Cevat Abbas Gürer

Mehmet Jevat Abbos Gürer (1887, Nis, Usmonli imperiyasi - 4-iyul 1943, Yalova), turk askari, siyosatchi, Mustafo Kamol Poshoning bosh yordamchisi, Parlament va TBMM I., II., III., IV. va V. muddatli Bolu deputati.

U Sharif Abbos bekning oʻgʻlidir. 1905-yil 13-dekabrda Harbiy akademiyaga o'qishga kirdi. U 1908-yil 1 sentabrda piyoda leytenanti unvonini olgan. 3. U armiya qo'mondonligiga topshirildi. Manastir harbiy litseyida o'qib yurgan chog'larida Ittifoq va taraqqiyot qo'mitasiga kirgan. 19. Preshova, Kumanova, Kochana va Köprülü polklarida xizmat qilgan. 1910-yil dekabr oyida u Salonikidagi zahiradagi ofitser Namzedi tayyorlashga tayinlandi. 1911-yil mart oyida u Kuzatuv bataloni bilan Saloniki chegaralarida qaroqchilarni ta'qib qilishda qatnashdi. Yil oxirida 37. U polk ad'yutanti lavozimiga tayinlandi. U 1912-yil 19-oktabrda birinchi leytenant unvoniga koʻtarilib, 1913-yil 3-fevralda Istanbul markaziy qoʻmondonligiga politsiyachi sifatida tayinlangan.

U Birinchi jahon urushi safarbarligi paytida ochilgan Provident ofitser tayyorlashda qo'shimcha vazifa sifatida rota komandiri sifatida xizmat qildi. 1915-yil 16-aprelda Anafartalar guruhi shtabiga berilgan. 1916-yil 13-dekabrda kapitan bo'ldi. 16. Korpus qo'mondoni Mustafo Kamol poshoning yordamchisi etib tayinlandi. Urush yillarida u Mustafo Kamol poshoning atrofida yordamchi sifatida bo'lgan. Sulh shartnomasidan so'ng, Yildirim armiyasi guruhining bekor qilinishidan keyin Urush vazirligi qo'mondonligi berilgan Mustafo Kamol Posho bilan 1918-yil 13-noyabrda Istanbulga keldi.

Mustafo Kamol posho bilan birga bosib olingan Istanbulning qaygʻuli manzaralarini koʻrdi. Istanbul portida langar qo'ygan ishg'ol dengiz floti kemalari orasidan o'tayotganda Mustafo Kamol poshoning "Kelganidek ketadilar!" U suhbatlashgan shaxs uning yordamchisi Jevat Abbos Gyurer edi. 1919-yil 30-aprel, 9-son. Armiya inspektori etib tayinlangan Mustafo Kamol Poshoning yordamchisi sifatida 1919-yil 19-mayda Bandırma paromi bilan Samsunga qoʻndi.

Mustafo Kamol posho Istanbulda boʻlgan va yashirincha Milliy ozodlik rejalarini tayyorlayotgan 6 oylik davrda unga hamrohlik qildi. Mustafo Kamol Posho bilan birgalikda Kojaeli yarim orolidan Anadoluga oʻtish imkoniyati uchun zarur xavfsizlik choralarini koʻrishni taʼminladi. Yahyo kapitan milliy otryadlarni tashkil qildi. Mustafo Kamol posho yozgan Amasiya sirkulyarini yozgan. Mustafo Kamol Posho 1919-yil 8-iyulda Erzurumdagi harbiy xizmatdan iste’foga chiqqanidan soʻng, Erzurum mustahkamlangan hudud qoʻmondonligiga tayinlandi. Sivas Kongressidan so'ng Vakillik qo'mitasining birinchi kotibi etib tayinlandi.

Usmonlilar parlamentining oxirgi muddati uchun 1920-yil 8-yanvarda bo'lib o'tgan saylovlarda Bolu deputati sifatida Majlisga qo'shildi. Majlis tarqatib yuborilgach, Anqaraga keldi va 1920-yil 5-iyulda Turkiya Buyuk Millat Majlisi Bosh Assambleyasiga Bolu deputati sifatida qoʻshildi. 17-iyulda u Yozgat va uning atrofidagi qoʻzgʻolonni bostirish uchun taʼtilga chiqqan deb topildi va parlamentni tark etdi. Oʻzi tuzgan otliq askar otryadi bilan mintaqa xavfsizligini taʼminladi. U 1920-yil 20 oktabrda maxsus topshiriq bilan Bolgariyaga yuborilgan. Vazifadagi muvaffaqiyati tufayli 1921-yilning oxirigacha Anqara hukumatining Sofiyadagi vakili sifatida xizmat qildi. 1922-yil 4-fevralda majlisga qayta qoʻshildi. Parlamentdagi Milliy mudofaa va tashqi ishlar qoʻmitalarida ishlagan. 1923-yil 1-sentabrda unga mayor unvoni berilgan.

Otaturkning belgisi bilan Turk Samolyot Jamiyatini (Turkiya Aerokosmik Assotsiatsiyasi) tuzdi va bir yil davomida jamiyatga raislik qildi. 1926-yilda u o'z vazifalarini Fuat Buljaga topshirdi. 1927-yil 27-fevralda oʻz iltimosiga koʻra armiyadan ketgan. Turkiya Ish Bankasi asoschilaridan biri Jevat Abbos Gyurer Otaturk buyrug'i bilan tashkil etilgan Atesh Güneş sport klubining asoschisi ham bo'lgan. 1943-yil 4-iyulda Yalovada 56 yoshida vafot etdi. Uning xotiralari “Otaturkning ad’yutanti Jevat Abbos Gyurer, frontdan parlamentga qadar buyuk lider bilan 24 yil” nomli kitobda jamlangan.

Galereya

Manba 

1943-yilda vafot etganlar
1887-yilda tugʻilganlar