MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
ABB

ABB (Asea Brown Boveri) — 1988-yilda Shvetsiyaning ASEA va Shveysariyaning Brown, Boveri & Cie kompaniyalarining birlashishi natijasida yaratilgan elektrotexnika va energetikaga ixtisoslashgan shved-shveysar transmilliy kompaniyasi. Bosh qarorgohi Westeros va Tsyurixda, ishlab chiqarish korxonalari esa Germaniya, Shveysariya, Shvetsiya, Italiya, Fransiya, Rossiya, Chexiya, Hindiston, Xitoy, AQSh, Portugaliya, Braziliya, Finlandiya, Estoniya va boshqa bir qator mamlakatlarda joylashgan.

Tarixi 
Faoliyatining birinchi yilidayoq korporatsiya 40 ta kompaniyani, jumladan, Westinghouse Electric korporatsiyaning energiya uzatish va tarqatish biznesini sotib oldi. Noorganik oʻsish strategiyasi 1990-yillargacha davom etdi, eng yirik xarid — Gollandiyadagi sanoatni avtomatlashtirish tizimlarini ishlab chiqaruvchisi — Elsag Bailey Process Automation boʻldi(1998).

1999-yilda ABB yadroviy biznesni sotdi.2001-yildan beri kompaniya aksiyalari bilan Nyu-York fond birjasida savdo qilinadi.2011-yilda axborot markazlari uchun uzluksiz quvvat manbalari ishlab chiqaruvchi „Newave“; 2013-yilda — quyosh fotovoltaiklari uchun uskunalar ishlab chiqaruvchi — „Power-One“ sotib olindi.2017-yilda GE Industrial Solutions boʻlimi (GE Power) General Electric kompaniyasidan sotib olindi.2018-yilda elektr tarmoqlari biznesini avtomatlashtirish boʻlimi Hitachi kompaniyasiga sotildi.

2020-yil holatiga koʻra, asosiy boʻlinmalar:

 elektr motorlar va robototexnika (jumladan, generatorlar, elektr drayvlar, mexanik transmissiyalar, tortish konvertorlari, shamol turbinalari uchun konvertorlar ishlab chiqaradi);
 sanoatni avtomatlashtirish (boshqaruv tizimlari, nazorat-oʻlchash va analitik uskunalar, kemalar uchun tizimlar, shaxtada koʻtaruvchi mashinalar, turbokompressorlar);
 elektrotexnika (jumladan, elektr transport vositalarini zaryadlash tizimlari, quyosh invertorlari, modulli podstansiyalar, elektr simli tovarlar, kabellar, oʻlchash vositalari va datchiklar, balastlar).

Boshqaruvchilar 

2020-yil fevral oyidan beri bosh direktor — Björn Rosengren, sobiq direktorlar:

2019-yil aprel — 2020-yil fevral: Piter Foser
2013-yil sentabr — 2019-yil aprel: Ulrich Spieshofer
2008-yil sentabr — 2013-yil sentabr: Jozef Xogan
2008-yil fevral — 2008-yil sentabr: Mishel Desmarets — vaqtincha
2005-yil yanvar — 2008-yil fevral: Fred Kindle
2002-yil sentabr — 2004-yil dekabr: Yurgen Dorman
2001-yil yanvar — 2002-yil sentabr: Jorgen Centerman
1997-yil yanvar — 2000-yil dekabr: Goran Lindal
1987-1996: Persi Barnevik

Direktorlar kengashi raisi — Hubertus fon Grünberg; direktorlar kengashining sobiq raislari:

 Yurgen Dorman
 Piter Sazerlend
 Donald Ramsfeld (1990-2001)

Manbalar

Adabiyotlar 
 ABB (2005): The Dormann Letters, Jürgen Dormann/ABB Group, Zurich
 Bélanger, Jacques et al. (2001): Being local worldwide: ABB and the challenge of global management, Cornell University Press, New York. ISBN 0-8014-3650-8
 Kevin Barham, Claudia Heimer (1998): ABB: the dancing giant — creating the globally connected corporation. Financial Times, London. ISBN 0-273-62861-5
Birinchi rim-karfagen shartnomasi

Birinchi Rim-Karfagen shartnomasi - miloddan avvalgi VI asrda tuzilgan. Rim va Karfagen, shuningdek ularning ittifoqchilari o'rtasidagi shartnoma.

Ushbu shartnoma va uning shartlari faqat Polibiy tomonidan eslatib o'tilgan. Shu sababli, bir qator tadqiqotchilar ushbu hujjatning mavjudligiga shubha qilishadi. Bundan tashqari, ularning fikriga ko'ra, tarixchi shartnomani tuzish vaqtini ko'rsatishda noto'g'ri ishlarni qiladi. Shuni ta'kidlash kerakki, Polibiy hujjat matni "eng mumkin aniqlik bilan qilingan tarjimada berilishini darhol ta'kidlaydi, chunki hozirgi rimliklar tili qadimgi tildan shunchalik farq qiladiki, shartnomaning ba'zi iboralari faqat juda bilimli va diqqatli o'quvchilar tomonidan qiyinchilik bilan tushunilishi mumkin".

Polibiyning so'zlariga ko'ra, shartnoma Rimning birinchi konsullari Lutsiy Yuniy Brutus va Mark Goratsiy davrida, ya'ni miloddan avvalgi 509 yoki 508 yillarda tuzilgan.

Ushbu shartnoma shartlariga ko'ra, rimliklar va ularning ittifoqchilari "Go'zal" burnidan nariga suza olmadilar. Istisnolar faqatgina  yomon ob-havo yoki dushman aralashuvi tufayli bu chegarani kesib o'tish zarurati tug'ilgan holatlar edi. Biroq, bu holatda ham, qirg'oqda besh kundan ortiq qolish, shuningdek, kemalarni ta'mirlash yoki xudolarga qurbonliklar keltirish bilan bog'liq bo'lmagan xaridlarni amalga oshirish taqiqlangan.

Sitsiliyaning puniylarga tobe bo'lgan qismida rimliklar karfagenliklar bilan teng huquqlarga ega bo'lishlari kerak edi. Biroq, Liviya va Sardiniyada italyan savdogarlari o'z savdolarini faqat Karfagen amaldorlari vositachiligida olib borishlari mumkin edi.

O'z navbatida, Karfagenliklar ham Rimga bo'ysunadigan, ham mustaqil bo'lgan Lotin shaharlariga hujum qilishdan tiyilishga va'da berishdi, shuningdek, Latiumda o'z istehkomlarini qura olishmasdi.

Manbalar 

 Polybius. Umumiy tarix (III.22.1-13, III.23.1-6)
Pages with unreviewed translations
 Dieter Flach: Die römisch-karthagischen Beziehungen bis zum Ausbruch des Ersten Punischen Krieges. In: Rosmarie Günther u. a. (Hrsg.): E fontibus haurire. Beiträge zur römischen Geschichte und zu ihren Hilfswissenschaften. Schöningh, Paderborn u. a. 1994, S. 33–44. 
 Werner Huß: Geschichte der Karthager. C.H. Beck, München 1985, hier S. 86–92.
 Robert M. Ogilvie: Das frühe Rom und die Etrusker (dtv-Geschichte der Antike). Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1983, ISBN 3-423-04403-9; engl. Originalausgabe: Robert M. Ogilvie: Early Rome And The Etruscans (Fontana History Of The Ancient World). Collins & Sons, 1976.
 Robert Werner: Das Καλόν άκρωτήριον des Polybios. In: Chiron, Band 5, 1975, S. 21–44.
 Klaus Zimmermann: Rom und Karthago. 3. Auflage, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2013, ISBN 978-3-534-23008-2.
Sharofiddin Lutfillayev

Sharafuddin Rustamovih Lutfillaev (tugʻ. 1990-yil 9-sentyabr, Termiz, Surxondaryo viloyati) — oʻzbek dzudochi, 60 kg gacha vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2019-yilgi Jahon chempionati va 2015-yilgi Osiyo chempionati sovrindori. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi.

Biografiya 
1990-yil 9-sentyabrda Sharafuddin Lutfillaev Termizda tugʻilgan.

Faoliyati 
2011-yili Toshkentda o‘tkazilgan Jahon chempionatida bronza medali uchun kurashda mag‘lub bo‘lgan va beshinchi o‘rinni egallagan. Xuddi shu yili u Suvondagi (Koreya Respublikasi) Jahon kubogi va Ulan-Batordagi (Rossiya) Gran-prida ham xuddi shunday natijalarni koʻrsatdi. 2013-yilda Toshkentda oʻtkazilgan Gran-prida Lutfillaev oltin medalni qoʻlga kiritgan boʻlsa, oʻsha yilning oxirida Abu-Dabidagi (BAA) turnirning kumush medali sohibiga aylandi. 2014-yilda Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa“ turnirida Sharafuddin Lutfillaev bronza medalini qoʻlga kiritgan, Tyumen (Rossiya) va Parijda (Fransiya) ham chorak finalga chiqqan. Oʻsha yili Incheonda (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida u bronza bahsida magʻlub boʻlib, beshinchi boʻldi. Toshkentdagi Gran-prida ham beshinchi bo‘ldi.

2015-yilda Kuvaytda o‘tkazilgan Osiyo chempionatida 60 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida bronza medalini qo‘lga kiritgan. Oʻsha yili u Samsun va Tbilisida Gran-prini qoʻlga kiritdi, shuningdek, Budapeshtda va Marokashdagi Masters musobaqalarida bronza medaliga sazovor boʻldi. Kuzda O‘zbekistonda o‘tkazilgan Gran-prida ikkinchi, Fransiya va Xitoyda uchinchi o‘rinni egalladi. 2016-yilda Gran-prida Olmaota (Qozogʻiston), Budapesht (Vengriya) va Toshkentda bronza medallarini qo‘lga kiritgan, shuningdek, bronza bahsiga qadar yetib kelgan, ammo Boku, Parij va Gavanada (Kuba) undan kam bo‘lgan. 2017-yilda Toshkentda o‘tkazilgan Gran-prining bronza medali sovrindori bo‘ldi. Oʻsha yili Parij va Abu-Dabidagi „Katta dubulg‘a“ turkumiga kiruvchi turnirlarda u mos ravishda ikkinchi va uchinchi o‘rinlarni egalladi. Sankt-Peterburgda Mastersda uchinchi boʻldi.

2018-yilda Parijda (Fransiya) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa“ musobaqasida u yana kumush medalni qoʻlga kiritdi. Abu-Dabida u bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u finalda gruziyalik sportchi Lukhumi Chkhvimianiga yutqazib, kumush medalni qo‘lga kiritdi. U Marrakeshdagi Gran-prini qoʻlga kiritdi va Sindaodagi (Xitoy) Masters musobaqasida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda u Osiyo va Okeaniya chempionatlarida chorak finalga qadar yetib borgan va Qozondagi (Rossiya) „Katta dubulgʻa“ turnirida ham shu bosqichda toʻxtagan. 2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 60 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida u 1/8 bosqichda ukrainalik Artyom Lesyukga yutqazdi.

Manbalar 

9-sentabrda tugʻilganlar
1990-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
Oʻzbekiston dzyudochilari
Qirolicha Arva masjidi

Qirolicha Arva bint Ahmad Al-Sulayhi masjidi yoki oddiygina Qirolicha Arva masjidi (), Yamanning Jibla shahridagi tarixiy masjiddir . U 1056-yildan 1111-yilgacha qirolicha Arva al-Sulayhi tomonidan qurilgan va uning qabri keyinchalik ziyoratgohga aylangan. U eng qadimgi Yaman masjidlaridan biri sifatida oʻz ahamiyatini saqlab qolgan. U Hurrat-ul-Malika masjidi sifatida ham tanilgan, chunki malika koʻpincha „Al-Malika Al-Hurra“ deb ataladi, yaʼni „Olijanob malika“.

Tarix 
Masjid qurilishi Yamanning Sulayhidlar davlatini 1085-1138 yillar davomida boshqargan malika Arva bint Ahmad as-Sulayhiyga tegishli .Qirolicha Arva 1087-yilda Jibla shahriga Dar al-Ezzni saroy( rum.) masjidga koʻchib oʻtadi. Masjidda hozirgacha Fotimiy meʼmorchiligining taʼsirini koʻrsatadigan oʻsha davrning meʼmoriy va bezak elementlarini saqlab qolgan.

Arxitektura 
Majmua toʻrtburchaklar shaklida, ochiq hovli () oʻrtada, toʻrtta yoʻlak bilan oʻralgan. Qibla devori shimoliyda joylashgan. Qibla hududiga janub tomondan beshta kirish yo‘li orqali kirish mumkin. U toʻrt qator baland ustunlardan iborat boʻlib, bir qismi sakkizburchak, bir qismi toʻrtburchak shaklli. Tom toʻgʻridan-toʻgʻri shift bilan qoplangan va zal 11-asrga oid yogʻoch bilan qoplangan, ularning baʼzilari 1358-yilda yangilangan. Janubiy yoʻlak ikkita kirish joyi boʻlgan janubiy devordan iborat. Sharqiy yoʻlak uchli ustunli ikkita ustundan iborat. Gʻarbiy yoʻlakning janubiy tomonida Qur’on yodlash uchun madrasa sifatida foydalaniladigan zal mavjud.

Mehrob 

Mehrab shimoliy dahlizda qibla devorining oʻrtasida joylashgan. Bu taxminan 85sm boʻlib, tepasida gul va geometrik naqshli ikkita ustunga toraygan toʻr bilan qoplangan. Mehrab kufiy yozuvlar bilan oʻralgan boʻlib, unda shunday deyilgan: "Rahman va rahmli Alloh nomi bilan men Robbingni qabul qilaman va johillardan emas, ibodat qiluvchilardan boʻlaman va senga aniqlik kelguncha Robbingga ibodat qilaman. "Mehrabning yon tomonida Tavba surasining 18- oyatidan kufiyda yozilgan yozuv bor.

Minoralar 
Masjid ikkita minorali boʻlib, biri janubi-sharqda, ikkinchisi janubi-gʻarbiy tomonda joylashgan. Sharqiy minora oʻn olti qovurgʻali baland toʻrtburchak tosh asosli korpusdan iborat.

Qirolicha maqbarasi 
U malika buyrugʻiga binoan qurilgan va masjidning shimoli-gʻarbiy burchagida joylashgan. U o‘z vasiyatnomasida qabrining joyini masjid binosidan ajratilishini aytib oʻtgan. Maqbara fasadi meʼmoriy elementlar bilan bezatilgan, sharqiy devordagi ichi bo‘sh bo‘shliqlar ko‘rinishida. Toʻrtta kirish joyidan ikkitasi janubda, kengligi 60 sm ga teng, balandligi 1.60 metrga va chuqurligi 10sm ga yetadi. .Kufiy chiziqda kufiy gulli oʻymakorlik va fasadda Bibliya yozuvlari oʻyib ishlangan.

Galereya

Yana qarang 

 Yamandagi masjidlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

 Qirolicha Arva masjidi, 11-asr, Jibla, Ibb gubernatorligi, Yaman
Leopold Auenbrugger

Josef Leopold Auenbrugger yoki Avenbrugger (19-noyabr 1722-yil — 17-may 1809-yil) avstriyalik mashhur vrach. Amaliy tibbiyotga „dukkilatib urib koʻrish“, yaʼni perkussiyani joriy etgan olim.

1752-yilda Vena universitetining tibbiyot fakultetini bitirib, butun umrini shu yerda oʻtkazadi. 1751-1768-yillar mobaynida Venadagi ispan gospitalida ham vrachlik faoliyatini birga olib boradi.

Leopold Auenbrugger vino savdogari oilasida tugʻulgan. Yoshligida savdogarlarning bochkalarni urib koʻrishlarini koʻp kuzatgan. Shu yoʻl bilan bochkada qancha vino qolganini aniqlashgan. Urib koʻrish unga plevral boʻshliqlarda suyuqlik bor yoki yoʻqligini aniqlashda qoʻl kelgan. Chunki odatda buni faqat murdani yorib koʻrish orqali aniqlashgan va tirik odamda plevritlarni aniqlash imkoni boʻlmagan.

Manbalar

Havolalar 

 Josef Leopold Auenbrugger. WhoNamedIt. 

1722-yilda tugʻilganlar
1809-yilda vafot etganlar
Yıldız saroyi

Yıldız saroyi () — Turkiyaning Istanbul shahrida XIX asr va XX asr boshlarida qurilgan sobiq imperatorlik Usmonli saroylari va villalarining ulkan majmuasi. Saroy XIX asr oxirida Sulton va uning oilasi tomonidan qarorgoh sifatida foydalanilgan. Saroy qurilishi qachon boshlanganligi haqida aniq maʼlumot yoʻq boʻlib, 1880-yilda foydalanishga topshirilgan.

Qurilish tarixi 

Yıldız Sarayı „Yulduz saroy“ degan tarjimani beradi. Saroy 1880-yilda qurib bitkazilgan va Abdulhamid II tomonidan foydalanilgan. Bu hudud Sulton Sulaymon I davridan (1520-1566) boshlab sultonlarning ov joyi boʻlgan. Saroy hududi dastlab tabiiy oʻrmonlardan iborat boʻlib, Sulton Ahmad I (1603-1617) davrida imperator mulkiga aylangan. Ahmad Idan keyin turli sultonlar bu yerlarda dam olishni yoqtirganlar va sultonlar Abdulmajid I va Abdulaziz I bu yerda qasrlar qurdirishgan. Yildiz saroyi bogʻlar va vodiylarning katta maydonidan iborat majmua edi. Bu anʼanaviy Usmonli meʼmorchiligining namunasi edi. Birinchi shiypon Sulton Salim III tomonidan 1798-yildan 1808-yilgacha uning onasi Sulton Mihrishah uchun qurilgan.

XIX asr oxirida Sulton Abdulhamid II Bosfor boʻgʻozi soxilida joylashgan Dolmabahche saroyiga dengizdan hujum qilinishidan qoʻrqib, saroyni tark etdi. U Yulduz saroyini kengaytirdi va mashhur italyan arxitektori Raimondo D’Aronkoga saroy majmuasiga yangi binolar qurishni buyurdi. Sulton Yildiz saroyiga koʻchib oʻtgach, saroy Usmonli hukumatining tarixdagi toʻrtinchi oʻrni boʻldi. (avvalgilari Edirnedagi Eski Saroy, Istanbuldagi Topkapı saroyi va Dolmabahçe saroylari edi)

Saroy 

Saroyda koʻplab masjidlar, xonalar, Teatr va opera uylari, hammomlar, bogʻlar va muzey joylashgan.

Yıldız masjidi 
Abdulhamid II tomonidan Yildiz masjidi 1885-1886-yillarda qurilgan. Masjid reja sxemasi va bezaklari bilan kech Usmonli meʼmorchiligining eng tipik namunalaridan biri hisoblanadi.

Yildiz masjidi Beshiktosh Barbaros bulvarining shimoliy qismida, Yildiz saroyiga boradigan yoʻlda joylashgan. Haqiqiy nomi Hamidiye boʻlsa-da, koʻproq Yildiz masjidi nomi bilan mashhur.

Dizayn 
Saroy murakkab tuzilishga ega boʻlib, uning tarkibiga Buyuk Mabeyn, Shale koʻshki, Malta koʻshki, Chodir koʻshki, Yildiz teatri va opera uyi, Yildiz saroyi muzeyi va imperator chinni ishlab chiqarish zavodi kiradi. Yildiz saroy bogʻi ham Istanbuldagi mashhur dam olish maskani edi. Bir koʻprik Yildiz saroyi va Çırağan saroyini Bosfor boʻgʻozi ustidagn bu bogʻga ulagan.

Yildiz saroyi soat minorasi 
Soat minorasi Yildiz masjidi hovlisining janubi-gʻarbiy burchagida joylashgan boʻlib, 1890-yilda qurilgan. Minora sharqshunoslik va neogotizm uygʻunligidan iborat dizaynga ega boʻlib, burchaklari singan kvadrat rejada koʻtarilgan uch qavatli minora. Minora uchli va dilimlangan gumbaz bilan qoplangan.

Imperial chinni fabrikasi 
1895-yilda yuqori sinfning Yevropa uslubidagi keramika ehtiyojlarini qondirish uchun ochilgan fabrika. Koʻpincha Bosfor koʻrinishi tasvirlangan kosalar, vazalar va laganlar ishlab chiqarilgan. Bino oʻrta asr qal’alarini eslatuvchi koʻrinishga ega.

Galereya

Manbalar
Koç Holding

Koç Holding A.Ş. — Turkiyadagi eng yirik sanoat konglomerati boʻlib, 2016-yil holatiga koʻra «Fortune Global 500» roʻyxatiga kiritilgan mamlakatdagi yagona kompaniyadir. Bosh qarorgohi Istanbulning Nakkashtepe shahrida joylashgan kompaniya Turkiyaning eng badavlat oilalaridan biri Koch oilasi tomonidan nazorat qilinadi.

Kompaniya asoschisi Vehbi Koch 1926-yilda oʻzining birinchi firmasiga asos soladi. 1963-yilda barcha kompaniyalarni Koch Holdingga birlashtiriladi.

Tarix 
Koch Holdingga aylangan ilk firma 1926-yilda Vehbi Koch tomonidan tashkil etilgan.

1984-yilda Vehbi Koch boshqaruv kengashi raisi lavozimini oʻgʻli Rahmi M. Kochga topshirdi.

1988-yil sentabr oyida kompaniya oʻz qarorgohini Istanbulning Fındıkli tumanidan Istanbulning Onadoʻli qismidagi Nakkashtepega koʻchirdi.

2003-yil 4-aprelda Rahmi Koch nafaqaga chiqdi va oʻz lavozimini katta oʻgʻli Mustafo V. Kochga topshirdi. Rahmi Koch faxriy rais unvonini va direktorlar kengashidagi oʻrnini saqlab qoldi.

2015-yilning fevral oyida Levent Chakiroglu Turgay Durak oʻrniga bosh direktor lavozimini egalladi.

2016-yilning 1-choragida Mustafo V. Koch vafotidan keyin Omer Koch boshqaruv raisi boʻldi.

Operatsiyalar 
Koch guruhining 16 kompaniyasining aktsiyalari Istanbul fond birjasida sotiladi. Konglomerat 113 kompaniya, 90 000 xodim va 14 000 diller, agentlik va sotuvdan keyingi xizmat ko'rsatuvchi xodimlardan iborat.

Guruh tarkibidagi kompaniyalar

Manbalar
Beylerbeyi saroyi

Beylerbeyi saroyi () — Turkiyaning Istanbul shahri Üsküdar tumanidagi Beylerbeyi hududida joylashgan va meʼmorlari Hagop Balyan va Sarkis Balyan boʻlgan, 1861-1865-yillar orasida sulton Abdulaziz tomonidan qurdirilgan saroy. Ushbu saroy Sulton Abdulhamid II 1918-yilda vafotidan oldin uy qamogʻida boʻlgan oxirgi joy edi.

Tarix 
Saroy joylashgan hudud tarixiy joy boʻlib, undan turar joy sifatida foydalanish Vizantiya imperiyasi davriga toʻgʻri keladi. Bu hududda Vizantiya davrida Stavroz (Xoch) bogʻlari deb atalgan bogʻ bor mavjud boʻlgan. Aytishlaricha, Vizantiya davrida bu hudud Konstantin II tomonidan oʻrnatilgan katta xoch tufayli Xoch (Stavroz) bogʻi deb nomlangan. Eremya Chelebi Kömürcüyan, bu hududda XVII asrda ham Vizantiya cherkovi va muqaddas buloq borligi haqida yozib qoldirgan.

Bu yerda Usmonlilar davriga oid birinchi bino Salim IIning qizi Gevher Sultonning saroyi edi. Sulton Murod IV xuddi shu hududda tugʻilgan. Keyin XVII asrda Ahmad I tomonidan Şevkabad qasri, Ahmad III davrida Ferahabad saroyi, Mahmud I esa onasi uchun Ferahfeza saroyini qurdirtirgan. Bu hudud sultonning shaxsiy bogʻi sifatida ham foydalanilgan. Mustafo III davrida bu yerdagi binolar buzilib, yerlar xalqqa sotilgan. Keyinchalik Mahmud II sotilgan yerlarni qaytarib olib, 1829-yilda bu yerda yogʻochdan saroy qurdirdi. 1851-yilda chiqqan yongʻin natijasida ushbu saroyning bir qismi yonib ketdi. Shundan soʻng, Abdulmajid I davrida, ushbu saroy yana bir marta yonib ketdi va boshqa foydalanilmadi. Keyinchalik 1861-1865-yillar oraligʻida yonib ketgan saroy oʻrniga hozirgi Beylerbeyi saroyi Abdulaziz I tomonidan qurdirilgan. Saroy meʼmori Sarkis Balyan va uning ukasi meʼmor Agop Balyandir.

Saroyning tuzulishi 

Beylerbeyi saroyi saroy majmuasi boʻlib, katta bogʻdagi asosiy saroy (yozgi saroy) bilan birga Marmar koʻshk,, Sariq koʻshk, Ahir koʻshk va ikkita kichik dengiz koʻshklaridan iborat.

Yozgi saroy 
Asosiy saroy boʻlgan yozgi saroy uygʻonish, barokko va sharq-gʻarbiy uslublarni uygʻunlashtirgan holda qurilgan. Dengiz boʻyidagi qirgʻoqda qurilgan saroy toshli inshoot boʻlib, baland yertoʻla ustiga qurilgan va ikki qavatdan iborat. Saroy Haram (shimoliy qismi) va Mabeyn-i Humoyun (janubiy qismi) doiralaridan iborat boʻlib, unga uchta kirish joyi, oltita katta zal, 24 xona, 1 turk hammomi va 1 zamonaviy hammomni oʻz ichiga oladi. Saroy toʻrtburchak shaklga ega. Saroyning tomi barcha tomonlarni aylanib chiqadigan parapet bilan yashiringan. Saroyning tashqi koʻrinishi birinchi qavatni yuqori qavatdan ajratib turadigan qatʼiy belgilangan qolip bilan ajratilgan. Binoning derazalari toʻrtburchak shaklda boʻlib, ravoqlar bilan bezatilgan. Derazalar va devor burchaklari oʻrtasida bitta va ikkita ustunlar mavjud. Birinchi qavat butunlay marmar bilan qoplangan, ikkinchi qavati esa marmarga oʻxshash toshlar bilan qoplangan.

Manbalar
Yupqa plyonka

Yupqa plyonka 2,5 mkm dan kam boʻlgan plyonka qatlamidir. 2,5 mkm dan yuqori kondensatsiyalangan moddalar qatlamlari qalin plyonkalar yoki folga deb ataladi. Plyonkalar va qoplamalar odatda taglikka oʻstiriladi. Folga — qalinligi 2 dan 100 mikrongacha boʻlgan erkin kondensatsiyalangan plastmassa material qatlami.

Plyonka haqida 
Plyonkalarni keng qamrovli oʻrganish nisbatan yaqinda amalga oshirila boshlandi, chunki plyonka qatlamining funksional xususiyatlariga oʻlcham kattalikning sezilarli taʼsiri tufayli ularni umumiy namunalar bilan solishtirganda oʻrganishda qiyinchiliklar yuzaga keldi. Koʻpgina hollarda, umumiy holatda sodir boʻladigan jarayonlarni yaxshi tasvirlaydigan nazariy modellar yupqa plyonkali materiallarni tavsiflash uchun yaroqsiz boʻlib qolganligi sababli, plyonkalarning tarkibi va tuzilishini tahlil qilishning qoʻshimcha zamonaviy usullariga, shuningdek uni amalga oshiradigan eksperimental usullarga ehtiyoj paydo boʻldi.

Hozirgi vaqtda „plyonka“ tushunchasining umumiy qabul qilingan taʼrifi mavjud emas, ammo quyidagi taʼrif buni toʻliq ochib beradi:

Plyonka — qalinligi sirt kuchlarining taʼsir qilish masofasiga mutanosib boʻlgan bogʻlangan kondensatsiyalangan moddalarning yupqa qatlami; geterogen „plyonka-taglik“ tizimining termodinamik jihatdan barqaror yoki metastabil qismidir.

Yupqa Plyonkalar tasnifi 
Plyonkalarning toʻliq oʻrnatilgan tasnifi ham yoʻq, lekin qulaylik uchun ularni asosiy belgilarga koʻra tizimlashtirish mumkin: yupqa plyonkalarning agregatsiya holati, qalinligi, zona modeli va boshqalar umumlashtirilgan tasnifini 1-rasmda koʻrsatib oʻtilgan. Zamonaviy texnologiyada yupqa plyonkalardan foydalanishning amaliy maqsadlaridan kelib chiqqan holda, plyonkali qatlamlarni zonalar tuzilishi nuqtai nazaridan koʻrib chiqish qulay boʻlib, ularni dielektriklarga, yarim oʻtkazgichlarga va metallarga boʻlish mumkin, shu bilan birga ularni quyidagilar asosida olish mumkin: sof metallar, qattiq eritmalar va kimyoviy birikmalarning turli sinflari.

Manbalar
Gʻulomjon Abdullayev

Gʻulomjon Ozodovich Abdullayev (1998-yil 11-noyabr, Xorazm, Oʻzbekiston) — oʻzbek erkin kurashchisi, Tokio Olimpiadasi ishtirokchisi.

Karyera 
Toshkentning „Dinamo“ jamoasi sport maktabi tarbiyalanuvchisi. Baxtiyor Sobirov va Latif Karimovlar rahbarligida tahsil olgan. U jahon sahnasidagi ilk katta muvaffaqiyatiga 18 yoshida, 2016-yil sentyabr oyida erishgan. Keyin u U20 yosh toifasidagi fransuz Makonda jahon chempionatida ishtirok etib, 3-oʻrin uchun kurashda yaponiyalik Takumi Toshironi magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Shuningdek, u bir necha bor nufuzli xalqaro turnirlar shohsupasiga koʻtarilgan. U yoshlar oʻrtasida ikki karra Osiyo chempioni. 2018-yildan buyon Oʻzbekiston terma jamoasida aʼzo. 2021-yil aprel oyida Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan Osiyo chempionati litsenziyasi turnirida Gʻulomjon Abdullayev Qirgʻiziston vakili Bekbulat Mirnazarovni magʻlub etib, Tokio Olimpiadasi yoʻllanmasini qoʻlga kiritdi.

Sport natijalari 

 Kurash boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati 2016 — ;
 Kurash boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionati 2016 — ;
 Kurash boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati 2018 — ;

Manbalar

Havolalar 

 Гуломжон Абдуллаев — профиль на сайте International Wrestling Database (англ.)
 «Они будут защищать честь страны в Токио»: хорезмский борец Гуломжон Абдуллаев

1998-yilda tugʻilganlar
11-noyabrda tugʻilganlar
Xorazmda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Kishilar
Oʻzbekiston kurashchilari