MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Adagalale

Adagalale — Hindistonning Karnataka shtati janubida joylashgan qishloq hisoblanadi. U Karnatakaning Shimoga tumanidagi Sagara taluka shahrida joylashgan. Adagalale aholisi asosan dehqonchilik bilan shugʻullanadi, ekinlari sholi va Areka yongʻogʻi hisoblanadi.

Adagalalega qanday borish mumkin

Temir yoʻl orqali 
Sagara Jambagaru temir yoʻl stantsiyasi — Adagalalega juda yaqin temir yoʻl stantsiyalari hisoblanadi. Sagara Jambagaru temir yoʻl stantsiyasi (Sagar yaqinidagi), Shiroor temir yoʻl stantsiyasi (Bhatkal yaqinidagi), Bhatkal temir yoʻl stantsiyasi (Bhatkal yaqinidagi) — shaharlar yaqinida joylashgan temir yoʻl stantsiyalari boʻlib hisoblanadi.

Yoʻl orqali 
Sagar, Jog sharsharasi, Bhatkal Adagalalega yaqin boʻlgan shaharlar boʻlib hisoblanadi va Adagalale bilan yoʻl aloqasi mavjud.

Adagalale yaqinidagi kollejlar 
Lal Bahodur Sanʼat, Fan va Sb, Solabanna Shetty tijorat kollejlari mavjud

Manzil : Sagar tumani, Shimoga Karnataka

Yana qarang 

 Shimoga
 Karnataka tumanlari

Manbalar

Havolalar 

 http://Shimoga.nic.in/
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Aholi yashash punktlari
Qishloq aholi punktlari
Allmenrod

Allmenrod — Shimoliy Gessen (Germaniya)dagi kichik qishloq hisoblanib unda 350 nafar aholi istiqomat qiladi (2003). Bu Lauterbaxning bir qismidir.

Tarixi 
Kitoblarda Allmenrod birinchi marta 1131-yilda tilga olingan qishloq hisoblanadi. Shahar aholisi haqidagi birinchi rasmiy hujjatlar 1854-yilda topilgan. Bu vaqtda qishloqda 347 kishi yashagan edi. Keyingi yillarda koʻp odamlar Allmenroddan chiqib, katta shahar va shaharlarga koʻchib ketishdi. Aksariyat hollarda bu qashshoqlikning kuchayishiga sabab boʻlgan.

Birinchi jahon urushi va yigirmanchi yillarning boshi 
Birinchi jahon urushida qishloqda askarlarning katta safarbarligi boʻlgan edi. Qurbonlarning umumiy soni 13 kishiga yetgan. Ularning ismlari qabriston yodgorligiga yozib saqlab qoʻyilgan va u katta shaharlarga qaraganda, Allmenrod qashshoqlikdan unchalik taʼsir qilmagan edi. Bu qishloqda fermer xoʻjaliklarining koʻpligiga bogʻliq boʻlgan va yigirmanchi yillarning boshlarida Allmenrod elektr tarmogʻiga ulangan. Shu yillarda qishloq markaziy suv taʼminotiga ham ega boʻlgan.

Ikkinchi jahon urushi 
Ikkinchi Jahon urushida 15 qishloq aholisi halok boʻlgan va 1945-yil 29-martda qishloq AQShning 4-zirhli diviziyasi tomonidan bosib olindi.

1945-yildan keyin 
1946-yilda Allmenrod 100 dan ortiq koʻchirilganlarni qabul qilgan va bular koʻplab uy xoʻjaliklarida qayta tiklandi. 1950-yilda Ikkinchi jahon urushida halok boʻlgan askarlarning ismlari qabristondagi urush yodgorligiga yozib qoʻyildi.

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Qishloq aholi punktlari
Aholi yashash punktlari
Germaniya
Les Diablerets

Les Diablerets — Shveysariyaning Vaud kantonida joylashgan Ormont-Dessus munitsipalitetidagi qishloq hisoblanadi va u changʻi kurorti.

Qishloq massivining Shimoliy tomonida 1200 metr (3900 fut) balandlikda joylashgan Diablerets, 3210 metr (10530 fut), ichida Shveysariya Alplari. Bunga kirish mumkin Aigle–Sekspey-Diablerets temir yoʻl liniyasi yoki Aigle-dan yoʻl orqali. The Col du Pillon (1546 m) Sharqda Bern Oberland mintaqasiga kirish huquqini beradi va eng past stantsiya hisoblanadi Glacier 3000 kabel avtomobili.

Dam olish maskanida changʻi maktabi, mehmonxonalar va kichik shahar markazi mavjud. Les Diablerets anʼanaviy tog ' arxitekturasi bilan tanilgan.

Les Diablerets uyi Diablerets Alpine Center (DAC), Shveysariyaning rasmiy changʻi togʻlarini tayyorlash va ijro etish markazi. 2020-yilda tashkil etilgan DAC 2020-yilgi qishki yoshlar Olimpiya oʻyinlarining eski loyihasidir.

Changʻi sporti 
Les Diablerets uchta asosiy changʻi zonasiga ega:

Scex Rouge (Glacier 3000 sifatida sotiladi) togʻdan pastga tushadigan Martisburg kabi qiyinroq pistlar bilan eng baland balandlikdagi boshlangʻich va oraliq qiyaliklardan iborat. Glacier 3000 ham sharmandali uy Kombe d'audon oltin shox (3122 m) choʻqqisidan oʻtib, Reushdagi quyidagi vodiyga tushadi. Chetga tosh dan, Glacier 3000 "Tissot tomonidan Peak yurish yurish" uchun uy - dunyoda tepalik ishlab chiqarish koʻprik, tog ' Coaster va it chana safarlariga gina qaragan.

Isenau sektori yangi boshlanuvchilar uchun mos boʻlgan keng va keng yamaqlar bilan mashhur va sektorning kun boʻyi quyoshi uning mashhurligini taʼminlaydi. Hududning yuqori qismidagi pistalar singari, qishloqqa yugurish va Col du Pillongacha uzoq yugurish bor-Glacier 3000 teleferikining birinchi stantsiyasi.

Meilleret maydoni qishloqning janubi-sharqidagi yonbagʻirlarda joylashgan. Hudud Diableretsning keng Villars/Gryon/Diablerets changʻi zonasi bilan aloqasi. Miller Yevropada eng uzun chanaga ega boʻlib, uning choʻqqisidan qishloqqa qadar Col de la Croix. Miller yonbagʻirlarida tog ' changʻisi tadbirlari boʻlib oʻtdi 2020-yilgi qishki yoshlar Olimpiadasi.

Boshqa voqealar 
Les Diablerets Les Diablerets Film Festivaliga mezbonlik qildi 1969-yildan beri har yili.

Eslatmalar

Havolalar 

 Media related to Les Diablerets (village) at Wikimedia Commons
 
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Qishloq aholi punktlari
Aholi yashash punktlari
Kauehi

Kauehi yoki Putake — Fransuz Polineziyasidagi Tuamotu guruhidagi atol . Eng yaqin yer - Raraka atolli, 17 km uzoqlikda janubi-sharqda joylashgan. Kauexi 24 km oʻlchamli 18 km kenglikdagi lagunaga ega. Atollning lagun maydoni  ni tashkil qiladi. Yer maydoni . Kauexi lagunasida bitta navigatsiya yoʻli bor.

 atollda 257 nafar aholi istiqomat qiladi. Asosiy qishloq Tearavero deb ataladi.

Tarixi 
Garchi Kauehi atolli marvarid savdogarlariga yaxshi tanish. Ammo unga birinchi boʻlib 1835-yilda yevropalik “Bigl” sardori Robert FitsRoy tashrif buyurgan.  Keyinchalik Kauehi 1838—1842-yillarda Qoʻshma Shtatlar tadqiqot ekspeditsiyasi tomonidan tashrif buyuradi. Charlz Uilks oʻz kemasi nomi bilan atolni "Vinsen" deb nomlagan.

Maʼmuriyati 
Kauexi atolli Fakarava kommunasiga, shuningdek, Aratika, Kauexi, Niau, Raraka, Taiaro va Toau atolllaridan iborat.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Edil (Boyabat)

Edil — Sinop viloyati Boyabat tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.

Tarixi 
Qishloq nomi 1907-yilgi manbalarda Edili nomi bilan atalgan.

Joylashuvi 
Qishloq Sinop viloyati markazidan 108 km, Boyabat tumani markazidan 18 km masofa uzoqlikda joylashgan. Qishloq yaqinidagi Köyönü hududida ikkita tepalik bor.

Aholisi

Manbalar 

Boyabat tumanidagi qishloqlar
Çamlıdere (Mersin)

Çamlıdere — Turkiyaning Mersin viloyatining Toroslar tumaniga qarashli qishloq.  Mersin viloyati tarkibiga kiradi. Çamlıdere, Mersinni Gözne va Arslanköyga bogʻlaydigan avtomagistral boʻylab joylashgan. Mersingacha boʻlgan masofa taxminan ni tashkil etadi. Çamlıdere aholisi 2012-yil holatiga koʻra 126 kishini tashkil etgan. Qishloqning gʻarbiy qismida Mersinning koʻcha itlari uchun maxsus hayvonlar uyi bor.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Purulha

Purulhá Gvatemalaning Baja Verapaz departamentida joylashgan shaharcha va munisipalitetdir. Dengiz sathidan 1570 m balandlikda joylashgan. Munitsipalitetning aholisi 56,822 kishini tashkil qiladi (2018-yilgi aholi roʻyxati) va 536 km² maydonni egallaydi. Har yili oʻtkaziladigan festival 10-iyundan 13-iyungacha.

Tarixi

Verapaz temir yoʻli

Toma oilasi 
1880-yillardan boshlab germaniyaliklardan kelgan Tomas oilasi 20-asrning aksariyat qismida Purulxada rolling oilasi boʻlgan. Prezident Yusto Rufino Barriosning nemisparast siyosatidan foydalanib, Maurisio Tomae quyidagi kofe haciendalarini yigʻdi:{| class="mw-collapsible wikitable" width="40%"
! align="center" style="background:#659ec7;" width="20%" |Yil
! align="center" style="background:#659ec7;" width="30%" | Hacienda
! align="center" style="background:#659ec7;" | Manzil
|-
! style="background:lemonchiffon;" | 1882 yil
| Cubilguitz
| Koban
|-
! style="background:lemonchiffon;" | 1889 yil
| San-Isidro
| Purulha
|-
! style="background:lemonchiffon;" | 1897 yil
| Komija
| Tamahu
|-
! style="background:lemonchiffon;" | 1897 yil
| Popabaj
| Tucuru
|-
! style="background:lemonchiffon;" | 1900
| Nueve Aguas
| Purulha
|-
! style="background:lemonchiffon;" | 1902 yil
| Panzal
| Purulha
|-
! style="background:lemonchiffon;" | 1902 yil
| Rocja
| Tamahu
|-
! style="background:lemonchiffon;" | 1902 yil
| Payja
| Tucuru
|-
! style="background:lemonchiffon;" | 1905 yil
| Chimox
| Tucuru
| General rejimi davrida Xorxe Ubiko (1931—1944), Maurisio Tomae Sarg, Sapper va Diesseldorf oilalari bilan birga eng nufuzli nemis Verapaz er egalaridan biriga aylandi. U Prezident Ubiko bilan boʻlgan ushbu yaqin munosabatlardan foydalangan Kobas gubernatori prezidentligi davrida Manuel Estrada Kabrera va bir nechta nemis oilalari, shu jumladan Tomae oilalari bilan doʻstlashdi.

20asrning koʻp qismida  Tomaeslar oilasi Puruhlani yirik kofe plantatsiyalari va fermer xoʻjaliklari tufayli va Ikkinchi Jahon urushi paytida koʻpchilik nemislarning Gvatemaladan quvib chiqarilishiga qaramay, oʻz nazorati ostida ushlab turdi. 2000-yildagi qahva inqirozidan soʻng, Tomaeslar oʻz investitsiyalarini energiya, turizm va oʻrmonni ragʻbatlantirish biznesiga diversifikatsiya qildilar; aslida, 2015-yilga kelib ular Enerja megaloyihasini (25 MVt) qurishni rejalashtirgan edilar, bu esa oʻzlarining boshqa energiya ishlab chiqarish loyihasi - Finca Bremendagi El Cafetal (8,36 MVt) bilan bogʻlanadi, bu ham Tomaesga tegishli edi.

Iqlimi 
Purulha mo''tadil iqlimiga ega bolib hisoblanadi (Köppen iqlim tasnifi : Cfb).

Geografik joylashuvi

Yana qarang 

  Guatemala portal
  Geography portal
 List of places in Guatemala

Manbalari

Bibliografiyasi 
 
 

 Muni ispan tilida

Gvatemala
Çamlıbel (Silifke)

Çamlıbel (sobiq Karaböcülü) — Turkiyaning Mersin viloyati Silifke tumaniga qarashli qishloq va Toros togʻlarida joylashgan. Silifkegacha boʻlgan masofa  va Mersingacha nil etadi. Qishloq Rim va ilk Vizantiya davrining qadimiy ferma majmuasi xarobalari ustiga qurilgan.. Uylar, sardobalar, cherkovlar va shunga oʻxshashlar xarobalari saqlanib qolgan. Asosiy iqtisodiy faoliyat - dehqonchilik va chorvachilik hisoblanadi.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Muhammad al-Buxoriy (adib)

Muhammad ibn Abdurrahmon al-Buxoriy (hijriy 852-yil (milodiy 1448-yil)da vafot etgan)adib boʻlgan. „Tafsiru-l-Aloʻiy“ („Aloʻiy tafsiri“), „Sharhu irshodi-l-hodiy“ („Irshodu-l-hodiy“ — „Toʻgʻri yoʻlga boshlovchining qoʻllanmasi“ga sharh") nomli asarlar unga tegishli.

Manbalar
Muhammad at-Turkistoniy

(Badruddin) Muhammad ibn Hibatulloh ibn Ahmad ibn Maʼallo ibn Mahmud at-Turkistoniy, al-Hanafiy (hijriy 671-yil (milodiy 1273-yil)da tugʻilgan va hijriy 733-yil (milodiy 1333-yil)da vafot etgan) — faqih boʻlgan. Fatvolar chiqargan va ularni tasnif qilgan. U koʻpincha „Tiroziy“ nomi bilan tanilgan, Qohiraga kelib, shu yerda muqim istiqomat qilgan.

Asarlari 
 „al-Irshod fi-l-furuʼ“ („Furuʼ al-fiqh haqida qoʻllanma“);
 „Tabsiratu-l-asror fi sharhi-l-manor“ (Nasafiyning „Sharhu-l-manor“ asaridagi sirlarning oydinlashuvi");
 „Sharh ul-jomiʼi-l-kabiyr“ (Shayboniyning furuʼ al-fiqh haqidagi „al-Jomiʼal-kabiyr“ — „Kattu toʻplam“ asariga sharh");
 „Sharhu aqiydati-Tahoviy“ („Tahoviy aqida“siga sharh");
 „Manozilu ahli-l-ixtiyor“ („Ahli ixtiyor manzillari“).

Manbalar
Muhammad at-Taroxiy

(Abu Abdulloh) Muhammad ibn Muso ibn Hakim (Halim) ibn Atiya ibn Abdurrahmon at-Taroxiy al-Buxoriy ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Hijriy 350-yil zulhijja oyining oxirgi kuni (milodiy 961-yil)da vafot etgan va muharram oyining 1-sanasida dafn etilgan.

Manbalar
Muhammad at-Turobiy

(Abu Bakr) Muhammad ibn Abulhaysam Abdussamad ibn Ali at-Turobiy al-Marvaziy (hijriy 463-yil ramazon oyi (milodiy 1071-yil)da 96 yoshida vafot etgan) ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Muhammad at-Tabriziy

Muhammad Taqiyuddin ibn Muhammad Solih al-Husayniy, at-Tabriziy, al-Isfahoniy (hijriy 1120-yil (milodiy 1709-yil)da vafot etgan) — fozil inson boʻlgan.

Asari 
 „Risola fi muhosabati-n-nafs“ („Nafs bilan hisoblashish haqidagi risola“).

Manbalar
Muhammad at-Termiziy (Abu Abdulloh)

Muhammad ibn Ali ibn al-Hasan ibn Bashir al-Hakim, at-Termiziy (hijriy 318-yil (milodiy 930-yil)dan keyin vafot etgan) — muhaddis, hofiz va sufiy boʻlgan. Xuroson va Iroqda koʻpchilikdan hadis eshitgan, soʻngra Nishopurga kelib, bu yerda hadis aytgan.

Asarlari 
 „al-Akyos va va-l-mugʻtariyna“ („Qoʻlqop va aldanganlar“);
 „Riyozatu-n-nafs“ („Nafs tar-biyasi“);
 „al-Kasb“ („Hunar“), mazkur uchala kitobning hammasi tasavvufga oid.
 „Navodiru-l-usul fi maʼrifati axbori-r-rasul“ („Rasululloh xabarlarini bilishdagi nodir usullar“);
 „Ilalu-l-ubudiya“ („Bandalik illatlari“);
 „Javobu kitobin minar-ray“ („Raydan kelgan kitobga javob“);
 „Xatamu-l-anbiyo“ („Paygʻambarlarning soʻngisi“);
 „as-Salot va maqosiduho“ („Namoz va undan koʻzlangan maqsadlar“).

Manbalar
Kolopopo

Kolopopo - Uollis va Futunadagi qishloq, janubiy Tinch okeanidagi fransuz orollari jamoasi, 36 qishloqni oʻz ichiga oladi. Uollis orolining janubi-gʻarbiy sohilidagi Mua tumanida joylashgan. 2018-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra uning aholisi 99 kishi ediz. Asosiy orolda ish oʻrinlari yoʻqligi va siyosiy keskinlik tufayli aholi bu hududda kamygan. Amaldagi valyuta - Comptoirs Français du Pacifique (CFP) franki.

Ushbu orolda asosiy etnik guruh polineziyaliklardir. Aholining qariyb 60% Wallisian, 28% Futunan va 12% dan ortigʻi fransuz tilida gaplashadi. Ushbu mintaqa aholisining 99% Rim-katolik diniga eʼtiqod qillishadi.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Muhammad at-Termiziy (Abu Iso)

Muhammad ibn Iso ibn Sura ibn Muso ibn ad-Dahhok as-Sullamiy, az-Zarir, al-Bugʻiy, at-Termiziy (milodiy 826-yil — 893-yil) - muhaddis, hofiz, muarrix, faqih va hadis ilmida iqtido qilinadigan imomlardan biri boʻlgan. Taxminan hijriy 210-yilda tugʻilgan. Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriydan saboq olgan oʻquvchi. Imom al-Buxoriy Qutayba ibn Said, Ali ibn Hajar, ibn Bishor singari koʻpchilik mashoyixlardan hadis rivoyat qilganda ishtirok etgan. Soʻngra Xuroson, Iroq va ikki muqaddas masjidga borib hadis tinglagan. Oʻsha yerda ustozi Shayx al-Buxoriy haqida ham eshitgan. U hijriy 279-yil rajab oyining 13-sanasida Termizdagi Bugʻ qishlogʻida vafot etgan.

Asarlari 
 „al-Jomiʼ as-sahiyh“ („Ishonchli toʻplam“)
 „ash-Shamoil fi shamoili-n-nabiy“ („Paygʻambar fazilatlarini mujassam etgan toʻplam“)
 „Risola fi-l-xilof val-jadal“ („Xilof va bahs-munozara haqida risola“)
 „at-Taʼrix“ („Tarix“)
 „at-Tahzib“ („Tuzatish“)
 „al-Ilal“ („Illatlar“).

Manbalar
Muhammad al-Gʻanimiy

Muhammad ibn Abdurrahmon al-Gʻanimiy, at-Taftazoniy (1895-yil — 1937-yil) — sufiy, tariqat ahlidan, adib, shoir, inglizcha erkin soʻzlasha va yoza oladigan inson boʻlgan. Misrdagi Zaqoziqda ishchi oilasida hijriy 1312-yilda tugʻilgan. „Tariqa gʻanimiya taftazoniya“ nomli tariqat shayxligini boshqargan. U hijriy 1355-yilda vafot etgan.

Asarlari 
 „Muzak-kirot siyosiyat ani-l-masʼalati-l-misriya va baʼdi rijoloti-s-siyosiyati-l-maʼrufiyn mina-l-misriyyina va-l-injiliz“ („Misr masalasi hamda taniqli misrlik va ingliz siyosat arboblaridan baʼzilari haqidagi siyosiy yodnomalar“).

Manbalar
Muin Voiz

Muin Voiz (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan hirotlik shoir va voiz, mavlono Hoji Muhammad Farohiyning oʻgʻli. Nomi “Majolis un-nafois”ning toʻrtinchi majlisida tilga olinadi. 

Alisher Navoiy uning katta voiz ekani, muridlari koʻpligi, minbarga chiqqanda devonaga xos harakatlar qilishi va taxtani tepishi hamda oʻzini “Muin devona” deb atashi haqida maʼlumot beradi. Muin Voiz bir kuni Hazrat Ali (r.a)ning imonlari taqlidiydir, degani uchun ul zotning ruhlaridan koʻp aziyat koʻradi, tavba qilib, zoʻrgʻa qutuladi. Akasi Mavlono Nizomiddin unga ikki marta shahar qoziligini taklif qilganda ham rad etgan va shunday javob bergan ekan: “Muini mo qobiliyati bisyor dosht, in zinapoyayi choʻbin uro zoeʼ soxt” (Mazmuni: Bizning Muʼinimiz oʻta qobiliyatli edi, lekin bu yogʻoch zinapoyalar uni yoʻq qildi). 

Navoiy uning tabiatidagi devonalikni inobatga olib, u har qanday soʻz aytsa, afv etsa boʻladi, sheʼrida vazn, qofiya va radifni qoʻllashdagi baʼzi nuqsonlar ham kechirimlidir, deydi. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:Magar fasli bahor omadki, olam sabzu xurram shud,

Magar vasli nigor omadki, dil bo vasl hamdam shud.

(Mazmuni: Bahor fasli keldimi ekan, olam koʻklamlashib, shodlikka toʻldi, goʻzalning visoli yetishdimikin, koʻngil vasl­ga hamdam boʻldi).

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad al-Juxodiy

Muhammad ibn Ismoil al-Juxodiy (milodiy 1026-yil — ?) — muhaddis va hofiz boʻlgan. 1026-yilda tugʻilgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilgan.

Manbalar
Mumshod Dinavariy

Mumshod Dinavariy (vaf. 912) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Iroqi Ajamning Dinavar qishlogʻi (hozirgi Eronning Kirmonshoh viloyati)da tugʻilgan. Iroqdagi futuvvat tariqatining namoyandasi. Yahyo Jallo, Junayd Bagʻdodiy, Ruvaym, Abulhasan Nuriy suhbatidan bahramand boʻlgan. Ansoriy Mumshod Dinavariyning huzur maqomidagi soʻzlarini sharhlagan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muso Imron Jiyruftiy

Muso Imron Jiyruftiy – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Hozirgi Erondagi Kirmon viloyatining Jiyruft shahrida tugʻilgan. Shayx Abdulloh Taqiyning piri. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Ahmad bin Ibrohim Musuhiy

Ahmad bin Ibrohim Musuhiy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abu Ali. Bagʻdod tasavvuf maktabining yirik namoyandasi. Sariy Saqatiy va Hasan bin Ali Musuhiyning shogirdi. Doim bitta rido bilan yurgani uchun “Musuhiy” (musuh – rido) nomi bilan mashhur boʻlgan. Shomdan Makkagacha roʻzador holatda borgan. 

Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Mutavassit

“Mutavassit” – Abdurahmon Jomiyning muammoga oid asari. Toʻliq nomi – “Risolai mutavassit dar muammo” (“Muammo” ilmiga oid yozilgan hajmi oʻrtacha risola). Jomiy ushbu risolaning yozilishi sababini muammo qoidalari boʻyi­cha gʻazal yozgani, bu usul oldin mavjud boʻlmagani hamda oldin yozgan “Hulyat ul-hulal” risolasidagi muammoni yechish qoidalarini soddaroq qilib tushuntirmoqchi boʻlgani bilan izohlaydi. 

Alisher Navoiy “Xamsat ul-mutahayyirin”da ushbu risola boʻyicha Jomiy huzurida taʼlim olganini qayd qiladi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abdurahmon Jomiy asarlari
Muhammad at-Taflisiy

Muhammad ibn al-Muhsin at-Taflisiy, al-Husayniy (? — 480-yilda vafot etgan) — nasab bituvchi olim boʻlgan. Bagʻdodda istiqomat qilgan. Ajam oʻlkalariga safar qilgan. 1088-yildan soʻng, Gʻaznada vafot etgan. Uning nasablar haqida tasnif qilgan asarlari bor.

Manbalar
Abubakr bin Iso Mutavviʼiy

Abubakr bin Iso Mutavviʼiy (vaf. 918) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Abubakr bin Tohir Abhariy bilan hamsuhbat boʻlgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abdulloh bin Muhammad Murtaʼish

Abdulloh bin Muhammad Murtaʼish (10-asr) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abu Muhammad. Nishopurning Hiyra mavzesida tugʻilgan. Bagʻdodda yashagan. Abu Hafs Haddodning shogirdi. Junayd Bagʻdodiy, Abubakr Shibliy, Jaʼfar Xuldiy, Abu Abdulloh Hazramiy, Abulabbos Bardaʼiy, Abu Abdulloh Kattoniy, Abubakr Farroʼ, Abulhusayn Sirvoniy Sagʻir, Abusahl Suʼlukiy, Ibrohim Qassor suhbatidan bahramand boʻlgan. Koʻp safar qilgan. 

Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx haqidagi bobni qisqartirib kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad at-Tumurtoshiy

Muhammad ibn Solih ibn Muhammad ibn Abdulloh ibn Ahmad al-Gʻazziy at-Tumurtoshiy (1626-yilda vafot etgan) — faroiz va grammatika bilan shugʻullangan olim, adib va shoir boʻlgan. Gʻizza va Qohirada taʼlim olgan. 1626-yilda vafot etgan.

Asarlari 
 „Sharhu-rrahbiya fi-l-faroiz“ („Faroiz ilmi haqidagi mufassal asarga sharh“)
 „Nazmu alfiya fi-n-nahv“ („Grammatikaga oid „Alfiya“ asarining nazmiy shakli“)
 „Risola fi tafzili-l-inson“ („Inson qadrini ulugʻlash haqidagi risola“)
 „Manzuma fi-l-munosaxot“ („Murakkab vaziyatdan chiqib ketish haqidagi manzuma“), shuningdek, uning sheʼrlari ham bor.

Manbalar
Abulabbos Mursiy

Abulabbos Mursiy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Shayx Abulhasan Magʻribiy Shoziliyning muridi. Magʻrib (hozirgi Tunis)ning amiri Sulton Yaʼqub uning huzurida tavba qilib, ulugʻ darajalarga yetishgan. Shayx Najmiddin Abdulloh Isfahoniyning ustozi. 

Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni qisqartirib kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad at-Tumurtoshiy (al-Hanafiy)

Muhammad ibn Abdulloh ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Muhammad al-Xatib, at-Tumurtoshiy, al-Gʻazziy, al-Hanafiy — faqih, usul al-fiqh boʻyicha yetuk olim va mutakallim boʻlgan. Gʻizzada tugʻilgan va 1909-yilda (hijriy 1327-yilning rajab oyi) shu yerda vafot etgan.

Asarlari 
 „Tanviru-l-absor va jomiʼu-l-bihor va sharhuhu“ („Koʻzlarning nurlanishi va dengizlarning jamla-nishi“ va shu asarga yozilgan sharh, muallif uni „Manhu-l-Gʻaffor“, yaʼni „Gʻafforning mukofoti“ deb atagan)
 „Iʼonatu-l-haqir va lazzatu-l-faqir“ („Haqirning koʻmagi va faqirning lazzati“), ikkala asar ham hanafiylik mazhabidagi furuh al-fiqh haqidadir.
 „Al-Favoid al-murziya fi sharhi-l-qasidati-l-lomiya“ (Ilmi aqoidga oid „Sharhu-l-qasidati-l-lomiya“ haqida qoniqarli foydalar")
 „al-Vusul ila qavoidi-l-usul“ („Usul qoidalariga yetib borish“)
 „Aqdu-l-javohiri-n-nayyirot fi bayoni xasoisi-l-kiromi-l-asharati-s-siqot“ („Oʻn mukarram obroʻli zotning fazilatlarini bayon etish haqidagi ravshan javharlardan tuzilgan marjon“)
 „Saʼfatu-l-hukkom ala-l-ahkomi-l-mutaʼalliqa bi-l-qazot va-l-hukkom“ („Qozilar va hokimlarga tegishli hukmlarga hokimlarning koʻmagi“)
 „Maʼinu-l-muftiy fi javobi-l-mustafti fi-l-furuʼi-l-fiqhiya ala mazhabi Abi Hanifa“ (Abu Hanifa mazhabidagi furuʼ al-fiqhga oid masalalar boʻyicha fatvo chiqarishni soʻrab murojaat etuvchining javobi haqida muftining ishonchli manbasi").

Manbalar
Abubakr Mufid

Abubakr Muhammad bin Ahmad bin Ibrohim Mufid (975) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Junayd Bagʻdodiy, Yusuf bin Husayn Roziy, Shayx Amu, Abu Usmon Hiriy suhbatidan bahramand boʻlgan. Tasavvuf haqida kitob yozgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad at-Tusiy (Abu Mansur)

Muhammad ibn Ahmad ibn Abdulloh ibn Mansur at-Tusiy al-Marvaziy (1068 — 1136) – solih, faqih, hadisshunos.  Taxminan milodiy 1068-yil (hijriy 460-yil) tugʻilgan, milodiy 1136-yil (hijriy 530-yil) vafot etgan.

Manbalar
Muʼammil Jassos

Muʼammil Jassos – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf  shayxi. Sherozda yashagan. Iroq va Arabis­tonga safar qilgan. Jaʼfar Hazzo, Abu Abdulloh Xafif Sheroziy, Abulhusayn Muzayyin, Ali bin Shulluya bilan hamsuhbat boʻlgan. Garchi yozuv-chizuvdan bexabar boʻlsa-da, tavhid va irfon ilmining yirik bilimdoni sanalgan. 

Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad at-Tiymakiy

Muhammad ibn Ibrohim ibn Mardaviya ibn al-Husayn al-Karobisiy at-Tiymakiy (933-yil vafot etgan) — Karobisiylar qatorida Samarqanddagi xonga qarashli boʻlgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. milodiy 933-yil (hijriy 321-yilning rabiulavval oyi) vafot etgan.

Manbalar
Muʼozayi Adaviya

Muʼozayi Adaviya – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan orifa ayol. Robiya Adaviyaning qarindoshi. Ufayrayi Obida bilan hamsuhbat boʻlgan. Qirq yil roʻza tutib, kechalari ibodat qilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu orifa ayol haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad al-Jarrohiy

Muhammad ibn Abduljabbor ibn Muhammad al-Marvaziy al-Jarrohiy (1029-yil vafot etgan) – hadisshunos. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 1029-yil (hijriy 420-yil) vafot etgan.

Manbalar