MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ali Sankabosiy

Ali Sankabosiy (arabcha: على السنكباثى — Abulhasan Ali ibn Ahmad ibn Robiyʼ ibn Shofeʼ Sankabosiy) — Roviy, imom.

Ali Sankabosiy Samarqandning zohid, taqvodor imomi va hadis roviysi boʻlgan. U XI asrning boshida Samarqandga qarashli Sankabos qishlogʻida tugʻilgan. Ali Sankabosiy boshlangʻich taʼlimni otasi Ahmad ibn Robiyʼ ibn Shofeʼdan olgan.

Ustozlari 
Ali Sankabosiy hadis ilmining sir-asrorlarini otasi Ahmad ibn Robiyʼ ibn Shofeʼdan va Ahmad ibn Humayd Sankabosiy. hamda hofiz Abu Saʼiyd Abdurahmon ibn Muhammad ibn Muhammad Astraboziylardan oʻrgangan va ulardan hadis rivoyat qilgan.

Shogirdi 
Ali Sankabosiydan roviy va imom Abulqosim Abdulloh ibn Umar Kasoiy. yoki Koshoniy. va Abulhasan Ali ibn Usmon kabi allomalar hadis rivoyat qilgan.

Vafoti 
Ali Sankabosiy 452/1061 yili (zulhijja oyining 9 sanasida — 3-yanvarda) Samarqandda vafot etgan..

Adabiyotlar 
Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. -T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

Manbalar 

Roviylar
Samarqandlik allomalar
Islom:Shaxslar
Mushtab ibn Muhammad Farg‘oniy

Mushtab ibn Muhammad Fargʻoniy ( — Mushtab ibn Muhammad Fargʻoniy – Toʻliq ismi Abulmuzaffar Mushtab ibn Muhammad ibn Uyooma ibn Zayd ibn Noʻ'mon ibn Muhammad ibn Sufyon Fargʻoniydir (414/1024-486/1093)) — faqih.

Mushtab ibn Muhammad Fargʻoniy taʼlimni yurtida olib, xilof va jadal ilmlarida peshqadamlik darajasiga yetgan. Isfahon, Buxoro va Ray shaharlarida hadis eshitgan. Bag‘dodda ham bir necha marotaba boʻlib hadis aytgan. Undan hadis eshitganlar orasida Mahmud ibn Mas'ud Shaʼbiy Hanafiy ham bor. Abulbarakot Hibatulloh ibn Muborak Saqtiy allomadan hadis rivoyat qilgan. Ibn Najjor allomaning Bagʻdodda vazir Nizomulmulk qabulida boʻlgani, Bagʻdod imomlari bilan munozara qilgani haqida xabar qilgan.

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Abu Ali Hasan Sankabosiy

Abu Ali Hasan Sankabosiy (arabcha: الحسن السنكباثى أبو على— Abu Ali Hasan ibn Ali ibn Ahmad ibn Robiyʼ ibn Shofeʼ Sankabosiy) — Roviy.

Abu Ali Hasan Sankabosiy Ali Sankabosiyning oʻgʻli boʻlib, u U XI asrning birinchi yarmida Samarqandga qarashli Sankabos qishlogʻida tugʻilgan. U boshlangʻich taʼlim va hadis ilmining sir-asrorlarini otasi Ali Sankabosiydan oʻrgangan va undan hadislar rivoyat qilgan.

Ustozlari 
Hasan Sankabosiy aksar hadislarni Muhammad ibn Nasr Marvaziy va Ibrohim ibn Muaʼqil Nasafiy kabi roviylardan rivoyat qilgan.

Shogirdlari 
Hasan Sankabosiydan Abu Muhammad Abdujabbor ibn Muhammad ibn Ahmad Havoriy Bayhaqiy Naysaburda, Amr ibn Shubayb Sankabosiy va Arbinjonning hokimi Abdulmalik ibn Kaʼb Sankabosiylar Sankabosda hadis tinglagan va rivoyat qilgan.

Adabiyotlar 
Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. -T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

Manbalar 

Roviylar
Samarqandlik allomalar
Islom:Shaxslar
Hanzala

Hanzala ibn Abu Omir (arab. ﺣﻨﻈﻠـة ﺍﺑﻦ ﺍﺑﻲ ﻋﺎﻣﺮ) (taxminan 601-625 yy.) Muhammad alayhissalomning sahobiylaridan biri boʻlgan. U ansorlarning Banu Avs qabilasidan edi. Uning otasi Abu Omir nasroniy boʻlgan. Hanzala endigina 24 yoshda ekanida, Uhud jangida mushriklarga qarshi kurashib halok boʻlgan. Hanzala piyoda askar boʻlib, Abu Sufyon ibn Harbning otiga hujum qiladi. Ammo Abu Sufyonni Shaddod ibn al-Asvad qutqarib qoladi va keyin Hanzalani oʻldiradi.

Hanzala birinchi nikoh oqshomida rafiqasi Jamilani (Abdulloh ibn Ubayning qizi) uyda qoldirib, jihod chaqirigʻiga javob berish uchun jang maydoniga joʻnab ketgan va gʻusl olishga ham ulgurmagan edi. U jangda shahida boʻlgach, Muhammad sollallohu alayhi vasallam farishtalar Hanzalani yer bilan osmon oʻrtasida kumush idishlarda saqlangan chuchuk yomgʻir suvi bilan yuvayotganini koʻrganlar. Bu sharaf tufayli Hanzala “Gʻasil al-Maloika” (arabcha: غسيل الملائكة), ya’ni “farishtalar tomonidan yuvilgan kishi” unvoniga sazovor boʻlgan. Uning oʻgʻli Abdulloh ibn Hanzala Umaviylar xalifasi Yazid I ga qarshi Madina ahliga boshcilik qilgan.

Manbalar 

 Shaxsiyatlar
 Sahobalar
 Islom tarixi
Jahon Islom Iqtisodiy Forumi

Jahon Islom Iqtisodiy Forumi (WIEF) yoki Jahon Islom Iqtisodiy Forumi Jamgʻarmasi - shtab-kvartirasi Malayziyada joylashgan biznes-forum. Uning maqsadi biznesni rivojlantirish, musulmon va gʻayrimusulmon dunyosini bogʻlash, dunyoni tinchlik va farovonlikka yoʻnaltirishdir. Birinchi Jahon Islom Iqtisodiy Forumi Malayziyaning Kuala-Lumpur shahrida boʻlib oʻtdi va 14- va keyingi WIEF 2020-yil oktabr oyida Qatarda boʻlib oʻtadi.

Manbalar

Havolalar 

 Jahon islom iqtisodiy forumi fondi

Xalqaro tashkilotlar
Aitube.kz

Aitube.kz — 2021-yilda ishga tushirilgan YouTubeʼning Qozogʻistondagi analogi. Qozogʻistonda koʻpchilik, ayniqsa, oʻsmirlar ushbu videoxostingni ommaviy axborot vositalarida va qozogʻistonlik blogerlar oʻrtasida faol targʻib qilinayotgani bilan faxrlanadi. Shuningdek, u turli biznes-forumlarda IT media-loyihalarining muvaffaqiyatli namunasi sifatida koʻpincha tilga olinadi.

Interfeysi 
Tomoshabin uchun sayt interfeysi hech qanday noqulayliksiz juda yoqimli va oʻziga qaram. Hammasi juda puxta oʻylangan koʻrinadi, siz saytning fonini quyuq yoki oq rangga oʻzgartirishingiz mumkin. Shuningdek, siz 8 ta tildan birini tanlashingiz mumkin — qozoq, rus, oʻzbek, qirgʻiz, tojik, ozarbayjon va ingliz.

Analitika va trafik 
Aitube veb-saytiga 1 oyda taxminan 3 million marta tashrif buyuradi. Tomoshabinlar asosan Qozogʻistondan 52% va 36% Rossiyadan, qolganlari dunyo boʻylab tarqalib ketgan.

Monetizatsiya 
Aitube-da monetizatsiya darhol amalga oshiriladi. Koʻrishlar yoki obunachilarga ega boʻlishingiz shart emas, sheriklik dasturiga qoʻshilish uchun tugmani bosing. Men daromadning aniq miqdori yoki foizini ham koʻrmadim. Kelajakdagi daromadlar haqida shunday yozuv mavjud boʻlsa-da: Ish haqining qiymati foyda ulushi tizimiga muvofiq dinamik ravishda shakllanadi va eʼlon qilinganidan farq qilishi mumkin. Maʼlum boʻlishicha, 1000 marta koʻrish uchun u ~ 450 tenge (~ 73,48 rubl yoki 1 dollar) boʻladi. Agar sizda 2000 birlik boʻlsa, daromadni olishingiz mumkin.

Bugungi Aitube.kz 

 Oyiga 4 500 000 dan ortiq foydalanuvchi
 11 000+ ortiq kanal
 Qozogʻiston OAV rasmiy kanallari

Manbalar

Havolalar 

 Aitube.kz rasmiy sayti
 Google Play rasmiy ilovasi
 AppStore rasmiy ilovasi
 AppGallery rasmiy ilovasi
Qozogʻiston saytlari
Istiqbol sari

Istiqbol sari — Xalq deputatlari Qoʻshrabot tuman kengashi va tuman hokimligi gazetasi.

Manbalar
Pinus pumila

Pinus pumila, odatda Sibir mitti qaragʻayi, mitti Sibir qaragʻayi, mitti tosh qaragʻay, Yapon tosh qaragʻayi yoki sudraluvchi qaragʻay nomlari bilan tanilgan Pinaceae oilasiga mansub daraxt.

Tavsif 
Sibir mitti qaragʻayi — balandligi  dan  boʻlgan ignabargli doimiy yashil buta shaklida oʻsadi. Shimoliy Yaponiyaning togʻlarida u baʼzan yapon oq qaragʻay (Pinus parviflora) bilan gibridlanadi. Bu duragaylarning uzunligi  yetadi.

Barglari ignasimon, uzunligi 4-6 sm boʻladi. Qubbalarining kattaligi 2,5-4,5  smgacha yetadi.

Tarqalish 
Ushbu tur Uzoq Sharq, Sharqiy Sibir, Moʻgʻulistonning shimoli-sharqi, Xitoyning shimoli-sharqi, Shimoliy Yaponiya va Koreyada uchraydi.

P. pumila juda sekin oʻsadi. U 300 va baʼzi hollarda 1000-yilgacha yashashi mumkin. Sibirning sharoitida 250 yosh va undan kattaroq namunalar mavjud.

Ekologiya 
Urugʻlar Nucifraga caryocatactes tomonidan yigʻiladi va tarqatiladi.

Kultivatsiya 
Bu oʻsimlik bogʻlar va parklarda manzarali buta sifatida oʻstiriladi. P. pumilaning 'Glaucaʼ navi Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan.

Manbalar

Havolalar 

 Dunyo boʻylab ignabargli daraxtlar: Pinus pumila — Xai-Matsu .

Xitoy o'simliklari
Mongoliya florasi
Sibir florasi
Auqattiy

Auqattiy () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq. Auqattiy qishloq okrugining maʼmuriy markazi.

Geografiyasi 
U Qirgʻiziston bilan chegarada, Chu daryosining oʻng qirgʻogʻida, viloyat maʼmuriy markazi boʻlgan Qorday qishlogʻidan 36 km janubiy-sharqda (ESE) joylashgan. KATO kodi — 314833100.

Tarixi 
Sovet davrida Auqattiy qishlogʻi Trudovik kolxozi tarkibiga kirgan. „Trudovik“ kolxozi 1935-yilning bahorida sovxoz va ikkita artel negizida tashkil etilgan. U tashkil etilgan vaqtda kolxozga 9800 ga qishloq xoʻjaligi yerlari, shu jumladan 2830 ga haydaladigan yer, 6200 ga yaylovlar, 95 ga pichanzorlar ajratilgan edi. Bundan tashqari, kolxozda 11 ta STZ traktori va oz miqdorda qishloq xoʻjaligi asbob-uskunalari boʻlgan. Tashkiliy jarayonda kolxoz 240 ta xoʻjalik kolxozchilarni 320 ta mehnatga layoqatli kolxoz aʼzolari bilan birlashtirgan.
Kolxoz iqtisodiyoti tezda mustahkamlangan va 1955-yilda u kam sonli millioner kolxozlaridan biri boʻlgan.
1967-yilga kelib kolxozning umumiy yer fondi 39001 gektarga, shu jumladan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar 37443 gektar, shundan haydaladigan yerlar 7421 gektar, pichanzorlar 633 gektar, koʻp yillik oʻsimliklar 100 gektarga koʻpaydi.
1967-yilga kelib xoʻjalikda 2740 qoramol, 32740 qoʻy, 1520 choʻchqa, 575 ot, 4800 qush bor edi. Kolxozning energetik bazasi kengaydi. Xoʻjalikda 108 ta traktor, 58 ta avtotransport, 230 ta elektr dvigatel, 18 ta don oʻrish kombayni, 16 ta yem-xashak kombayni, 14 ta makkajoʻxori oʻrish kombayni, 8 ta purkagich boʻlgan. 500 kVt quvvatga ega GES, valikli tegirmon, garaj qurilgan. 1967-yilda kolxoz 1000 ta xoʻjalik kolxozchilarini birlashtirgan. Fermer xoʻjaligida oʻrtacha ishchilar soni 1284 kishini tashkil etgan.
1967-yil aprel oyida kolxoz sobiq Ittifoqning eng oliy mukofoti hisoblangan Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 4145 kishini (2094 erkak va 2051 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 5880 kishi (2936 erkak va 2944 ayol) yashagan. Asosiy aholisi dunganlar.

Mahalliy aholi orasidan chiqqan taniqli shaxslar 
 Jantursinov Askat Bolatovich — kikboksing boʻyicha Qozogʻiston Respublikasining xalqaro toifadagi sport ustasi (MSMK), olti karra Qozogʻiston chempioni.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Qorday tumani aholi punktlari
Gvardeyskiy (Jambul viloyati)

Gvardeyskiy () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Oʻtar qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314851400.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 5306 kishini (2606 erkak va 2700 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 6537 kishi (3200 erkak va 3337 ayol) yashagan.

Tarixi 
1958-yilda qishloqda qishloq xoʻjaligi ilmiy tadqiqot instituti tashkil etilgan boʻlib, u qishloq xoʻjaligi hayvonlari va ekinlari kasalliklari (viruslari) boʻyicha ixtisoslashgan, SSSRning janubiy chegaralarini, xususan, Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston mintaqalarini himoya qilish boʻyicha ilmiy tadqiqotlar bilan shugʻullangan. Biologik qurol yaratish bilan shugʻullanuvchi Qoʻshma Shtatlar koʻmagida qoʻshni davlatlardan kirib kelinishi mumkin boʻlgan qishloq xoʻjaligidagi va yovvoyi hayvonlarning oʻta xavfli yuqumli kasalliklarini oʻrganadi. Bugungi kunda institut nafaqat hayvonlarning, balki odamlarning oʻta xavfli kasalliklarini oʻrganish bilan ham shugʻullanadi. Xususan, AQSh Mudofaa vazirligining ilmiy tashkilotlari bilan birgalikda hayvonlar va odamlarning oʻta xavfli kasalliklarini oʻrganishda hamkorlik qiladi. Institut shuningdek, vaksinalarni, jumladan, koronavirusga qarshi vaksinani ham ishlab chiqmoqda.
Gvardeyskiy posyolkasida Qozogʻiston Respublikasi Qurolli Kuchlari quruqlikdagi qoʻshinlarining uchta harbiy boʻlinmasi joylashgan boʻlib, ular birgalikda 40-harbiy bazani tashkil qiladi. Qishloq hududida 2 tasi yopiq va 1 tasi izolyatsiya qilingan uchta harbiy lager mavjud.

Havolalar 
Qozogʻistondagi sovet biologik qurollarini ishlab chiqarish ob’ektlari

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Qorday tumani aholi punktlari
Abu Abdulloh Muhammad al-Iloqiy

Abu Abdulloh Muhammad al-Iloqiy ( — Abu Abdulloh Muhammad ibn Dovud ibn Ahmad ibn Rizvon al-Iloqiy) — faqih.

Abu Abdulloh Muhammad al-Iloqiy maʼlum muddat Marvda istiqomat qilgan. U erda Ali al-Hasan ibn Masʼud ibn al-Firoga shogird tushgan. Soʻngra Nishopurga koʻchib oʻtib, u yerda yashagan. Ali Muhammad ibn Yahyo al-Jiziyga qarshi taʼliqalar bitgan. 
Doimo birodarlarinin ogʻirini engil qilish haraktida boʻlgan. Shuningdek, har bir ishni qoyilmaqom qilib ado etguvchi, sersaxovat, xushsiyrat va oliyjanob faqih boʻlgan.

Ustozilari 
Al-Furoviy, Abdulmunʼim al-Qushayriy, Zohir ash-Shahomiy va ularning tabaqasidagi boshqa ulamolardan hadis tinglagan.

Vafoti 
Keyinchalik Marvga kelgan va 539/1144 y. rabiʼu-l-avval oyida vafot etguniga qadar shu yerda istiqomat qilgan.

Adabiyotlar 
Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. -T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

Manbalar 

Roviylar
Samarqandlik allomalar
Islom:Shaxslar
Tarixnoma

“Tarixnoma” (تاریخنامه) yoki “Tarixi Balʼamiy” (تاریخ بلعمی) fors tilidagi eng qadimgi nasriy kitoblardan biri boʻlib, Somoniylar vaziri Muhammad Bal’amiy tarafidan yozilgan. X asrga oid ushbu asar umumbashariy tarixni yoritib, yaratilishdan to islomgacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi. Turk va arab tillariga tarjima qilingan bu kitob ming yil davomida muomalada boʻlib, islom tarixi boʻyicha eng nufuzli kitoblardan hisoblanib kelgan. Muallif tarafidan uning Tabariy qalamiga mansub “Tarix ar-rusul val-muluk” asarining fors tiliga qilingan tarjimasi ekanligi ta’kidlansa-da, aslida u mustaqil asardir.

Asarning adabiy uslubi Sosoniylar imperiyasida yaratilgan avvalgi pahlaviy va oʻrta fors asarlarinikidan farq qiladi. “Tarixnoma” arabcha soʻzlardan foydalanilgan fors tarixnavislik anʼanasining boshlangʻich nuqtasi hisoblanadi.

Bal’amiy kitobni tarjima qilishni hijriy 352 (milodiy 963) yili boshlagan.

Kitobning turli qoʻlyozmalari bugungi kunda Eron, Hindiston, Turkiya va Yevropa kutubxonalarida mavjud, biroq ularning hech biri toʻliq va xatosiz emas. Bizgacha saqlanib qolgan eng qadimgi qoʻlyozma hijriy VII asrga (milodiy XIII asr) oid.

Kitob Somoniylar amiri Mansur ibn Nuh amri bilan fors tiliga tarjima qilingan. Unda Sosoniylar davri Fors va Eronning afsonaviy tarixi haqida bebaho ma’lumotlar keltirilgan. Umuman olganda, “Tarixnoma” Tabariy asarining qisqartirilgan varianti sifatida koʻriladi. Biroq, ingliz tarixchisi Endryu Pikokning ta’kidlashicha, Bal’amiy Tabariyning asarini sezilarli darajada oʻzgartirgan va ikki asar oʻrtasidagi farq shu darajadaki, u “Tarixnoma” mohiyatan yangi asar ekanligini koʻrsatadi.

Yana qarang 
Shohnoma

Manbalar 

 Kitoblar
 Somoniylar
 Tarixiy kitoblar
Somoniylar davlati
Qorday

Qorday (, 1995-yilgacha Georgievka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq va tumanning maʼmuriy markazi. Shuningdek, iqtisodiy, madaniy markaz boʻlib, Qoʻrday qishloq okrugining yagona aholi punkti hisoblanadi. KATO kodi — 314830100.
Qishloq Chu (Shu) daryosining oʻng qirgʻogʻida joylashgan boʻlib, oʻrta oqimdan qozoq-qirgʻiz chegarasi oʻtadi. Qishloqqa kiraverishda Chu daryosi orqali oʻtuvchi A-2 avtomagistral koʻprigi yonida, Bishkekdan Olma-Otagacha boʻlgan yoʻlda (taxminan 20 km), shuningdek, Bishkekdan Shu (Chu) shahriga boradigan chegara posti joylashgan (Qorday qishlogʻidan 100 km. uzoqlikda).

Aholisi 
Soʻnggi 7 yil ichida yoshlarning Olma-Ota kabi yirik shaharlarga koʻchishi kuzatilgan. Bu, birinchi navbatda, ish oʻrinlarining yetishmasligi bilan bogʻliq. 2011-yilda qishloq aholisi 29644 kishini (18199 qozoq, 8692 rus, 2773 boshqa millat) tashkil qilgan.
2019-yil boshida qishloq aholisi 25507 kishi (12280 erkak va 13227 ayol) boʻlgan.

Iqtisodiyoti 
Sovet davrida qishloq iqtisodiyoti sanoatining tez oʻsishi boshqalaridan ajralib turgan. Bir necha terini qayta ishlash sexlari, qurilish materiallari ishlab chiqaruvchi zavodlar qurilgan. 1990-yilgacha qishloqda kinoteatr faoliyat yuritgan. Hozir qishloqda qishloq xoʻjaligi, oziq-ovqat sanoati, savdo va transport xizmatlari koʻrsatish jadal rivojlanmoqda. „HasanHalol“, „Qorday korm“ kabi bir qancha parrandachilik korxonalari mavjud. 2014-yilda Qordayda qishloq xoʻjaligi tuzilmalari va savdo rivojlangani bois tadbirkorlik subyektlari koʻrinishidagi koʻplab korxonalar ochildi. Qishloq markazida mashhur tadbirkor Baurjon nomidagi bozor ham bor. Bundan tashqari, 2015-yilda Flagman supermarketi ochilgan. 2016-yilda ikkinchi supermarket ochilgan, unga Shugʻla nomi berilgan. Agar qoʻrdayliklar va ularning ayni vaqtdagi mehnatini hisobga oladigan boʻlsak, ularning aksariyati davlat ishida ishlaydi. Chunki Qoʻrday viloyatning maʼmuriy markazi boʻlgani uchun va qoʻrdayliklar davlat ishida ishlayotgani uchun katta-kichik korxonalarda ishchilar soni juda kam. Qordayda chta xususiy maktab mavjud.

Ommaviy axborot vositalari 
Qishloqda „Qorday shamshiragʻi“, „KordayNewsWeek“ va „Tadbirkor va isteʼmolchi axborotnomasi“ kabi bir qancha internet va bosma gazetalar, saytlar mavjud.

Tarixi 
Georgievka qishlogʻi 1892-yilda rus koʻchmanchilari tomonidan tashkil etilgan. Inqilobgacha qishloqda Traktovaya deb atalgan bitta koʻcha bor edi. Aholi punkti 1995-yilda hududning tarixiy nomi boʻlgani uchun Qorday deb oʻzgartirilgan, u oʻz navbatida buyuk qozoq botiri nomi bilan atalgan.
Sovet Ittifoqi Qahramoni Aleksandr Romanyutin (1924 — 2006) ushbu qishloqda tugʻilgan. 2016-yilda qishloqning sharqiy qismida harbiy shaharcha qurilgan.

Adabiyotlar 
 Korday // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). — Almati: Qazaq ensiklopediyasi, 2005. — T. III. — ISBN 9965-9746-4-0. (CC BY-SA 3.0)

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Qorday tumani aholi punktlari
Sortoʻbe

Sortoʻbe (, 1999-yilgacha — Shoʻrtoʻbe) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi ovul. Sortoʻbe qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 314854100.

Geografiyasi 
Aholi punkti Qirgʻiziston bilan chegarada, Shu daryosining oʻng qirgʻogʻida, tuman maʼmuriy markazi — Qoʻrday qishlogʻidan 45 kilometr janubi-sharqda, viloyatning maʼmuriy markazi — Taraz shahridan (toʻgʻri chiziq boʻylab) 314 kilometr sharqda joylashgan.
Qishloqning dengiz sathidan mutlaq balandligi 772 metr.
Iqlimi issiq, ammo namligi yaxshi. Oʻrtacha yillik havo harorati +8,8 °C atrofida. Iyul oyining oʻrtacha oylik havo harorati +21,5 °C ga etadi. Yanvarning oʻrtacha oylik harorati −5,1 °C atrofida. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1415 mm. Yogʻingarchilikning asosiy qismi mart va sentyabr oylariga toʻgʻri keladi.
Ovul hududi ikkita togʻ tizimi orasida joylashgan: shimolda Chu-Ili togʻlari, janubda Qirgʻiz tizmasi. Chu-Ili togʻlarining balandlik mintaqalari tufayli hudud relyefi asosan „yalangʻoch“, shuning uchun u yerda choʻl, dasht va choʻl-dasht oʻsimlik va hayvonot dunyosi ustunlik qiladi.
Eng yaqin aholi punktlari: janubda Qirgʻizistonning Toʻqmoq shahri, gʻarbda Bular Batir qishlogʻi, shimolda Masanchi qishlogʻi.

Aholisi 
1989-yilda ovul aholisi 8400 kishini tashkil qilgan (asosiy aholi dunganlar).
1999-yilda ovul aholisi 10758 kishiga (5409 erkak va 5349 ayol) yetgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 14646 kishi (7305 erkak va 7341 ayol) yashagan.

Dungan 
Har yili bu yerda, asosan, Masanchi qishlogʻida „Dungan etnoslari kuni“ bayrami oʻtkaziladi. Dungan tilida „Dunganskaya gazeta“ respublika gazetasi nashr etiladi.

Mahalliy aholi orasidan chiqqan taniqli shaxslar 
 Husayn Muxtorov (1938 — 2001) — qirgʻizistonlik opera xonandasi, SSSR xalq artisti (1984).

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari

Aholi punktlari
Qorday tumani aholi punktlari
Ulken Sulutoʻr

Ulken Sulutoʻr yoki Ulkensulutor (; 1993-yilgacha — Krasnogorka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq. Ulkensulutor qishloq okrugi maʼmuriy markazi. KATO kodi — 314857100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1777 kishini (873 erkak va 904 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1429 kishi (694 erkak va 735 ayol) yashagan.

Qishloq tarixi 
Arxangelskoye qishlogʻi 1907-yilda Suluter traktida tashkil etilgan. 1913-yilda 200 ta xonadon boʻlib, namozxona, cherkov maktabi, 3 ta tegirmon va 11 ta savdo muassasasi mavjud boʻlgan. Qishloq Semirechensk viloyati, Pishpek tumani, Pishkek uchastkasining Arxangelsk volosti tarkibiga kirgan.
Qishloqda kolxoz 1940-yilda tashkil etilgan. 1935—1957-yillarda Krasnogorka qishlogʻi Krasnogorsk tumanining markazi boʻlgan. 1955-yilda, Krasnogorsk va Kurday viloyatlari birlashishi arafasida taniqli jamoat arbobi Asanbay Asqarov raykomning 1-kotibi etib tayinlangan.
1993-yilda Krasnogorka qishlogʻi Ulken Sulutor qishlogʻi deb oʻzgartirilgan.

Maktab tarixi 
Krasnogorka qishlogʻidagi boshlangʻich maktab 1929-yilda tashkil etilgan. Dastlab maktab ikki xonali turar joy binosida joylashgan edi. Tarxanov maktab direktori etib tayinlangan. 1934—1935-yillarda maktab kengayib, yetti yillik maktabga aylandi. 1938—1939-yillarda maktab rus va qozoq tillariga boʻlingan. Rus maktabiga A. I. Arxangelskiy, qozoq maktabiga esa Shimbatchaev direktor etib tayinlangan. Yillar davomida maktablar kengayib, oʻquvchilar soni koʻpaydi. 1940-yildan maktab yonida maktab-internat faoliyat boshlagan. Bu maktab-internatda qoʻshni qishloqlarning bolalari, choʻponlarning bolalari yashab, oʻqigan. 1974-yilda maktab-internat uchun yangi bino qurilgan. 1957-yilda rus va qozoq maktablari birlashtirilib, oʻrta maktab M. I. Kalinin nomi bilan atalgan.

Manbalar

Havolalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Qorday tumani aholi punktlari
Bilur tili



Bilur tili 
Lungalunga tili bilan adashtirmaslik kerak.

Bilur, shuningdek, Minigir nomi bilan ham tanilgan, Papua-Yangi Gvineyaning okean tilidir. U boshqa tillar bilan chambarchas bogʻliq emas va uning tasnifi noaniq.

Manbalar 
Bilur Etnologiyada (18-nashr, 2015-yil)
Surxon (maʼnolari)

Surxon quyidagi maʼnolarni anglatishi mumkin:
 Surxon tongi – gazeta.
 Surxon (futbol klubi) – Surxondaryo viloyati futbol klubi.
 Surxon (ayollar futbol klubi) – Surxondaryo viloyati futbol klubi.
 Surxon sport majmuasi – Termiz shahridagi sport majmuasi.
 Surxon davlat qoʻriqxonasi – Surxondaryo viloyatidagi qoʻriqxona.
 Surxon-Sherobod vodiysi – Oʻrta Osiyoning janubidagi togʻ oraligʻi vodiysi.

Yana qarang 
Surxon tongi (maʼnolari)