan. Ogzida 2 ta dak 17—16 ming tagacha tishchalar bilan qoplangan radula (qirgʻich tilcha) bor. Anal teshigi boshi ostida yoki uning yonida joylashgan. Nafas olish organlari suvda yashovchi Qorinoyoqli mollyuskalarda bitta yoki bir juft patsimon jabra; quruqlik va koʻpchilik chuchuk suv mollyuskalarida — oʻpka. Nerv sistemasi — tarqoqjoylashgan nerv tugunlari. odatda, 5 juft.

Muvozanat saqlash (statonistlar) va kimyoviy sezgi orkshi (osfradiylar) bor. Germafrolit ski ayrim jinsli. Uruglanishi ichki, germafrodit Qorinoyoqli mollyuskalar bir-birini uruglantiradi. Chuchuk suv va quruqlik Qorinoyoqli mollyuskalari oʻzgarishsiz, dengiz Qorinoyoqli mollyuskalari metamorfoz orqali rivojlanadi (tuxumlan plankton veliger lichinka chiqadi).

Qorinoyoqli mollyuskalarning 90000 ga yaqin turi bor; keng tarqalgan. Oʻzbekistop faunasida 100 ga yaqnn t\ri maʼlum. [[Bentosla (qarang [[Bentos) yashaydi; ayri.m turlari suzadi. Yirtqich. oʻsimlikxoʻr yoki paraznt. Bir qancha quruqlik va chuchuk suv Qorinoyoqli mollyuskalar gelmintlarning oraliq xoʻjaynni. Quruqlikda yashovchi bir qancha Qorinoyoqli mollyuskalar madaniy oʻsimliklarga ziyon keltiradi. Ayrim turlari sanoat miqyosila ovlanadi.
Qorixona

Qorixona — musulmon oʻquv yurtlarining bir turi. Unda qorilar tayyorlangan. Dastlab arab mamlakaglarida, keyinchalnk Oʻrta Osiyoda paydo boʻlgan. Qorixonalar, odatda, maktabxonalar qoshida va katta mozorlar yonida ochilgan. Qorixonaga maktabxonani tugatgan 10 yoshdan katta oʻgʻil bolalar qabul qilingan. Qorixonalar xususiy boʻlib, domlalar daromadi bolalar hisobiga boʻlgan. Qorixonada bolalar 3—4 yil oʻqitilgan. Oʻqish jumadan tashqari har kuni ertalabdan kechgacha davom etgan. Diniy bayram kunlari mashgʻulotlar toʻxtatilgan. Qorixonalarda, asosan, Qurʼon suralari yodlatilgan. Qurʼondagi barcha suralarni yod ayta oladigan bola qorixonani tugatgan hisoblangan. Oʻrta Osiyoda, ayniqsa, Buxoro, Samarqand, Toshkent, Qoʻqonda qorixonalar koʻp boʻlgan.

Ayrim hujjatlarda qorixonani madrasa soʻzi bilan ifodalanish hollari uchraydi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

Oʻquv yurtlari
Qorixona (meʼmoriy yodgorlik)

Qorixona — Xivadagi meʼmoriy yodgorlik (1863 — 77); Ichan qalʼa tarkibida. Pahlavon Mahmud majmuasn joylashgan qabristondan gʻarbroqda koʻcha boʻylab yonma-yon joylashgan. Qurʼon oʻquvchilar (keyinchalik koʻrlar) yotoqxonasi. Q.ning koʻcha tomondan tarzlari jamoat binolari meʼmorligi, qolgan qismlari xorazm turar joylari meʼmorligi uslubida bunyod etilgap. Alohida qurilgan 4 binodan iborat: 1-Q. (tarhi 10x7,9 m) va hovli (5.8*5.2 m): 2-Q. (8.8x6,8 m) va hovli (2x3.2 m); 3-Q. (9.5x4.4 m) va hovli (2,95x2,65 m); 4-Q. (9x9,5 m) va hovli (3,85x1.85). Asosiy oʻqdagi peshtoq. miyonsaroy na ochiq hovli ayvon bilan yokn toʻgʻridan-toʻgʻri turar joylar bilan bogʻlangan. 1, 2. 4-Q.larning toʻrtburchak tarhli ulugʻ ayvonlari shim.ga qaragan; kichik 3-Q. peshtoq - hovli — yotoqxona tarzida soddalashtirilgan, yon tomonlaridagi binolar bilan siqib qoʻyilgan umumiy toʻgrp burchakka kirgan. Xonalar eshik orqali yoritilgan, tashqp devorlarda deraza (tuynuklar) yoʻq. Bino balxi gumbazlar bilan, ayvonlar tekis toklar bilan yopilgan. Peshtoqlarining tepa dandanalari yashil "bandak"lar bilan bezatilgan. Oʻymakori eshiklarida binoning qurilgan yili yozilgan.

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xiva
Qorixona xonaqohi

Qorixona xonaqohi - Fargʻona viloyatidagi meʼmoriy yodgorlik (17—18-asrlar); qorilar (Qurʼon oʻquvchilar) xonasi. Dastlab xonaqoh vazifasini oʻtagan Qishloq xoʻjaligi hovli, hujralar, gumbazli xona (tamaddixona), sagʻana hamda chillaxonadan iborat: hujralar hovlining 2 yonida joylashgan, ular oraligʻida gumbazli xona qad koʻtargan, hovlining janubida shu yerlik eshonning ravoqti sagʻanasi, uning yonida esa 2 m chuqurlikda chillaxona joylashgan. Qishloq xoʻjaligi gumbazi xom gʻishtdan oʻziga xos tuxumsimon shaklda ishlangan. Xonalar tosh oʻchoq bilan isitilgan.

    

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Olti Qorliyev

Olti Qorliyev (1909.6.1 — Ashxobod — 1973.11.12) — turkman aktyori, rejissyor, dramaturg. Xalq artisti (1955). Boku teatr texnikumini tugatgan (1931). Turkman drama, opera teatrlarida aktyor, rejissyor, bosh rejissyor boʻlib ishlagan. 1956—60 yillar "Turkmanfilm" direktori. 1957-yildan shu kinostudiyada rejissyor, aktyor. Nuri ("Dursun"). kerim ("Uzoqdagi kelin"), Aldarkoʻsa ("Sehrgar kristall"). choʻpon Durdi va uning oʻgʻli Qadam ("Choʻpon oʻgʻli"), Bayram ("Oila nomusi") kabi rollari bilan turkman kinosi rivojiga munosib hissa qoʻshdi. Rejissyor sifatida "Maxsus topshiriq", "Ayna", "Dadil qadam", "Mahtumquli", "Daryo orti chegara", "Muqom sirlari" singari filmlarni suratga olgan. 1974-yildan "Turkmanfilm" Qorliyev nomi bilan yuritiladi. Turkmaniston Davlat mukofotlari laureati (1966, 1976).

 

1909-yilda tugʻilganlar
1973-yilda vafot etganlar
11-dekabrda vafot etganlar
Rejissyorlar
Sovet erkak aktyorlari
Qorovul (qishloq)

Qorovul – Xorazm viloyati Urganch tumanidagi qishloq, tuman markazi. Yaqin temir yoʻl stansiyasi – Urganç (4 km). Qorovuldan viloyat markazi (Urganch şahri) gaça 4 km. Aholisi 10 ming kişiga yaqin (2005). Aholisi va xöjaliklari Shovot, Qirğizyop va boşqa kanallardan suv oladi. Paxta tozalaş, ğişt zavodlari, avtokorxona, „Xorazm – Nurtop“ ip gazlama korxonasi, quriliş taşkilotlari, sut va uzumni qayta işlaş sexlari bor. Kiçik va örta biznes korxonalari, mikrofirmalar işlab turibdi. Umumiy talim, bolalar musiqa, sport maktablari, kasb-hunar kolleji, tuman markaziy kutubxonasi, madaniyat uylari mavjud. Stadion, sport maydonçalari va boşqa sport inşootlari bor. Tuman markaziy kasalxonasi, poliklinika, dorixonalar va boşqa tibbiy muassasalar aholiga xizmat koʻrsatadi. Qorovuldan Urgançgaça avtobus va marşrutli taksilar qatnovi yölga qöyilgan.

 

Urganch tumanidagi aholi punktlari
Qorovulbozor

Qorovulbozor — Buxoro viloyati Qorovulbozor tumanidagi shahar (1981-yildan; 1958-yildan shaharcha), tuman markazi. Transport yoʻli stansiyasi. Viloyat markazi (Buxoro shahri) dan 65 km janubi-sharqda. Buxoro — Qarshi temir yoʻl va avtomobil yoʻli yonida joylashgan. Aholisi 9,3 ming kishi (2004). Shahar nomi Qorovulbozor sardobasi nomidan olingan. Mahalliy rivoyatga koʻra, qad.da sardoba yonida karvonsaroy qurilib, kichkina bozorcha vujudga kelgan. Uning yonidagi tepalikda Buxoro amiri sarbozlarining qorovullik burji boʻlib, oʻsha tepalik Qorovultepa, yonidagi bozorcha esa qorovulbozor deb atalgan. Yana boshqa bir rivoyat boʻyicha sardoba yonida qora oʻtovlar tikilgan Qora ovul vujudga kelgan. Oʻtovlar oldida paydo boʻlgan bozor qoraovulbozor deb yuritilgan. Yana bir taxminga koʻra, Buxoroga qoʻshni mamlakatlardan kelayotgan savdo karvonlari sardoba yonidagi karvonsaroyda toʻxtab, ularning mollari amirlikning shu yerdagi bojxona vakillari tomonidan tekshirilgandan soʻng savdogarlarga poytaxtga kirishga ruxsat etilgan. Ruxsatnoma ololmagan savdogarlar oʻz mollarini shu yerdagi bozorda sotib yurtlariga joʻnab ketishgan. Ruxsatnoma olgungacha savdogarlar oʻz mollarini maʼlum muddat oʻzlari qoʻriqlagan.

Q.da 30 ga yaqin sanoat, qurilish, transport korxonalari mavjud. 1956-yil la neft va tabiiy gaz konlarining aniqlanishi, 1997-yilda Buxoro (Qorovulbozor) neftni qayta ishlash zavodining ishga tushirilishi, ohak va gips olinishi Q.ning rivojlanishiga omil boʻldi.

Q.da qurilish tashkilotlari. aksiyadorlik jamiyaglari. texnik jihozlarni yigʻish va butlash boshqarmasi. MTP, dehqon bozori. novvoyxonalar. savdo. madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor. 5 umumiy taʼlim, bolalar musiqa, sport maktablari, biznes maktabi, kasb-hunar kolleji, madaniyat saroyi, madaniyat uyi, 3 kutubxona, madaniyat va istirohat bogʻi, Ikkinchi jahon urushi qurbonlari xotira yodgorligi mavjud. „Obinur“ folklor etnografik dastasi faoliyat koʻrsatadi. „Goʻzal“ sport sogʻlomlashtirish majmui, „Delfin“ suzish havzasi, markaziy stadion va boshqa sport in-shootlari bor. Tuman markaziy kasalxonasi, markaziy poliklinika, tugʻruqxona, tez tibbiy yerdam boʻlimi, dorixonalar aholiga xizmat koʻrsatadi.

Q. da meʼmoriy yodgorliklardan qal. sardoba inshooti (16-asr) saqlangan.

Adabiyot 
 Shodiyev S. Sahrodagi moʻʼjiza (Qorovulbozor tumani oʻtmishi va buguni haqida lavhalar), T.. 2000.

Oʻzbekiston shaharlari
Qorovulbozor tumani
Qorovultepa suv ombori

Qorovultepa suv ombori - Jizzax viloyatidagi suv ombori. Zarafshon daryosidan Eski Tuyatortar kanali orqali kech kuz-qish mavsumida toʻldiriladi. Kanal oʻzaniga yaqin tabiiy botiqda qurilgan. 1987-yilda foydalanishga topshirilgan. Toʻliq hajmi 53,0 mln. m3 toʻgʻonining maksimal balandligi 40 m, maksimal suv oʻtkazish imkoniyati 50 m3/sek. Suvidan Gʻallaorol tumanidagi yerlarni sugʻorishda, Sangzor daryosiga suv tashlashda foydalaniladi.

Suv omborlari
Qosim Shayx xonaqohi

Oʻzbekistonning Navoiy viloyati Karmana tumanidagi meʼmoriy yodgorlik (XVI asr). Xonaqohning gʻarb tarafiga 1910—1911-yillarda amir Olimxon tomonidan daxma qurilib, unga amir Abdulahadxon qabri joylashtiriladi. Qosim Shayx xonaqohi xonaqoh, goʻrxona, masjid, ayvon va amir Abdulahadxon daxmasi, hujralar va boshqa xonalardan iborat.
Dastlab Buxoro xonligi hukmdori Abdullaxon II donorligida Qosim Shayx uchun xonaqoh bunyod etilgan (1558). Shayx vafotidan soʻng xonaqohning sharq tarafidagi hovliga dafn etilgan. Xonaqoh chortoq tarhli, qoʻsh gumbazli (poygumbaz balandligi 14 metr), ichki gumbaz osti bagʻallari iroqi muqarnaslar bilan toʻldirilgandir.Tarzining 3 tomoni peshtoqli; janubiy peshtoq hashamatliligi bilan ajralib turadi. 1910-yilda atrofi devor bilan oʻralib, hazira tarzida qoʻshimcha binolar (ziyoratxona, masjid, ayvon va boshqa xonalar) qurilgan.
SSSR davrida boshqa arxitektura yodgorliklari singari Qosim Shayx Azizon majmuasi ham qarovsiz ahvolda qoldi. Majmuadagi koʻplab tarixiy ashyolar izsiz yoʻqoldi, devorlar nurab ketdi. 1999-2000-yillarda Islom Karimovning tashabbusi bilan majmua qaytadan obod maskanga aylantirildi. Bundan tashqari, Sayyid Abdul-Axad Xonning xazirasining asosiy jabhasida mehrob va hujralarga kirish joylari qurilgan. Hozirgi kunda Qosim-Shayxning tarixiy-meʼmoriy majmua muzeyi oʻz ichiga juda koʻp tarixiy eksponatlarni oladi, uning kolleksiyasida 2000 nafardan oshiqroq eksponatlar mavjud. Masjidning markaziy jabhasi yuqori portalga ega boʻlib, unda koʻplab murakkab dekorativ arabcha yozuvlar mavjud.
Bugungi kunda Qosim Shayx xonaqohiga koʻplab turistlar tashrif buyurishmoqda. 

 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
–
Toʻlagan Qosimbekov

Toʻlagan Qosimbekov (1931.15.1, Qirgʻiziston, Jalolobod viloyati Yangiyoʻl tumani Aqjoʻl qishlogʻi) — Qirgʻiziston xalq yozuvchisi (1986). 

"Yilqichi oʻgʻli" (1956), "Tugʻilgan yer" (1958) kitoblari, "Odam boʻlgim keladi" (1960) qissalari bilan tanilgan. 

"Singan qilich" (1966) romani mashhur. Asarda qirgʻiz xalqining 19-asr oʻrtalaridagi hayoti tasvirlangan. Qoʻqon xonligi davriga oid tarixiy voqealar, Oʻrta Osiyoning ruslar tomonidan zabt etilishi, uning oʻzbeklar va qirgʻizlar taqdiriga taʼsiri epik planda koʻrsatilgan. 

"Kelkel" ("Toleʼ", 1986) romani — "Singan qilich"ning mantiqiy davomi boʻlib, unda 19-asrning 2-yarmi va 20-asrning 1-choragidagi Oʻrta Osiyo xalqlari hayoti Toʻqtagʻul, Qurbonjon dodxoh kabi tarixiy shaxslar taqdiri orqali ochib berilgan.

Manbalar 
 Singan qilich, T., 1980.
https://www.bbc.com/kyrgyz/articles/c35e791zyd2o

Qirgʻizistonlik yozuvchilar
Sovet yozuvchilari
Olimjon Qosimjonov

Olimjon Qosimjonov (1878 - Toshkent — 1952) — naqqosh usta, Toshkent naqqoshligining yirik vakili. Hunarni usta Sheralixoʻja Hasanovdan oʻrgangan; u bilan birga ishlab knyazʼ Romanov saroyi (hozirgi Tashqi ishlar vazirligi qabulxonasi), A.Polovsev uyi (hozirgi Amaliy sanʼat muzeyi)ni bezashda qatnashgan. 1920-yillardan koʻpgina jamoat binolari (ayniqsa, 1923-yil 1-Butunittifoq qishloq xoʻjaligi va hunarmandlik koʻrgazmasi; 1938-yil Butunittifoq qishloq xoʻjaligi koʻrgazmasining Oʻzbekiston paviloni va boshqalar)ni bezagan. Toshkent badiiy oʻquv ishlab chiqarish kombinatida naqqosh-instruktor boʻlib koʻplab shogirdlar (M. Qosimov, J. Hakimov, T. Toʻxtaxoʻjayev va boshqalar) tayyorlagan. Q. naqsh mujassamotlarida ranglar uygʻunligidan mahorat bilan foydalanib jozibador bezaklar yaratgan; u bezagan xontaxta, kursi kabi badiiy buyumlar respublika va chet mamlakatlar muzeylarida saqlanadi.

Manbalar
Akmaljon Qosimov

Akmaljon Qosimov (1937.20.2, Shahrixon shahri — 2004.23.6, Toshkent) — biokimyogar, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), biol. fanlari doktori (1978), professor (1978). ToshDUni tugatgan (1961). ToshDU biofizika kafedrasida assistent (1964-66), katta oʻqituvchi (1966), dotsent, tuproqshunoslik fakulteti dekan oʻrinbosari (1969—73), oʻsimliklar fiziologiyasi kafedrasi mudiri (1973—76), Andijon pedagogika instituti rektori (1976—92), viloyat hokimi oʻrinbosari (1992—93), Andijon universiteti rektori (1993—95), Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi raisi oʻrinbosari (1995 — 2000). Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi bosh boshqarmasi boshligʻi (2000—04). Ilmiy ishlari radioaktiv nurlanish, metallarning ultradispersiyali kukuni. past harorat va tuzlarning hujayra hamda organizmdagi fiziologik va biokimyoviy jarayonlarga taʼsirini oʻrganishga bagʻishlangan.

Manbalar 
 Mitoxondriya i xloroplasti, T., 1984 (v soavtorstve); Vliyaniye raliatsii na energiticheskuyu sistemu rasteniy. T.. 1985; Kletka i kletochnme strukturn. T., 1986; Biokimyo [darslik], T., 1988 (hamkorlikda); Biokimyodan amaliy mashgʻulotlar, T, 1989 (hamkorlikda); Biologiya [maʼlumotnoma]. T, 1998 (hamkorlikda).

Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari