MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Google Sites

Google Sites-bu Google tomonidan taqdim etilgan bepul Google Docs Editors to'plami tarkibiga kiruvchi viki va veb-sahifalarni yaratish vositasi. Xizmatga Google Docs, Google Sheets, Google Slides, Google Drawings, Google Forms va Google Keep ham kiradi. Google Sites faqat veb -ilova sifatida mavjud.

Tarix 
Google saytlari korporativ ijtimoiy dasturiy ta'minotni taklif qiluvchi dasturiy ta'minot kompaniyasining nomi va yagona mahsuloti bo'lgan JotSpot sifatida boshlandi. U asosan kichik va o'rta biznesga qaratilgan edi. Kompaniyaga Excite asoschilaridan biri Jo Kraus va Grem Spenser asos solgan.

2006-yil fevral oyida JotSpot Business 2.0, "Keyingi Net 25" qismi deb nomlandi va 2006-yil may oyida u InfoWorldning "Ko'rish kerak bo'lgan 15 ta startap" ro'yxatidan biri sifatida e'tirof etildi. 2006-yil oktabr oyida JotSpot Google tomonidan sotib olindi. Google 2007-yilda Google Page Creator (shuningdek, "Google Pages" nomi bilan ham tanilgan) yordamida yaratilgan veb-sahifalar ma'lumotlarini Google Saytlar serverlariga uzoq muddatga o'tkazishni e'lon qildi. 2008-yil 28-fevralda JotSpot texnologiyasidan foydalangan holda Google Sites taqdimoti boʻlib oʻtdi. Xizmat bepul edi, lekin foydalanuvchilarga Google 10 dollarga taklif qilgan domen nomi kerak edi. Biroq, 2008-yil 21-maydan boshlab Google Sites bepul, Google Apps’dan alohida va domenga ehtiyoj sezmasdan foydalanish mumkin boʻldi.

2016-yil iyun oyida Google Yangi Google Saytlari deb nomlangan Google Saytlar platformasini toʻliq qayta qurishni hamda Klassik Google Saytlaridan oʻtish jadvalini taqdim etdi. Yangi Google saytlari JotSpot texnologiyasidan foydalanmaydi.

2020-yil avgust oyida yangi Google saytlari veb-sayt yaratish uchun birlamchi variantga aylandi, 2021-yil noyabr oyida esa klassik Google saytlari yordamida yaratilgan barcha veb-saytlar arxivlandi.

Taqiqlar 
2009-yilda Turkiya mintaqaviy sudi qaroriga koʻra, Google saytlarida joylashtirilgan barcha sahifalar sahifalardan birida Turkiya asoschisi Mustafo Kamol Otaturkni haqorat qilgani da’vo qilingani sababli Turkiyada bloklangan edi. 2012-yilda Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudi (EHM) blokirovkani Inson huquqlari boʻyicha Yevropa konventsiyasining 10-moddasi buzilgan deb topdi (Yildirim Turkiyaga qarshi, 2012). 2014-yilda blokirovka olib tashlandi

Manbalar 
 Google Xizmatlari / Sites
 bepul hosting
 2008 yilda paydo bo'lgan saytlar
Google Sync

Google Sync bu Google tomonidan taqdim etilgan fayllarni sinxronlashtirish xizmati boʻlib, u Gmail, Google Contacts va Google Calendar, Pochta, Taqvim va Manzillar kitobi kabi ilovalardagi maʼlumotlarni shaxsiy kompyuter va mobil qurilma kabi turli xil qurilmalarda bulut yordamida sinxronizatsiyalash imkonini beradi. U Microsoft® Exchange ActiveSync® xizmatidan foydalanuvchilarga Google Apps pochtasi, kontaktlari va taqvimlarini mobil qurilmalari bilan sinxronlashiga imkon berish uchun foydalangan, bunda foydalanuvchilar kiruvchi xabarlar va bo'lajak uchrashuvlar uchun ogohlantirishlarni o'rnatishi yoki sozlashi mumkin. Google Sync kompyuter, Masalan, Linux, Android, BlackBerry, Symbian S60, iPhone, iPad, Windows Mobile va boshqa qurilmalar bilan ishlash ikoniyatiga ega. Google Sync 2009-yilning fevralida ommaviy tarzda taqdim qilingan va 2012-yil dekabrida shaxsiy foydalanuvchilar uchun xizmat ko'rsatish toʻxtatilgan. Biznes egalar uchun esa pulli tarzda xizmat taklif etiladi. Lekin, 14 kunlik tekin foydalanish imkoniyati ham mavjud. Masalan, iPhone va iPad foydalanuvchilari Apple Mail ilovasida oʻzlarining Gmail xabarlarini va Apple Taqvimdagi Google Taqvim voqealarini olish uchun Microsoft Exchange tizimiga kiritish imkoniyati mumkin. Administrator sifatida siz ushbu qurilmalarda xavfsizlik siyosatlarini joriy qilishingiz mumkin.

Xususiyatlari 
Google Sync ikki tomonlama xizmat edi. Bitta qurilmada kiritilgan oʻzgarishlar foydalanuvchining Google hisobiga zaxiralanadi. Xuddi shu Google hisobiga ega qurilmalardagi boshqa barcha Google maʼlumotlari ham avtomatik ravishda sinxronlashtiriladi. Agar foydalanuvchining mobil qurilmasi yoʻqolsa, maʼlumotlar xavfsiz tarzda saqlanadi.

Google Sync koʻplab Android, iOS, BlackBerry, Palm, Pocket PC qurilmalari va Microsoft Outlook bilan havodan uzluksiz sinxronlashni taʼminladi.

 Android - Gmail, Odamlar yoki Google kalendar istalgan kombinatsiyasini zaxiralash va sinxronlashtirishni imkoniyati. Sozlash
 iPhone, iPad, iPod Touch yoki Windows Mobile - Pochta, Kontaktlar yoki Kalendarning istalgan kombinatsiyasini sinxronlashtirishni tanlang. Sozlash
 BlackBerry - Google Contacts va Google Calendar -ni o'rnatilgan Manzillar kitobi va Taqvim ilovalari bilan sinxronlashni tanlang. Sozlash
 Ko'pgina boshqa mobil telefonlar - Google kontaktlarini o'rnatilgan manzillar kitobi ilovasiga simsiz sinxronizatsiya. Sozlash

Manbalar
Wind of Change

„Wind of Change“ (inglizchadan: oʻzgarishlar shamoli) — Scorpions guruhi vokalisti Klaus Meine tomonidan yozilgan eng mashhur qoʻshiqlardan biri. Qoʻshiq oʻtgan asrning 80-yillarida Sobiq Ittifoq'da boʻlib oʻtgan qayta qurish davriga hamda sovuq urush'ning tugashiga bagʻishlangan. Qoʻshiqning ingliz, ispan hamda rus tillaridagi talqinlari mavjud

Tarixi 
Qoʻshiq 1990-yilda Crazy World albomida chiqdi.

Qoʻshiqning yozilishiga Klaus Meinening 1988 va 1989-yillarda SSSR tashrifi turtki boʻldi.

2007-yilda Meine qoʻshiqning paydo boʻlish tarixini aytib beradi. 1989-yilda Lujniki oʻyingohida boʻlib oʻtishi rejalashtirilgaan konsert oldidan guruh aʼzolari boshqa qoʻshiqchilar bilan Gorkiy hiyobonida jotlashgan, musiqachi Stas Naminga tegishli tamaddixonaga tashrif buyurishadi. Daraxtlarga oʻrnatilgan ovoz kuchaytirgichlarda AQSH, Germaniya, Buyuk Britaniya vakillarining qoʻshiqlari yangrar, atrof musiqachilar, jurnalistlar, sovet askarlari bilan gavjum edi. Barchani „bir til — musiqa“ birlashtirgan edi. Manashu muhitda qoʻshiq dunyoga keldi

Qoʻshiqning taqdimotidan bir yil avval Berlin devori buzib tashlanishi, keyinchalik Sobiq Ittifoq parchalanishi bu qoʻshiqning Qayta qurish davri gimni boʻlishiga sabab boʻldi. Guruh aʼzolaridan biri Rudolf Schenker: „nemislarning qoʻlida qurol bilan emas, gitara va roknroll bilan bordigan avlodi voyaga yetdi“ degan edi

2005-yilda Germaniyaning ZDF telekanali muhlislari qoʻshiqni „Asr qoʻshigʻi“ deya baholashdi. Qoʻshiq ikki Germaniyaning birlashish gimni sifatida mashhur. U koʻpincha Berlin devori qulashi xronikalarida yangraydi.

2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bosqini fonida Las Vegasdagi konsertda Klaus Meine qoʻshiqning birinchi „I follow the Moskva down to Gorky Park“ (tarjimada: Men Moskva daryosida Gorkiy hiyoboniga ketyabman) soʻzlarini
„Now listen to my heart, it says Ukraine“ („Endi meni yuragimni tingla, u Ukraina deyabti“) soʻzlariga oʻzgartirib kuyladi

Manbalar 

Scorpions qoʻshiqlari
1990-yil qoʻshiqlari
Ingliz tilidagi qoʻshiqlar
No Son of Mine

„No Son of Mine“ () — Genesis ingliz rok musiqa guruhi ijro etgan qoʻshiq. Guruhning 1991-yilgi „We Can't Dance“ nomli 14-albomining asosiy singli oʻlaroq chiqarilgan.

Qoʻshiq Buyuk Britaniya singllar xit-paradida 6-, AQShning Billboard Hot 100 xit paradida esa 12-pogʻonagacha koʻtarilgan. Shuningdek, bir necha Yevropa davlatida eng yuqori oʻntalik safiga kirgan. Kanadaning RPM singllar xit-paradida besh hafta davomida birinchi pogʻonada turgan.

Qoʻshiqda uydagi zoʻravonlikdan qutilish uchun qochib ketgan oʻgʻil haqida hikoya qilinadi. Uyga qaytishga uringanida, otasi uni qabul qilmaydi. Guruh qoʻshiqchisi Phil Collins bergan intervyularida qoʻshiqda atayin qahramon yoki uning onasi zoʻravonlik qurboni ekanligi oshkor qilinmaganini aytgan.

Musiqasi 

Qoʻshiqning kirishidan oldin hamda ikkinchi bandidan oldin oʻziga xos ohang chalingan. Guruh „fil naʼrasi“ () nomini bergan bu ohangni guruh aʼzosi Tony Banks yaratgan. Buning uchun Banks Mike Rutherford gitarasini sempler bilan yozib olib, klavishli asbob registrining quyi qismida uch notani chalgan. Qoʻshiq rasman eʼlon qilinishidan oldin guruh aʼzolari uni „Elephantus“ deb atagan.

Klipi 
Qoʻshiq uchun sepia tonida melanxolik klip olingan. Klipda qoʻshiqda hikoya qilingan ota va oʻgʻil oʻrtasidagi janjal tasvirlangan. Yakuniy naqoratda uy boʻylab qor uchqunlari aylana boshlaydi. Pirovardida ota va oʻgʻil oʻrtasidagi tortishuv oʻgʻil qoʻlida tutgan qor sharida sodir boʻlayotgani tomoshabinga koʻrsatiladi.

Jamoa 
 Phil Collins — barabanlar, asosiy va bek vokal
 Tony Banks — klavishlar
 Mike Rutherford — solo-, ritm- va bass-gitara

Manbalar

Havolalar 

 

Genesis qoʻshiqlari
1991-yil qoʻshiqlari
Ingliz tilidagi qoʻshiqlar
Nefise Melek Hatun

Nefise Melek Hatun () — Karamanoğulları bekligida 1361-1398-yillar orasida hukmdorlik qilgan turk bekining turmush oʻrtogʻi, Usmonlilar imperiyasi sultoni Murod Ining qizi, Karaman beklari Sultanzâde Nâsıreddin Mehmed Bey II va Bengi Ali Beyning onasi. Karamanoğulları bekligi 1250-1487-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan boʻlib, XIV-XV asrlarda Onadoʻlida Usmonlilar imperiyasi bilan birga eng qudratli davlat hisoblangan.. XIV asr oʻrtalarida Karaman bilan Usmonlilar imperiyasi oʻrtasida bir qancha toʻqnashuvlar boʻlib oʻtgan.

Tarix 
Nefise Melek 1363-yilda Usmonlilar imperiyasining poytaxti Bursa shahrida tugʻilgan boʻlib, otasi sulton Murod I. Usmonli beklegi XIV asr boshidan buyon oʻz hududini Rumeli va Onadoʻli ichiga qarab kengaytirib borgan. XIV asr oʻrtalariga kelganda, Usmonlilar imperiyasi Onadoʻlidagi eng kuchli davlatlardan biriga aylandi. Onadoʻlidagi yana bir katta kuchga ega boʻlgan davlat Karamanoğulları bekligi edi. Davlatlar oʻrtasida koʻplab urushlar boʻlib oʻtdi. Mana shu urushlarni oldini olish, ikki mamlakat oʻrtasida tinchlikka erishish uchun 1377-yil yoki 1378-yilda usmonli sultoni Murod I qizi Nefise Melek Hatunni Karaman beki Alâeddin Ali Beyga turmushga berdi.

Usmonli sultoni Murod I imperiyaning Yevropa qismi boʻlgan Rumelida hududlarni fath etish bilan shugʻullangan bir vaqtda, Ali 1386-yilda Usmonli qalʼasi Beyşehirni egallashga urinib koʻrdi. Onadoʻluga qaytgan Murod I, poytaxt Koʻniya yaqinidagi Frenkyazısı degan joyda Alining kuchlarini magʻlub etdi. Professor Halil İnalcıkning fikricha, bu urushning ahamiyati shundan iboratki, u muntazam armiyaning (Yeniçeriler) qabila qoʻshinlaridan ustunligini koʻrsatdi. Nefise Melek Hatunning oʻrtaga tushishidan keyin Beyşehir Usmonlilarga qaytarib berilishi sharti bilan Murod I ortga qaytdi.

1389-yilda Birinchi Kosovo jangida Murod I shahit boʻlgach, Ali ikkinchi marta Usmonli yerlariga bostirib kirdi. Biroq 1390-yilda yangi sulton Boyazid I Yildirim Onadoʻluga qaytdi va kichik bekliklarni magʻlub etib, Karamanoğulları bekligiga qarshi soʻnggi hujumga tayyorgarlik koʻrdi. Onadoʻlining qolgan ikki hukmdori Kadı Burhâneddin va Candaroğulları bekligi beki Sulaymon kuchayib borayotgan Usmonli kuchidan qoʻrqib, ularga qarshi ittifoq tuzdilar. Shu sababdan Usmonlilar hujumni bekor qildilar.

Boyazid janubiy Ruminiya hududlarini fathi bilan ovvora boʻlgan vaqtda, Ali yana Usmonli tuproqlarini ishgʻol qildi. Bu safarga maqsad Anqarani egallash edi. Onadoʻli beklarbegi Kara Timurtaş Paşa qoʻlga olindi. 1398-yilda Alining tinchlik chaqiriqlarini qabul qilmagan Boyazid Yildirim, Koʻniyani egalladi va Alini qatl ettirdi.

Nefise Hatun Karamanni qamal qilgan ukasi Boyazid I Yildirimdan ikki oʻgʻli bilan birga avf tilaganidan soʻng, oʻgʻillari bilan birga Bursaga joʻnatilgan. Nefise Hatun 1400-yilda vafot etgan.

Manbalar 

Karamanoğulları bekligi
1363-yilda tugʻilganlar
1400-yilda vafot etganlar
Sulaymon operatsiyasi

Sulaymon operatsiyasi - Benni Gantz boshchiligidagi Efiopiya yahudiylarini Isroilga evakuatsiya qilish bo'yicha Isroil harbiy operatsiyasi.

Manbalar
King Power Stadium

King Power Stadium — Lesterdagi futbol stadioni, «Lester Siti» jamoasi uy stadioni. Ba'zida Leicester Tigers regbi klubi ushbu joyda oʻyinlarini  oʻtkazadi.  Regbi o'yinlarida ko'proq tomoshabin bo'lishi mumkin, chunki mehmon va uy tarafdorlarini ajratishning hojati yo'q.  Ilgari Walkers stadioni deb nomlangan. Oʻyingoh yopiq yopiq turdagi stadion bo'lib, maydonning ikki chetida 20 metrli ikkita katta ekran bor. 2021-yildan beri, shuningdek, stadion «Lester Siti» ayollar jamoasining ham uy stadioni hisoblanadi.

Asosiy maʼlumotlar

Ochilishi 
Stadion rasman “Lester”ning sobiq hujumchisi Gari Lineker tomonidan 2002-yil 23-iyulda ochilgan edi. U “Walkers” yuk mashinasida stadionga kelganidan soʻng, u ulkan qaychi yordamida maydondagi lentani kesadi.  Yangi stadiondagi birinchi o'yin 2002-yil 4-avgustda Bask jamoasi "Atletik Bilbao"ga qarshi o'rtoqlik o'yini bo'lib o'tdi. O'yin 1:1 hisobida yakunlandi, Tiko birinchi golni urdi va Jordan Styuart "Lester"ning birinchi golini kiritdi.  Tomoshabinlar taxminan 24.000 kishini tashkil etdi (kompyuterdagi muammo tufayli rasmiy raqam qayd etilmagan).  Birinchi turnirdagi o'yin olti kundan so'ng bo'lib o'tdi va «Lester» 31.022 kishiga yaqin tomoshabinlar oldida «Uotford»ni 2:0 hisobida mag'lub etdi. Brayan Din ikkala golni ham kiritadi. «Lester» katta qarzlari boʻlishiga qaramay, atigi 2 ta uy oʻyinida magʻlub boʻlgan holda 2002/03-yilgi mavsumni Premyer-ligaga qaytgan holda yakunladi.

Vertolyot halokati 
2018-yilning 27-oktabr kuni klub egasi Vichai Srivaddhanaprabhaning vertolyoti maydondan koʻtarilganidan koʻp oʻtmay, stadion tashqarisidagi avtoturargohga qulab tushdi.  Oʻshanda vertolyotda yana toʻrt kishi boʻlgan.  Omon qolganlar yo'q edi.

Nomlanishi 
2002-yilda «Lester Siti»ning sobiq homiysi Walkers stadionga nom berish huquqini beruvchi oʻn yillik shartnoma imzoladi. 2007-yil may oyida ular stadionga homiylik muddatini 2017-yilgacha uzaytirish maqsadida yana katta summali to'lovni to'laganlarida shartnoma muddatining oʻrtasida bekor qilindi.  Stadion dastlab "Walkers Bowl" deb nomlanishi kerak edi, ammo muxlislar bu nom "amerikancha" ekanligini vaj qilib bu nomni qoʻydirishmadi. Muxlislarning petitsiyasi natijasida bu nom tezda “Walkers Stadium”ga oʻzgartirildi;  ammo ba'zi muxlislar haligacha stadion nomi homiy nomi kelib chiqqanidan, "Filbert", "Fosse" yoki "Tulkilar" kabi nomlar bilan atalmaganidan norozi edilar.

Nom berish huquqi King Powerga 2011/12-yilgi mavsumda sotildi, buning natijasida bu yer King Power stadioni deb nomlanadi.

Manbalar 

Angliya futbol stadionlari
Qrimda detatarizatsiya jarayonlari



PISKENT TUMAN 2-SON KASB-HUNAR MAKTABI TARIXI 
Ta'lim muassasa o'z faoliyatini 2007 yilda boshlagan. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 5812-qaroriga asosan Piskent tuman 2-son kasb-hunar maktabiga, aylantirildi  avvalda Piskent Qurilish va milliy hunarmandchilik kasb-hunar kolleji bo'lgan.

Kasb - hunar maktabining samaradorlik xolati 
O'quv binosining quvvati 420 o'rinli. Kasb-hunar maktabida xozirgi kungacha aksariyatiga slavyancha nomlar berildi. Qrimdagi ko`plab joylar hanuzgacha 1940-yillarda qrim-tatarlarning mavjudligi izlarini yo'q qilish uchun berilgan nomlarga ega. Juda kam sonli aholi punktlari  Boqchasaroy, Jankoy  İşün, Alushta, Alupka va Saky nomlarini o'zgarmasdan saqlanmoqda.

Propaganda 
Qrimdagi sovet partiya amaldorlari Qrimning slavyan aholisiga tatarofobiyani singdirishgan. Qrim-tatarlarni “sotqin”, “burjuaziya” yoki “aksil-inqilobchilar” sifatida koʻrsatib, ularni (yunon, italyan, arman ajdodlari borligiga qaramasdan) “moʻgʻullar”, Qrim yarim oroli bilan tarixiy aloqasi yoʻq, deya yolgʻon ma'lumotlar beradilar. 1948-yilda Qrimda boʻlib oʻtgan konferentsiya Qrim-tatarlarga qarshi kayfiyatlarni targʻib qilish va singdirishga bagʻishlangan edi.

Amet-xon aeroporti 
Ametxon Sultonni asli qrimlik boʻlmagan holda dogʻistonlik qilib koʻrsatishga urinishlari qrim tatarlari jamiyatining noroziligiga sabab bo`ldi. Qrimda qrim tatar oilasida tugʻilgan va oʻzini doim qrim-tatar deb tanishtirganiga qaramay, Rossiya Federatsiyasi Qrimning asosiy aeroportiga Ivan Aivazovskiy nomini berib, Dogʻiston aeroportiga Ametxon Sulton nomini berdi. Qrim tatarlari jamoatchiligining Ametxon aeropoerti uning vatanida bo`lishi kerak mazmunidagi koʻplab murojaatlari e’tiborsiz qoldirildi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 Qrimdagi joylarning Qrim-tatar tilidagi nomlari
Qrim
Qrimtatar tili
Tatarlar
Razuvayev Yuriy Sergeyevich

Yuriy Sergeyevich Razuvayev (10-oktabr 1945, Moskva - 21-mart 2012, Moskva) - sovet va rus shaxmatchisi, grossmeyster (1976)

RSFSR'da hizmat ko'rsatgan murabbiy (1976). 1980 Valetta shahrida bo'lib o'tgan shaxmat olimpiadasi va 1977, 1980-yillarda bo'lib o'tgan shaxmat chempionatlarida SSSR terma jaomasi murabbiyi. Shaxmat jurnalisti. Tarixchi. Birnecha olimpiadalar hamda chempionatlar g'olibi.

Spotrchilik va murabbiylik faoliyati
1960-yillar boshlarida Mixail Botvinnik guruhida shaxmat sir-asrorlarini o'rganishni boshlagan. Huddi shu maktabda jahon chempioni Anatoliy Karpov, bo'lajak grossmeysterlar Yuriy Bashalov, Gennadiy Timoshenko va bo'lajak mashhur shaxmat murabbiysi Boris Zlotnik'lar bilan tanishgan

Moskva davlat universiteti'ning tarix fakultetini tamomlagan. Universitet shaxmat jamoasining sardori bo'lgan.

Xalqaro musobaqalardagi yuqori natijalari
Vilnyus(1969) - 3-o'rin, Moskva(1968) - 5-o'rin, (1970, 1982 va 1985) - 5, 6-o'rin, Polyanisa-Zdruy (1972) - 3-4-o'rinlar, (1979) - 1-o'rin, Syenfuegos (1975) - 4-o'rin, (1976) - 2-3-o'rinlar, San-Paulu (1977) 3-5-o'rinlar, Lyublin (1978) - 4-6-o'rinlar, Dubna (1979) - 1-4-o'rinlar, Zalaegerseg(1981) - 1-2-o'rinlar, London(1983) - 1-o'rin, Helsinki(1984) - 2-3-o'rinlar, Dortmund(1985) - 1-3-o'rinlar, Sochi(1986) - 4-5-o'rinlar.

Sportchi o'zini iqtidorli murabbiy sifatida ham namoyon eta oldi. U Karpov bilan ko'p ishlagan, Botvinnikga yordamchi bo'lgan edi. Sobiq ittifoq davrida terma jamoaga murabbiylik qildi. Uning mashhur shogirdlari qatorida jahon chempioni Aleksandr Kostenyuk va Yevropa chempioni Yevgeniy Tomashevskiy'lar bor. U 1999-2009-yillarda Italiya erkaklar shaxmat jamoasiga murabbiylik qildi.

Oilasi
Kasbi vrach-logoped bo'lgan Natalya bilan talabalik yillarida tanishgan. U bilan 45 yil turmush qurdi.

O'g'li Aleksandr Yuryevich Razuvayev (15-iyul 1973-yil, Moskva) iqtisod fanlari nomzodi, moliya bozorlarining yetakchi analitiklaridan biri hisoblanadi.

Kitoblar
 A.Rubinshteyn, M., 1980 (muallifdosh);
 Endshpilga o'tish, M., 1980 (muallifdosh).

Manbalar
Karamanoğlu İbrahim Bey II

Karamanoğlu İbrahim Bey II () — Karamanoğulları bekligida 1423-1464-yillar orasida hukmdorlik qilgan turk beki. Ushbu beklik 1250-1487-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan boʻlib, XIV-XV asrlarda Onadoʻlida Usmonlilar imperiyasi bilan birga eng qudratli davlat hisoblangan.. İbrahim Bey davri Karamanoğulları bekligi bilan Usmonlilar imperiyasi munosabatlarining eng keskinlashgan vaqti hisoblanadi. Olim va yozuvchilarga homiylik qilgan Ibrohim Beyni u bilan uchrashgan fransuz sayyohi Bertrandon de la Broquiere oʻttiz ikki yoshli chiroyli hukmdor sifatida qayd etgan.

İbrahim Bey va Usmonlilar imperiyasi 
Ibrahim Bey Mehmed Bey IIning oʻgʻlidir. Amakisi Bengi Ali Bey II bilan boʻlgan taxt urushida, Usmonlilar imperiyasi dastagi bilan gʻalaba qozondi va beklik taxtiga oʻtirdi. Ibrahim Bey usmonlilarning shuncha qilgan yordamiga qaramasdan, ularga sodiq qolmadi. Usmonlilar imperiyasiga qarshi Vengriya qiroli bilan ittifoq qurdi. Usmonlilarning Yevropada janglar olib borayotganidan foydalangan Ibrahim Bey Beyşehirni bosib oldi. Ammo sulton Murod II 1433-yilda Onadoʻliga qaytdi. Keyin Ibrahim Bey 1435-yilda tinchlik istashini usmonlilarga bildirdi. Biroq tinchlik oʻrnatilganidan koʻp vaqt oʻtmay Ibrahim Bey Usmonlilarning muhim shahri Amasiyani qamal qildi. Bunga javoban sulton Murod II Dulkadiroğulları bekligiga Kayseri shahrini egallashiga, Ibrahim Beyning ukasi Isa Beyga Akşehirni akasidan tortib olishiga yordam berib, Ibrahim Beyning qilgan ishlariga javob berdi. 1437-yilda Ibrahim Bey Amasiyani qamal qilishni toʻxtatishga majbur boʻldi. Keyingi yetti yil mobaynida Onadoʻlida tinchlik hukm surdi. Ammo 1444-yilda Usmonlilar imperiyasi poytaxti Istanbulga katta xristian qoʻshini hujum boshlaganidan foydalangan Ibrahim Bey, Usmonlilar imperiyasining Anqara va Kütahya shaharlari bilan butun Onadoʻlidagi qal’alarni talon-toroj etdi. Ikki oʻt orasida qolgan Murod II xristianlar bilan Edirne-Segedin shartnomasini imzolab, Onadoʻliga qaytib, Ibrahim Beyga javob qaytardi. Ibrahim oʻzgarmas shartlar bilan shartnoma imzolashga majbur boʻldi. Murod II oʻlimidan soʻngra, Ibrahim Bey Venesiya bilan ittifoq tuzgan boʻlsa-da, Usmonlilar imperiyasiga qarshi jang qilmadi.

İbrahim Bey va boshqa kuchlar 
Misrdagi mamluklar dastlabki yillarda Ibrahimga qarshi ukasi Isani qoʻllab-quvvatlagan boʻlsalar ham, Ibrohim va Mamluklar odatda yaxshi munosabatlar oʻrnatgan edilar. Ammo Çukurova hududi uchun raqobat oʻzaro doʻstlikka barham berdi. Ibrahim 1448-yilda Kipr qirolligining Oʻrta yer dengizi qirgʻogʻidagi muhim shahri Korikosni egalladi. Bu muvafaqqiyat Çukurovaning qolgan qismini egallashini osonlashtirdi. Ammo mamluklarning vassali boʻlgan turkman bekligi Ramazanoğulları 1456-yilda Karamanga hujum uyushtirdi.

Oxirgi yillari 
Ibrahim Bey bekligining oxirgi yillarida oʻgʻillari taxt talashishni boshlab yubordi. Uning belgilagan taxt vorisi oʻgʻli Karamanoğlu İshak Bey edi. Ammo uning kichik oʻgʻli Sultanzâde Pîr Ahmed Bey Koʻniyada oʻzini bek deb eʼlon qildi. Ibrahim Bey gʻarbiy hududlarga qochib oʻtdi va 1464-yilda vafot etdi.

Manbalar 

Karamanoğulları bekligi
1400-yilda tugʻilganlar
1464-yilda vafot etganlar
Oqmasjid juma masjidi

Oqmasjid Juma masjidi (), yoki Buyuk Juma masjidi (,  Qrimning Oqmasjid (Simferopol) shahridagi eng yirik masjid boʻlib, Qrim yarimoroli Rossiya tomonidan anneksiya qilinganidan keyin 2015-yildan buyon  qurilishi davom etmoqda. Rejaga koʻra, qurilish 2020-yil 21-aprelda yakunlanishi kerak edi, biroq reja 2021-yilga koʻchirildi.

Tarixi 
Qrim-tatarlar jamiyati 1996-yildan beri hozirgi joyida masjid qurishga ruxsat soʻrashgan. Biroq bu soʻrovlar Sevastopol shahar kengashi tomonidan turli sabablarga koʻra rad etilgan (ijobiy qaror 2004-yilda qabul qilingan, ammo u 2008-yilda bekor qilingan). Uning joylashuvini Yalta shossesi 22-uydan Logovaya koʻchasi 6-uyga oʻzgartirish taklif qilindi. 2008-yil yanvar oyida tatarlar kengashning harakatsizligiga norozilik sifatida oʻsha joyda chodirlar qurdilar va 100 000 ga yaqin ohaktosh boʻlaklarini tashishni boshladilar.

2008-yil fevral oyida Qrim Avtonom Respublikasi Xoʻjalik sudi shahar kengashidan Yalta shossesi boʻylab qurilish uchun ruxsat berishni talab qilganida, Simferopolning oʻsha paytdagi rahbari Gennadiy Babenko shunday dedi:

2009-yil oktabr oyida Nyu-York Tayms gazetasi loyiha va u bilan bogʻliq boʻlgan mahalliy aholi oʻrtasidagi ziddiyatlar haqida xabar berdi. Tatarlarning rahbariyat taklif qilgan muqobil joylarda ruxsat berish haqidagi vaʼdalariga amal qilmasligidan xavotirlarini keltirdi. Qrim-tatar xalqi majlisi aʼzosi Refat Chubarovning soʻzlariga koʻra, masjid loyihasi uchun 10 million dollardan oshiq mablagʻ sarflanishi kutilmoqda. Bu mablagʻning katta qismi Turkiya va boshqa xorijiy donorlar tomonidan taqdim etiladi.

Nihoyat, 2011-yil 15-fevralda shahar Kengashi rozi boʻldi va Qrim musulmonlari diniy boshqarmasiga 2,8 gektar yer uchastkasida qurilish uchun ruxsat berdi va mart oyida Qrim tatarlari jamiyati boʻlajak masjid joylashadigan hududga katta yodgorlik toshi qoʻydi. Biroq, qurilish faqat 2014-yil aprel oyida Ukraina va Turkiya prezidentlari oʻrtasidagi sammit vaqtida boshlanishi rejalashtirilgan edi. Bunda ular ham qurilish maydonchasini ochilishida ishtirok etishlari kerak edi. Loyiha Rossiya anneksiyasi tufayli keyinga qoldirildi.

Qurilish ishlari 2015-yil sentabrida qayta boshlanib, yakuniy muddat bir necha marta 2020-yil boshidan 2021-yilga koʻchirildi 2015-yil sentabrida qisman tan olingan Qrim bosh muftiysi Emirali Ablayev qurilish loyihasi Turkiya hukumati tomonidan moliyalashtirilishi va turk qurilish kompaniyasi tomonidan qurilishi haqida eʼlon qildi. Biroq, mahalliy va Rossiya homiylarining shaxsiy xayr-ehsonlari ham toʻplandi.

Manbalar 

Masjidlar
Qrim