MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Viktor Chjen

Viktor Anatolyevich Chjen (1945-yil 10-may, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR — 2020-yil 13-oktabr, Sankt-Peterburg, Rossiya) — sovet, oʻzbek va rus iqtisodchisi, shoir, jamoat arbobi, Rossiya Yozuvchilar uyushmasi va MARIS Prezidiumi aʼzosi, „IP-MARIS“ birjasi birja kengashi raisi, iqtisod fanlari doktori. 200 dan ortiq kitoblar, monografiyalar va ilmiy ishlar muallifi. 1990-1994-yillarda —SSR, keyin esa Oʻzbekiston Respublikasi sanoat vaziri lavozimlarida ishlagan. 1995-yilda Davlat mulkini boshqarish va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash davlat qoʻmitasi raisi, Bosh vazir oʻrinbosari (1995-2000), soʻngra Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri maslahatchisi (2000) lavozimlariga tayinlangan.

Tarjimai holi 
Viktor Chjen 1945-yil 10-mayda Samarqandda tugʻilgan. 1968-yilda Alisher Navoiy nomidagi Samarqand davlat universitetini muhandis-texnolog mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Sovet Armiyasi saflarida Leningrad harbiy okrugida xizmat qilgan. Uzoq vaqt ishlab chiqarishda ishlab, yirik mashinasozlik korxonalarini boshqargan. Nomzodlik, keyin esa doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilgan.

1990-yilda Oʻzbekiston SSR sanoat vaziri etib tayinlangan va bu lavozimda 1994-yilgacha ishlab kelgan. 1995-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Abdugʻaniyevich Karimov farmoni bilan Viktor Chjen Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulkini boshqarish va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash davlat qoʻmitasi raisi etib tayinlangan. 2000-yilda Oʻzbekiston Bosh vaziri maslahatchisi etib tayinlangan.

2001-2014-yillar davomida „VAMI“ OAJ ilmiy-tadqiqot loyiha instituti bosh direktori lavozimida ishlagan. 2001-2014-yillar davomida boʻlgan davrda Butunrossiya alyuminiy-magniy institutini boshqargan.
Viktor Chjen Kaliforniya xalqaro fanlar akademiyasining a’zosi, „Shimoliy-Gʻarbiy loyiha-muhandislik kompaniyasi“ direktorlar kengashining hamraisi boʻlgan.
2020-yil 13-oktabrda vafot etgan.

Ijodkorlik 
Viktor Anatolyevich 200 dan ortiq monografiyalar, kitoblar va ilmiy ishlar muallifi boʻlgan. Uning tarixiy va teologik-falsafiy mavzularda yozgan „Tasodifiy faylasufning sayohatlari“, „Amir Temur“, „Rurikdan Nikolaygacha“, „Onaon“, „Bibliya she’rlarda“, „Dinlar asoschilari“ kitoblari alohida qiziqish uygʻotadi.

Mukofotlari 
	Oltin Yesenin medali;
	V.S.Pikul nomidagi xalqaro mukofot;
	M.A.Sholoxov nomidagi xalqaro mukofot;
	M.Yu.Lermontov nomidagi medal;
	„Rossiyaning eng yaxshi qalamlari“ professional e’tirofining jurnalistik mukofoti.

O‘zbekiston arbobi
O‘zbekiston shoiri
Shoir
Oʻzbekiston sanoat vaziri
Hearts and Diamonds

Hearts and Diamonds (Yuraklar va olmoslar) 1912-yilda Edison kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan qisqa metrajli ovozsiz filmidir.

Chiqarish 
Hearts and Diamonds 1912-yil 20-sentyabrda AQShda chiqarilgan.

Manbalar

Havolalar 

 

AQSh dramatik filmlari
Luís Fabiano

Luís Fabiano Clemente () — braziliyalik futbolchi, hujumchi.

Faoliyati

Jamoalardagi faoliyati 
Faoliyatini „Ponte Preta“da boshlagan Luís Fabiano „São Paulo“da oʻynab, eng yaxshi hujumchi boʻlganligi bilan mashhur boʻlgan. Futbolchilik faoliyatidagi navbatdagi bosqich fransuz „Rennes“ jamoasi boʻldi. Ammo u oʻz iqtidorini koʻrsata olmadi. Portugaliyadagi omadsiz mavsumdan soʻng „Porto“ jamoasidan Luis Fabiano 10 million yevro evaziga Ispaniyaning „Sevilla“ jamoasiga oʻtdi. Qisqa vaqt ichida Luís Fabiano haqiqiy jamoa yetakchisiga aylandi va Ispaniya chempionatining eng yaxshi hujumchilaridan biriga aylandi. 2007-2008-yilgi mavsumda u jamoaning eng yaxshi toʻpurariga aylandi. U 2005-2006-yilgi UEFA kubogi finalida „Middlesbrough“ bilan gollardan birini urgan va uchrashuvdagi gʻalabani yaratuvchilardan biri boʻlgan. 2009-2010-yilgi mavsumda Ispaniya chempionatida 23 uchrashuvda 15 ta gol urdi (toʻpurarlar roʻyxatida 8-oʻrin), Chempionlar ligasida 2 ta gol urdi. 2011-yilning 11-martida u „São Paulo“ bilan 4 yil muddatga shartnoma imzoladi.

2017-yilning 17-fevralida „Vasco da Gama“ hujumchi Luís Fabiano bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.

Terma jamoa safida 
2003-yil 11-iyunda Luís Fabiano Braziliya terma jamoasi uchun Nigeriyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut qildi va xalqaro debyutini gol bilan nishonladi, shundan soʻng u almashtirildi. U 2003-yilgi Konfederatsiyalar kubogi uchun Braziliya terma jamoasiga ham kiritilgan, ammo turnirda birorta ham oʻyin oʻtkazmagan.

2009-yil 28-iyun kuni Luís Fabiano 2009-yilgi Konfederatsiyalar kubogi finalida AQSH darvozasiga ikkita gol urdi, chunki Braziliya kubokni qoʻlga kiritdi. U beshta gol bilan turnirning eng yaxshi toʻpurariga aylandi.

Yutuqlari 

 „São Paulo“

 Rio — San-Paulu turniri gʻolibi: 2001-yil
 Janubiy Amerika kubogi gʻolibi: 2012-yil

 „Porto“

 Qitʼalararo kubok gʻolibi: 2004-yil

 Ispaniya kubogi sohibi: 2007, 2010
 Ispaniya Superkubogi sohibi: 2007-yil
 UEFA kubogi sohibi: 2006, 2007
 UEFA Superkubogi sohibi: 2006-yil

 Braziliya terma jamoasi

 Amerika kubogi gʻolibi: 2004-yil
 Konfederatsiyalar kubogi sohibi: 2009-yil

Shaxsiy yutuqlari 

 Braziliya chempionatining eng yaxshi toʻpurari: 2002-yil
 Paulista toʻpurari: 2003-yil
 Libertadores kubogining eng yaxshi toʻpurari: 2004-yil
 „Kumush toʻp“ gʻolibi: 2003-yil
 „Oltin Samba“ mukofoti sovrindori
 Konfederatsiyalar kubogi toʻpurari: 2009- yil

Statistikasi

Manbalar 

Copa América Centenarioda gʻolib boʻlgan oʻyinchilar
Braziliyalik futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1980-yilda tugʻilganlar
8-noyabrda tugʻilganlar
Hearts of the First Empire

Hearts of the First Empire  (Ilk imperiya yuraklari) - bu Birinchi Fransiya imperiyasining yarim orol urushi haqidagi ovozsiz film. U yoʻqolgan deb taxmin qilinadi.

Relizi 
Hearts of the First Empire 1913-yil 28-aprelda AQShda, 1913-yil may oyi boshida Torontoda va 1913-yil 11-avgustda Angliyada chiqarildi. Film 1914-yil mart oyida Yangi Zelandiyada namoyish etilgan va u yerda Vitagraph tomonidan yaratilgan „Cinders“ zamonaviy dramasi bilan birga namoyish etilgan. Film uchun Italiya 1914-yil 14-aprelda senzura hujjatini topshirgan.

Manbalar 

1913-yil filmlari
AQSh dramatik filmlari
Jerzy Putrament

Jerzy Putrament — polshalik yozuvchi, shoir, muharrir, publitsist va siyosatchi (1910-yil 14-noyabr – 1986-yil 23-iyun).

Biografiyasi 

U Wilno shahridagi Stefan Batory universitetida tahsil olgan Ikkinchi Polsha Respublikasida dastlab oʻng qanot endecja fraksiyasiga moyil boʻlib, Buyuk Polsha lageriga aʼzo boʻldi, keyinchalik u Polsha Kommunistik partiyasini qoʻllab-quvvatladi, buning uchun hibsga olindi va sudga tortildi. Sovet qoʻshinlari Polshaga bostirib kirganidan keyin u Sovet Ittifoqi tomonidan qoʻshib olingan hududlarda qoldi va Lvivda yashagan kommunistik funksioner sifatida ishladi. Ayni paytda onasi va singlisi Sibirga surgun qilingan. 1941-yilda Germaniya Sovet Ittifoqiga bostirib kirganidan keyin Moskvaga qochib, u Polsha vatanparvarlari ittifoqining asoschilaridan biriva Polsha armiyasining Sharqdagi urush muxbiri va siyosiy komissari boʻldi. Oʻsha paytda u koʻp sovetlarga qarshi tashviqot yozgan.

Polsha Xalq Respublikasida u kommunizm gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlovchi koʻplab asarlar nashr etgan yozuvchi va siyosatchi boʻldi. U ikkita adabiy jurnalning (1966-1971-yillarda Miesięcznik Literacki va 1955-1968-yillarda Literatura) muharriri boʻldi va shu sababli u Polsha madaniyat siyosatiga katta taʼsir koʻrsatdi. U 1945—1947-yillarda Shveytsariyadagi elchi, 1947—1950-yillarda Fransiyadagi elchi, 1952—1961-yillarda Polsha parlamenti deputativa oxir-oqibat Polsha birlashgan partiyasi Markaziy qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan. 1964-yildan 1981-yilgacha ishchilar partiyasi.

U 1954—1957 va 1963—1973-yillarda Polsha shaxmat federatsiyasi prezidenti boʻlgan. 1986-yilda Varshavada vafot etdi.

Ishlari 
Hammasi boʻlib Putrament 50 ga yaqin badiiy asar yozgan.

U oʻzining birinchi asarlarini (sheʼrlarini) urushdan oldin nashr etgan; uning „Wczoraj powrót“ („Kecha qaytish“, 1935-yil) va „Droga leśna“ („Oʻrmon yoʻli“, 1938-yil) sheʼriy antologiyalari yaxshi qabul qilindi. Ularning asosiy mavzulari inqilobiy siyosat va qishloqning goʻzalligi edi.

Uning birinchi romani Rzeczywistość (1947-yil „Haqiqat“) boʻlib, u urushdan oldin Polshada kommunistik faollik uchun sud jarayonidagi tajribasiga asoslanadi. Uning eng mashhur asarlari qatoriga „Rozstaje“ (1954-yil, „Chorrahada“) va „Malovierni“ (1967-yil, „Kichik imonlilar“) siyosiy romanlari va urush davridagi „Bołdin“ (1969-yil) romanlari kiradi. Bołdyń 1982-yilda Cheslav va Eva Petelska tomonidan suratga olingan.

Manbalar 

1986-yilda vafot etganlar
1910-yilda tugʻilganlar
A Helpful Sisterhood

A Helpful Sisterhood — 1914-yilda Van Dyke Brooke tomonidan suratga olingan AQSh filmi.

Rollarda 

 Norma Talmadge Mary rolida
 Mary Mauirice buvi rolida
 Marie Weirman Sofi rolida
 Marie Tener Luiza rolida
 Mary Anderson Alice rolida
 Leo Delaney detektiv rolida
 Van Dyke Brooke janob Vardon rolida
 Arthur Cozine Jon rolida
 Bert rolida Cortland Van Deusen
 Ernest Kozzens

1914-yil filmlari
AQSh dramatik filmlari
Karl Stewart

Karl Stewart (, 1983-yil 30-iyunda tugʻilgan) — Kanadalik sobiq professional xokkeychi boʻlib, Deutsche Eishockey Ligasining (DEL) Straubing Tigers jamoasi bilan faoliyatini yakunlashdan oldin Kanada Milliy Xokkey Ligasida oʻynagan.

Jamoalardagi faoliyati 
Ontario shtatining Aurora shahrida tugʻilgan Stewart NHL draftida umumiy jamoa tarkibiga tanlanmagan. Stewart 2001-yil 28-sentyabrda Atlanta Thrashers bilan erkin agent sifatida shartnoma imzolagan. U Amerika Xokkey Ligasida Chicago Wolves jamoasi bilan professional debyut qilishdan oldin Ontario Xokkey Ligasining Plymouth Whalers jamoasi bilan oʻynagan, Stewart Thrashers jamoasi bilan oʻn uchta oʻyinda maydonga tushgan.

2006-yil 17-avgustda u Trashers jamoasi tomonidan Anaheim Ducks jamoasiga Vitaly Vishnevski evaziga almashtirilgan. Stewart 2006-yil 27-sentyabrda Pittsburgh Penguins jamoasi bilan tuzgan shartnomasini bekor qilgan.

2006-yil 26-oktyabrda Stewart Chicago Blackhawks jamoasining asosiy tarkibiga kiritilgan. Chicago Blackhawks jamoasi bilan mavsum oxirida u toʻrtinchi marta 2007-yil 27-fevralda rossiyalik Nikita Alekseyev evaziga Blackhawks jamoasi tomonidan Tampa Bay Lightning jamoasiga transfer qilingan.

Stewart 2007—2008-yilgi mavsumning koʻp qismini AHLning Norfolk Admirals jamoasi bilan oʻtkazgan. U Florida Panthers jamoasi tomonidan 2008-yil 2-oktyabrda jamoaning asosiy tarkibiga tanlangan.

2009-yil 6-aprelda Stewart Deutsche Eishockey Ligasining klubi Straubing Tigers jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

Jamoalardagi faoliyat statistikasi

Doimiy mavsum oʻyinlaridagi statistikasi

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1983-yilda tugʻilganlar
Xokkeychilar
Fuqarolar erkinligini himoya qilish markazi

Fuqaro erkinliklari markazi () – ukrainalik huquqshunos Oleksandra Matviychuk boshchiligidagi Ukraina inson huquqlari tashkiloti. 2007-yilda. Ukraina hukumatiga mamlakatni yanada demokratlashtirish uchun bosim oʻtkazish maqsadida tashkil etilgan. Tashkilot Aleksandr Byalyatskiy va Rossiyaning „Memorial“ tashkiloti bilan birgalikda Tinchlik boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻldi .

Tarixi 
Markaz 2007-yil 30-mayda Ukrainaning Kiyev shahrida tashkil etilgan. Ukrainani yanada demokratlashtirilishi va huquqni muhofaza qilish organlari, sud tizimi ustidan jamoatchilik nazoratini yaxshilash maqsadida qonunchilikka oʻzgartirishlar kiritish bilan shugʻullanadi. Tashkilotning asosiy yoʻnalishlaridan biri – Ukraina Jinoyat kodeksini yangilash.

2013-2014-yillardagi Yevromaydon noroziliklari paytida guruh oʻsha paytdagi prezident Viktor Yanukovich xavfsizlik kuchlari tomonidan sodir etilgan huquqbuzarliklarni kuzatish va namoyishchilarni huquqiy qoʻllab-quvvatlash maqsadida „Yevromaydan SOS“ loyihasini boshlagan.

2014-yilda Qrimning Rossiya tomonidan anneksiya qilinishi va Donbassda urush boshlanganidan soʻng, tashkilot Qrimdagi siyosiy taʼqiblar va Rossiya tomonidan qoʻllab-quvvatlangan separatist Lugansk va Donetsk nazoratidagi hududda jinoyatlarni oʻrganishni boshladi. Rossiya, Qrim va Donbassda noqonuniy qamoqqa olingan odamlarni ozod qilish uchun xalqaro targʻibot tashkil etdi.

2022-yil 8-oktyabrda boʻlib oʻtgan matbuot anjumanida Fuqaro erkinliklari markazi rahbari Oleksandra Matviychuk Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy ham, boshqa hukumat amaldorlari ham Fuqaro erkinliklari markazini Nobel mukofotini qoʻlga kiritgani bilan tabriklamaganini tan oldi.

Manbalar
Rishiri togʻi

— toʻrtlamchi vulqon davrda paydo boʻlgan stratovulqon, Yaponiyaning Xokkaydo qirgʻogʻida, Yapon dengizi boʻyida joylashgan. U Yapon dengizidan koʻtarilib, Rishiri orolini hosil qiladi. Rishiri togʻining konussimon shakli Fudzi togʻiga oʻxshab ketganligi sababli ham, yerlik aholi uni baʼzan Rishiri Fudzi deb nomlashadi. Rishiri togʻi Yaponiyadagi 100 ta mashhur togʻlari roʻyxatiga kiritilgan. Rishiri togʻining balandligi 1721 m ga yetadi.

Togʻ festivali 
Rishiri togʻining ochilish festivali har yili 2-iyul va 3-iyul kunlarida oʻtkaziladi. Ushbu festival rasmiy ravishda toqqa chiqish mavsumini ochib beradi. Har yili shu festevalni tomosha qilish maqsadida Yaponiyaning turli hududlari va qoʻshni davlatlardan turistlar tashrif buyuradi. Toqqa chiqish muddati oktyabr-noyabr oylariga qadar davom etishi mumkin. Ammo keyinchalik, toqqa chiqish yopiladi. Sababi bu yerda qish qattiq va yoʻllar juda noqulay boʻlib qoladi.

Geologiyasi 
Rishiri togʻi 130 000-18 000 yil oldin soʻnggi pleystotsen davridagi ishqoriy va ishqorli boʻlmagan mafik vulqon jinslari asosida shakllangan. Shuningdek, u toʻrtlamchi vulqon tosh qoldiqlari bilan qoplangan.

Toqqa chiqish yoʻli 
Rishiri choʻqqisiga chiqish alpinistlikni yangi boshlagan sayohatchilar uchun u qadar qulay emas, chunki toqqa chiqish yoʻllari juda xavfli. Togʻning pastki qismida lager va choʻqqidan uncha uzoq boʻlmagan masofada favqulodda vaziyatlar uchun qurilgan kulba bor. Undan biroz pastroqda ziyoratgoh joylashgan. Havo ochiq kunlari togʻ manzarasi Xokkaydo, qoʻshni Rebun oroliga va Rossiyadagi Saxalin orolidan ham yaqqol koʻrinib turadi.

Ommaviy madaniyatda 
Shiroi Koibito toʻplamida markazda joylashgan Rishiri togʻining rasmini koʻrish mumkin.

Galereya

Manbalar

Havolalar 

 Rishirizan — Yaponiya meteorologiya agentligi 
  — Yaponiya meteorologiya agentligi
 Rishiri Zan — Yaponiya geologik xizmati

fr:Rishiri
Yaponiyadagi stratavulqonlar
Davronbek Ahmadbekov

Davronbek Ahmadbekov (1894-yil, Xoʻjand, Samarqand viloyati, Rossiya imperiyasi — 1938-yil 4-oktabr) — inqilobiy harakat ishtirokchisi, davlat arbobi, Oʻzbekiston SSR Adliya xalq komissari. Oʻzbekiston SSR prokurori (1932—1936).

Tarjimai holi 
1894-yilda oʻrtahol dehqon oilasida tugʻilgan. Otasi qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullangan. 1912-yildan 1916-yilgacha dehqonchilik qilgan. Keyinchalik Qoʻqon fermeri Potelyaxovda paxta boʻyicha komissianer (vositachi, dallol) boʻlib ishlagan. 1912-yilda DAvronbek Ahmadbekov eski usuldagi maktabda oq’igan. 1912-yildan 1914-yil 15-mayigacha rus-tuzem maktabida oq’ishini davom ettirgan.
1916-yilning oxiri va 1917-yillarda Xoʻjand uyezdi Nov volosti savdogar mulla Ibrohimov qoʻlida prikazchi boʻlib ishlagan.

1918-yil apreldan RCP(b) aʼzosi. 1918-yil noyabr oxiriga qadar Turkiston Kompartiyasi Xoʻjand uyezdi shahar partiya komiteti topshirigʻi boʻyicha Nov, Chapquluq, va Isfana volostlarida ochlarga yordam beruvchi uyezd tashkiloti rahbarligida jamoat oshxonalari tashkil qilishda qatnashgan.
1921-yil fevraldan Xoʻjand uyezd kasaba ittifoqi byurosi raisi. 1921-yil 5-noyabrdan Xoʻjand uyezd revolutsion komiteti raisi. 1924-yil 1-apreldan Samarqand viloyat ijroiya komiteti rasisining birinchi oʻrinbosari.

1929-yil fevralda OʻzKompartiyasi Markaziy komiteti qaroriga binoan Andijon okrug kolxozlar ittifoqiga rais etib tayinlangan. Bu lavozimda 1929-yil oktyabrga qadar ishlagan. 1929-yil 1-oktyabrda Zelenskiy (hozirgi Asaka) rayoni konferensiyasida rayon partiya komitetining sekretari boʻlib saylangan. Bu lavozimda 1930-yil avgustga qadar ishlagan. 1930-yil avgustdan 1932-yil 22-fevralga qadar Namangan shahar partiya konitetining sekretari boʻlib faoliyat koʻrsatgan.

Zelenskiy va Namangan tumanida ishlaganida butun eʼtiborini kolllektivlashtirish ishiga qaratdi. Oqibatda, 1930-yilda Zelenskiy tumanida kollektivlashtirish 60 foizni, Namangan tumanida 1931-yili 85 foiznitashkil etgan. 1932—1936-yillar — Oʻzbekiston SSR Adliya xalq komissari-prokurori. 1934-yili Norin va Andijon tumanlarida partiya tashkilotlarida tozalov oʻtkazish komissiyasiga raislik qilgan. Bunday vazifani Qoʻqon partiya tashkilotida ham oʻtkazgan. 1936—1937-yillar — Oʻzbekiston SSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi kotibi. „Katta terror“ vaqtida partiyadan oʻchirilib hibsga olindi.

1938-yil oktabr oyida SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasining sayyor majlisida u oʻlim jazosiga hukm qilingan. 1956-yil may oyida SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasi tomonidan reabilitatsiya qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar 
Shamsutdinov R. O‘zbekistonda sovet hokimiyatining repressiv siyosati va uning oqibatlari. Toshkent, 2012-yil

1938-yilda vafot etganlar
4-oktyabrda vafot etganlar
Xoʻjandda tugʻilganlar
1894-yilda tugʻilganlar
Akan Vulqon kompleksi

Akan vulqon kompleksi — Akan kalderasidan hosil boʻlgan vulqonlar guruhi hisoblanadi. U Akan milliy bogʻida joylashgan, Yaponiyaning Xokkaydo shahridan taxminan 50 km shimoli-gʻarbdagi Kushiro sharqiy hududiga qarashli.

Tavsifi 
24×13 km diametrli kalderani toʻldiradigan Akan koʻli (Akan-ko deb atalgan) atrofida bir qancha choʻqqilar joylashgan boʻlib, ular orasida eng balandlari Me-Akan (Meakan), O-Akan (Oakan) va Akan-Fuji hisoblanadi.

Oakan kalderaning shimoli-sharqiy tomonida, Meakan esa uning qarama-qarshi, janubi-gʻarbiy tomonida joylashgan boʻlib, toʻqqizta stratovulqondan iborat klasterdan oʻrin egallagan boʻlib, ular orasida mashhur Fudzi togʻi nomi bilan atalgan koʻplab simmetrik yapon vulqonlaridan biri Akan-Fuji ham bor (a.k.a. Fuppushi-dake, Xokkaydoning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan Fuppushi tog'i bilan adashtirmaslik kerak).

Vulkanologiya 
Akan kalderasi 31500 yil avval shakllangan. Uning choʻzilgan shakli pleystosenning boshidan oʻrtalarigacha boʻlgan yirik portlashlar vaqtida bosqichma-bosqich shakllanilishi bilan bogʻliq holat hisoblanadi.

Meakan vulqonining Nakamachineshiri krateri taxminan 13500 yil avval yirik portlashlar paytida paydo boʻlgan.

Akan koʻlining sharqiy tomonida joylashgan toʻqqizta konusning Me-Akan guruhida XIX asr boshidan beri yengil portlashlar kuzatilgan. Ushbu tarixiy vulqonning oxirgi otilishi 2008-yilda sodir boʻlgan.

Oakan, Meakan, Furebetsu hamda Fuppushi Akan vulqon majmuasining kalderadan keyingi asosiy vulqonlari hisoblanadi.

Me-Akan — Xokkaydoning eng faol vulqonlaridan biri hisoblanadi. Uning choʻqqisida Ponmachineshiri va Naka-Machineshiri faol kraterlari mavjud boʻlib, ularda avvalgi davrlarda tez-tez freatik portlashlar sodir boʻlgan. Akan-Fuji va O-Akan togʻlarida bu holat kuzatilmagan.

Akan vulqon portlash indeksi Smithsonian VEI shkalasi boʻyicha 4 ball bilan baholangan, bu vulqonning eramizdan avvalgi 7050-yillarda maʼlum boʻlgan eng katta otilishi asosida shakllangan shkalasi boʻyicha toʻrtinchi eng yuqori ballli portlash hisoblanadi.

Quyida Akanning asosiy xususiyatlari keltirilgan:

Konuslar 

 Me-Akan-Dake (Meakan togʻi) (1499 m) Stratovulqon
 Akan Fudzi (Akan-Fudzi, Akan-Xudzi) (1476 m) Stratovulqon
 Kita-Yama (1400 m) Konus
 O-Akan-Dake (Oakan togʻi) (1371 m) Stratovulqon
 Kenga-kon konusi 1336 m
 Nishi-Yama (Nisi-Yama) (1300 m) Konus
 Fuppushi (Huppusi) (1226 m) Stratovulqon
 Miname-Dake (1217 m) Stratovulqon
 Xigashi-Dake (Higasi-Dake) (1140 m) Konus
 Furebetsu (Hurebetu) (1098 m) Stratovolqon
 Kobu-Yama konusi
 Futatsu-Dake piroklastik konus

Kraterlar 

 Nakamachineshiri (Nakamatineshiri) krateri
 Ponmachineshiri (Ponmatinesiri) krateri

Issiqlik xususiyatlari 

 Akan-Kohan termal xususiyati

Boshqa choʻqqilar 

 Ken togʻi 
 Ahoro tog'i

Manbalar

Havolalar 

 Akan Kaldera — Yaponiya geologik xizmati

Vuqon guruhlari
Hokkaido vulqonlari
Isxoq Gaziyev

Isxoq Gaziyev (1896— ?) — sovet davlat arbobi, Oʻzbekiston SSR adliya xalq komissari va prokurori (1925—1926).

Tarjimai holi 
Eski-usulli maktabining 3-sinfini tamomlagan.

1917-1918-yillarda — Andijon shahar isteʼmol jamiyati xodimi boʻlgan. 1919-1920-yillarda — Skobelev okrug-shahar inqilobiy qoʻmitasi Prezidiumi aʼzosi. 1920-1923-yillarda — Skobelev shahri GPU Siyosiy byurosi rahbari boʻlgan.

 1923-1924-yillarda — xalq deputatlari Andijon tuman Kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi (Fargʻona viloyati),
 1924-1925-yillarda — Oʻzbekiston SSR Inqilobiy qoʻmitasi aʼzosi,
 1924-yil yanvar-noyabr oylarida — Turkiston ASSR xalq komissari — davlat prokurori,
 1925-1926-yillarda — Oʻzbekiston SSR Adliya xalq komissari, bir vaqtning oʻzida Oʻzbekiston SSR prokurori boʻlgan.

Manbalar 
https://centrasia.org/person2.php?st=1558804227
1896-yilda tugʻilganlar
Regeneron Pharmaceuticals

Regeneron Pharmaceuticals — bu farmatsevtika kompaniyasi boʻlib, shtab-kvartirasi Tarritaun shahrida, Nyu-York, AQShda joylashgan. 2021 yilgi Forbes Global 2000 dunyodagi eng yirik ommaviy kompaniyalar roʻyxatida Regeneron Pharmaceuticals 556-oʻrinni egalladi (aylanma boʻyicha 1188-oʻrin, sof daromad boʻyicha 181-oʻrin, aktivlar boʻyicha 1597-oʻrin va bozor kapitallashuvi boʻyicha 313-oʻrin.

Tarixi 
Kompaniya 1988 yilda Leonard S. Schleifer tomonidan Merrill Lynchning venchur kapitali departamentining boshlangʻich kapitali 1 million dollar bilan tashkil etilgan. Kompaniyaning tadqiqot laboratoriyasini Jorj Yankopulos boshqargan. Kompaniyaning klinik sinovlardan oʻtmagan birinchi dorisi muvaffaqiyatsizlikka uchragach, avval Merck and Co. ni boshqargan Roy Vagelos Regeneron Pharmaceuticals direktorlar kengashi raisi lavozimiga taklif qilindi. 2007 yildan boshlab Fransiyaning Sanofi kompaniyasi kompaniyani rivojlantirishga sarmoya kirita boshladi. Birinchi muvaffaqiyatli dori yoshga bogʻliq makula naslini davolash uchun Eylea (aflibercept) edi; dori kompaniya tashkil etilganidan 23 yil oʻtib, 2011 yilda bozorga chiqarildi, lekin uning ikkinchi yilida uning savdosi 1 milliard dollardan oshdi.

Faoliyati 
Ishlab chiqarish korxonalari AQSh (Nyu-York shtati, Renseller okrugi) va Irlandiyada (Limerik) joylashgan. Savdolarning qariyb yarmi AmerisourceBergen va McKesson boʻlgan ikkita dori ulgurji sotuvchilardan keladi; 2021-yilda sotuvlarning 43 % AQSh hukumati hissasiga toʻgʻri keldi (Regen-Cov vaksinasi); AQShdan tashqarida sotish hamkor kompaniyalar tomonidan amalga oshiriladi — Sanofi, Bayer, Roche Holding.

2021-yilda sotish hajmi boʻyicha eng asosoiy dorilar :

 Eylea (aflibercept) — yoshga bogʻliq makula nasli uchun, 9,38 milliard dollar
 Regen-Cov (Cazirivimab/imdevimab) — COVID-19 dan himoya qilish uchun, 7,57 milliard dollar
 Dupixent (dupilumab), antiallergik dori, 6,20 milliard dollar

Shoʻba kompaniyalar 
2021 yil holatiga koʻra asosiy sho''ba korxonalari :

 Eastside Campus Holdings LLC (Nyu-York)
 Loop Road Holdings LLC (Nyu-York)
 Old Saw Mill Holdings LLC (Nyu-York)
 OSMR Holdings (Bermud orollari)

Regeneron Assurance Inc. (Nyu York)

 Regeneron Atlantic Holdings (Bermud orollari)
 Regeneron Belgium BV (Belgiya)
 Regeneron Canada Company (Kanada)
 Regeneron Capital International BV (Niderlandiya)
 Regeneron Genetika Markazi LLC (Delaware)
 Regeneron GmbH (Germaniya)
 Regeneron Healthcare Solutions, Inc. (Nyu York)
 Regeneron International Holdings LLC (Delaver)
 Regeneron International Limited (Irlandiya)
 Regeneron Ireland Holdings Unlimited Company (Irlandiya)
 Regeneron Ireland Designated Activity Company (Irlandiya)
 Regeneron NL B.V. (Niderlandiya)
 Regeneron Spain, S.L.U. (Ispaniya)
 Regeneron UK Limited (Buyuk Britaniya)
 Rockwood Road Holdings LLC (Nyu-York)

Manbalar