Nándor Hidegkuti

Nándor Hidegkuti (talaffuzi: Nandor Haydguti) (1922-yil 3-mart — 2002-yil 14-fevral) — vengriyalik futbolchi va murabbiy. Nándor Hidegkuti hujumchi yoki hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynagan va futbolchilik faoliyatining koʻp qismini MTK Hungaria FCda oʻtkazgan. 1950-yillarda Nándor Hidegkuti „Oltin jamoa“ nomi bilan tanilgan Vengriya terma jamoasining asosiy aʼzosi boʻlgan. Jamoaning boshqa aʼzolari orasida Ferents Pushkash, Zoltan Czibor, Shandor Kocsis va Jozsef Bozshik bor edi. 1953-yilda markaziy hujumchi sifatida oʻynab Vengriya terma jamoasi „Wembley“ stadionida Angliyani 6:3 hisobida magʻlub etganida xet-trik qayd etdi. Chuqurdan oʻynagan Hidegkuti toʻpni boshqa hujumchilarga taqsimlab bera oldi va himoyada ancha sarosimaga tushdi. Bu oʻsha paytda yangilik edi va oʻyinning oʻynash usulini inqilob qildi.

Hidegkuti oʻlimidan oldin bir muncha vaqt yurak va oʻpka muammolaridan keyin 2002-yil 14-fevralda vafot etdi. MTK Hungaria FC oʻz stadionini uning sharafiga Hidegkuti Nandor stadioni deb oʻzgartirdi.

Klub faoliyati 
Hidegkuti oʻz faoliyatini Elektromos FK va Herminamzei ACda boshlagan.

MTK Budapesht 
Hidegkuti 1947-yilda MTKda oʻynay boshladi. 1949-yilda Vengriya kommunistik davlatga aylangandan soʻng, MTK maxfiy politsiya, ÁVH tomonidan bosib olindi va keyinchalik klub bir necha marta nomini oʻzgartirdi. Dastlab ular Textiles SE, keyin Bástya SE, keyin Vörös Lobogó SE ga aylandi va nihoyat MTK ga qaytdi. Mihali Lantos va Yozef Zakaryas ham boʻlgan jamoa bilan MTK va Hidegkuti uchta Vengriya ligasi, Vengriya kubogi va Mitropa kubogini qoʻlga kiritdilar. 1955-yilda Vörös Lobogó SE sifatida ular tarixdagi ilk Yevrokubokda ham oʻynashdi. Hidegkuti birinchi davrada RSC Anderlextni umumiy hisobda 10:4 hisobida magʻlub etib, ikkita gol urdi. Oʻyinchi sifatida faoliyatini yakunlaganidan soʻng, Hidegkuti MTKda ikki marta murabbiy sifatida faoliyat yuritgan.

Xalqaro maydondagi faoliyati 

1945—1958-yillar oraligʻida Hidegkuti Vengriya terma jamoasi safida 69 ta oʻyinda maydonga tushib, 39 ta gol urgan. Nándor Hidegkuti 1945-yil 30-sentabrda Ruminiyaga qarshi oʻyinda (7:2) debyutida ikkita gol urdi. Ikki yil oʻtib, 1947-yil 17-avgustda Nándor Hidegkuti ikkinchi xalqaro maydonga tushdi va Bolgariyaga qarshi oʻyinda xet-trik qayd etdi. 1951-yil 18-noyabrda Nándor Hidegkuti Finlandiyaga qarshi oʻyinda navbatdagi xet-trik qayd etdi. Nándor Hidegkuti 1950-yillarning boshi va oʻrtalarida „Oltin jamoa“ning markaziy oʻyinchisiga aylandi, bu vaqt ichida Ferens Pushkash, Shandor Kochish va Hidegkuti vengerlarga jami 198 ta gol taqdim etishdi.

Murabbiylik faoliyati 
Hidegkuti murabbiy sifatida Vengriya, Italiya, Polsha va Misr klublarini boshqargan. 1961-yilda Nándor Hidegkuti „Fiorentina“ ni birinchi marta Evropa kubogi gʻoliblari kubogida gʻalaba qozondi va finalda „Reynjers“ ni umumiy hisobda 4:1 hisobida magʻlub etdi. Dyőri ETO bilan Nándor Hidegkuti 1963-yilda Vengriya ligasida gʻolib chiqdi va keyin ularni 1964—1965-yilgi Yevropa kubogining yarim finaliga olib chiqdi va Nándor Hidegkuti yerda ikkinchi oʻrinni egallagan „Benfika“ ga yutqazdi. Misrda Hidegkuti „Al Ahli“ ga ustozlik qilib, 5-3-2 sxemasini joriy qildi.

Oʻyinchi va murabbiy sifatida namunali xatti-harakati uchun Nándor Hidegkuti 1993-yilda FIFA Fair Play mukofotiga sazovor boʻldi.

Yutuqlari

Oʻyinchi sifatida

Xalqaro maydonda 
 Vengriya

 Olimpiada oltin medali sovrindori: 1952-yil
 Markaziy Yevropa chempioni: 1953-yil
 FIFA Jahon kubogi gʻolibi: 1954-yil

Individual 

 Vengriya futbol federatsiyasi yilning eng yaxshi futbolchisi: 1953-yil 
 FIFA Jahon chempionatining yulduzlar jamoasi: 1954-yil

Murabbiy sifatida 

 ACF Fiorentina

 Yevropa kubogi gʻoliblari kubogi: 1961-yil

 Dyori ETO FK

 Vengriya chempioni: 1963-yil
 Yevropa kubogi
 Yarim finalchilar: 1965-yil
 Vengriya kubogi: 1965, 1966, 1967

 Al-Ahli

 Misr Premer-ligasi: 1975, 1976, 1977, 1979, 1980
 Misr kubogi: 1978-yil

Manbalar

Havolalar 

 Rsssf da Vengriya statistikasi
 Vengriya statistikasi
 UEFA nekrologi
 Rogan Teylor tomonidan kuzatuvchi nekrologi
 Nándor Hidegkuti, Sport-maʼlumotnoma/Olimpiada . Olingan 25-02-2019.

Vengriya futbolchilari
2002-yilda vafot etganlar
1922-yilda tugʻilganlar