Viking (film, 2016)

"Viking" - 10-asrda Rossiyada knyaz Vladimir Svyatoslavichning hokimiyat tepasiga kelishi haqida hikoya qiluvchi Andrey Kravchuk tomonidan suratga olingan rus tarixiy filmi. Syujet "Oʻtgan yillar ertagi" da tasvirlangan voqealarga asoslangan, lekin koʻp tafsilotlarda film ulardan ancha farq qiladi. Filmning shiori: „Ishonishing uchun uni koʻrishing kerak“ iborasi edi. Filmning Rossiya premyerasi 2016-yil 29-dekabrda, jahon premyerasi esa 2017-yil 6-yanvarda boʻlib oʻtdi. Soʻng filmning 2 ta versiyasi chiqdi: 18+ (133 daqiqa davom etadi) va 12+ (128 daqiqa).

Byudjeti 1,25 milliard rubl (baʼzi manbalarga koʻra 20 million dollar, boshqalarga koʻra — 40 million dollar) boʻlgan „Viking“ rus kinosi tarixidagi eng qimmat filmlardan biriga aylandi. Shu sababli, prokatning birinchi kunlarida rekord darajada yuqori boʻlgan kassa tushumlariga qaramay, baʼzi tanqidchilar film oxir-oqibat oʻz samarasini bermaganini taʼkidlaydilar. Kino jamgʻarmasi orqali davlat tomonidan filmga qaytarilmaydigan asosda kamida 728 million rubl ajratilgan, bu film narxining kamida 58 foizini tashkil etgan.

Film matbuotda turlicha sharhlar oldi: u oʻzining miqyosi uchun maqtovga sazovor boʻldi, biroq zaif syujeti, nasroniycha boʻlgan qadimgi Rossiyani tasvirlash usuli va knyaz Vladimirning shaxsini bahsli tasvirlashi uchun tanqid qilindi.

Syujet 
Bu harakatlar Rossiyaning 10-asr ikkinchi yarmida sodir boʻlgan. Film Rossiyada hukmronlik qilgan Ruriklar oilasidan Varangiya knyazlarining bir necha avlodiga xizmat qilgan shafqatsiz va xoin Varangiya gubernatori Sveneldning dunyo qarashidan kelib chiqqan holda hikoya qilinadi.

975-yilda Drevlyanlarning rus shahzodasi Oleg Svyatoslavich qishki oʻrmonda ulkan aurochlarni ovlaydi. U oʻzining ayoli Varangian Rognedaga sovgʻa bermoqchi boʻladi. Lekin, hayvon haydab boʻlinganda, uning katta akasi, Kiyevning Buyuk Gertsogi Yaropolk Svyatoslavichning jangchilari paydo boʻlib, oʻljani olib ketishadi. Gʻazablangan Oleg ularning lideri Lyutni oʻldiradi va jinoyatini yashirish uchun qolgan ovchilarning ortidan taʼqib qilishni boshlaydi.

977-yil. Tasodifan Yaropolkning oʻzi butun qoʻshinning boshida paydo boʻladi, goʻyo Oleg bilan uchrashish uchun akasining toʻyiga boradi. Oleg kelini uni kutayotgan Polotskga yugurishga qaror qiladi. Lekin, quvgʻinni koʻrib, qal’a darvozalari qulflanadi va keyingi tiqilinchda Olegni otda qoziqlar bilan ariqga turtadilar. Akasining oʻlimida Yaropolk aybdor boʻlib qoladi. Varangiyaning „butparast“ qonuniga koʻra, Ruriklar oilasining eng kichigi, Novgorod knyazi Vladimir undan qaso olishi kerak boʻladi. Keksa, ammo tajribali harbiy qoʻmondon Sveneld uning oldiga kelganida, u Muzli dengiz qirgʻogʻida yashiringan boʻladi.18 yoshli yosh rus knyazi Vladimir boshqa birodarining oʻlimi uchun akalaridan biridan qasos olish uchun shimoldan Rossiyaga Varangiyalik otryad sherikchiligida qaytishga majbur boʻladi.

978-yilda Vladimir yoʻlidagi birinchi shahar Polotsk boʻlib, u yerda Rogvolod ismli Varangiyalik hukmronlik qiladi. Uning qoʻllab-quvvatlashini hohlab Vladimir Rogvoldning magʻrur qizi Rognedani hayratda qoldiradi, biroq Rogneda uning shubhali kelib chiqishini quldan ekanligini gapirib rad etadi bundan Vladimir gʻazablanadi. Vikinglar otryadi qal’aga bostirib kirishadi va Vladimir (bundan oldin berserker ichimligini ichgan boʻladi) malikani zoʻrlaydi va oʻziga xotinlikga oladi. Varangiyaliklar Rogvolod va uning xotinini oʻldiradilar. Shundan soʻng, birlashgan qoʻshinlar Kiyevga yoʻlini davom ettiradilar.

Drakkarlardan tushib, Vladimir otryadi Kiyev darvozalari tomon tashlanishdi. Shahar esa boʻm-boʻsh boʻlib chiqdi. Tasodifan Dneprda vikinglar Yaropolkning xotini Irina bilan yunon kemasini uchratishadi. U oʻz yurtiga — Vizantiya imperiyasiga qochib ketishga harakat qiladi, lekin Vladimirning garoviga aylanadi. Homilador xotinini ozod qilish uchun Yaropolk Kiyevdagi muzokaralarga keladi va jangchisi Varyajko oldida saroyda yashiringan qotillarning qilichlaridan oʻladi.

Shunday qilib, Vladimir Svyatoslavich butun Rossiyaning yangi hukmdoriga aylanadi va Kiyevning buyuk knyazi sifatida oʻzining birinchi harakatini Perunning otasi Svyatoslav sajda qilgan yogʻoch butini maʼbadda tiklashdan boshlaydi.

Knyaz Vladimir hayotini saqlab qolgan Varyajko dashtlarga pecheneglarga qochib ketadi va Kiyevga koʻchmanchi hujumda qatnashadi, bu asosan Vladimir gubernatorlaridan biri, diniy xristian Varangian Fedor tufayli qaytariladi. Pecheneglar ustidan qozonilgan gʻalaba sharafiga Kiyev xalqi butparast bayramni uyushtirmoqda, unda sehrgarlar Fyodorning oʻgʻli Jon ismli bolani qurbon qilishmoqchi boʻladi. Fyodor oʻgʻlini qutqarishga harakat qiladi, lekin ikkalasi ham vayron boʻlgan istehkom daraxti ostida vafot etadilar. Knyaz Vladimir sehrgar bilan janjallashadi, lekin kutilmaganda knyaz Yaropolkning beva ayoli Irinadan tasalli oladi, u unga nasroniy Xudo va pok qalbning o'lmasligi haqida aytib beradi. Irinani uyiga qo'yib yuborishga qaror qilgan Vladimir Varyajko tomonidan pistirmaga tushadi. Mo''jizaviy tarzda o'limdan qutulib, shahzoda Kiyevga sovg'alar bilan katta kema yuborgan Vizantiya imperatori Vasiliy II dan xabar oladi. Konstantinopoldan olingan boylik bilan vikinglarga toʻlagan Vladimir Korsunga qarshi yurishga tayyorgarlik koʻradi.

987-yil. Yangi jangdagi gʻalaba uchun mukofot imperatorning singlisi Anna boʻlishini bilgach, Rogneda erini uyqusida oʻldirishga harakat qiladi. Biroq Vladimir kuchliroq boʻlib chiqadi.

988-yil. Korsunning uzoq qamal qilinishi kutilgan natijani bermaydi. Vladimirning askarlari tunda lagerdan qochib ketishadi. Faqat Irina tarafidan yozilgan eslatma otryadga tosh qal’ani himoya qilishda zaif tomonini topishga yordam beradi. Shahardagi suv taʼminotini toʻxtatishga qaror qilgan Vladimir yana Varyajkoga duch keladi. Pecheneglarning tungi hujumi qaytarildi, Korsun suvsiz qolib, chekinadi. Shahzoda Vladimir gʻalaba qozongach, shahar nasroniylar cherkoviga kiradi va u yerda Irinaning ruhiy otasi va yordamchisi Anastas bilan uchrashadi. Ular bilan samimiy suhbatdan soʻng, Vladimir Rogvolod va uning rafiqasi, Fyodor va uning oʻgʻlining oʻlimida aybdorligini tan olib, Buyuk Gertsog nasroniy boʻlishga va urushlarni toʻxtatishga qaror qiladi.

Lekin, uning gubernatori Sveneld kamtarlikdan yiroq va aksincha, Varangiyaliklarning harbiy gʻalabalari seriyasini davom ettirmoqchi va endi esa bahona tarzida oʻn olti yil oldin Dnepr jagʻlarida pecheneglar qoʻlida ular tomonidan uyushtirilgan pistirmada Vladimirning otasi keksa knyaz Svyatoslavga uyushtirilgan oʻlim sababidan qasos olishga koʻndiradi. Sveneld Vladimirni Vizantiya imperatorini Yaropolk oʻldirilganidek qabih va makkorona tarzda oʻldirishga chaqiradi va Vladimir bunga qarshi boʻladi, liderdan hafsalasi pir boʻlgach Sveneld Buyuk Gertsog Vladimirni ham oʻldirish maqsadida Qora dengizda choʻktirishga harakat qiladi, biroq bu ham oʻxshamaydi, Sveneld Vladimirni oʻlim dueliga chaqiradi. Sveneld ruhiy qayta tugʻilishga va Vladimirning kamtarligiga ishonmaydi: „Odamlar oʻzgarmaydi!“ — deb qichqiradi u. „Bunga ishonish uchun koʻrishing kerak!“ — javob beradi Vladimir, qilichni yerga tiqib, kamtarlik bilan tiz choʻkadi. „Qilichni ol, jangchi kabi oʻl, qul boʻlma!“ — qichqiradi Sveneld. „Men Xudoning xizmatkoriman va boshqa hech kim emasman“, deb javob beradi Vladimir. Sveneld qurolsiz va tiz choʻkib oʻtirgan Vladimirni oʻldirishni istamaydi va ketadi. Shunday qilib, bu filmda kamtarlik kuchdan ustun keladi.

Yakuniy sahnada Anastas Dnepr suvlarida Kiyev aholisini suvga choʻmdiradi, shahzoda va Vizantiya malikasi esa marosimni qirgʻoqda kemadan tomosha qiladilar. Dahshat, axloqsizlik va qonning oʻrnini yorqin quyosh nuri va suvda suvga choʻmgan odamlarning oq liboslari egalladi. Irina va uning oʻgʻli yana Kiyevda topildi. Odamlar eski maʼbad oʻrnida shahar tepasida xoch oʻrnatdilar

Rollarda 

 Danila Kozlovskiy — Vladimir Svyatoslavich, Novgorod knyazi, keyin Kiev Buyuk Gertsogi
 Aleksandr Ustyugov — Yaropolk Svyatoslavich, Kiyev Buyuk Gertsogi
 Kirill Pletnev — Oleg Svyatoslavich, Drevlyanskiy shahzodasi
 Andrey Smolyakov — Rogvolod, Polotsk shahzodasi
 Aleksandra Bortich — Rogneda Rogvolodovna, Polotsk malikasi, Vladimir Svyatoslavichning rafiqasi
 Svetlana Xodchenkova — Irina, yunon, Yaropolk Svyatoslavichning rafiqasi
 Maksim Suxanov — Sveneld, Buyuk Gertsog Svyatoslav Igorevichning voivodasi
 Rostislav Berschauer — Blud, Kyiev voivoda va boyar
 Vilen Babichev — Xevdingning Vikingi
 Nikolay Kozak — Lyut, knyaz Yaropolkning jangchisi
 Igor Petrenko — Varyajko, knyaz Yaropolkning jangchisi
 Vladimir Epifantsev — Fedor, knyaz Yaropolkning jangchisi, keyin esa Vladimir; xristian
 Ivan Shmakov — Jon, Fyodorning oʻgʻli; Kiyev yoshlari
 Pavel Delong — Anastas, Korsunlik ruhoniy
 Anton Adasinskiy — sehrgar
 Yuliya Pisarenko — butparast
 Aleksey Demidov — Samoxa
 Aleksandr Lobanov — Putyata, ming
 Jaydarbek Kungujinov — pecheneglarning yuzboshi
 Joakim Natterquist — Xevding, Viking rahbari Xarald Rozenström — Einar
 Aleksandr Armer — Ulvar
 Oleg Dobrovan — Valgard
 Jon DeSantis — Berserk

Ishlab chiqarish 
Prodyuser Anatoliy Maksimov soʻzlariga koʻra, film ustida ish 2008-yilning kuzida boshlangan. Suratga olishda 3000 dan ortiq odam ishtirok etdi: „rejissyorlar, aktyorlar, rassomlar, operatorlar, maʼmurlar, kaskadyorlar, moliyachilar, quruvchilar va boshqa koʻplab kasb vakillari“.

Filmning asosiy tarixiy maslahatchilari tarixchi va arxeolog V. Ya. Petruxin va tilshunos F. B. Uspenskiy edi.

Film Kino direksiyasi YoAJ tomonidan moliyalashtirilgan, shuningdek, Kino jamgʻarmasi va KIT studiyasi (Gazprom-Media media xoldingining bir qismi) tomonidan investitsiyalar kiritilgan. Film ijodkorlari, shuningdek, Rossiya kinematografiyasini ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash federal jamgʻarmasidan 232 million rubl olgan va yana 190 million soʻragan. „Izvestiya“ gazetasining xabar berishicha, film byudjetidan 700 million rublga yaqin mablagʻ davlat tomonidan qaytariladigan va qaytarilmaydigan shartlarda ajratilgan.

Kasting 
Polotsk knyazligining malika Rogneda rolini Aleksandra Bortich oʻynagan. Bu rol uchun Yekaterina Vilkova ham oʻzini sinab koʻrgan.

Viktor Verjbitskiy, Sergey Bezrukov, Maksim Matveyev, Mixail Yeliseyev, Sergey Puskepalis ham bosh rollarni ijro etib koʻrishgan.

Film uchun musiqa 
Film musiqasi muallifi rossiyalik bastakor va prodyuser Igor Matvienko. Saundtrekni yaratish uchun ikki yil kerak boʻldi. avvallari, bastakor 9-10-asrlar musiqasini oʻrgangan va knyaz Vladimir davri bilan tanishgan. Gnesinlar akademiyasining mutaxassislari oʻsha davrning qadimiy cholgʻu asboblarining nusxalari (doʻppilar, shoxlar, daflar,arfalar)buyurtma qilingan; Treklar ushbu asboblarga yozib olindi, keyin saundtreklar sintezator bilan aralashtirildi. Musiqa yozish uchun maxsus studiya jihozlangan. Ishda prodyuser Igor Polonskiy, aranjirovkachilar Artyom Vasilev, Aleksandr Kamenskiy, Rafael Safin, „Gorod 312“ guruhining solisti Aya va boshqalar ishtirok etishdi.

Suratga olish 
Suratga olish ishlari 2015-yil mart oyidan boshlangan. „Viking“ ning joylashuv sahnalari Qrimda suratga olingan: Taygan suv omborida (Belogorskiy tumani), Genuya qal’asida (Sudak), Shkolnoye qishlogʻida (Simferopol viloyati), Baxchisaroyda va Fiolent burnida (Sevastopol). Suratga olish ishlari Glavkino studiyasida ham boʻlib oʻtdi.

Keyinchalik film toʻplamlari Viking kinoparki qurilishida ishlatilgan. Ob’ekt qurilishi 2015-yil oktyabr oyida Qizilqobinka togʻ daryosining chap qirgʻogʻida Qizil gʻorlarga koʻtarilish boshida boshlangan. Kinopark 2016-yil may oyida ochilgan.

Marketing 
 
Film 2016-yil 1-oktyabrda Comic Con Russia 2016 doirasida taqdim etilgan. Anjuman uchun maxsus tayyorlangan eksklyuziv materiallar, jumladan, „jonli“ treyler — qadimiy rus forposti shaklida qurilgan stenddagi kaskadyorlar namoyish etildi. Tadbirga tashrif buyuruvchilar Rossiya tarixini bilish maqsadida tanlovlarda qatnashishlari, film qahramonlarining liboslarini sinab koʻrishlari va rekvizitlar bilan suratga tushishlari mumkin boʻlgan.

Reklama 
Tizer treyleri 2015-yil 19-noyabrda onlayn tarzda paydo boʻldi. Treyler 2016-yil 16-sentabrda taqdim etilgan. Ikkinchi treyler 2016-yil 8-dekabrda onlaynda paydo boʻldi. Treylerlar Anatoliy Maksimov tomonidan ijro etilgan.

Ijara 
Rossiyada tarqatish 2016-yil 29-dekabrda boshlangan. Filmning Rossiya va MDHdagi jami kassa tushumlari 1 534 409 689 rublni, boshqa mamlakatlarda esa 400 000 AQSH dollaridan kamroqni tashkil qiladi. Kino eksperti Viktor Matizenning soʻzlariga koʻra, bu filmning kassadagi muvaffaqiyatsizligini anglatadi, chunki tushumning yarmi kinoteatrlarda saqlanadi, qolgan mablagʻ esa film byudjetini qoplamaydi.

Sharhlar va reytinglar 
 
Film matbuotda turlicha sharhlar olgan.

 

gʻri."

"

Rus tilidagi filmlar
Rossiyaning 2016-yildagi filmlari