Little black dress

Little black dress(LBD/kichkina qora ko`ylak) - bu oqshom yoki kokteyl libosi, oddiy va kalta uslubdagi ko`ylak. Moda tarixchilari kichkina qora libosning kelib chiqishini 1920-yillardagi Coco Chanel dizayni bilan bog'lashadi. Ko`ylak uzoq muddatli matodan tikilgan, arzon va keng foydalanish uchun mo'ljallangan. Uning ko`p joylarga tarqalganligi sababi shundaki, uni oddiygina "LBD/kichkina qora ko`ylak" deb atalishida. 

Kichkina qora libos ayollar garderobida muhim ahamiyat kasb qiladi. Ko'pchilik  moda kuzatuvchilari ta'kidlashicha, har bir ayol oddiy, nafis jozibadorli qora libosga ega bo'lishi kerak, uni vaziyatga qarab turli tadbirlarga kiyish mumkin. Masalan, LBD ko'ylagi jaket hamda past oyoq kiyimlar bilan kunduzgi ish kiyimlari sifatida kiyilishi mumkin. Bundan tashqari, kechki libos sifatida to'y yoki kechki bazmlar(rasmiy tadbirlar) uchun turli xil zargarlik buyumlari va aksessuarlari bilan kiyinilishi mumkin.

Tarixi 
Qora har doim ramziy ma'noga boy rang bo'lgan. 16-asrning boshlarida qora rang ispan aristokratlari va gollandiyalik savdogarlar orasida boylikni ifodalagan, chunki "import qilingan eman olma" dan qora rang ishlab chiqarish juda qimmat edi. 18-asr boshlarida qora rang romantika va badiiylikni ifodalagan. Ann Demeulemester bu haqda aytganidek: “Qora poetik rangdir. Shoirni qanday tasavvur qilasiz? Yorqin sariq ko'ylagidami? Afsuski, yoʻq”. 19-asrning boshlarida qora rang o'zining melankolik aurasi tufayli Bayron, Shelley va Keats kabi romantiklar tomonidan qabul qilingan. Viktoriya davri boshlanganda, qora rang san'at rangidan qayg'u va motam rangiga o'tdi - bevalar kamida to'rt yil davomida qora kiyim kiyishlari kerak edi - shu bilan bir qatorda,qora rangdagi liboslar xizmatkorlar uchun ishchi kiyimi sifatida xizmat qilgan.

1926-yilda Gabrielle "Coco" Chanel American Vogue jurnalida kalta, oddiy qora ko'ylakning rasmini nashr etdi. U kalta uzunlikda, tekis va bir nechta diagonal chiziqlar bilan bezatilgan edi. Vogue uni "Chanel's Ford" deb atadi. Model T kabi, kichkina qora libos oddiy va barcha ijtimoiy tabaqadagi ayollari uchun sotib olish uchun qulay narxlarda edi. Vogue shuningdek, qora rangli ko`ylak "barcha latofatli ayollar uchun bir xil kiyim" bo'lishini aytdi. Bu, shuningdek, Chanel uyining boshqa dizaynlari qora rangni motamdan ajratishga yordam berdi va uni yuqori sinf, badavlat va hashamatli kiyim sifatida qayta ixtiro qildi. Kokoning o'zi e'lon qilganidek, "Men qora rangga ko`proq e`tibor berdim; u bugungi kunda ham ommalashib bormoqda, chunki qora rang atrofdagi hamma narsani yo'q qiladi".

Qora ko'ylak Buyuk Depressiya davrida, asosan, o'zining tejamkorligi va nafisligi tufayli mashhur bo'lib qoldi, garchi chiziq biroz cho'zilgan bo'lsa ham. Gollivudning modaga ta'siri qora libosning mashxurligiga yordam berdi, ammo ko'proq amaliy sabablarga ko'ra: Technicolor filmlari keng tarqalganligi sababli, rejissorlar kichik qora liboslarga tayanishdi, chunki ekranda boshqa ranglar yaxshi ko'rinmadi va boshqa rang berish jarayonini juda ko`p vaqt talab etar edi. Ikkinchi Jahon urushi davrida bu uslub qisman to'qimachilik mahsulotlarining keng tarqalgan ratsioni tufayli davom etdi va qisman ish kuchiga kirgan fuqarolik ayollar uchun umumiy forma (biznes kiyimlari uchun aksessuarlar) sifatida davom etdi.

Urushdan keyingi davrda Diorning "Yangi ko'rinish" ning yuksalishi va 1950-yillardagi jinsiy konservatizm kichik qora libosni xavfli ayolning formasi va ramzi sifatida ildizlariga qaytardi. Gollivud ayollari va halok bo'lgan ayollar qahramonlari ko'pincha uy bekalari yoki go'zal Gollivud yulduzlarining konservativ liboslaridan farqli o'laroq qora xalta uslubidagi liboslarda tasvirlangan. 1940 va 1950-yillarda mashhur bo'lgan sintetik tolalar ko'plab dizaynlarning mavjudligi va arzonligini kengaytirdi.

1960-yillardagi avlodlar orasidagi farq kichik qora ko'ylak dizaynida dixotomiyani yaratdi. Yosh " moda " avlod, umuman olganda, ko'ylak versiyalarida mini yubkani afzal ko'rdi va yoshlar madaniyatiga mos keladigan dizaynerlar yubkani kaltartirishni  davom etdilar - etakni yanada qisqartirishdi, ko'ylakning yubkasi yoki ko'ylagida kesiklar yoki tirqishlar yaratdilar., to'r yoki tul kabi shaffof matolardan foydalanish. Ko'p ayollar mashhur "Tiffanida nonushta" filmida Audrey Xepbern kiygan qora Givenchy libosiga o'xshash oddiy qora g'ilofli liboslarga intilgan.

1980-yillarda kundalik matolarning, ayniqsa trikotajning ko'ylak va biznes kiyimlari uchun mashhurligi kichkina qora libosni yana modaga olib keldi. Fitnes jozibasi bilan bir qatorda, yangi dizaynlar keng yelkalar yoki peplumlar kabi o'sha paytda mashhur bo'lgan tafsilotlarni o'z ichiga oldi: keyinchalik o'n yillikda va 1990-yillarda turli uzunlikdagi va to'liqlikdagi oddiyroq dizaynlar mashhur edi. 1990-yillarning grunj madaniyati kichkina qora ko'ylakning sandal va jangovar etiklar bilan uyg'unligini ko'rdi, garchi kiyimning o'zi kesilgan va matoda oddiy bo'lib qoldi.

1990-yillar oxiridagi yangi glamur libosning yangi xilma-xilligiga olib keldi, ammo 1950 va 1970-yillarda bo'lgani kabi, rang moda va rasmiy kiyimlar omili sifatida qayta paydo bo'ldi va qora rangni qayta-qayta yoqtirmaslikni ko'rsatdi. 2000-yillarning oxirida 1980-yillarning retrospektiv tendentsiyalari bilan bir qatorda, tanaga e'tibor qaratadigan kiyim-kechak, ovozsiz rang sxemalari va qora rangning qayta paydo bo'lishi kiyimga qiziqishning qaytishiga yo'l ochdi.

Mashxur misollar 

Xubert de Givenshi tomonidan ishlab chiqilgan "Tiffanida nonushta" filmidagi Xolli Golaytli rolidagi Audrey Xepbernning qora Givenchy libosi 1960-yillarning boshlarida tez-tez ko'rinib turganidek, marvaridlar bilan bezatilgan (birgalikda "asosiy qora" deb ataladigan) kichik qora ko'ylaklar kiyish standartini ifodalaydi. Ko'ylak 2006-yilda kim oshdi savdosida 410 000 funt sterlingga sotilganida rekord o'rnatgan, bu esa dastlabki bahosidan olti baravar ko'p.

Betti Boop, qisman 1920-yillarning qizi Helen Keynga asoslangan multfilm qahramoni, o'zining dastlabki filmlarida kichkina qora ko'ylakda chizilgan, ammo keyinchalik Technicolor bilan Bettining libosi qizil rangga aylandi.

Uollis Simpson, Vindzor gertsoginyasi bir nechta qora ko'ylaklarga ega bo'lgan va kiyimlarni maqtash uchun ko'p gapirgan. Gertsogning bir iqtibos: "Kichkina qora ko'ylak to'g'ri bo'lsa, uning o'rnida kiyish uchun boshqa hech narsa yo'q".

Fransuz xalq timsoli Édith Piaf butun faoliyati davomida qora rangli libosda ijro etgan: bu odati uchun unga "kichkina qora chumchuq" laqabini berishgan. Ko'ylak tomoshabinlarga Piafning qo'shig'iga ko'proq e'tibor qaratishga va uning tashqi ko'rinishiga kamroq e'tibor berishga yordam bergan deb o'ylangan.

Uels malikasi Diana 1994-yil iyun oyida uning turmush o'rtog'i Charlz, Uels shahzodasi Kamilla Parker Boulz bilan zinokor munosabatda bo'lganini tan olgan kechada, Serpentine galereyasining Vanity Fair tomonidan o'tkazilgan yozgi ziyofatiga qora Kristina Stambolian libos kiygan edi. Diananing libosi "kichkina qora ko'ylak" ga o'xshatilgan.

2004-yilda Londonning Kovent-Garden teatrida yuz bergan voqeada rejissor oʻsha paytdagi semiz soprano Debora Voigtni “kichkina qora kokteyl koʻylagi”ga sigʻa olmagani uchun operadan haydab yubordi va uning oʻrniga nozikroq Ann Shvanvilmsni oldi.

Havolalar 
 Fashion portal

Foydalanilgan adabiyotlar

Qo'shimcha o'qish uchun 

 Edelman, Emi Xolman (1998). Kichkina qora libos. Aurum.ISBN 1-85410-604-X.
 "Kichik qora libos modadan ustun turadi". About.com. 2006-yil may
 "Otmishinchi modalar". 2006-yil 2-iyun.
 "Kichik qora libos". Ayollar soati radiosi. BBC. 2006-yil may.
 "Kichik qora libos haqidagi afsona". Jeyn parda. Fashion Culte jurnali. 2014-yil noyabr.

Moda tarixi
21-asr moda olami
1920-yillar modasi
Pages with unreviewed translations