MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Umumiy fizik belgilar ro'yxati

Bu umumiy fizik konstantalar va o'zgaruvchilar va ularning belgilanishlari ro'yxati. Qalin matn vektor kattalik ekanligini bildiradi.

Lotin harflari

Yunoncha belgilar

Boshqa belgilar

Shuningdek qarang 

 Matematika va fanda qo'llaniladigan harflar ro'yxati
 Matematik belgilar lug'ati
 Lotin harflarining matematik qo'llanilishi ro'yxati
 Matematika, fan va muhandislikda ishlatiladigan yunon harflari
 Jismoniy doimiy
 Jismoniy miqdor
 Xalqaro birliklar tizimi
 ISO 31

Adabiyotlar 

Fizika
Toshkentnoma

„Toshkentnoma“ — kelib chiqishi asli ozarbayjon boʻlgan oʻzbek adibi Maqsud Shayxzoda tomonidan yozilgan lirik doston. Doston 1957-yilda yozib tugallangan boʻlib, 1958-yili „OʻzSSR davlat badiiy adabiyot nashriyoti“ tomonidan chop etilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
Zokirov M. Maqsud Shayxzoda. Adabiy tanqidiy ocherk, T., 1969 y. Bunyodkor shoir, T., 1972 y.- 179 b.

Yusuf Shomansur. Shayxzoda, Gʻafurov I., Oʻrtoq shoir. Maksud Shayxzoda ijodiyoti, T., 1975 y.- 215 b. Maksud Shayxzoda zamondoshlari Xotirasida, T., 1983 y.

Shayxzoda Maksud. Shoir qalbi dunyoni tinglar (Tanlangan asarlar)// Toshkent, Nihol, 2008.

Boboyev T.„Adabiyotshunoslik asoslari“. Toshkent. 2002. 558 b.

Choʻlponova Xadicha Toshbayevna, Saliyeva Ugʻiloy Kalmurat qizi Maksud Shayxzodaning ijodini oʻrganish- yoshlar manaviyatining omilidir. New scientific researchers EUROPE CONFERENCES AND CONURC. Volume issue 1, 2022/ Page 1-8

Choʻlponova Xadicha Toshbayevna, Saliyeva Ugʻiloy Kalmurat qizi Maksud Shayxzoda mumtoz adabiyot tadqiqotchisi sifatida. New scientific researchers EUROPE CONFERENCES AND CONURC. Volume issue 1, 2022/ Page 9-14
Sheʼriy kitoblar
Olti faktorli formula

Olti faktorli formula yadro muhandisligida cheksiz bo'lmagan muhitda yadro zanjiri reaksiyasini ko'paytirish faktorini aniqlash uchun ishlatiladi.

Shuningdek qarang 

 Kritik massa
 Yadro zanjiri reaksiyasi
 Yadro reaktori
 To'rt omil formulasi

Manbalar 

Fizika
Yadro fizikasi
Milliy Fizika
To'rt faktotli formula

Fermining to'rt faktorli formulasi sifatida ham tanilgan to'rt faktorli formula yadro muhandisligida cheksiz muhitda yadro zanjiri reaksiyasining ko'paytuvchi faktorini aniqlashda foydalaniladi.

Shuningdek qarang 

 Olti omil formulasi
 Kritik massa
 Yadro zanjiri reaksiyasi
 Yadro reaktori

Manbalar 

Fizika
Yadro zanjiri reaksiyasi

Yadro fizikasida yadro zanjiri reaksiyasi bitta yadro reaksiyasi o'rtacha bir yoki bir nechta keyingi yadro reaksiyalarini keltirib chiqarganda sodir bo'ladi va shu tariqa bu reaksiyalarning o'z-o'zidan tarqaladigan ketma-ketligi ehtimoliga olib keladi. Ushbu yadro reaksiyasi og'ir izotoplarning bo'linishi bo'lishi mumkin (masalan, uran-235, 235U). Yadro zanjiri reaksiyasi har qanday kimyoviy reaksiyaga qaraganda bir necha million marta ko'proq energiya chiqaradi.

Shuningdek qarang 

 Proton–proton chain
 Criticality accident
 Nuclear criticality safety
 Nuclear physics
 Nuclear reactor physics

Havolalar 

 Yadro zanjiri reaktsiyasi animatsiyasi
 Alsos raqamli kutubxonasidan yadro zanjiri reaktsiyalari bo'yicha izohli bibliografiya
 Yadro zanjiri reaktsiyasining stokastik Java simulyatsiyasi    Archived Wolfgang Bauer tomonidan
Fizika
Yadro zanjir reaksiyasi

Yadro fizikasida yadro zanjir reaksiyasi bitta yadro reaksiyasi o'rtacha bir yoki bir nechta keyingi yadro reaksiyalarini keltirib chiqarganda sodir bo'ladi va shu tariqa bu reaksiyalarning o'z-o'zidan tarqaladigan ketma-ketligi ehtimoliga olib keladi. Ushbu yadro reaksiyasi og'ir izotoplarning bo'linishi bo'lishi mumkin (masalan, uran-235, 235U). Yadro zanjiri reaksiyasi har qanday kimyoviy reaksiyaga qaraganda bir necha million marta ko'proq energiya chiqaradi.

Shuningdek qarang 

 Proton–proton chain
 Criticality accident
 Nuclear criticality safety
 Nuclear physics
 Nuclear reactor physics

Adabiyotlar

Tashqi havolalar 

 Yadro zanjiri reaktsiyasi animatsiyasi
 Alsos raqamli kutubxonasidan yadro zanjiri reaktsiyalari bo'yicha izohli bibliografiya
 Yadro zanjiri reaktsiyasining stokastik Java simulyatsiyasi    Archived Wolfgang Bauer tomonidan
Yadro fizikasi
Fizika
Milliy Fizika
Toʻrt faktorli formula

Fermining toʻrt faktorli formulasi sifatida ham tanilgan toʻrt faktorli formula yadro muhandisligida cheksiz muhitda yadro zanjiri reaksiyasining koʻpaytuvchi faktorini aniqlashda foydalaniladi.

Shuningdek qarang 

 Olti omil formulasi
 Kritik massa
 Yadro zanjiri reaktsiyasi
 Yadro reaktori

Adabiyotlar 

Yadro fizikasi
Fizika
Milliy Fizika
Virtual joy almashish

Analitik mexanikada amaliy matematika va fizikaning bir boʻlimi, virtual siljish (yoki cheksiz kichik oʻzgarish)  Mexanik tizimning trayektoriyasi gipotetik (shuning uchun virtual atamasi) haqiqiy traektoriyadan qanday qilib biroz chetga chiqishi mumkinligini koʻrsatadi.  tizimning cheklovlarini buzmasdan  . Har lahza uchun  nuqtadagi konfiguratsiya fazosiga tangensial vektordir  Vektorlar  qaysi yoʻnalishlarni koʻrsating  cheklovlarni buzmasdan „borish“ mumkin.

Misol uchun, ikki oʻlchovli sirtdagi bitta zarrachadan tashkil topgan tizimning virtual siljishlari, qoʻshimcha cheklovlar yoʻq deb hisoblab, butun tangens tekisligini toʻldiradi.

Biroq, cheklovlar barcha trayektoriyalarni talab qilsa  berilgan nuqtadan oʻting  berilgan vaqtda  yaʼni  keyin

Belgilari 
Mayli  mexanik tizimning konfiguratsiya maydoni boʻlsin,  vaqt lahzalari boʻlsin,  ustidagi silliq funksiyalardan iborat.

Cheklovlar  Bu yerda faqat tasvir uchun. Amalda, har bir alohida tizim uchun individual cheklovlar toʻplami talab qilinadi.

Taʼrifi 
Har bir yoʻl uchun  va  ning oʻzgarishi  funksiya hisoblanadi  shunday, har bir uchun  va  Virtual joy almashish  ning tangens toʻplamidir  oʻzgarishiga mos keladi  har biriga quyidagini belgilaydi  tangens vektori

Tangens xaritasi nuqtai nazaridan,

Bu yerda  ning tangens xaritasi hisoblanadi  bu yerda  va

Xususiyatlari 

 Koordinatali vakillik. Agar  ixtiyoriy diagrammadagi koordinatalar  va  keyin

 

 Agar, bir zumda  va har bir  keyin, har biri uchun 

 Agar  keyin

Misollar

R 3 dagi erkin zarracha 
Yagona zarracha erkin harakatlanadi  3 erkinlik darajasiga ega. Konfiguratsiya maydoni  va  Har bir yoʻl uchun  va variatsiya  ning  noyobi mavjud  shu kabi  kabi  Taʼrifga koʻra,

olib keladi

Sirtdagi erkin zarralar 
 ikki oʻlchovli sirtda erkin harakatlanadigan zarralar  bor  erkinlik darajasi. Bu erda konfiguratsiya maydoni

bu yerda  ning radius vektori  zarracha. Bundan quyidagi kelib chiqadi

va har bir yoʻl  radius vektorlari yordamida tasvirlanishi mumkin  har bir alohida zarrachaning, yaʼni

Bu shuni anglatadiki, har bir kishi uchun 

bu yerda  Baʼzi mualliflar buni shunday ifodalaydilar

Ruxsat etilgan nuqta atrofida aylanadigan qattiq jism 
Qoʻshimcha cheklovlarsiz qoʻzgʻalmas nuqta atrofida aylanadigan qattiq jism 3 daraja erkinlikka ega. Bu yerda konfiguratsiya maydoni  3 oʻlchovli maxsus ortogonal guruh (aks holda 3D aylanish guruhi deb nomlanadi) va  Biz standart belgidan foydalanamiz  barcha egri-simmetrik uch oʻlchovli matritsalarning uch oʻlchovli chiziqli fazosiga murojaat qilish. Eksponensial xarita  mavjudligini kafolatlaydi  Shunday qilib, har bir yoʻl uchun  uning oʻzgarishi  va  oʻziga xos yoʻl bor  shu kabi  va har biri uchun  Taʼrifga koʻra,

Chunki, baʼzi funksiyalar uchun , kabi  ,

Manbalar 

Mexanika
Fizika
Skleronom

Mexanik tizim skleronom hisoblanadi, agar cheklovlar tenglamalari aniq oʻzgaruvchi sifatida vaqtni oʻz ichiga olmasa va cheklovlar tenglamasini umumlashtirilgan koordinatalar bilan tasvirlash mumkin boʻlsa. Bunday cheklovlar skleronomik cheklovlar deb ataladi. Skleronomning qarama-qarshi tomoni reonomdir.

Ilova 

3 oʻlchamli fazoda massaga ega zarracha , tezlik  kinetik energiyaga ega 

 

Tezlik pozitsiyaning hosilasidir  vaqtga nisbatan  . Bir nechta oʻzgaruvchilar uchun zanjir qoidasidan foydalaning:

 

bu yerda  umumlashtirilgan koordinatalardir .

Shuning uchun,

 

Shartlarni diqqat bilan qayta tartibga solishdan quyidagi kelib chiqadi,

 
 
 
 

bu yerda , ,  umumlashtirilgan tezliklarda mos ravishda 0, 1 va 2 darajali bir jinsli funksiyalardir . Agar bu tizim skleronomik boʻlsa, u holda pozitsiya aniq vaqtga bogʻliq emas:

 

Shuning uchun, faqat muddat  yoʻqolmaydi:

 

Kinetik energiya umumlashtirilgan tezliklarda 2-darajali bir xil funksiyadir.

Misol: mayatnik 

Oʻng tomonda koʻrsatilganidek, oddiy mayatnik ogʻirlik va ipdan tashkil topgan tizimdir. Ip yuqori uchida burilishga, pastki uchida esa ogʻirlikga biriktiriladi. Uzayib boʻlmaydigan boʻlib, ipning uzunligi doimiydir. Shuning uchun bu tizim skleronomdir; u skleronomik cheklovga boʻysunadi:

 

bu yerda  ogʻirlikning holati va  satr uzunligi.

Murakkabroq misol keltiring. Oʻngdagi keyingi rasmga qarang: Ipning yuqori uchi oddiy garmonik harakatga ega boʻlgan aylanish nuqtasiga biriktirilgan deb faraz qiling.

 

bu yerda  amplituda,  burchak chastotasi, va  vaqt hisoblanadi.

Ipning yuqori uchi mahkamlanmagan boʻlsa-da, bu uzaytirilmaydigan ipning uzunligi hali ham doimiydir. Yuqori uchi va ogʻirlik orasidagi masofa bir xil boʻlishi kerak. Shuning uchun, bu tizim reonomdir, chunki u aniq vaqtga bogʻliq boʻlgan cheklovlarga boʻysunadi

Manbalar 

Mexanika
Fizika
Stasanor

Stasanor (; miloddan avvalgi 4-asrda yashagan) Kiprning Soli shahrida tugʻilgan. Aleksandr Makedonskiy zobitlari orasida katta mavqega ega lashkarboshilardan biri boʻlgan.

Aleksandrning xizmatiga kirishi 
Stasanor, taxminan miloddan avvalgi 332-yilda Tir qamalidan keyin Aleksandr Makedonskiy xizmatiga kirgan. Tarixiy manbalarda uning nomi birinchi marta Baqtriyaga yurish paytida, isyon koʻtargan satrap Arsamesni qoʻlga olish uchun Iskandar tomonidan joʻnatilgan qoʻshingga boshchilik qilganida tilga olingan. Bu ishni Stasanor Phratafernes bilan birgalikda muvaffaqiyatli amalga oshirdi va 328 yilning kuzida Zariaspada Iskandarga qoʻshildi. Oʻzi bilan Arsamesn va Parfiya satrapi Bessus tomonidan tayinlangan Barzanesni asirga olib keldi.

Satraplik davri 

Ushbu xizmat uchun mukofot sifatida Stasanor Ariya satrapligini oldi, ammo koʻp oʻtmay u Drangianaga almashtirildi. U Aleksandrning butun Hindistondagi yurishi davomida birga boʻldi. Stasanor Aleksandrni Kirmon ustonida tuyalar va boshqa yuk hayvonlari bilan kutib olganlardan biri boʻlgan. Aleksandr Fors tomon yurishini davom ettirganda, u oʻz viloyatini boshqarish uchun qaytib ketadi. Miloddan avvalgi 323-yilda Iskandar vafotidan keyin viloyatlarning birinchi boʻlinishida Stasanor oʻzining oldingi Drangiana satrapligini saqlab qoldi, ammo miloddan avvalgi 321-yilda Triparadisdagi keyingi boʻlinishda unga Baqtriya va Soʻgʻdiyona taqdim qilinadi.

Baqtriya va Soʻgʻdiyonada hukmronligi davrida Stasanor urushlarda ishtirok etmagan. U Eumenes va Antigonus oʻrtasidagi urushda Eumenesni qoʻllagan. Miloddan avvalgi 316-yilda Stasanor mahalliy aholining isyonini bostirganligi sababli oʻz satrapligida hukmronligini saqlab qolgan.

Adabiyotlar 

 Smith, William (muharrir); Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, „Stasanor“, Boston, (1867)

Manbalar 

Oʻlgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Qadimgi Yunoniston generallari
Geometrik va material parametrlari

Geometrik parametr neytron oqib chiqishining o'lchovidir va material parametri materialning neytron ishlab chiqarish va neytronni yutish o'rtasidagi farqning o'lchovidir. Yadroviy bo'linish yadro reaktori ichida sodir bo'lganda, neytronlar hosil bo'ladi. Bu neytronlar, sodda qilib aytganda, reaktordagi yoqilg'i bilan reaksiyaga kirishadi yoki reaktordan oqib chiqishadi. Bu ikki jarayon neytron qamrash va neytronning oqib chiqishi deb ataladi va ularning yig'indisi neytron yo'qotishdir .  Neytron ishlab chiqarish tezligi neytron yo'qotish tezligiga teng bo'lsa, reaktor yadro bo'linishlarining zanjirli reaksiyasini ushlab turishga qodir va kritik reaktor hisoblanadi.

Keltirib chiqarish 
Ikkala atamalar neytronlar uchun amal qiladigan maxsus diffuziya tenglamasidan olingan:

 .

bu yerda k kritiklikning xos qiymati,  bir bo'linishda ajralgan neytronlar soni,  bo'linish uchun makroskopik kesim va diffuziya nazariyasidan diffuziya koeffitsienti quyidagicha aniqlanadi:

 .

Bundan tashqari, diffuzion uzunlik quyidagicha aniqlanadi:

 .

Hadlarni qayta tartibga solib, diffuziya tenglamasi quyidagicha yozamiz:

 .

Chap tomoni material parametri va tenglamaning o'ng tomoni geometrik parametrdir.

Manbalar 

Yadro fizikasi
Fizika
Milliy Fizika
Vasishka

Vasishka (baqtriya tilida: BAZHÞKO Bazēško; oʻrta braxmi. Vā-si-ṣka, Vāsiṣka; Kharoshthi: 𐨬𐨗𐨿𐨱𐨅𐨮𐨿𐨐 Va-jhe-ṣka, Vajheṣka) milodiy 247—265-yillarda hukmronlik qilgan Kushon imperatori boʻlib, Kanishka IIdan keyin qisqa hukmronlik qilgan.

Hukmronligi 
Panjob hududidagi yozuvlar, shuningdek, Mathura (Isapur yozuvi) hududida topilgan yozuvlar Vasishka hukmronligi davri haqida muhim manbalar hisoblanadi. Uning hukmronligi janubda Sanchigacha yetgan boʻlib, u yerda uning nomi bilan bogʻliq yozuvlar topilgan. Sanchi yozuvida yozilgan manbada uning hukmronligi 22 yil davom etgan deb qayd etilgan.

Tarixiy yozuvlar 
Vasishka nomi toʻrtta maʼlum yozuvlarda, jumladan, Indus hududidagi Kharoshti yozuvida uchraydi.

Sanchi Bodxisattava 

Sanchida Vasishka ismi qayd etilgan bir nechta haykallar va haykal parchalari topilgan. Ulardan biri oʻtirgan Bodxisattva haykali hisoblanadi. Haykal Vasishkaning 28-yilgi hukmronligiga tegishli.

Hukmronligi 

Panjob hududidagi yozuvlar, shuningdek, Mathura (Isapur yozuvi) hududida topilgan yozuvlar Vasishka hukmronligi davri haqida muhim manbalar hisoblanadi. Uning hukmronligi janubda Sanchigacha yetgan boʻlib, u yerda uning nomi bilan bogʻliq yozuvlar topilgan. Sanchi yozuvida yozilgan manbada uning hukmronligi 22 yil davom etgan deb qayd etilgan.

Tarixiy yozuvlar 
Vasishka nomi toʻrtta maʼlum yozuvlarda, jumladan, Indus hududidagi Kharoshti yozuvida uchraydi.

Sanchi Bodxisattava 
Sanchida Vasishka ismi qayd etilgan bir nechta haykallar va haykal parchalari topilgan. Ulardan biri oʻtirgan Bodxisattva haykali hisoblanadi. Haykal Vasishkaning 28-yilgi hukmronligiga tegishli.

Sanchi poydevori 
Sanchida topilgan yana bir Mathura parchasi tik turgan Budda haykali poydevori hisoblanadi. Yozuvda „22-yil Vaskushana“ deb yozilgan. Kushonlar uslubiga xos belbogʻli uzun toʻnlarda, oʻtirgan Bodxisattva atrofida turgan ibodatchilarni koʻrish mumkin.

Ara yozuvi 
Vasishka haqida maʼlumotlar Kanishka IIIning „Ara yozuvi“da ham uchraydi. Ushbu yozuvda u Kanishkaning otasi (manabalar koʻra Kanishka III) sifatida qayd etilgan. Uning ismi Kharoshthida „Vajeshka“ sifatida koʻrsatilgan.

Tangalari 

Vasishka tangalari avvalgilariga qaraganda kichikroq boʻlgan. Uning tangalarining teskari tomonida paydo boʻlgan xudolar Huvishka va Vasudeva I tangalaridagilarga oʻxshaydi.

Adabiyotlar 

 „Ancient Indian Inscriptions“, S. R. Goyal, 2005
 „From Persepolis to the Punjab: Exploring Ancient Iran, Afghanistan and Pakistan“, Elizabeth Errington and Vesta Sarkhosh Curtis, 2007.
 The Crossroads of Asia: Transformation in Image and Symbol", Elizabeth Errington and Joe Cribb, 1992.

Manbalar

Tashqi havolalar 

 Vasishka tangalarining onlayn katalogi
Kushon podsholari
Gamov nazariyasi

Gamov nazariyasi - radioaktiv yadrolarning -parchalanishini kvant tasavvurlar asosida tushuntirib beruvchi nazariya.

-parchalanish deganda, ogʻir yadrolarning oʻzidan geliy atomining yadrosini chiqarib, boshqa yadroga aylanishi tushuniladi. -parchalanish uchun energetik shart quyidagi koʻrinishga ega:
 
Parchalanishda hosil boʻlgan energiya quyidagi ifoda orqali topiladi:
 
Energiya va impulsning saqlanish qonunlaridan foydalanib, -zarra yadroni tark etayotganida ega boʻladigan kinetik energiyasini aniqlash mumkin:
 

-parchalanishda hosil boʻlgan -zarra kinetik energiyasi 2-8 MeV atrofida boʻladi, -zarraning yadroga bogʻlanish energiyasi esa 28.3 MeV ga teng. U holda -zarra yadroni qanday tark etadi, degan tabiiy savol tugʻiladi. Bunga G. A. Gamov kvant tasavvurlar asosida ishlab chiqqan nazariyasi orqali javob topish mumkin.

Gamov nazariyasi quyidagi prinsiplarga asoslanadi:

 -zarra yadro ichida tayyor holda mavjud boʻladi.
 -zarra tinimsiz harakatda boʻladi va potensial toʻsiq orqali yadro ichida tutib turiladi.
 -zarra ushbu potensial toʻsiq orqali oʻtishi mumkin.

Vaqt birligidagi parchalanish ehtimolligi  ni quyidagi ifoda orqali aniqlash mumkin:
 

 — -zarraning yadro ichida potensial toʻsiq bilan toʻqnashishlari soni,  — -zarraning toʻsiq orqali oʻtish ehtimolligi.
    
Aytaylik, ixtiyoriy vaqt momentida yadro ichida faqat bitta -zarra mavjud boʻlsin va u yadro diametri boʻylab oldinga va orqaga harakatlanayotgan boʻlsin.
 
 — -zarraning yadroni tark etayotgandagi tezligi.

Kengligi  boʻlgan toʻsiqdan zarraning oʻtish ehtimolligi:
 
 
    
(1) tenglama toʻgʻri burchakli potensial toʻsiqni ifodalaydi, -zarra yadro ichida toʻsiq bilan koʻp marta toʻqnashadi.
 
 

 — yadro radiusi,
 —  boʻlganda, yadrogacha masofa

-zarraning  masofadagi elektr potensial energiyasi:
 
        
U holda,

 
    
 boʻlganda  boʻlgani uchun,
 
    
 ni quyidagicha yozish mumkin:
 
 

 
 

Potensial toʻsiq yetarlicha keng boʻlgani uchun,  hamda
     

     
 
     
 
     
 

 
    
 
    
Bundan kelib chiqadiki,
 
    
Tenglamadagi doimiylarning qiymatlarini oʻrniga qoʻyib hisoblasak:
 

 — energiya,  — yadro radiusi,  — hosilaviy yadroning tartib raqami.

 
    
 

Taʼrifga binoan, parchalanish doimiysi
 
    
Tenglamaning ikkala tomonidan  olamiz va  bilan almashtiramiz:
 
    
Hosil boʻlgan bu formulaga Geyger-Nettol qonuni deyiladi. Ushbu qonun -parchalanish energiyasi va radioaktiv yadrolarning yarim yemirilish davrlari orasidagi bogʻliqlikni ifodalaydi va katta amaliy ahamiyatga ega.

Shuningdek qarang 
Beta-yemirilish

Gamma nurlanish

Radioaktivlik qonuni

Manbalar 
 Yoon, Jin-Hee; Wong, Cheuk-Yin (February 9, 2008). „Relativistic Modification of the Gamow Factor“. Physical Review C. 61. arXiv:nucl-th/9908079. Bibcode:2000PhRvC..61d4905Y. doi:10.1103/PhysRevC.61.044905
 Quantum Theory of the Atomic Nucleus, G. Gamow. Translated to English from: G. Gamow, ZP, 51, 204

 Milliy Fizika
 Yadro fizikasi
Moviy yoki oq koʻylak fenomeni

Moviy yoki qora koʻylak — 2015-yilgi mediavirus hodisa. Shu yili fevral oyida ijtimoiy tarmoqlarda joylangan va keng muhokamalarga sabab boʻlgan. Ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari koʻylakning koʻk-qora yoki oq va tillarangga ega ekanligi borasida kelisha olmagan. Bu hodisa insonning rang idrokidagi farqlarni ochib berdi va nevrologiya va koʻrish fanlari boʻyicha ilmiy tadqiqotlar mavzusiga aylandi.

Fenomen Facebook ijtimoiy tarmogʻida eʼlon qilingan libos suratida paydo boʻlgan. Koʻylak aslida qora va koʻk boʻlgan. Lekin rasmga olininayotganda yorugʻlikning taʼsiri tufayli koʻpchilik uni oq va tillarang deb oʻylagan. Bir hafta ichida ushbu koʻylak haqida oʻn milliondan tvitlar yozildi. Roman Originals doʻkoni koʻylak savdosi oʻsganligi haqida maʼlum qilib, koʻylakning oq va tillaranglardan iborat faqat bir marta sotuvga chiqarilgan versiyasini taqdim etgan. Yangi versiya sotuvidan tushgan foyda xayriya uchun yoʻnaltirilgan.

Kelib chiqishi 
2015-yil fevral oyida, Shotlandiyaning Kolonsay shahrida yashovchi Grace va Keir Johnstonning toʻyiga bir hafta qolganda, kelinning onasi Cecilia Bleasdale Angliyaning Chester shimolidagi Cheshire Oaks dizaynerlik doʻkonida libosni suratga oldi. Bleasdale toʻyda libos kiyish niyatida edi va fotosuratni Gracega yubordi. Koʻylak koʻk rangda, uqasi esa qora rangga ega edi. Biroq, Grace onasiga fotosuratda kiyimni oq, uqalari esa tillarang sifatida koʻrganini aytdi.

Grace suratni Facebookda joylashtirgandan soʻng, uning baʼzi doʻstlari koʻylakni tillarang va oq, boshqalari esa qora va koʻk deyishgan. Bir hafta davomida munozara kichik orollar jamoasi boʻlgan Kolonsayda yaxshiroq ochib berildi.

Manbalar

Havolalar 

 
 

Vizual idrok
Optik illyuziyalar
2015-yilgi Internet memlari
Individual liboslar
2015-yil fevral voqealari
Rang koʻrinishi
Rangli fotosuratlar
Kiyim rangi
Kiyim-kechak bahslari
BuzzFeedBlue liboslari
Qora kiyimlar
Modada 2015-yil
2010-yil modasi
2010-yil fotosuratlari
Mahallot masjidi

Mahallot masjidi — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahri Mahallot MFYda joylashgan meʼmoriy yodgorlik. Masjid Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Mahallot masjidi 1911-yilda bunyod etilgan. Hozirgi kunda masjid Qashqadaryo viloyati Qarshi shahri Mahallot mahallasida joylashgan. Hozirgi kunda Mahallot masjidi imom xatibi Egamberdi Sattorov hisoblanadi.

Tarixi 
Xasan xoji Ismoil oʻgʻli yozib qoldirgan maʼlumotnoma Mahallot masjidi tarixi batafsil yorotob berilgan. Maʼlumotnomada keltirilishicha, Mahallot masjidi 1911-yillarda Mirakxon tashabbusi bilan paxsadan quriladi. Keyinchalik Jome masjidi maqomini oladi. Inqilob davrida qarovsizlikdan xaroba xoliga kelib qolgan. Dastlab, Xasan xojining ajdodi Aminxon bobo boshchiligida va 1972-yilda mahalla fidoiylari saʼyi harakati bilan qayta taʼmirlanadi. Hozirgi kunda ham faoliyati davom etmoqda. Mahallot masjidining hozirgi holati yaxshi saqlangan.

Meʼmorchiligi 
Masjidga ayvondan eshiklar orqali ichkariga kirilgan. Binoning asosiy oʻrta qismida oʻymakor ustunlar shift yogʻochlarini koʻtarib turadi. Masjidning tashqi qismi ayvon uslubida qurilgan, ayvoni yogʻoch ustun bilan koʻtarilgan. Eshik va ustunlari oʻyma naqsh bilan bezalgan. Masjid tomining shiftlari mayda yogʻochlar bilan goʻzal usulda yopilgan va turli buyoqlar bilan naqshlangan. Uning umumiy koʻrinishi juda yaxshi taassurot qoldiradi. Masjid yogʻoch ustunlariga mahorat bilan gul tasvirlari, turli xil shakllari oʻyilgan. Bunday anʼanaviylikni Buxoro meʼmorchiligida ham koʻrish mumkin.

Manbalar 

Qarshi masjidlari