MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Shirin Meliyeva

Shirin (Sora) Yuldoshevna Meliyeva (1921.25.2—Kattaqoʻrgʻon — 2001.16.4) — aktrisa, rejissor Oʻzbekiston xalq artista (1964). 1937-yildan Katta-qoʻrgʻon teatrida aktrisa, rejissor (1948—1978 yillar direktor). Sahnada Xonzoda, Hojiona ("Boy ila xizmatchi"), Xolisxon ("Xolisxon"), Maysara ("Maysaraning ishi"), Kime ("Nurxon"), Martena ("Zoʻraki tabib"), Agafya Tixonovna ("Uylanish"), Farmonbibi ("Kelinlar qoʻzgʻoloni"), Ona ("Qonli toʻy") kabi yuzdan ortiq obrazlar yaratgan. Qaxramonlarning ichki ruhiy holatlarini yorqin va ishonarli talqin etish, turli qarashlar oʻrtasidagi ziddiyatlarni kuchli e'tirozlar orqali namoyish etish Meliyeva ijodiga xosdir. Rejissor sifatida "Adolat" (I. Akromov), "Xolisxon" (Hamza), "Surmaxon" (B. Rahmonov), "Bahs" (M. Bayjiyev), "Ona" (S. Zunnunova), "Ogʻriq tishlar" (A. Qahhor) kabi spektakllarni sahnalashtirgan. "Elyurt hurmati" ordeni bilan taqdirlangan (1999).

Manbalar
Melizmlar

Melizmlar (yun. melisma — qoʻshiq, kuy), ornamentika, musiqa bezaklari — vokal va cholgʻu musikada muayyan shaklga ega (mas, trel, forshlag, girift, kashish va boshqalar) yoki erkin tarzda ijro etiladigan (passaj, fioritura, qochirim, pola, molish) barcha ohang bezaklari, kuyning asosiy pogʻonalarini oʻzgartiradigan qoʻshimcha tovushlar. M. kuy ohangdorligini, taʼsirchanligini oshiruvchi, kuproq lirik mazmunni boyituvchi vositalar sifatida musiqa sanʼatiga keng joriy etilmoqda. M. xalq musiqa ijodiyoti va ijrochiligi, xususan, badiha sanʼati, bastakorlik x.amda kompozitorlik ijodiyotida uzok, oʻtmishdan davom etib kelayotgan anʼanalarning mahsulidir. M.ga oid maʼlumotlar Oʻrta asr Sharq musiqa risolalarida oʻz aksini topgan: Mahmud ash-Sheroziy (13-asr) sozlarda ijro etish uslublari borasida fikr yuritib, sozandalar kuylarni bezaklar bilan boyitishi lozimligini taʼkidlagan, Jomiy esa kuy bezaklarida malaka hosil qilish ijrochining oʻziga bogʻlikligini uqtirgan va oʻz zamonasi amaliyotidan misollar keltirgan.

Har bir xalq musiqasidagi M. oʻziga xos koʻrinishlarga ega. Oʻzbek milliy ijrochiligida krchirim, nola, molish, xonish, kashish kabi M. mavjud. Ulardan torli (tanbur, dutor, gʻijjak, sato kabi) va puflama (nay, surnay, qoʻshnay, boʻlamon) musiqa cholgʻulari va, ayniqsa, xonandalikda keng foydalaniladi.

M.ning nota belgilari 15—16-asrlarda Germaniyada paydo boʻlib, Yevropada, ayniqsa, 17—18-asrlar (Fransiya, Angliya va boshqalar)da keng rivoj topdi va oʻzining muayyan shakllariga ega boʻldi.

Manbalar
Artavazd Melikkaramyan

Melikkaramyan Artavazd Sarkisovich (1898, Karki — 1970, Toshkent) — terapevt, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1968); tibbiyot fanlari doktori (1944). Oʻrta Osiyo universiteti tibbiyot fakultetini tugatgach, terapiya klinikasi ordinatori (1924—27), terapiya kafedrasi assistenti (1927—31). Onkologiya boʻlimi (1931—36), eksperi-mental onkologiya laboratoriya mudiri (1936— 43), terapiya kafedrasi mudiri (1943— 66), sanitariya fakulteti ichki kasalliklar kafedrasi mudiri (1966—69). Oʻrta Osiyo ilonlari (kobra)dan zahar—kobratoksinni ajratib olgan. Oʻpkada yiringli jarayon boʻlganda oʻpka ichiga penitsillin yuborishni tatbiq etgan. Asosiy ilmiy ishlari Oʻrta Osiyo ilonlari zaharining ayrim fiziologik va patologik jarayonlari taʼsirini oʻrganishga oid.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1898-yilda tugʻilganlar
1970-yilda vafot etganlar
Melilit

Melilit (yun. meli — asal va lithos — tosh) — silikatlar sinfiga mansub jins hosil qiluvchi mineral; okermanit-gelenit izomorf qatorining aʼzolaridan biri. Kimyoviy tarkibi: (Sa, Na)2 (Mg, Al) [(Si, Al)2 O7]. Qoʻshimchalari Mn2+, Fe2+. Taxtachasimon va qisqa ustunsimon. Tetragonal sistemada kristallanadi. Rangi och sariq, rangsiz. Asosan, donador agregat holida uchraydi. Qattikligi 5—6; zichligi 3,0— 3,3g/sm3. Bazalt, olivinitlarda, gab-broning ohaktosh va ishqorli jinslar bilan kontaklarida hosil boʻladi. Oʻzbekistonda Qurama togʻlarida (Gʻovasoyda) skarnmagnetit jinslar va rudalarda topilgan.

Manbalar
Platon Melioranskiy

Platon Mixaylovich Melioranskiy (1868.18.11 — Sankt Peterburg — 1906.16.5) — rus sharqshunosi, turkiyshunos va moʻgʻulshunos.

Sankt-Peterburg universitetining sharq tillari fakultetida tahsil olgan (1887—91); arab, fors, moʻgʻul va turkiy tillarni yaxshi bilgan. 1894—1906-yillarda Sankt-Peterburg universitetining sharq tillari fakultetida privatdotsent, professor Melioranskiyning 2 qismdan iborat "Qozoq-qirgʻiz tilining qisqacha grammatikasi" (1894—97) asari bor. "Kosho-Soydamdagi qadimiy turkiy yodgorliklar" (V. V. Radlov bilan hamkorlikda, 1897) kitobini nashr etib, turkiyrunik yodgorliklarni oʻrganish ishiga asos solgan. Melioranskiyning ilmiy izlanishlari orasida rus tilidagi turkiy tillarga mansub unsurlarni qidirib topish va izohlashga bagʻishlangan tadqiqotlar alohida oʻrin egallaydi ("Igor jangnomasi" tilidagi turkiy elementlar", 1902; "Igor jangnomasi" tilidagi turkiy elementlar haqida", 1905 va boshqalar). U Muhammad Solihning "Shayboniynoma" dostonini, Rabgʻuziynint "Qisas ul-anbiyo" asaridan parchalarni va boshqa turkiy yozma yodgorliklarni nashr ettirgan.

Manbalar 

Olimlar
Turkologlar
Meliorativ gidrogeologiya

Meliorativ gidrogeologiya — gidrologiya fanining bir tarmogʻi; qishloq xoʻjaligi ekinlarining hosildorligiga va yerning meliorativ holatiga yer osti suvlarining taʼsirini oʻrganadi. M.g . gidrologiya fani metodlariga asoslanadi. Yerning shoʻrlanishi va zaxlashi oqibatlarini tadqiq qiladi, yer osti sizot suvlarining sathini pasaytirish va maʼlum bir holatda saqlab turish haqida tavsiyalar beradi (qarang Melioratsiya).

Adabiyot 
 Krilov M. M., Osnovi meliorativnoy gidrogeologii Oʻzbekistana, T., 1975; Xodjibayev N. N., Gidrogeologo-meliorativnoye rayonirovaniye (na primere Sredney Azii), T., 1975.

Manbalar
Meliorativ rayonlashtirish

Meliorativ rayonlashtirish — yer va suv resurslaridan unumli foydalanish maqsadida melioratsiya obʼyekti (hududi — vodiy, voha, xoʻjalik)ni iqlim, tuproq va gidrogeologik sharoitlarga koʻra, region, oblast, zona, rayon va kichik rayonlarga boʻlish. Meliorativ rayonlashtirish tabiiy sharoitlarning xususiyatlari va xoʻjalik yuritish ahvolining aks taʼsirini nazarda tutgan holda yerlarning meliorativ holati koʻrsatkichlarini atroflicha oʻrganishga asoslanadi. Keyingi 20—35 yil ichida tuproq-meliorativ va gidrogeologik-meliorativ rayonlashtirish uslubiyati (B. Fedotov. M. Pankov, L. Rozov, V. Kovda, D. Kats, M. Krilov, N. Hojiboyev va boshqalar) ishlab chiqildi. Sugʻorma dehqonchilik rayonlaridagi tajribasugʻorish st-yalari va ilgʻor xoʻjaliklarda oʻtkazilgan koʻp yillik tadqiqotlar asosida gidromodul boʻyicha rayonlashtirish usullari ham ishlab chiqilgan (V. Legostayev, B. Konkov, B. Fyodorov va boshqalar). Alohida xoʻjalik dalalari va yer massivlari boʻyicha Meliorativ rayonlashtirish agromeli-orativ rayonlashtirish deyiladi. Umumiy majmuada gidrotexnik melioratsiyaning fundamental ahami-yati, ularning melioratsiya obʼyektining gidrologik va tuproq sharoitlariga taʼsir etish xususiyatlari takso-nomik birliklar (meliorativ oblast, rayon, kichik rayon, uchastka)ni ajratish uchun asos boʻladi; ularning doirasida meliorativ majmuaning tabaqalashtirilgan parametrlari (shoʻr yuvish va sugʻorish normalari, suv berish texnikasi elementlari, drenaj tipi va uning jadalligi va boshqalar) meliorativ holat koʻrsatkichlarini boshqariladigan tartibga solishni va optimal meliorativ rejimni taʼminlaydi. Sugʻoriladigan yerlarni rayonlashtirishda sizot suvlarning oqib chiqishining gidrogeologik sharoitlari katta ahamiyatga ega. Shunga koʻra, sizot suvlari yetarli darajada va kuchsiz oqib chiqib ketadigan, amalda chiqib ketmaydigan meliorativ zonalarga boʻlinadi. Sugʻoriladigan vohalar va zaxi qochiriladigan maydonlar geomorfologik tuzilishining oʻziga xosligi, gidrogeologik, tuproq jarayonlari sharoiti, yoʻnalishi alohida axdmiyatga ega.

Litologomorfologik, gidrogeologik va tuproq sharoitlari turlicha boʻlgan katta xududni Meliorativ rayonlashtirishda bir zona ichida bir nechtadan meliorativ oblastlar, rayonlar, bir necha kichik rayonlar boʻlishi mumkin. Mas, Qarshi choʻlini Meliorativ rayonlashtirish da 2 ta zona (boʻz va choʻl), 6 ta meliorativ oblast, 15 ta rayon, 31 ta kichik rayon farqlangan (M. M. Rasulov, 1976). Sugʻoriladigan yerlarni Meliorativ rayonlashtirishda qoʻllaniladigan tadbirlarni belgilashda yerdan foydalanish koeffitsiyenti ham hisobga olinadi.

Meliorativ rayonlashtirishda har bir meliorativ oblast, rayon, kichik rayon va ulardagi tuproq guruhi uchun tavsiya etiladigan tadbirlar turi, tarkibi va koʻlami obʼyektning tabiiy hamda irrigatsion-xoʻjalik sharoitlarini atroflicha hisobga olinib belgilanadi. Meliorativ rayonlashtirish bajariladigan ishlarning texnik yechimi uchun ilmiy asos boʻladi.

Manbalar
Meliorativ tuproqshunoslik

Meliorativ tuproqshunoslik — yerning noqulay tabiiy sharoitlarini (iqlim, tuproq eroziyasi, yer koʻchishi, surilishi, sel oqimi, qum koʻchishi, shoʻrlanish, botqoqlanish, qurgʻoqchilik, gidrologiya va gidrogeologiya sharoitlarini) oʻrganadigan fan, tuproqshunosliktmg boʻlimlaridan biri. Meliorativ tuproqshunoslikning asosiy vazifalari: yangi hududlarda irrigatsiyameli-orativ oʻzlashtirish maqsadlarida yer massivlarini toʻgʻri tanlash, yangi sugʻoriladigan yerlar unumdorligini oshirish hamda shoʻr yuvish va boshqa tadbirlarni asoslab berish, melioratsiya natijasida kelib chiqishi mumkin boʻlgan salbiy oqibatlarning oldindan taxminlash hamda ularning oldini olish uchun tavsiyalar ishlab chiqish, qadimdan sugʻoriladigan hududlarda tuproq shoʻrini yoʻqotish va unumdorligini oshirish tadbirlarini ishlab chiqib, tegishli tavsiyalar berishdan iborat.

Meliorativ tuproqshunoslik geologiya, gidrologiya, geomorfologiya, litologiya, geokimyo, fizika, matematika, gidrotexnika, agronomiya va boshqa bilan chambarchas bogʻliq. Meliorativ tuproqshunoslik fanining shakllanishi va rivojlanishi sugorma dehqonchilik uchun yangi yerlarni oʻzlashtirish masalalari bilan bogʻliq. Oʻrta Osiyo shoʻrlangan tuprokdarini har tomonlama oʻrganish borasida V. A. Kovda, V. V. Yegorov, M. A. Pankov, O. K. Komilov, L. T. Tursunov va boshqalarning xizmatlari katta. Mirzachoʻlda dastlabki meliorativ tadqiqotlar 20-asr boshlarida boshlangan. Oʻzbekistonda irrigatsion-melioratsiya ishlari 1965-yillardan boshlab keng koʻlamda olib borildi. Meliorativ tuproqshunoslik qishloq xoʻjaligi uchun meliorativ jihatdan noqulay boʻlgan tuproklarni sinflash va baholash usullarini ta-komillashtirish, navbatdagi ilmiy tadqiqot ishlari samaradorligini oshirish, shoʻrlangan yerlarni melioratsiyalashning yangi uslublarini ishlab chiqish, irrigatsion-meliorativ oʻzlashtirish uchun yer massivlarini baholash va tanlash uslubini takomillashtirish masalalari sohalarida rivojlantirilmoqda.

Mazkur masalalarni ijobiy hal etish meliorativ, agromeliorativ, gidromodul rayonlashtirish hamda shularga muvofiq holda meliorativ tadbirlar tizimini ishlab chiqish va qoʻllash orqali amalga oshiriladi.

Oʻzbekistonda shoʻrlangan sugorma yerlar 1970 ming ga ni tashkil etadi. Shoʻrxok tuproqli yerlar maydonining ortib borishi, agrotexnika va mineral oʻgʻitlardan, sugʻorish tizimidan notoʻgʻri foydalanish ekinlar hosildorligini kamaytirib yuboradi.

Meliorativ tuproqshunoslik ishlari yer kadastri va uning ballarini aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Meliorativ tuproqshunoslik masalalari bilan Yer resurslari davlat qoʻmitasining Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy tadqiqot instituti, Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi tizimidagi tegishli muassasalar, oʻquv yurtlarining tegishli kafedralari shugʻullanadi.

Ld.: Kamilov O. K., Meliorotivnoye sostoyaniye i plodorodiye vnov osvoyennix pochv Golodnoy stepi, T., 1980.

Sobirjon Azimboyev.

Manbalar
Melitopol

Melitopol () — Ukrainaning Zaporojye viloyatidagi shahar (1841-yildan). Molochna daryosi boʻyida. Temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 178,1 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Mashinasozlik yetakchi oʻrinda. Yirik korxonalari: motor ("Zaporojets" va "Volin" yengil avtomobillari uchun kuch agregatlari ishlab chiqariladi), sovitkichlar, traktor gidroagregatlari, oziq-ovqat mashinasozligi, kompressor zavodlari. Oziq-ovqat (goʻsht kombinati, sut, konserva, moy ekstraksiya zavodlari), yengil (tikuvchilik, trikotaj fabrikalari) sanoatlari rivojlangan. Pedagogika va qishloq xoʻjaligi mexanizatsiyalash institutlari, 2 texnikum, 2 oliy bilim yurti, oʻlkashunoslik muzeyi bor. Melitopolga 1784-yilda asos solingan.

Manbalar 

 

Ukraina shaharlari
Melitopol qoʻrgʻoni

Melitopol qoʻrgʻoni - Ukrainaning Melitopol shahridagi qad. skif qoʻrgʻoni (miloddan avvalgi 4-asr). Skif aslzodalari koʻmilgan 2 qabrkatakombadan iborat. Unga aslzoda jangchi, ayol va uning choʻrilari dafn etilib, ularning yenidan jang aravasi, otlar, tilla taqinchoklar chiqqan, Axill hayotidan lavhalar aks etgan sadoq parchasi topilgan.

Manbalar
Mellonlar

Mellonlar (Mellon) — AQSH dagi eng keksa moliya guruhlaridan biri. 19-asrda shakllangan. Oilaviy xarakterga ega. Bank boshqaruvchisi Endryu Mellon (1855—1937) asos solgan (1921—1932-yillarda AQSH moliya vaziri boʻlib ishlagan). AQSH dagi boy Pitkern va Xeys oilalari bilan birgalikda va mamlakatdagi eng yirik „Fyorst Boston korporeyshen“ investitsiya banki bilan „Alyuminum kompani of Amerika“ (AL KO A) kompaniyasini nazorat kidali. 20-asrning 60-yillarida nazoratidagi aktivi 60 mlrd. dollardan ortiq boʻlgan. M.ning umumiy boyligi 1,6— 2,8 mlrd. dollar atrofida baholangan. M. nazoratida AL KO A dan tashqari (AQSH dagi 35% alyuminiy), jahonda neft sotish boʻyicha yetakchi oʻrinni egallaydigan „Galf oyl korporeyshen“, „Vestin gauz elektrik“ kabi yirik harbiysanoat konsernlari (elektronika, yadro quroli va atom suv osti kemasi) hamda qator poʻlat erituvchi va mashinasozlik-qurilish firmalari, sugʻurta kompaniyalari bor. M. guruhi aksiyalarga hamkorlikda egalik qilish orqali Rokfellerlar, Klivlend moliyaviy guruhi va Kaliforniya moliya guruhlari bilan chambarchas bogʻliq.

Abduxalil Razzoqov.

Manbalar
Melngaylis Emilis

Melngaylis Emilis [1874.3(15).2, hozirgi Riga tumani — 1954.20.12, Riga] — latish kompozitori, dirijyor va fol-klorshunos. Zamonaviy milliy musiqa yirik namoyandasi. Latviya xalq artisti (1945). Peterburg konservatoriyani tugatgan (1901). 1901—06 yillarda musiqa jurnalisti, 1906—18 yillar Toshkentda yashab, chet tillardan dare bergan. Rigadagi Qoʻshiq bayrami (1911 — 13), Latviya Qoʻshiq bayramlari (1926—38)ning tashkilotchisi va bosh dirijyori, Latviya kompozitorlar uyushmasi asoschilaridan (1923) va boshqaruvi raisi (1944—48), Latviya konservatoriyasi professor (1944-yildan). Latish xalq qoʻshiqlarini yigʻib, ulardan 4500 tasini nashr etgan ("Latish musiqiy folklori materiallari", 1—3 j., 1951—53), koʻplarini zamonaviy polifoniya vositalaridan foydalanib, xor uchun oʻziga xos uslubda qayta ishlagan.

Manbalar
Melodika

Melodika (nemischadan olingan bo'lib. Melodica) garmonika oilasiga mansub tilchali yasalgan cholgʻu musiqiy asbobidir . Tilchaga havo mundshtug boʻshligʻiga havo puflash orqali yuboriladi. Tovushlar pianino tipidagi klaviaturalar (26-36 klavishali) yordamida shakllantiriladi. A tasnifi boʻyicha chalinadi. Mireka melodik — klaviaturali garmonikaning asosiy bir turi hisobladi.

Tarixi 
Shunga oʻxshash asbob Yu.G.Simmerman kompaniyasining 1892-yildagi " Niva " haftalik jurnalining 1-sonida „xalq akkordeon nay“ nomi bilan eʼlon qilingan, bu musiqa asbobiga ogʻizdan puflab yoki oyoq pedali havo yetkazib beriladi.

1958-yildaXohner tomonidan „melodika“ nomi bilan taqdim etilgan u 1960-yillarning boshidan boshlab yakkaxon va orkestr cholgʻusi sifatida jahon miqyosida shuhrat qozondi. Osiyo mamlakatlari musiqa taʼlimida keng tarqaldi.

Turlari 

 Soprano va alt-melodika - tenor estradasiga qaraganda baland tonli va baland ovozli kuy turi. Ushbu turdagi baʼzi ohanglar ikki qoʻlda, yaʼni chap qoʻl qora tugmachalarni va oʻng qoʻl oq tugmachalarni chalish uchun yaratilgan. Boshqa shunga oʻxshash asboblar tenor melodikasiga oʻxshash ijro etiladi.
 Tenor melodikasi past balandlikdagi kuy turidir. Chap qoʻl musiqa asbobining pastki qismidagi tutqichni ushlab turadi, ikkinchisi esa klaviaturani oʻynaydi. Tenor melodikasi ikki qoʻl bilan chalishni nazarda tutadi, bunda cholgʻu tekis yuzaga qoʻyilib, ogʻizga maxsus nay solib chalinadi.
 Bass melodikasi tenor estradasidan ham pastroq boʻlgan kuy turidir. Bu boshqa turlarga qaraganda kamroq tarqalgan.

Klaviaturali nagʻmalarning boshqa turlari 

 Triola (nem.Triola) — bolalar uchun diatonik turi hisoblanadi.
 Akkordina -  klaviaturali katta garmon .
 Vibrandoneon - shakli va ovozi melodikaga oʻxshash musiqa asbobi. Italiyaning " Viktoriya Akkordions " kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan. Klavishlarning turli xil joylashuviga ega.

Manbalar

Adabiyot
Melodrama

Melodrama (yun. melos — qoʻshiq, kuy va drama) — musiqiy-sahnaviy janr. 18-asrda Yevropa sanʼatida rivoj topgan. Qahramonlarning monolog va dialoglarm musiqa joʻrligida ijro etilganligi bilan ajralib turadi. Ilk namunasini J. J. Russo (1762, „Pigmalion“ lirik sahnalari) yaratgan. Maʼrifatchilik davri gʻoyalariga asoslangan M. ga sahna rivojiga monand boʻlgan musiqaning jonli va tabiiy ifodaviyligiga intilish xosdir. 19-asrda M. janri tamoyillari dramatik asarlarga yaratilgan musiqa (R. Shumanning „Manfred“, J. Bizening „Arlezianka“, J. Grigning „Per Gyunt“ va boshqalar)da oʻz rivojini topadi. 20-asrda shakllangan oʻzbek musiqali dramasitsa, N. Zokirovning „Soxilda toʻqnashuv“, Hab. Rahimovning „Ona qalbi“ kamer operalarida ham M. elementlari mavjud.

Manbalar 

Film janrlari
Melburn

Melburn — Avstraliyaning janubisharqiy qismidagi shahar. Viktoriya shtatining maʼmuriy markazi. Port-Fillip qoʻltigʻi sohilida. Aholisi 3,4 mln. kishi (1999); aholisining soni boʻyicha mamlakatda Sidneydan keyin 2-oʻrinda. Shaharga 19-asrning 30-yillarida asos solingan va Buyuk Britaniya bosh vaziri nomi bilan Melburn deb atalgan. 1901—27 yillarda Avstraliya Ittifoqi poytaxti.

Melburn — mamlakatning muhim sanoat, savdomoliya va madaniyat markazi. Transport yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning eng katta porti (yillik yuk ortib-tushirish 20 mln. t); chetga gʻalla, un, goʻsht, jun, meva chiqariladi, chetdan fosforit, neft keltiriladi. Sanoatining yetakchi tarmoqlari: kemasozlik va kema taʼmirlash, avtomobilsozlik, stanoksozlik, qishloq xoʻjaligi mashinasozligi, toʻqimachilik, oziqovqat va koʻn-poyabzal. Neftni qayta ishlash, harbiy zavodlar bor. Shahar yaqinida qoʻngʻir koʻmir qazib chiqariladi. Universitet, Viktoriya Milliy muzeyi, Milliy galereya, Viktoriya kutubxonasi, konservatoriya, rasadxona, botanika bogʻi va boshqa bor. Melburnda 1956-yilda 16-Olimpiya oʻyinlari boʻlib oʻtgan.

Manbalar 

Avstraliya shaharlari
Melburn universiteti

Melburn universiteti — Avstraliyadagi yirik universitetlardan biri. 1853-yilda tashkil etilgan. Huquq, tibbiyot, qishloq xoʻjaligi, meʼmorlik, tabiiy fanlar, stomatologiya, iqtisodiyot va savdo, ped., veterinariya, musiqa boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. 23 mingga yaqin talaba taʼlim oladi. Kutubxonasi (1855-yil tashkil etilgan)da 700 mingga yaqin asar saqlanadi.

Manbalar 

Avstraliyadagi universitetlar
Melxior

Melxior (frans. ixtirochilari Mayo va Shorye nomidan) — misning nikel, temir va marganets bilan krtishmasi. Misnikel qotishmalar jumlasiga kiradi (qarang Mis qotiishalari). Mexanik xossalari yuqori, oddiy va dengiz suvida korroziyabardosh, issiklik va elektrni yaxshi oʻtkazadi, sovuklay-in va issikdayin mexanik ishlov berish oson. M.dan qoshiqlar, idishtovoqlar, tibbiyot asbob-uskunalari, aniq mexanika detallari, tangalar, kondensator trubalari va boshqa tayyorlanadi.

Manbalar
Membrana

Membrana (lot. membrana — qobiq, parda) — 1)texnikada — berk kontur (perimetr) boʻylab mahkamlangan yupqa yumshoq egiluvchan plastinka. Turlicha bosimli ikki boʻshliqni yoki ayrim boʻshliq (hajm)ni umumiy boʻshliq (hajm) dan ajratish, shuningdek, bosim oʻzgarishlarini chiziqli siljishlarga va, aksincha, aylantirish uchun moʻljallanadi. Metall (mas, folga, elinvar) va metallmas (rezina, mato va boshqalar) xillari bor. M. elektr yoki mexanik tebranishlarni tovush tebranishlariga va, aksincha, aylantirib beruvchi apparatlarning tarkibiy qismi. U manometrlarsa sezgir element, nasos larda zichlash qurilmasi sifatida, mikrofon, telefon va boshqa asboblarda ham qoʻllanadi; 2) elastiklik nazariyasida — kontur boʻylab mahkamlangan egiluvchan yupqa plastinka. Egilishga bikrligi nolga teng deb olinadi. Osma tizimlarda koʻtaruvchi element sifatida foydalaniladi. Mas, undan binoning osma yopmasi sifatida foydalanish mumkin. M. choʻzilmaydi deb qabul qilinadi, egilishi esa konturning qandayligiga qarab hisobga olinadi.

Biologiyada 
 Hujayra membranasi
 Postsinaptik membrana
 Plazmatik membrana
 Yadro membranasi
 Membran (artropod ekzoskeletasi)
 Bazal membrana
 Epiretinal membrana

Fizikada 
 Mexanik membrana
 Sunʼiy membrana
 Qisman oʻtkazuvchan membrana
 Trek membrana

Texnikada 
 Xavfsizlik membranasi
 Gidroakkumulyator membranasi
 Polivinilxlorid membranalar
 Polimer elektrolitik membranalar
 Patefon membranasi

Yana qarang 
 Membrana mato
 Membranafon

Manbalar
Membranali nasos

Membranali nasos, diafragmali nasos — porshen vazifasini egiluvchan plastina —membrana bajaradigan nasos; membrananing chetlari mahkamlanib, richagli mexanizm yoki muhitning oʻzgaruvchan bosimi taʼsirida egiladi. Diafragma bir tomonga egilganda suyuklik soʻriladi, ikkinchi tomonga egilganda esa suyuklik haydaladi. Membranali nasos suv, kimyoviy jihatdan faol moddalarni va yengil alangalanadigan suyuqliklarni uzatishda qoʻllaniladi.

Manbalar
Membranofonlar

Membranofonlar (lot. membrana — yupqa pust, parda va fon) — musiqa cholgʻulari turi; tovush manbai sifatida doirasimon asosga qoplangan hayvon (buzoq, echki va boshqalar) terisi yoki (baliq) pufagi, shuningdek, sunʼiy (sintetik) pust ishlatiladi. Anik, balandlikka ega boʻlmagan tovushlar, asosan, pardani koʻl, barmoklar yoki maxsus tayoqchalar bilan urish natijasida yoki uni ishqalanish jarayonida chiqadi. Shuning uchun M.ni baʼzida urma musiqa cholgʻulari ham deyishadi. M.da koʻproq turli usullar, darak beruvchi ritmik iboralar chalinadi. M. turli shakl va koʻrinishlarga ega boʻlib (oddiylardan — buben, baraban, murakkab tuzilishdagi cholgʻulardan — litavra va boshqalar), ayniqsa, Sharq madaniyatida keng rivoj topdi (doyra, dovul, nogʻora, tabla, chindovul va boshqalar).

Manbalar
Memorandum

Memorandum (lotincha: memorandum — esda tutmoqlik) — 1) diplomatik hujjat; biror davlatning diplomatik yoʻl bilan muhokama qilinishi lozim boʻlgan masalalar yuzasidan uz nuqtai nazarini bayon qilib yozgan nomasi. Odatda, notaga ilova qilinadi yoki boshqa mamlakat vakiliga shaxsan topshiriladi; 2) savdo tizimida hisobkitob, qarzdorlik bilan bogʻliq bulgan xat; 3) biron masala boʻyicha bildirishnoma, xizmat maʼlumotnomasi.

Manbalar
Memorial lavha

Memorial lavha (lot. memorialis — yodgorlik) — yozuv bitilgan (baʼzan tasvirli) metall, marmar, granit taxta; yodgorlik. Mamlakat, shahar tarixi va mashhur shaxslar hayotidagi muhim voqea va sanalarni abadiylashtirish maqsadida yaratilib, odatda, binolar devoriga oʻrnatiladi.

Manbalar
Memorial muzeylar

Memorial muzeylar - muhim tarixiy voqealar, davlat, siyosat, jamoat va harbiy arboblar, fan, adabi-yot va sanʼat namoyandalariga bagʻishlangan muassasa, muzeylar. Memorial muzeylar, odatda, davlat tomonidan muhofaza qilinayotgan yodgorlik majmualari (voqea boʻlib oʻtgan joylar, mashxur kishilar hayoti va faoliyati bilan bogʻliq uylar, Memorial muzeylar toʻplamlari va shahrik.) negizida barpo etiladi. Memorial muzeylarning tarixiy holatini toʻliq saqlagan ansambl (mas, Tosh-kentdagi Gʻafur Gʻulom uy-muzeyi va boshqalar), ilmiy rekonstruksiya qilingan (mas, Samarqanddagi Ulugʻbek muzeyi va boshqalar), ayrim toʻplamlar asosida tashkil topadigan turlari bor. Memorial muzeylar nodir moddiy, tasviriy va yozma manbalarni saqlaydi, oʻrganadi, ularni tashviq qiladi, madaniy-maʼrifiy va ilmiy ishlar olib boradi, yoʻl koʻrsatkichlar va shahrik.ni nashr etadi.

Oʻzbekiston hududida Ulugʻbek, Sadriddin Ayniy (Samarqand), Gʻafur Gʻulom, Abdulla Qodiriy, Yunus Pajabiy, Tamaraxonim, M. Turgʻunboye-va (Toshkent) va boshqalarning Memorial muzeylar i bor.

Xorijiy mamlakatlarda Buxenvald, Osvensimdagi fashizm qurbonlari yodgorliklari Memorial muzeylar, Stratford-on-Eyvon shahridagi Shekspir, Veymardagi I. V. Gyote va boshqa Memorial muzeylar mashhur.

Manbalar