Talaba qasamyodi (Turkiya)

Talaba qasamyodi 1933-yildan 2013- yilgacha Turkiyadagi boshlangʻich maktablarda har kuni ertalab oʻquvchilarga tantanali ravishda oʻqiladigan qasamyotdir. Turkiya Respublikasida u milliy davlat qadriyatlarini fuqarolarga oʻtkazish va ichkilashtirish vositasi sifatida faoliyat yuritgan. Matn 1933-yilda oʻsha paytdagi Milliy taʼlim vaziri Reshit Galip tomonidan yozilgan. Birinchi marta 1933- yil 23-aprel bayramida Anqarada yigʻilgan bolalar tomonidan bir ovozdan kuylangan. Turkiyada bu qasamyod matnini oʻquvchilarga marosim chogʻida oʻqib berish milliy qadriyatlarni ulugʻlovchi taʼlimga yondashuvning bir qismi sifatida qabul qilingan.  Talabalik qasamyodi Shimoliy Kipr Turk Respublikasida davlat tashkil topganidan beri oʻqiladi.

Tarix 
Oʻsha davrning Milliy taʼlim vaziri Reshit Galip, 1933-yil 23-aprel kuni ertalab u bolalariga oʻzi yozgan vaʼdasini oʻqib berishni buyurdi va u oʻsha kuni boʻlib oʻtgan „Bolalar haftaligi“ning ochilish nutqida ushbu matnni takrorlab, quyidagilarni aytdi:  Afet İnanning yozishicha, bu nutq Hakimiyet-i Milliye gazetasining 1933 yil 24 apreldagi birinchi sahifasida " Turk bolalar qonuni " sarlavhasi bilan xabar qilingan.  " Talaba qasamyodi " nomi bilan mashhur boʻlgan matn ushbu nutqdan soʻng vazirlik tomonidan eʼlon qilingan va Respublikaning 10 yilligiga bagʻishlangan sirkulyarda chop etildi. 2000-yildan boshlab maktablarda har doim hamjihatlikda oʻqitildi. Talaba qasamyodining maqsadi, maʼnosi va uni talabalarga qanday tushuntirish kerakligi 1933-yil 18- mayda Vazirlikning 1749/42 sonli „talaba har kuni takrorlaydigan ibora haqida“ deb nomlangan va boshlangʻich maktablar toʻgʻrisidagi Nizomga kiritilgan. Matn 1972 va 1997 yillarda bir nechta oʻzgarishlarga duch keldi.

Reshit Galip matnni tayyorlashda avval maktab kitoblarida yozilgan matnlardan taʼsirlangan deb tahmin qilinadi.  Matn Reshit Galipning xususiy fuqaro haqidagi idealidan uzoqlashadi va I Ikkinchi jahon urushi muhitiga mos " askar fuqarolar "ni tarbiyalash idealini koʻrsatadi.  Odatda millatchilik matni sifatida qabul qilingan qasamyod turli guruhlar tomonidan fashistik talqinlarni oʻz ichiga olgan qasam sifatida tasvirlangan.   

Yechim jarayoni doirasida amalga oshirilgan huquqiy oʻzgarishlar bilan Turkiyadagi maktablarda uni oʻqish amaliyoti 2013-yilda tugatildi.   Amaliyotning toʻxtatilishi bilan bogʻliq Turk Taʼlim Ittifoqining Davlat Kengashiga bergan daʼvosi natijasida Davlat Kengashi 2018-yilda koʻpchilik ovoz bilan qabul qilingan qarorida Palata qasamyodni bekor qilgan nizomni bekor qilishga qaror qildi.  Biroq, bu qaror ijro hokimiyati tomonidan bajarilmadi.  Milliy taʼlim vazirligi qaror ustidan shikoyat qildi va fayl Davlat maʼmuriy ish palatalari kengashiga keldi. Kengash 2021-yil 13-martda koʻpchilik ovoz bilan eʼtirozni qabul qildi va Davlat Kengashiga 8-apellyatsiya berdi. U oʻz boʻlimining reglamentni bekor qilish haqidagi qarorini bekor qildi.

Matn 
QASAMYOD

1933

Men turkman, rostgoʻyman, mehnatkashman.

Mening hayotim kichkintoylarimni himoya qilish,

Vatanimni oʻzimdan  koʻra koʻproq sevishdir.

Mening mamlakatim koʻtarilish, bu  oldinga borish.

Mening mavjudligim turk mavjudligiga sovgʻa boʻlsin.

1972

Men turkman, rostgoʻyman, mehnatkashman.

Mening hayotim kichkintoylarimni himoya qilish,

Vatanimni va millatimni oʻzimdan koʻra koʻproq sevishdir.

Mening mamlakatim koʻtarilish, bu oldinga borish.

Mening mavjudligim turk mavjudligiga sovgʻa boʻlsin.

Ey Buyuk Otaturk, bu kunni kim taqdim etadi: siz ochgan yoʻlda, siz yaratgan mamlakatda Qasam ichamanki, siz koʻrsatgan maqsadda yurishni hech qachon toʻxtatmayman.

Men Turkman degan odam qanchalik baxtli.

1997

Men turkman, rostgoʻyman, mehnatkashman,

Mening printsipim-kichkintoylarimni himoya qilish,

Vatanimni va millatimni oʻzimdan koʻra koʻproq sevish.

Mening mamlakatim: koʻtarilish, oldinga borishdir.

Ey Buyuk Otaturk!

Qasam ichamanki, siz koʻrsatgan maqsadga siz ochgan yoʻl boʻylab doimo yuraman.

Mening mavjudligim turk mavjudligiga sovgʻa boʻlsin.

Oʻzini Turkman deb aytgan kishi qanchalik baxtli!

Yana qarang 

 Men turkman degan odam qanday baxtiyor
 Sodiqlik qasami

Manba 

Turk millatchiligi