Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qiluvchi shaharlar roʻyxati

Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qiluvchi shaharlar roʻyxati — 1896-yilda zamonaviy Olimpiada oʻyinlari boshlanganidan beri yoz va qishda Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qiluvchi shaharlar roʻyxati. Oʻshandan beri yozgi va qishki oʻyinlar odatda Olimpiada deb nomlanuvchi toʻrt yillik davrda, bir necha yillar oraligʻi davomida oʻtkaziladi. 23 ta shaharda 29 ta yozgi Olimpiada oʻyinlari va 21 ta shaharda 24 ta qishki Olimpiada oʻyinlari boʻlib oʻtgan. Bundan tashqari, oʻyinlarning uchta yozgi va ikkita qishki nashri oʻtkazilishi rejalashtirilgan edi, ammo keyinchalik urush tufayli bekor qilindi: 1916-yilda Berlin (yoz); 1940-yilda Sapporo-Garmisch-Partenkirchen (qish) va Tokio-Xelsinki (yoz); 1944-yilda Cortina d’Ampezzo (qish) va London (yoz). 1906-yilgi Intercalated Olimpiada oʻyinlari rasman ruxsat etilgan va Afinada oʻtkazilgan. Biroq, 1949-yilda Xalqaro Olimpiada Qoʻmitasi (XOQ) 1906-yilgi oʻyinlarni tan olmaslik toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Tokioda 2020-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari Olimpiada oʻyinlari tarixida birinchi marta COVID-19 pandemiyasi tufayli 2021-yil yoziga qoldirildi va 2022-yilgi qishki Olimpiada oʻyinlari taxminan olti oydan keyin Pekinda boʻlib oʻtadi.

XOQ tomonidan bo‘lajak Olimpiada o‘yinlariga mezbonlik qilish uchun to‘rtta shahar tanlandi: 2024-yilgi yozgi Olimpiada o‘yinlari uchun Parij, 2026-yilgi qishki Olimpiada o‘yinlari uchun Milan-Cortina d’Ampezzo, 2028-yilgi yozgi Olimpiada o‘yinlari uchun Los Anjeles va 2032-yilgi yozgi Olimpiada o‘yinlari uchun Brisben.

2022-yilda Pekin yozgi va qishki Olimpiada oʻyinlarini oʻtkazgan birinchi shaharga aylandi. Oʻnta shahar bir necha marta Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilgan: Afina (1896 va 2004-yillardagi yozgi Olimpiada oʻyinlari), Parij (1900, 1924 va 2024-yillardagi yozgi Olimpiada oʻyinlari), London (1908, 1948 va 2012-yillardagi yozgi Olimpiada oʻyinlari), St. Moritz (1928 va 1948-yillardagi qishki Olimpiada oʻyinlari), Lake Placid (1932 va 1980-yillardagi qishki Olimpiada oʻyinlari), Los Anjeles (1932, 1984 va 2028-yillardagi yozgi Olimpiada oʻyinlari), Cortina d’Ampezzo (1956 va 2026-yillardagi qishki Olimpiada oʻyinlari), Insbruk (1964 va 1976-yillardagi qishki Olimpiada oʻyinlari), Tokio (1964 va 2020-yillardagi yozgi Olimpiada oʻyinlari) va Pekin (2008-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari va 2022-yilgi qishki Olimpiada oʻyinlari). Stokgolm 1912-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlariga va 1956-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlarining ot sporti qismiga mezbonlik qildi. London 2012-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari bilan uchta oʻyin oʻtkazgan birinchi shahar boʻldi. Parij 2024-yilgi yozgi Olimpiada o‘yinlari bilan buni amalga oshirgan ikkinchi shaharga aylanadi, Los Anjeles esa 2028-yilda uchinchi shahar bo‘ladi.

Qoʻshma Shtatlar boshqa mamlakatlardan koʻra koʻproq jami sakkizta Olimpiada oʻyinlariga, Fransiya beshta va Yaponiya toʻrtta Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilgan. Buyuk Britaniya, Kanada, Italiya va Germaniya uchta oʻyinga mezbonlik qilgan.

Oʻyinlar asosan Yevropa (30 ta nashr) va Amerika (13 ta nashr) mintaqalarida oʻtkazilgan; Sakkizta oʻyin Osiyoda, ikkitasi Okeaniyada boʻlib oʻtdi. Rio de Janeyro 2016-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari bilan Janubiy Amerikaning birinchi Olimpiada oʻyinlariga mezbon shahri boʻldi. Afrika hali Olimpiada oʻyinlarini oʻtkazmagan. Hech qachon Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilmagan boshqa yirik geografik mintaqalar qatoriga Yaqin Sharq, Markaziy Osiyo, Hindiston yarimoroli, Janubi-Sharqiy Osiyo, Janubiy Tinch okeani, Markaziy Amerika va Karib dengizi kiradi. 1924-yilgi birinchi qishki Olimpiada oʻyinlari va 1992-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari bilan bir yilda oʻtkazilgan oxirgi oʻyinlar orasida yozgi va qishki oʻyinlar bir mamlakatda uch marta boʻlib oʻtdi.

Qabul qiluvchi shaharlar XOQ aʼzoligi tomonidan odatda yetti yil oldin tanlanadi. Tanlov jarayoni taxminan ikki yil davom etadi. Birinchi bosqichda dunyoning istalgan shahri mezbon shahar bo‘lish uchun ariza topshirishi mumkin. 10 oydan soʻng XOQ Ijroiya kengashi arizalarni koʻrib chiqadigan ishchi guruh tavsiyasiga asosan qaysi shaharlar rasmiy nomzod boʻlishini hal qiladi. Ikkinchi bosqichda nomzod shaharlar Baholash komissiyasi tomonidan har tomonlama tekshiriladi, soʻngra tanlov uchun koʻrib chiqiladigan shaharlarning yakuniy qisqa roʻyxatini taqdim etadi. Keyin mezbon shahar XOQ sessiyasi, XOQ aʼzolarining umumiy yigʻilishi ovoz berish yoʻli bilan tanlanadi.

Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qiluvchi shaharlar

Yozgi va qishki Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qiluvchi shaharlar 

 Kalit

 Bekor qilingan oʻyinlar

 Kelasi yilga qoldirilgan oʻyinlar

 1906-yilgi Intercalated oʻyinlar endi XOQ tomonidan rasmiy Olimpiada oʻyinlari sifatida tan olinmaydi.

Bir nechta yozgi va qishki Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qiluvchi shaharlar

Mamlakatlar boʻyicha Olimpiada oʻyinlari soni

Mintaqalar boʻyicha Olimpiada oʻyinlari soni

Yana qarang 

 Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun takliflar roʻyxati
 Qishki Olimpiada oʻyinlari uchun takliflar roʻyxati

Manbalar 

Olimpiada oʻyinlari marosimlari
Olimpiada oʻyinlari
Sport musobaqalari