MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Garmsir tumani

Garmsir tumani (yoki Garmser,    ; forscha gurmsy̰r, «issiq joy» degan ma'noni anglatadi) Afg'onistonning Helmand viloyatining janubiy qismida joylashgan. Tuman katta, ammo barcha qishloqlar Helmand daryosi bo'yida joylashgan. Qolgan qismlari cho'l. Tuman markazi Garmsir tumanning shimoli-gʻarbiy qismida, Helmand daryosining sharqiy qirgʻogʻida joylashgan.

Tarixi 
Garsmir 17-asrda Eronning Safaviylar sulolasi tomonidan Tor Agha nomi bilan nazorat qilingan. 1747-yilda Ahmad Shah Durrani uni zabt etib, nomini forscha “issiq joy” degan ma’noni anglatuvchi Garmsirga oʻzgartirdi. Ahmadshoh yerni egallash va dehqonchilik qilish uchun Alizai va Nurzai qabilalaridan kelgan pashtun koʻchmanchilarini yubordi.

1950- va 1970-yillar oralig'ida Garmsir Helmand va Arghandab vodiysi ma'muriyati tomonidan o'zgartirildi, u Helmand bo'ylab kanal tizimini qurdi va Garsmirda haydaladigan yerlar miqdorini sezilarli darajada oshirdi. 1970-yillar boshida qirol Zahir Shah va uning vorisi Mohammed Daoud yangi sugʻoriladigan yerlarni egallash uchun 25 ming muhojirni Garmsirga joʻnatadi.

Garmsir butun Sovet-Afg'on urushi davrida mujohidlar okrugning ko'p qismini, tuman markazini esa kommunistik kuchlar nazorat qilgan. Mujohidlar 1988-yil avgust oyida tuman markazini egallab, kommunistlarni quvib chiqarishdi. Mujohidlar gʻalabasidan soʻng Alizai va Nurzai qabila yetakchilari oʻrtasida tumanni kim boshqarishi borasida zoʻravonlik boshlandi. Jang 1989-yil sentabr oyida Alizayning gʻalabasi bilan yakunlandi, oʻshanda Mohammad Nasim Akhundzada Alizaini mustahkamlash uchun Musa Qaladan 600 nafar jangchi olib kelgan. Bir yil davom etgan mojaroda 300 ga yaqin odam halok bo'ldi. Alizay tuman hokimi lavozimiga Abdullah Jan ismli Barakzaini tanladi.

1995-yil boshida Tolibon Helmandning qolgan qismi bilan Garmsirni bosib oldi. Ular 2001-yilda Qoʻshma Shtatlar Afgʻonistonga bostirib kirguniga qadar hukmronlik qilishgan.

Afgʻonistondagi urush paytida (2001—2011) tumanda 2007—2011-yillarda Garmsir jangi boʻlib oʻtgan. Tumanda ISAF qurilmalari, jumladan Dehli Forward Operating Base va Camp Dwyer joylashgan edi.

Geografiyasi 
Tuman asosan cho'l relyefidan iborat, Helmand daryosi vodiysidagi kengligi 10 kilometr va uzunligi 70 kilometr bo'lgan tor sug'oriladigan chiziq bundan mustasno. Aholining deyarli barchasi sug'oriladigan yerlarda yashaydi. Toʻrtta asosiy qabilalar: Hazar Joft, Darveshan, Laki va Safar.

Demografiyasi 
Aholisi 85 500  - 99%i pushtunlar va 1%i baluchlar.

Iqtisodiyoti 
Tuman kambag'al. Asosiy daromad manbalariga kunlik ish haqi (mehnat, meva bozorlarida ishlash va uy mahsulotlarini sotish, mashina haydash, do'konchilik va h.k.) va qishloq xo'jaligi kiradi. Qishloq xoʻjaligi asosiy daromad manbai boʻlib, ekin maydonlarining katta qismi sugʻoriladi.

Manbalar

Havolalar 

 Tuman profili UNHCR, 2002-yil dekabr
 Aholi punktlari xaritasi AIMS, 2002-yil may
Armaniston pasporti

Armaniston pasporti () Armaniston fuqarolariga Armanistondan tashqariga chiqishlari yoki shxsini tasdiqlash uchun beriladigan hujjat. Armanistonning xorijdagi konsullik mansabdor shaxslari tomonidan himoyalanish huquqini beradi. Armaniston fuqarolari 2022-yildan boshlab 65 mamlakat va hududlarga vizasiz kirishgan.  Bugungi kunda arman pasportlari bilan bir qatorda arman ID kartalari mamlakat ichida shaxsni tasdiqlovchi hujjat sifatida ham qoʻllaniladi.

Koʻrinishi 
Armanistonning oddiy pasporti toʻq koʻk rangda boʻlib, old muqovasining oʻrtasida Armaniston gerbi tilla bilan bezatilgan.  so‘zlari „Armaniston Respublikasi“ va  Old muqovada arman va ingliz tillarida „pasport“ ham bor. Pasport berilgan vaqtdan boshlab 10 yil davomida amal qiladi, keyinchalik amal qilish muddatini yana 5 yilga uzaytirish imkoniyati mavjud. Pasport muddatini 5 yilga uzaytirish imkoniyati 2017-yilning avgustida bekor qilingan  Unda maxsus eslatmalar va vizalar uchun 32 sahifa hamda uning egasi haqida arman va ingliz tillarida maʼlumotlar mavjud.

2012-yil 1-iyundan boshlab Armaniston fuqarolarining oddiy pasportlari oʻrniga ikkita yangi ID-hujjat joriy etildi. Hujjatlardan biri ID-karta mamlakat ichida mahalliy foydalanish uchun, ikkinchi hujjat — biometrik pasport chet elga chiqish uchun ishlatiladi. Pasportdagi elektron chipda barmoq izlarining raqamli tasvirlari va pasport egasining fotosurati boʻladi. Biometrik pasportlar va eID kartalari Polsha Security Printing Works (Polska Wytwornia Papierow Wartosciowych) tomonidan ishlab chiqariladi.

Shaxsiy maʼlumotlar sahifasi 
Armaniston pasporti quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi:

 Pasport egasining surati
 Turi 
 Mamlakat kodi (ARM)
 Sarlavha / Pasport №.
 Familiya 
 Berilgan ismlar 
 Millati 
 ugʻilgan sana 
 Jinsi 
 Tugʻilgan mamlakati 
 Chiqarilgan sana 
 Yaroqlilik muddati 
 Masul organi kodi

Pasportdan foydalanish boʻyicha cheklovlar 
Artsax, Armaniston va Ozarbayjon oʻrtasida boʻlib oʻtgan birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi natijasida Ozarbayjon millatiga mansub Armaniston pasporti egalariga davlatga kirishn rad etildi. Shuningdek, pasportida Artsax Respublikasiga kirish dalolatnomasi boʻlgan chet el fuqarolarining kirishini qatʼiyan rad etadi.

Arman ID kartasi

Manbalar 

Pasport
Armaniston
Shaxsiy hujjat turlari
Chahar Burjak tumani

Chahar Burjak tumani — Afgʻonistonning Nimruz viloyatiga qarashli tuman. Umumiy maydoni 22,000 kv km. Hududi boʻyicha Afgʻonistondagi eng katta tumandir. Kamolxon to‘g‘oni shu tumanda joylashgan.

Chahar Burjak aholisi 2004-yilda taxminan 8080 kishini tashkil etgani ma'lum bo'lgan. Aholi milliy tarkibi baluchlar (98%), pushtunlar (1%) va tojiklar (1%). Tuman aholisining aksariyati dehqon va chorvadorlardir .

Taniqli odamlar 

 Abdul Karim Braxui, Nimroz viloyatining sobiq gubernatori

Manbalar 

Afgʻoniston tumanlari
Falastin viza siyosati

Falastinning viza siyosati Falastin hududlariga kirishning oʻziga xos shartlariga bilan bogʻliq. Chet el fuqarolari uchun Isroilning viza siyosatidan tashqari hech qanday viza shartlari mavjud emas.

Gʻarbiy Sohilga kirish Isroil hukumati tomonidan nazorat qilinadi va Gʻazoga kirish Hamas tomonidan nazorat qilinadi. Allenbi koʻprigi — Qirol Husayn chegara oʻtish joyi orqali kirgan va Gʻarbiy Sohil bilan bogʻlangan yoki Gʻarbiy Sohilga sayohat qilishni rejalashtirgan mehmonlarga faqat Gʻarbiy Sohilning Falastin maʼmuriyati nazorati ostidagi hududlarida sayohat qilishga ruxsat beruvchi kirish muhri berilishi mumkin.

Gʻazodan Erez orqali Isroilga chiqish uchun ham Xamasdan chiqish, ham Isroildan kirish ruxsatnomasi kerak. Isroil birinchi navbatda tibbiy yordam soʻraganlarga, shuningdek, baʼzi savdogarlarga, Isroilda ishlaydigan odamlarga va chet elga ketayotgan talabalar va sportchilarga ruxsat beradi. 2500 G‘azo aholisi 2019-yil dekabr oyida Erez o‘tish joyi orqali Isroilga kirdi Rafah chegara punkti orqali Misrga chiqishni oldindan aytib boʻlmaydi va Misr rasmiylarining oldindan ruxsatini talab qiladi. Oʻtish joyi koʻpincha uzoq vaqt davomida yopiladi, bunda mehmonlar Gʻazo sektorini tark eta olmaydi. 

Iordaniyadan Isroil va Gʻarbiy Sohilga chegarani kesib oʻtayotganda, kelib chiqishi falastinlik boʻlganlar ketish uchun Falastin maʼmuriyati pasporti yoki sayohat hujjatiga muhtoj boʻlib, faqat Allenbi koʻprigi orqali kirishlari mumkin. Isroil pasporti egalari Allenbi chegara punkti orqali kirishlari mumkin emas va buning oʻrniga faqat Iordan daryosi va Yitzhak Rabin oʻtish joylaridan foydalanishlari mumkin.

Manbalar 

Viza
Falastin Davlati
Qarqin District

Qarqin tumani — Afgʻonistonning Jauzjon viloyati shimolidagi kichik chegara tumandir. Shimoldan Amudaryo boʻylab Turkmaniston, gʻarbdan Xamyob tumani, janubdan Mingajik va Mardyon tumanlari, sharqdan Balx viloyati bilan chegaradoshdir. Aholisi 47 000 (2021-ma`lumotlaruga ko`ra). Tuman markazi — Qarqin shahri, Amudaryo sohilida joylashgandir.

Yana qarang 

 Qarqin
 Jauzjon viloyati

Tuman xaritasi 

 AIMS tuman xaritasi
Daykundi viloyati

Daykundi (Dari/Pushtu: dạy̰ḵndḭ), shuningdek, Daykundi, Daykondi, Daikondi yoki Dai Kundi deb yoziladi, Afgʻonistonning oʻttiz toʻrtta viloyatidan biri boʻlib, mamlakatning markaziy qismida joylashgan. Uning aholisi taxminan 516 504 kishini tashkil etadi, bu Hazora viloyatidir.

Daykundi viloyati 20040yilda Uruzgan viloyatining shimoliy qismidan oʻzlashtirilgan boʻlib, alohida viloyatga aylangan. U Hazarajat deb nomlanuvchi anʼanaviy etnik Hazara mintaqasiga kiradi va viloyat markazi Nili. U shimoli-sharqda Bomyon viloyati, janubi-sharqda Gʻazni viloyati, janubda Uruzgon viloyati, janubi-gʻarbda Hilmand viloyati va shimoli-gʻarbda Gʻor viloyati bilan oʻralgan.

Manbalar
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Muxbirlar Uyushmasi mukofoti

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Korrespondentlar Assotsiatsiyasi (Birlashgan Millatlar Tashkiloti Muxbirlar Assotsiatsiyasi) yoki UNCA 1948-yilda New-York shahrida tashkil etilgan. Bugungi kunda uning 250 dan ortiq aʼzolari mavjud. U har yili UNCA Jurnalistika sohasidagi mukammallik mukofotlarini taqdim etadi. Mukofotlarning maqsadi „Birlashgan Millatlar Tashkiloti, uning boʻlinmalari, tashkilotlari va missiyalari toʻgʻrisida hisobot berishdagi mukammallikni tan olish va ragʻbatlantirishdir“.

2013-yilgi mukofotlar The New York Times gazetasida eʼlon qilindi:

Ijroiya kengashi 
BMT Muxbirlar Assotsiatsiyasi 2014-yil Ijroiya kengashi

Prezident: Pamela Falk, CBS News teleradiosi

1-vitse-prezident: Qahraman Halischelik, TRT Turk radio va televideniesi

2-vitse-prezidentlar: Silvian Zehil, L’Orient Le Jour Masood Haider, Dawn, Pokiston

3-vitse-prezident: Erol Avdovich, Webpublicapress

Gʻaznachi: Bouchra Benyoussef, Maghreb Arab Press

Kotib: Seana Magi, Kyodo News

Katta aʼzolar:

Nabil Abi Saab, Alhurra TV; Talal Al-Haj, Al-Arabiya News kanali; Shervin Bryce-Pease, Janubiy Afrika Radioeshittirish (SABC); Zhenqiu Gu, Sinxua axborot agentligi; Melissa Kent, CBC/Radio Kanada; Evelin Leopold, Huffington Post muallifi; Mishel Nikols, Reuters; Valeriya Robekko, ANSA; Sangvon Yun, Bloomberg

Jurnalistika sohasidagi eng yaxshi mukofot 
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Jurnalistika sohasidagi eng yaxshi mukofotlari  Birlashgan Millatlar Tashkiloti Muxbirlar Assotsiatsiyasi tomonidan taqdim etilgan. Ularga quyidagilar kiradi:

Elizabeth Neufer xotira mukofoti 

 Izohga qarang.

Elizabeth Neufer xotira mukofoti 2003-yilda Iroqdagi urush haqida xabar berib halok boʻlgan The Boston Globe jurnalisti xotirasiga bagʻishlandi. Mukofot yozma ommaviy axborot vositalari (shu jumladan, onlayn media) uchun ham beriladi

Ricardo Ortega xotira mukofoti 

 Ricardo Ortega xotira mukofoti 2004-yilda Haitidagi voqealarni yoritish chogʻida oʻldirilgan ispaniyalik muxbir sharafiga taʼsis etilgan. Mukofot radioeshittirish (TV va radio) uchun taqdirlanadi.

Monako shahzodasi Albert II va UNCA Global mukofoti 
Mukofot iqlim oʻzgarishini yoritish uchun xizmat qilgan ommaviy axborot vositalariga beriladi.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti Jamgʻarmasi mukofoti 

 Izohga qarang.

 Birlashgan Millatlar Tashkiloti Jamgʻarmasi mukofoti BMT va BMT agentliklarining gumanitar va rivojlanish jihatlarini yoritish uchun bosma (jumladan, onlayn ommaviy axborot vositalari) va radioeshittirish (TV va radio) uchun taʼsis etilgan. Mukofotga BMT jamgʻarmasi tomonidan homiylik qilinadi.

Manbalar

Havolalar 

 

Birlashgan Millatlar Tashkiloti
Pages with unreviewed translations
Cobalt oksidi nanozaras

Materiallar va elektr batareyalarini tadqiq qilishda kobalt oksidi nanozarralari odatda kobalt (II, III) oksidi Co zarralarini nazarda tutadi.Co</br> Co O</br> Co nanometr o'lchamdagi, turli shakl va kristall tuzilmalarga ega.

Kobalt oksidi nanozarralari litiy-ionli batareyalar  va elektron gaz sensorlarida potentsial ilovalarga ega.

Lityum-ion batareya 
Lityum-ionli batareyalarning katodlari ko'pincha kobalt, nikel yoki marganetsning litiylangan oksidlaridan iborat bo'lib, ular lityum ionlarini molekulyar tuzilishiga osongina va qaytarilishi mumkin. Kobalt oksidi nanomateriallari, masalan, nanotubalar  litiy kationlarini tashish uchun yuqori sirt-hajm nisbati va qisqa yo'l uzunligini taklif qiladi, bu esa tez zaryadlash qobiliyatiga olib keladi. Biroq, SEI ning haddan tashqari shakllanishi tufayli sig'im, kulon samaradorligi va aylanish muddati zarar ko'rishi mumkin. Nanosimlar boshqa moddalarni, masalan, difenilalaninni o'z ichiga olishi mumkin.

Kobalt oksidi zarralari anodning o'lchov barqarorligini yaxshilash va lityum zaryadlash va tushirish jarayonlarida zarrachalar yig'ilishining oldini olish uchun grafen kabi substratlarga biriktirilishi mumkin.

Dori 
Kobalt oksidi nanozarralari hujayralarga osongina kirib borishi kuzatilgan, bu xususiyat gipertermik davolash, gen terapiyasi va dori vositalarini etkazib berishda qo'llanilishiga olib kelishi mumkin. Biroq, ularning toksikligi engib o'tish kerak bo'lgan to'siqdir.

Gidrotermal 
Kobalt oksidi ko'pincha avtoklavda gidrotermik sintez yo'li bilan olinadi.

Metall oksidi ichi bo'sh sharlarning bir qozonli gidrotermik sintezi suvda 100-200 °C da erigan uglevodlar va metall tuzlari bilan boshlanadi. °C. Reaksiya natijasida hidrofobik qobiqqa integratsiyalangan metall ionlari bilan uglerodli sharlar hosil bo'ladi. Uglerod yadrolari kalsinatsiya yo'li bilan chiqariladi, ichi bo'sh metall oksidi sharlari qoladi. Qobiqning sirt maydoni va qalinligini uglevodni metall tuzi konsentratsiyasiga, shuningdek, reaksiya muhitining harorati, bosimi va pH qiymatini va boshlang'ich tuzlarning kationlarini o'zgartirish orqali boshqarish mumkin. Jarayonni yakunlash vaqti soatdan kungacha o'zgarib turadi.

Xavfsizlik 
Aksariyat kobalt birikmalari singari, kobalt oksidi nanozarralari ham odamlar va suv hayoti uchun zaharli hisoblanadi.

Manbaalar
Ida B. Uells

Ida Bell Uells-Barnett (; 1862-yil 16-iyul — 1931-yil 25-mart) — Ida Bell nomi bilan mashhur afro-amerikalik jurnalist, gazeta muharriri, sufragist, sotsiolog, georgist va inson huquqlari harakatining dastlabki rahbari.

Biografiya 
Ida B. Prezident Linkolnning mashhur ozodlik eʼlonidan bir necha oy oldin qullikda tugʻilgan.1884-yildan boshlab u temir yoʻl kompaniyasiga qarshi shov-shuvli ish olib bordi, uning konduktori Idani birinchi darajali vagondan uloqtirdi. U Qoʻshma Shtatlardagi linchni hujjatlashtirdi, bu koʻpincha. oq olomonning taʼkidlashicha, qora tanlilar tomonidan sodir etilgan jinoiy harakatlarga asoslangan emas, balki oq tanlilar bilan raqobatlashadigan qora tanlilarni nazorat qilish va jazolash uchun ishlatilishini koʻrsatdi. U linch haqida ikkita kitob yozgan: Janubiy dahshatlar va Qizil rekord, bu hodisaga qarshi kurashda jamoatchilikni jalb qiladi. Rangli odamlarni rivojlantirish milliy assotsiatsiyasining asoschisi edi. Ida Bell o'z davri uchun Amerikaning eng taniqli qora tanli ayol xonimi sifatida e'tirof etilgan.

U xotin-qizlar huquqlari harakatida va suffragetlar harakatida faol ishtirok etib, jamiyatda ayollar huquqlari tengligi uchun kurashgan va bir qancha muhim ayollar tashkilotlariga asos solgan. U oq tanli va qora tanli amerikalik ayollarning oʻz huquqlari uchun birgalikda kurashini himoya qildi, garchi Frensis Uillard kabi oq tanlilar bunga qarshilik koʻrsatishgan boʻlsa ham. Uells mohir va ishonarli notiq edi, u dunyo boʻylab maʼruzalar oʻqigan.

2015-yil 16-iyulda Google Ida Bell Uels-Barтуееning tugʻilgan kunini nishonlaydi.

Tanlangan nashrlar

Eslatmalar

Havolalar 

 Works by or about Ida B. Wells at Internet Archive
 Works by Ida B. Wells at LibriVox (public domain audiobooks) 
 Booknotes interview with Linda McMurry on To Keep the Waters Troubled: The Life of Ida B. Wells, September 26, 1999.
1931-yilda vafot etganlar
25-martda vafot etganlar
1862-yilda tugʻilganlar
16-iyulda tugʻilganlar
Jurnalistlar
Glazgo aeroporti

Glazgo aeroporti, shuningdek, Glazgo xalqaro aeroporti () nomi bilan ham tanilgan, ilgari Abbotsinch aeroporti, Shotlandiyadagi xalqaro aeroportdir. U Peysli shahrida, Renfrewshire, da joylashgan. Glazgo shahar markazidan gʻarbda. 2019-yilda aeroport 8,84 ga xizmat ko‘rsatdi million yoʻlovchini tashkil etib, yillik 8,4 foizga kamayib, u Shotlandiyada Edinburg aeroportidan keyin ikkinchi va Buyuk Britaniyadagi toʻqqizinchi eng band aeroportga aylandi.

Aeroport Aberdin va Sautgempton aeroportlariga egalik qiluvchi va boshqaradigan AGS Airportsga tegishli va boshqariladi. Ilgari u Heathrow Airport Holdings (ilgari BAA nomi bilan tanilgan) egalik qilgan va boshqargan. Aeroportning eng yirik ijarachilari British Airways, easyJet va Loganairdir. Glazgodan baza sifatida foydalanadigan boshqa yirik aviakompaniyalar orasida Jet2 va TUI Airways (ilgari Thomson Airways nomi bilan tanilgan).

Glazgo aeroporti 1966-yilda ochilgan va dastlab parvozlar faqat Buyuk Britaniya va Yevropaning boshqa joylariga amalga oshirilgan. Glazgo aeroporti dunyoning boshqa joylariga reyslarni taklif qila boshladi, ilgari Glazgo Prestvik aeroportidan foydalanilgan reyslar keyinchalik Ryanair, yuk tashish va charter operatorlari uchun baza sifatida shaharning ikkilamchi aeroporti ovqatlanishi boʻlib qoldi.

Tarix 
Hozirgi Glazgo aeroportining tarixi 1932-yilga borib taqaladi, oʻshanda Renfrewshiredagi Peysli yaqinidagi Abbotsinchdagi Qora arava suvi va Oq arava suvi oʻrtasidagi sayt ochilgan. 1933-yilda Qirollik havo kuchlarining 602-sonli eskadroni (Glazgo shahri) yordamchi havo kuchlari oʻzining Wapiti IIA samolyotini yaqin atrofdagi Renfrewdan koʻchirdi. Biroq, RAF stantsiyasining shtab-kvartirasi 1936-yil 1-iyulgacha, 6 ta yordamchi guruh, bombardimonchilar qoʻmondonligi kelganida tashkil topmadi. 1939-yil may oyidan 1939-yil oktyabrgacha koʻchib oʻtgunga qadar eskadron Supermarine Spitfire bilan parvoz qildi.

Quyidagi otryadlar bir paytlar shu yerdan uchar edi: 

 Birliklar

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar 
Quyidagi aviakompaniyalar Glazgoga va Glazgoga muntazam va charter qatnovlarini amalga oshiradilar:

Statistika

Yillik trafik maʼlumotlari

Eng gavjum marshrutlar

Manbalar 

Buyuk Britaniya aeroportlari
Shotlandiya aeroportlari
Xaki Jabbor tumani

Xaki Jabbor tumani (fors. wlswạly̰ kẖẗ jbạr) — Afgʻonistonning Kobul viloyatining janubi-sharqiy qismida joylashgan togʻli tuman. Tuman markazi – Xak-i Jabbor qishlogʻi tumanning markaziy qismida joylashgan.

Demografiya 
Afg'onistonning qolgan qismida bo'lgani kabi, aholi sonining aniq raqamlari mavjud emas. Afgʻoniston Qishloq joylarini tiklash va rivojlantirish vazirligi (MRRD) BMT Qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligi bilan birgalikda tuman aholisini taxminan 7,461 kishi deb hisoblaydi. AIMS va UNHCR ma'lumotlariga ko'ra, aholining katta qismi pushtunlar (80%), qolgan 20% esa etnik tojiklardan iborat .

Geografiya 
Xaki Jabbor tumani gʻarbda Logar viloyati va Mussaxi tumani, shimolda Bagrami va Surobi tumanlari, sharqda Nangarhor viloyati bilan chegaradosh.

Manbalar

Havolalar
Sol (film)

Sol — Mari-Hélène Cousineau va Susan Avingaqning 2014-yilda suratga olingan Kanada hujjatli filmi boʻlib, u Igloolik, Nunavut shahrida politsiya hibsxonasida vafot etgan musiqachi/sirk jamoasi qatnashchisi Solomon Uyarasuk haqidadir. Film Kanada qirollik otliq politsiyasining mahalliy boʻlimining Uyarasuk kamerasida oʻzini osib qoʻygani haqidagi daʼvolarini shubha ostiga qoʻyadi, shuningdek, Nunavutning oʻz joniga qasd qilish darajasi juda yuqori boʻlgan kengroq muammoni oʻrganadi.

Film 2014-yilda Torontodagi imagine NATIVE Film+Media Arts festivalida namoyish etilgan.

Keyinchalik bu film RIDM Monreal xalqaro hujjatli filmlar festivalida Kanadaning eng yaxshi filmi sifatida bosh mukofotni qoʻlga kiritdi. Shuningdek, u TIFF tomonidan tashkil etilgan kino ijodkorlari va soha mutaxassislari guruhi tomonidan tanlangan Kanadaning 2014-yilning eng yaxshi oʻnta badiiy filmi roʻyxatidan joy olgan.

2016-yil 8-martda film 4th Canadian Screen Awards dasturi marosimida eng yaxshi hujjatli film deb topildi.

Manbalar 

Kanada filmlari
Hujjatli filmlar
2014-yil filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
Anatoliy Kirsanov

Anatoliy Aleksandrovich Kirsanov ( 1923-yil 9-noyabr, Qozon, SSSR 2010-yil 20-iyul, Qozon, Tatariston Respublikasi, Rossiya) sovet va rus olimi-pedagog, Rossiya ta'lim akademiyasining akademigi (2001).

Biografiya 
1923-yil 9-noyabrda Qozon shahrida tug'ilgan.

1941-yildan 1949-yilgacha - Sovet Armiyasi safida xizmat qilgan, Ulug' Vatan urushida qatnashgan, eskadronda maxsus elektr jihozlari bo'yicha aviamexanik.

1949-yildan 1953-yilgacha Qozon elektropribor zavodida usta bo'lgan.

1953-yilda Qozon davlat pedagogika institutini tarix fani o‘qituvchisi mutaxassisligi bo‘yicha sirtdan tamomlagan.

1956-1964-yillarda Qozon 1-sonli maktab direktori.

1965-yilda “O‘quvchilarni uyda o‘quv-tarbiyaviy ishlar bilan ortiqcha yuklashning oldini olish” mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1964-yildan 1967-yilgacha Tatariston ta'lim vazirining o'rinbosari, 1967-yildan 1981-yilgacha Qozon davlat pedagogika institutining o'quv ishlari bo'yicha prorektori, 1981-yildan 1994-yilgacha kasb-hunar ta'limi ilmiy-tadqiqot instituti (O'rta va maxsus institut) direktorining o'rinbosari. Rossiya ta'lim akademiyasining ta'limi).

1983-yilda “Talabalarning o‘quv faoliyatini individuallashtirish” mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1985-yilda SSSR Pedagogika fanlari akademiyasining muxbir a'zosi etib saylangan.

1995-yildan 2006-yilgacha  Qozon davlat texnologiya universiteti qoshidagi Volga va Ural universitetlari o'qituvchilarini tayyorlash va malakasini oshirish markazi direktori, oliy kasbiy ta'lim pedagogika va metodikasi kafedrasi professori bo'lgan.

2001-yilda Rossiya ta'lim akademiyasining akademigi etib saylangan.

Anatoliy Aleksandrovich Kirsanov 2010-yil 20-iyulda vafot etdi.

Mukofotlar  

 Qizil yulduz ordeni (1944)
 1-darajali Vatan urushi ordeni (1985)
 "Harbiy xizmatlari uchun" medali (1943)
 "Kavkaz mudofaasi uchun" medali (1944)
 "Berlinni olgani uchun" medali (1945)
 "Varshavani ozod qilgani uchun" medali (1945)
 "1941-1945 yillardagi Ulug 'Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan g'alaba uchun" medali (1945)
 "Shon-sharaf belgisi" ordeni
 Rossiya Federatsiyasida xizmat ko'rsatgan fan arbobi (1999) 
 TASSRda xizmat koʻrsatgan maktab oʻqituvchisi (1980)
 SSSR Pedagogika fanlari akademiyasi Prezidiumi mukofoti (1983)

Manbalar 

„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
Jangovar xizmatlari uchun medali sohiblari
Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Qizil Yulduz ordeni sohiblari
2010-yilda vafot etganlar
20-iyulda vafot etganlar
1923-yilda tugʻilganlar
9-noyabrda tugʻilganlar
Khas Kunar tumani

Xas Kunar yoki Sarkani(sarkano) tumani ( ṭwnē wlswạlۍ , ) Afgʻonistonning Kunar viloyatidagi eng yirik tumani. U viloyatning janubiy qismida joylashgan va janubda Nangarhor viloyati va sharqda Pokiston bilan chegaradosh hisoblanadi. Tuman hududidan shimoldan Kunar daryosi oʻtadi va atrofdagi yerlarni sugʻoradi. 2006-yilda aholi soni 31 000 kishini tashkil qilgan. Tuman markazi — Xas Kunar qishlogʻi 749 m balandlikda joylashgan. Uylarning aksariyati urushlar paytida vayron boʻlgan va qurgʻoqchilik Kunar daryosi atrofidagi yerlarga ham jiddiy taʼsir koʻrsatgan. Bu tumandagi eng nufuzli shaxs Pushtun millatchisi boʻlgan Kabir Stori edi.

Xas Kunar qishloqlari 

 tannar Tannar
 ạrạzۍ Araz
 brh ạrạzۍ Bara Arazi
 ḥḵy̰m ạbạd hakim abad (koligram ḩwlyạm)
 kẖybr kẖwḓ Haybar khowar
 Chara gai
 . Lager
 . myạḫạnw kly̰Miagano Kelai
 zrḫrạnZargaran
 Lottan
 sẖạlۍShalai
 mnguạlmangwal
 CHanch
 bylạm bilam
 کwټکy̰ kotki(kotkai)
 chymeạrychemyari
 zwḓ ḩwnḱ Zor kunar
 khas kunar
 کnډrw gạạạh kadro qoladi
 Bạnĉh bandaei
 malkano banda
 ṷlạy̰y bạnạ̉ې telay banda
 siry saroy
 br sry̰ bar saroy
 sẖyẖkạnw bạnčh shikhano banda
 ṣḥạbzạdh ạnw ạly̰ sohib zad gano kaly
 ډاک کly̰ dag kaly
 loy kaly
 ạhynīrạnw kly̰ ahingrano kaly
 bạrạbad barabad
 sẖạmạr Shankar
 wlۍ wolaei

 UNHCR tuman profili
 Xas Kunar tumani xaritasi