MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Puli Xumri

Puli Xumri (dariycha : ) Afgʻoniston shimolidagi shahar. Puli Xumri Bagʻlon viloyatining poytaxti va eng yirik shahri boʻlib, uning nomi viloyatdagi boshqa yirik shahar Bagʻlondan kelib chiqqan. Shahar nufusi 2015-yil holatiga koʻra taxminan 221 274 nafar boʻlib, u Afgʻonistonning 9-chi yirik shahri va Afgʻonistonning shimoli-sharqidagi Qunduzdan keyin ikkinchi eng katta shaharga aylanadi. Puli Xumri yirik sanoat shahri.

Tarixi 
2017-yildan boshlab Tolibon isyonchilari Puli Xumrining Dandi Shahobiddin qismida faollashdi. 2019-yil 5-may kuni Tolibon aʼzolari shahar politsiya shtabiga bostirib kirib, 13 nafar politsiyachini oʻldirdi. 2019-yil 1-sentyabrda Tolibon shaharga hujum qildi, ammo hujum afg‘on armiyasi tomonidan qaytarildi. 2021-yil 16-yanvarda Afgʻon Milliy armiyasining tuman boʻlimi boshlig‘i Fazal Vakilzoda Tolibon hujumida halok bo‘ldi.

2021-yil 10-avgustda Puli Xumri Tolibonning umummilliy harbiy hujumi doirasida bosib olingan sakkizinchi viloyat markaziga aylandi.

Geografiyasi 
 
Puli Xumri, taxminan Qunduzdan  janubda, Mozori- Sharifdan  janubi-sharqda va Kobuldan  shimolda joylashgan, mintaqadagi savdo va tranzit markazi.

Yerlardan foydalanish 

2015-yil holatiga koʻra Puli Xumri 6 ta tumanga boʻlingan, umumiy yer maydoni 3 752 gektarni tashkil etdi. Shahardagi turar-joylarning umumiy soni 24 586 tani tashkil etdi. Puli Xumrida eng koʻp yerdan foydalanish qishloq xoʻjaligi yerlariga (65%) toʻgʻri keladi, bu yerlarning asosiy qismi 3, 5 va 6-tumanlarda joylashgan. 1 va 2-tumanlar eng yuqori turar-joy zichligiga ega, ammo 5-tumanda eng koʻp turar joy joylashgan. Puli Xumri oddiy, tartibsiz va togʻ yonbagʻridagi uylar hamda koʻp qavatli uylardan iborat turli xil uy-joy fondiga (taxminiy qiymati $120 mln) ega.

Iqlimi 
Mahalliy choʻl iqlimi taʼsirida Puli Xumri Köppen iqlim tasnifi boʻyicha sovuq chala choʻl iqlimga (BSk) ega. Shaharda oʻrtacha harorat 15,9 °C, yillik yogʻingarchilik esa oʻrtacha 282 mmni tashkil qiladi.

Iyul — yilning eng issiq oyi, oʻrtacha harorati 28,5 °C. Eng sovuq oy yanvarning oʻrtacha harorati 3,0 °C.

Aholisi

Iqtisodiyoti 
Puli Xumrida ikkita to‘g‘on mavjud bo‘lib, ular zarur elektr energiyasini taʼminlaydi.

Afgʻonistonning birinchi sement zavodi Gʻori I sement zavodi 1954-yilda Puli Xumrida Chexoslovakiya moliyaviy koʻmagida qurilgan. Hozirda u Afghan Invest Co.ga tegishli va ushbu kompaniya hamda Ahmad Javid Jaihoon tomonidan boshqariladi. Ohaktosh zavod orqasidagi tepalikdan qazib olinadi.

Kar-kar qishlogʻida shahar tashqarisida koʻmir koni bor, ammo ishlab chiqarish tizimi eskirgan.

Yomgʻir va harorat tufayli qishloq xoʻjaligi juda muhim, bugʻdoy, ziravorlar va sholi asosiy ekinlardir.

Viloyatni qayta qurish guruhi 
Mahalliy qayta qurish guruhining (PRT) yetakchi davlati Vengriya boʻlib, u shaharda 2006-yildan 2013-yil martigacha ishlagan. 2006-yilgacha Niderlandiya yetakchi davlat edi.

Puli Xumri-Kobul elektr uzatish liniyalari hozir poytaxtga doimiy elektr energiyasini yetkazib bermoqda.

Yana qarang 

 Bagʻlon viloyati

Manbalar 

prs
Afgʻoniston shaharlari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Ivan Suxarev

Ivan Aleksandrovich Suxarev (1909-1942)- Ivan Aleksandrovich Suxarev 1909 yil 18 martda Toshkent shahrida tug‘ilgan. Oila Toshkentdan Xo‘jandga ko‘chib o‘tdi (hozirgi Xo‘jand shahri), u yerdan Skobelevga (hozirgi Farg‘ona shahri) va nihoyat, Samarqandga joylashdi. Oila Samarqandga ko‘chib kelgan, maktab o‘quvchisi bo‘lgan I. A. Suxarev muzey ishini yaxshi ko‘radi, entomologim kolleksiyani to‘ldirish bilan shug‘ullanadi. 1928 yilda maktabni tugatgandan so‘ng u muzeyga qabul qilindi. O‘zbekiston Davlat universiteti (hozirgi A.Navoiy nomidagi Samarqand davlat universiteti)ning tarix fakultetiga 1930 yilda I. A. Suxarev o‘qishga qabul qilingan. 1932—1935 yillarda direktorning fan bo‘yicha o‘rinbosari, 1935 yildan u antik davr va o‘rta asrlar kafedrasi katta ilmiy xodimi etib tayinlangan. Ikkinchi jahon urushida qatnashgan. 1942 yilda 33 yoshida Voronej shahri yaqinida vafot etgan.

Xonchorbogʻ qoʻrgʻoni 

I. A. Suxarev muzeiydagi faoliyati davomida koʻplab arxeologik qazishmalar olib borgan. Ulardan Xonchorbog‘ qoʻrgʻonidagi xarobalarni oʻrgangan.

Manbalar
Foum El Anceur

Foum El Anceur — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Beni Mellal viloyatida joylashgan shahar va qishloq kommunasi hisoblanadi . 2004-yildagi statistik maılumotlarga ko`ra kommunada 2590 xonadonda jami 13 795 kishi istiqomat qilgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Beni Mellal-Khenining qishloq kommunalari
Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Karbalo muhofazasi

Karbalo muhofazasi (, Karbalāʾ) yoki Karbalo viloyati — markaziy Iroqdagi muhofaza. Uning maʼmuriy markazi Karbalo shahri boʻlib, u muhtaram Imom Husayn ziyoratgohini joylashgani tufayli musulmon shialar uchun muqaddas shahardir. Aholining koʻpchiligi shialardir. Muhofaza, sunʼiy Milh koʻlining bir qismini oʻz ichiga oladi.

Viloyat hokimyati 

 Hokim: Aqil at-Turayhi
 Hokim oʻrinbosari: Javod al-Hasnaviy 
 Viloyat Kengashi Raisi (PKK): Abdul al-Al al-Yasseriy

Tumanlari 

 Ayn al-Tamur
 Al-Hindiya
 Karbalo

Manbalar 

Shia Islom
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Iroq muhofazalari
Karbalo muhofazasi
Guettaya

Guettaya — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Beni Mellal viloyatida joylashgan shahar va qishloq kommunasi hisoblanadi . 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko`ra kommunada 2603 xonadonda jami 14621 kishi istiqomat qilgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Beni Mellal-Khe qishloq kommunalari
Had Bouhsoussen

Had Bouhssoussen — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Khénifra viloyatida joylashgan shaharcha hisoblanadi. 2004-yildagi statistik ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 2421 kishini tashkil qiladi.

Manbalar 

Had Bouhssoussen
Beni Mellal-Khe qishloq kommunalari
Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Had Boumoussa

Had Boumoussa — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Fquih Ben Salah viloyatida joylashgan shahar va qishloq kommunasi hisoblanadi . 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko`ra kommunada 5959 xonadonda 41 731 kishi istiqomat qilgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Beni Mellal-Khe qishloq kommunalari
Hattane

Hattane — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Xuribga viloyatida joylashgan shaharcha hisoblanadi. 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko'ra, uning aholisi 10,284 kishidan iborat.

Manbalar 

Beni Mellal-Khe qishloq kommunalari
Xuribga viloyatidagi aholi punktlari
Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Hel Merbaa

Hel Merbaa — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Fquih Ben Salah viloyatida joylashgan shahar va qishloq kommunasi hisoblanadi . 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko`ra kommunada 2159 xonadonda jami 12614 kishi yashagan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Beni Mellal-Khe qishloq kommunalari
Najaf muhofazasi

Najaf muhofazasi ( an-Najaf) yoki Najaf viloyati — Iroq markazi va janubidagi muhofaza. Maʼmuriy markazi — Najaf shahri. Boshqa yirik shahri — Kufa. Ikkala shahar ham aholisining aksariyat qismini tashkil etuvchi shia musulmonlari uchun muqaddasdir.

Viloyat hokimyati 

 Hokim: Luay al-Yasiriy  (isteʼfoga chiqqan) 
 Hokim oʻrinbosari: Abbos Alelyaviy

Tumanlari 

 Najaf tumani
 Kufa tumani
 Al-Manatera tumani
 Al-Meshxob tumani

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Iroq muhofazalari
Najaf muhofazasi
Iroq
Fors koʻrfazi
Said Nuriddin

Said Nuriddin(1851—1878) — hukmron buxorolik oʻzbek mangʻitlar sulolasi vakili, Buxoro amirligidagi chordjuy beki. Buxoro amiri Muzaffarning ikkinchi oʻgʻli boʻlgan.

Biografiyasi 
Said Nuriddin 1851-yilda tavallud topgan. Muzaffar nomidan Qarshida qoʻshin toʻplab, isyonkor ukasi Said Abdumalikka qarshi Gʻuzorda boʻlgan jangda qatnashgan. Muzaffar uni aqlli va isteʼdodli deb hisoblab, taxt vorisi qilmoqchi boʻlgan[3], ammo 1878-yili kutilmaganda sil kasalligidan vafot etgan.

Mirzo Salimbek „Tarix-i Salimiy“ asarida Said Nuriddin haqida shunday yozadi:
Sayid Mir Nuriddin To‘ra ziyoli va ilmli kishi boʻlgan. U Xaya taxallusi ostida ajoyib sheʼriyatga ega. Said Nuriddin hamisha otasining so‘zlariga bo‘ysunardi va unga bo‘ysungan.

Said Nuriddin Xaya taxallusi bilan sheʼr yozgan.

Adabiyotlar 
 Mirza Salimbek. „Tarix-i Salimiy“ (Buxoro amirligi tarixiga oid manba). — Akademiya, 2009

Manbalar
Nizomiddin Urganji

Nizomiddin Urganji (1871-yil, Buxoro — 1921-yil, Hisor, Buxoro amirligi) — davlat va harbiy arbobi. Buxoro amirligining Bosh vaziri (1917—1920).

Biografiyasi 
Nizomaddin Urganji kelib chiqishi Urganji oʻzbeklaridan boʻlib, Buxoroda 1871-yilda tavallud topgan. Urganji guruhi katta ehtimol bilan Urganchdan kelgan. Buxoroda Urganja nomi bilan atalgan. Rus tilida , o‘zbek tilida .

Amir Said Olimxon davrida Chordjuy beki, soʻngra devonbegi, 1917-yil aprelda esa Rossiya siyosiy agentligining A.Ya.ning talabi bilan Buxoro boshligʻi etib tayinlangan. Miller tomonidan Buxoro komendanti, qushbegi Nasrulla-bey lavozimidan chetlashtirilgach, Buxoro amirligining oliy qushbegi etib tayinlangan. Uning nomi Buxoro islohotchilari — jadidlarga qarshi shafqatsiz qatagʻonlar bilan bogʻliq. 1920-yilda Nizomiddin Urganji amir bilan Buxorodan qochib ketgan. Nizomiddin Urganji qushbegi 1921-yili Buxorodan qochib Hisorda vafot etgan. Safar Bekjon Urganjiy Buxoro Amirligi Bosh vaziri (1917-yil — 1920-yil) Nizomiddin Urganjiyning amakisi boʻlgan. Raxmatulloxoʻja Nizomiddin Urganjining oʻgʻli boʻlgan. Nizomiddin Urganjiy otasi va amakilari otilganida 14 yoshda boʻlgan.

Manbalar
Deadpool & Wolverine

Deadpool & Wolverine – Marvel Comics qahramoni Deadpoolga asoslangan superqahramonlik filmi. Marvel Studios va Maximum Effort tomonidan ishlab chiqarilgan va Walt Disney Studios Motion Pictures tomonidan tarqatilgan. Film Marvel kinematografiya koinoti (MCU) ning 34-filmi boʻlib, Deadpool (2016) va Deadpool 2 (2018) filmlarining davomi boʻlishi koʻzda tutilgan.

Uchinchi Deadpool filmini 2016-yilning noyabrida boshlangan, ammo kompaniyaning Disney tomonidan sotib olinishi 2019-yil mart oyida yakunlanganidan keyin toʻxtatib qoʻyilgan. Keyin filmni ishlash Marvel Studiosga topshirilgan.

Deadpool & Wolverine 2024-yil 26-iyulda chiqarilishi rejalashtirilgan.

Rollarda 
 Ryan Reynolds – Wade Wilson / Deadpool
 Hugh Jackman – James „Logan“ Howlett / Wolverine
 Emma Corrin – bosh yovuz
 Morena Baccarin – Vanessa
 Rob Delaney – Peter
 Leslie Uggams – Blind Al
 Karan Soni – Dopinder
 Matthew Macfadyen – TVA agenti

Manbalar

Havolalar  
  Marvel.com saytida
 

2024-yil filmlari
2024-yil filmlari
2020-yillar superqahramonlar haqidagi filmlar
AQSh filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
Barye

Barye (belgilanishi: Ba) yoki ba'zan barad, barrie, bary, baryd, baryed yoki barie, bosimning santimetr-gramm-sekund (CGS) birligidir. 1dina taqsim 1 santimetr kvadratga teng. 

  =  =  =  =  =

Yana qarang 

 Paskal (birlik)
 Xalqaro birliklar tizimi

Manbalar 

Bosim birliklari
CGS birliklar tizimi
Gusman Isxakov

Isxakov Gusman Gumerovich (25-may 1957-yil, Qozon) — muftiy, Tatariston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi (1998—2011), Qozon musulmon diniy tashkilotlari muftiyati uyushmasi raisi.

Tarjimai holi 

 1957-yil 25-mayda Tatariston Respublikasi Qozon shahrida tug'ilgan.
 1964—1074-yillarda 129-sonli o‘rta maktabda tahsil olgan.
 1975—77-yillarda Sovet Armiyasi (GSVG) saflarida xizmat qilgan.
 1978—1982-yillar “Mir Arab” madrasasi talabasi — Olmaota Buxoro, Oʻzbekiston
 1982—1984-yillarda SSSRning Yevropa qismi va Sibir musulmonlari diniy boshqarmasi mas'ul kotibi — Moskva Ufa ;
 1984—1985-yillarda Islom universiteti shariat fakulteti talabasi – Toshkent Tripoli, Liviya;
 1985—1994-yillar  Oktyabrskiy shahri markaziy masjidi imom-xatibi;
 1991—1994-yillar “Nurul-Islom” musulmon madrasasi rektori, Olmaota Boshqirdiston Respublikasi Oktyabrskiy, shahar Kengashi xalq deputati;
 1994—1998-yillarda Tatariston Respublikasi muftiysining birinchi o‘rinbosari;
 1998—2006 yillarda Rossiya islom universiteti rektori;
 1998-yil 14-fevralda boʻlib oʻtgan Musulmonlar birligi qurultoyida Tatariston Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi raisi, muftiy etib saylandi. 2000-yil may oyidan beri – markazlashgan tashkilot – “Qozon muftiyati” musulmon diniy tashkilotlari uyushmasi raisi.
 2011-yil 13-yanvarda bo'lib o'tgan plenumda Tatariston Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi raisi lavozimidan iste'foga chiqish masalasi ko'rib chiqildi.
 2011-yilda nafaqaga chiqqan.

Unvonlar va mukofotlari 

 1997-yildan Rossiya gumanitar fanlar akademiyasining faxriy akademigi.
 2006-yilda Tatariston Respublikasi Jamoatchilik palatasi a'zosi etib saylangan.
 2005-yilda Yevrosiyo Islom kengashi (shtab-kvartirasi Olmaota shahrida) vitse-prezidenti etib saylangan. Anqara).
 Do'stlik ordeni (2007-yil 19-noyabr) — ma'naviy madaniyatni rivojlantirish va xalqlar o'rtasidagi do'stlikni mustahkamlashdagi xizmatlari uchun.

Manbalar 

Mir Arab madrasasida tahsil olganlar
Rossiyaning Doʻstlik ordeni sohiblari
Yashayotgan insonlar
1957-yilda tugʻilganlar
25-mayda tugʻilganlar
Buxoro
Trankvilizator

Trankvilizator — tashvish, qo'rquv, zoʻriqish va psixologik buzilishlarni davolash uchun moʻljallangan, asosan, stress va taranglik holatlarini kamaytirish uchun moʻljallangan dori vositasi.

Etimologiyasi 
Trankvilizator soʻzi atama sifatida birinchi boʻlib F. F. Yonkman (1953) tomonidan reserpin preparatidan foydalangan holda olib borilgan tergov tadqiqotlari xulosalarida qoʻllanilgan boʻlib, preparat berilgan barcha hayvonlarga tinchlantiruvchi taʼsir koʻrsatgan.

Reserpin — markaziy taʼsirga ega rauvolfiya alkaloiddir. Bu soʻz bevosita odam va boshqa hayvonlardagi xotirjamlik holatini bildiradi.

Bu atama tibbiyot sohasida umuman ishlatilmaydi hamda antipsikotik yoki neyroleptik moddalarga nisbatan qoʻllaniladi.

Atamadan odatda sedativning sinonimi sifatida foydalaniladi. Sogʻliqni saqlash mutaxassislari tomonidan qoʻllanilganda alternativ yoki aniqroq atamalar bilan almashtiriladi:

 kichik trankvilizator odatda anksiyolitiklarga ishora qilsa,
 katta trankvilizator antipsikotiklarga ishora qilishi mumkin.

Kayfiyat stabilizatorlari ham trankvilizatorlar tasnifiga tegishli deya hisoblanadi.

Yana qarang 
 Sedativ
 Trankvilizator quroli

Manbalar 

Asabni tinchlantiruvchi dorilar
Dorilar
Nariman Atayev

Ataev Nariman Shamsutdinovich (1971-yil 25-yanvar, Oʻzbekiston SSR, Buxoro viloyati, Kogon —  2007-yil 25-may, Vladimir, Rossiya) — Oʻzbek professional bokschisi, Osiyo oʻyinlari gʻolibi, Osiyo chempioni.

Faoliyati 
1991-yilda Ataev yarim oʻrta vaznda SSSR xalqlari Spartakiadasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. SSSR parchalanganidan so‘ng O‘zbekiston terma jamoasiga kelib qo‘shildi. 1993-yilgi Jahon chempionatida uch marta gʻalaba qozongan va chorak finalda ukrainalik Sergey Horodnichevga magʻlub boʻlgan. 1994-yilda Ataev besh marta gʻalaba qozondi, finalda Arkham Chenglayni (Tailand) nokautga uchratib, jahon chempionati gʻolibi boʻldi. 1994-yil kuzida u yarim finalda Nurjan Smanovga (Qozog'iston) yutqazib, Osiyo oʻyinlarining bronza medali sovrindori boʻldi. 1995-yilgi Osiyo chempionatida Narimon Atayev oltin medalni qo‘lga kiritdi.

Shundan soʻng, 1997-yilda Ataev finalda Nurjan Smanovga yutqazib, Osiyo chempionatining kumush medali sovrindoriga aylandi. U 1998-yilgi Jahon chempionatida gʻalaba qozongan va yarim finalda Diogenes Lunaga (Kuba) yutqazgan. 1998-yilgi Osiyo o‘yinlarida yarim finalda Parkpoom Yangponak (Tailand)ga yutqazib, bronza medali bilan kifoyalangan. O‘zbekiston Respublikasi Davlat jismoniy tarbiya va sport qo‘mitasining boks bo‘yicha sportchi-yo‘riqchisi Nariman Ataev Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti I.Karimov tomonidan,1997-yil 27-avgust Pf-2083-son qarori bilan „Oʻzbekiston belgisi“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.

Nariman Ataev Rimda oʻtkazilgan yengil atletika turida oʻrta vazn toifasida xalqaro oltin medal sohibi boʻlgan. 1998-yil O‘zbekiston bokschilari butun Osiyo mintaqasida eng kuchli ekanliklarini yana bir bor namoyish etishgan, Tailand poytaxti Bangkok shahrida o‘tkazilgan Osiyo o‘yinlarida Nariman Ataev 67 kg vazn toifasida jangda qatnashib bronza medali bilan taqdirlangan. Osiyo oʻinlarida Qozog‘istonlik Nurjan Smanov 1994-yilda o‘z faoliyatida bir qancha xalqaro musobaqalarda ishtirok etgan tajribali bokschi bo‘lgan va yarim finaldayoq o‘zining asosiy raqibi Nariman Atayevni mag‘lub etgan.

Nariman Ataev Doʻstlik ordeni bilan ham taqdirlangan.

1998-yilgi jahon chempionatida Nariman Ataev bir marta g‘alaba qozongan, yarim finalda Diogen Lunaga (Kuba) yutqazgan. 1998-yilgi Osiyo o‘yinlarida yarim finalda Parkpoom Yangponak (Tailand)ga qarshi ringgda yutqazib, bronza medali bilan taqdirlangan.

Professional martabasi 
2001-yilda Ataev professional ringda chiqishni boshladi. Faqat 6 ta jang oʻtkazgan, oxirgisi 2007-yil 14-aprel, Vladimir, Rossiyada boʻlgan. Bir oy oʻtgach, u oʻldirilgan va oʻsha Vladimirda dafn etilgan.

Manbalar

Havolalar 
Musobaqa natijalari amateur-boxing.strefa 
Oʻzbekiston bokschilari
Buxoro viloyatida tugʻilganlar
Webarxiv andozasi wayback havolalari
2007-yilda vafot etganlar
27-mayda vafot etganlar
1971-yilda tugʻilganlar
25-yanvarda tugʻilganlar
Masʼud bin Usmoniy

Mas’ud bin Usmoniy Kuhistoniy (1510-yil — 1590-yil, Toshkent) — Buxoro xonligida Shayboniylar hukmronligi davrida Suyunchxo‘jaxon va Abd al-Latifxonning saroy tarixchisi.

Biografiyasi 
Oʻzbek hukmdori Toshkentning oʻziga xos hukmdori Suyunchxoʻjaxon oʻz saroyida tarixchi, shoir, ilohiyotshunos, huquqshunoslarni oʻz ichiga olgan madaniy muhitni shakllantirishga harakat qilgan. Mashhur tarixchilardan biri Mas’ud ibn Usmoniy Kuhistoniy bo‘lib, u „Tarix-i Abu-l-Xayrxoniy“, „Xon Abulxayrxon tarixi“ nomli asar yozgan. Umr yillari nomaʼlum.

„Taʼrix-i Abu-l-Xayrxoniy“ Abdul al-Latifxon nomidan yozilgan bo‘lib, jahon tarixidir. Risolat dunyo yaratilishidan to 1460-yillargacha boʻlgan umumiy tarix turiga koʻra yozilgan. Qoʻlyozma boshqa mualliflar Juvayniy, Usmon Juzjoniy, Sharafiddin Ali Yazdiy va boshqalarning asarlari jamlanmasidan iborat. Qo‘lyozmaning bir qismida Abul Xayr haqidagi asl maʼlumotlar mavjud. Bu, ehtimol, saqlanib qolmagan hujjatlarga asoslanadi va akademik V. IN. Bartold ishtirokchilardan biri, ehtimol Suyunchxo‘janing o‘zi hikoyasi haqida. Kitob tili bezakli, matnga sheʼr satrlari kiritilgan.

Bir nechta mehnat roʻyxati saqlanib qolgan. O‘zbekiston Fanlar Akademiyasida uchta ro‘yxat mavjud: biri XVIII asr oxirida ko‘chirilgan, bu qo‘lyozmaning boshi va oxiri yo‘q, namlikdan qattiq shikastlangan, ikkinchi qo‘lyozma faqat oxirgi qism bo‘lib, 1900—1901-yillarda ko‘chirilgan, eng qimmati 1825—1826-yillarda koʻchirilgan, boy tasvirlangan qoʻlyozmadir. Yaxshi qoʻlyozma Sankt-Peterburg universiteti kutubxonasida mavjud, u 1818-yilda qayta yozilgan. Eng qadimgi qoʻlyozma Rossiya Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik institutida saqlanadi. Bitta qoʻlyozma Britaniya muzeyida saqlanadi, ammo uning yakuniy qismining yarmi yoʻq.

Asarni S. K. Ibrohimov, „XV — XVII asrlar qozoq xonliklari tarixiga oid materiallar (Fors va turkiy yozuvlardan ko‘chirmalar)“ to‘plamining baʼzi qismlarini tarjima qilgan va nashr etgan (Maʼsul muharrir B. Sulaymenov Olmaota, 1969).

Vafoti 
Masʼud bin Usmoniy 1590-yil Toshkentda vafot etgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Б. А. Ахмедов. Государство кочевых узбеков. Наука, 1965.
 
 
 В. В. Трепавлов. История Ногайской Орды. Москва. Издательская фирма «Восточная литература», РАН

Buxoro xonligi tarixchilari
Oʻzbekiston tarixi
Shayboniylar davri tarixchilari
Markaziy Osiyo tarixi
1590-yilda vafot etganlar
1510-yilda tugʻilganlar
Navro‘z (Toʻrtkoʻl tumani)

Navro‘z — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Toʻrtkoʻl tumani tarkibiga kiradi.

Manbalar 

Toʻrtkoʻl tumani aholi punktlari
Gʻalaba

G‘alaba — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Toʻrtkoʻl tumani tarkibiga kiradi.

Manbalar 

 

Toʻrtkoʻl tumani aholi punktlari
Tayler

Tayler — ingliz tillarida topilgan familiya va erkak va ayolga berilgan ism:
 Tayler Hill — amerikalik professional basketbolchi, hozirda erkin agent
 Tayler Herro — amerikalik professional basketbolchi
 Tayler Blekket — ingliz professional futbolchisi
 Brayan Teodor Tayler — amerikalik bastakor, dirijor, aranjirovkachi
Erkak ismlari
Ayollar ismi
Ingliz familiyalari
Qurbon Boyboʻtayev

Qurbon Boybo‘tayevich Boybo‘tayev (1911—1976) — geliotexnika sohasida faoliyat ko‘rsatgan olim, Buxoro davlat universitetida tashkil etilgan geliofizika ilmiy maktabi asoschisi.

Tarjimayi holi 
Qurbon Boybo‘tayev 1911-yilda Toshkent viloyati Bekobod tumani Qiyot qishlog‘ida tug‘ilgan. 1933-yilda hozirgi Samarqand davlat universitetining fizika fakultetiga o‘qishga kirib, 1938-yilda muvaffaqiyatli tutatgan.

1938-yildan Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti)ning umumiy fizika kafedrasida assistent lavozimida ish boshlagan. 1944-yildan 1968-yilgacha Umumiy fizika kafedrasining mudiri bo‘lgan.

1956-yilda Moskvadagi G.M.Krjijanovskiy nomli Energetika ilmiy tadqiqot institutining maxsus ilmiy kengashida „Turli tizimli quyosh suv isitkichlarining qiyosiy tahlili“ («Сравнительные испытания различных систем солнечных водонагревателей») mavzusida nomzodlik ishini himoya qilgan.

Qurbon Boybo‘tayev o‘z ilmiy tadqiqotida trubasimon suv isitkichlariga nisbatan tekis ko‘zguli qozonchaning foydali ish koeffitsiyentini aniqladi, ulardagi harorat pasayishi, o‘lchash usullarini va buni geliotexnika ehtiyojlarida keng qo‘llash mumkinligini tadqiq qildi.

Qurbon Boybo‘tayev 1960-yilda hozirgi Buxoro davlat universiteti Umumiy fizika kafedrasining dotsenti bo‘ldi. U Buxoro davlat unversitetida geliofizik tadqiqotlarning asoschisi va boshlovchisi hisoblanadi. Buxoro davlat universitetida uning rahbarligida geliofiziklar maktabi tashkil qilindi. Undan fan doktorlari B.M.Ochilov, Y.N.Yoqubov, R.Avezov, fan nomzodlari O.X.Shodiyev, M.K.Qahhorov va boshqalar yetishib chiqdilar.

Qurbon Boybo‘tayev 50 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. U 1968-yildan Sirdaryo pedagogika instituti fizika fakultetida dekan lavozimida va Umumiy fizika kafedrasi mudiri lavozimlarida faoliyat ko‘rsatgan. „Mehnat shuhrati“ ordeni, „O‘zbekiston xalq ta'limi a’lochisi“ va qator davlat mukofotlari sohibi bo‘lgan.

1969-yilda professor ilmiy unvonini olgan. Oilali, 3 nafar farzandi bor. Farzandlarining hammasi oliy ma’lumotli. Qizi Tursunoy Qurbonboyeva Buxoro davlat universiteti Umumiy kimyo kafedrasida dotsent lavozimida faoliyat ko‘rsatgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston fiziklari
Buxoro davlat universiteti professorlari
Geliofizika
Texnika
Gabor

Gabor — venger tillarida topilgan familiya:
 Billy Gabor — amerikalik professional basketbolchi.
 Dennis Gabor — venger fizigi, golografiya asoschisi.
 Eva Gabor — vengriyalik sobiq aktrisa, ishbilarmon ayol, xonanda va sotsialist.

Venger familiyalari