MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Mahkamlash detallari

Mahkamlash detallari - mashina va qurilmalarning qismlarini qoʻzgʻalmas qilib biriktiradigan detallar. Mashinasozlikning barcha tarmoqlarida keng qoʻllaniladi. Mahkamlash detallari si-fatida, odatda, rezbali birikmalar: boltlar, vintlar, shpilkalar, gaykalar, shuruplar, shaybalar, shplintlar, shtiftlar ishlatiladi. Shakli va oʻchlamlari standartga mos keladigan rezba rezbali Mahkamlash detallarining asosiy detallari hisoblanadi. Biriktiriladigan detallarga rezba qirqilib, bolt, gayka, shaybalar yordamida boltli birikma hosil qilinadi. Detallarda ochiq teshik hosil qilish talab qilinmagan hollarda vintlar va shpilkalardan foydalaniladi. Biriktiriladigan detallarni ezmaslik, qirmaslik uchun bolt va gayka ostiga shaybalar qoʻ-yiladi. Stopor shaybalari va shplintlar titrashlar va zarbalarda gaykaning oʻz-oʻzidan buralib ketishdan saqlaydi. Har qaysi mamlakat chegaralarida Mahkamlash detallarining oʻlchamlari va shakllari unifikatsiya qilinadi (birxshtlashtiriladi, yaʼni standartlashtiriladi).

Manbalar
Meli Mahkamov

Meli Mahkamov (1939.22.11, Toshkent) — telerej. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1990). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1963). 1961-yildan Oʻzbekiston teleradiokompaniyasida ishlaydi. 1990—93 yillar "Oʻzteleradio" kompaniyasining badiiy rahbari. "Chi-nor" (A. Muxtor), "Hazrati inson" (R. Fayziy), "Xoʻrlanganlar va haqoratlanganlar" (F. Dostoyevskiy), "Soqov xotin" (A. Frans), "Hakim va ajal" (A. Oripov), "Yoqut koʻzli bilaguzuk" (A.Kuprin), "Olmos kamar" (P. Qodirov) kabi 30 dan ortiq telespektakl va videofilmlarni sahnalashtirgan. Ayniqsa, Oybekning "Qutlugʻ qon" romani asosida yaratilgan 7 qismli videofilmi badiiy yetuk va mukammalligi, aktyorlarning yuksak ijro mahorati bilan ajralib turadi. Shuningdek, M. "Teleminiatyuralar teatri", "Ekran xandasi", "Shanba, nonushtadan soʻng", "Otalar soʻzi — aqlning koʻzi" va boshqa koʻrsatuvlarning tashkilotchisi va rejissyor "Hayot quvonchlari va tashvishlari" turkum koʻrsatuvining 1990—92 yillar televideniye orqali "Navroʻz"ga bagʻishlab ilk bor oʻtkazilgan uzluksiz telemarafonga bosh rejissyorlik qilgan. Amir Temurning 660 yilga atab 21 qismli badiiy publitsistik "Temurnoma" (X. Davron bilan birga) videofilmini yaratgan.

Manbalar 

    

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Gʻulom Mahkamov

Gʻulom Mahkamovich Mahkamov (1907.17.10—Toshkent—1987) — gigiyenist, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1967); tibbiyot fanlari doktori (1958), professor (1963). Toshkent tibbiyot institutini tugatgan (1932). Shu institut gigiyena kafedrasida assistent (193641), dotsent (1941-46), 1946-yildan ovkatlanish gigiyenasi ka-fedrasi mudiri. Oʻzbekiston Ichki ishlar vazirligi sanitariya boʻlimining boshligʻi (1941—48), Oʻzbekiston Sogʻliqni saqlash vazirligi epidemiyaga qarshi sanitariya boshqarmasining boshligʻi (1951—56), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻlka tibbiyot ilmiy tadqiqot instituti direktori (1958—67). Ilmiy ishlari, asosan, ovqatlanish masalalari, ovqatdan zaharlanish va uning oldini olishga oid.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Mahkum

Mahkum — qonun bilan taqiqlangan muayyan jinoyatni sodir etgani uchun sud tomonidan aybdor deb topilgan shaxs. Oʻzbekistonda M.ga nisbatan quyidagi jazo choralari qoʻllanilishi mumkin: jarima; muayyan huquqdan yoki biror xil faoliyat bilan shugʻullanishdan mahrum qilish; axloq tuzatish ishlari; xizmat boʻyicha cheklash; qamoq; institutizomiy qismga joʻnatish; ozodlikdan mahrum qilish; oʻlim jazosi. M. jazoni sudning hukmi kuchga kirganidan soʻng oʻtaydi. Baʼzan M. aybdor boʻlsada, unga jazo tayinlanmasligi yoki uni oʻtashdan ozod etilishi mumkin (Oʻzbekiston Respublikasi JK, 69—79, 87— 90moddalar). Sud ozodlikdan mahrum qilish jazosini tayinlash vaqtida sodir etilgan jinoyatning mohiyati, ijtimoiy xavflilik darajasi va ishdagi boshqa holatlarni eʼtiborga olib, aybdorni jazo bermay ham xulqini nazorat qilish, tuzatish mumkin, degan qatʼiy fikrga kelsa, tayinlangan jazoni ijro etmaslik Tyirisida qaror chiqaradi. Ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan yoki uncha ogʻir boʻlmagan jinoyatni birinchi marta sodir etgan shaxs, agar u jinoyat natijasida yetkazilgan zararni oʻz ixtiyori bilan bartaraf etib, qilmishidan astoydil pu-shaymon boʻlsa, sud uni jazodan ozod qilishi mumkin.

M. barcha fuqaroviy huquqlardan foydalanadi. Uning huquqiy maqomi Oʻzbekiston Respublikasining JPK ida berilgan. M. fuqaroviy, mulkiy, vorislik, mualliflik, kashfiyotchilik, mehnat, uy-joy huquqlariga ega. M. jazoni oʻtash tartibi va shartlari, oʻz huquq va majburiyatlari toʻgʻrisida axborot olish, oʻquv, badiiy va boshqa turdagi materiallardan foydalanish, so-gʻligʻini saqlash, shu jumladan, ambulatoriya va statsionar sharoitida davolanish, advokatlardan malakali yuridik yordam olishi mumkin. Ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlana-yotgan M. saylanishi mumkin emas va saylovda qatnashmaydi (OʻzR Konsti-tutsiyasi, 177modda).

Gʻafur Abdumajidov.

Manbalar
Mahmud II

Mahmud II (1784.20.7-1839.1.7, Istanbul) — Turkiya sultoni (1808—39). Markazlashgan imperiya tuzish maqsadida bir necha islohotlar oʻtkazgan. 1826-yil yanicharlar polkini tarqatib, muntazam armiya tuzish toʻgʻrisida farmon chiqargan, yangi maʼmuriy birliklar tuzgan, harbiylar tizimini bekor qilib, yevropacha usulda ichki, tashqi ishlar va moliya vazirliklarini joriy qilgan. Bu islohotlar Usmonli turk imperiyasining tanazzulga yuz tutishining asosiy sabablarini bartaraf qila olmagan. Mahmud Misr poshosi Muhammad Ali bilan boʻlgan urushlar (1831 — 33 va 1839)da yengilgan. Buyuk Britaniya va Fransiyaning mahmuddan savdo bitimlari (1838) boʻyicha olgan imtiyozlari Turkiyani Yevropa davlatlari taʼsiriga tushishini tezlashtirgan.

Manbalar 

Usmonlilar imperiyasi hukmdorlari

Usmonli sulolasi
Mahmud ibn Vali

Mahmud Ibn Vali (taxminan 1595, Balx — ?) — tarixchi, geograf olim, sayyoh. 

Mahmud ibn Vali mashhur olim, tasawwuf namoyondasi Maxdumi Aʼzam avlodidan bʻolgan.
Badavlat oilada tugilgan, yoshligida turli fanlardan saboq olgan. Hindiston, hozirgi Shri Lanka va Movarounnaxr boʻylab sayohat qilgan. Ensiklopedik tavsifdagi asosiy asari "Bahr ul-asror fi manoqib al-ahyar" ("Oliyjanob insonlar jasorati xususida sirlar dengizi") ("Geografiya") boʻlib, muallif uni yozishda arab geograflari (Ibn al-Faqih, Istaxriy, Ibn Havqal, Abu Dulaf, Ibn Fadlon, al-Gʻarnotiy, Yoqut Hamaviy, Dimishqiy), fors olimlari Zakariyo Qazviniy, Hamdulloh Qazviniy va boshqalar)ning asarlaridan foydalangan. Asarda dengiz, okean, dare, qir, togʻ, buloq, mashhur portlar (bandargoh), shaharlar, mamlakatlar va ular hududidagi tabiiy muhit, hayvonot olami, ajoyibotlar haqida bayon qilinadi.

M. ibn M. bundan tashqari, "Ravo’ix-i toyiba" ("Yoqimli hidlar"), "Muhabbatnoma", "Najmi saqib" ("Yorqin yulduz"), "Risolai bahoriya" ("Ba-hor haqida risola"), "Axloqi husayniy" ("Axloq husnlari") asarlarining muallifi. U 50 ming baytdan iborat katta devon tuzgan.

Manbalar 
 More tayn otnositelno doblestey blagorodnix (Geografiya), T., 1977.
 Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.

 

Tarixchilar
Sayyohlar
Mahmud mirzo

Mahmud mirzo - q. Sulton Maxmud Mirzo.

Mashxur xattotlardan biri Mahmud Mirzo 17 asrda tug'ilgan.Mahmud Mirzo Turdi Ali bilan Xudoyorxon saroy devorlaridagi xattotlik ishlarini bajargan
Mahmud Muzahhib

Mahmud muzahhib (15-asr oxiri -16-asr 60-yillari, Buxoro) — naqqosh, musavvir. Kamoliddin Bexzodnint shogirdi. Ijodi Hirotda boshlangan. Rassom Dust Devona, xattot Sultonali Mashhadiy bilan hamkorlik qilgan. Ilk asarlaridan Alisher Navoiy portreti (Mashhaddagi Ostoni Quds majmuasida), Abdurahmon Jomiyning "Devon"i (Vashingtondagi Lafayet universiteti kutubxonasida) va boshqa qoʻlyozmalarga ishlagan miniatyuralari bizgacha yetib kelgan. 1507-yildan Buxoroda yashagan, Buxoro miniatyura maktabi badiiy uslubining shakllanishiga katta hissa qoʻshgan. M.M. yaratgan asarlarida badiiy ifoda vositalari loʻnda, aniq, por-tretlarida psixologik tasvir yetakchi. M.M. ijodida Saʼdiy va Jomiy asarlari alohida oʻrin tutadi. Saʼdiyning "Boʻston" (asarning uchta qoʻlyozmasini bezagan: Lissabondagi K. Gulbekyan majmuasida, Londondagi Keyr majmuasida va boshqalar), Nizomiyning "Mahzan ul-asror" ("Sirlar xazinasi", 1545; Parijdagi Milliy kutubxonada), Jomiyning "Tuhfat ul-ahror" (1545, sobiq O. Omber majmuasida va Parijdagi Milliy kutubxonada), "Ba-horiston" (1551, sobiq Ye. de Lorey majmuasida), "Yusuf va Zulayho" Maxmud Muzaxxib. "Bazm" ("Ravzat ulmuhibban" asariga ishlangan miniatyura, Buxoro, 16-asr). (1561, Nyu-Yorkdagi sobiq Kevorkyan majmuasida) asarlari va boshqa qoʻlyozmalarni bezagan.

"Shoir portreta" (1538—39, NyuYorkdagi sobiq Kevorkyan majmuasida), "Shahzoda portreti" (1562—63 va 1570 — 71, Istanbul majmuasida), "Oshiqlar", "Uch raqqosa", "Pari", "Kurash" (Mashhaddagi Ostoni Quds majmuasida) kabi mustaqil asarlar ham yaratgan.

Adabiyot 
 Usmonov O., Kamoliddin Behzod va uning naqqoshlik maktabi, T., 1977; Ash - rafi M. M., Bexzad i razvitiye buharskoy shkoli miniatyuri XVI v., Dushanbe, 1987.

Abdumajid Madraimov.

Manbalar
Mahmud Tarziy

Mahmud Tarziy (1866, Gʻazna -1935, Istanbul) — Afgʻoniston davlat arbobi, tarixchi. Yosh afgʻonlar harakatining gʻoyaviy rahbari. Damashq, Istanbul va boshqa shaharlarda taʼlim olgan. 1803-yilda Afgʻonistonga qaytib kelgan. 1911—19 yillarda "Sirojul-axbor" ("Xabarlar chirogʻi") gaz. noshiri va muharriri. Afgʻonistonda maʼrifatparvarlik gʻoyalari tarqalishiga munosib hissa qoʻshgan. Omonullaxon hokimiyat tepasiga kelgach, yangi hukumatda tashqi ishlar vaziri lavozimini egalladi (1919—22, 1924—27). Hukumat ichida bir-biriga qarama-qarshi 2 guruh boʻlib, M.T. taraqqiyparvar kuchlarga boshchilik qilgan. K. keskin (radikal) ichki islohotlar oʻtkazish, konstitu-sion tartib oʻrnatish, tinchliksevar tashqi siyosat olib borishni yoklab chiqqan. Bosh vazir Abdulquddusxon Ittimadiy uning bu fikrlariga qarshi turgan va konstitutsion gʻoyalarni targʻib qilayotgan kishilar qatl qilinishiga fatvo berilishini talab qilgan (yana qarang Yosh afgʻonlar). 1928—29 yillarda Afgʻonistonda Omonullaxonga qarshi Xabibulla — Bachai Saqqo (1880— 1929) rahbarligida koʻtarilgan qoʻzgʻolondan keyin, Turkiyaga koʻchib ketgan. U Afgʻoniston tarixi va madaniyatiga oid asarlar yozgan. Badiiy ijod bilan ham shugʻullangan.

Adabiyot 
 Nazarov X., Sotsialnie dvijeniya 20-x godov XX veka v Afganistane, Dushanbe, 1989.

Manbalar 

1866-yilda tugʻilganlar
1935-yilda vafot etganlar
19-asr afgʻon siyosatchilari
Mahmud Torobiy

Mahmud Torobiy (?, Buxoroning Torob qishlogʻi —1238) — Buxoroda moʻgʻullar zulmiga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolon (1238) rahbari.

Hunarmand oilasida tugʻilgan. Gʻalvirchilik bilan shugʻullangan, ayni paytda tabiblik ham qilgan. U kuchli nufuzga ega, tasavvuf gʻoyalari bilan tanish shaxs boʻlgan. Buxoroda moʻgʻullarga qarshi boshlangan qoʻzgʻolonga mashhur ulamo Shamsuddin Mahbubiyning taklifi bilan rahbarlik qilgan. Buxoro atrofida moʻgʻullarga qarshi boʻlgan jangda halok boʻlgan. Qabri ustiga 13-asrda qurilgan daxma Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, qayta taʼmirlandi. Mahmud Torobiy haqida Oybek "Mahmud Torobiy" (1944) opera librettosi va dostonini, Asad Dilmurod "Mahmud Torobiy" (1998) tarixiy romanini yozgan. Buxoro viloyati Jondor shaharchasida haykal oʻrnatilgan.

Manbalar 

 
Oʻzbekiston tarixi
Buxoro tarixi
Mahmud Gʻijduvoniy

Mahmud Gʻijduvoniy, Joni Mahmud ibn Shayx Ali ibn Imomiddin al-Gʻijduvoniy (16-asr) — buxorolik sayyoh, geograf va tarixchi olim. Yoshligidan ustozlari — Shayx Kamoliddin Husayn Xorazmiy va Shayx Hoji Muhammad al-Xabushoniy sayohatlarida qatnashgan, soʻngra Turon va Eron oraligʻida oʻzi sayohat qilgan. Bu sayohatlar natijasida "Miftoh uttolibin" ("Ilm toliblarining kaliti") asarini yozgan (1543). Asarda 16-asr boshlarida Buxoro, Samarqand, Xiva, Marv, Mashhad, Hirot, Niso shaharlari, oʻsha davrdagi tarixiy voqealar, urf-odatlar, yirik shaxslar va boshqa toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud. M. Gʻ. Xazar (Kaspiy) dengizining sharqidagi eng yirik port — Manqishloq bandargohiga ham tez-tez borib turgan. Bu portga Kavkaz va Sharqiy Yevropa mamlakatlaridan savdogarlar kelib turgan. M. Gʻ. asarini 19-asrda Oga-hiy fors tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Adabiyot 
 Hasanov H., Sayyoh olimlar, T., 1981.

Manbalar 

Tarixchilar
Sayyohlar
Mahmud hakim yayfoniy

Mahmud hakim yayfoniy (1850—1930) — tarixchi, tabib, adib. Unga qoʻqonlik tabib Boqiyxon ustozlik qilgan. Hakimiy taxallusi bilan sheʼrlar yozgan. "Devoni Hakimiy" nomli gʻazallar devoni, "Tariq ul-iloj" ("Davolash usuli"), "Abu Ali ibn Sino qissasi", "Maʼdan ul-adviya" ("Doridarmonlar manbai"), "Qonun ul-iloj" ("Davolash qonuni"), "Mujarraboti Mahmudiy" ("Mahmud tajribalari"), "Xullas uttavorix" ("Tarixlar sarasi") kabi asarlar muallifi.

Manbalar
Joʻra Mahmudov (sanʼat arbobi)

Joʻra Mahmudov (1942.4.1, Toshkent - 2022.1.23) — rejissyor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1992). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1971). 1971—75 yillar Oʻsh, 1975—78 yillar Samarqand, 1983—94 yillar Sirdaryo teatrlarida bosh rejissyor, 1978—83 yillar televideniyeda, 1997— 2002-yillar Yosh tomoshabinlar teatrida rejissyor, 1994—97 yillar Madaniyat ishlari vazirligida yetakchi mutaxassis boʻlib ishlagan. Sahnalashtirgan spektakllari: "Ona" (K. Chapek), "Qiyomat qarz" (Oʻ. Umarbekov). "Insonlikka nomzod" (M. Karimov), "Ogʻriqtishlar" (A. Qahhor), "Soxta oqsuyak" (J. Molyer), "Qayerdasan, jon bolam" (M. Bo-boyev), "Qirol Lir" (U. Shekspir) va boshqa M. har bir spektaklni badiiygʻoyaviy yuksakligi, taʼsir kuchini oshirishda tasviriy musiqiy, texnik vositalardan unumli foydalangan. M.ning "Adolat kuni", "Ovsinlar", „Sohibjamol“, "Sadoqat" kabi sahna asarlari. "Osmondan tanga yoqqan kun", "Tomchi", "Alpomish", "Ikkivoy va Beshvoy" kabi kichik tomoshabinlarga bagʻishlangan ertak-pyesalari ham bor.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1942-yilda tugʻilganlar
4-yanvarda tugʻilganlar
Mahtumquli Mahmudov

Mahmudov Mahtumquli Xudoyberdiyevich (1969.29.7, Angor tumani) — kurashchi, xalqaro miqyosdagi sport ustasi, „Oʻzbekiston iftixori“ (2000). 10 yoshidan kurash bilan shugʻullanadi. M. Toshkent avtomobil-yoʻllar institutini tugatgan (1992). At-Termiziy xotirasiga bagʻishlangan xalqaro musobaqalarning bir necha bor gʻolibi (1995, 1997, 1999). 73 kg vaznda Oʻzbekiston chempioni (2000, Samarqand), jahon chempionati bronza medali sovrindori (1999, Toshkent), jahon chempioni (2000, Antaliya).

Manbalar 

"Oʻzbekiston iftixori" unvoni bilan taqdirlanganlar
1969-yilda tugʻilganlar
29-iyunda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kurashchilari‎
Mirhalil Mahmudov

Mirhalil Mahmudov (1947.2.1, Toshkent) — kompozitor, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2000). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1971). Oʻzbek davlat filarmoniyasi ijodiy jamoalari rahbari (1974—78), Oʻzbekiston davlat konservatoriyasida oʻqituvchi (1983-yildan), dotsent (2000). Simfonik asarlaridan 3 ta simfoniya (1si "Navo"), skripka va simfonik orkestr uchun konsert, kamer orkestri uchun syuita, "D. Shostakovich xotirasiga" poema, "Muhammas va ufor" I-III; shuningdek, "Toshkent zamini" kantatasi (E. Vohidov), "Ona madhi" poemasi, "Vatan shahnozi", "Ona Oʻzbekiston", "Elga bahor keldi" va boshqa qasidalar, "Toshkent sadosi" oratoriyasi, "Sindirilgan koʻza" (S. Jamol), "Davlat bolalari" (R. Muhammadjonov), "Toʻylar muborak" (U. Hoshimov) kabi musiqali drama va komediyalariga, 50 dan ortiq kinofilmlar ("Kelinlar qoʻzgʻoloni", "Utgan kunlar", "Chimildiq", "Bulbul", "Jaloliddin Mangu-berdi" va boshqalar)ga musiqa bastalagan. M.ning sara asarlari badiiy barkamolligi, milliy yorqinligi bilan ajralib turadi.

Manbalar
Obidjon Maxmudov

Obidjon Abduxoliqovich Maxmudov, Obid chatoq (1871, Margʻilon — 1936.21.11) — Turkistondagi jadidchilik harakati vakili, yirik sarmoyador, noshir va jamoat arbobi. M. Qoʻqonga koʻchib kelib, madrasa taʼlimini oldi. taxminan 1898-yilda Cheleken yarim orol (Kaspiy dengizi)ga borib, turli ishlar bilan mashgʻul boʻldi. Sherikchilikka olgan yeridan neft chikib, boyib ketadi.

Sankt-Peterburg untining togʻkon muhandisligi fakultetini tugatgan. Qoʻqonga qaytgach, togʻ-kon sanoati bilan shugʻullanib, Fargʻona vodiysida bir necha neft konlarini ochishda ishtirok etgan. Shoʻrsuvdagi oltingugurt konini sotib olgan. Fargona vodiysidagi jadidchilik harakatida qatnashgan va ularni moddiy jihatdan taʼminlab turgan. Qoʻqonda bosmaxona tashkil qilgan (1914). „Sadoi Fargʻona“ (1914), „Tirik soʻz“ (1917) va rus tilida chiqqan „Ferganskoye exo“ (1914) gaz.larining muharriri va noshiri. M. matbu-otda dolzarb maqolalar bilan chiqib, Turkiston xalqini maʼrifatli boʻlishga chaqirgan, uni ozodlik uchun kurashga daʼvat etgan.

Qoʻqon shahri Dumasi raisi oʻrinbosari (1917). Turkiston Muxtoriyati hukumatining oziq-ovqat vaziri (1917—1918). Muxtoriyat tugatilgach, Moskvaga borib, RSFSR Millatlar ishlari xalq komissarligi qoshidagi Turkiston vakolatxonasida matbuot boʻlimi mudiri va boshqa lavozimlarda ishlagan (1919—1921). Toshkentga qaytgandan soʻng, dastlab Turkiston MIQ da ishlagan (1921), soʻng Fargʻona vodiysiga borib, „Milliy ittihod“ tashkilotining boʻlimini tuzgan va sovetlarga qarshi faoliyat olib borgan. Sovet rejimi tomonidan bir necha marta qamoqqa olingan. Ogʻir xastaliqsan vafot etgan.

Adabiyotlar 
 Unutilmas siymolar. Jadidchilik harakatining namoyandalari, T., 1999; Rajabov Q., Haydarov M., Turkiston tarixi (1917—1924-yil), T., 2002.

Qahramon Rajabov.

Manbalar 

    

12-mayda tugʻilganlar
1871-yilda tugʻilganlar
Margʻilonda tugʻilganlar
1936-yilda vafot etganlar
21-noyabrda vafot etganlar
Fargʻona madrasalarida tahsil olganlar
Qoʻqon madrasalarida tahsil olganlar
Turkiston Muxtoriyati Muvaqqat hukumati a’zolari
Oʻzbekiston faollari
Oʻzbekiston huquqshunoslari
Ravshan Mahmudov

Ravshan Mahmudov (1925, Samarqand tumani – 1943) – Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Markaziy front 61-armiyaning 415-oʻqchi diviziyasi oʻqchisi. 1943-yil 27-sentabrda Chernigov viloyatining Repki rayonidagi Zmei xutori yaqinida birinchilardan boʻlib Dnepr daryosini kechib oʻtgan, jangchilarni 3-marta hujumga boshlagan, oʻng sohildagi platsdarmni saqlab qolish uchun boʻlgan jangda halok boʻlgan. 1944-yil 15-yanvarda Qahramon (vafotidan soʻng) unvoniga sazovor boʻlgan.

Biografiyasi 
Ravshan (Roʻjan) Mahmudov 1925-yilda Siyob qishlogʻida (hozirgi Oʻzbekistonning Samarqand viloyati hududi) dehqon oilasida dunyoga kelgan. Millati – oʻzbek. Maktab taʼlimini tamomlamasdan, kolxozda ishlashni boshlagan. 1943-yil fevral oyida Ravshan Mahmudov Ishchilar va Dehqonlar Qizil Armiyasi safiga chaqirilib, ikkinchi jahon urushi frontiga joʻnatilgan. Mahmudov markaziy frontda jang qilgan, 61-armiyaning 415-oʻqchi diviziyasi oʻqchisi boʻlgan. R.Mahmudov Dnepr jangidagi ishtiroki bilan ajralib turgan.

1943-yilning sentabr oyida Mahmudov Ukraina SSRning Chernigov viloyati, Repki tumani, Zmei qishlogʻi yaqinida Dneprning gʻarbiy qirgʻogʻida joylashgan koʻprigini egallash va ushlab turish boʻyicha janglarda faol ishtirok etdi. U shaxsan oʻnta nemis qarshi hujumlarini qaytarishda qatnashgan va jangning muhim daqiqalarida oʻz safdoshlarini uch marta hujumga boshlagan. Toʻrt oylik operatsiya natijasida Ukrainaning chap qirgʻogʻi Qizil Armiya tomonidan nemis qoʻshinlaridan deyarli butunlay ozod qilindi. 1943-yil 27-sentyabrdagi hujumlardan birida Ravshan Mahmudov vafot etdi. U Repki tumanidagi Mysi qishlogʻidagi ommaviy qabrga dafn etilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 15-yanvardagi „Qizil Armiya generallari, ofitserlari, serjantlari va oddiy askarlariga jangovar vazifalarni namunali bajarganliklari uchun Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini berish toʻgʻrisida“gi farmoni bilan nemis bosqinchilariga qarshi kurash, frontidagi qoʻmondonlik va bir vaqtning oʻzida koʻrsatgan jasorati va qahramonligi" uchun Qizil Armiya askari Ravshan Mahmudov vafotidan soʻng Sovet Ittifoqi Qahramoni yuksak unvoni bilan taqdirlandi. Shuningdek, unga vafotidan keyin Lenin ordeni berilgan.

Xotirasi 
Samarqand shahridagi koʻchaga Ravshan Mahmudov nomi berilgan.

Manbalar 

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Sovet Ittifoqi Qahramonlari
1925-yilda tugʻilganlar
1943-yilda vafot etganlar
27-sentabrda vafot etganlar
Saidahmad Mahmudov

Mahmudov Saidahmad (1909.12.3, Qoʻqon — 1998.2.9) — naqqosh, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat ar~ bobi (1989). Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi faxriy aʼzosi (1997). Naqqoshlikni otasi usta Saidmahmud Norkoʻziyevagm. oʻrgangan. 1928-yildan "Quyosh" artelida naqqosh. Otasi bilan jamoat binolari (choyxona va klublar)ni bezashda ishtirok etgan. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941—43). Navoiy teatri binosidagi Fargʻona zalini bezashda ishtirok etgani (1946—47) dan soʻng mustaqil usta si-fatida faoliyat boshladi. M. Fargʻona vodiysiga xos naqqoshlik maktabi anʼ-analarining rivojlanishi va boyitilishiga katta hissa qoʻshdi, uning ijodiga bezakning meʼmoriy shakl bilan, ranglarning oʻzaro uygʻunligi, naqsh mujassamoti yechimining puxtaligi xos. M. Oʻzbekiston, Tojikiston, Qirgʻizistonda koʻplab madaniyat saroylari, klub, mehmonxona, choyxonalarni bezadi: Qoʻqondagi "Baxt uyi", "Us toz", "Guldasta" choyxonalari, Fargʻonadagi "Paxtakor" kzining klub, choyxona va mehmonxonasi, Oʻzbekiston tumanidagi avtovokzal, Qoʻqon moy-yogʻ kombinatining choyxona va profilaktoriysi, Toshkentdagi "Fargʻona" choyxonasi va boshqa Qoʻqondagi Xudo-yorxon saroyi (hozirgi shahar oʻlkashunoslik muzeyi) zallarini taʼmirlashda ustaning mahorati namoyon boʻldi. 1963-yildan Qoʻqon shahri oʻquvchilar saroyidagi naqqoshlik toʻgaragida, keyinchalik "ustoz — shogird" usulida koʻplab shogirdlar tayyorladi.

Manbalar 

    

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Temur Mahmudov

Temur Ahmad oʻgʻli Mahmudov (1943.18.1, Toshkent) — sozanda (chang), bastakor, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2000). Mulla Toʻychi hofizniyat nevarasi. 1969-yil Toshkent konservatoriyasini tugatgan. Chang ijrochiligi sirlarini F. Sodiqov va A. Odilovlardan oʻrgangan. Muqimiy teatri musiqa rahbari (1963—71), Oʻzteleradiokompaniyasida "Maqom" ansambli sozandasi (1973-yildan), musiqa rahbari (1976—2002). Badiiy jamoalar direksiyasi rahbari oʻrinbosari (2002-yildan). Ayni paytda Mahmudov Uygʻur nomidagi Toshkent sanʼat institutida (1982—92) va Hamza nomidagi Toshkent musiqa kollejida (1992-yildan) oʻqituvchi. Yakkasoz va joʻrnavoz sozanda sifatida tanilgan. Zarblari nozik va mayin. Repertuaridan Shashmaqom cholgʻu va ashula turkumlari, Fargʻona—Toshkent maqom yoʻllari, xalq va mumtoz cholgʻu kuylari ("Fargʻonacha rez", "Rohat", "Gulbahor", "Tanavor" va boshqalar), oʻzbek bastakorlari asarlari ("Oʻzbek valsi", "Gulnor" F. Sodiqov; "Orzudili" M. Mirzayev va boshqalar) oʻrin olgan. Bastakor sifatida bir nechta qoʻshiq ("Oʻzbekistonim mening", "Koʻngil", "Vatan" va boshqalar)lar va dramatik speptakllar ("Nodirabegim", "Figʻon", Oʻzbek milliy akademik drama teatri; "Qora kamar", "Paranji sirlari", A. Hidoyatov nomidagi drama teatri) uchun musiqalar yozgan.

Manbalar