Qizil dengiz inqirozi

Qizil dengiz inqirozi hozirgi kunda ham davom etayotgan harbiy qarama-qarshilik. 2023-yil 19-oktabrda Yamandagi Eron tarafidan qoʻllab-quvvatlangan husiylar harakati Isroilga raketa va uchuvchisiz uchoqlar hujumini tashkil qilganda boshlangan. Husiylar Yaman qirgʻoqlari yaqinida suzib yurgan yuk kemalariga bir necha marta hujum qilishgan. Isroil bilan bogʻliq har qanday transport vositasini nishon deb olgan. Ammo baʼzi Isroil bilan aniq aloqasi boʻlmagan bir nechta kemalar ham Husiylar tarafidan hujumga uchragan. Husiylar Isroil Hamasga qarshi urushini toʻxtatmaguncha ular ham toʻxtamasliklari haqida aytgan. Qizil dengizdagi inqiroz Qoʻshma Shtatlar va Eron oʻrtasidagi proksi urushining bir qismi deb hisoblashimiz mumkin.

Yamanning xalqaro miqyosda tan olingan hukumatiga qarshi harakat qilgan husiylar harakati jangarilari 2014-yildan beri Qizil dengiz boʻyidagi mamlakat qirgʻoqboʻyi hududining katta qismini nazorat qilib kelyapti. Fuqarolar urushi keng koʻlamli ichki koʻchishlarga va neft eksportining blokadasiga olib keldi. Shuningdek Yamanda 2016-yilda boshlangan ocharchilikka ham olib kelgan, bu dunyodagi eng yomon ocharchiliklardan biri boʻldi.

Husiy jangarilari Qizil dengizdagi Suvaysh kanalida turli mamlakatlarning savdo kemalarini ham oʻqqa tutgan. Husiylarning hujumlaridan qochib yuzlab savdo kemalari Janubiy Afrika orqali aylanib oʻtishgan.

Husiylarning Qizil dengizdagi jangari harakatlariga bir qator davlatlar harbiy javob bergan. Qizil dengizdagi yuk tashish yoʻllarini himoya qilish uchun Amerika Qoʻshma Shtatlari "Prosperity Guardian" operatsiyasini toʻplagan. Bu guruhYamanning husiylar nazoratidagi qismlarini bombardimon qilgan va Qizil dengizdagi jangarilar kemalariga hujum qilgan. Ushbu guruh 12-yanvardan beri Qoʻshma Shtatlar va Buyuk Britaniya koalitsiyaning husiylarga qarshi yurishlariga boshchilik qilmoqda.

Tarixi

Yamandagi husiylar 
Husiylar harakati Eron tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan Zaydiylardan boʻlgan shialar jangari tashkiloti boʻlib, Yamanning ayrim qismlarida de-fakto nazoratni amalga oshiradi, ammo bu mamlakatning xalqaro miqyosda tan olingan hukumati emas. 2014-yilda poytaxt Sana shahri husiylar tomonidan egallab olingan. biroq husiylar xalqaro hamjamiyat tomonidan Yamanning qonuniy hukumati sifatida tan olinmagan. Ushbu mojaro fuqarolar urushiga aylangan, millionlab aholi oʻz uylarini tashlab ketishgan. Saudiya Arabistoni boshchiligidagi koalitsiya Yamanni blokada qilgan. 2017-yildan beri Yaman ocharchiliklar davrini boshdan kechirmoqda.

Husiylar va Isroil-Hamas urushi 

Isroil–Hamas urushida Yaqin Sharq boʻylab Eron tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan koʻplab jangari guruhlar (jumladan, husiylar) falastinliklarni qoʻllab-quvvatlagan holda Isroilga hujum qilish bilan tahdid qilishgan. Husiylarning yetakchisi Abdulmalik al-Husiy Qoʻshma Shtatlarni Isroilni qoʻllab-quvvatlamaslik haqida ogohlantirgan. Agar AQSh qoʻllab-quvvatlovni davom ettirsa uchuvchisiz samolyotlar va raketa zarbalari bilan javob qaytarilishi bilan tahdid qilgan. Husiylar Qizil dengizdagi hujumlarini toʻxtatish badali sifatida Isroil-Hamas urushida Isroil tarafidan oʻt ochishni toʻxtatilishini va Isroilning Gʻazo sektorini blokadasini toʻxtatishini talab qilishgan.

Husiylar ishlatadigan qurollar 
Armament Research Services maʼlumotlariga koʻra, husiylarning qurollari asosan Rossiya, Xitoy yoki Eronga tegishli. Ular raketalar, artilleriya va uchuvchisiz havo vositalaridan (UAV) foydalanishlari maʼlum. Ularda Yamandan Isroilgacha yetib bora oladigan bir nechta raketalar mavjud:

 Toufan –  uzoq masofaga uchadigan raketa.
 Qanotli raketalar – zarba masofasi 2,000 km.
 Quds-2 raketasi – 1,350 km.
 Samad-3 va Samad-4 – 1,800 km radiusli uchuvchisiz samolyot.
 Vaid dronlari – Eronning Shahed 136 droniga oʻxshash, .

Voqealar xronologiyasi

2023-yil oktyabr 
2023-yil 19-oktyabrda Yamanda husiylar tomonidan Isroil tomon yoʻl olgan uchta quruqlikdan hujum qiluvchi qanotli raketa va bir nechta dronlarni urib tushirilgan. Bu urush boshlanganidan beri AQSh harbiylarining Isroilni himoya qilish uchun qilgan birinchi harakati boʻlgan. Keyinroq toʻrtta qanotli raketa va 15 ta dronni urib tushirilgani ham maʼlum boʻldi. Yana bir raketa Saudiya Arabistoni tomonidan qoʻlga olingani xabar qilingan.

2023-yil 27-oktabrda husiylar tarafidan Qizil dengiz janubidan turib shimoliy yoʻnalishga qarata ikkita raketa uchirildi. Isroil mudofaa kuchlari (IDF) rasmiylari maʼlumotlariga koʻra, ularning nishoni Isroil boʻlgan, biroq ular Misr chegarasidan oʻtolmagan. Ikki drondan biri qulab tushgan, Misrning Taba shahridagi shifoxona yonidagi binoga borib urilgan. Olti nafari jarohatlangan. Ikkinchi raketa Misrning Nuvayba shahri yaqinidagi elektr stansiyasi yaqinida urib tushirilgan.

31-oktabr kuni Eylat, Eilot kibuts va Shahorit sanoat hududida Qizil dengiz tarafidan dushman uchoqlarining kirib kelishi haqida ogohlantirish eʼlon qilingan. Uchoq Qizil dengiz ustida urib tushirilgan. Arrow tizimi yana bir ballistik raketani urib tushirgan va Harbiy havo kuchlari Qizil dengizdan Eylat tomon otilgan bir nechta qanotli raketalarni tutib oldi. Hutiylar uchirish uchun mas’uliyatni oʻz zimmalariga oldilar.

2023-yil noyabr 
AQShning MQ-9 Reaper uchuvchisiz samolyoti 8-noyabr kuni Yaman qirgʻoqlarida husiylarning mudofaa kuchlari tomonidan urib tushirilgan. 9-noyabr kuni husiylar Eylat shahri tomon raketa uchirishgan. Raketa Arrow 3 raketasi bilan urib tushirilgan.

14-noyabr kuni husiylar koʻplab raketalar uchirdi, ulardan biri Eylat shahri tomon qaratilgan edi. Isroil rasmiylariga koʻra, raketa Arrow raketasi orqali urib tushirilgan. 22-noyabr kuni husiylar yana Eylat shahri tomon qanotli raketa uchirgan. Isroil rasmiylarining aytishicha, raketa F-35 tomonidan urib tushirilgan.

2023-yil dekabr 
2023-yil 6-dekabrda husiylar harakati Isroilning Eylatdagi harbiy postlariga bir nechta ballistik raketalarni uchirgan. Shu kuni Yamandan uchirilgan yana bir dronni urib tushirilgan. Uning qayerga uchirilgani haqida aniq belgilar yoʻq boʻlgan.

2023-yil 10-dekabr kuni Qizil dengizda faoliyat yuritayotgan Fransiya harbiy-dengiz kuchlari husiylar nazoratidagi Hudayda portidan uchirilgan ikkita dronni urib tushirgan. 2023-yil 11-dekabrda Norvegiyaning Strinda neft tankeriga tunda havodan hujum qilingan va bortda yongʻin kelib chiqqan. Fransiya harbiy-dengiz kuchlari shikastlangan tankerni nishonga olgan husiylar dronini urib tushirgan. Yongʻin toʻxtatilgan, jabrlanganlar esa yoʻq. Xabar qilinishicha, AQSh Harbiy-dengiz kuchlari 2023-yil 16-dekabrda Dahab yaqinida uchayotgan obyektni urib tushirgan.

2024-yil yanvar 

4-yanvar kuni husiylar AQSh harbiy-dengiz kuchlari va tijorat kemalari tomon uchuvchisiz uchoqni uchirgan, ammo u kemalardan 1,9 km uzoqda portlagan. 7-yanvar kuni Pokiston harbiy-dengiz kuchlari ikkita Tughril sinfidagi PNS fregatlarini Arab dengiziga joylashtirgan. 10-yanvar kuni husiylar AQShga qarshi keng koʻlamli urush boshlagan va eng kamida 21 ta raketa uchirilgan. 12-yanvar kuni AQSh va Buyuk Britaniya boshqa koʻplab davlatlar Yamandagi husiylarning oʻndan ortiq nishonlariga havo hujumlarini uyushtirgan. 24-yanvar kuni husiylar Qizil dengizda AQSh esmineslari va boshqa harbiy kemalariga hujum qilganini xabar bergan.

2024-yil fevral 
2-fevral kuni husiylar Eylat tomon ballistik raketa uchitganliklarini daʼvo qilishgan. Arrow mudofaa tizimi Qizil dengiz ustida raketani urib tushirganini eʼlon qilgan. 3-fevral kuni AQSh va Buyuk Britaniya husiylarning 13 ta joyida yer osti inshootlari, UAV saqlash va ekspluatatsiya qilish joylari, raketa tizimlari, radarlar va vertolyotlar boʻlgan 36 ta hududga zarbalar bergan. 8-fevral kuni Germaniyaning Gessen fregati Yevropa Ittifoqining yaqinlashib kelayotgan missiyasiga yordam berish uchun bortida taxminan 240 kishi bilan Wilhelmshavendan Qizil dengizga joʻnab ketgan. 10-fevral kuni rasmiy husiy OAVlari AQSh va Buyuk Britaniya qoʻshma zarbalari paytida halok boʻlgan 17 jangchining ismlarini sanab oʻtgan. Bu eʼlon Sanada oʻtkazilgan ommaviy dafn marosimidan soʻng eʼlon qilingan. 15-fevral kuni AQSh armiyasi sohil qoʻriqlash xizmati Erondan kelgan kemani qoʻlga olib, 28-yanvar kuni husiylar nazoratidagi Yamanga yoʻl olganini eʼlon qilgan. AQSh armiyasi kemada ilgʻor qurollar boʻlganini aytgan. Unda ballistik raketa va dengiz droni komponentlari, portlovchi moddalar, aloqa vositalari va tankga qarshi raketalarni uchirish moslamalari boʻlgan 200 dan ortiq toʻplam bor boʻlgan. 19-fevralda Yevropa Ittifoqi Qizil dengiz va uning atrofidagi suvlarga harbiy kemalar joʻnatish va havodan ogohlantirish tizimlarini yetkazib berishni rejalashtirgan "Aspides" harbiy missiyasi boshlanganini eʼlon qilgan. Fransiya, Germaniya, Italiya va Belgiya operatsiyaga hissa qoʻshish niyatida ekanliklarini eʼlon qilishgan. Operatsiya shtab-kvartirasi Gretsiyaning Larissa shahrida boʻlgan. Guruhga oldindan hujum qilishga ruxsat berilmaydi, husiylar birinchi boʻlib hujum qilsalargina qayta hujum qilinadi. Operatsiya faqat dengizda amalga oshiriladi, harbiy zarbalar bermaydi. Xuddi shu kuni husiylar Qizil dengiz ustida MQ-9 Reaper uchuvchisiz samolyotini urib tushirgan. AQSh rasmiylari hodisani tasdiqlab, uchuvchisiz samolyot AQSh harbiy-havo kuchlariga tegishli ekanligini va Hodeyda qirgʻoqlari yaqinida qulaganini qoʻshimcha qilgan. 20-fevral kuni Fransiya Qizil dengiz uzra ikkita husiy dronini urib tushirganini eʼlon qilgan, CENTCOM esa oʻnta bomba tashuvchi dron va USS Laboonni nishonga olgan qanotli raketani urib tushirganini eʼlon qilgan. 22-fevral kuni husiylarning gumanitar operatsiyalarni muvofiqlashtirish markazi yuk tashish sugʻurtachilari va firmalariga bayonotlar yuborib, Qizil dengiz, Adan koʻrfazi va Arab dengizida Isroil, Britaniya yoki Amerikaning yuridik yoki jismoniy shaxslariga tegishli yoki qisman egalik qiluvchi kemalarga rasmiy taqiq qoʻyilgani haqida eʼlon qilgan. Taqiq, shuningdek, qayd etilgan davlatlar bayroqlari ostida suzib yuruvchi kemalarni ham oʻz ichiga olgan. Husiylar Qizil dengizdagi Eylat va Amerika esminetini nishonga olgan uchuvchisiz uchoqlar va ballistik raketalarni uchirganini eʼlon qildi ammo rasmiylarga koʻra ularning hech biri nishonga tegmaga. Hutiy yetakchisi Abdulmalik al-Husiy ham oʻz bayonotida Qizil dengiz va uning atrofidagi suvlarda amaliyotlar davom etayotgani, kuchayib borayotgani va samarali boʻlayotganini tasdiqlab, qoʻshimcha maʼlumot bermasdan, „suv osti qurollari“ kiritilganini eʼlon qilgan. 24-fevral kuni AQSh va Buyuk Britaniya qoʻshma havo hujumlarining toʻrtinchi raundini amalga oshirib, sakkizta joyda husiylarning 18 nishoniga zarba berishgan. Buyuk Britaniya Mudofaa vazirligining maʼlum qilishicha, zarbalarda toʻrtta Typhoon qiruvchi samolyoti ishtirok etgan. Husiylarning rasmiy axborot agentligi hujumlar natijasida bir fuqaro halok boʻlgani va sakkiz kishi jarohatlangani, bu AQSh va Britaniya havo hujumlari paytidagi birinchi tinch aholi qurbonlari boʻlganini aytgan. 26-fevral kuni Qizil dengizning dengiz osti aloqa kabellariga zarar yetkazilgani haqida xabar berilgan. Afrika matbuoti va Isroil matbuotining dastlabki hisobotlari buni xalqaro matbuot tomonidan bashorat qilingan husiy hujumlari bilan bogʻlagan. Seacom va Flag Telecom kompaniyasining press-relizlarida Qizil dengizdagi noqulay vaziyat tufayli kabellarni taʼmirlash qiyinligi aytilgan. Xuddi shu kuni Gretsiya Aspides operatsiyasiga yordam berish uchun Hydrani Qizil dengizga yuborish toʻgʻrisidagi qarorni tasdiqlagan. 27-fevral kuni Husiylar yetakchisi Muhammad al-Husiy Gʻazo sektoriga insonparvarlik yordami yuborilgan taqdirdagina qutqaruv operatsiyasiga ruxsat berishlarini aytdi. Xuddi shu kuni Germaniyaning Gessen fregati dengiz kemasini nishonga olgan ikkita husiy dronini urib tushirdi. Bu Germaniya Harbiy-dengiz kuchlarining "Aspides" operatsiyasidagi birinchi jangi boʻldi. Hessen bitta dronni 76 mmlik toʻp bilan, ikkinchisini esa CIWS tizimi bilan urib tushirdi.

2024-yil mart 
2-mart kuni Italiyaning Caio Duilio esminetsi Qizil dengiz uzra husiylarning raketasini urib tushirgan. 4-mart kuni husiylar telekommunikatsiya vaziri Al-Numayr Yaman suvlariga kiradigan kemalar safarini davom ettirish uchun husiylar nazoratidagi Dengiz ishlari boshqarmasidan ruxsat olishlari kerakligini xabar berdi.

Savdo kemalariga hujum 
19-noyabr kuni Galaxy Leader avtomobil tashuvchisi husiylar tomonidan bortida 25 kishi bilan birga oʻgʻirlab ketilgan. Kema egasining soʻzlariga koʻra, kema keyinchalik Yamanning Hudayda portiga koʻchirilgan. 2023-yil 24-noyabrda Eron Hind okeanida Malta bayrogʻi ostidagi konteyner tashuvchi CMA CGM Symi kemasiga hujum qilgan

. 2023-yil 26-noyabrda Liberiya bayrogʻi ostidagi MV Central Park, Zodiac Maritime tomonidan boshqariladigan neft tankeri, Aden koʻrfazida Yaman qirgʻoqlarida qoʻlga olingan. U Rossiya, Vyetnam, Bolgariya, Hindiston, Gruziya va Filippin fuqarolaridan iborat 22 ekipaj aʼzosi bilan fosfor kislotasi yukini olib ketayotgan edi.

Eron davlatining ishtiroki 
Reuters bilan suhbatlashgan Eron rasmiylariga koʻra, Eron xodimlari Yamanda Hizbulloh jangarilari bilan hamkorlikda ishlamoqda. Ularning roli husiylarning tijoriy yuk tashishga hujumlarini boshqarish va nazorat qilishni oʻz ichiga olgan. Rasmiylarning taʼkidlashicha, Eron Isroil-Hamas urushi boshlanganidan beri husiylarga ilgʻor dronlar, kemalarga qarshi qanotli raketalar, aniq zarba beruvchi ballistik raketalar va oʻrta masofali raketalar bilan taʼminlashni kuchaytirgan. Semafor axborot agentligi bilan suhbatlashgan AQSh rasmiylariga koʻra, Eron Inqilobiy Gvardiyasi qoʻmondonlari va maslahatchilari hozirda Yamanda joylashgan, ular husiylarning Qizil dengizdagi tijorat transportiga hujumlarida bevosita ishtirok etishgan.

Shimoliy Koreya davlatining ishtiroki 
Amerika Ovoziga husiylar tomonidan uchirilgan raketalaridan topilgan Hangul yozuviga asoslangan holda Shimoliy Koreya Eron orqali husiylarga qurol yetkazib bergan boʻlishi mumkinligini xabar qilgan.

Harbiy jinoyatlar 
Husiylar Human Rights Watchga (HRW) koʻra kemalar harbiy yoki yoʻqligidan qatʼiy nazar kemalarni nishonga olishlarini daʼvo qilishgan. HRW shuningdek, ekipajning asirga olinishi, garovga olingan shaxsning ozod etilishi yoki xavfsizligi uchun shart sifatida uchinchi shaxsni har qanday xatti-harakat qilishga yoki undan tiyilishga majburlash garovga olish deb hisoblanishi mumkinligini taʼkidlagan. Asirlarni garovga olish xalqaro gumanitar huquqning buzilishi va harbiy jinoyat hisoblanadi.

Koʻrsatgan taʼsirlari

Isroil va Misr 
Husiylarning hujumlari Isroilga yuk tashish va mahalliy savdoga taʼsir qildi, Eylat portiga tijoriy yuk tashish deyarli toʻxtatilgan. Buning oʻrniga, Osiyodan Isroilga kelayotgan tijorat kemalari, shuningdek, Isroilga moʻljallanmagan baʼzi tijorat kemalari Afrika boʻylab aylanib oʻtishni boshladi, bu esa yoʻl muddatini uch haftaga choʻzadi va xarajatlarni oshiradi. 21-dekabrga kelib, 100 dan ortiq kemalar Afrika boʻylab harakatlanishga oʻtdi, bu ularning harakat yoʻnalishlariga taxminan 6000 dengiz mili qoʻshgan. Husiylar ishtirokining yana bir taʼsiri shundaki, Qizil dengiz orqali oʻtadigan tijorat kemalari uchun sugʻurta xarajatlari oshgan, masalan: Isroil kemalari uchun 250% ga oʻsgan.

Isroilliklar yetkazib berish zanjirida kechikishlar va narxlarning oshishiga duch kelishmoqda. Ammo Misrda holat undan-da yomon, chunki Suvaysh kanali orqali yuk tashishdan tushum qariyb 9,4 milliard dollarni tashkil qiladi. Gʻazodagi urush tufayli Isroil bilan savdodagi uzilishlar Misr iqtisodiyotiga milliard dollarlab zarar keltirmoqda.

Global iqtisodiyot 
Yirik yuk tashish kompaniyalari: MSC, Maersk, CMA CGM, COSCO, Hapag-Lloyd va Evergreen Marine Corporation kabi kompaniyalar hujumlar tufayli Qizil dengiz orqali kema qatnovini toʻxtatgan. 18-dekabr kuni Britaniyaning neft va gaz kompaniyasi BP ham Qizil dengiz orqali barcha yuk tashishlarni toʻxtatgan. 12-yanvar kuni Tesla husiylar hujumi natijasida kelib chiqqan taʼminot zanjiri bilan bogʻliq muammolar tufayli 29-yanvardan boshlab Yevropadagi yagona zavodi boʻlgan Grünheide zavodida ishlab chiqarishning koʻp qismini ikki haftaga toʻxtatib qoʻyishini aytgan. Volvo Cars Gentdagi zavodida ishlab chiqarishni uch kunga toʻxtatishini aytdi. Shell plc ham Qizil dengiz orqali tranzitni toʻxtatganini eʼlon qilgan. 18-dekabr kuni Evergreen Marine Corporation xavfsizlik nuqtai nazaridan Isroilga import va eksport xizmatini toʻxtatganini eʼlon qilgan. Toʻrtinchi yirik yuk tashish kompaniyasi boʻlgan COSCO va uning konteyner tashuvchi OOCL shoʻba korxonasi 2024-yil yanvar oyining boshida Isroilga barcha xizmatlarni toʻxtatgan. 21-dekabr kuni Eylat porti rahbari Yamanning Qizil dengizdagi kemalarga hujumidan keyin port faoliyati 85 foizga pasayganini aytdi. Qizil dengiz orqali katta hajmdagi savdoning toʻxtatilishi Suvaysh kanalidan foydalanishning kamayishiga olib keldi va bu Misr iqtisodiyotiga zarba boʻlgan. 2024-yil yanvar oyining birinchi haftasida Qizil dengizda har kuni faol boʻlgan yuk tashuvchilarning oʻrtacha soni 105 ta yuk tashuvchi va 58 ta tankerni oʻz ichiga olgan, bu bir hafta oldingi natijalardan ancha kamaygag kamaygan. Oʻnta yirik konteyner tashuvchi kompaniyalardan oltitasi Qizil dengiz yoʻlidan voz kechishgan. 2023-yil 18-dekabrdan boshlab nisbatan kamroq konteyner tashuvchi kemalar Bob al-Mandeb boʻgʻozidan oʻtmoqdalar. Toʻrtinchi yirik yuk tashish kompaniyasi boʻlgan China Ocean Shipping Company va uning konteyner tashuvchi shoʻba korxonasi OOCL Isroilga barcha xizmatlarni toʻxtatgan.

Reaksiyalar

Misr va Isroil 
Misr prezidenti Abdulfattoh as-Sisiy 27-oktabrdagi voqeadan keyin ishlab chiqarish koʻrgazmasida soʻzlagan nutqida Isroil-Hamas urushidagi barcha tomonlarni Misr suverenitetini hurmat qilishga chaqirgan va Misr armiyasi har qanday vaziyatda mamlakatni himoya qilishga qodirligini taʼkidlagan. 2023-yil dekabr oyi boshida Isroil Gʻarbdagi ittifoqchilarini husiylarning dengizdagi tahdidlariga javob berishga chaqirdi. Isroil milliy xavfsizlik maslahatchisi Tzachi Hanegbi agar tahdidlar davom etsa, „bu blokadani olib tashlash uchun harakat qilamiz“ degan. Maʼlumotlarga koʻra , Southern Transitional Council 2023-yil dekabrida husiylarga qarshi kurashda Isroil bilan hamkorlik qilishga tayyor ekanini aytgan. Al-Isloh, Yamandagi fuqarolar urushidagi hutiylarning harakatlariga qarshi boʻlishiga qaramay, Husiylarning Isroil-Hamas urushiga javobini qoʻllab-quvvatlagan.

„Prosperity Guardian“ operatsiyasi: Amerika boshchiligidagi harbiy koalitsiya 
AQSh harbiy-dengiz kuchlari Qizil dengizda husiylarning raketalarini urib tushirgan boʻlsa-da, ularga qaytarib javob qaytarmadi. 2023-yil dekabr oyida ittifoqchilar bilan muzokaralardan soʻng, AQSh Bab-el-Mandeb boʻgʻozi va Adan qoʻltigʻi mintaqasida tijorat kemalari uchun himoya eskortlari boʻlgan koʻp tomonlama dengiz ishchi guruhini tashkil etishini eʼlon qilgan. Operation Prosperity Guardian nomini olgan operatsiya rasman 2023-yil 23-dekabrda boshlangan. Bu 1980-yillardagi " Tanker urushi " davridagi Fors koʻrfazi va Hormuz boʻgʻozida, jumladan, savdo kemalarini hujumdan himoya qilish boʻyicha oʻtmishdagi operatsiyalarga va AQSh harbiy-dengiz kuchlarining 153-sonli qoʻshma ishchi guruhining davom etayotgan dengiz xavfsizligi operatsiyalariga oʻxshaydi.

Dengiz xavfsizligi uchun boshqa operatsiyalar 
Fransiya, Italiya va Hindiston mustaqil ravishda Oʻrta yer dengizi operatsiyasi doirasida Virginio Fasan fregatini yuborgan Hindiston esa Qizil dengizdagi xavfsizlikni mustahkamlash uchun Kolkata sinfidagi ikkita esminet joʻnatgan.

Falastin tarafdorlarining noroziliklari 
2024-yil yanvar oyi oʻrtalarida Londondagi Falastin tarafdorlari namoyishchilar husiy jangarilarini qoʻllab-quvvatlaganliklarini bildirishgan. Baʼzi namoyishchilar „Yaman, Yaman bilan faxrlanamiz“ kabi shiorlarni aytishgan, boshqalari „Yamandan sharaflar“, „Yamanga rahmat“ va „Buyuk Britaniya va AQSh urushni xohlaydi“ kabi yozuvlarni koʻtarib chiqishgan.

Manbalar 

Qizil Dengiz inqirsozi