Afrika Futbol Konfederatsiyasi

Afrika Futbol Konfederatsiyasi yoki qisqacha CAF (, ), Afrikadagi futbol, futzal va plyaj futboli assotsiatsiyasining maʼmuriy va nazorat qiluvchi organidir.

Tarixi 
Afrika Futbol Konfederatsiyasi 1957-yil 8-fevralda Sudanning Xartum shahridagi Grand Hotel mexmonxonasida Misr, Efiopiya, Janubiy Afrika va Sudan milliy futbol assotsiatsiyalari FIFA Kongressida yuqorida qayd etilgan futbol, futzal va plyaj futboli sport turlari boʻyicha rasmiy muhokamalardan soʻng tashkil etilgan. Afrika Futbol Konfederatsiyasini tuzish toʻgʻrisidagi keyingi muzokaralar 1956-yil 7-iyunda Portugaliyaning Lissabon shahridagi Avenida mehmonxonasida boʻlib oʻtdi.

Afrika Futbol Konfederatsiyasi jahon futbol boshqaruvi organining oltita qitʼa konfederatsiyasidan biri, FIFA, CAF Afrika milliy futbol assotsiatsiyalarini ifodalaydi. Afrika Futbol Konfederatsiyasi Afrikadagi terma jamoalar va klublar qitʼa musobaqalarini boshqaradi va mukofot pullari, qoidalar va bunday musobaqalarni translyatsiya qilish huquqini nazorat qiladi. Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) uchun 2026-yildan boshlab FIFA Jahon chempionatida 9 ta joy ajratadi. Shuningdek, Afrika Futbol Konfederatsiyasi FIFA Jahon chempionatining soʻnggi ikki oʻrinlarini (46+2) aniqlash uchun oltita jamoa ishtirokidagi qitʼalararo pley-off turniri qoʻshilishi bilan 10 ta oʻrin olish imkoniyatiga ega boʻlishi mumkin.

Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) ning shtab-kvartirasi Sudan Futbol Assotsiatsiyasi ofislarida yongʻin kelib chiqgunga qadar Xartum shahrida joylashgan edi. Ammo, keyin Afrika Futbol Konfederatsiyasi shtab-kvartirasi Misrning Qohira shahri yaqiniga koʻchirildi. Afrika Futbol Konfederatsiyasi shtab-kvartirasida Youssef Mohamad birinchi bosh kotib va birinchi prezident Abdel Aziz Abdulloh Salem edi. Afrika Futbol Konfederatsiyasi shtab-kvartirasining maʼmuriy markazi 2002-yildan beri Misrning Qohira shahridagi faoliyat olib bormoqda. Hozirgi vaqtda Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) 54 ta aʼzo assotsiatsiyaga ega. Ularning barchasi toʻliq aʼzolar, Zanzibar va Reunion esa assotsiatsiya aʼzolaridir (quyida CAF aʼzolari va zonalari boʻlimiga qarang). Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) ning hozirgi prezidenti Janubiy Afrikadan Patrice Motsepe boʻlib, u 2021-yil 12-martda Marokashning Rabot shahrida boʻlib oʻtgan raqibsiz saylovlarda saylangan.

CAF madhiyasi 
2017-yil 18-sentabrda Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) barcha afrikalik bastakorlar oʻrtasida Afrikaning madaniy merosi va musiqasini aks ettirish uchun oʻz madhiyasini yaratish maqsadida tanlov eʼlon qildi. Ushbu tanlovda tanlangan madhiyaning bastakori hozirgacha nomaʼlum va uzunligi 74 soniyani tashkil qiladi. Bu madhiya birinchi marta 2008-yil 16-yanvarda saytda eʼlon qilindi. Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) madhiyasi har bir rasmiy CAF musobaqasi uchun kirish qoʻshigʻi hisoblanadi. Bundan tashqari, Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) madhiyasi WAFU, COSAFA va CECAFA kabi CAF sub-konfederatsiyalarining har bir rasmiy musobaqalari uchun ishlatiladi.

Hozirgi rahbariyat 

Manbalar:

 Frederik Acheampong, Bosh koordinator

CAF aʼzolari va zonalari

Aʼzolar

Musobaqalar

CAF musobaqalari 

Milliy terma jamoalar:
Erkaklar
 Afrika Millatlar kubogi
 Afrika Millatlar chempionati
 Afrika U-23 Millatlar kubogi
 Afrika U-20 Millatlar kubogi
 Afrika U-17 Millatlar kubogi
 Afrika maktablar chempionati
 Afrika Millatlar kubogi (futzal)
 Futzal boʻyicha oʻsmirlar olimpiadasining Afrika saralash turniri
 Afrika plyaj futboli millatlar kubogi
Ayollar
 Ayollar Afrika Millatlar kubogi
 Afrika U-20 ayollar jahon chempionati saralashi
 Ayollar oʻrtasidagi Afrika U-17 Millatlar kubogi
 Afrika maktablari chempionati (qizlar)

Klublar:
 AfriKa Super ligasi
 CAF Chempionlar ligasi
 CAF Konfederatsiya kubogi
 CAF Super kubogi
 CAF Ayollar chempionlar ligasi
bekor qilingan
 Afrika kubogi gʻoliblari kubogi
 CAF kubogi

Kontinental:
bekor qilingan
 Afro-Osiyo Millatlar kubogi
 Klublar oʻrtasidagi Afrika-Osiyo chempionati
 UEFA-CAF Meridian kubogi

Mintaqaviy:
 CECAFA kubogi
 WAFU Millatlar kubogi
 Amilcar Cabral kubogi
 COSAFA kubogi
 CEMAC kubogi
 UNIFFAC kubogi (U-17)
 UNAF U-23 turniri

Xalqaro 
Erkaklar terma jamoalari uchun asosiy musobaqa 1957-yilda boshlangan Afrika Millatlar kubogi hisoblanadi . 2009-yilda Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) erkaklar terma jamoalari uchun yana bir musobaqa — Afrika Millatlar chempionatini tashkil qilishni boshladi. Bu musobaqada Afrika Futbol Konfederatsiyasi aʼzolarining oʻz milliy ligalarida oʻynaydigan futbolchilari ishtirok etdi. Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) shuningdek, 20 yoshgacha va 17 yoshgacha boʻlgan yoshlar darajasidagi milliy musobaqalarni oʻtkazadi. Ular mos ravishda FIFA U-20 Jahon kubogi va FIFA U-17 Jahon kubogi uchun saralash turnirlarida oʻzaro raqobatlashishadi.

Ayollar terma jamoalari uchun Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) ular tashkil topgan yili (1991-yil)boshlangan tegishli FIFA tomonidan tashkil etilgan turnirlar uchun saralash turnirlari sifatida xizmat qiluvchi musobaqalarni oʻtkazadi. 2022-yil holatiga koʻra, 1991-yilda katta terma jamoalar uchun boshlangan Ayollar oʻrtasidagi Afrika Millatlar kubogi 4 ta jamoani FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga saraladi va musobaqada qitʼa vakillari chempion boʻldi. 2002-yilda boshlangan Afrika U-20 ayollar o‘rtasidagi Jahon chempionati saralash turniri va 2008-yilda boshlangan Afrika U-17 Ayollar Millatlar kubogining har biri chempion bo‘lmaydi. Bu musobaqalar FIFA U-20 Ayollar Jahon chempionatida ishtirok etish uchun 2 ta jamoani saralaydi.

Klub 
Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF), shuningdek, Afrikadagi ikkita asosiy klub musobaqasini oʻtkazadi:

CAF Chempionlar Ligasi, birinchi marta 1964-yilda Afrika chempionlar klublari kubogi (yoki shunchaki Afrika kubogi) sifatida oʻtkazilgan

2004-yilda boshlangan CAF Konfederatsiya kubogi. 12 ta eng yaxshi milliy assotsiatsiyalarning jamoalari oʻrtasida oʻtkaziladi.

CAF Chempionlar ligasi gʻoliblarini CAF Konfederatsiya kubogi gʻoliblariga qarshi qoʻyadigan CAF Superkubogini 1993-yilda oʻtkazish boshlangan.

Klublar oʻrtasidagi Afro-Osiyo chempionati OFK bilan hamkorlikda CAF Chempionlar ligasi gʻoliblari va AFC gʻoliblari oʻrtasida tashkil etildi. Klublar oʻrtasidagi soʻnggi Afro-Osiyo chempionati 1998-yilda boʻlib oʻtgan.

CAF Ayollar Chempionlar Ligasi 2020-yil 12-sentyabrda tashkil etilgan.

Hozirgi unvon egalari

Musobaqa gʻoliblari

Homiylik 
2004-yil oktyabr oyida Janubiy Afrika telekommunikatsiya giganti MTN Group 12,5 million AQSh dollari qiymatidagi Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) musobaqalariga homiylik qilish uchun 4 yillik shartnoma imzoladi.

MTN ning shartnomasi muddati tugagach, fransuz telekommunikatsiya giganti Orange 2009-yil iyul oyida Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) musobaqalariga homiylik qilish uchun 100 million yevro qiymatidagi 8 yillik keng qamrovli uzoq muddatli nomaʼlum shartnoma imzoladi.

2016-yilning 21-iyulida Fransiyaning energetika va neft giganti Total bosh homiy sifatida Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF)ga 950 million yevrolik 8 yillik homiylik paketi berdi. Total 2021-yilda TotalEnergies nomini oldi, ammo uning CAF bilan homiyligi yangi nom ostida davom etdi.

Hozirgi asosiy CAF homiylari:

 1xBet
 TikTok
 TotalEnergies
 Orange

FIFA Jahon reytingi

Yil jamoasi

Boshqa reytinglar

Afrika klublarining CAF umumiy reytingi 
Quyidagi klublar CAF musobaqalarida eng yaxshi 10 ta klub hisoblanadi.

Mamlakat boʻyicha 
Quyidagi jadvalda klublari kamida bitta CAF musobaqasida gʻolib chiqqan barcha mamlakatlar roʻyxati keltirilgan. Misr klublari jami 41 ta unvonga ega boʻlgan eng muvaffaqiyatli klub hisoblanadi. Misr klublari Chempionlar klublari Afrika kubogi/CAF Chempionlar ligasi (16), hozirda tugatilgan Afrika kubogi egalari kubogi (8), CAF Superkubogi (12) va hozirda tugatilgan Afrika kubogida rekord darajadagi gʻalabalarga ega. Klublar oʻrtasidagi Osiyo chempionati (3), ikkinchi oʻrinda 24 ta chempionlik bilan Tunis klublari va hozirda tugatilgan CAF kubogida eng koʻp gʻalaba qozongan (4). Uchinchi oʻrinda Marokash klublari 23 ta chempionlikni qoʻlga kiritgan va ular CAF Konfederatsiya kubogida eng koʻp gʻalaba qozongan (7).

Afrika klublarining CAF umumiy reytingi 
Reytinglar Afrika jamoalarining 1964-yilda birinchi Afrika chempion klublari kubogi tashkil etilganidan beri FIFA yoki CAF tomonidan tashkil etilgan xalqaro klub turnirlaridagi ishtiroki davomida to‘plagan ochkolari asosida CAF tomonidan hisoblab chiqiladi

Plyaj futboli terma jamoalari 
Reytinglar Beach Soccer Worldwide (BSWW) tomonidan hisoblanadi. Eng yaxshi oʻntalik, oxirgi marta 2018-yil 12-martda yangilangan

Turnirning asosiy rekordlari 

 Afsona

  — Chempion
  — Ikkinchi oʻrin
  — 3-oʻrin
  — 4-oʻrin
 QF — chorak finallar (1934—1938, 1954—1970 va 1986—hozirgi vaqt)
 R2 — 2-raund (1974—1978, guruhning ikkinchi bosqichi, 8-o‘rin; 1982: ikkinchi guruh bosqichi, 12-o‘rin; 1986-yildan hozirgacha: 1/8 final)
 R1 —1-round
 saralash — Turnir uchun saralash
  — ishtirok etmadi
  -sarlashdan oʻta olmadi
  — kiritlmadi
  — Mezbon
  — FIFA aʼzosi emas

Har bir turnir uchun mezbon davlat bayrogʻi va har bir final turniridagi jamoalar soni (qavs ichida) koʻrsatilgan.

FIFA Jahon chempionati 

 1934: jahon chempionatiga chiqqan birinchi Afrika jamoasi
 1970: jahon chempionatida durang qayd etgan birinchi Afrika jamoasi
 1978: jahon chempionatida gʻalaba qozongan birinchi Afrika jamoasi
 1982: Jahon chempionatida ikkita oʻyinda gʻalaba qozongan birinchi Afrika jamoasi
 1986: ketma-ket ikki jahon chempionatiga yo‘llanmani qo‘lga kiritgan birinchi Afrika jamoasi
 1986: pley-off bosqichiga chiqqan birinchi Afrika jamoasi (16-raund)
 1990: pley-off bosqichiga chiqqan birinchi Afrika jamoasi (chorak final)
 1994 va 1998-yillar: ketma-ket ikki Jahon kubogida guruh bosqichida birinchi oʻrinni egallagan va pley-off bosqichiga (oʻn oltinchi raund) chiqqan birinchi Afrika jamoasi
 2002: Jahon chempionati debyutida pley-off bosqichiga (chorak finalga) chiqqan birinchi Afrika jamoasi
 2010: Jahon chempionatiga mezbonlik qilgan birinchi Afrika jamoasi
 2014: va Jahon chempionatida bir vaqtning oʻzida pley-off bosqichiga (oʻn oltita) etib kelgan birinchi Afrika jamoalari

FIFA futzal boʻyicha jahon chempionati

Ayollar uchun Olimpiada oʻyinlari

Ayollar oʻrtasidagi Afrika Millatlar kubogi

FIFA U-20 erkaklar oʻrtasidagi jahon chempionati

FIFA U-20 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati

FIFA U-17 Jahon chempionati

FIFA U-17 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati

FIFA futzal boʻyicha jahon chempionati

FIFA plyaj futboli boʻyicha jahon chempionati

Oldingi turnirlar

FIFA Konfederatsiyalar kubogi

CAF asrning eng yaxshi futbolchilari 
Asrning eng yaxshi oʻyinchisini tanlash uchun ovoz berishda uchta toifa mavjud.

CAF asrning eng yaxshi erkak futbolchisi,

CAF asrning eng yaxshi darvozaboni

CAF asrning eng yaxshi ayol futbolchisi

Yuqoridagi nominatsiyalar gʻoliblari (eng yaxshi oʻyinchilar va darvozabonlar) „World Football Gala 1999“da taqdirlanishdi.

CAF asrning eng yaxshi erkak futbolchisi

CAF asrning eng yaxshi darvozaboni

CAF asrning eng yaxshi ayol futbolchisi

CAF oltin yubileyning eng yaxshi oʻyinchilari roʻyxati 
2007-yilda CAF onlayn soʻrovnomaga koʻra oltin yubiley yoki CAF tashkil etilganining 50 yilligini nishonlash doirasida 1957-yildan 2007-yilgacha oʻynagan eng yaxshi 30 afrikalik futbolchilar roʻyxatini eʼlon qildi.
 
 1.  Roger Milla
 2.  Mahmoud El Khatib
 3.  Hossam Hassan
 4.  Samuel Eto'o
 5.  Abedi Pele
 6.  George Weah
 7.  Didier Drogba
 8.  Nwankwo Kanu
 9.  Rabah Madjer
 10.  Kalusha Bwalya
 11.  Michael Essien
 12.  Augustine Okocha
 13.  Saleh Selim
 14.  Hacène Lalmas
 15.  Benni McCarthy
 16.  El Hadji Diouf
 17.  Noureddine Naybet
 18.  Rashidi Yekini
 19.  Hany Ramzy
 20.  Hassan Shehata
 21.  Lucas Radebe
 22.  Tarak Dhiab
 23.  Mohammed Timoumi
 24.  Anthony Yeboah
 25.  Salif Keita
 26.  Karim Abdul Razak
 27.  Samuel Kuffour
 28.  Lakhdar Belloumi
 29.  Rigobert Song
 30.  Nasr Eddin „Jaksa“ Abbas

Xalqaro toʻpurar futbolchilar

Yana qarang 

 Afrika davlatlari FIFA Jahon chempionatida
 Afrikada futbol
 CAF tarixi

 Okeaniya futbol klubi rekordlari va statistikasi
 Xalqaro futbol federatsiyasi (FIFA)
 Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (OFK)
 Okeaniya Futbol Konfederatsiyasi (OFC)
 Shimoliy, Markaziy Amerika va Karib dengizi mamlakatlari futbol konfederatsiyasi (CONCACAF)
 Janubiy Amerika Futbol Konfederatsiyasi (CONMEBOL)
 Yevropa futbol assotsiatsiyalari ittifoqi (UEFA)
 Assotsiatsiya futbol musobaqalari roʻyxati
 Assotsiatsiya futbol subkonfederatsiyalari roʻyxati
 CAF prezidentlari roʻyxati
 Afrika terma jamoalarining birinchi xalqaro roʻyxati
 CAF klub musobaqalari gʻoliblari roʻyxati
 CAF klub musobaqalarida gʻolib boʻlgan murabbiylar roʻyxati
 Afrika milliy futbol jamoasi menejerlari roʻyxati
 Afrikadagi ayollar futboli
 Mamlakatlar boʻyicha eng yaxshi xalqaro erkaklar futbol toʻpurarlari roʻyxati
 50 va undan ortiq xalqaro golga ega erkaklar futbolchilari roʻyxati
 100 yoki undan ortiq xalqaro oʻyinda qatnashgan erkaklar futbolchilari roʻyxati

Manbalar 

Futbol assotsiatsiyasi musobaqalari
1957-yilda tashkil etilgan tashkilotlar