Tsai Ing-wen

Tsai Ing-wen (; 31-avgust 1956-yil) – tayvanlik siyosatchi, 2016-yildan beri Tayvan prezidenti, demokratik progressiv partiya (DPP) aʼzosi. Tsay Tayvanning birinchi ayol prezidenti va 1949-yil dekabr oyida Xitoy fuqarolar urushi tugaganidan keyin Tayvanda tugʻilgan ikkinchi ayol (Chen Shuy-byandan keyin) hisoblanadi. 2020-yildan 2022-yilgacha, shuningdek, 2014-yildan 2018-yilgacha va 2008-yildan 2012-yilgacha DPP raisi sifatida ishlagan. Uning ikkinchi prezidentlik muddati tugaydi va 2024-yil 20-mayda uning oʻrniga vitse-prezident Lay Ching-te keladi.

Tsay Taypeyda tugʻilib oʻsgan, huquq va xalqaro savdoni oʻrgangan va keyinchalik Tayvan Milliy universitetida bakalavr diplomini va Kornell yuridik fakultetida magistr diplomini qoʻlga kiritgandan soʻng, Soochow universiteti huquq fakulteti va Chengchi universitetida huquq professori boʻldi. Keyinchalik London Iqtisodiyot maktabida huquq boʻyicha oʻqidi va PhD darajasiga ega boʻldi. 1993-yilda mustaqil (partiyaga mansub boʻlmagan) sifatida oʻsha paytdagi hukmron Kuomintang partiyasi (KMT) tomonidan bir qator hukumat lavozimlariga, jumladan, JST masalalari boʻyicha savdo muzokarachisi etib tayinlangan. Prezident Li Teng Xuy davrida davlatlararo munosabatlari doktrinasi maxsus davlat loyihasining bosh mualliflaridan biri boʻlgan.

Chen Shuy-byan prezidentligining birinchi muddati davomida Tsay materik ishlari bo'yicha kengash vaziri bo'lib ishlagan. 2004-yilda DPPga qo'shildi va qisqa vaqt davomida DPP tomonidan ko'rsatilgan Qonun chiqaruvchi Yuanning umumiy a'zosi bo'lib ishladi. 2007-yilda bosh vazir o'rinbosari lavozimiga tayinlandi. 2008-yilgi prezidentlik saylovlarida DDP mag'lubiyatga uchragach, DPPning raisi etib saylangan. 2012-yilgi prezidentlik saylovlarida partiya mag'lub bo'lgach, iste'foga chiqqan.

Tsay 2010-yilgi munitsipal saylovlarda Yangi Taypey shahri merligiga nomzod bo'lgan, ammo KMT nomzodi Erik Chu tomonidan mag'lub etilgan. 2011-yil aprelida Tsay o‘zining sobiq rahbari Su Tseng-changni DPPning birlamchi saylovida ozgina farq bilan mag‘lub etdi. Xitoy Tayvan Respublikasi tarixida prezidentlikka nomzod sifatida yirik partiya tomonidan ko‘rsatilgan birinchi ayol bo‘ldi. 2012-yilgi Tayvandagi prezidentlik saylovlarida o'sha paytdagi prezident Ma Ying-Jou tomonidan mag'lub bo'lgan, biroq 2016-yilgi prezidentlik saylovlarida Erik Chuga qarshi o'tkazilgan revansh jangida birinchi prezidentlikni qo'lga kiritgan. 2020-yilgi prezidentlik saylovlarida Xan Kuo-yuga qarshi saylovda g'alaba qozonib, prezident etib qayta saylandi. Tsay DPPning ikkinchi prezidenti, shuningdek, Taypey meri bo'lib ishlamagan birinchi prezidentdir.

Tsay "Time" jurnalining 2020-yildagi eng nufuzli kishilaridan biri deb topildi. Forbes jurnalining eng kuchli ayollar roʻyxatida 9-oʻrinni va 2021-yilda Kamala Harrisdan keyin 2-oʻrinni egallagan. Xalqaro miqyosda Tsay COVID-19 pandemiyasiga qarshi kurashgani va Xitoy Xalq Respublikasi hukumati bosimiga dosh bergani uchun maqtovga sazovor boʻldi. Tsay 2022-yil noyabrida o‘z partiyasining o‘sha oy boshidagi mahalliy saylovlarda yomon ishlashi sabab Demokratik Xalq partiyasi (DXP) rahbari lavozimidan iste’foga chiqdi.

Tsayning ikkinchi prezidentlik muddati 2024-yil may oyida tugaydi.

Manbalar 

Ayol prezidentlar
Yashayotgan insonlar
LGBT huquqlari faollari