MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Jimmy Bullard

James Richard Bullard (1978-yil 23-oktyabrda tug'ilgan) - ingliz sobiq professional futbolchisi, murabbiyi va televideniya ishchisi. U shanba tongi Sky Sports Soccer AM shousining boshlovchisi sifatida ham faoliyat yuritadi.

Futbolchi sifatida u yarim himoyachi bo'lgan va 1998-yilda Gravesend & Northfleetga o'tishdan oldin "West Ham United"da yoshlar futboli o'ynagan. Piterboro Yunayteddagi ikki mavsumdan so'ng "Wigan Athletic"da o'ynadi va u ligada 145 o'yinda o'nta gol urdi va ularga yordam berdi. Bullard butun faoliyati davomida tabassum bilan futbol o'ynagan holda maydonda ajoyib yetakchi sifatida va o'zining kulgisi bilan mashhur edi.

2006-yilda "Fulham"ga o'tgandan so'ng, 2009-yilda Bullard "Hull City"ga o'tishidan oldin 39 ta o'yinda 6 ta gol urdi. 2011-yilda "Ipsvich Town"ga ijaraga o'tishdan boshlandi va u o'z debyutida gol urdi. Keyinchalik u doimiy ravishda Ipsvichga ko'chib o'tdi va faoliyatini Milton Keyns Donsda yakunladi. 2012-yil 1-oktabrda Bullard professional futbolni tark etdi, chunki tizzalari bilan bog'liq muammolar haftasiga ikkita o'yin o'ynash talablarini bajara olmasligini anglatardi. U oxirgi marta 2016-yilning sentabridan 2017-yilning mayigacha Leatherheadda menejer bo'lgan.

Karyera Statistikasi

Filmlar

Manbalar 

Angliya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1978-yilda tugʻilganlar
Sulton Xusrav-mirzo

Shahzoda Sulton Xusrav Mirzo (1587-yil 16-avgust – 1622-yil 26-yanvar) – Boburiylar sulolasidan boʻlgan shahzoda, Boburiylar hukmdori Jahongirning toʻngʻich oʻgʻli.

Yoshligi 
Shahzoda Xusrav 1587-yil 16-avgustda Lahorda tugʻilgan. U shahzoda Salimning (1569—1627), boʻlajak Boburiylar hukmdori Jahongirning (1605—1627) toʻngʻich oʻgʻli. Uning onasi Manxavati Bay (inglizcha) (taxminan 1570—1604), Jaypurlik Rajaning qizi va Rajput Kachva urugʻining boshligʻi Amir al-Umar Das (1527—1589). Oʻgʻli tugʻilgandan keyin Manxavati Bay Shoh Begim Sohib unvonini olgan. Xusrav Mirzoning onasi 1604-yil 16-mayda afyun ichib, oʻz joniga qasd qilgan.

Oilasi 
Shahzoda Xusravning birinchi va asosiy rafiqasi Xon Aʼzam nomi bilan mashhur boʻlgan yirik arbobi Mirzo Aziz Kokiyning (1542—1624) qizi boʻlgan. U Boburiylar hukmdori Akbarning hamshirasi Angning oʻgʻli. Er-xotinning shahzoda Davar Baxsh (taxminan 1607—1628) va shahzoda Buland Axtar Mirzo (1609- yil 11-martda tugʻilgan) ismli ikki oʻgʻli boʻlib, goʻdakligida vafot etgan.

Xusravning ikkinchi xotini Jonibek Tarxonning qizi va Mirzo Gʻozibekning singlisi boʻlgan.

Shahzodaning uchinchi xotini Muxtor Fozil Rikabdorning oʻgʻli Mukimning qizi boʻlgan. U 1616-yil 8-aprelda tugʻilgan shahzoda Garshasp Mirzoning onasi.

Xusravning Hoshmandning Bonu Begim ismli qizi boʻlib, taxminan 1605-yilda tugʻilgan va shahzoda Hushan Mirzoga (1604—1628) uylangan, shahzoda Doniyol Mirzoning oʻgʻli va Podishah Akbarning nabirasi.

Qoʻzgʻolon va uning oqibatlari 

1605-yil 27-oktabrda Boburiylar hukmdori Akbar vafot etgan. U oʻz merosxoʻri, Xusrav Mirzoning otasi shahzoda Jahongirdan qattiq hafsalasi pir boʻlgan. 1606-yil 6-aprelda shahzoda Xusrav 350 otliq qoʻshin bilan yaqin atrofdagi Sikandradagi Akbar qabrini ziyorat qilish bahonasida Agrani tark etgan. Mathurada Husayn begim 3000 otliq otryadi bilan unga qoʻshilgan. Panipatda unga Lahor viloyati devon (maʼmuri) Lahor Abdul-Rahim qoʻshilgan. Xusrav Amritsar yaqinidagi Taran-Taranga yetib borgach, guru Arjan Devning duolarini olgan.

Xusrav Mirzo Lahorni qamal qilgan va ushbu hududni Dilavarxon himoya qilgan. Boburiylar hukmdori Jahongir tez orada katta qoʻshin bilan Lahorga yetib kelgan. U va uning tarafdorlari Kobul tomon qochishga harakat qilishgan, lekin Chenab daryosidan oʻtayotganda Jahongir qoʻshini tomonidan asirga olingan.

Manbalar 

 Jahangir, Emperor; Rogers, Alexander; Beveridge, Henry (1909). The Tuzuk-i-Jahangiri; or, Memoirs of Jahangir. Translated by Alexander Rogers. Edited by Henry Beveridge. London Royal Asiatic Society. pp. 78, 81, 279.
1622-yilda vafot etganlar
26-yanvarda vafot etganlar
1587-yilda tugʻilganlar
16-avgustda tugʻilganlar
Pages with unreviewed translations
Nikolay Ivanov (tadbirkor)

Nikolay Ivanovich Ivanov – (1836-yil 8-aprel – 1906-yil 13-fevral, Toshkent) yirik toshkentlik tadbirkor, savdo maslahatchisi, Toshkent va Turkistonning boshqa shaharlaridagi spirtli ichimliklar va pivo zavodlari egasi.

Biografiyasi 

Nikolay Ivanovich Ivanov Turkistondagi zavodlari toʻliq ishlab chiqarish siklini amalga oshirgan eng yirik yuqori sifatli aroq ishlab chiqaruvchisi sifatida tanilgan. 

Uning faoliyati koʻp tarmoqli boʻlgan. N.I.Ivanov Toshkent va Turkiston oʻlkasi hududida koʻmir qazib olish, „quruq muz“, mineral suvlar ishlab chiqarish korxonalari, „mevali suvlar“ (limonad) zavodi, vino va aroq ishlab chiqaruvchi korxona tashkil qilgan. U yaratgan „Sulton“, „Muskat“, „Semilion“ kabi vino turlari har doim dunyoning turli burchaklaridan kelgan degustatorlar tomonidan yuksak e’tiroflarni qoʻlga kiritgan. Ivanov pivo ishlab chiqarish sohasida ham samarali faoliyat olib borgan. Toshkentdagi 6-sonli pivo zavodi tarixi muvaffaqiyatli tadbirkor hayotining bir qismidir.
 
N.I.Ivanov Chimkentda Qozogʻiston Respublikasidagi yetakchi santonin ishlab chiqaruvchi farmatsevtika korxonasi – hozirgi „Ximfarm“ OAJ zavodini qurgan. Zavod 1884-yildan beri faoliyat yuritib kelmoqda. U nemis kimyogari Vilgelm Pfaff tashabbusi va tijorat maslahatchisi N.I.Ivanovning moliyaviy yordami asosida yaratilgan. Ushbu zavod farmasevtikada muhim dori vositasi hisoblanuvchi santonin moddasini ishlab chiqaradi.

Turkiston viloyatida N.I.Ivanov firmasiga qarashli korxonalarda 2700 nafar ishchi va xizmatchilar ishlagan.

1881-yilda N.I.Ivanov Oʻrta Osiyo tijorat bankini tuzgan.

N.I.Ivanov bir necha oʻn yillar davomida Toshkent ishbilarmonlarining oqsoqoli boʻlgan. Tijorat maslahatchisi faxriy unvoni va bir qancha ordenlar bilan taqdirlangan.

N.I.Ivanov rus pravoslav cherkovi foydasiga cherkovlarni qurish va obodonlashtirish, shuningdek, xayriya uylari, boshpana va boshqa xayriya faoliyatlari uchun koʻp xayr-ehson qilgani bilan ham mashhur. 
Turmush oʻrtogʻi – Ivanova Aleksandra Petrovna (1845-yil 14-dekabr – 1913-yil 13-avgust, Toshkent). Ivan, Vasiliy, Aleksandr, Nikolay ismli toʻrt oʻgʻli va Olga, Anna va Aleksandra ismli uch qizi bor.  Farzandlari keyinchalik „Maslahatchi N. I. Ivanovning tijorat merosxoʻrlari“ savdo-sanoat uyining egalari boʻlgan.

Qizi – Ivanova Olga Nikolayevna (Orenburglik savdogar Nikifor Prokofyevich Savinkovning rafiqasi) (1915-yil 27-oktabrda vafot etgan) Turkiston viloyatidagi birinchi  kimyo-texnolog va farmatsevt ayol. U Chimkentdagi Santonin zavodining ham egasi boʻlgan.

Bir vaqtlar Toshkent yaqinidagi „savdogar Ivanovning dachasi“ deb atalgan hududda rus, pravoslav qabristoni qurilgan boʻlib, u hozirda „Botkin qabristoni“ deb ataladi va Toshkentning eng yirik madaniy-tarixiy yodgorlik majmuasi hisoblanadi.

Botkin qabristonidagi Aleksandr Nevskiy ibodatxonasidan unchalik uzoq boʻlmagan hududda Nikolay Ivanovich Ivanovning qabri joylashgan.

Manbalar

Havolalar  
 Ташкентъ въ прошломъ и настоящемъ. Историческій очеркъ. А. И. Добросмысловъ. Ташкентъ. Тип. Порцева. Николаевская ул. 1912.
To'yinganlik

To'yinganlik (saturatsiya) ( - yoqilgan. to'yinganlik):

 Rang nazariyasida to'yinganlik - ma'lum bir rang rangining intensivligi. Rangning to'yinganligi - rang sxemasini o'zgartirish operatsiyalari paytida rangni o'zgartirish;
 Arifmetik toʻyinganlik, arifmetikada barcha amallar berilgan diapazon bilan chegaralangan arifmetikaning bir turi;
 Shrift vazni shrift satrlarining belgi balandligiga nisbatan qalinligi bilan tavsiflanadi.

Tegishli tushunchalar 
Shuningdek, Saturation yoki to'yingan so'zlari odatda "chegaragacha to'liq" degan ma'noni anglatadi, to'yinmagan esa to'liq emas. Ushbu atama quyidagi tushunchalarni anglatadi:

 To'yinganlik nuqtasi yoki shudring nuqtasi nisbiy namlik 100% ga yetganda va havo namlikni ushlab turolmaydigan holatdir.
 Bozorning to'yinganligi - iqtisodiyotda tovar ishlab chiqarish va bozorga etkazib berish maqsadga muvofiq bo'lmagan vaziyat.
 To'yingan model - matematik mantiqdagi tushuncha
 Saturation (albom) - 1994-yilda Overkill korporatsiyasi tomonidan yaratilgan Urge Overkill rok guruhining albomi.
 Saturatsiya (biologiya) - mutatsiyalarni o'rganishda maksimal mumkin bo'lgan songa nisbatan kuzatilgan mutatsiyalar soni (odatda aniqlanmagan)
 To'yinganlik (kimyo) - kimyoda ko'plab ta'riflar
 To'yinganlik (magnit) - material tashqi magnit maydonni kuchaytira olmaydigan holat
 Kislorod bilan to'yinganlik (saturatsiya) - bemorning qonidagi kislorod miqdorini klinik o'lchash
 Saturation (telekommunikatsiya) - telekommunikatsiya sohasidagi ta'rif; tizim komponenti maksimal o'tkazish qobiliyatiga erishgan holat.
 To'yingan yog'lar
 Geologiya fanlarida toʻyinganlik odatda tuproqning suv tarkibiga ishora qiladi, bu yerda suv taqsimoti jadvalida suvsizlangan zonalar balandroq, nam zonalar esa pastroq boʻladi.
 To'yingan suyuqlik yoki to'yingan bug ' qaynatma yoki bug' holda juda ko'p issiqlik energiyasini o'z ichiga oladi.
 Saturation - bipolyar yoki dala effektli tranzistorning ishlash tartibi
 Shakarni qayta ishlashda - shakarsiz sharbatlarni tozalash stantsiyasi (ohak qo'shib, gaz bilan tozalash orqali)
 Shinaning to'yinganligi - kompyuter shinasining maksimal tarmoqli kengligiga erishish

Eslatmalar
Kevin Poole

Kevin Poole (1963-yil 21-iyulda tug'ilgan) - ingliz futbol murabbiyi va sobiq professional futbolchi, Solihull Moorsda darvozabonlar murabbiyi.

Uzoq faoliyati davomida Pool Premer-ligada "Leicester City" va "Bolton Wanderers"da o'ynagan, shuningdek, Premer-liga tashkil etilishidan oldin "Aston Villa" uchun Angliyaning birinchi divizionida maydonga tushgan. Shuningdek, u 2006-yilda 43 yoshida Burton Albion bilan shartnoma imzolashdan oldin Northampton Town, Middlesbrough, Hartlepool United, Birmingham City va Derby Countyda maydonga tushgan.

So'nggi paytlarda darvozabonlar murabbiyi sifatida ishlagan va futbolchi sifatida ro'yxatdan o'tgan Pool o'zining so'nggi o'yinini 2010-yilda "Byorton"da o'tkazgan. U 2012-yilda, 48 yoshida o'ynashdan ketganida vaqtinchalik murabbiy sifatida faoliyat yuritgan. Ammo, keyinchalik u klubdagi darvozabonlikdagi muvaffaqiyatsizligi tufayli ikki marta o'zini futbolchi sifatida qayta ro'yxatdan o'tkazdi va Pool ingliz futbolida 50 yoshida professional klubda ro'yxatdan o'tgan kam sonli o'yinchilardan biriga aylandi. Kidderminster Harriers, Birmingham City va Derby County klublarida ham faoliyat yuritgan.

O'yinchilik karyerasi

Aston Villa 
Pool Worcestershire shtatidagi Bromsgroveshahrida tug'ilgan. Uning birinchi klubi Aston Villa bo'lib, u dastlab shogird sifatida qo'shilgan va 1981-yilda professionalga aylangan. U 1982-yilda Yevropa kubogida g'alaba qozongan Jimmy Rimmer va Nigel Spinkdan keyin Villaning uchinchi qo'riqchisi bo'lgan. 1984-yil oxirida Northampton Townda ijaraga olingan va 1984/85-yilgi mavsumda Villa uchun 32 o'yinining birinchisini o'tkazgan.

Yutuqlar 
Leicester City

 Football League First Division play-offs: 1996
 Football League Cup: 1996–97

Burton Albion

 Conference Premier: 2008–09

Manbalar 

Angliya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1963-yilda tugʻilganlar
Araltoʻbe

Qozogʻistondagi aholi punktlarining nomi:

 Araltoʻbe – Aqtoʻbe viloyati, Ayteke biy tumanidagi qishloq.
 Araltoʻbe – Aqtoʻbe viloyati, Xromtau tumanidagi qishloq.
 Araltoʻbe – Almati viloyati, Balxash tumanidagi qishloq.
 Araltoʻbe – Almati viloyati, Kerbuloq tumanidagi qishloq.
 Araltoʻbe – Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati, Sirim tumanidagi qihsloq.
 Araltoʻbe – Ulitau viloyati, Janaarqa tumani, Yeraliev qishloq okrugi tarkibida boʻlgan qishloq, 2007-yili tarqatilgan.
Yesil tumani (Ostona)

Yesil tumani () — Nur-Sulton shahridagi maʼmuriy-hududiy birlik. Yesil tumani Qozogʻiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 5-avgustdagi farmoni bilan tashkil etilgan. Geografik jihatdan unga Ishim daryosining chap qirgʻogʻi (qozoqlarda daryo Yesil deb ataladi, shuning uchun tumanga nomi berilgan) unga tutash turar-joylar bilan yangi maʼmuriy markaz ajratilgan.

Aholisi: 222,7 ming kishi

Hudud 
Maydoni: 393,58 km². 2017-yilning 6-fevraliga qadar hudud, hokimlik maʼlumotlariga koʻra, 311,79 km² boʻlgan va Qozogʻiston Respublikasi hukumati maʼlumotlariga koʻra, 310,99 km² , 2018-yil 7-fevralda 2 ta qoʻshimcha uchastka berilgan. shahar Oqmola viloyatining Selinograd tumani hududidan umumiy maydoni 8259 gektar, shu jumladan shahar va tumanning mavjud hududiga tutash uchastkasi (maydoni 7300 gektar) bilan tutash hisoblanadi. Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti egallagan hudud, shuningdek, chiziqli uchastka — shahar janubidagi milliy panteon hudud(959 ga)lari mavjud.

Aholi 
Milliy tarkib (2019-yil boshida) :

 qozoqlar — 199 014 kishi (89,35%)
 ruslar — 13 042 kishi. (5,86%)
 oʻzbeklar — 1617 kishi. (0,73%)
 tatarlar — 1454 kishi. (0,65%)
 ukrainaliklar — 1218 kishi. (0,55%)
 koreyslar — 1212 kishi. (0,54%)
 nemislar — 1007 kishi. (0,45%)
 qirgʻizlar — 461 kishi. (0,21%)
 ozarbayjonlar — 396 kishi. (0,18%)
 belarusiyaliklar — 369 kishi. (0,17%)
 uygʻurlar — 345 kishi. (0,15%)
 ingush — 295 kishi. (0,13%)
 polyaklar — 192 kishi. (0,09%)
 chechenlar — 154 kishi. (0,07%)
 armanlar — 153 kishi. (0,07%)
 boshqirdlar — 142 kishi. (0,06%)
 moldovanlar — 82 kishi. (0,04%)
 boshqalar — 1583 kishi. (0,71%)
 Jami — 222 736 kishi. (100,00%)

Bogʻlar 

 Markaziy bogʻ (Nur-Sulton)
 Sevishganlar bogʻi
 Ekspo parki
 Nur-Sulton botanika bogʻi
 Jetisu (bogʻ) sobiq Aray bogʻi
 Prezident bogʻi (chap tomonda)
 chiziqli park

Oliygohlar 

 Nazarboyev universiteti
 Milliy mudofaa universiteti
 KAZGUU universiteti
 Qozogʻiston texnologiya va biznes universiteti
 Ostona IT universiteti

Maydonlar 

 Dumaloq maydon (Nur-Sulton)

Suv havzalari 

 Ishim daryosi — daryoning chap qirgʻogʻi, qisman oʻng qirgʻogʻi
 Toldikoʻl koʻllari :
 Bolshoy Taldikol koʻli — kanalizatsiya bugʻlanish hovuzi sifatida ishlatiladi
 Toldikoʻl koʻli — bir-biriga bogʻliq boʻlmagan bir nechta qismlarga boʻlingan
 Maliy Taldikol koʻli — qurigan va qurilgan, Toldikoʻl bilan kanal orqali bogʻlangan
 Ulmes koʻli
 Maybaliq koʻli — „Nursulton Nazarboyev“ aeroportining janubi-sharqida
 Buziqti koʻli — viloyatning shimoli-gʻarbida, koʻl yaqinida qadimiy Boʻzoq manzilgohi.
 Tassuat koʻli — Esil tumanining janubida, halqa yoʻli yaqinida.
 Nura-Ishim kanali

Hokimlar 

 Djanabergenov, Qayrat Myrzaxanovich (26.08.2008-11.2011);
 Mustafina, Sabila Saparovna (11.2011-09.2016)
 Bulekpaev, Ermaganbet Kabdulovich 20.10.2016 — 02.2018
 Zakaryanov, Tulegen Kabykenovich 14.02.2018
 Jakenov, Berik Oralovich 2.07.2019 — 02.2022
 Yesenbaev, Asylbek Yesimxanovich 10.02.2022 y

Tuman hududida joylashgan aholi punktlari 

 Zarechnoye qishlogʻi
 Komsomol qoʻrgʻonchasi
 Prigorodnoye qishlogʻi
 Telman qoʻrgʻonchasi

 Maybaliq (Nurbay) qishlogʻi
 Toldikoʻl qishlogʻi

Manbalar 

Qozogʻiston
Tumanlar
Sariarqa tumani

Sariarqa tumani() — Nur-Sulton shahridagi maʼmuriy-hududiy birlik. 1998-yil 6-mayda tashkil topgan.

Hudud 

2018-yil 16-martgacha tumanning maydoni 196,62 km² edi.

2018-yil 16-martda viloyat hududining katta qismi yangi tashkil etilgan Boyqoʻngʻir tumaniga  oʻtkazildi va 67,76 km²  ga qisqartirildi.

Aholi 
Milliy tarkib (2019-yil boshida)  :

 qozoqlar - 239 697 kishi. (72.77 %)
 ruslar - 57 496 kishi. (17.45 %)
 ukrainaliklar - 5 677 kishi. (1.72 %)
 tatarlar - 4532 kishi. (1.38 %)
 oʻzbeklar – 3660 kishi. (1.11 %)
 nemislar - 3436 kishi. (1.04 %)
 koreyslar - 1937 kishi. (0,59 %)
 qirg'izlar - 1801 kishi. (0,55 %)
 Belaruslar - 1633 kishi. (0,50 %)
 ozarbayjonlar - 1591 kishi (0,48 %)
 Ingush - 1332 kishi (0,40 %)
 polyaklar - 1042 kishi. (0,32 %)
 armanlar - 450 kishi. (0,14 %)
 boshqirdlar - 437 kishi. (0,13 %)
 chechenlar - 407 kishi. (0,12 %)
 uyg'urlar - 364 kishi. (0.11 %)
 moldovanlar - 307 kishi. (0,09 %)
 boshqalar - 3599 kishi. (1.09 %)
 Jami - 329 398 kishi. (100.00 %)

Hokimlar 

 Tixonyuk, Nikolay Petrovich (02.1999 - 08.2002)
 Akchurin, Asxat Xarisovich (08.2002 - 04.2004)
 Axmetov, Sapar Qayratovich (04.2004 - 09.2007)
 Erekbolat Amangeldiuli Qobilda (2007 - 2008)
 Mustafina, Sabila Saparovna (04.2008 - 11.2011)
 Ospanov, Ermek Sabyrbekovich (11.2011 - 07.2013)
 Bulekpaev, Ermaganbet Kabdulovich (07.2013 - 11.2015)
 Kulagin, Pavel Sergeevich, 2015-yil noyabr - 20/10/2016
 Turlubek, Arman Alashuli (20.10.2016 - 02.2018)
 Egemberdi, Yergali Quandyquli (02.2019 — 10.2020
 Baiken Eset Berikuly (10.2020-02.2022)
 Jumagulov, Jusup Raxatovich (10.02.2022)

Tuman hududida joylashgan aholi punktlari 

 Koktal
 Agrogorodok

Manbalar 

Nur-Sulton tumannlari
Qozogʻiston
Meysari

Meysari () — Ozarbayjonning Shamaxi viloyatidagi qishloq. Shamaxi viloyatidagi vinochilik markazlaridan biri.

Nomi 
Qishloq nomi arabcha „Meysar“ soʻzidan kelib chiqqan — chap qanot, yon degan maʼnolarini anglatadi.

Tarixi 
Aholi punkti Rossiya imperiyasi tarkibiga kirgan davrda dastlab hududiy jihatdan Shamaxi viloyatiga, tugatilgandan keyin esa Boku viloyatiga tegishli edi. 1856-yilgi „Kavkaz taqvimi“ga koʻra, Meysari qishlogʻida arman cherkovining izdoshlari boʻlgan, oʻzaro arman va „tatar“ (ozarbayjon) tillarida gaplashadigan armanlar istiqomat qilgan. 1870-yildagi maʼlumotlarga koʻra, qishloq Shamaxi tumanining faqat armanlar yashaydigan qishloqlariga tegishli edi. Qurilganligining aniq sanasi nomaʼlum boʻlgan arman monastiri boʻlgan. Faqat maʼlumki, 1680-yilda monastir Arximandrit Entoni tomonidan taʼmirlangan. 1831-yildan va 1852-yildan boshlab Arman Apostol cherkovining monastiri vayronaga aylangan.

Galereya

Manbalar 

Ozarbayjon
Ozarbayjon qishloqlari
Shamaxi tumani aholi punktlari
Etrek etrapi

Etrek () — Turkmanistonning Bolqon viloyatidagi tuman.

1925-yilning may oyida Turkmaniston SSR Poltoratskiy tumanining Atrek tumani sifatida tashkil etilgan, markazi Bayat-Xajji qishlog'ida.

1926-yil avgustda Poltora okrugi tugatilib, Atrek okrugi bevosita Turkmaniston SSRga boʻysundi.

1933-yil mart oyida tuman Qizil-Atrek tumani deb o'zgartirildi.

1939-yil noyabr oyida Qizil-Atrek tumani yangi tashkil etilgan Ashxobod viloyatiga berildi.

1943-yil fevral oyida Qizil-Atrek tumani Krasnovodsk viloyatiga o'tkazildi.

1947-yil yanvar oyida Krasnovodsk viloyati tugatilib, tuman Ashxobod viloyatiga oʻtkazildi.

1952-yil aprel oyida Krasnovodsk viloyati tiklandi va Qizil-Atrek tumani yana uning tarkibiga kirdi.

1955-yil dekabr oyida Krasnovodsk viloyati yana tugatildi va tuman yana Ashxobod viloyati tarkibiga kirdi.

1959-yil may oyida Ashxobod viloyati tugatilib, viloyat Turkmaniston SSRga bevosita bo'ysundi.

1973-yil dekabr oyida hudud qayta tiklangan Krasnovodsk viloyatiga o'tkazildi.

1988-yilda Krasnovodsk viloyati yana tugatildi va viloyat Turkmaniston SSRga bevosita bo'ysundi

1992-yilda Qizil-Atrek tumani Bolqon velayati tarkibiga kirdi, avval Qizilatrek etrapi, keyin esa Etrek etrapi deb nomlandi.

Manbalar 

 Jahon tarixi loyihasi
Turkmaniston
Kaka tumani

Kaka etrapi (Kaahka etrap, ) — Turkmanistonning Axal viloyatidagi etrap. Maʼmuriy markazi — Kaka shahri.

Tarixi 
1925-yil yanvarda Turkmaniston SSR Poltora okrugii Ginsburg tumani sifatida tashkil etilgan, markazi Ginsburg shahar tipidagi aholi punkti boʻlgan. 1926-yil avgustda Poltora okrugi tugatilib, Ginsburg tumani bevosita Turkmaniston SSRga boʻysundi.

1927-yil yanvarda Ginsburg okrugi Kaka tumani, maʼmuriy markazi esa Kaka deb oʻzgartirildi. 1939-yil noyabr oyida Kaaxka tumani yangi tashkil etilgan Ashxobod viloyatiga berildi.

1959-yil may oyida Ashxobod viloyati tugatilib, tuman yana Turkmaniston SSRga bevosita boʻysundi. 1963-yil yanvar oyida Kaka tumani tugatildi, ammo oʻsha yilning dekabr oyida u qayta tiklandi.

1970-yil dekabr oyida Kaka tumanini oʻz ichiga olgan Mari viloyati yana tashkil etildi. 1973-yil dekabr oyida tuman qayta tashkil etilgan Ashxobod viloyatiga oʻtkazildi.

1988-yilda Ashxobod viloyati yana tugatilib, viloyat Turkmaniston SSRga bevosita boʻysundi. 1992 -yil 14-dekabrda Kaka tumani Kaka etrapi deb oʻzgartirildi va Axal viloyati tarkibiga kirdi.

2018 -yil 5-yanvarda Turkmaniston parlamenti tomonidan Axal viloyati hududida mavjud boʻlgan Oltin-Asir etrapining bekor qilinishi munosabati bilan uning tarkibiga kirgan Myane va Chyache gengeshliklari Kaka etrapiga oʻtkazildi.

Xuddi shu farmon bilan Kaka etrapining maʼmuriy markazi — Kaka shahri maqomi etrap huquqiga ega boʻlgan shahardan etrap tarkibidagi shaharga oʻzgartirildi.

Arxeologiya 
Dushak qishlogʻidan 4 km janubda va Ashxoboddan 175 km shimoli-sharqda 26 gektar maydonni egallagan  yoz madaniyatiga oid bronza davriga oid arxeologik yodgorlik joylashgan .

U Qoradepe, Namozga-depe, Oltin-depe va Yilginli-depe bilan bir qatorda Kopetdogʻning togʻ oldi zonasidagi qadimgi dehqonlarning yirik manzilgohlari tizimiga kiritilgan.

Ulugʻ-depening ilk qatlamlari rivojlangan eneolit davriga tegishli. Oʻrta Osiyo janubida bronza davri/temir davri oʻtish davrida migratsiyalarning rolini oʻrganish uchun Ulugʻ-Depeda qazilgan 17 ta skeletdan mitoxondriyal DNK tekshirildi.

Ayrim mitoxondrial gaplogruplar zamonaviy Gʻarbiy Yevroosiyo populyatsiyalaridagilarga yaqin boʻlib chiqdi.

Manbalar

Havolalar 

 Jahon tarixi loyihasi
Rumin Holokostini xotirlash kuni

Infobox holiday fixed day (2)
2-avgust kuni Rumin Xolokostini xotirlash kuni (bir oz boshqacha nomlar bilan tanilgan) Ikkinchi jahon urushi davrida fashistlar Germaniyasi va uning ittifoqchilari tomonidan loʻmin xalqiga qarshi sodir etilgan Rumin genotsidi (Porajmos) qurbonlarini xotirlanadi.

Sana tanlandi, chunki 1944-yil 2-avgustdan 3-avgustga oʻtar kechasi Osventsim kontslageridagi loʻlilar oilasi lagerida (Zigeunerfamilienlager) 2,897ta loʻlilar, asosan ayollar, bolalar va qariyalar oʻldirilgan. Genotsidda oʻldirilgan qurbonlarning umumiy soni 220,000 dan 500,000 000 gacha boʻlishi taxmin qilinmoqda. Ayrim mamlakatlar genotsidni turli sanalarda nishonlashni tanladi.

Tashkil etish va xotirlash 
2004-yilda Oliy Rada (Ukraina parlamenti) loʻlilarning Xolokostini Xalqaro xotirlash kunini nishonlash toʻgʻrisida qaror qabul qildi.

2009-yilda Serbiya Loʻlilar Milliy Kongressi (Romski Nacionalni Savet) va Xalqaro Romanlar Ittifoqi loʻlilarga yoki porajmoslarga qarshi Xolokostni xotirlash kunini joriy etishni taklif qilishdi. </ref>

2011-yilda Polshada parlament qarori bilan loʻlilar va sintilarning genotsidini xotirlash kuni (Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti) belgilandi. Xorvatiya, Chexiya, Litva va Slovakiya ham 2-avgustni Rumin va Sinti genotsidini xotirlash kuni sifatida nishonlaydi. 

Yevropa Parlamenti 2015-yil 15-aprelda „Evropa kunini Ikkinchi jahon urushi davrida loʻlilar genotsidi qurbonlarini xotirlashga bagʻishlanishi va bu kunni Yevropa loʻlilarni Xolokost yodgorlik kuni deb atash kerakligini“ eʼlon qildi.

Yevropa Kengashida ham xotira marosimlari oʻtkaziladi.

Boshqa sanalar 
Finlandiya, Germaniya, Irlandiya, Italiya, Latviya, Portugaliya, Sloveniya, Ispaniya va Shvetsiya 27-yanvarda Xalqaro Xolokostni xotirlash kunida loʻlilar va sinti genotsidini xotirlaydilar. Chexiya Respublikasida toʻrtta sana bor: 2-avgust, 7-mart, 13-may va 21- avgust. Latviyada uchta sana bor: 27-yanvar, 8-aprel va 8-may.

Serbiyada bu kun 16-dekabrda nishonlanadi, „1942-yilda Himmler loʻlilarni muntazam ravishda kontslagerlarga deportatsiya qilish va ularni yoʻq qilish toʻgʻrisida buyruq bergan oʻsha sana xotirasiga“.

Manbalar