MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Amerika Qoʻshma Shtatlari Milliy xavfsizlik kengashi

Amerika Qoʻshma Shtatlari Milliy Xavfsizlik Kengashi (MXK) Amerika Qoʻshma Shtatlari prezidenti tomonidan milliy xavfsizlik, harbiy va tashqi siyosat masalalarini koʻrib chiqish uchun foydalaniladigan asosiy kengash forumidir. Kengash Oq uyda tasarrufida boʻlib, Qoʻshma Shtatlar Prezidentining Ijroiya apparati tarkibiga kiradi va milliy xavfsizlik xodimlaridan iborat.

Tashkilot, Prezident Harry S. Truman tomonidan 1947-yildadan beri Kengashning vazifasi prezidentga milliy xavfsizlik va tashqi siyosat boʻyicha maslahat berish va yordam berishdan iborat. Shuningdek, turli davlat idoralari oʻrtasida ushbu siyosatni muvofiqlashtirish boʻyicha prezidentning asosiy qoʻli boʻlib xizmat qiladi. Kengash AQSh tashqi siyosatidagi Koreya urushidan tortib terrorga qarshi urushgacha boʻlgan koʻpgina yirik voqealarda asosiy rol oʻynadi.

Milliy xavfsizlik kengashi koʻplab boshqa davlatlarning milliy xavfsizlik kengashlarida ham ish olib boradi.

Yana qarang 

 „Krokus Siti Holl“dagi terakt

Manbalar
Ilmiy Tatariston

Ilmiy Tatariston - ilmiy-axborot jurnali. Jurnalning birinchi soni 2000-yilda nashr qilingan. Jurnal tatar tilida nashr etiladi, lekin maqolalarning kirish qismi esa rus va ingliz tilida. Tatar adabiyoti, tarixi va falsafasiga qiziqqan kitobxonlar uchun yaratilgan jurnal hisoblanadi. Tatariston Fanlar akademiyasining "Science" nashriyoti tomonidan nashr etiladi.

Tarix 
Jurnal "2014-2020-yillarda Tatariston Respublikasining davlat tillarini va Tatariston Respublikasida boshqa tillarni saqlash, o'rganish va rivojlantirish"  Davlat dasturi doirasida nashr etilgan. OAV da ro'yxatdan o'tkazish to'g'risidagi guvohnomasi PI. No FS77-65242 01.04.2016 yil.

Maqsadi: Tatariston Respublikasi va chet ellardagi ilmiy yangiliklar haqidagi ma'lumotlarni kengaytirish; tatar tilida ilmiy ishlarini qiluvchi olimlar va aspirantlarning ijodiy va kasbiy faolligini oshirish; Tatar tilining ilmiy sohaga tatbiq etilishini qo‘llab-quvvatlash, fan va ta’limning barcha soxalarida tatar tilining imkoniyatlaridan foydalanishni kengaytirish kabilardir.

Jurnal nashri G. Ibrohimov nomidagi Til, adabiyot va san’at instituti zimmasida. Tatariston Respublikasi Fanlar akademiyasi prezidiumi filologiya fanlari doktori, professor, til, adabiyot va san’at instituti direktori Kim Mogallim Minnullinni  “Scientific Tatarstan” jurnali bosh muharriri etib tayinlagan.

Jurnal mavzulari 

 tatar tili ta'limi,
 Tatar adabiyotini o‘qish,
 Tatariston va tatar xalqi tarixi,
 Tatarlarning ijtimoiy, falsafiy fikri va diniy ta'limoti,
 Tatar madaniyati, san'ati va boshqalar.

Eslatmalar

Manbalar 

 TATARISTON RESPUBLIKASIDAGI GOSUDARSTVENNA MILLIY SIYOSAT.
 Jurnalning rasmiy sayti

Jurnallar
Ivica tuneli

Ivica tuneli - 2010-yil dekabr oyida ochilgan Drobnjaci viloyatidagi Savnik va Žabljak shaharlarini bog‘lovchi Montenegrodagi yo'l tuneli. U 2,2 kilometr uzunlikda bo‘lib, Montenegrodagi ikkinchi eng uzun avtomobil tunnelidir. Bemax yo‘l quruvchi firmasi tomonidan qurilgan.

Manba 

Tunnellar
Lulua masjidi

Lulua masjidi yoki al-Lu’lu’a masjidi () – Misrning Qohira shahridagi masjid. Milodiy 1015–1016-yillarda qurilgan. Uchinchi Fotimiylar xalifasi al-Hakim davrida Fotimiy meʼmoriy uslubida qurilgan. Masjid 1919-yilda deyarli butunlay vayron boʻlgan, ammo keyinchalik 1998-yilda diniy nasl-nasabini Fotimiylar xalifaligining shia islomiga bogʻlaydigan Dovudi Bohra tomonidan taʼmirlangan. Masjid Muqottam tepaliklarida joylashgan.

Geografiyasi 
Masjid Muqottam tepaliklarining janubiy qabristoni yaqinida, Qohiradan sharqdagi pastroq tepaliklarda joylashgan. Uning oʻrtacha balandligi dengiz sathidan  yuqori, eng baland choʻqqisi esa . U uch qismga boʻlingan. Eng baland qismi Muqottam togʻi deb ataladigan past togʻ relyefidir. Bu masjidlar va cherkovlar qurilishida foydalanilgan ohaktosh uchun muhim qadimiy Misr karerining joyi edi. Lulua masjidi ham shu ohaktosh bilan qurilgan.

Tarixi 
Al-Hakim (996–1021) Qohirada turli binolar barpo etishda xizmat qilgan, Muqottam tepaligida qurilgan koʻplab kichik masjidlar qatorida bu masjidni ham qurdirgan. Rivoyat qilinishicha, Hakim kechalari masjidga yolgʻiz oʻzi ibodat qilgan. Al-Lulua nomi „marvarid“ degan maʼnoni anglatadi, chunki masjidning tashqi koʻrinishi bezakli va yorqin edi.

Masjidning birinchi taʼmirlanishi 16-asrda boʻlgan. 1919-yilda uning jabhasi va qabrlari vayron boʻlganidan soʻng, masjid 1990-yillarning oxirida Hindistonning Dovudi Bohra jamoasi tomonidan qayta taʼmirlangan.

Fotimiylar masjidi ohaktosh choʻqqisida qurilgan boʻlib, tepalik tizmasining alohida qismi sifatida xavfli tarzda oʻrnatilgan. Ochilgan ohaktosh masjid qurilishi uchun poydevor boʻlgan. Masjid noyob fotimiy meʼmoriy uslubida qurilgan. Bu Misrda qurilgan dastlabki masjidlardan biri boʻlib, u yerda fotimiylarga xos meʼmoriy uslubda qurilgan. Lulua masjidi dastlab toʻrtburchaklar reja boʻyicha qurilgan uch qavatli minorasimon inshootdan iborat edi. Pastki qavat tepalikdan qisman qazilgan. Uch qavatli kirish eshigi, har bir qavatda orqa devorida mehrob boʻlgan. Yuqori qavatlar gʻishtdan qurilgan va ichki devorlari gipslangan. Bu ustki qavatlardan birining kirish joyi ham uch kamarli edi; arklar gʻisht va toshdan qurilgan. Oʻrta qavat, bochkali, orqa tomonida naqshinkor mehrob va bitta toʻrtburchak derazasi bor edi. Yuqori qavatda ikkita boʻlim bor edi, ularning har biri bitta oynaga ega edi. Yuqori qavatlardagi gumbazlar gʻishtdan qurilgan. Joylashtirilgan tarixiy fotosurat koʻplab tafsilotlarni tasdiqlaydi. Fasadda ikonografik yozuvlar koʻp edi.

Yana qarang 

 Masjidlar roʻyxati
 Afrikadagi masjidlar roʻyxati
 Misrdagi masjidlar roʻyxati

Manbalar 

20-asrda Misrdagi diniy binolar va inshootlar
Qohiradagi masjidlar
Islom arxitekturasi
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Uyayna ibn Hisnning yurishi

Uyayna ibn Hisnning Banu Tamim qabilasiga yurishi hijriy 9-yilning 1-oyi (milodiy 630-yil iyul) boʻlib oʻtgan.

Islom paygʻambari Muhammad Uyayna ibn Hisnni Banu Tamim qabilasidan soliq yigʻish uchun yuborgan. Qabila urugʻlaridan biri Uyaynaga hujum qilgan va uni soliq olishidan oldin hududdan chiqarib yuborgan. Shundan soʻng Muhammad ularga qarshi 50 nafar jangchi joʻnatib, ularning erkak, ayol va bolalarini asirga olgan. Keyin esa qabila tomonidan yuborilgan bir guruh elchilar Muhammadning oldiga kelib kechirim soʻraganidan keyin mahbuslar ozod qilingan.

Yurish

Soliq yigʻuvchilarning chiqib ketishi 
Banu Tamim qabilasi Muhammad bilan birga janglarda ishtirok etib, Hunayn va Makka fathida yordam bergan qabilalardan biri edi. Biroq Muhammad Uyayna ibn Hisn boshchiligida bir guruhni soliq (yoki zakot) yigʻish uchun qabila tomon yuborganida Banu Tamim qabilasidan boʻlgan Banu al-Anbar kichik qabilasi uni toʻlashdan bosh tortgan. Qabila elchilarga hujum qilib, ularni oʻz yerlaridan haydab yuborgan.

Asirga olish 
Uyayna ibn Hisn Muhammadning oldiga qaytib kelgan va bu xabarni unga yetkazgan. Voqeadan xabar topgan Muhammad qabila zoʻravonlariga oʻrnak boʻlishi uchun 50 kishilik askarlar guruhini ular tomon yuborgan. Uyayna ibn Hisn qabilaga qarshi kutilmaganda hujum uyushtirib, 50 dan ortiq erkak, ayol va bolalarni asirga olgan va Madinaga olib kelgan. Ular bir muddat qamoqda saqlangan. Asirlardan 11 nafari erkak, 22 nafari ayol va 30 nafari oʻgʻil bolalar boʻlgan.

Sheʼriy tanlov 
Shundan keyin Banu Tamimdan bir guruh elchilar Madinaga Muhammadning yoniga kelib, undan magʻfirat soʻrashgan. Biroq boʻlib oʻtgan voqeadan qattiq xafa boʻlgan Muhammad ular bilan koʻrishishdan bosh tortgan. Tabariy va Ibn Saʼdning maʼlumotlariga koʻra, elchilar Madinaga kelib, Muhammadning huzuriga kirish uchun shoshilayotganlarini tushuntirgan.

Keyinchalik ular suhbatlashish imkoniyatiga ega boʻlgach, Muhammadga Hunayn jangidagi quroldoshliklarini eslatib, bir qancha sheʼrlar aytib berishlarini va oʻz shoirlari bilan bellashishni taklif qilishgan.

Sheʼriy musobaqada birinchi boʻlib oʻrnidan turib sheʼr aytgan kishi (bu oʻsha paytda arab anʼanasi edi) Banu Tamim qabilasidan edi. Undan keyin Muhammad Sobit ibn Qaysga oʻz sheʼrlari bilan javob berishini aytgan. Sobit ibn Qays Muhammadning jannatdan kelgan elchi ekanligini, muhojirlar va moʻminlar uchun yuborilganligini maqtab sheʼr aytgan. U sheʼrini Islom dinidan bosh tortganlarning barchasiga halokat tahdid solishi bilan yakunlagan.

Yana qarang 

 Muhammadning harbiy faoliyati
 Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar 

Muhammad tomonidan buyurilgan yurishlar
630
Hatuniye madrasasi

Hatuniye madrasasi (), Turkiyaning Karaman shahridagi tarixiy madrasa boʻlib, 14-asrda qurilgan. Tokatdagi xuddi shunday nomli Hatuniye Kulliyesi bir asr avvalroq yashagan boshqa ayolga ishora qiladi.

Tarixi 
Usmonli sultoni Murod Xudavendigarning qizi, Karamanogʻlu Alaeddin Beyning rafiqasi Sulton Xotun 1382-yilda qurilishga buyruq bergan. Madrasa meʼmori binoning kitabesiga (yozuviga) koʻra, Numanoʻgʻli Xoja Ahmad (Noʻmonning oʻgʻli Xoʻja Ahmad)dir.

Bino Karaman atrofidagi kesma toshdan, asosiy darvoza (peshtoq) marmardan qilingan.

Galereya

Manbalar

Havolalar 

 Ingliz tilidagi virtual sayohat 

14-asr madrasalari
Turkiyadagi madrasalar
Dündar Bey madrasasi

Dündar Bey madrasasi (), shuningdek, Taş Medrese („Tosh madrasa“) deb ham ataladi, Turkiyaning Eğirdir shahridagi tarixiy madrasadir. Madrasa oʻrta asrlarda bunyod etilgan islomiy taʼlim muassasasi hisoblanadi. 1960-yillarda u qayta tiklangan va hozirda bozor sifatida foydalanilmoqda.

Joylashuvi 
Madrasa binosi Isparta viloyatining ilche (tuman) Eğirdir shahrida joylashgan.

Tarixi 
Madrasa asoschisi Hamidoʻgʻli Anadolu beyligidan Dündar Bey edi. Oʻsha davrning boshqa beyliklari kabi Anadolu saljuqiylarining soʻnggi bosqichida paydo boʻlgan. Uning syuzerini Moʻgʻullar imperiyasi edi. Beylikning poytaxti Eğirdir, hozir kurort shahri, keyin esa muhim shahar boʻlgan. Madrasa taxminan 1301-yilda qurilgan. Dündar keyinchalik moʻgʻullar tomonidan oʻldirilgan boʻlsa-da, uning oʻgʻillari 1391-yilda Usmonlilar istilosiga qadar beylikni davom ettirishga muvaffaq boʻlishdi.

Bino 
Madrasa 1301-yilda qurilgan. U endilikda yoʻq boʻlib ketgan shahar devorlariga tutash boʻlgan. Bu ikki qavatli bino boʻlib, ikkita ayvan va ochiq monastirdan tarkib topgan. Unda ikkita yozuv bor. Ayvondagisi Dündar bey haqida, ikkinchisi esa toj darvozasidagi Dündarning zamondoshi boʻlmagan saljuqiylar sultoni Keyhusrev II (1237-1246) haqidadir. Darvoza Eğirdirga yaqin sulton tomonidan qurilgan sobiq karvonsaroydan keltirilgan. Bino tarkibida Vizantiya ustunlari kabi boshqa mamalakatlardan toʻplangan materiallar ham mavjud.

Manbalar 

14-asr madrasalari
Eğirdir tumani
Turkiyadagi madrasalar
Al-Halaviya madrasasi

Al-Halaviya madrasasi () – madrasa majmuasi, Suriyaning Qadimgi Halab shahrining al-Jallum tumanida joylashgan. U 1124-yilda Halabda V asrga mansub Avliyo Yelena Buyuk Vizantiya sobori oʻrnida qurilgan boʻlib, u yerda anʼanaga koʻra bir vaqtlar Rim ibodatxonasi boʻlgan. Buyuk Konstantinning onasi Avliyo Yelena bu hududda buyuk Vizantiya soborini qurdirgan.

1124-yilda Halab qamalida salibchilar atrofdagi qishloqlarni talon-taroj qilganda, shaharning bosh qozisi Ibn al-Xashshab Belek Gʻoziy davrida soborni masjidga aylantira boshlagan. 1149-yilda Nuriddin binoni madrasaga aylantirgan. Mazkur muassasa Hanafiy mazhabi tarafdorlari uchun islomiy-diniy maktab vazifasini oʻtagan.

V asr xristian arxitekturasining bir qismi islom maktabiga aylantirilgan. U oʻzining nozik mehroblari bilan ham mashhur.

Yana qarang 

 Al-Firdavs madrasasi
 Al-Sultoniya madrasasi
 Al-Usmoniya madrasasi
 Az-Zahiriya madrasasi
 Xusruviya masjidi
 Qadimgi Halab shahri

Manbalar 

12-asr madrasalari
Halabdagi madrasalar
12-asr masjidlari
5-asr cherkovlari
Al-Sultaniya madrasasi

Al-Sultoniya madrasasi (), Suriyaning Qadimgi Halab shahridagi qal’aga kirish roʻparasida joylashgan madrasa majmuasi. Bu diniy, maʼrifiy va dafn marosimi majmuasi hamdir. Unda Ayyubid Sulton Saladinning oʻgʻli sulton Malik az-Zahirning qabri joylashgan. Biroq, sunʼiy yoʻldoshdan olingan suratlar uning yoʻq boʻlib ketganini koʻrsatadi.

Yana qarang 

 Al-Firdavs madrasasi
 Al-Usmoniya madrasasi
 Az-Zahiriya madrasasi
 Qadimgi Halab shahri
 Xusruviya masjidi

Manbalar 

13-asr madrasalari
Halabdagi madrasalar
Suriyadagi maqbaralar
Al-Usmoniya madrasasi (Halab)

Al-Usmoniya madrasasi () Suriyaning Halab shahridagi madrasa majmuasi.

Yana qarang 

 Al-Firdavs madrasasi
 Al-Sultoniya madrasasi
 Az-Zahiriya madrasasi
 Qadimgi Halab shahri
 Xusruviya masjidi

Manbalar 

Halabdagi madrasalar
Rasina

Rasina () – Serbiya janubidagi daryo. Uzunligi , Serbiyaning Rasina viloyatidan oqib oʻtadi va Krushevac shahri yaqinidagi G‘arbiy Moravaga quyiladi.

Daryoning tarixiy nomi – Arsen (Arsen).

Rasina Goč togʻining janubiy yon bagʻirlaridan, Rasovka qishlogʻi yaqinida, serblarning eng mashhur Vrnjačka Banja kurortining janubi-gʻarbida joylashgan. Daryo dastlab janubi-sharqda, Jeljin hamda Kopaonik togʻlari atrofida, Mitrovo Polye, Bzenitsa, Pleš, Yablanitsa, Grčak, Toskichi, Budilovina va Milentiya qishloqlari yonidan oqib oʻtadi. Rasina kichik Brus shahriga etib kelganida, yuqori Rasina mintaqasiga kiradi.

Bu vaqtda daryo Veliki Yastrebak togʻining gʻarbiy tomoniga yetib boradi va shimolga qarab oqadi. Bogishe va Zlatari qishloqlaridan daryo Chelije qishlogʻida sunʼiy Chelije koʻlini hosil qiladi.

Quyi Rasina viloyatida aholi zich joylashgan, maʼmuriy markazi Kruseva tumani. Uning quyi oqimida Rasinadan keyin G‘arbiy Moravaga alohida oqib tushadigan Pepeljusha daryosining parallel oqimi keladi. Krushevacdan yetti kilometr oʻtgach, Rasina Makrešane qishlogʻidagi G‘arbiy Moravaga oqadi.

Rasina  maydonni suv bilan taminlaydi. Qora dengiz daryo havzasiga tegishli. Daryo hududida kema qatnovi mumkin emas.

Chelije koʻli 
Suv ombori 1980-yilda sun'iy ravishda barpo etilgan. Koʻl Velika Morava daryosini tartibga solish dasturi doirasida, yaʼni Iron Gate I gidroelektr stantsiyasiga va uning Erdap koʻliga yetib boradigan choʻkindi miqdorini kamaytirish uchun yaratilgan. 1984–yilda Majdevo qishlogʻida suv tozalash inshooti qurildi. Zavod 2012-yilda rekonstruksiya qilingan. Quvvati oshishi hisobiga Chichevac va Varvarin munitsipalitetlaridagi suv inshootlari tarmoqqa ulangan.

Koʻl 2030–yilgacha suv taʼminoti uchun xizmat qilish uchun moʻljallangan edi.

2019-yil may oyida Serbiya Tabiatni muhofaza qilish instituti tomonidan oʻtkazilgan dastlabki tekshiruv natijasida koʻlni tabiiy yodgorlik sifatida huquqiy muhofaza qilish uchun asos bor degan xulosaga kelindi.

Manbalar 

Serbiyadagi daryolar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Zayd ibn Horisaning Hismaga yurishi

Zayd ibn Horisaning Hismadagi gʻazoti hijriy 7-yilning 6-oyida (milodiy 628-yil oktyabr) boʻlib oʻtgan. Zayd ibn Horisa boshchiligida uyushtirilgan hujum Dihya ibn Xalifa Kalbiyning qaroqchilar hujumiga uchraganidan soʻng javob yurishi boʻlgan. Musulmonlar dushmanlardan qasos olishgan, koʻplab qaroqchilarni oʻldirishgan va 100 nafar qabila aʼzolarini asirga olishgan.

Tavsifi

Islomga daʼvat qilish uchun yuborilgan elchilar 

Makkada Quraysh bilan Hudaybiya shartnomasi imzolaganidan soʻng Muhammad bir necha qoʻshni mamlakatlarga elchilar yuborib, ularni Islomga daʼvat qilgan. Jumladan, quyidagi shaxslar elchi sifatida yuborilgan:

 Amr ibn Umayya ad-Damriy Habashiston podshosi Ashama ibn Abjar an-Najoshiy huzuriga;
 Dihya ibn Xalifa al-Kalbiy Rim imperatori Herakleiosning oldiga;
 Xotib ibn Abu Baltoiy Misr podshohi Al-Mukaukis huzuriga;
 Allabn al-Hazermiy Munzer ibn Sava Bahrayn shohi Munzir ibn Sava al-Tamimiyning huzuriga;
 Amr ibn al-Os Abduljalandiy ismli Ummon podshosi huzuriga;
 Solit ibn Amri Havza ibn Ali Yamoma podshosi oldiga;
 Shiya ibn Vahob Xoris ibn Gʻassoniy Damashq shohi Horis ibn Abu Shomir al-Gʻasoniy huzuriga;
 Abdulloh ibn Huzofa as-Sahmiy Eron imperatori Xusrav II Parvizning oldiga elchi sifatida yuborilgan.

Yana qarang 

 Muhammadning harbiy faoliyati
 Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar 

Muhammad tomonidan buyurilgan yurishlar
628
Al-Ahmadiya madrasasi

Al-Ahmadiya madrasasi () – Suriyaning eski Aleppo shahridagi madrasa majmuasi.

Yana qarang 

 Al-Firdavs madrasasi
 Al-Sultoniya madrasasi
 Al-Usmoniya madrasasi
 Az-Zahiriya madrasasi
 Qadimgi Halab shahri
 Xusruviya masjidi

Manbalar 

Halabdagi madrasalar
Mahmud al-Kurdiy masjidi

Mahmud al-Kurdiy masjidi () yoki Jamoliddin Mahmud al-Istadar masjidi () – Misrning Qohira shahridagi tarixiy masjid. Unga Mahmud al-Kurdiy ismli amir asos solgan. U Radvan Bey (yoki Chodirchilar koʻchasi) Qasabasidan janubda, Ahmad Maher koʻchasidan, Tarixiy Qohirada, al-Darb al-Ahmar tumanida joylashgan.

Tarixi 
Masjid 1395-yilda qurib bitkazilgan.

Antik davr vazirligi tomonidan restavratsiya ishlari 1979-yilda boshlangan va 2004-yilda yakunlangan. Keyinchalik, minora oq rangga boʻyalgan.

Arxitekturasi 
Bu kichik masjid bir nechta diqqatga sazovor xususiyatlarga ega. Gumbaz gorizontal chevron naqsh bilan oʻyilgan eng qadimgi tosh gumbazlardan biridir. Gumbaz sakkizta oynali baraban ustida oʻtiradi. Minora oʻzining yumaloq shakli bilan ham ajralib turadi, bu davr uchun odatiy boʻlmagan va keyinchalik Usmonli meʼmorchiligida keng qoʻllanilgan. Fasad, deraza romlari va eshiklarning har birida asl yozuvlar va bezaklar mavjud. Masjidning metall eshiklari ajoyib mahoratga ega boʻlib, ular geometrik yulduz naqshlari va sirt boʻylab islimiy oʻymakorligini oʻz ichiga oladi. Ichkarida ikkita ayvon mavjud.

Galereyasi

Yana qarang 

 Masjidlar roʻyxati
 Afrikadagi masjidlar roʻyxati
 Misrdagi masjidlar roʻyxati
 Oʻrta asr arab va gʻarbiy Yevropa gumbazlari tarixi

Manbalar 

Gumbazli masjidlar
Qohiradagi masjidlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Misrdagi Mamluk arxitekturasi
14-asr masjidlari
Al-Adiliya masjidi

Al-Adiliya masjidi (, ) yoki Dukaginzade Mehmed Posho masjidi Halabdagi kulliya boʻlib, Qalʼaning janubi-gʻarbida, qadimiy shaharning „Al-Jallum“ tumanida, Al-Saffahiya masjididan bir necha metr uzoqlikda joylashgan. Masjid 1556-yilda Dukakinzoda Mehmed Posho tomonidan vaqf qilingan. Dukakinzoda Mehmed Posho 1551-yildan 1553-yilgacha Misr general-gubernatori etib tayinlanganidan keyin alban-usmonli Halab general-gubernatori lavozimida ishlagan. 1557-yilda vafot etgan va masjid 1565-1566 (hijriy 973) yillar oraligʻida qurib bitkazilgan. Mazkur inshoot Usmonlilar davrining Halabdagi Xusruviya masjididan keyin eng qadimiy masjidlaridan biri hisoblangan.

Masjid gubernator saroyi yaqinida joylashgani uchun Adiliya nomi bilan mashhur boʻlgan, chunki u Dar al-Adl, shuningdek, Dor al-Saada deb ham nomlanadi.

Masjidda katta gumbazli namozxona bor, uning oldida qoʻshaloq ayvon bunyod etilgan. Shimol tarafdagi derazalar tepasida va ibodatxonada yorqin rangli kafel bilan qoplangan lunette panellari mavjud. Bular Turkiyaning Iznik shahridan olib kelingan boʻlishi mumkin deb taxmin qilinadi.

2014 yoki 2015-yil yozida Halab jangi paytida bino deyarli butunlay vayron qilingan.

Galereya

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 
Halabdagi madrasalar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
16-asr masjidlari
Suriyadagi maqbaralar
Halabdagi masjidlar
Meʼmor Sinan qurgan binolar
Zayd ibn Horisaning al-Isga yurishi

Zayd ibn Horisaning al-Isga yurishi hijriy 6-yilning 5-oyida (milodiy 627-yil sentyabr) boʻlib oʻtgan.

Karvon yurishi 
Zayd ibn Horisa hijriy 6-yilning Jumodilavval oyida 170 otliq boshchiligida al-Is degan joyga yoʻl olgan va Islom paygʻambari Muhammadning qarindoshi Abul Os ibn Robiʼ boshchiligidagi Quraysh karvonini tutib, ularning tuyalarini oʻlja sifatida qoʻlga olgan.

Mahbuslar orasida Muhammadning toʻngʻich qizi Zaynabning eri, Muhammadning kuyovi Abul Os ibn Robiʼ ham bor edi. Abul Os Muhammadning birinchi xotini Xadichaning jiyani, shuningdek, Makkadagi boy savdogarlardan edi. U dastlab Islomni qabul qilmagan, shuningdek, musulmon boʻlmagani uchun Zaynabni taloq qilishdan ham bosh tortgan.

Abul Os raqiblaridan qochib, Zaynabning uyida panoh topgan va Muhammaddan boyligini qaytarib berishni soʻrashini iltimos qilgan. Muhammad sahobalaridan kuyovining mol-mulkini qaytarib berishlarini soʻragan, biroq bundan bosh tortgan taqdirda ham ixtiyor oʻzlarida ekanligini aytgan.

Abul Osni asir qilib olganlar darhol uni ozod qilishga rozi boʻlishgan. U esa oʻziga koʻrsatilgan bunday saxiylikdan qattiq taʼsirlangan. Makkaga qaytib, u yerdagi barcha ishlarini tugatgach, Madinaga qaytib kelgan va Islomni qabul qilgan. Shundan keyin yana xotini Zaynab bilan birga yashashda davom etgan.

Musulmon olimi Sayfur Rahmon al-Muborakpuriyning fikricha, musulmon va kofir ayollarning nikohini harom qilish haqidagi oyat oʻsha paytda hali nozil boʻlmagan edi.

Bu yurishda butun karvon talon-taroj qilingan, katta kumush zaxirasi qoʻlga olingan, shuningdek, karvonni qoʻriqlaganlarning bir qismi asirga olingan.

Yana qarang 

 Muhammadning harbiy faoliyati
 Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar 

Muhammad tomonidan buyurilgan yurishlar
627
Webarxiv andozasi wayback havolalari
Zayd ibn Horisaning al-Jumumga yurishi

Zayd ibn Horisaning al-Jumumdagi gʻazoti milodiy 627-yilning sentyabr oyida (hijriy 6-yil) boʻlib oʻtgan.

Zayd ibn Horisa ozod qilingan qul va Islom paygʻambari Muhammadning asrandi oʻgʻli boʻlgan. Oʻsha yili Muhammad Banu Salim qabilasining Al-Jumum hududiga yuborilgan boʻlinmasiga boshchilik qilgan edi. Yurish davomida bir guruh gʻayrimusulmonlar qoʻlga olingan. Banu Muzayna qabilasidan asirga olingan bir ayol ularga musulmonlar asirga olinib, katta miqdorda qoʻlga kiritilgan oʻlja saqlanadigan dushman qarorgohiga yoʻl koʻrsatgan. Keyinroq Muhammad asir ayolni ozod qilgan va izdoshlaridan biri unga uylangan.

Yana qarang 

 Muhammadning harbiy faoliyati
 Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar 

Muhammad tomonidan buyurilgan yurishlar
627
Webarxiv andozasi wayback havolalari
Zayd ibn Horisaning Vodiy al-Quraga yurishi

Zayd ibn Horisaning Vodiy al-Quraga yurishi milodiy 627-yilning noyabr oyida (hijriy 6-yilning 7-oyi) boʻlib oʻtgan.

Vodiy al-Qura Madinadan 7 mil uzoqlikda joylashgan voha boʻlgan. Zayd ibn Horisa 12 kishi bilan ushbu hududni oʻrganish va Muhammadning dushmanlari harakatlarini kuzatish uchun yoʻlga chiqqan.

Biroq hudud aholisi Zaydga yomon munosabatda boʻlishgan va musulmonlarga hujum qilib, ulardan 9 nafarini oʻldirishgan, qolganlari esa Zayd ibn Horisa bilan birga qochib ketishga muvaffaq boʻlishgan.

Yana qarang 

 Muhammadning harbiy faoliyati
 Muhammadning yurishlari roʻyxati
 Usama ibn Zayd

Manbalar 

Muhammad tomonidan buyurilgan yurishlar
627
Webarxiv andozasi wayback havolalari
Xushqadam al-Ahmadiy masjidi

Xushqadam al-Ahmadiy masjidi — Misrning Qohira shahridagi masjid. Al-Sayufiya ko'chasida joylashgan, 1366-yilda qurilgan. Bino dastlab amir Toshtimur saroyi boʻlgan. Bino XV asr oxirida masjidga aylantirilgan. Masjid nomi amaldor Amir Xushqadam al-Ahmadiydan olingan..

Manbalar

Havolalar 

 Xushqadam al-Ahmadiy masjidi haqida ma'lumot
 
Qohiradagi masjidlar
Mamluk arxitekturasi
Qohiradagi saroylar
15-asr masjidlari
1366-yilda qurilgan binolar va inshootlar
Fadakka yurish

Fadakka yurish maʼnolari:
 Ali ibn Abu Tolibning Fadakka yurishi, milodiy 627-yil (hijriy 8-yilning 6-oyi)
 Bashir ibn Saʼd al-Ansoriy yurishi, milodiy 628-yil dekabr (hijriy 7-yilning 3-oyi)
 Gʻolib ibn Abdulloh al-Laysiy yurishi, milodiy 629-yil yanvar (hijriy 7-yil)

Yana qarang 
 Fadakni bosib olish, milodiy 628-yil may (hijriy 7-yilning 2-oyi)

Muhammad tomonidan buyurilgan yurishlar