MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Joni Muhammad

Joni Muhammad, Jonixon, Jonibek — Buxoro xonligining 14-xoni va yangi oʻzbek ashtarxoniylar sulolasining 1-suvereni, Buxoro xonligidagi xon hokimiyatining barcha sifatlarini (xutba, unvonlar) oʻzida mujassam etgan. Uning otasi Yor Muhammadxon ixtiyoriy ravishda suverenitetni topshirdi. Uning hukmronligi 3 yil davom etdi (1601—1603).

Kelib chiqishi 
Movarounnahrdagi ashtarxoniylar urugʻining boshligʻi Yor Muhammadning 8 ta farzandi boʻlib, ularning eng kattasi Joni Muhammad. Joni Muhammadning onasi Maʼsuma sultonxonim shayboniylar o‘zbeklar sulolasidan bo‘lgan Buxoro xoni Iskandarxonning (1561—1583) qizi boʻlgan. Yor Muhammad va Maʼsuma sulton xonimning Abbos sulton ismli yana bir o‘g‘li va Oysha sulton xonimdan Munidaxonim ismli ikki qizi bor.

Buxoro xonligi xoni 
Joni Muhammadning 1601-yilda Buxoro taxtiga oʻtirgunga qadar qilgan faoliyati haqida manbalarda hech narsa maʼlum emas. Bogʻi Shamoldagi jangdan soʻng Yor Muhammadxon Buxoro xonligining hukmdori deb eʼlon qilindi. U davlatga boshchilik qilishga jur’at eta olmay, xon hokimiyati va hukmronligining barcha sifatlari: xutba, unvonlar meros qilib olgan to‘ng‘ich o‘g‘li Joni Muhammadga topshirdi. Xon Samarqandni tark etib, Buxoroga koʻchib oʻtishni istamadi, bu yerda xon boʻlmaganiga qaramay, davlatning siyosiy poytaxti maqomini saqlab qoldi. Balxda ashtarxoniylar hokimiyati oʻrnatilgach, shahardagi Sobor masjidida Joni Muhammad nomiga xutba oʻqilgan, Vali Muhammad Balxda hokimlik qilib qoldirilgan.

1601-yildan boshlab Buxoro, Balx, Samarqand va Toshkentda Joni Muhammad nomi yozilgan tangalar chiqara boshladi.

Muallif Mahmud ibn Vali qalamiga mansub Ashtarxoniylar davlatining rasmiy tarixida Joni Muhammadning yaxshi podshoh, dono va uzoqni ko‘ra oladigan siyosatchi bo‘lganligini eslatib o‘tadi. Uning hukmronligi haqidagi yagona muhim yangilik bu Ashtarxoniylar davridagi Buxoro xonligi davlat tuzumining asosini tashkil etgan uluslarning tarqalishi haqidagi maʼlumotlardir. Uning siyosatida asosiy urgʻu ashtarxoniylar urugʻining asosiy tarmogʻi mavqeini mustahkamlash va tashqi tajovuzni qaytarishga qaratilgan edi.

Oilasi 
Mahmud ibn Valining yozishicha, Shayboniylar va ashtarxoniylar urugʻlari oʻrtasidagi qarindoshlik aloqalari Abdullaxon II (1557—1598) davridan ancha ilgari oʻrnatilgan boʻlib, u oʻz singlisi Zuhraxonimni Joni Muhammadga uylantirib qoʻygan.

Joni Muhammadning 4 o‘g‘il va 2 qiz farzandi bor.

Oʻlimi 
Joni Muhammadning hukmronlik davri qisqa edi. U 1603-yil 11-dekabrda vafot etdi. Kerakli motam marosimlaridan so‘ng ashtarxoniylar din vakillarining ko‘magida Joni Muhammad o‘g‘illarining kattasi Boqiy Muhammadni (1601—1605) oliy xon etib sayladilar va Qizilboshlilar va Badaxshonlarga qarshi yurishlarda mashhur bo‘ldi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
1603-yilda vafot etganlar
11-dekabrda vafot etganlar
Buxoroda tugʻilganlar
Buxoro xonligi kishilari
Buxoro viloyati
Qoʻshchi uyushmasi

Qoʻshchi ittifoqi — Turkiston ASSR parchalanib ketganidan keyin Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston milliy respublikalarida mehnatkash dehqonlarning ommaviy tashkiloti.

Tarixi 
„Qoʻshchi“ uyushmasi 1921-yil iyun oyida Turkiston Kommunistik partiyasining 5-syezdi qarori bilan ilgari mavjud boʻlgan kambagʻallar qoʻmitalari va uyushmalarini rivojlantirish, mehnatkash dehqonlar manfaatlarini himoya qilish, ularni boylar va ruhoniylar taʼsirdan tortib olish va sovet qurilishiga, iqtisodiy va madaniy taraqqiyotga jalb etish maqsadida tashkil etilgan.

1921-yil dekabrda Toshkentda boʻlib oʻtgan Qoʻshchi ittifoqining 1-viloyat qurultoyi Markaziy Ijroiya Qoʻmitasini sayladi va Ittifoq toʻgʻrisidagi Nizomni qabul qildi, soʻngra Turkiston Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi tomonidan 1922-yil 15-martda tasdiqlandi. „Qoʻshchi“ — „ovul, qishloq proletar va yarim proletar massalarining (oʻtish davri) kasbiy-siyosiy birlashmasi va tashkiloti“ deb belgilandi.

Nafaqat kambag‘allarni, balki o‘rta sinf dehqonlarini ham birlashtirgan „Qo‘shchi“ uyushmasi tashkilotlari Sovet davlatiga yer-suv islohotlarini o‘tkazishda, yer tuzishda, dehqonlarni kooperatsiya qilishda, ularni texnika va chorva mollari bilan taʼminlashda, oziq-ovqat soliqlarini yig‘ishda faol yordam berdi.

„Qo‘shchi“ uyushmasi aʼzolari aholi bilan keng madaniy-maʼrifiy ishlar olib borganlar, kasaba uyushma tashkilotlari va sovet muassasalari faoliyatida qatnashganlar. 1924-yilda Qoʻshchi ittifoqi 200 mingga yaqin odamni birlashtirdi.

Milliy-davlat chegaralanishi va Oʻrta Osiyo sovet respublikalari tashkil etilgandan soʻng respublika va viloyatlarda yetakchi „Qoʻshchi“ markazlari tashkil etilib Ittifoq Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi tarqatib yuborilgan.

1930-yillarning boshlariga kelib, qishloq xoʻjaligini ommaviy kollektivlashtirishga oʻtish munosabati bilan „Qoʻshchi“ ning funksiyalari tugadi va tashkilot oʻz faoliyatini toʻxtatdi.

Qoʻshchi uyushmasining arboblari 

 Jangildin, Alibi Togʻjanovich
 Jandosov, Uraz Kikimovich
 Tyuryabekov, Djura Xojibekovich
Oʻzbekiston SSR tarixi
Adam Lobell uyi

Adam Lobell uyi — Luiziana shtatidagi Fransuz posyolkasida joylashgan 15715 LA 16 manzilidagi tarixiy uy.

1862-yilda Adam Lobell uchun qurilgan uy fransuz kreol uslubidagi bir qavatli kottej hisoblanadi. U Robert va Florita Denniga sotilgunga qadar uch avlod davomida Lobell oilasining mulki boʻlib qoldi. Maʼlum miqdordagi oʻzgarishlarga qaramay, uy oʻzining tarixiy yaxlitligini saqlab qoladi.

Uy 1992-yil 14-mayda Milliy tarixiy joylar reestriga kiritilgan

Yana qarang 

 Livingston Parishdagi tarixiy joylarning milliy reyestri, Luiziana

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Binolar
Abdy Bäşimow

Abdy Azimovich Bäşimow (; 1995-yil 12-dekabrda tugʻilgan) — turkmanistonlik futbolchi, hozirda "Ahal" klubida oʻynaydi. Bäşimow 2019-yildan Turkmaniston terma jamoasi tarkibida toʻp surmoqda.

Faoliyati 
Abdy Bäşimow 1995-yil 12-dekabrda Turkmanistonning Ashxobod shahrida tugʻilgan. Dastlab futzal bilan shugʻullangan.
U 2017-yili Ashxobodda oʻtkazilgan yakkakurash va yopiq inshootlardagi Osiyo oʻyinlarida Turkmanistonning mini-futbol terma jamoasi safida toʻp surgan. Turkmanlar chorak finalda Afgʻonistonga 5:5 hisobida durang oʻynadi, penaltilar seriyasida 5:6 natija qayd etildi. Ushbu bahsda Bäşimow turnirdagi yagona golga mualliflik qilgan.
2018—2019-yillarda Turkmanistonning Anau viloyati „Ahal“ jamoasida oʻynagan. OFK kubogida qatnashgan, 4 ta oʻyinni toʻliq oʻtkazgan, 2 tadan gol urgan — ikkalasi ham 2019-yilning fevral oyida Qirgʻiziston „Alay“iga qarshi bahsda yuz bergan. Oʻyinda 2:1 hisobi qayd etilgan.

2020-yilning fevral oyida u Oʻzbekistonda Zarafshonning "Qizilqum" klubi bilan shartnoma imzolagan. 2020-yil 1-mart kuni Bäşimow Oʻzbekiston Superligasida "Nasaf" ga qarshi oʻyinda (1:3) debyut qildi. Bäşimowning shartnomasi 2021-yilning dekabr oyi oxirigacha moʻljallangan edi. Lekin 2020-yilning avgustida klubni tark etdi.

2021-yilning 30-martida Basimov "Ahal" klubi bilan shartnoma imzolab, jamoa tarkibiga oʻtganini eʼlon qildi.

Xalqaro faoliyati 
Futzal boʻyicha 2017-yilgi Yopiq inshootlardagi Osiyo oʻyinlarida Turkmaniston futzal terma jamoasi safida toʻp surgan.

Bäşimow terma jamoadagi debyutini 2019-yilning 10-oktabr kuni, 2022-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichi doirasida Livanga qarshi oʻyinda oʻtkazgan. U terma jamoadagi ilk golini 19-noyabr kuni, shuningdek, Shri-Lankaga qarshi saralash bahsida (2:0) kiritdi. Turkmaniston terma jamoasi safida toʻp surayotgan futbolchi hisobida jami 4 ta oʻyin va 1 ta gol bor.

Xalqaro gollar

Manbalar 

1995-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Turkmaniston futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Qizilqum klubi futbolchilari
Aleksis LaTour uyi

Alexis LaTour House, shuningdek, Old Homeplace va Guillory Homeplace deb nomlanuvchi Luiziana shtatining Ville Platte shahridagi tarixiy uy. Uyning eng qadimgi qismi 1835-yilda Aleksis LaTour tomonidan qurilgan hisoblanadi. Uy birinchi marotaba 1837-yilda kengaytirilgan. Asl uy a qavatli va bir xonali kengligi va ikki xonali chuqurligi boʻlgan va old galereyasiga ega boʻlgan kreol uyi hisoblanar edi. 1837-yilgi kengayish ikkita xona va markaziy zal qoʻshildi. Uyning tafsilotlari, jumladan, tashqi zinapoya, uy-joy qurilishi va boncukli plitkalar, ship nurlari va ship taxtalari anʼanaviy kreol meʼmorchiligida keng tarqalgan. Uyning ham eski, ham yangi qismida gʻayrioddiy mantellar bor bo;lgan. Qadimgi mantelda koʻylak qoliplari, panellar va katta markaziy pastil mavjud edi. Uydagi boshqa mantellar anʼanaviyroq edi, lekin baribir gʻayrioddiy boʻlgan.

1900-yilda bir nechta oʻzgartirishlar kiritildi, jumladan, Qirolicha Anne uslubidagi yotoqxona oynalari va katta orqa qanot qoʻshildi. Vaqt oʻtishi bilan deraza va eshiklarni almashtirish, asl galereya ustunlarini almashtirish va old, tashqi zinapoyalarni almashtirish kabi kichikroq oʻzgarishlar kiritildi. Oʻzgartirishlarga qaramay, uy hali ham muhim yaxlitligini saqlab qoldi, jumladan, uyning asosiy kreol koʻrinishi, uy qurilishi, moʻl-koʻl munchoqlar va tarixiy joylar milliy reestriga kiritilgan paytdagi asl mantellar hisoblanadi. Uy Evangeline Parishdagi eng yaxshi batafsil va eng katta omon qolgan erta tuzilma boʻlgan.

Uy meʼmoriy ahamiyati uchun 1987-yil 14-sentyabrda Tarixiy joylar milliy reestriga kiritilgan. 2015-yilda uy egalari tomonidan  masofaga ko‘chirilganligi sababli u ro‘yxatdan chiqarilgan. janubi-sharqda 1998-yil. Uy hali ham Sent-Landri cherkovida, 890 Chretien Point Road, Sunset.

Yana qarang 

 Evangeline Parishdagi tarixiy joylar roʻyxatining milliy reestri, Luiziana

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Binolar
Threads

Threads — Amerikaning Meta Platforms kompaniyasiga tegishli onlayn ijtimoiy tarmoq va ijtimoiy media xizmati. Ilova Instagram bilan bogʻlangan holda ishlashga moʻljallangan: foydalanuvchilar roʻyxatdan oʻtish uchun Instagram akkauntiga ega boʻlishi va xuddi Instagramdan roʻyhatdan oʻtgandek oʻtish kerak. Keng tarqalgan Twitterga toʻgʻridan-toʻgʻri raqib sifatida qaraladigan Threads foydalanuvchilari matn va rasmlarni joylashtirish, boshqalarning xabarlariga javob berish yoki postlarga „yoqdi“ reaksiyasidan foydalanish imkoniyatiga ega.

Elon Musk Twitterni sotib olganidan soʻng, Meta xodimlari dastlab Instagramning matnga asoslangan funksiyasi Instagram Notesni ishlab chiqishni muhokama qilishdi. Shu bilan birga, ular matnga yoʻnaltirilgan alohida, mustaqil ilovani ishlab chiqish kontseptsiyasini ham oʻrganishdi, bu esa oxir-oqibat Threads yaratilishiga olib keldi. Threads boʻyicha ishlanmalar 2023-yil yanvar oyida boshlangan. Threads haqidagi maʼlumotlar mart oyida chiqarilgan, iyun oyida esa The Verge kompaniyaning ichki yigʻilishi tafsilotlari haqida xabar berdi. Threads haqidagi qoʻshimcha maʼlumotlar iyul oyida paydo boʻldi va ilova Apple App Store doʻkonida 3-iyulda, rasman 6-iyulda paydo boʻldi.

Threads rasman 5-iyul kuni yuz mamlakatda ishga tushirildi, biroq dan xizmatning maʼlumotlarni yigʻish siyosati boʻyicha meʼyoriy ravshanlikni kutgani uchun Yevropa Ittifoqida uning ishga tushirilishi kechiktirildi. Dastlabki ikki kun ichida u 80 million foydalanuvchiga ega boʻlib, ChatGPT tomonidan oʻrnatilgan oldingi rekordni ortda qoldirdi va tarixdagi eng tez rivojlanayotgan platformaga aylandi.

Userbase

Ishga tushganidan keyin Threads tez surʼatda oʻsib, foydalanuvchilar soni 5 kunda 100 millionga yetdi.

Sud jarayoni 
Thread ishga tushirilgan kuni Twitter unga qarshi qonuniy tahdidni eʼlon qilib, u Twitterning intellektual mulk huquqlarini buzayotganligini taʼkidlab Threadsni sudga berdi. Meta bosh direktoriga yoʻllagan maktubida Twitter advokati Meta Twitterning savdo sirlari va maxfiy maʼlumotlariga kirish huquqiga ega boʻlgan koʻplab sobiq Twitter xodimlarini yollaganini daʼvo qildi. Meta bu ayblovlarni rad etib, Twitterning sobiq xodimlari Threads muhandislik guruhiga aloqador emasligini ta’kidladi. Twitter, shuningdek, Metadan robots.txt faylini hurmat qilishni va uning maʼlumotlarini skanerlash yoki qirib tashlamaslikni soʻradi.

Yana qarang
Instagram
Elon Musk vs. Mark Zuckerberg, Threads sababli taklif qilingan qafas jangi
Meta Platforms

Manbalar

Dasturiy taʼminot
Messenjer
Leonid Vilkomir

Leonid Vulfovich Vilkomir (1912-yil 4-mart, Buxoro — 1942-yil 19-iyul, Rostov viloyati Ermakovskaya qishlogʻi) — rus sovet shoiri, jurnalist, harbiy muxbiri.

Biografiyasi 
Leonid Vilkomir 1912-yil 4-mart, Buxoroda tavallud topgan. 1926-yildan Moskvada yashagan va Borets zavodida ishlagan. U „Boʻron“ adabiy toʻgaragiga aʼzo boʻlib, „Litkrug“ toʻplamida ilk sheʼrlarini nashr etadi. Leonid 1931-yilda Nijniy Tagilga koʻchib oʻtdi va u yerda „Tagil ishchisi“ gazetasida xodim boʻlib ishlagan, soʻngra 1932-yildan „Uralvagonstroy“ katta tirajli gazetasida mas’ul kotib va muharrir oʻrinbosari boʻlibishlagan va keyinchalik „Vagonogigant“ nomi bilan tanildi. Koʻp oʻtmay u shaharda taniqli jurnalistga aylandi, Tagilda u koʻpgina sheʼrlarini, asosan , Urals mavzusida yozdi, unga koʻplab insho va sheʼrlarni bagʻishladi.

1934-yilda Vilkomir Gorkiy nomidagi Adabiyot institutiga oʻqishga kirdi.

1937-yil yanvar oyida u Tagil uchuvchisi, Nijniy Tagil Sovet Ittifoqining birinchi Qahramoni.

U 1938-yilda armiyaga chaqirilib, „Krasnaya zvezda“ gazetasi tahririyatiga yoʻllanma oldi.

Ulugʻ Vatan urushi boshlanganidan beri — frontda katta siyosatchi boʻldi. U jangovar samolyotlarda uchgan va tank ekipajlari aʼzosi edi. Shoirning sheʼrlari „Ulugʻ Vatan urushida halok boʻlgan sovet shoirlari“ va „Asr strofelari“ antologiyasiga kiritilgan. Rus sheʼriyati antologiyasi (tuzuvchi: Yevgeniy Yevtushenko, 1999).

Yevgeniy Yevtushenko: … urushda halok boʻlgan va shuning uchun sovet adabiy tanqidi tomonidan ehtiyotkorlik bilan saqlanib qolgan shoir. U 1931-yildan beri nashr etilgan, SSSR boʻylab muxbir sifatida sayohat qilgan va hatto Novocherkassk yaqinida vafot etgan samolyotda ham u „muxbir“ roʻyxatiga kiritilgan, garchi u oʻqchi-radiooperator sifatida ishlagan. Bir paytlar antologiya tuzuvchisi undan eng yupqa chiziqdan „tafsilotli soatsozning qoʻllari“ epitetini olgan.

Vafoti 
Leonid Vilkomir 1942-yil 19-iyulda Rostov viloyatida vafot etgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Строфы века. Антология русской поэзии / Сост. Е. Евтушенко, ред. Е. Витковский. — ; : изд-во «Полифакт», 1995. — С.544.

Havolalar 

 Vilkomir Leonid Vulfovich

 Бородин Ю. Помянуть нам впору погибших репортёров. В Ростовской области бережно хранят память о военкоре «Красной звезды» Леоне Вилкомире. // Красная звезда. — 2022. — 14 января. — С.10. 
Rossiyalik jurnalistlar
Rossiyalik shoirlar
1942-yilda vafot etganlar
19-iyulda vafot etganlar
Buxoroda tugʻilganlar
1912-yilda tugʻilganlar
4-martda tugʻilganlar
Nazar Baýramow

Nazar Karajayevich Bayramov yoki Nazar Karajaýewiç Baýramow (ruscha: Nazar Karadjaevich Bayramov; 1982-yil 4-sentyabrda tugʻilgan) — sobiq futbolchi, oxirgi marta Turkmaniston terma jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Turkmaniston terma jamoasining asosiy oʻyinchilaridan biri boʻlgan (2001-2016). Nazar Baýramow Wladimir Baýramowning ukasi.

Faoliyati

Klub 
Faoliyatini Ashxobodning „Kopetdog‘“ jamoasida boshlagan. 2001-yilgi mavsumning ikkinchi yarmini Rossiyada, Qozonning Rubin shahrida oʻtkazdi.

2002-yilgi mavsumni Qozogʻistonning „Jenis“ jamoasida boshlandi. 2002-yilning kuzidan boshlab Baýramow Ukrainaning „Vorskla“ klubida oʻynashda davom etdi.

2004-yilda Ozarbayjonda — avvaliga „Karvan“da, keyinroq „Neftchi“da oʻynagan.

2011-yilda „Qizilqum“ safida toʻp surdi.

2013-yilda „Oltin Asir“ safida Turkmaniston chempionatida, 2014-yili „Talip Sports“ safida o‘ynagan, 2015-yildan buyon Ashxobod MTTU futbolchisi.

2020-yil yanvar oyida Baýramow professional faoliyatini yakunlaganini rasman eʼlon qildi. Oxirgi klubi Ashxobod boʻldi.

Baýramow Qozog‘iston va Rossiya terma jamoalarida o‘ynashi mumkin edi, lekin oʻzi tug‘ilib o‘sgan Turkmanistonni tanladi.

2001-yilda Turkmaniston terma jamoasiga chaqirildi.

2003-yil 19-noyabrda 2006-yilgi jahon chempionati saralash turnirida Turkmaniston terma jamoasi safida Afg‘oniston terma jamoasi darvozasiga birinchi golni urdi.

Baýramow 2016-yilning 8-avgustida Turkmaniston terma jamoasi Ummonning Maskat shahridagi Sulton Qabus sport majmuasida Ummonga 1:0 hisobida mag‘lub bo‘lganidan keyin Turkmaniston terma jamoasidagi faoliyatini yakunladi.

„Jenis Astana“ jamoasida o‘ynab yurgan BaýramowTurkmaniston terma jamoasida o‘ynab yurgan vaqtida qozog‘istonlik sifatida ro‘yxatdan o‘tgani uchun uch oyga diskvalifikatsiya qilingan edi.

Shaxsiy hayoti 
Baýramow 2005-yil yanvar oyida oila qurgan. Rafiqasi Milana va uchta qizi bor.

Manbalar

Havolalar 

 

1982-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Turkmanistonlik erkak futbolchilar
Erkak futbol yarim himoyachilari
FC Rubin Qozon futbolchilari
Kopetdag Ashhabot klubi futbolchilari
Qizilqum klubi futbolchilari
FC Vorskla Poltava futbolchilari
FC Vorskla-2 Poltava futbolchilari
FC Kiziljar futbolchilari
FC Jenis klubi futbolchilari
Neftçi Boku klubi futbolchilari
FC Aşgabat futbolchilari
Qozogʻiston Premyer-ligasi futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Turkmanistonlik chet ellik erkak futbolchilari
Qozogʻistondagi chet ellik erkak futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Rossiyadagi chet ellik erkak futbolchilar
Ukrainadagi chet ellik erkak futbolchilari
Osiyo oʻyinlari 2002 futbolchilari
Osiyo Kubogi 2004 futbolchilari
Turkmaniston milliy terma jamoasi futbolchilari
Din Muhammad

Din Muhammadxon, Din Muhammad Sulton (1564-yil Buxoro xonligi — 1599-yil 29-iyul Turkmanobod)— Buxoro xonligi sarkardasi va davlat arbobi. Oʻzbek Ashtarxoniylar sulolasining asoschilaridan biri hisoblanadi.

Boshqa ismi 
Iskandar Munshiy Din Muhammadning tadqiqotchilarga maʼlum boʻlgan davr tarixiga oid boshqa manbalarda uchramaydigan yana bir nomi — Talim Sulton haqida xabar beradi.

Kelib chiqishi 
Din Muhammadxon oʻzbek ashtarxoniylar sulolasining asoschisi — Joni Muhammadning (1601 — 1603) toʻngʻich oʻgʻli. Dinmuhammadxonning onasi oʻzbek hukmdori Abdullaxon IIning (1557 — 1598) singlisi.

Siyosat va harbiy faoliyati 
Din Muhammad ashtarxoniylar urugʻining boshqa vakillariga qaraganda Abdullaxon II saroyiga ancha yaqin boʻlgan va katta siyosiy faollik koʻrsatgan. U yoshligidan Abdullaxon II qo‘shinida xizmat qilgan va ilg‘or polk boshlig‘i sifatida Abdullaxon II va uning o‘g‘li Abdalmo‘minxonning Xurosondagi qizilboshlarga qarshi bir qancha yurishlarida qatnashgan. Sulolaga qarshi urushlar olib borgan. Badaxshon hukmdorlari Sulaymonshoh va Shohruh Mirzo ibn Ibrohim Mirzolarni Kobuldan quvib chiqardilar. Ikkinchisi ustidan qozongan gʻalabalari uchun Qunduz va Talukon shaharlari maʼmuriyatini qabul qildi.

Keyinchalik Din Muhammad akalari bilan birga Xurosonga qizilboshlarga qarshi kurashning oldingi safiga koʻchirildi; 1587 — 1588-yillarda Xurosonga yurishda qatnashgan, buning natijasida Xargard va Xaf hududlari unga va akalariga berilgan.

1589-yilda Din Muhammadga Qulbobo kukeldosh bilan birga Abdalmoʻminxonni qoʻllab-quvvatlash, Balx egaligidagi shaharlardan qoʻshin toʻplash va Xurosonga ergashish buyuriladi. U oʻz kuchini Tundagi hokimiyatni taʼminlashga qaratdi. Uning oʻzi Hirotda Qulbobo Koʻkeldosh bilan birga qolishni maʼqul koʻrdi va Tunda uning uchun bir hokim — Nuri Mirzo hukmronlik qildi, uning qoʻl ostida shahar yana qizilboshlar tomonidan bosib olindi.

Oʻzbeklarning Xurosondagi mulklarini kengaytirishga boʻlgan navbatdagi urinish Din Muhammad sultonning ukasi Baki Muhammad bilan birgalikda Qoyn qalʼasiga yurishi boʻldi. Shaharni egallab, atrofdagi qishloqlarni talon-taroj qilgandan soʻng, ular Din Muhammad Xargardga chekinishdi.

1590-yillar boshida qizilbosh qoʻshinlari Tun va Tabasni qoʻlga olishga urindilar, biroq Din Muhammad Sulton va Qulbobo Koʻkeldosh tomonidan quvib chiqarildi.

Din Muhammadxon oʻzbek ashtarxoniylar sulolasining asoschilaridan biri sanaladi.

Oilasi 
Din Muhammadning xotini Mashhadlik boʻlib, Sayyidlar avlodidan boʻlib, Imom Rizodan kelib chiqqan. U Buxoro xonligining bo‘lajak hukmdorlari bo‘lmish ikki o‘g‘ilni dunyoga keltirdi: Imomqulixon (1611 — 1642) va Nodir Muhammadxon (1642 — 1645).

Oʻlim 
1599-yil 29-iyulda Din Muhammadxon vafot etib, Hirot Qizilboshlar tomonidan qoʻlga kiritilgach, Safaviylar Balx va Buxoroni oʻziga boʻysundirishga urinib koʻrdilar.

Manbalar 

1599-yilda vafot etganlar
29-iyulda vafot etganlar
Buxoro
Buxoro xonligi hukmdorlari
Buxoro xonligi
Abdurahmon Muinov

Muinov Abdurahmon Muinovich 1936-yil 1-martda Buxoro shahrida tug‘ilgan.

Biografiyasi 
Muinov Abdurahmon Muinovich 1936-yil 1-martda Buxoro shahrida tug‘ilgan.

Buxoro oziq-ovqat va yengil sanoat texnologiya institutida ishlagan  .

1992 yilda Sankt-Peterburg davlat texnika universitetida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

Bibliografiyasi 
Quymachilikka oid 160 dan ortiq monografiyalar, kitoblar, broshyuralar va maqolalar muallifi.

Manbalar 

Buxoroda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1936-yilda tugʻilganlar
1-martda tugʻilganlar
Tugʻshoda I

Tugʻshoda (Tok-Ispada, Turksabas; 674 yoki 681 — 724) — 681 — 724 yillarda Buxoro davlatida hukmronlik qilgan Buxorxudotlar sulolasiga mansub hukmdor. Arab manbalarida Togʻshada (Tugshada, Tagshada) nomi bilan mashhur.

Biografiya 
Tug‘shoda Buxorxudotlar sulolasidan chiqqan. Buxoro davlati hukmdori Bidun va soʻgʻd ishxidi Shishpirning qizi boʻlgan Berxon yoki Xutak-Xotunning oʻgʻli. 674 – 681–yillarda otasi vafot etgandan so‘ng (birinchi sana ko‘proq taxmin qilinadi)  Buxoro taxtiga o‘tirgan, lekin yoshligi sababli hokimiyatni onasi qo‘liga oladi. Bu vaqtda arab bosqinchilariga qarshi kurash boshlandi. 

705–yilda u hokimiyatni o'z qo'liga oldi. Bu vaqtda arablar bilan kurash qayta boshlanadi. Shu bilan birga, yetakchi shaharlari, xususan Poykend va Vardonze  amalda mustaqillikka erishdi. 706 yilda ular o'rtasida kurash boshlandi. Tug‘shodaga turgesh xoqoni Ushlik va so‘g‘d ixshidi Tarxun yordamga keldi. Biroq 707–708–yillar davomida Qutayba ibn Muslim Buxoro vohasi shaharlarini, 709–yilda esa Buxoroni egallaydi. Tug‘shoda Umaviylar xalifaligining hokimiyatini tan olishga majbur bo'ldi  va arab qo‘shinlarini Buxoroda joylashtirishga ruxsat berdi.

712/713–yillarda Buxorodagi shahar qalʼasida birinchi masjid qad koʻtarib, islomni qabul qilgan har bir buxorlik uchun  pul mukofoti eʼlon qilingan. Ammo Tug‘shoda zardushtiylik diniga sodiq qoldi.

718-yilda So‘g‘dning G‘u‘rak, Ixshid va Chag‘oniyonning Tish, Xudat hududlari bilan birgalikda arablarga qarshi yordam so‘rab Tan imperatori Syuantszunga elchi yubordi. 

720–yillarning boshlarida u Turgesh xoqoni Suluk-Chor bilan ittifoq tuzdi.  Ammo 724–yilda vafot etdi. Uning o'rniga to‘ng‘ich o‘g‘li Tug‘shoda II Buxora taxtiga o‘tirdi .

Manbalar

Adabiyot 

 B. A. Litvinsky, Ahmad Hasan Dani (1996). History of Civilizations of Central Asia: Crossroads of civilizations, A.D. 250 to 750. UNESCO. ISBN 9789231032110.
 Bosworth, C. Edmund. «BUKHARA ii. From the Arab Invasions to the Mongols». Encyclopaedia Iranica, Vol. IV, Fasc. 5. London et al.: C. Edmund Bosworth. pp. 513—515.
724-yilda vafot etganlar
681-yilda tugʻilganlar
Buxorxudotlar