Irina Viner-Usmonova

Irina Aleksandrovna Viner-Usmonova (; 1948-yil 30-iyulda tugʻilgan) — asli oʻzbek rossiyalik badiiy gimnastika boʻyicha murabbiy, Rossiya terma jamoasi bosh murabbiyi, Rossiya badiiy gimnastika federatsiyasi prezidenti, Xalqaro gimnastika federatsiyasining badiiy gimnastika texnik qoʻmitasi sobiq vitse-prezidenti.

2015-yilda Viner jahon sportidagi ulkan yutuqlari uchun Olimpiya ordeni bilan taqdirlandi va Viner tarixdagi gimnastika boʻyicha ushbu mukofotni olgan birinchi murabbiyga aylandi. Xalqaro olimpiya qoʻmitasi prezidenti Tomas Bax unga mukofotni shaxsan topshirdi.

Viner gimnastika boʻyicha barcha davrlarning eng muvaffaqiyatli murabbiylaridan biri boʻlib, uning shogirdlari orasida koʻpkurash boʻyicha soʻnggi oltita Olimpiya chempionlaridan beshtasi bor: Margarita Mamun (2016), Yevgeniya Kanaeva (2008, 2012), Alina Kabaeva (2004) va Yuliya Barsukova (2000).

U biznes magnati, Rossiyaning sobiq eng boy odami boʻlgan, 20 milliard dollardan ortiq boylikka ega Alisher Usmonovga turmushga chiqqan.

Shaxsiy hayoti 
Viner Oʻzbekiston SSRning Samarqand shahrida tugʻilgan. Uning otasi Aleksandr Oʻzbekiston xalq rassomi boʻlgan. Uning onasi Zoya shifokor edi. Viner yahudiy, va Rossiyaning Hello jurnaliga bergan intervyusida u ibroniycha gapirmasa ham, Kabbala haqida oʻqishini aytgan. Koʻplab davlat mukofotlari qatorida 2007-yilda Rossiya yahudiy jamoalari federatsiyasi tomonidan unga “Tirik afsona” mukofoti berilgan.

Hozirda Viner rossiyalik magnat Alisher Usmonov bilan oila qurgan. Alisher Usmonov ham Sovet Oʻzbekistonida tugʻilgan va musulmondir. U Usmonov bilan yoshligida Toshkentdagi sport saroyida tanishgan va u yerda qilichbozlik bilan shugʻullangan. Ular koʻp yillar oʻtib Moskvada qayta uchrashishdi. Uning birinchi turmushidan 1973-yilda tugʻilgan, keyinchalik Usmonov asrab olgan Anton ismli oʻgʻli bor. Anton koʻchmas mulk investori.

Faoliyati 

Yoshligida Viner balet bilan shugʻullanmoqchi edi, lekin imkoni boʻlmadi. Shuning uchun u 11 yoshida gimnastika bilan shugʻullandi. Viner uch karra Oʻzbekiston SSR chempioni boʻlgan, Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya institutini tamomlagan. U Toshkent shahrida badiiy gimnastika boʻyicha terma jamoa murabbiyi boʻlib ishlagan va uning qoʻl ostida Venera Zaripova birinchi muvaffaqiyatli gimnastikachiga aylandi. 1990-yilda Viner qisqa muddatga Buyuk Britaniyaga koʻchib oʻtib, Britaniya terma jamoasiga murabbiylik qiladi.

Barselonadan keyin Irina Moskvaga koʻchib oʻtdi va Moskva shahar sport assotsiatsiyasida (MCSA) ishlay boshladi. 1992-yildan Irina Viner-Usmonova Olimpiya tayyorlash markazining bosh murabbiyi edi. 2001-yilda Rossiya terma jamoasi bosh murabbiyi, 2008-yilda esa Rossiya badiiy gimnastika federatsiyasi prezidenti boʻldi.

2015-yilda Viner jahon sportidagi ulkan yutuqlari uchun Olimpiya ordeni bilan taqdirlandi. Bu bilan Viner ushbu ushbu medalga erishgan gimnastika boʻyicha birinchi murabbiyga aylantirdi. Xalqaro olimpiya qoʻmitasi prezidenti Tomas Bax unga mukofotni shaxsan topshirdi.

Viner 2016-yilgi Olimpiada oldidan Margarita Mamunning mashgʻulotlarini yoritgan 2017-yilda efirga chiqqan "Chegara ostida" hujjatli filmida ishtirok etdi. Filmda uning munozarali mashgʻulot usullari, jumladan, doimiy ogʻzaki haqorat, Ma’munga qaratilgan “Sen oʻlasan” va “Go fu** yourself” kabi haqoratlar tasvirlangan.

Rossiyaning Salom jurnaliga!  bergan oʻz uyidagi intervyuda u shogirdlari har bir musobaqadan oldin mirra-quyma piktogrammalarni hurmat qilishlarini aytdi. U xuddi shu intervyuda Kabbalani oʻqish haqida gapirganligi sababli, maqolani ingliz tiliga tarjima qilgan baʼzi gimnastika saytlari u Kabbala piktogrammalarini nazarda tutgan deb taxmin qilishdi. Lekin bu notoʻgʻri taxmin, chunki mirra quyish piktogrammalari uzoq vaqtdan beri Sharqiy pravoslav nasroniylik bilan bogʻlangan. Chunki Kabbala yahudiy tasavvufining bir shakli boʻlsa, yahudiylikda ikonalardan foydalanish butunlay taqiqlanadi.

Isroillik gimnastikachi Linoy Ashram 2020-yilda Tokioda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida koʻpkurashda rossiyalik Dina Averinani magʻlubiyatga uchratganidan soʻng, Viner Ashramga, hakamlarga, shuningdek, gimnastika boʻyicha keng jamoatchilikka hujum qilib, ularni Rossiyaga nisbatan noxolislikda ayblab, “Dina haqiqiy chempion" deya baralla aytdi. Oʻsha Olimpiadadagi keyingi koʻpkurash guruh bahslarida Rossiya jamoasi Bolgariya jamoasiga magʻlub boʻldi va Viner bunga javoban hakamlarda Rossiyaga qarshi fitnani yana bir bor taʼkidlab, "hamma buning maqsadi nima ekanligini juda yaxshi tushundi. Rossiyaning gegemonligini toʻxtatish kerak edi." deya taʼkidladi. Uch oy oʻtgach, Viner badiiy gimnastika boʻyicha Isroil jamoasining Tokiodagi murabbiyi Ira Vigdorchik bilan Rossiya badiiy gimnastika jamoasining yangi murabbiyi boʻlish uchun shartnoma imzolagani maʼlum boʻldi.

Taniqli shogirdlari 

Viner koʻplab rossiyalik Olimpiada/Jahon/Yevropa/Jahon kubogi sovrindorlarini tayyorlagan, jumladan:

Rossiya gimnastikachilari 
Individual badiiy gimnastikachilar:

Yevgeniya Kanaeva (1990-yilda tugʻilgan) (2012-yilgi Olimpiada va 2008-yilgi Olimpiada oʻyinlarida 2 ta oltin, Jahonda 17 ta oltin, Yevropada 13 ta oltin, Jahon oʻyinlarida 4 ta oltin, Jahon kubogining koʻplab medallari bilan taqdirlangan)

Alina Kabaeva (1983-yilda tugʻilgan) (2004-yil Olimpiadasida 1 ta oltin va 2000-yilgi Olimpiadada bronza, Jahonda 9 ta oltin, Yevropada 15 ta oltin, Jahon kubogida 5 ta oltin medal sovrindori)

Margarita Mamun (1995-yilda tugʻilgan) (2016-yilgi Olimpiadada 1 ta oltin, Jahonda 7 ta oltin, Yevropada 4 ta oltin, Jahon kubogi finalida 4 ta oltin)

Yuliya Barsukova (1978-yilda tugʻilgan) (2000-yilgi Olimpiadada 1 ta oltin, Jahonda 1 ta oltin, Yevropada 3 ta oltin, Jahon kubogida 1 ta oltin)

Dina Averina (1998-yilda tugʻilgan) (2020-yilgi Olimpiadada 1 kumush, Jahonda 13 oltin, Yevropada 10 oltin).

Yana Kudryavtseva (1997-yilda tugʻilgan) (2016-yil Olimpiadasida 1 kumush, Jahonda 13 oltin, Yevropada 8 oltin, Jahon kubogi finalida 5 oltin, Yevropa oʻyinlarida 4 oltin)

Irina Chachina (1982-yilda tugʻilgan) (2004-yil Olimpiadasida 1 kumush, Jahonda 3 oltin, Yevropada 6 oltin, Jahon oʻyinlarida 4 oltin, Jahon kubogida 2 oltin)

Daria Dmitrieva (1993-yilda tugʻilgan) (2012-yil Olimpiadasida 1 kumush, Jahonda 4 oltin, Yevropada 1 oltin, Universiadada 1 oltin)

Yanina Batyrshina (1979-yilda tugʻilgan) (1996-yil Olimpiadasida 1 kumush, Jahonda 5 oltin, Yevropada 5 oltin)

Daria Kondakova (1991-yilda tugʻilgan) (Jahonda 4 ta oltin, Yevropada 3 ta oltin)

Olga Kapranova (1987-yilda tugʻilgan) (Jahonda 10 ta oltin, Yevropada 5 ta oltin, Jahon oʻyinlarida 2 ta oltin)

Vera Sessina (1986-yilda tugʻilgan) (Jahonda 6 oltin, Yevropada 6 oltin, Jahon oʻyinlarida 1 oltin, Jahon kubogida 4 oltin)

Arina Averina (1998-yilda tugʻilgan) (Jahonda 4 oltin, Yevropada 9 oltin).

Amina Zaripova (1976-yilda tugʻilgan) (Jahonda 5 ta oltin, Yevropada 5 ta oltin)

Aleksandra Soldatova (1998-yilda tugʻilgan) (Jahonda 4 oltin, Yevropada 3 oltin) Natalya Lipkovskaya (1979-yilda tugʻilgan) (Jahonda 3 ta oltin, Yevropada 1 ta oltin).

Lyasan Utiasheva (1985-yilda tugʻilgan) (Yevropada 2 ta oltin).

Zarina Gizikova (1985-yilda tugʻilgan) (Yevropada 2 ta oltin).

Aleksandra Merkulova (1995-yilda tugʻilgan) (2010-yil oʻsmirlar Olimpiya oʻyinlarida 1 ta oltin).

Olga Belova (1983-yilda tugʻilgan) (Jahon va Yevropa terma jamoasida 1 ta oltin).

Yuliya Rosliakova (1975-yilda tugʻilgan) Jahon va Yevropa terma jamoasining bir necha karra sovrindori.

Vera Shatalina (1966-yilda tugʻilgan) — sobiq sovet badiiy gimnastikachisi, badiiy gimnastika boʻyicha Rossiyada xizmat koʻrsatgan sport ustasi murabbiyi.

Venera Zaripova (1966-yilda tugʻilgan) - kashshof talaba, koʻp karra Sovet chempioni va jahon chempionatlarida qatnashgan.

Guruhning taniqli badiiy gimnastikachilari:

 Yelena Posevina (1986-yilda tugʻilgan) (2004-yilgi Yozgi Olimpiada va 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida guruhda 2 ta oltin, Jahon guruhida koʻpkurashda 2 ta oltin va Yevropa guruhida 2 ta oltin medal).
 Natalya Lavrova (1984-yilda tugʻilgan) (2000-yilgi Yozgi Olimpiada va 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida guruhda 2 ta oltin, Jahon guruhida koʻpkurashda 2 ta oltin va Yevropa guruhida 2 ta oltin medal).
 Anastasiya Bliznyuk (1994-yilda tugʻilgan) (2012-yilgi Yozgi Olimpiada va 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida guruhda 2 ta oltin, 2020-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida guruhda 1 ta kumush, jahon chempionatida 1 ta oltin, koʻpkurash guruhida Yevropa chempionatida 3 ta oltin).
 Anna Gavrilenko (1990-yilda tugʻilgan) (2008-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 1 ta oltin, 2007-yilgi Jahon guruhida koʻpkurashda oltin va Yevropa guruhida 2 ta oltin).
 Anastasiya Maksimova (1991-yilda tugʻilgan) (2016-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 1 ta oltin, 2015-yilgi Jahon guruhi koʻpkurashda oltin, Yevropa oʻyinlarida 2 ta oltin va Yevropa chempionatida koʻpkurashda 1 ta oltin).
 Diana Borisova (1997-yilda tugʻilgan) (2015-yilda Jahon guruhi koʻpkurashda oltin, Yevropa oʻyinlarida 2 ta oltin va Yevropa chempionatida koʻpkurashda 1 ta oltin).
 Sofya Skomorox (1999-yilda tugʻilgan) (2015-yil Jahon guruhi koʻpkurashda oltin, Yevropa oʻyinlarida 2 oltin va Yevropa chempionatida koʻpkurashda 1 oltin).

Shuningdek, u 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida koʻpkurash boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya guruhini ham tayyorlagan: (Kseniya Dudkina, Uliana Donskova, Anastasiya Bliznyuk, Alina Makarenko, Anastasiya Nazarenko, Karolina Sevastyanova)

Rus guruhi maslahatchisi/koordinatori:

2020-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari guruhi kumush medali sovrindorlari (Anastasiya Bliznyuk, Anastasiya Maksimova, Anjelina Shkatova, Anastasiya Tatareva, Alisa Tishchenko)

2016-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari guruhi oltin medali sohiblari (Mariya Tolkacheva, Anastasiya Tatareva, Anastasiya Maksimova, Anastasiya Bliznyuk, Vera Biryukova)

2008-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari guruhi oltin medal sovrindorlari (Margarita Aliychuk, Anna Gavrilenko, Tatyana Gorbunova, Elena Posevina, Daria Shkurixina, Natalya Zueva)

2004-yil Yozgi Olimpiya oʻyinlari guruhi oltin medali sohiblari (Olesya Belugina, Olga Glatskix, Tatyana Kurbakova, Natalya Lavrova, Yelena Posevina, Elena Murzina)

2000-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari guruhi oltin medallari sovrindorlari (Irina Belova, Yelena Chalamova, Natalya Lavrova, Mariya Netesova, Vyera Shimanskaya, Irina Zilber)

1996-yil Yozgi Olimpiya oʻyinlari guruhi bronza medali sovrindorlari (Yevgeniya Bochkaryova, Irina Dzyuba, Yuliya Ivanova, Yelena Krivoshey, Olga Shtyrenko, Anjelina Yushkova)

Xalqaro gimnastikachilar 

 Aliya Yussupova (1984-y. t.) – Qozogʻiston
 Aliya Qarayeva (1988-y. t.) – Ozarbayjon
 Anna Alyabyeva (1993-y. t.) – Qozogʻiston
 Ulyana Trofimova (1990-y. t.) – Oʻzbekiston
 Son Yeon-jae (1994-y. t.) – Janubiy Koreya
 Sumire Kita (2001-y. t.) – Yaponiya
 Kaho Minagava (1997-y. t.) – Yaponiya
 Sakura Hayakava (1997-y. t.) – Yaponiya
 Elizaveta Nazarenkova (1995-y. t.) – Oʻzbekiston
 Emilie Livingston (1983-y. t.) - Kanada 
 Dinara Gimatova (1986-y. t.) – Ozarbayjon
 Varvara Filiou (1994-y. t.) – Gretsiya
 Shin Soo-ji (1991-y. t.) – Janubiy Koreya
 Debbi Sautvik (1976-y. t.) - Buyuk Britaniya

Badiiy gimnastika boʻyicha taniqli rus murabbiylarining rahbari 
Viner Rossiya milliy badiiy gimnastika federatsiyasi rahbari boʻlsa ham Rossiyalik gimnastikachilarning kundalik mashgʻulotlari va musobaqalarida oʻzlarining shaxsiy murabbiylari va murabbiylari bor. Badiiy gimnastika boʻyicha taniqli rus murabbiylari:

 Vera Shtelbaums (1937-y. t.)
 Anna Shumilova (1980-y. t.)
 Vera Shatalina (1966-y. t.)
 Olga Buyanova (1954-y. t.)
 Elena Karpushenko (1961-y. t.)
 Lyaysan Savitskaya (1972-y. t.)
 Amina Zaripova (1976-y. t.)
 Irina Zenovka (1972-y. t.)
 Oksana Skaldina (1972-y. t.)
 Daria Kondakova (1991-y. t.)
 Elena Nefedova (1974-y. t.)

Mukofotlar 

 "Rossiya gʻururi " milliy sport mukofotining 2020-yilgi nashrida "Yil murabbiyi" nominatsiyasida sohibi.

Manbalar 

Vatan oldidagi xizmatlari uchun 4-darajali ordeni sohiblari
1948-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Oʻzbekiston badiiy gimnastikachilari
Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti bitiruvchilari