MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Monometallizm

Monometallizm (mono... va metall) — bir metall umumiy ekvivalent va pul muomalasining asosini tashkil etadigan pul tizimi. M.da mu-omalada boʻlgan tangalar va qiymat belgilari (qogʻoz pullar) qimmatbaho metallarga almashtiriladi. 19-asr oxiridan yangi oltin konlarining ochilishi bilan koʻpgina mamlakatlar birin-ketin oltinga asoslangan pul tizimiga oʻtdilar va M. bimetallizm oʻrnini egalladi. 20-asrninng 70-yillaridan deyarli barcha davlatlarda oltin M. oltin valyuta standarti bilan almashtirildi (qarang Yamayka bitimi).

Manbalar
Monoplakoforalar

Monoplakoforalar (Mopoplacophora) — chigʻanokli mollyuskalarning eng tuban tuzilgan sinfi. Qazilma holda Kembriydan Devongacha uchraydi. Birinchi tirik vakili neo-pilina 1952-yilda topilgan. Hozir 8 turi maʼlum. Tanasi qalpoqchaga yoki yassi spiralga oʻxshash chigʻanoq bilan qoplangan. Mantiya boʻshligʻida 1 juftdan 8 juftgacha boʻlgan muskullar joylashgan. 5—6 juft patsimon jabralari qorin tomondagi mantiya egatchalarida joylashgan. Buyraklari 6 juft. Yuragi 2 tadan qorincha va boʻlmachadan iborat. Qon aylanish sistemasi tutashmagan. Muvozanat sakdash organi bor. Ayrim jinsli, jinsiy bezlari juft. Suv tubida 200–700 m chuqurlikda uchraydi.

Manbalar
Monoplan

Monoplan (mono... va lot. planum — tekislik) — bir qanotli samolyot. Qanoti yupqa va yassi boʻlganligi uchun u tekislik deb atalgan. Qanotning fyuzelyajta nisbatan oʻrnatilish usuliga koʻra, M. yukrriplan, oʻrtaplan va pastplan kabi xillarga boʻlinadi. M. yengil aviatsiya va sport aviatsiyasida qoʻllanadi.

Manbalar
Monopodial shoxlanish

Monopodial shoxlanish -oʻsimliklarning shoxlanish tipi; bunda ularning asosiy poyasi butun hayoti davomida oʻsadi (qarang Shoxlanish).

Manbalar 

Botanika
Monopol narx

Monopol narx – monopol mavqedagi subʼyekt (firma)lar bozorda belgilaydigan narx, monopol foyda olishning asosiy vositasi. Monopoliya sharoitida bu sotuvchi narxi boʻlsa, monopsoniya sharoitida xaridor narxi shakliga ega boʻladi. Monopol narx erkin bozor narxidan raqobat asosida shakllanmasligi bilan farq qiladi. Monopol narxni belgilashning asosiy maqsadi olinadigan foydani maksimallashtirishdir. Mono-poliyaning narx belgilashdagi hukmronligi uning bozordagi hokimiyati hisoblanadi. Monopol narx oʻrnatilgandatanlash imkoniyati boʻlmaganligi sababli xaridor daromadining bir qismini yoʻqotadi. Lekin monopoliya Monopol narxni chegarasiz oshira olmaydi, chunki har qanday narxning yuqori chegarasini xarid qobiliyati belgilaydi. Shuni hisobga olib Monopol narx bozor koʻtaradigan narxning eng yuqorisi qilib belgilanadi, ammo bunday narx talabning ela-stikligini yuzaga keltirmaydi, yaʼni talab narxining ortishiga nisbatan tezroq pasayadi.

Monopol narxga resurslar narxining ortishi ham taʼsir etadi, chunki harajatlar ortib, foyda qisqaradi. Monopsoniya sharoitidagi Monopol narx xaridor narxi hisoblanib, u ishlab chiqaruvchilarning oʻrtacha harajatlari darajasida boʻladi. Buning natijasida monopsonistga tovar sotganlar minimal foyda koʻradi, monopsonist esa narxni pastligidan yutib chiqadi. Bu yerda sotuvchilarning yoʻqotishi xaridor – monopsonistning yutugʻiga aylanadi. Monopol narx bozorning asosiy vositasi boʻlganligidan, davlat bu narxlarni nazorat qiladi, ularning haddan ziyod yuqori yoki past belgilanishiga yoʻl bermaydi, narxni oshirish hisobidan topilgan foydani davlat oʻz byudjetiga olib qoʻyadi.

Xidirnazar Allaqulov.

Manbalar
Monopol renta

Monopol renta — koʻchmas mulk egalarining oʻz mulkini ijaraga berishdan oladigan daromadi; ijara haqi shakli. Monopol rentani yer va boshqa koʻchmas mulk — binolar, inshootlar, turar joy va turli xoʻjaliklar beradi. Monopol rentaning asosiy manbai mulkni ishlatuvchi (ijaraga oluvchi) topadigan daromad hisoblanadi. Bu daromadga mulkni ishlatuvchiga tegadigan daromad va mulk egasiga tegadigan daromad boʻlinadi. Ammo Monopol rentani har qanday mol-mulk emas, balki noyobligi bilan boshqalardan farqlanuvchi va qoʻshimcha naf keltiruvchi mol-mulk hosil etadi. Masalan, ep hosildorligining yuqori boʻlishi; yer osti va yer ustidagi tabiiy boyliklarni qazib olishga ketadigan sarf-harajatning kamligi, kommunikatsiya bilan taʼminlanganligi, geografik qulay joylashuvi, qurilgan bino-inshootlarning ekologik toza zonada boʻlishi va boshqa Mazkur noyoblik koʻchmas mulkka boʻlgan talabni oshiradi, ijara haqini boshqalarnikidan yuqori qiladi. Bunda real ijara haqi odatdagi ijara haqiga ustama (noyoblik haqi)ni qoʻshib qisoblanadi. Koʻchmas mol-mulkning noyobligi abadiy emas, vaqt oʻtishi bilan oʻzgaradi. Shunga koʻra, Monopol renta bir hosil boʻlsa, bir yoʻqolib turadi. Mas, yerda boy qazilmalar topilganda Monopol renta vujudga keladi, ular ishlatib boʻlingach, yerning nafliligi qolmaydi, natijada Monopol renta yoʻqoladi.

Xidirnazar Allaqulov.

Manbalar
Monopollashgan bozor

Monopollashgan bozor - ozchilik sotuvchilar va haridorlar hukmron, raqobat cheklangan yoki mavjud boʻlmagan bozor. Uning monopol raqobatli, oligopolistik, sof monopoliya bozori turlari bor. Monopol raqobatli bozorda firmalar koʻp boʻlganidan ulardan har birining tovarlar sotishdagi hissasi kichik boʻladi, natijada ular bozorni cheklangan holda nazorat qiladilar. Ular yashirin kelishuv asosida oʻzaro til biriktira olmaydilar, bu bilan mazkur bozor oligopolistik bozor (guruh monopoliyasi)dan farqlanadi. Monopollashgan bozorda firmalar mustaqil boʻlganidan oʻz bozorida bir-biri bilan raqobatlashadi. Lekin raqobatning asosiy usuli narx bilan raqobatlashuv emas, balki sifat jihatidan bir-biridan farqlanuvchi mahsulot bilan bozorga chiqish hisoblanadi. Monopollashgan bozor yangi firmalarning kirib kelishi uchun ochiq hisoblanadi. Shu bois bu yerda raqobat cheklanmaydi, aksincha, kengayib turadi. Yangi firmalar kirib kelganda taklif koʻpayib, narxlar tushib ketadi, natijada zarar ham koʻtariladi. Zarar koʻrganlar bozordan chiqib ketishgach, narxlar oshadi, foyda maksimumlashadi. Bunday bozorda tovarlarni mukammallashtirish sotish hajmini oshirib, foyda miqdorini koʻpaytiradi. Raqobatda modernizatsiyadan tashqari, reklama ham keng qoʻllanadi. Monopollashgan bozorning monopollashuv darajasi amerikalik iqtisodchi A. P. Lerner (1903—1983) indeksi (L) bilan aniqlanadi:P-Wm bu yerda R — narx; Wm — meʼyoriy harajatlar. Indeks qiymati 0 dan 1 gacha oʻzgaradi. Uning qiymati 1 ga kanchalik yaqin boʻlsa, firma monopoliyasi shu qadar kuchli hisoblanadi.

Xidirnazar Allaqulov.

Manbalar
Monorels yoʻl

Monorels yoʻl - yoʻnaltiruvchi balkasi (monorelsi) bitta tayanchda yoki estakadada joylashadigan transport tizimi; yoʻlovchilar tushgan vagonlar va kj ortilgan vagonetkalar osma (yakka) rels boʻylab harakatlanadi. Monorels yoʻlning vagonlar monorelsning ustida va ostida harakatlanadigan xillari bor (rayem). Yoʻlovchilar Monorels yoʻl — elektr yuritma, pnevmatik yoki rezinalangan yoʻnaltiruvchi gʻildiraklar bilan taʼminlanadi. Shovqinsiz harakatlanadi. Vagonlarga 120—140 kishi sigʻadi. Tezligi 240 km/ soatgacha boradi. Yuk Monorels yoʻl — sanoat korxonalarida sanoat transport vositasi (sex ichida va sexlararo) sifatida ishlatilib, bir necha km gacha uzunlikda boʻlishi mumkin. Bunda harakat, yuklarni ortish va tushirish ishlari avtomatik boshqariladi. Vagonetkalarning yuk koʻtariluvchanligi — 0,2 — 2t (baʼzan, 5 t), tezligi — 2–4 km/soat. Nisbatan yuqori tezlikka erishish mumkinligi, harakatdagi xavfeizligi, yoʻlni qisqa yoʻl boʻyicha oʻtkazish mumkinligi, yoʻl yotqizishning joy tanlamasligi, metall kam sarf boʻlishi va energiya yuqori tejalishi, toʻla avtomatlashtirish imkoni borligi tufayli Monorels yoʻl sanoatda ishlatiladigan, shaharda, shahar atrofida qatnaydigan transportning rivojlangan turi hisoblanadi. Shaharlararo qatnovda havo yostigʻidan foydalanib harakatlanish qoʻllaniladi. Monorels yoʻl Germaniya, AQSH, Fransiya, Yaponiya, Shveysariya, Kanada, Italiya va boshqa mamlakatlarda qurilgan.

Manbalar
Monosaharidlar

Monosaxaridlar - organik birikmalar, uglevodlarning asosiy guruhlaridan biri. Tarkibida gidroksil guruhlari, aldegid guruhi (aldozalar) yoki ketoguruh (ketozalar) boʻladi. Umumiy formulasi CnH2nOn (bu yerda p=3+9). Zanjiridagi uglerod atomlarining soniga qarab M., odatda, quyi M. (zanjirida 3 va 4 ta uglerod atomi boʻlgan) triozalar (S3N6O3) va tetrozalar (S4N8O4), oddiy M. pentozalar (S5N10O5) va geksozalar (S6N|2O6), yuqori M. geptozalar (S7N|4O7), oktozalar (C8HI6OS), nonozalar (C,Hi8O9)ra boʻlinadi. Bulardan, geksozalar (mas, glyukoza, galaktoza, mannoza, fruktoza) va pentozalar (arabinoza, ksiloza, riboza va boshqalar) muhim. M. suvda yaxshi, spirtda oz eriydi, efirda esa erimaydi. Hayvonlar, oʻsimliklar organizmida erkin holda va polisaharidlar, glyukozidlar holida koʻp uchraydi. M., ayniqsa, fosfor efirlari (geksozodifosfat, geksozomonofosfat) holida organizmdagi moddalar almashinuvi jarayonlarida ishtirok etadi, energetik jarayonlarda, shuningdek, uglevod va boshqa murakkab birikmalar sintezida qatnashadi. M., asosan, polisa-haridlarni gidrolizlab olinadi. M. va ularning hosilalari, mas, glyukoza, fruktoza oziq-ovqat sanoatida va tibbiyotda ishlatiladi.

Manbalar
Monosemiya

Monosemiya "bir ma'noli" degan ma'noni anglatadi va birinchi navbatda leksik semantik tahlil uchun uslub hisoblanadi.U tilning turli qatlamlarida keng qo'llanilishi mumkin.

Yaratuvchi 
Bir nechta nishonalarga qaramasdan, monosemiya ustida nazariy model sifatida transformatsion-generativ tilshunos bo'lgan Charlz Rul tomonidan eng ko'p ishlab chiqilgan .

Prinsiplar 
Monosemiya tahlil qilish metodologiyasi sifatida deyarli barcha polisemiya holatlaridagi (qaysiki so'z bir nechta ma'noga ega deb tushuniladigan)  taxmin qilingan ma'nolarni farqlash uchun kontekstni talab qilishini tan olishga asoslanadi.

Kontekst har qanday ko'p ma'noli ma'noning ajralmas qismi bo'lganligi uchun Rul ma'nodagi o'zgarishlarni so'zning o'zida emas, balki kontekstda joylashgan joyini aniqlash yaxshiroq ekanligini aytib o'tadi. Uollis Rid esa shuni  ko'rsatdiki, ko'p ma'noli ta'rif aslida kontekstda yo'q bo'lgan boshqa ma'lumotni qo'shmaydi, shu sababli ko'p ma'noli ta'rif kontekstning ta'siri "nazorat qilinadigan" (ya'ni tizimli ravishda ta'rifdan ajratilgan) monosematik ta'rif kabi informativdir.

Monosemik tahlil shuni ko'rsatadiki, belgilar tizimidagi har qanday turdagi belgi uning diaxronik tarixidan kelib chiqadigan substansiya va uning paradigmasi doirasidagi bitta qiymatni anglatadi.

Ba'zida shunday holatlar mavjud bo'ladiki, so'z, darhaqiqat, ikkita ma'noga ega bo'lib, ularni birma-bir, mavhumroq ma'no ostida olib bo'lmaydi, ammo ular omonimiya misollari sifatida yaxshiroq tushuniladi.

Oxirgi tadqiqotlar 
Monosemiya Kolumbiya tilshunoslik maktabi tadqiqotida kognitiv tilshunoslik sohalarida va qadimgi yunon tilida bo'lgan  tadqiqotlarda ishlatilgan.

Monosemiya haqidagi boshqa tushunchalar 
Monosemiya tilning atributi sifatida ham tushunilishi mumkin (garchi bu Charlz Rul nazariyasida aniq aytilmagan bo'lsa ham), ya'ni tilda semantik noaniqlikning yo'qligi ma`nosida. Sun'iy til Lojban hamda uning o'tmishdoshi Loglan monosematik tillarni yaratishga urinishlarni bayon etadi. Monosemiya tarjima va semantik hisoblash uchun muhim ahamiyatga ega.

Shuningdek qaraladi 

 Aberrant dekodlash
 Ko'p ma'nolilik
 Sintaktik noaniqlik

Manbalar

Havolalar 

 The dictionary definition of monosemy at Wiktionary
 A theoretical sketch of monosemy
Leksik semantika
Lingvistika
Semantika
Monosillabizm

Monosillabizm (mono... va yun. syllabe — boʻgʻin) — maʼlum bir tilda soʻzlar (leksemalar)ning bir boʻgʻinli boʻlishi. Bu xususiyat tillarni tipologik (lekin genealogik emas) jihatdan tasniflash uchun asos boʻladi.M. koʻpgina xitoptibet tillari uchun xos xususiyatdir. Qad. turkiy soʻzlar arxitektonikasi ham uning oʻzak morfemasi bir boʻgʻinli ekanligini koʻrsatib turadi(mas, bor, ol, qoch, tor).

Manbalar
Monosom tahlil

Monosom tahlil - genetik ta-dqiqot usuli; aneuploidiya hodisasi tiplaridan biri — monosomiyaga (qarang Geteroploidiya) asoslangan. Genotipdagi ayrim xromosomalarning irsiy ahamiyatini aniqlashga xizmat qiladi. Monosomiklar tashqi va ichki (fiziologik, genetik) omillar taʼsirida xromosomalarning qut-blarga tarqalishidagi buzilishlar tufayli vujudga keladi. Bunday buzilishlar ham somatik, ham jinsiy hujayralarda boʻlishi mumkin. Shuning uchun monosomiklar mitotik va meyotik boʻladi. Biroq gomologik xromosomalarning qutblarga tarqalmasligi meiozaa, yaʼni gomologik xromosomalarning konʼyugatsi-yalanish va bivalentlar hosil qilish jarayonida koʻproq yuz beradi, chunki bunda bivalent batamom bir hujayraga oʻtib ketishi tufayli ikkinchi hujayrada yetishmovchilik kuzatiladi. Monosom tahlil hayvon va oʻsimliklar genetikasida qoʻllanadi.

Manbalar
Monoteizm

Monoteizm, yakka xudolik (mono... va yun. treos — xudo) — yagona xudo haqidagi tasavvurlarga asoslanuvchi diniy eʼtiqodlar. Koʻp xudolik (politeizm)nkng aksi. Xristianlik, iudaizm va islom Monoteizmga asoslangan dinlardir.

Manbalar 

Din
Monotematizm

Monotematizm (mono... va tema — mavzu) — koʻp ovozli musiqa asarlarini tuzilish prinsipi; M. maʼlum bir musiqiy mavzu (kuy)ning oʻziga xos rivojlantirish usuli bilan bogʻliq boʻlib, sonatasimfonik turkumi yoki unga asoslangan bir qismli shakllarni oʻzaro bogʻlaydi. M.ning ilk namunasi — L. Betxovenning 5simfoniyasi. M., ayniqsa, musiqiy romantizm davrida rivoj topgan (G. Berlioz, F. List va boshqalar). Oʻzbek kompozitorlari asarlari (mas, M. Tojiyevning 3- simfoniyasi)da ham keng qoʻllanilgan.

Manbalar
Monotip

Monotip (mono... va yun. typos —.nus-xa) — murakkab matnlarni terish uchun harf kuyadigan avtomat mashina. Asosiy qismlari: harf terishdasturlash ap-parati va harf quyish apparati. Ayrim literalirdan iborat satrlar hosil qiladi. M.ni 1897 amerikalik T. Lanston ixtiro qilgan. Harf quyish avtomatini boshqarish dasturi maxsus qurilma yordamida hosil qilinadi. Dastur keng perfolentadan iborat; har qaysi belgiga 1—4 teshikni oʻz ichiga olgan maʼlum kombinatsiya toʻgʻri keladi. Harf quyish apparatida matritsa ramkasi, quyish qolipi va apparati boʻladi. Matritsa ramkasiga matritsalar mahkamlanadi, perfolenta "buyrugʻi"ga muvofiq, matritsa ramkasi suriladi va matritsa qolip ustiga turib qoladi. Soʻngra matritsadagi chuqurchalar bilan birga qolipga bosim ostida suyuq qotishma toʻladi, natijada zarur belgilar literasi yoki probellar (soʻzlar orasi) kuyiladi. Tayyor litera va probellar satr kanaliga turtib chikariladi. Ayrim litera va probellardan bir xil uzunlikdagi shrift satrlari shakllanadi-, satrlardan esa nabor grankasi tuzil adi.

Manbalar
Monotipiya

Monotipiya (mono... va yun. tupos — nusxa) — bosma grafika turi. Bosma qolip (forma)ning tekis yuzasiga boʻyoqni bevosita qoʻlda surkab ranglanadi. Soʻng shu qolipdan maxsus dast-gohda bosiladi, qogʻozga bosilgan bu nusxa doim yagona (noyob) nusxa hisoblanadi. M. usulida yaratilgan asarlar ranglar uygʻunligining nozikligi, nafisligi bilan akvarelga oʻxshab ketadi. M. 17-asrdan maʼlum, fakat 19-asrdagina keng tarqaldi.

Manbalar
Monoton funksiya

Monoton funksiya - oʻsuvchi yoki kamayuvchi funksiyalar. Berilgan funksiya biror oraliqda monoton boʻlishi uchun uning orttirmasi Af(x)=f(x+Ax)-f(x), Dx>0, oraliqda ishorasini oʻzgartirmasligi lozim. Agar Ax>0 boʻlganda D/(x) noldan qatʼiy katta yoki qatʼiy kichik boʻlsa, u holda f(x) qatʼiy monoton funksiya deyiladi. Biror oraliqda differensiyalanuvchi funksiya shu oraliqda monoton boʻlishi uchun uning hosilasi oʻzgarmas ishorani saqlashi zarur va yetarlidir.

Manbalar
Monofaglar

Monofaglar (mono... va yun. phagos — yeb qoʻyuvchi) — oziqlanishga oʻta ixtisoslashgan, yaʼni faqat bir tur ozuqa bilan yashashga moslashgan organizmlar. Hasharotlar, chuvalchanglar, qisqichbaqasimonlar va yumshoq tanlilar orasida M. koʻp uchraydi. Hasharotlardan yaydoqchi afelinus (Aphelinus mali Hald.) faqat qon bitlarida, psevdafikus (Pseudaphycus malinus Gah.) esa komstok qurtida parazitlik qiladi. Sugʻorma dehqonchilik biotsenozida uchraydigan zararkunandalar sonini kamaytirishda katta xoʻjalik ahamiyatiga ega boʻlgan entomofag M.dan Stethorus punctillum Wse., Scolothrips acariphagus Takh., Orius (Triphleps) albidipennis Reut. — oʻrgimchakkana yirtqichlari; Apanteles congestus wees, Microptilis spectabills Hal., Rhogas dimidiatus Spin., Sinophorus xantostomus Grav., Barylypa hemeralis Brauns va boshqa — kuzgi tunlam yirtqichlari; Habrobracon hebetor Say., Apanteles kazak Tel., Anilasta prinzi Meyer., Barylypa chloratica Meyer — gʻoʻza tunlaminint parazitlaridir (yana qarang Parazit hasharotlar).

Manbalar
Monoftong

Monoftong (mono... va yun. phtongos — ovoz, tovush) — unli tovushlarning artikulyasion-akustik belgilariga koʻra, bir xillikka ega boʻlishi, yaʼni artikulyasiya davomida turgʻun talaffuzga ega boʻlgan, bir holatdan ikkinchi holatga koʻchmaydigan tovushlar. Aynan shu xususiyatlari bilan ular diftong (ikki unlining bir boʻgʻin hosil qilishi) va triftong (uch unlining bir boʻgʻin qosil qilishi)lardan ajralib turadi. Biroq M.larning bir xilligi nisbiy boʻlib, koʻp hollarda unlini oʻrab turgan undoshlarga ham bogliq. Odatda, koʻpgina tillarning unlilar tizimida M. asosiy oʻrinni egallaydi.

Manbalar
Monoxromatik yorugʻlik

Monoxromatik yorugʻlik (mono... va yun. chromatos — rang) — muayyan va oʻzgarmas chastotali elektromagnit toʻlqin. Yorugʻlik toʻlqinlarining oʻzaro farqd tufayli bu yorugʻlik odamning koʻziga turli ranglarda boʻlib koʻringanligidan shunday atalgan. Koʻzga koʻrinadigan elektromagnit toʻlqinlar oʻz fizik tabiati bilan boshqa diapazondagi toʻlqinlar (infraqizil, ultrabinafsha, rentgen va h.k.)dan farq qilmaydi.

Manbalar
Monoxromator

Monoxromator (mono... va yun. hroma — rang), optikada — optik nurlanish (koʻrinadigan yorugʻlik, in-fraqizil yoki ultrabinafsha nurlar)ning murakkab spektridan toʻlqin uzunliklarining tor qismini ajratib beradigan asbob; spektrometr, spektrofotometr, spektrograf va boshqa asboblarning asosiy qismi. Kirish va chiqish kollimatorlari va disperelovchi (tarkatuvchi) tizim (prizma, difraksion panjara)aan iborat boʻladi. M. obʼyektivlari (kollimatorli va fokus lovchi) linzali yoki koʻzguli boʻlishi mumkin. Kirish va chikish kollimatorlari qoʻzgʻalmas qilinib, chiqayotgan nurlarning toʻlqin uzunligi 1 disperslovchi tizim va yordamchi koʻzgular yordamida oʻzgartiriladi. M.da yorugʻlik kirish kollimatori tirqishidan oʻtib, parallel nurlar hosil qiluvchi va dis-perelovchi elementga yuboruvchi obʼyektivga tushadi. Chikish kollimatorining fokal tekisligida nurlanish manbaining barcha toʻlqin uzunliklari 1 ga mos monoxromatik (bir rangli) tasvirlar toʻplami hosil boʻladi.

Nurlanish spektrining ultrabinafsha qismini ajratib beradigan M.da flyuorit (SaGʻ2), litiy ftorid (Li F) va kvars (SiO2) dan yasalgan dis-perelovchi prizmalar, yassi va botiq panjaralar qoʻllaniladi. Spektrning infraqizil sohasida ishlatiladigan. M.da sferik, parabolik koʻzgular, shisha va kvarssan yasalgan prizma va panjaralar qoʻllanadi.

Manbalar
Monoxromiya

Monoxromiya (mono... va yun. chroma — rang) — sanʼat asarining rang (kolorit) yechimi; birorbir rangning bir tuyey yoki uning tuslanishi (bir rangga boʻyash)ga asoslanadi. Mas, grizayl.

Manbalar
Monotsitlar

Monotsitlar ( [mono] — bir va  — hujayra) — donasiz leykotsitlar agranulotsitlarning bir turi. Koʻmikning boshlangʻich oʻzak hujayralaridan hosil boʻladi. Monotsitlar periferik qon tarkibidagi eng katta hujayra, uning hajmi 12—20 mkm. Yadrosi protoplazmaga nisbatan katta, ovalsimon, koʻpincha "taqa" koʻrinishida, rangi (neytrofil leykotsitlar va limfotsitlarnikiga nisbatan) ochroq; protoplazmasi leykotsitlarning zangori, och koʻk rangiga qaraganda och. Protoplazmada bir necha vakuolalar boʻlib, ular hujayra yadrosi atrofida joylashgan. Sogʻlom odam qonida Monotsitlar leykotsitlarning 3—10% ini tashkil qiladi. Monotsitlar fagotsitoz qilish xususiyatiga ega va qondan toʻqimaga oʻtganda makrofaglarta aylanadi.

Manbalar
Monreal (maʼnolari)

Monreal:

 Monreal - {{Bilgiquti aholi punkti
| ozbekcha nomi = Monreal
| mavqe = munisipalitet
| mamlakat = Ispaniya
| mintaqa turi = Avtonom jamoat
| mintaqa = Navarra (avtonom jamoat)Navarra
| jadvalda mintaqa = Navarra (avtonom jamoat)Navarra
| tuman turi = Ispaniya provinsiyalariProvinsiya
| tuman = Navarra (avtonom jamoat)Navarra
| jadvalda tuman = Navarra (avtonom jamoat)Navarra
| jamoat turi =Ispaniya tumanlariTuman
| jamoat = Комарка-де-AoizКомарка-де-Aoiz
| jadvalda jamoat = Комарка-де-AoizКомарка-де-Aoiz
| qaram = 
| gerb = Escudo de Monreal.
 Monreal (Kanada) - Kanadaning jan.
Monreal

Monreal - Kanadaning jan.sharqiy qismidagi shahar. Sanlavrentiy daryosi boʻyida, Kvebek provinsiyasida joylashgan. Transport yoʻllarining yirik tuguni; dengiz kemalari kira oladigan yirik port (yiliga 15 mln. t yuk ortib-tushiriladi), asosan, don eksporti uchun moʻljallangan. Aeroportlari xalqaro ahamiyatga ega. Aholisi 1,03 mln. kishi (.100V). M. — mamlakataing yirik savdomoliya va sanoat markazlaridan. Mashinasozlik (umumiy, samolyotsozlik, kemasozlik, vagonsozlik va boshqalar), metallsozlik, neftni qayta ishlash va kimyo sanoatlari rivojlangan. Rangli metallurgiya, mebel, koʻn-poyabzal, toʻqimachilik, tikuvchilik, poligrafiya va oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. 3 universitet, konservatoriya, kutubxonalar, nafis sanʼat muzeyi, metropoliten bor. Shaharga 1642-yilda indeyslarning Xochelaga qishlogʻi oʻrnida fransuzlar tomonidan faktoriya va fort (qalʼa) sifatida asos solingan. 18-asrning 1-yarmida muhim savdo markazi boʻlgan. 1760-yilda inglizlar bosib olgan. 1844—49 yillarda Kanada ingliz mustamlakasi poytaxti boʻlgan. 17—18-asrlarda qurilgan meʼmoriy bi-nolardan cherkov, Ramze saroyi va boshqa saqlangan. M.da 1967-yilda Xalqaro koʻrgazma, 1976-yilda 11-Olimpiada boʻlib oʻtgan.

Manbalar
Monreal universiteti

Monreal universiteti — Kanadadagi fransuz tilida dare oʻtiladigan yirik universitetlardan biri. Kvebekdagi Laval universiteti (1852)ning filiali sifatida 1876-yilda tashkil etilgan. Teologiya, huquq, tibbiyot, falsafa, filologiya, tabiiy fanlar, farmatsevtika, ijtimoiy fanlar, musiqa va boshqa sohalar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. 50 mingga yaqin talaba taʼlim oladi. Kutubxonasida 1,2 mln.dan ortiq asar saqlanadi.

Manbalar 

Kanadadagi universitetlar‎
Monroviya

Monroviya — Liberiya poytaxti (1847-yildan). Montserrado grafligining maʼmuriy markazi. Sent-Pol daryosining Atlantika okeaniga quyilish yerida joylashgan. Aholisi 450 ming kishidan ziyod. Iklimi subekvatorial, yanvarning oʻrtacha temperaturasi 28°, iyulniki 25°. Yiliga 4800 mm dan ortiq yogʻin yogʻadi. Monroviya — yirik port (yillik yuk ortib-tushirish 12 mln. t). Transport yoʻli va avtomobil yoʻllari tuguni. Chetga temir rudasi, kauchuk, palma mevasi magʻzi va moyi chiqariladi. 2 aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakat sanoat korxonalarining 60% Monroviyada joylashgan. Asosiy sanoat tarmoqlari: oziq-ovqat, yengil, neftni k,ayta ishlash, kimyo. Yogʻochsozlik va qurilish materi-allari ishlab chiqarish ham rivojlangan. Shaharga 1822-yilda AQShda qullikdan ozodlikka chiqib koʻchib kelgan negrlar tomonidan asos solingan va AQSH prezidenta J.Monro (1758—1831) nomi bilan atalgan. Monroviyada davlat universiteti, kutubxona, milliy muzey va va boshqa bor.

Manbalar 

Liberiya
Montaj

Montaj (frans. monter — koʻtarmoq) — 1) apparatlar, asboblar, bi-nolar, inshootlar, jihozlar, mashinalar va boshqa qurilmalarni tayyor detallar, qismlar va elementlardan yigʻish, toʻplash. Quril i shda — bino va inshootlarni yirik panellar, bloklar va plitalardan yigʻish. Montajda koʻtarish kranlari, payvandlash qurilmalari, turli moslamalar va asboblardan foydalaniladi. Radioelektron i kada — radioelektron apparatlar (radiopriyomnik, magnitofon, televizor va boshqalar) ni ayrim elementlar, elektr izolyasiya detallari, simlar, platalar, tranzistorlar va boshqalardan yigʻish. Bunda kavsharlash, payvandlash, ulash ishlari asosan avtomatlashtiriladi. Mikrominiatyur elektr va radioelementlarning paydo boʻlishi Montaj ishlarini ancha osonlashtiradi, sifatini oshiradi, butun jarayonni toʻliq avtomatlashtirishga imkon beradi.

Manbalar