MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
São Luís

San-luis — Braziliyaning shim.sharqiy qismidagi shahar. SanLuis o.da, materik bilan SanMarkus boʻgʻoziga qurilgan koʻprik orqali bogʻlangan. Maranyan shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 867,7 ming kishi (2000). Transport yoʻllari tuguni. Atlantika okeani sohilidagi port (chetga paxta, palma yongʻogʻi va moyi chiqariladi). Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Oziqovqat, toʻqimachilik, poligrafiya sanoati korxonalari; universitet bor. Shaharga 1612-yilda asos solingan.

Manbalar
San-Luis-Potosi

San-luis-potosi - Meksikadagi shtat. Maydoni 62,8 ming km². Aholisi 2,3 mln. kishi (2000). Maʼmuriy markazi — SanLuisPotosi sh. Meksika togʻligida joylashgan. Hududining katta qismi Meksika qoʻltigʻidan Sharqiy SyerraMadre togʻlari bilan ajratilgan berk havzadan iborat. Iklimi yozi issiq va qishi sovuq togʻtropik, quruq iqlim. Oʻrtacha oylik tralar 9— 25°. Yillik yogʻin 400 mm dan ziyod. Iqtisodiyotida qishloq xoʻjaligi yetakchi tarmoq. Qoʻychilik, sut chorvachiligi rivojlangan. Yovvoyi oʻsadigan oʻsimliklar teriladi. Polimetall rudalar qazib olinadi. Rangli metallurgiya, oziq-ovqat, toʻqimachilik korxonalari bor.

Manbalar
San-Luis-Potosi (shahar)

San-luis-potosi - Meksikaning markaziy qismidagi shahar, Meksika togʻligida, 1877 m balandlikda joylashgan. SanLuisPotosi shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 669,3 ming kishi (2000). Transport yoʻllari tuguni. Konchilik (kumush, qoʻrgʻoshin, pyx, mis) rayoning qad. markazi. Qora va rangli metallurgiya, qishloq xoʻjaligi mashinasozligi, kimyo, oziq-ovqat, toʻqimachilik sanoati korxonalari, temir yoʻl ustaxonalari; universitet bor. Shaharga 16-asr oxirlarida asos solingan. 17—18-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklari saqlangan.

Manbalar
San-Marino (shahar)

San-marino — SanMarino davlati poytaxti. Aholisi 3,4 ming kishi. MonteTitano qirlarida joylashgan. S.M.da hukumat va davlat muassasalari, tipografiya, gaz. tahririyatlari joylashgan. Muzey, kutubxona bor. Turizm rivojlangan. Meʼmoriy yodgorliklardan cherkov, monastir, hukumat saroyi, sobor saqlangan.

Manbalar
José de San Martín

Xose Fransisko San Martin Matorras (25 fevral 1778-yil, Yapeyu, Korriyentes provinsiyasi — 17 avg. 1850-yil, Bulon (Fransiya)) — Janubiy Amerikadagi ispan mustamlakalarida mustaqillik uchun olib borilgan urush (1810—26) rahbarlaridan biri, Argentina milliy qahramoni, general, And armiyasi bosh qoʻmondoni. Argentina, Chili va Peru hududlarini ispan mustamlakasidan ozod qilgan. Peruning birinchi hukumatini boshqargan (1821—22). Mamlakatning iqtisodiy va harbiy holatini mustahkamlovchi islohotlar oʻtkazgan.

Manbalar
San-martin

San-martin — Patagoniya And togʻlarining sharqiy yon bagʻirlari va Patagoniya platosidagi muzlik koʻli. Chili va Argentina chegarasida. Maydoni 1010 km². Qirgʻoklari fordsimon. Jan.garbida koʻlga O’Xiggins muzligi kelib tutashadi. Paskua daryosi orqali Tinch okeanga oqadi. Argentinaning milliy qahramoni X. SanMartin nomi bilan atalgan.

Manbalar
Sano

Sano () — Yaman davlati poytaxti. Mamlakatning gʻarbiy qismida, 2400 m balandlikdagi vodiyda joylashgan. Aholisi 450 ming kishi (1998). Iqlimi tropik iqlim, yanvarning oʻrtacha temperaturasi 13,7°, iyulniki 21°. Yillik yogʻin 600 mm gacha. S. — mamlakatning savdotransport va sanoat markazi. Avtomobil yoʻli orqali Hoʻdayda porti (Qizil dengiz), Adan va Makka shaharlari bilan bogʻlangan. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Toʻqimachilik, qurolaslaha, mebel, tamaki, oziq-ovqat, sement, poyabzal korxonalari bor. S. — hunarmandchilikning yirik markazi: zargarlik va uyroʻzgʻor buyumlari, gazlama va boshqa ishlab chiqariladi. Shahar 1-asrdan maʼlum. 5—6 a.lardan Yamanning siyosiy markazi. Oʻrta asrlarda S. Orqali muhim savdo yoʻllari oʻtgan. 7-asr oʻrtalaridan 9-asr oʻrtalarigacha arab xalifaligi noiblarining qarorgohi, 9-asr oʻrtalaridan 11-asrgacha mustaqil davlat poytaxti. 1546— 1628 va 1871—1911-yillarda Turkiya qoʻl ostida boʻlgan. 1918—62 yillarda Yaman kirolligi, 1962—90 yillarda Yaman Arab Respublikasi, 1990-yildan boshlab Yaman Respublikasi poytaxti. Meʼmoriy yodgorliklardan shahar koʻrgʻoni, Jome alKabir masjidi, karvonsaroylar saqlangan. 1982-yildagi zilzilada shahar kuchli zarar koʻrgan.

Manbalar
Sano (oʻt)

Sano (Cassia), makkai sano, senna — sezaljindoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻt, buta yoki kichik daraxtlar turkumi. Poyasi shoxlangan, pastki qismidagi shoxlari yerga tegib usadi. Bargi murakkab, juft patsimon, 5—10 juft ingichka bargchali: guli oq yoki qizgʻish, toʻpguli shingilsimon. Changchisi 10 ta, shundan 3 tasi koʻpincha reduksiyalangan. Asosan, tropik va subtropiklarda (ayniqsa, Amerikada) oʻsadigan 500—600 turi bor. Toʻmtoq bargli, ingichka bargli va oʻtkir bargli S. dorivor. Arabistonda tarqalgan. Oʻrta Osiyo, Qozogʻiston, Zakavkazye, Ukrainaning janubida oʻstiriladi. Oʻtkir bargli S. ning bargi tarkibida ichni yumshatuvchi antraglikozidlar bor. Bargidan poroshok tayyorlanadi, qaynatib suvi ichiladi.

Manbalar
Sanoat grafikasi

Sanoat grafikasi - amaliy badiiy grafika turi; sanoat korxonalarining mahsulotlar i.ch. va sotish (tovar yorliklari, firma belgilari, nashriy markalar, oʻrov qutichalari, turli reklamalar) hamda i.ch.ni boshqarish (blanka, konvert va h.k.) sohalariga badiiy xizmat koʻrsatadi. Oʻz vazifasiga koʻra, savdosanoat reklamasiga juda yakin, koʻpincha uning tarkibiy qismiga aylanadi. Zamonaviy S.g. badiiy loyixalash (dizayngrafika) tizimi tarkibiga kiradi va maxsus byurolarda unga xos usullardan keng foydalanadi. S.g. boʻyicha koʻrgazmalar ham uyushtiriladi.

Manbalar
Sanoat kapitali

Sanoat kapitali - sanoat sohasiga qoʻyilgan va shu sohada ishlatiladigan kapital. Tarixan Sanoat kapitali qishloq xoʻjaligi, savdo, sudxoʻrlikaa qoʻllanilgan kapitalning sanoatga koʻchishi natijasida paydo boʻlgan. Sanoatdagi iqtisodiy resurslarning tarkiban har xil boʻlishi sababli Sanoat kapitali 2 qismga — asosiy kapital va aylanma kapitali boʻlinadi. Bu qismlarning nisbati sanoat i.ch. xususiyatlariga qarab farqlanadi. Sanoat kapitalining kapital sigʻimi katta boʻlgan tarmoqlarda, mas, mashinasozlik va konchilikda asosiy kapital hissasi, qimmatbaho xom ashyo va butlovchi qismlarni ishlatuvchi tarmoqlarda (zargarlik, elektronika va boshqalar) aylanma kapital qissasi yuqori boʻladi. Sanoat kapitali doiraviy harakat qiladi. Sanoat kapitalining doiraviy aylanishi pul shaklida (P) boshlanadi va bu pulga bozordan zaruriy resurelar sotib olinib, korxonada qoʻllanilganda i.ch. omillariga aylanadi, ular yordamida tovarlar yaratiladi, Sanoat kapitalining qiymati tovar (T) shakliga kiradi. Tovarlar bozorida sotilgandan keyin tovar qiymati tovar shaklidan pul shakliga (IT) aylanadi va P’ dastlabki P.dan katta boʻladi. Sanoat kapitalining doiraviy aylanishi shunday davom etadi va i.ch.ning uzluksizligi taʼminlanadi. Sanoat kapitali oʻz doiraviy aylanishi natijasida foyda yaratadi, bu foydani uning egasi tadbirkorlik daromadi shaklida oladi. Foydaning bir qismi kapitallashadi, yaʼni investitsiyaga aylanib Sanoat kapitaliga qoʻshiladi va uning oʻsishi yuz beradi.

19-asr oxiri — 20-asr boshlarida monoiolmyalarning paydo boʻlishi natijasida Sanoat kapitali bank kapitali bilan qoʻshilib ketdi va moliya kapitali vujudga keldi (qarang Kapital, Moliya kapitali, Pul kapitali).

Ahmadjon Oʻlmasov.

Manbalar
Sanoatkontexnazorat

"SANOATKONTEXNAZORAT" - Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi kon sanoatida ishlarni bexatar olib borish, yer osti boyliklaridan maqsadga muvofiq foydalanish va ularni muhofaza qilish, mineral xom ashyoni sarflashga oid qonunlarga, meʼyoriytexnik, huquqiy hujjatlar talablariga rioya qilinishi ustidan nazoratni amalga oshiruvchi davlat inspeksiyasi. "S." vakolatiga kiruvchi meʼyoriy hujjatlar loyihalarini belgilangan tartibda koʻrib chiqadi va muvofiklashtiradi, alohida ish turlariga ruxsatnoma beradi. Xavfsizlik texnikasiga doir meʼyoriy hujjatlarni tayyorlaydi va tasdiklaydi; harbiylashtirilgan konqutqarish qismlariga tezkor va uslubiy rahbarlik qiladi.

Kumir, konruda va noruda, foydali qazilmalar, neft, gaz qazib olish va qayta ishlash, kimyo, metallurgiya sanoatida, geol.qidiruv tashkilotlarida, magistral neftgaz quvurlari, i.ch. jarayonida gazdan foydalanish, portlash va yongʻin xavfi boʻlgan obʼyektlarda; yer osti transporti va gidrotexnika inshootlari qurilishida, portlash va yongʻinga xavfli boʻlgan obʼyektlar qurilishi va boshqa tarmoqlarning oʻta xavfli obʼyektlarida xavfsizlikni taʼminlanishini nazorat qiladi.

"S." Davlat konchilik texnika nazorati ("Gosgortexnadzor") davlat qoʻmitasining Oʻrta Osiyodagi regional tarmogʻi sifatida tashkil etilgan (1950). 1953-yildan Oʻzbekiston Respublikasi hukumati tarkibidagi Davlat qoʻmitasi, 2000-yil apreldan agentlik, 2003-yil 9 dekabrdan "S." Davlat inspeksiyasi.

Davlat inspeksiyasida 12 tarmoq, 16 regional va hududiy inspeksiya hamda 4 mustaqil xoʻjalik faoliyat yuritadi. "S."ning rivojiga T. R. Toshmuhamedov, A. G. Axmatboyev, R. T. Saidov va boshqa mutaxassislar salmoqli hissa qoʻshdilar.

Manbalar
Sanobar

Sanobar — Margʻiyona viloyati hokimi (mil. 1-asrning 2-yarmi). Uning nomidan mis chaqalar zarb qilingan. Chaqaning old tomonida S.ning yondan koʻrinishi va orqa tomonida uning oʻtirgan shakli tasvirlangan. S. ismining maʼnosi — "dushmanni qaytaruvchi" boʻlib, u Sharqiy Eronda keng tarkalgan. Kushon podsholaridan Gerayning unvoni (epiteta) Sanab (yoxud S.) boʻlgan.

Adabiyot 
 Rtveladze E. V., Velikiy shyolkoviy put, T., 1999.

Manbalar
Sanobar (daraxt)

Sanobar (Pinus pinea), Italiya qaragʻayi — qaragʻaygullilar oilasiga mansub chiroyli doim yashil daraxt. Vatani — Shimoliy Amerika va Meksika. Ochiq urugʻlilarga kiradi. Tanasi toʻgʻri, boʻyi 15–25 m, diametri 1 m cha. Shoxshabbasi yoshligida konussimon, kariganda yassi soyabonsimon. Igna barglari toʻqyashil, uz. 10—15 sm, eni 15–20 mm, 1 juftdan toʻp boʻlib, asosan, choʻziq novdalar uchida joylashadi. Urugʻi (yongʻoqchasi) yirik, qoramtir, uz. 1—2 sm. Qora dengiz sohillarida yongʻoqmevali oʻsimlik va manzarali daraxt sifatida oʻstiriladi. Urugʻidan koʻpayadi. Yogʻochi smolali, pishiq. Urugʻi (kedr yongʻoqlariga qaraganda gʻoyat mazali, pinioli deb ataladi) yogʻ (50%) va oqsillarga boy boʻlib, toʻgʻridantoʻgʻri va qovurib isteʼmol qilinadi. Urugʻidan ovqatga ishlatiladigan mazali yogʻ olinadi.

Manbalar 

Manzarali daraxtlar
Yevropa bog‘ o‘simliklari
Osiyo bog‘ o‘simliklari
Mevali daraxtlar
San-pedrosula

San-pedrosula — Gondurasdagn shahar. Kortes departamentining maʼmuriy markazi. Aholisi 384 ming kishi (1990-yillar oxiri). Transport yoʻllarining yirik tuguni. Qishloq xoʻjaligi (banan, shakarqamish, chorvachilik) rayonining savdo markazi. Oziqovqat, toʻqimachilik sanoati korxonalari bor. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Shaharga 1536-yilda asos solingan.

Manbalar
San-Salvador

San-Salvador — El Salvador poytaxti. Mamlakatning iqtisodiy va madaniy markazi. Amakas daryosi vodiysida, SanSalvador vulkani etagida, 700 m balandlikda joylashgan. Iklimi tropik iqlim, oʻrtacha oylik tralar 22—24,6°, yillik yogʻin 1700 mm. Aholisi 423 ming kishi (shahar atrofi bilan 1,5 mln. kishi, 1990-yillaroʻrtalari). Transport yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Oziqovqat, toʻqimachilik, metallsozlik, koʻnpoyabzal, yogʻochsozlik, keramika sanoati korxonalari bor. Kimyoviy oʻgʻitlar ishlab chiqariladi. Hunarmandchilik rivojlangan. S.da untlar, Salvador akademiyasi, Salvador Tarix akademiyasi, texnika instituti, milliy kutubxona, muzeylar, botanika va hayvonot bogʻlari bor. Shahar 1525-yilda ispanlar tomonidan indeyslarning Kuskatlan shahri oʻrnida bunyod etilgan. 16— 19-asr boshlarida Gvatemalaning Salvador generalkapitanligi maʼmuriy markazi. 1834—39 yillarda Markaziy Amerika birlashgan provinsiyalari federatsiyasi. 1841-yildan Salvador Respublikasi poytaxti. Meʼmoriy yodgorliklardan cherkov (1783), sobor, milliy teatr binosi, saroy (1902—07) va boshqa saqlangan.

Manbalar 

El Salvador
Sansara

Sansara (sanskritcha, aynan — qayta tugʻilish) — hind dini va falsafaning asosiy tushunchalaridan biri. Unga koʻra, jon (ortodoksal brahmanizmhinduiylik tizimlarida) yoki shaxs (buddizmda) qayta tugʻilish zanjirida yangi shaklda (odam, xudo, hayvon qiyofasida) gavdalanadi; karma qonuniga binoan amalga oshiriladi.

Manbalar
San-sebastyan

San-sebastyan — Ispaniyadagi shahar. Basklar mamlakati muxtor viloyatida. Gipuskoa provinsiyasining maʼmuriy markazi. Biskay qoʻltigʻi sohasidagi port. Aholisi 178,2 ming kishi (1998). Metallsozlik va mashinasozlik rivojlangan. Oziqovqat, kimyo sanoati korxonalari bor. Dengiz iqlim kurorti. Turizm rivojlangan. Xalqaro kinofestivallar oʻtkaziladi.

Manbalar
Sanskrit

Sanskrit (qad. hindcha sam skrta — mukammal, sayqallangan) — hindevropa tillari oilasiga kiruvchi qad. hind tillaridan biri. Qad. hind lahjalari asosida shakllangan va mil. av. 1-asrda Shimoliy Hindistonda tarqalgan. S.ning bir necha turi bor: epik S. ("Mahabharata" va "Ramayana" tili), klassik S. (qatʼiy meʼyorga tushirilgan til, mil. av. 4-asrda yaratilgan Panini grammatikasida oʻz ifodasini topgan), budda (yoki gibrid) S. (budda dini bilan bogʻliq adabiyot tili), jayn S. (jayn diniga oid adabiyot tili), veda tili yoki veda S. (k, Vedalar).

S.da 7 ta kelishik, 3 ta jins va 3 ta grammatik son kategoriyalari mavjud. Feʼlda zamon va mayl tizimi nihoyatda rivojlangan. Nutkda soʻz va morfemalarning qoʻshilishi qoidalari (sandhi) turlituman. Qoʻshma soʻzlar keng qoʻllanadi. Baʼzi hollarda bita qoʻshma soʻz butun bir gapga teng keladi. S.da juda koʻp diniy, falsafiy, ilmiy asarlar yaratilgan, ayniqsa, badiiy adabiyot keng rivojlangan. S. Hindistonda gumanitar fanlar va ibodat tilidir. Tor doirada olim brahmanlar S. dan soʻzlashuv tili sifatida foydalanadilar. S. va S. tilida yaratilgan madaniy meros qoʻshni mintaqalar (Jan.Sharqiy va Markaziy Osiyo)ga, 18-asr oxirlaridan boshlab esa Yevropa va Amerikaga ham taʼsir oʻtkazgan. Qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning boshlanishi S.ning kashf etilishi va oʻrganilishi bilan bogʻliq.

S.dagi matnlarni yozuvda ifodalash uchun asli brahmi yozuvidan kelib chiqqan bir qator alifbolardan (kharoʻshthi, gupta, nagari, kushon yozuvi va boshqalar) foydalanilgan. S.ni oʻrganish 2500-yil burun boshlangan (Panini va uning salaflari).

Li..Ivanov V. V., Toporov V. N., Sanskrit, M., 1960; Barrou T., Sanskrit, M., 1976.

Manbalar
Sanskrit adabiyoti

Sanskrit adabiyoti - Hindiston xalqlarining umumiy qad. davr adabiyoti. Sanskrit adabiyoti hind tadqiqotchilarining fikricha, mil. av. 4ming yilliklardan boshlab shakllana boshlagan. Ushbu adabiyotning rivojlanish tarixini shartli ravishda 3 yirik davrga ajratish mumkin: 1) "Vedalar"ning yaratilish davri (mil. av. 4ming yillikdan boshlab to 1ming yillikda ularga izohlar yozilishi bilan tugaydi); 2) eposlar davri. Ikki buyuk hind eposi: "Ramayana" va "Mahabharata" eposlarining yaratilish davri (mil. av. 2ming yillikdan to ularning yozma adabiyetga kirib kelishi, yaʼni mil. 1-asrlargacha boʻlgan davr); 3) ertak, masallar, roman janri, sheʼriyatga oid risolalar hamda qad. hind dramaturgiyasining shakllanish davri (mil. boshlaridan to 12-asr gacha boʻlgan davr).

Sanskrit adabiyotiga Veda adabiyoti va u bilan bogʻliq estetik adabiyot, sanskritdagi epik obidalar kiradi. Bu adabiyot xalq ogʻzaki ijodining boy anʼanalari taʼsirida vujudga kelgan. Shoir va dramaturg Ashvaghosha, dramaturg Bhasa uning ilk namoyandalaridir. Mil. 1ming yillik oʻrtalari va oxirlarida Sanskrit adabiyoti da Kalidasa dramalari, Bhartrihari va Amaru sheʼriyati, Bana va Dandin nasri paydo boʻldi. Mashhur "Panchatantra" ("Kalila va Dimna"), "Brihatkatha", "Vetalapanchavinshati", "Shukasaptati" kabi asarlar Sanskrit adabiyoti shuhratini olamga yoydi. Sanskrit adabiyoti Hindiston xalqlari ilgʻor ijtimoiy tafakkurini oʻzida ifodalagan adabiyotdir.

Sanskrit adabiyoti jahon tarixiy-adabiy jarayonida muhim oʻrin tutadi. "Panchatantra", "Vetalaning 25 hikoyasi", "Toʻtining 70hikoyasi" kabi xalq kitoblari jahon xalqlari adabiyotida qayta ishlandi; ular J. Lafonten, I. Gyote, G. Geyne va boshqa ijodiga taʼsir koʻrsatdi. Sanskrit adabiyoti namunalari 10-asr boshlaridayoq Oʻrta Osiyoda maʼlum boʻlgan (Beruniy "Kalila va Dimna" tarjimalari xaqida fikr yuritgan). "Mahabharata", "Kalila va Dimna" asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan (1966).

Adabiyot 
 Serebryakov I. D., Ocherki drevneindiyskoy literaturi, M., 1971; Chelshev Ye.P., Literatura xindi, M., 1968. Ansoriddin Ibrohimov.

Manbalar
Antonio López de Santa Anna

SANTA-ANA (Santa Ana) Antonio Lopes (1795.21.2, Xalapa, Verakrus shtati – 1875.21.6, Mexiko) – Meksika prezidenti (1833-35, 1841-44, 1846-47, 1853–55), general, amalda diktator (1833-55). 1853-yil 30-dekabrda AQSH bilan Gadsdena shartnomasini tuzgan. Unga kura AQSH Meksikaning taxminan 120 ming km² hududini 10 mln. dollarga sotib olgan.

Manbalar
Santa-ana

Santa-ana — Salvadorning gʻarbiy qismidagi shahar. Santa Ana vulkani etagida. SantaAna departamentining maʼmuriy markazi. Aholisi 202 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Temir yoʻl tuguni. Shahar Panamerika shossesi boʻyida joylashgan. Iqtisodiy ahamiyati boʻyicha mamlakatda San Salvador shahridan keyin 2oʻrinda. Kofe yetishtiriladigan rayon markazi. Oziqovqat, toʻqimachilik, gugurt sanoati korxonalari bor. Shaharga 1569-yilda asos solingan. Mustamlakachilik davrida qurilgan meʼmoriy yodgorliklari saqlangan. Teatr bor.

Manbalar 

 

El Salvador
Santa-gertruda qoramol zoti

Santa-gertruda qoramol zoti — AQSH ning Texas shtatidagi SantaGertrudis fermasida 20-asr oʻrtalarida shortgorn sigirlarini zebu bukalari bilan chatishtirib yaratilgan. 1940-yilda zot sifatida tasdikdangan. Tana tuzilishi mustahkam, gavdasi katta, tuyey asosan qizil. Sigirlarining vazni 550–650 kg, buqalarniki 900–1200 kg. Goʻshtga parvarishlangan novvoslar 15 oyligida 500–550 kg ga yetadi. Yaylov sharoitida boqilganda oʻrtacha kunlik semirishi 1000—1200 g ni tashkil etadi. Soʻyim chiqimi 60—66%. S.g.q.z. Amerika, Afrikaning 40 dan ortiq mamlakatlarida tarqalgan. Rossiya va Qozogʻistonga 1956-yil va Oʻzbekistonga 1967-yili birinchi bor (80 bosh) olib kelingan. Jizzax viloyatining Baxmal tumani "Baxmal" (xoz. A. Usanov nomidagi) xoʻjaligining togʻ oldi xududlarida professor U. Nosirov rahbarligida Sg.q.z.ni sof holda urchitish va mahalliy mollar bilan chatishtirish ishlari olib borilgan. Oʻzbekistonda naslchilik podasi yaratilib, mollarning soni 3,5 ming boshga yetkazildi. Buqalarning 3 ta karindosh guruxdari va sigirlarning 20 dan ortiq oilalari yaratiddi. Olingan yangi avlodlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Fargʻona va Andijon viloyati xoʻjaliklarida boqiladi.

Qozogʻistonning Olmaota va boshqa sharkiy viloyatlari xoʻjaliklarida S.g.q.z. sof holda urchitiladi. Ular issiq ikdimga, qonparazit kasalliklariga chidamli, yaylovda boqish sharoitlariga yaxshi moslashgan.

Manbalar
Santa-Katarina

Santa-Katarina portugal xristian Avliyo Katarina ismidan olingan boʻlib, bu nom dunyoning turli joylariga shu nom berilgan.
 
Santa-Katarina (shtat) Braziliyadagi shtat
Santa-klara

Santa-klara — Kubaning markaziy qismidagi shahar, Kubanikay va Veliko daryolari boʻyida. VilyaKlara provinsiyasining maʼmuriy markazi. Ahrlisi 205,4 ming kishi (1990y.lar oʻrtalari). Transport yoʻllarining yirik tuguni. Qishloq xoʻjaligi (shakarqamish, tamaki, goʻshtsut chorvachiligi) rayonining savdosanoat markazi. Qora metallurgiya, elektrotexnika, mashinasozlik, oziq-ovqat, tamaki, toʻqimachilik, koʻnpoyabzal sanoati korxonalari; universitet bor. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Shaharga 1689-yilda asos solingan.

Manbalar 

 

Kuba shaharlari
Andrés de Santa Cruz

SANTA-KRUS (Santa Crus) Andreye (1792.30.11, La-Pas — 1865.25.9, Sen-Nazer, Fransiya) — Boliviya prezidenti (1829—39), marshal, Peru va Boliviya Konfederatsiyasi protektori (1836—39). S.K. bir qancha maʼmuriy va moliyaviy islohotlar oʻtkazgan va markaziy hokimiyatni mustahkamlagan. 1820-yillarda X. SanMartin va S. Bolivar armiyasida Amerikadagi ispan mustamlakalarining ozodligi uchun jang qilgan.

Manbalar
Santa-krus

Santa-krus — Boliviyaning markaziy qismidagi shahar. SantaKrus departamentining maʼmuriy markazi. Aholisi 914,8 ming kishi (1997). Transport yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning muhim iqtisodiy markazi. Oziqovqat, koʻnteri sanoati korxonalari, shahar chetida neftni qayta ishlash zavodi bor. Dehqonchilik (paxta, shakarqamish, tamaki, sholichilik) rayoni markazi. universitet bor. Shaharga 1560-yilda asos solingan.

Manbalar
Santallar

Santallar — Hindistondagi munda guruhiga mansub xalq. Umumiy soni 6,3 mln. kishi (1990y.lar oʻrtalari). Asosan, Bihar shtati va Gʻarbiy Bengaliya (6,2 mln. kishi)da, shuningdek, Bangladesh, Nepal va Butanda yashaydi. Santal tilida soʻzlashadi. Anʼanaviy diniy eʼtiqodlar sakdangan, bir shemi — hinduizmga eʼtiqod qiladi. S. — dehqonchilik, hunarmandchilik, ovchilik, baliq ovlash bilan shugʻullanadi.

Manbalar
Santa-marta

Santa-marta — Kolumbiyaning shim. qismidagi shahar. Magdalena departamentining maʼmuriy markazi. Aholisi 309,3 ming kishi (1990y.lar oxiri). Karib dengizi sohilidagi port (chetga banan, kofe, chorvachilik, mahsulotlari chiqariladi). Aeroport bor. Oziqovqat, toʻqimachilik sanoati korxonalari mavjud. Kurilish materiallari ishlab chiqariladi. Baliq ovlanadi. Shaharga 1525-yilda asos solingan. Meʼmoriy yodgorliklaridan 17—18-asrlarda kurilgan qalʼa va soborlar sakdangan.

Manbalar
Francisco de Paula Santander

SANTANDER (Santander) Fransisko de Paula (1792.2.4, Kukuta — 1840.6.5, Bogota) — Kolumbiya (sobiq Yangi Granada) davlat va siyosat arbobi, Buyuk Kolumbiya vitse-prezidenti (1819—28), Yangi Granada respublikasi prezidenti (1832—37), general. Simon Bolivarning safdoshi. Amerikadagi ispan mustamlakalari mustaqilligi uchun olib borilgan urush rahbarlaridan biri (1810-26).

Manbalar
Santander

Santander — Ispaniyaning shim. qismidagi shahar. Kantabriya provinsiyasi va muxtor viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 184,2 ming kishi (1998). Biskay qoʻltigʻi soxilidagi port. Metallurgiya, kemasozlik va samolyotsozlik, elektr jihozlari i.ch., toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoati korxonalari, universitet bor. Iklim kurorti. Gotika sobori (13-asr) saqlangan.

Manbalar
Santa Fe (Argentina)

Santa-fe — Argentinaning sharqiy qismidagi shahar. SantaFe provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 368,4 ming kishi (2001). Transport yoʻllari tuguni. RioSalado daryosining Parana daryosiga quyilish yeridagi port, dengiz kemalari ham kira oladi. Gʻallachilik va chorvachilik rayonining savdosanoat markazi. Oziqovqat, koʻnpoyabzal, metallsozlik sanoati korxonalari, issikdik elektr st-yasi mavjud. universitet, tarix muzeyi, tabiiy fanlar muzeyi bor. Shaharga 1573-yilda asos solingan.

Manbalar
Santi...

Santi... (frans. cent, lot. centum — yuz) — koʻshma soʻz boʻlagi. Ulush birligi nomini hosil qiladi; oʻlchami jihatdan boshlangʻich birlikdan 100 marta kichiklikni bildiradi; s bilan belgilanadi. Mas, 1 sm = 0,01 m; 1 yest — 0,01 stoke.

Manbalar
Santimetrli toʻlqinlar

Santimetrli toʻlqinlar - toʻlqin uzunligi (K) 1 sm dan 10 sm gacha (chastotasi 30—3 GGs) boʻlgan radiotoʻlqinlar. Yer atmosferasidan oʻtadi, troposferart qaytadi. Troposferada suv bugʻlari va yomgʻir tomchilari fakat uz. 3 sm dan kiska (X<3 sm) toʻlqinlarni yutadi, ionosferadj esa deyarli kaytmaydi. Yer sharoitida St. toʻgʻri chiziq boʻylab tarqaladi, ularni uzoq masofaga troposfera vositasida tarketish mumkin.

Manbalar