Aldair

Aldair Nascimento dos Santos (; 1965-yil 30-noyabrda tugʻilgan) — oddiygina Aldair nomi bilan tanilgan, braziliyalik nafaqaga chiqqan futbolchi, himoyachi sifatida oʻynagan va 1994-yilgi FIFA Jahon chempionatida gʻolib chiqqan Braziliya terma jamoasining bir qismi edi.

U oʻzining professional faoliyatining koʻp qismini Italiyaning „Roma“ klubida oʻtkazdi, keyinchalik u jamoa sardori sifatida ham ishladi va 2001-yilda klub bilan A Seriya chempionligini qoʻlga kiritdi. U AS Roma shon-shuhrat zaliga kiritilgan aʼzolardan biridir.

Jamoalardagi faoliyati 
Aldair Flamengoda oʻynashni boshladi, u yerda 1986-yilda Campeonato Carioca shtat chempionatida gʻolib chiqdi. U 1989-yilda Yevropaga koʻchib oʻtdi, „Benfica“ bilan oʻynadi, Portugaliya Superkubogini qoʻlga kiritdi va jamoadagi yagona mavsumida Yvropa kubogi finaliga chiqdi.

Keyinchalik Aldair 1990-yilda „Roma“ga oʻtdi va bu klubda 2003-yilgacha 13 mavsum oʻynadi. U Giallorossi bilan jami 436 ta oʻyin oʻtkazib, jami 20 ta gol urgan. Bu davrda u 2001-yilda A Seriyada, bir marta Italiya Superkubogida va 1991-yilda bir marta Italiya Kubogida gʻolib chiqdi (shuningdek, oʻsha yili UEFA kubogi finaliga chiqdi). Aldair 2000-yilda FIFA XI da saylanish orqali dunyoning eng yaxshi futbolchilaridan biri sifatida tan olingan; u klub bilan hech qanday yirik xalqaro unvonlarni qoʻlga kiritmaganiga qaramay, Romaga sodiq qoldi.

Romadagi uzoq yillik faoliyati tufayli Aldair hozirda Italiya klubi tarixida eng koʻp oʻyin oʻtkazgan xorijlik futbolchi hisoblanadi va u 2003-yilda jamoani tark etganidan soʻng, klub uning 6-raqamli libosini istefoga chiqarishga qaror qildi. Biroq, bu istefo doimiy emas edi, chunki 2013-yilda 6-raqamli futbolka Kevin Strootmanga Aldairning roziligi bilan berilgan edi. 1998-yilda u Giallorossi sardori etib saylandi, ammo qoʻl bogʻichini oʻsha paytdagi 22 yoshli Franchesko Tottiga berishni afzal koʻrdi. Klubga qoʻshgan hissasi uchun Aldair 2012-yilda „“Roma shon-shuhrat zaliga kiritildi va shu tariqa klub tarixidagi eng yaxshi futbolchilardan biri sifatida e'tirof etildi. Roma muxlislari uni „Pluton“ deb atashgan.

„Roma“dan keyin Aldair qisqa vaqt ichida „Jenoa CFC“ga qoʻshildi. 2005-yil iyul oyida Aldair Rio Branco uchun oʻynash rejalarini eʼlon qildi va klub uchun Stadual Chempionatda ikkita oʻyin oʻtkazdi va jamoasiga chempion boʻlishiga yordam berdi.

Sobiq jamoadoshi va yaxshi doʻsti Massimo Agostini Chempionlar ligasi kampaniyasini kuchaytirish uchun uni San-Marinoda SS Murata uchun oʻynashga ishontirdi. Murata 2006-07-yilgi UEFA kubogi saralashining birinchi bosqichida Kiprning APOEL jamoasiga umumiy hisobda 7–1 hisobida magʻlub boʻlganidan soʻng, Agostini Aldairni Italiya yarim oroliga qoʻshilishga chaqirishga qaror qildi. Aldair 2007-yilning iyul oyida Chempionlar ligasi saralash bosqichida ishtirok etgan.

Xalqaro karyera 
Aldair 1990-yilgi FIFA Jahon chempionatida ishtirok etgan Braziliya terma jamoasining bir qismi edi. 1994-yilda u 1994-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatida gʻolib chiqqan Braziliya terma jamoasida oʻynab, karyerasining choʻqqisiga chiqdi. U 1998-yilgi Jahon chempionatida ham Braziliya terma jamoasida oʻynadi, chunki Braziliya yana bir bor finalga chiqdi, faqat Fransiyaga magʻlub boʻldi. U Braziliya terma jamoasi bilan uchta Amerika kubogida qatnashib, 1989 va 1997-yillarda chempionlikni qoʻlga kiritgan, 1995-yilda esa ikkinchi oʻrinni egallagan. Aldair 1996-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida bronza medalini qoʻlga kiritdi va 1997-yilda FIFA Konfederatsiyalar kubogini qoʻlga kiritgan Braziliya terma jamoasi tarkibida edi. Ushbu turnirlardan tashqari, Aldair Braziliya bilan ikkita oʻrtoqlik turnirida ham qatnashib, 1995-yilgi Umbro kubogini qoʻlga kiritdi va 1997-yilgi Tournoi de France musobaqasida ikkinchi oʻrinni egalladi. Umuman olganda, u 1989-2000-yillarda Braziliya terma jamoasi safida 81 marta maydonga tushib, 3 ta gol urgan.

O'yin uslubi 
Nafis va taktik jihatdan koʻp qirrali himoyachi Aldair oʻzining koʻrish qobiliyati, texnik qobiliyati va toʻp uzatish masofasi tufayli ham supuruvchi, ham markaziy himoyachi sifatida oʻynashga qodir edi. Uning toʻp bilan boʻlgan ishonchi, xususan, uzun toʻplarda mohirligi unga yarim himoyaga oʻtish va jamoadoshlariga imkoniyat yaratish imkonini berdi. Garchi u unchalik tez boʻlmasa-da, havoda oʻzini koʻrsatuvchi kuchli himoyachi edi. Shuningdek, u oʻyinni oʻqish qobiliyati tufayli uni oʻz vaqtida oldindan koʻra olardi va kelayotgan raqiblarni qiynaydigan xolatda kutib olardi. Aldair oʻzining himoya va texnik mahoratidan tashqari, butun faoliyati davomida oʻzining yetakchiligi va sport mahorati bilan ham tanilgan.

Karyera statistikasi

Jamoalardagi faoliyati

Xalqaro

Yutuqlar

Klub 

 Flamengo

 Campeonato Carioka: 1986-yil
 Campeonato Brasileiro A Seriya: 1987-yil yil
 Benfica

 Portugaliya superkubogi: 1989-yil
 Roma

 A seriya: 2000–01-yil
 Italiya kubogi: 1990–91-yil
 Italiya Superkubogi: 2001-yil
 Murata

 Campionato Sammarinese di Calcio: 2007–08-yil

Xalqaro 

 Braziliya

 FIFA Jahon chempionati: 1994-yil; Ikkinchi oʻrin 1998-yil
 Copa Amerika: 1989-yil, 1997-yil; Ikkinchi oʻrin 1995-yil
 Yozgi Olimpiya oʻyinlari: bronza medali 1996-yil
 FIFA Konfederatsiyalar kubogi: 1997-yil

Individual 

 FIFA XI: 2000-yil
 Golden Foot: 2008-yil, futbol afsonasi sifatida
 AS Roma shon-sharaf zali: 2012

Manbalar

Havolalar 

 Aldair – FIFA competition record (archived)
 
 Aldair  at ForaDeJogo
 Aldair at FootballDatabase.eu
 Aldair at WorldFootball.net

Braziliyalik futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1965-yilda tugʻilganlar