MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Odamsimon maymunlar

Odamsimon maymunlar, gominoidlar, antropoidlar (Hominoidea, Ahthropomorphidae) — tor burunli maymunlar katta oilasi. Gibbonsimonlar, pongidlar, gominidlar oilalarini oʻz ichiga oladi. Bir qancha belgilari, mas, gavdasining yirik boʻlishi; dumi, jagʻ orti xaltasi va quymich soʻgalining boʻlmasligi, eshitish chigʻanogʻining tuzilishi bilan Odamsimon maymunlar martishkalarga nisbatan odamga koʻproq oʻxshaydi. Miyasi yirik boʻlib, unda egatchalar va pushtachalar rivojlangan; miya poʻstlogʻining sirti kengaygan. Tishlari odamlarnikiga oʻxshash tuzilgan. Odamlarga oʻxshashlik belgilari ichki organlari (jigar, buyrak va boshqalar)ning tuzilishi, appendiks oʻsimtasining boʻlishida ham koʻzga tashlanadi. Qon guruxlari (O, A, V va AV), qonning immunlik xususiyatlari va organizmda moddalar hamda energiya almashinuvi jarayonlari odamnikiga oʻxshash. Xususan, Odamsimon maymunlarda siydik orqali boshqa sut emizuvchilar va tuban maymunlarga oʻxshash allantoin emas, balki siydik kislotasi ajraladi. Anatomik tuzilishi va fiziologik xususiyatlariga koʻra shimpanze va gorilla odamga koʻproq oʻxshaydi. Buni molekul-yar biol.ga oid tadqiqotlar ham tasdiqlaydi. Masalan, shimpanze bilan odam oʻrtasidagi genlarning 91%, martishka bilan odam oʻrtasidagi genlarning 66% oʻzaro oʻxshash boʻladi. Patologik jarayonlar va infeksion kasalliklar kechishining oʻxshashligi tibbiy va biologik tadqiqotlarni oʻtkazishda shimpanzedan model sifatida foydalanishga imkon beradi. Xayvonlar orasida faqat Odamsimon maymunlarda zaxm va moxov kasalligi paydo qilingan. Boʻgʻozlik va balogʻatga yetish davrlari ham odamlarnikiga oʻxshaydi. Jinsiy dimorfizmning kuchli rivojlanganligi, tana oʻlchami, ancha murakkab xulq-atvori barcha Odamsimon maymunlar ni bir-biriga yaqinlashtiradi.

Manbalar
Odamtosh

Odamtosh — Chatqol tizmasining suvayirgʻich qismidagi dovon. Chirchiq va Ohangaron vodiylarini tutashtirib turadi. 2696 m balandlikda. Dovonga janubi-gʻarbda Kattasoy, janubi-sharqda Yertoshsoy vodiylari boʻylab chiqiladi. Dovon orqali Chatqol daryosining chap irmogʻi Teraklisoydan (Oqbuloq daryosining yuqori qismi) Irtosh daryosiga (Ohangaron daryosining oʻng irmogʻi) oʻtiladi. Dovondan iyundan oktabr gacha chorva mollarini haydab oʻtishda foydalaniladi.

Manbalar 

Dovonlar
Oʻzbekiston geografiyasi
Toshkent viloyati
Odamtosh gaz-kondensat koni

Odamtosh gaz-kondensat koni — Qashqadaryo viloyati Gʻuzor tumanidagi Odamtosh antiklinal burmasida joylashgan kon. Odamtosh antiklinali jan. -gʻarbdan shim.-sharqqa yoʻnalgan. Qanotlari asimmetrik tuzilgan, shim.-gʻarbiy qanoti tikroq. Yura davri ohaktoshlari boʻyicha antiklinalning uz. 14 km, eni 5,2 km, qalinligi 600 m. 1962-yilda konda qidiruv quduqlari burgʻilangan. Yura, boʻr va paleogen davrlariga mansub jinslar mavjud. Yura davri jinslari kontinental va dengiz sharoitida hosil boʻlgan terrigen jinslar, ohaktosh, tuz va angidritdan iborat, umumiy kalinligi 2000 m dan ziyod. Boʻr davri jinslari ham kontinental va dengiz sharoitida hosil boʻlgan shagʻaltosh, qumtosh alevrolit, gil, ohaktoshdan tuzilgan. Paleogen davri jinslari kam tarqalgan, qalinligi 100 m.

O.g.-k.k.da sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan gaz uyumlari yuqori yura ohaktoshlarining 15- va 15-a gorizontlarida topilgan. 15-gorizontdagi gaz uyumlari ohaktoshlarning yuqori gʻovakli qismida joylashgan. Gorizontning umumiy qalinligi 174–270 m, gʻovakligi 3,15%, oʻtkazuvchanligi 245 millidarsigacha, gaz uyumi 1397–1468 m chuqurlikda joylashgan boʻlib, uz. 12,2 km, eni 4,4 km. Qatlam bosimi 17,4 at. Gazning zichligi 0,691—0,782, tarkibi 0,10—0,30% vodorod sulfid, 0,4— 7,5% karbonat angidrid, 33,4—87,4% metan va 1,9—11,4% azotdan iborat. Kondensat quyuklashgan suyuq uglevo-dorodlar boʻlib, 1 m3 gaz tarkibida 12—700 sm3 ni tashkil etadi. Kondensatning zichligi 6,9—7,3 g/sm3. 15-a gorizont oʻrtasi mayda, darz ketgan toʻq kulrang ohaktoshlardan iborat boʻlib, 1287– 1210 m chuqurlikda joylashgan. Gorizontning umumiy kalinligi 129 – 173 m. Gʻovakligi 11,6%. Gaz uyumining uz. 8,7 km, eni 2,4 km, bosimi 174,4 at.

Manbalar
Odamtosh seriyasi

Odamtosh seriyasi - Janubiy Oʻzbekistondagi yuqori boʻr davriga mansub qatlamlardagi stratigrafik birlik. O.M. Akramxoʻjayev, M. Egamberdiyev va H. H. Mirkamolovlar tomonidan 1971-yilda ajratilgan. Odamtosh seriyasi turon va konyak yaruslarining paleontologik qoldiqlariga boy boʻlgan giltosh, mergel hamda oz miqdorda gips, ohaktosh va qumtosh qatlamlaridan tashkil topgan. O.s, oʻz navbatida, Gʻozdahana, Chashmaobozon (quyi turon), Dehqonobod, Pachkamar (yuqori turon) va Oqrabot (konyak) mahalliy svitalariga boʻlinadi. Umumiy qalinligi 230–600 m boʻlib, ostki neft-gazli mahsuldor qatlamlari uchun flyuidlarni toʻsib turuvchi ekran vazifasini bajaradi. Stratigrafik ahamiyatga ega.

Manbalar
Odat

Odat (psixologiyada) — oʻrganish boʻlib qolgan va muayyan vaziyatda bajarish individ uchun ehtiyojga aylangan xattiharakat. O. stixiyali tarzda shakllanishi, muayyan tarbiya mahsuli boʻlishi, harakterning barqaror xususiyatiga aylanishi, avtomatizm belgilariga ega boʻlishi mumkin. O.ning fiziologik asosi, malakanikn kabi, dinamik stereotip, yaʼni bosh miya katta yarim shari poʻstlogʻidagi nerv sistemasidir. O. faoliyatning turli soxalari (mehnat, oʻquv, sport va boshqalar)da vujudga kelib, inson xattiharakatining barcha tomonlari (axloqi, bilish jarayoni, madaniy-maishiy turmushi va boshqalar)ni qamrab oladi. O. foydali (mas, ertalabki gimnastika) va zararli (mas, chekish) boʻlishi mumkin. Foydali O. shaxening ijobiy hislatlari shakllanishiga yordam beradi. Mas, mehnat odati mehnatsevarlikni rivojlantiradi. Aksincha, zararli O.lar salbiy xususiyatlarni keltirib chiqaradi. Mas, vaqtni behuda oʻtkazishdan dangasalik, ishni oxiriga yetkazmaslikdan irodasizlik O.lari kelib chikali. O. tusini olgan xattiharakatlar kishiga mustahkam singib, uning tabiatiga — fazilati yoki illatiga aylanadi. Yoshlikdan ijobiy Olarni tarkib toptirib, salbiy O.larga qarshi kurashish taʼlimtarbiyaning muhim vazifasidir.

Manbalar
Odat huquqi

Odat huquqi — jamiyatda uzoq vaqt amal qilinaverib, uning aʼzolari uchun oʻrganish boʻlib ketgan va davlat tomonidan ruxsat etilgan, lekin qonunlashtirilmagan tartib-qoidalar (odatlar) majmui. Odat huquqi normalari ijtimoiy normalardan biri boʻlib (ijtimoiy normalarga, shuningdek, huquqiy normalar, axloqiy, diniy normalar ham kiradi), kishilar hayotida yuzaga keladigan ijtimoiy munosa-batlarning aksar qismini tartibga soladi. Odat huquqi oʻzining 2 jihati bilan, yaʼni: xalqning huquqiy ongi, huquqiy mafkurasi bilan chambarchas bogʻlikligi; xalq orasida doimiy takrorlanib turuvchi, ammo yozilmagan, avloddan-avlodga meros boʻlib oʻtuvchi jamiyatning asl qonun-qoidalari ila hamohangligi bilan eʼtiborlidir. Odat huquqi normalari ish muomalasi odatlari, mahalliy odat va anʼanalar shaklida namoyon boʻladi.

Hozirga kelib, Odat huquqi normalari huquqning alohida bir manbai sifatida eʼtirof etilmoqda. Chunonchi, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi Fuqarolik kodeksi boʻyicha, Odat huquqi normalari ilk bor huquqning manbai sifatida kiritildi. Unga koʻra, tadbirkorlik faoliyatining bironbir sohasida vujudga kelgan va keng qoʻllaniladigan, qonun hujjatlarida nazarda tutilmagan xulq-atvor qoidasi, bironbir hujjatda yozilganligi yoki yozilmaganligidan qatʼi nazar, ish muomalasi odati boʻlib hisoblanadi. Fuqarolik qonun hujjatlarida tegishli normalar boʻlmagan taqdirda, bu munosabatlarni tartibga solishda ma-halliy odat va anʼanalar qoʻllaniladi. Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi Oila kodeksiga koʻra, qonun hujjatlarida oilaviy munosabatlarni tartibga solishga oid tegishli normalar boʻlmagan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasining qonun huj-jatlari tamoyillariga zid boʻlmagan mahalliy urfodat va anʼanalar qoʻllaniladi.

Mirodil Baratov.

Manbalar
Oddiy kasr

Oddiy kasr — surati maxrajidan kichik musbat kasr (mas, 4/5).

Manbalar
Oddiy mehnat

Oddiy mehnat — hech qanday maxsus tayyorgarligi, malakasi, ixtisosi boʻlmagan odamning mehnati. Mas, yuk tashuvchi va yukni tushirib-ortuvchi, farrosh yoki qorovul bajaradigan ishlar qandaydir tayyorgarlik koʻrishni, muayyan malakaga, qobiliyatga ega boʻlishni talab etmaydi. Shuningdek, odamlarning uyroʻzgʻor va uy-xoʻjalik borasidagi bajaradigan ishlari ham Oddiy mehnathisoblanadi.

Manbalar
Oddiy oʻgʻit

Oddiy oʻgʻit — tarkibida oʻsimliklar uchun asosiy oziq moddalardan biri boʻlgan oʻgʻit. Bu nom shartli ravishda berilgan. Chunki O.oʻ. tarkibida asosiy oziq moddalardan tashqari boshqa aralashmalar — oltingugurt, magniy, kalsiy va boshqa mikroelementlar ham boʻlishi mumkin. Masalan, oddiy superfosfatda 14—20% fosfor mavjud, qolgani kalsiy, oltingugurt va boshqa elementlardan iborat. O.oʻ. azotli, fosforli, kaliyli va h.k. boʻladi. Qishloq xoʻjaligi ekinlarni oziqlantirish paytida zarur oziq moddalar toʻplamini olish uchun ularni koʻpincha aralashtirish kerak.

Manbalar
Odense

Odense — Daniyadagi shahar va port. Fyun orolining shim. qismida. Aholisi 145,1 ming kishi (2000). Odense — mamlakat kemasozlik sanoatining eng katta markazi. Universitet (1964-yildan), X. K. Andersenning Muzey uyi, badiiyot muzeyi, tarix va madaniyat muzeyi, Fyun qishlogʻi-muzeyi va hokazo bor.

Manbalar 

 

Daniya
Odessa

Odessa () — Ukrainaning Odessa viloyati markazi. Ukrainaning yirik sanoat, madaniyat, ilmiy va kurort markazlaridan biri. Qora dengizning shimoli-gʻarbiy sohilidagi port. Shosse va temir yoʻl tuguni. Aholisi 1,017,000 kishi (2014). Shahar 4 tumanga boʻlingan.

Tarixi 
Odessa oʻrnida 15-asrda turklarning "Xajibey" qalʼasi boʻlgan. Uni ruslar egallab, 1793-yil oʻzlarining janubidagi tayanch punktiga aylantirgan. 1794-yildan shahar, 1795-yildan rasmiy ravishda Odessa nomini oldi. 1941—44 yillarda Odessani nemis fashistlari egallab turdi. Shahar 1944-yil 10-aprelda ozod qilindi. 1965-yil Odessaga qahramonshahar faxriy unvoni berildi.

Meʼmorligi 
Shaharning markaziy qismida A. E. Rishelye haykali va Potyomkin zinasi joylashgan klassik binolar ansambli bor (1826—41). Klassitsizm uslubida qurilgan Voronsov, Pototskiy, Narishkina saroylari, eski birja, gospital, Odessa atrofi va uning chekkalarida — iqlimiy va bal-neobalchiq kurortlar (Arkadiya, Luzanovka va boshqalar) mavjud. Odessada tarixiy voqealar bilan bogʻliq joy koʻp.

Sanoati 
Odessada mashinasozlik (stanoksozlik, yuk-transport, sovitkich, tibbiy, savdo, poligrafiya va boshqa asbob-uskunalar, agregatlar, hisoblash mashinalari ishlab chiqarish va boshqalar), kimyo, neftni qayta ishlash, kimyofarmatsevtika, oziq-ovqat, yengil (jut, toʻqimachilik va boshqalar) sanoat korxonalari bor. Poʻlat prokat ishlab chiqarish birlashmasi faoliyat koʻrsatadi.

Ijtimoiy soha 
Odessa — yirik dengiz porti. Havo liniyalari orqali yirik shaharlar bilan bogʻlangan. Odessada Antarktika kit ovlash flotiliyasi bazasi, 14 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, universitet, konservatoriya), Ukraina Fanlar Akademiyasining Janubiy ilmiy markazi, 7 teatr (shu jumladan, opera va balet teatri), arxeologiya, badiiy, A. S. Pushkin nomidagi, adabiy-memorial muzeylari, sirk, filarmoniya, konservatoriya, kinostudiya bor.

Aholisi 
Odessaning milliy tarkibi 2001-yil, ming kishi
2001-yil Ukraina aholi sanogʻida Odessa aholisi 1,029,049 kishini tashkil qildi (shulardan — 480,341 nafari erkaklar yoki 47 % va 548,708 nafari ayollar yoki 53 %), doimiy aholisi — 1 010 298 kishi.  Odessa — anʼanaviy koʻp millatli shahar hisoblanadi. Shaharda oʻndan ziyod millat vakillari istiqomat qilishadi..

Odessadagi tartibsizliklar 
2014-yil 2-may kunida Odessa shahrida roʻy bergan qurolli toʻqnashuvlarda 37 odam halok boʻldi, 200 dan ortiq odam yaralandi. Halok boʻlganlarning aksari rossiyaparastlar ekani aytiladi. Rossiya prezidentining matbuot kotibi Dmitriy Peskovga koʻra, Putin qurbonlarni yaqinlariga hamdardlik bildirgan va bu fojeada Kiyev rahbariyatini ayblagan.
Ukraina politsiyasiga koʻra, tartibsizliklarga aloqadorlikda gumonlanib, 130 odam hibsga olingan. Jinoyat kodeksining „Qasddan odam oʻldirish“, „jamoatchilik tartibini buzish“, „davlat idoralarini ishgʻol etish“ kabi oʻndan ziyod moddasi boʻyicha jinoyat ishlari qoʻzgʻotilgan. Rossiya rahbariyati Odessadagi oʻnlab odam oʻlimiga sabab boʻlgan hodisalarda Kiyev va gʻarb hukumatlarini aybladi.

Manbalar
Odessa universiteti

Odessa universiteti, II. Mechnikov nomidagi Odessa universiteti () — Ukrainadagi qad. universitetlardan biri. Tarixi 1865-yil Odessada tashkil etilgan Novorossiysk universitetidan boshlanadi. 1920-yil Novorossiysk universiteti negizida bir qancha oliy oʻquv yurtlari vujudga keldi. 1933-yil universitet kayta tiklanib, Odessa universiteti deb atala boshlandi. 1945-yil unga rus biolog olimi I. M. Mechnikov nomi berilgan. Universitet fizika, mat., kimyo, biol., geol., geogr., tarix, fi-lol., huquq va boshqa ixtisosliklar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Universitetda 10 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi.

Manbalar 

Ukrainadagi universitetlar‎
Odil sudlov

Odil sudlov — haqiqiy holatni aniqlab, odamlar orasidagi, ular bilan jamiyat va davlat oʻrtasidagi kelish-movchilik va nizolarni faqat sud to-monidan hal etib berilishi. Odil sudlovni amalga oshirish borasida sud mustaqil, uning faoliyatiga bironbir tarzda aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi va bunday aralashuv qonunga muvofiq javob-garlikka sabab boʻladi. OʻzRda sud hokimiyati qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyatlardan, siyosiy partiyalardan, boshqa jamoat birlashmalaridan mustaqil holda ish yuritadi. Oʻzbekiston Respublikasida sud tizimi 5 yil muddatga saylanadigan Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik va jinoyat ishlari boʻyicha oliy sudlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi xoʻjalik sudidan, shu muddatga tayinlanadigan fuqarolik va jinoyat ishlari boʻyicha viloyat va Toshkent shahar sudlari, fuqarolik va jinoyat ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudlari, harbiy va xoʻjalik sudlaridan iborat.

Odil sudlovni yuritishning konstitutsiyaviy, fuqarolik, xoʻjalik, jinoiy va maʼmuriy turlari belgilangan. Mustaqillik sharofati bilan Odil sudlovni amalga oshirish uchun sud vakolatlarida tub oʻzgarishlar yuz berdi. "Sud toʻgʻrisida" alohida qonun qabul qilindi (2000-yil 14 dekabr), sud vakolatlari xalqaro andozalarga mos keladigan darajada kengaytirilib, sudlar orqali inson huquklarini va jamiyatning huquqiy negizlarini samarali himoya qilishga imkon beradigan shartsharoitlar yaratilmoqda.

Sud islohoti yoʻsinida Odil sudlovni amalga oshirishning birmuncha takomillashtirilgan protsessual tartibi belgilandi, sudya kadrlar tanlash va joy-joyiga qoʻyish borasida samarali tizimga asos solindi, sud protsessi ishtirokchilarining tengligi qonunda mustahkamlab qoʻyildi. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaning sud hoki-miyatiga bagʻishlangan qoidalari Odil sudlovni tashkil etish, sud organlarining davlat mexanizmidagi va jamiyatning siyosiy tizimdagi roli va oʻrni haqidagi masalalarga doir qonunchilik uchun negiz hisoblanadi. Prezident Islom Karimov uqtirganidek, sud islohotini chuqurlashtirish, hokimiyatning mustaqil va qaram boʻlmagan tarmogʻi sifatida butun Odil sudlov tizimini demokratlashtirish — huquqiy davlatni mustahkamlashning yana bir muhim yoʻnalishidir. Ijtimoiy turmushning demokratik instituti tariqasida sudning ahamiyati jiddiy ravishda oshirilishi zarur.

Gʻafur Abdumajidov.

Manbalar
Ahmad Odilov

Ahmad Odilovich Odilov (1928.21.7, Toshkent) — sozanda (chang), pedagog. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1952). Oʻzbek davlat filarmoniyasi xalq cholgʻu asboblari orkestri sozandasi (1943—57), Toshkent musiqa bilim yurtida oʻqituvchi (1944— 82) va direktor (1957—60). Oʻzbekiston davlat konservatoriyasida oʻqituvchi (1948-yildan), professor (1977), changchilar ansambli tashkilotchisi va rahbari (1971-yildan). Ijro uslubi yuqori badiiy-texnik mahoratiga asoslangan. Keng qamrovli konsert repertuarida oʻzbek xalq kuylari ("Gulbahor", "Tanavor", "Sharof 1—2", "Jazoir", "Kurd" va boshqalar) va, ayniqsa, oʻzbek va chet el kompozitorlari asarlari keng oʻrin olgan. Chang uchun darsliklar, qoʻllanmalar muallifi. Osiyo va Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan.

Adabiyot 
 Lutfullayev A., Ahmadjon Odilov, T., 1998.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1928-yilda tugʻilganlar
21-iyulda tugʻilganlar
Sobir Odilov

Sobir Rahimovich Odilov (1932.1.3, — Toshkent — 2002.18.7) — meʼmor, O. oʻzbek meʼmorligi va monumental sanʼatini rivojlantirishga katta hissa qoʻshgan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan binokor (1967). Oʻrta Osiyo politexnika institutini tugatgan (1955). Olmaliq shahri (1955—61) va Toshkent viloyati (1962—66) bosh meʼmori, Toshkent shahri bosh meʼmori (1970—84, 1990—91), "Oʻzbekdavlatqurilish" qoʻmitasi raisi oʻrinbosari (1975—85; 1990 —91). Oʻzbekiston madaniyat yodgorliklarini taʼmirlash ilmiy tadqiqot va loyihalash institutida boʻlim mudiri (1986), direktori (1989). Toshkent shahri bosh plani va Andijon, Jizzax markaz loyihalari (1970, 1980) muallifi. Odilov rahbarligida 80 dan ortiq loyiha (maydon, turar joy, haykal va boshqalar) yaratilgan.

Manbalar 

1-martda tugʻilganlar
1932-yilda tugʻilganlar
Toshkentda tugʻilganlar
18-iyulda vafot etganlar
2002-yilda vafot etganlar
Toshkentda vafot etganlar
Kishilar
Oʻzbeklar
Arxitektura
Toshkent davlat texnika universiteti bitiruvchilari
Xalqlar doʻstligi ordeni sohiblari
Toshkent meʼmorlarlari
Oʻzbekiston meʼmorlarlari
Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan quruvchilar
Oʻzbekiston shaharsozlari
Hasan Odilov

Hasan Pirmatovich Odilov (1960.24.7, Toshkent) — yogʻoch oʻymakori. Oʻzbekiston xalq ustasi (2002). 1982-yildan "Us to" birlashmasida ishlab O. Fayzullayevdan yogoch oʻymakorligi sirlarini oʻrgangan. 1991-yildan mustaqil usta. Respublika va xorijiy koʻrgazmalarda oʻzining "islimiy" va "girih" naqshli yogʻoch oʻymakorligi asarlari bilan qatnashib kelmoqda. Toshkentdagi "Toshkent kuranti" binosi zali, Temuriylar tarixi davlat muzeyi, Oliy Majlis binosi zali va boshqa maʼmuriy binolarning yogʻoch oʻymakorligi bezaklarini bajargan. Iqti-dorli ustaning Buxoriy yodgorlik majmui, Toshkentdagi xotira maydonidagi ayvonning ustun bezaklari diqqatga sazovor. O.ning kursi va xontaxtalari koʻp qirrali, oʻziga xos ishlov berilganligi bilan ajralib turadi.

Manbalar 

    

Oʻzbekiston xalq ustalari
Odilxonova Onajon

Odilxonova Onajon (1953.28.12, Gurlan tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalqoʻqituvchisi (1995). Toshkent ped. institutini tugatgan (1979). 1976-yildan Yangibozor tumanidagi 16-maktabda oʻzbek tili va adabiyoti oʻqituvchisi. O. dare jarayonida taʼlimning ilgʻor va noanʼanaviy usullaridan foydalanadi.

Manbalar
Odimchilar

Odimchilar () - kapalaklar turkumiga mansub hasharotlar oilasi. 12 ming turi maʼlum. Qanotlari yoyilganda 14–50 mm. O. kapalagining rangi boʻgʻiq kulrang, qanotlari katga, hartumchasi rivojlangan, erka-gining moʻylovlari patsimon yoki ta-roqsimon. Qurtlarining qorin oyoklari 2 ta, kamdan-kam 3—4 juft, harakatlanganida dastlab tanasining oldingi qismini ilgari suradi, soʻngra orqa qismini tortib oladi (goʻyo "odimlagandek" boʻladi; nomi ham shundan).

Sugʻorma dehqonchilik mintaqalarida koʻp uchraydi. O. barglar orqasiga, poʻstloq yoriqlariga, kurtak uchiga bittadan yoki toʻp-toʻp qilib tuxum qoʻyadi. Qurtining rivojlanishi 1—2 oy da-vom etib, tuprokda, toʻkilgan barglar orasida gʻumbakka aylanadi. O. oʻsimlik bargi, kurtaklari va boshqa bilan oziqlanadi. Asosan, begona oʻtlar orasida va bedazorlarda hayot kechiradi.

Kurash choralari: bedazorlarga fozalon (1,5 kg/ga), xlorofosning hoʻllanuvchi kukuni yoki texnik xlorofos (1,5 kg/ga), ambushning 25%li emulgirlanuvchi kukuni va boshqa bilan ishlov beriladi.

Manbalar 

Hayvonlar
Odisseya

Odisseya (lotincha: Odessea, Odyssia) — yunon epik dostoni. Muallifligi Gomerga nisbat beriladi. Miloddan avvalgi taxminan 9— 8-asrlarda paydo boʻlgan "Iliada" dostonidan keyin yaratilgan. Gekzametr (musaddas oʻlchovi)da yozilgan (12100 misra). Odisseya negizida dunyoga mashhur shunday folklor syujeti yotadi: uzok, darbadarlikdan soʻng sadoqatli rafiqasi Penelopa oldiga tanib boʻlmaydigan holda eri — Odissey qaytib keladi. Odissey obrazida qaxramonlik sifatlaridan koʻra uning aql-zakovati, epchilligi, tadbirkorligi ustun turadi. Odisseyada maishiy kartinalar va ertak unsurlari "Iliada"dagiga qaraganda koʻproq. Doston qad. zamonlardayoq yunon xalqining muqaddas va moʻtabar kitobiga aylangan. Koʻp tillarga tarjima qilingan. Ayrim parchalari oʻzbek tilida Mirtemir tarjimasida nashr etilgan.

Manbalar
Odoakr

Odoakr (Odoacer) (taxminan 431 — 493.15.3) — Gʻarbiy Rim imperiyasi imperatori armiyasidagi yollanma german otryadlaridan birining rahbari. Germanlarning skirlar kabilasidan. 476 yil 22 yoki 23 avgustda Gʻarbiy Rim imperiyasining soʻnggi imperatori Romul Avgustulni taxtdan agʻdargan, oʻzini Italiya hokimi deb eʼlon qilgan. 493 yil O. davlati ostgotlar tomonidan zabt etilgan, O. esa oʻldirilgan.

Manbalar
Odob

Odob (arabcha — „adab“ soʻzining koʻpligi) — jamiyatda eʼtirof etilgan xulq normasi. Shaxs maʼnaviy hayotining tashqi jihatini ifodalaydi va oʻzgalar bilan munosabat (oila, mehnat jamoasi, turli marosimlar)da namoyon boʻladi. Odob negizida axloqning baʼzi tamoyil va meʼyorlari, shuningdek, maqsadga muvofikdik va goʻzallik (estetika) talablari yotadi. Odob kishining jamoat orasida oʻzini qanday tutishi, odamlar bilan qay yoʻsinda muomala qilishi, oʻz turmushi, boʻsh vaqtini qanday tashkil etishi, inson tashqi qiyofasi qanday boʻlishi lozimligiga tegishli qoidalar (mas, sharm-xayo, kamtarlik, xushmuomalalik, ozodalik singarilar)ni oʻz ichiga oladi. Insonning diniy eʼtiqodi uning odobli boʻlib kamol topishiga samarali taʼsir koʻrsatadi. Odob taʼlimtarbiya, amaliy tajriba jarayonida shakllanadi.

Manbalar
Odoq

Odoq (oyoq soʻzidan) — daryo va soylar etagi, quyilishi yeri, baʼzan oʻrta oqimi sohillaridagi tekis pastlik yerlar. O.larni toshqin vaqtida baʼzan suv bosadi, yer osti suvlari yuza boʻlib, daryo suvining sathiga qarab oʻzgarib turadi. Tuprogʻi koʻpincha, shoʻrtob bot-qoq boʻlib, qamish, koʻgʻa, yulgʻun, shoʻra, ajriq bilan qoplanib yotadi.

Manbalar