MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Muzbel tizmasi

Muzbel tizmasi — Chatqol togʻlari tarkibi (Toshkent viloyati)dagi tizma. Teraklisoy qavzasida joylashgan. Janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa yoʻnalgan. Uzunligi 20 km. Eng baland joyi 2510 m. Oʻrta karbon davrining granodiorit, granit, ohaktosh, slanets, qumtoshlaridan tuzilgan. Unchalik parchalanmagan, simmetrik joylashgan, yon bagʻirlardagi soylar (Qorabuzuqsoy, Revashte) buloqlardan toʻyinadi. Jigarrang tuproqlarda siIrak archazorlar tarqalgan. Quyi yarusda butalar, bugʻdoyiq va boshqa turli oʻtlar oʻsadi. Yozgi yaylov si-fatida foydalaniladi, mahsuldorligi gektariga 3—5 s.

Manbalar 

Togʻlar
Oʻzbekiston geografiyasi
Toshkent viloyati
Dunyo muzeylari roʻyxati



Rossiya 

 Ermitaj – dunyodagi eng katta badiiy va tarixiy muzeylardan biri bo’lib, Buyuk Yekaterinaning shaxsiy kolleksiyasi uchun bunyod etilgan. 1852-yilga kelib butun omma uchun muzey tariqasida ochildi. Ermitajning asosiy binosi Qshki saroydir.

Buyuk Britaniya 

 Londondagi Britaniya muzeyi – dunyoning eng katta muzeylaridandir. Ushbu muzeyda Qadimgi Misr, Mesopotamiya, Qadimgi gretsiya, QAdimgi Rim, Yevropa , Osiyo, Afrika, Amerika, Okeaniya tarixiga oid yodgorliklar, suratlar, tanga va medallar saqlanadi. Britaniya muzeyi yodgorliklarga boyligi jihatidan hatto Luvrdanustun saqlanadi.

Oʻzbekiston 

 Temuriylar tarixi muzeyi ashyolari noyobligi bilangina emas, balki binosining o‘ziga hos me’moriyqiyofasiga ega va yuksak ziynatlanishi bilan ham ziyoratchilarni o‘ziga rom etadi.    

Madaniyat
Muzeyshunoslik

Muzeyshunoslik, muzeologiya — muzeylar tarixi, ularning ijtimoiy vazifalari, muzey ishi nazariyasi va metodikasi masalalarini oʻrganadigan fan tarmogʻi. M. tizimiga muzey ishi nazariyasi, muzey ishi tarixi (muzey tarixshunosligi bilan), muzey manbashunosli-g i, muzeylar va muzey tadqiqotlari faoliyatiga doyr barcha oʻziga xos tomonlarni oʻrganuvchi ilmiy metodika kiradi. M. muzey buyumlarini jamlash, muzeyga keluvchilarni oʻrganish jarayonida dala tadqiqotlari usullari va bevosita muntazam kuzatuv ishlari, ijtimoiy usullarni qoʻllaydi. M.ning boshqa fanlar bilan har tomonlama uzviy bogʻliqligi uning obyektiv jihatdan murakkabligini belgilaydi. M. ham ijtimoiy, ham tabiiy fanlar bilan birdek bogʻliq, ayniqsa, muzeyning mavzuiga oid fanlar va yordamchi fan sohalari (tarix, arxeologiya, geologiya, etnografiya, adabiyotshunoslik, zoologiya, sanʼatshunoslik va boshqalar) bilan umumiy tomonlari koʻp. M.da muzeylarning tabiat va jamiyatni oʻrganish bilan uzviy bogʻliq boʻlgan manbalarni jamlash, muzey buyumlarini ilmiy hujjatlashtirish, oʻrganish va saqlash, ekspozitsiya va koʻrgazmalar tashkil etish, ilmiymaʼrifiy, gʻoyaviytarbiyaviy faoliyati va boshqalarda namoyon boʻladigan ijtimoiy vazifalari ustida tadqiqotlar olib boradi. Muzeylarni toʻldirish, yodgorliklarni hisobga olish, saqlash va restavratsiya qilishning ilmiy tamoyillari ishlab chiqiladi.

M, sohasidagi ishlar yirik muzeylar, taʼmirlash ustaxonalari va ilmiy tadqiqot institutlarida amalga oshiriladi. Xalqaro miqyosda muzey ishini muvofiklashtirish va tajriba almashish ishlarini koʻp mamlakatlarda millim qoʻmitalari boʻlgan YUNESKO qoshidagi Xalqaro muzeylar kengashi (IKOM) amalga oshiradi.

Jaxrndagi koʻplab mamlakatlarda M. masalalariga bagʻishlangan jur.lar chop etiladi (YUNESKO ning "Museum" jurnali va boshqalar), ilmiy tadqiqot institutlari, ilmiy markazlar, kafe-dralar mavjud.

Oʻzbekistondagi yirik muzeylarda M.ka doyr ilmiy tadqiqot ishlari olib boriladi. Ayniqsa, "Muzeylar faoliyatini tubdan yaxshilash va takomillashtirish toʻgʻrisida" Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1998-yil 12-yanvardagi farmoni M. sohasida burilish yasadi. Unga koʻra, mamlakat Madaniyat ishlari vazirligi, boshqa vazirlik va idoralarga tegishli barcha turdagi mavjud muzeylar faoliyatini muvofiklashtirish, qoʻllabkuvvatlash va ularga zarur ilmiy-uslubiy yordam koʻrsatishni taʼminlash maqsadida vazirlik qoshida muzeylarni qullab-quv-vatlash respublika "Oʻzbekmuzey" jam-gʻarmasi tashkil etildi. Uning faoli-yatining asosiy yoʻnalishlari qatorida M.da umumiy siyosatni amalga oshirishni taʼminlash, M. sohasida xalqaro aloqalarni, oʻzaro foydali hamkorlikni rivojlantirish, Oʻzbekiston va xorijda keng koʻrgazma faoliyati orqali mamlakatning boy tarixi, bugungi yutuqlarini dunyo jamoatchiligiga tanitish, muzeylarda saqlanayotgan noyob eks-ponatlarni jahon miqyosida targʻib etish; M.ka zamonaviy texnika vositalarini tatbiq etish, ulardan samarali foydalanishga oid dasturlar ishlab chiqarish va ularni amalga oshirishga koʻmaklashish belgilandi. M. sohasiga oid ilmiy-amaliy, maʼnaviymaʼrifiy, rangli "Moziydan sado" jurnali nashr etiladi.

Mashhura Sharipova, Gavhar Fuzailova.

Manbalar
Muzey-qoʻriqxona

Muzey-qoʻriqxona - tabiiy tarixiy, moddiy va maʼnaviy yodgorliklarni saqlovchi ilmiytadqiqiy va madaniymaʼrifiy muassasa; tarkibiga ekspozitsiyadan tashqari qoʻriqxona hududida joylashgan meʼmoriy, tari-xiy va boshqa yodgorliklar ham kiradigan muzeylar. M.-q.ning tarixiybadiiy, tarixiy-meʼmorlik, tarixiymadaniy, harbiytarixiy, shuningdek kompleks (majmua) turlari bor.

Manbalar
Muzkoʻl tizmasi

Muzkoʻl tizmasi - Sharqiy Pomir (Tojikiston)dagi tizma. Murgʻob daryosidan shim.da. Asosan kenglik boʻylab choʻzilgan, shim.ga yoysimon bukilgan. Uzunligi 110 km. Eng baland joyi 6233 m. Aksari metamorfik slanets, ohaktosh va qumtoshlardan tarkib topgan. Baland joylari togʻ-muzlik relyefiga ega; muzliklar bor. Tik yon bagʻirlarida qoya va qurum toshlar, etaklarida baland togʻ siyrak choʻl oʻsimliklari uchraydi.

Manbalar 

 

Togʻlar
Tojikiston
Muzlagan togʻ jinslari

Muzlagan togʻ jinslari - tarkibida muz sakdovchi tabiiy mineral va organikmineral agregatlar. Yer poʻstining eng yuqori qatlamida uning qisqa muddat, mavsumiy va koʻp yillik yaxlashidan vujudga keladi. Uzluksiz muzlagan qolatda boʻlgan vaqtiga qarab qisqa muddatli va mavsumiy muzlagan (bir yildan kam muddat), bir yildan ikki yilgacha va koʻp yillik (ikki yildan ortiq) muzlagan togʻ jinslariga boʻlinadi. Agar togʻ jinslari 0° dan past temperaturada sovib tarkibida muz saqlamasa ular sovuq togʻ jinslari deyiladi.

Manbalar
Muzlanish

Muzlanish — 1) Yer yuzasida uzoq davr mavjud boʻlgan tabiiy muzlar, asosan muzliklarning yigʻindisi. Mas, Kavkaz, Pomirdagi togʻ muzliklari, yoki Antarktida, Grenlandiyadagi materik tipidagi muzliklar; 2) iqlimning sovishi natijasida muzliklar maydonining ancha kengayish jarayoni. Q. Muzlik davri, Antropogen sistema (davr).

Manbalar
Muzlik davri

Muzlik davri — Yerning geologik tarixida nisbatan uzoq, davom etgan davr. U davrda iqlimning umumiy nisbiy sovishi natijasida juda sovuq boʻlgan vaqt (bunda yirik materik muzliklari vujudga kelgan) iliq iqlimli vaqt bilan koʻp marta almashinib turgan. Iqlim iliqlashganda (muzliklararo davr) materik muzliklarining koʻp qismi erib ketgan. Shimoliy Amerikaning quyi proterozoyida, Afrika va Avstraliyaning yuqori rifeyida, Osiyo va Shimoliy Amerikaning vendida, Afrikaning ordovikida, Gondvana materigining karbon oxiri va perm boshida aniqlangan. Pleystotsen Muzlik davri eng koʻp oʻrganilgan.

Yana qarang 
 Toʻrtlamchi sistema

Manbalar
Muzlik yotqiziqlari

Muzlik yotqiziqlari - hosil boʻlishi hozirgi yoki qad. togʻ muzliklari va materik muz qoplamlari bilan genetik bogʻliq boʻlgan geologik yotqiziqlarning katta guruhi. Muzlik (glyasi-al yoki morena) va suv-muzlik yotqiziqlariga boʻlinadi. Muzlik yotqiziqlari muzlik oʻrnida muz bilan keltirilgan chaqiq jinslardan vujudga keladi. Har xil oʻlchamdagi boʻsh togʻ jinslari, valunlar, qumtoshlar, qum va h.k.dan iborat. Suv-muzlik yotqiziklari muzlik ichida va chekkalarida erigan suv oqimi bilan hosil boʻladi. Muzlik yotqiziqlarining barcha turlari murakkab birikmadir. Antropogen davrida katta materik muzliklari bepoyon maydonlarni krplab yotgan.

Manbalar
Muzlik nazariyasi

Muzlik nazariyasi - Yer yuzasida bir necha marta juda katta maydonlarni krplagan muzliklarning rivojlanishi haqida ilmiy tasavvurlar sistemasi. Togʻlarda qad. muzliklarning hozirgiga qaraganda bir necha marta koʻp tarqalganligi haqida gʻoya Alp togʻlarini tadqiq etgan olimlar tomonidan 18-asr oxiridayoqilgari surilgan edi. Yevropa va Shimoliy Amerikadagi katta maydonlarda sochilib yotgan va oʻzining asli paydo boʻlgan joyidan yuzlarcha va minglab km uzoqqa olib borilgan togʻ jinslarining kelib chiqishi oʻrganildi. Yotqiziklar va valunlar togʻ oldi va teklisliklarga muzlik harakati bilan keltirilganligi maʼlum boʻldi va koʻpchilik olimlar tomonidan eʼtirof etildi. Muzlik nazariyasi, asosan, Yer tarixining oxirgi bosqichiga taallukli boʻlib, bu davrda keng maydonlar muz bilan qoplangan. Bu gʻoyaga asosan muzlik bilan qoplanish bir necha marta takrorlangan (poliglyasializm). Pleystotsen davomida sovuq (muz krplanishi, glyasiallar) va iliq (muzliklararo, interglyasi-allar) davrlar almashinib, oʻrta kengliklarda muz qoplami goho erib, goho yana bosib turgan. Hozirgi zamon tasavvuriga koʻra iqlimning bir necha marta almashinishi ilmiy asoslangan. Iqlimning bir necha marta kuchli sovib ketishi natijasida muz bosishining takrorlanishi Yerning geologik tarixida oxirgi davrdan tashqari ancha qad. geologik oʻtmishda qam sodir boʻlganligi aniqlangan.

Manbalar
Muzliklararo davr

Muzliklararo davr (interglyasial, ) — toʻrtlamchi sistema (davr)dagi sovuq muzlik epoxalari orasida iqlimning nisbatan iliqlanish davri. Muzliklararo davrda moʻtadil kengliklarda muz qoplami butunlay erib ketgan.

Manbalar 

Geologiya
Muzloq yerlar

Muzloq yerlar — q. Abadiy muzloq yer.

Manbalar
Muzoraʼa

Muzoraʼa (arab. — chorakorlik) — islom mamlakatlarida sugʻoriladigan yerdan olinadigan hosilning bir qismi evaziga ijaraga berish. M. taxminan 14-asrdan boshlanib, shartnomasi yozma shaklda tuzilib, natura bilan toʻlanadigan ijara haqi aniq belgilangan. M. amalda yersiz dehqonlarni yirik yer egalariga tobe qilib qoʻygan.

Manbalar
Muzrabotsoy

Muzrabotsoy (oʻrta oqimida Kam-pirtepasoy) — Surxondaryo viloyati Sherobod va Muzrabot tumanlari hududidagi soy. Qoʻhitang togʻining janubi-sharqiy yon bagʻridan (3139 m) boshlanadi. Uz. 62 km, havzasining maydoni 126 km². M.ning bosh qismi Machaylisoy deb yuritiladi. Bahorda unga umumiy uz. 63 km boʻlgan 30 ga yaqin soy qoʻshiladi. M.ning yirik irmoklari Tomchilisoy, Anjirbuloq. M.dan Sherobod choʻlidagi xoʻjaliklar suv oladi.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi daryolar
Surxondaryo viloyati
Muzrobshoh Xorazmiy maqbarasi

Muzrobshoh Xorazmiy maqbarasi – XVI—XVIII asrlar Xorazm viloyati Hazorasp tumanidagi meʼmoriy yodgorlik. Maqbara Xorazmdagi davlat va din arbobi boʻlmish Muzrobshoh sharafiga bunyod etilgan. Maqbara bir xonali, peshtogʻi gumbazli, pishiq gʻishtdan qurilgan boʻlib, ortiqcha bezak ishlatilmagan. Maqbara tarhi 7,3x8,3 m, goʻrxona murabba tarhli 4,9x4,9 m. Peshtoqi Xorazm meʼmorchiligiga xos uslubda – kiraverishi chuqur ravoqli, ikki yon tomonlariga va tepasiga mayda ravoqchalar ishlangan. Yuqorisi gʻishtli sharafa bilan yakunlangan. Mahalliy aholi tilida bu maqbara „Shohpir qadamjosi“ deb ataladi.

Tarixi 
Muzrobshoh Xorazmiy maqbarasi XVI—XVIII asrlarga oid boʻlib, hozirda Hazorasp tumani, Oybek MFY, Muxomon qishlogʻida joylashgan. Maqbara nomi VIII asrda yashagan Xorazm podshosi Abu Muharram Muhammad Muzrobshoh nomi bilan bogʻliq. Muzrobshoh 705-yilda tugʻilib, 775-yilda vafot etgan. Muzrobshoh Xorazmiyni Hazorasp shahrining bosh qabristoniga dafn qilishgan. Muzrobshoh Xorazmiyning hurmati sababli ushbu maqbara aholi oʻrtasida Shohbobo, Hazrati shoh va Shohpir nomi bilan ham tanilgan. Sharqshunos olimlar Abdulla Ahmedov, Roʻzimboy Olloyorov, viloyat bosh imom-xatibi Xayrulla Abdullayevlarning oʻrganishlari natijasida shu maʼlum boʻldiki, Muzrobshoh Xorazmiy Abu Muslimning safdoshi boʻlgan. Xalq tomonidan „Shohpir“ deb atalashiga esa asoschisi Ali ibn Abu Tolib boʻlgan javonmardlik tariqatini tarqatishi, koʻplab muridlari boʻlganligidadir.

Qabr ustiga oʻz davrida qurilgan maqbara yillar oʻtishi tufayli buzilib ketgan. Ushbu maqbara oʻrnida XVII asr oʻrtalari, yaʼni 1655-yilda Abulgʻozixon farmoniga koʻra yangi maqbara qurilgan. Muzrobshoh nomli yana bir maqbara Darxonda mavjud. Maqbara toʻgʻri toʻrtburchakli hajmda, prizmasimon geometrik shaklda. Maqbarada simmetrik, bir nechta yarusli ravoqlarning jipsligi orqali murakkab relyefni hosil qilgan peshtoq yagona bir fasad sifatida barpo etilgan. Kirish eshigining arkasimon ravogʻidan boshqa peshtoqning ikkinchi yarusidagi ravoqlar chuqurlashgan holda ishlangan boʻlib, bir nechta qavatdan yashkil topgan. Ushbu uslubdagi meʼmoriy yodgorliklar Husayn bobo va Hoji Amin maqbaralarida ham uchraydi. Gumbaz sakkiz qirrali oʻqsimon arkalardan tashkil topgan. Suvoqlanmagan, xona devorlarida xovvozalar qurilmasini eslatib turuvchi konsol yogʻoch ishlanmalar mavjud.

Hozirgi kunda maqbara atrofida qabriston va uning janub tomonida ikki ming kishi ibodat qiladigan jome masjidi joylashgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Man kovskaya L., Bulatova V., Pamyatniki zodchestva Xorezma, T., 1978.

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xorazm meʼmoriy yodgorliklari
Hazorasp tumani
Muztogʻota

Muztogʻota — Qashqar togʻ tizmasidagi gumbazsimon choʻqqi (7555 m), Xitoyning gʻarbiy qismida. Gneys va kri-stalli slanetslardan tarkib topgan. Kalin muz qatlami bilan qoplangan (nomi shundan). Firn qoplami muzliklarni (uz. 16 km gacha) taʼminlab turadi. Choʻqqiga chiqish juda qiyin.

Manbalar 

 

Togʻlar
Xitoy geografiyasi
Muzqaymoq

Muzqaymoq — tuxum, qaymoq yoki turli mevalardan tayyorlanadigan yaxna shirinlik. Muzqaymoq uchun dastlab asosiy masalliq birikmasini tayyorlash va birikmani muzlatish jarayoni talab etiladi. Qaymoqli muzqaymoq uchun tuxum yoki tuxum sarigʻi shakar bilan qorishtirib iylanadi, shakari erigach, issiq sut quyiladi va chil-choʻp bilan betoʻxtov aylantirib turiladi. Idishda yaxshi aralashgan quyuq massa hosil boʻladi. Unga vanilin qoʻshiladi, soʻngra qolip idishlarga quyilib, sovitib, muzlatiladi. 1 kg muzqaymoq olish uchun masalliqlar (g hisobida): sut 600, qaymoq 75, shakar 250, vanilin 0,1, tuxum 3 dona. Mevali muzqaymoq uchun meva kaynatib pishiriladi, soʻngra sim elakdan oʻtkazilib, pyure tayyorlanadi. Qaynoq suvda shakar eritiladi. Masalliklar sovigach, pyure bilan qiyom aralashtiriladi va qoliplarga solib muzlatiladi. 1 kg muzqaymoq uchun 200 g meva (qulupnay, mandarin va boshqalar), 325 g shakar, 1 g limon kislotasi kerak boʻladi.

Tarixi

Kelib chiqishi 
Muzqaymoqli desertlarning kelib chiqish tarixi nomaʼlum boʻlib, ularning kelib chiqishi toʻgʻrisida bir nechta manbalar mavjuddir. Baʼzi manbalarda, miloddan avvalgi 550-yillarda Fors davlatidan kelib chiqqan muzqaymoqga oʻxshash yeguliklar tasvirlangan, boshqa manbalarda esa Rim imperatori Neron asal va sharob aralashmasidan iborat boʻlgan birinchi sorbetni tayyorlash uchun Apennin togʻlaridan muz toʻplaganligi aytiladi, hozirga kelib esa sorbet shirinligi ilk marotaba Fors davlatida tayyorlangan deb ishoniladi. Yana boshqa manbalarda aytilishicha, muzqaymoq Moʻgʻullar imperiyasida paydo boʻlgan hamda ilk marotaba Xitoyga Moʻgʻullar imperiyasi sarhadlari kengayishi paytida tarqalgan.

Galereya

Manbalar

Havolalar 

Taomlar
Sut mahsulotlari
Dunyo oshxonasi
Muzqaymoqlar
Muin xalfa bobo maqbarasi

Muin xalfa bobo maqbarasi — Toshkentdagi meʼmoriy yodgorlik (19-asr). Samarqandlik xalfa (quruvchi, usta) Muin oʻzi uchun qurdirgan. Makbara peshtoq gumbazli, bir xonali. Umumiy tarhi 5,48×6,16 m, goʻrxona murabba tarhli (3,05×3,05 m). Unda Muin buva va oʻgʻli Umarxon sagʻanasi saqlangan. Xonaga yorugʻlik gʻarbiy devoridagi panjara bilan bezatilgan tobadondan tushadi. Qurilishida silliqlangan pishiqgʻisht (24×25×3,5 sm) dan foydalanilgan.

Adabiyot 
 Булатова В., Маньковская Л. Памятники зодчества Ташкента XIV—XIX вв., T., 1983.

Manbalar 

 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Toshkent
Mukammal sonlar

Mukammal sonlar - oʻzidan farqli boʻluvchilarning yigʻindisiga teng natural sonlar. Masalan, 6=1+2+3, 28=1+2+4+7+14. Mukammal sonlar Yevklidning "Negizlar" asarida uchraydi. Unda 4 ta juft Mukammal sonlar berilgan. Ayni vaqtda 20 ta juft Mukammal sonlar maʼlum. Hozirda mukammal sonlarning umumiy formulasi mavjud bo'lib, formula ko'rinishi quyidagicha:
2^(p-1)[2^p-1]  bu yerda p-tub son.Yana bir narsaga e'tibor berish kerak.Bu yerda p-tub sonlar emas, aynan 2^p-1 ham tub son bo'lishi kerak.
✓Masalan, p=5-tub son, 2^5-1=31 ham tub son✓.
×p=11-tub son, 2^11-1=2047.2047 tub son emas.p=11 qo'ysak, natija mukammal din bo'lmaydi.×

Manbalar
Mukarramov Muqaddam

Mukarramov Muqaddam (? — Buxoro — 1936) — kandakor, Buxoro kandakorlik maktabining yirik vakili. Us t a Olim Abdusalomovdan hunar oʻrgangan. Kandakorlik usullarini yaxshi bilgan M., ayniqsa, anʼanaviy naqshlarni mahorat bilan bajargan, ijodida anʼanaviy naqshlar bilan eron kandakorligi naqshlarini uygʻunlashtirib qoʻllagan, naqsh mujassamotlarida qusnixat muhim oʻrin tutgan, baʼzan u buyum yuzasini tuliq qoplagan; bezaklar sayqali, turunj va aylana hoshiyalarni uygʻunlashtirish bilan buyumlarning badiiyligi va ifodaliligini oshirishga, bezaksiz sayqallangan metall buyumlarda nodir ifodalilikka erishgan. M. yaratgan buyumlar (jumladan, laʼli, dastshoʻy va boshqalar) respublika muzeylarida saqlanadi.

Manbalar
Mukor zamburugʻlar

Mukor zamburugʻlar (Mycorales) — fikomitsetlar sinfiga mansub tuban zamburugʻlar tartibi, koʻp yadroli hujayrasiz mitseliydan rivojlanadi. Jinssiz koʻpayish organlari — sporangiy. Jinsiy koʻpayishi — zigogamiya. Zigosporalar bitta yoki bir nechta mitseliy tarmoqlarining qoʻshilishidan hosil boʻladi. Mukor zamburugʻlarning 6—8 oilasi (250 ga yaqin turi) bor. Koʻpchilik Mukor zamburugʻlar saprofit, organik substratlarda yashaydi; baʼzilari boshqa Mukor zamburugʻlarda, yuksak zamburugʻlarda, mevalarda va oʻsimliklarning boshqa qismlarida yashab, har xil kasalliklar qoʻzgʻatadi. Ular odam va hayvonlarni ham kasallantirishi mumkin. Ayrim Mukor zamburugʻlar, mukor achitqilar bijgʻitish xususiyatiga ega boʻlganligi uchun alkogolli ichimliklar tayyorlashda foydalaniladi.

Manbalar
Mukorozlar

Mukorozlar — oʻsimliklarning zamburugʻ kasalliklari. Mukor zamburugʻlar koʻzgʻatadi. Rhizopus nigricans Ehr. ryruhiga mansub vakillari gʻoʻza koʻsaklari mukoroziga sabab boʻladi. Zamburugʻlar gʻoʻza tunlami, beda qandalasi, usimlik bitlari va boshqa hasharotlar zararlagan yetilmagan koʻsaklargatushadi. Kasallangan koʻsaklardagi tola sargʻishjigarrang, kasallik avj olganda esa qizgʻishroq sariqjigarrang tusga kiradi.

Kurash choralari: soʻruvchi hasharotlarni insektitsidlar yordamida yoʻqotish, optimal koʻchat qalinligini taʼminlash.

Manbalar
Mukurra

Mukurra — Nil daryosi vodiysida (Nubiyada) joylashgan kad. davlat (hozirgi Sudan hududi)(milodiy 6 — 7 — 16-asrlar). Poytaxti — Eski Dongola. Aholisi — nobatlar, ular 569 — 570 yillarda xristianlikni qabul qilishgan. 7-asrning boshida Nabateya davlati bilan birlashib, Nubiya davlati tuzilgan. Arablar 652 yilda M.ni bosib olib, ularga oʻlpon (yiliga 360 tadan qul yetkazib berish) solishgan. Musulmonlarning kirib kelishi, mamluklarning qaytaqayta hujumi (13-asr), arablar hukmronligining kuchayishi natijasida islom dini keng tarqalgan. M. 12-asrda chorva, temir va kul savdosi tufayli gullab-yashnagan.

Manbalar
Mulatlar

Mulatlar (ispancha mulato; arab, mu-vallad — boshqa millat qoni aralashgan) — qora tanlilarning yevropeoid irqi vakillari bilan boʻlgan nikohidan paydo boʻlgan avlod. M. Lotin Amerikasidagi davlatlar, shuningdek, Afrikaning baʼzi mamlakatlari (asosan, JAR; ularni "rangli" deb atashadi) aholisining koʻpchiligini tashkil etadi.

Manbalar
Mulk ijarasi

Mulk ijarasi — haq evaziga mol-mulkni vaqtincha egalik qilish va foydalanish uchun topshirish. Ushbu munosabatda 2 mustaqil taraf — ijaraga beruvchi (yaʼni, mol-mulk egasi yoki u vakil qilgan shaxs) va ijaraga oluvchi qatnashadi. Ular oʻrtasida Mulk ijarasi shartnomasi tuziladi. Mulk ijarasidan ijaraga beruvchi ham, ijaraga oluvchi ham manfaatdordir. Ijaraga beruvchi muayyan xaq (daromad) oladi, ijaraga oluvchi ham undan maqsadga muvofiq ravishda foydalanib, daromad oladi. Ijaraga beruvchi ijaraga oluvchiga mol-mulkni shartnoma shartlari va mol-mulkning vazifasiga muvofiq holda topshirishi lozim. Molmulkni topshirishga tayyorlash, topshirish dalolatnomasini tuzish va imzolashga takdim etish ijaraga beruvchining burchi boʻlib, uning hisobidan amalga oshiriladi. Ijaraga oluvchi mol-mulkni yaxshi holda saqlashi, oʻz hisobidan joriy taʼmirlashi va saqlash boʻyicha boshqa harajatlarni qilishi lozim (agar qonun yoki shartnomada boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa). Mulk ijarasi shartnomada koʻzda tutilgan muddatga tuziladi. Agar shartnomada muddat koʻrsatilmasa, u nomuayyan muddatga tuzilgan hisoblanadi. Bunda taraflardan har biri boshqa tarafni 1 oy oldin, koʻchmas mulk ijarasida esa — 3 oy oldin yozma ravishda ogohlantirib, istalgan paytda shartnomadan voz kechishi mumkin. Mulk ijarasi shartnomasi bekor boʻlgandan keyin ijaraga oluvchi ijaraga beruvchiga mol-mulkni oʻziga topshirilgan holatda, normal eskirishini hisobga olib yoki shartnomada kelishilgan holatda qaytarishi lozim. Ayni vaqtda ijaraga olingan mol-mulkni ijaraga oluvchi shartnomada kelishilgan sotib olish bahosini toʻlagan holda mulk huquqini ham qoʻlga kiritishi mumkin. Mulk ijarasining prokat, transport vositalari, binolar va inshootlar ijarasi, korxonalar ijarasi, lizing (moliya ijarasi) kabi turlari farqlanadi.

Mirodil Baratov.

Manbalar
Mulk Raj Anand

Mulk Raj Anand (1905.12.12 — Peshovar — 2002.15.9) — hind yozuvchisi va jamoat arbobi. London universitetini tugatgan (1929). Ingliz va hindiy tillarida ijod qilgan. Sajjod Zohir bilan hamkorlikda Hindiston taraqqiy-parvar yezuvchilari assotsiatsiyasiga asos solgan (1936). Dastlabki asarlari — „Daxlsiz“ (1935), „Hammol“ (1936), „Qishloq“ (1939), „Qilich va Oʻroq“ (1942), „Katta qalb“ (1945) romanlari hamda „Sartaroshlar ittifoqi“ (1944), „Traktor va don maʼbudasi“ (1947) hikoyalar toʻplamlari va boshqa publitsistik maqolalarida choy plantatsiyalarida ishlaydigan ishchi va dehqonlarning ogʻir hayoti tasvirlangan. „Hindiston rojasining hayoti“ (1953), „Yoʻl“ (1961), „Qahramon oʻlimi“ (1963) kabi roman va hikoyalarida mustamlakachilik illatlarini fosh etadi, ayollar huquqini yoqlaydi. „Yetti yil“ (1951), „Tong jamoli“ (1944), „Oshiqning tavbasi“ (1976) avtobiografik trilogiyasida mustamlakachilik oqibatlariga qarshi, ozodlik uchun kurashgan qahramon harakterining shakllanishi aks etgan. „Hind teatri“ (1950), „Hind xalq raqslari“ (1957) va boshqa ilmiy asarlar muallifi.

Manbalar 

 

1905-yilda tugʻilganlar
2002-yilda vafot etganlar
12-dekabrda tugʻilganlar
15-sentabrda vafot etganlar