MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Halide Edib Adıvar

Halide Edib Adıvar — turk yozuvchisi, millatchi va ayol huquqlari uchun siyosiy rahbar edi. U turkiy ayollarning kam ijtimoiy mavqeini tanqid qilgan romanlari bilan tanilgan va koʻpchilik ayollarning vaziyatini oʻzgartirishga qiziqishi yoʻqligi deb bilgan.

Birinchi jahon urushi paytida Halide Edib Armaniston yetimlari uchun Anturadagi Sankt Jozef kollejida bolalar uyida ishlagan.

U panturkist boʻlgan va bir nechta romanlarida Turonzaminni targʻib qilgan.

Hayoti 
Halide Edib Usmonli imperiyasining Konstantinopol shahrida (Istanbul) yuqori tabaqali oilada tugʻilgan. Uning otasi Usmonli Sulton Abdulhamid II kotibi edi. Xalide Edib uyda xususiy oʻqituvchilar tomonidan oʻqitilgan, ularda u Yevropa va Usmonli adabiyoti, din, falsafa, sotsiologiya, pianino chalish, ingliz, fransuz va arab tillarini oʻrgangan. U yunon tilini qoʻshnilaridan oʻrgangan va qisqa vaqt ichida Konstantinopoldagi yunon maktabida oʻqigan. U 1893-yilda Amerika Qizlar Kollejida oʻqigan. 1897-yilda u Jakob Abbotning onasini tarjima qildi va sulton unga „Xayriya“ ordeni bilan mukofotladi (Shefkat Nishani). U 1899-yildan 1901-yilgacha oʻqishni tugatganida yana Amerika kollejida oʻqidi. Uning otasi uyi Konstantinopolda intellektual faoliyat markazi boʻlgan va hatto bolaligida Halide Edib shaharning intellektual hayotida ishtirok etgan.

Oʻqishni tugatgach, u matematik va astronom Solih Zeki bilan turmush qurdi, uning ikki oʻgʻli bor edi. U intellektual faoliyatini davom ettirdi va 1908-yilda Tevfik Fikretning „Tanin“ gazetasi va „Demet“ ayollar jurnalida taʼlim va ayollarning holati toʻgʻrisida maqolalar yozishni boshladi. U oʻzining birinchi „Seviye Talip“ romanini 1909-yilda nashr etdi. Taʼlim boʻyicha maqolalari tufayli, Taʼlim vazirligi uni Konstantinopoldagi qizlar maktablarini isloh qilish uchun yolladi. Nakiye Hanim bilan oʻquv dasturi va pedagogikaga oid oʻzgarishlar boʻyicha ishlagan, shuningdek turli maktablarda pedagogika, etika va tarix fanlaridan dars bergan. U vazirlik bilan masjidlar boʻyicha kelishmovchilik tufayli isteʼfoga chiqqan.

Vafoti 
Halide Edib 1964-yil 9-yanvarda Istanbulda vafot etdi. U Istanbuldagi Merkezefendi qabristoniga dafn etildi
.

Manbalar
Melih Cevdet Anday

Melih Cevdet Anday — noyob sheʼriyati anʼanaviy adabiy oqimlardan tashqarida boʻlgan turkiyalik yozuvchi edi. U, shuningdek, olti yil ichida oʻn bitta sheʼrlar toʻplamini, sakkizta pyesani, sakkizta romani, oʻn beshta esse toʻplamini oʻz ichiga olgan koʻplab boshqa janrlarda yozgan, ularning bir qancha yirik adabiy mukofotlarga sazovor boʻlgan. Shuningdek, u turli tillardan bir nechta kitoblarni turkchaga tarjima qilgan.

Hayoti 
Melih Jevdet Anday 1915-yilda Istanbulda tugʻilgan va 1931-yilda ota-onasi Anqaraga koʻchib borguncha oʻsha yerda yashagan. U Gazi oʻrta maktabini tugatgan va bir muncha vaqt Belgiyada Davlat temir yoʻllari stipendiyasi boʻyicha sotsiologiyani oʻrganishni boshlagan, ammo 1940-yilda Germaniya istilosi sabali uyga qaytishga majbur boʻlgan.1942-51-yillarda u Anqara Taʼlim vazirligida nashriyot boʻyicha maslahatchi, keyin shahar kutubxonachisi boʻlib ishlagan. Bu vaqt ichida u bir nechta gazetalarda jurnalist sifatida ish faoliyatini boshladi. 1954-yildan keyin u Istanbul munisipal konservatoriyasida oʻqituvchi boʻlib ishladi. 1964-yildan 1969-yilgacha Anday Turkiya Radio Televideniyesi Direktorlar Kengashida ishlagan. 1977-yilda Konservatoriyadagi lavozimidan isteʼfoga chiqqanidan keyin, Anday hukumat almashgandan keyin chaqirib olingunga qadar Parijdagi YUNESKOning Madaniyat attashei lavozimiga tayinlandi.

Asarlari 

Sheʼriyat
 Garip (Gʻarib)
 Rahatı Kaçan Ağaç (Rohatsiz daraxt, 1946)
 Telgrafhane (Telegramxona, 1952)
 Yan Yana (Yonma-yon, 1956)
 Kolları bağlı Odysseus (Qoʻllari bogʻliq oddisey, 1963)
 Göçebe Denizin Üstünde (Nomad dengizida, 1970)
 Teknenin Ölümü (Qayiqning oʻlimi, 1975)
 Sözcükler (Soʻzlar, 1978)
 Ölümsüzlük Ardında Gılgamış (Gilgamish oʻlmaslik ortida, 1981)
 Güneşte (Quyoshda, 1989)
 Yağmurun Altında (Yomgʻir ostida, 1995)
 Seçme Siirler (Tanlangan sheʼrlar, 1997).
Romanlar
 Aylaklar (Vagabondlar, 1965)
 Gizli Emir (Yashirin buyruq, 1970)
 İsaʼnın Güncesi (Masihning kundaligi, 1974)
 Raziye (1975)
 Yagmurlu Sokak (Yomgʻirli koʻchalar, 1991),
 Meryem Gibi (Maryam kabi, 1991)
 Birbirimizi Anlayamayiz (Biz bir-birimizni tushuna olmaymiz, 1992).

Manbalar
Namanganlik qoʻrboshilar roʻyxati

Namanganlik qoʻrboshilar - Namangan va butun Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat qilgan harbiy rahbarlardir. Qo’rboshilar xalqning turli tabaqalari orasidan chiqqan obroʻli shaxslar hisoblangan.

Qoʻrboshi
Doğan Avcıoğlu

Doğan Avcıoğlu — Turk jurnalist, yozuvchi, mutafakkir va siyosatchi.

Hayoti 
U 1926-yilda Bursaning Mustafakemalpasha tumanida tugʻilgan. Oʻrta maʼlumotni Bursa litseyida tugatgan Avjiogʻlu, Fransiyada iqtisodiy va siyosiy fanlar boʻyicha tahsil oldi. 1955-yilda u Turkiya va Yaqin Sharqqa qaytib, Davlat boshqaruvi institutida assistent boʻlgan. 1956-yildan buyon u Respublika Xalq Partiyasining (CHP) ilmiy-tadqiqot byurosida ishlagan va partiyaning nashrida, „Ulus“ gazetasida maqolalar yozgan. U shuningdek Ulusdan tashqaridagi haftalik Akis va Kim jurnallarida maqolalar yozdi; U oppozitsion kuchlar bilan munosabatlar keskinlashayotgan kunlarda Akis jurnalini boshqargan. 27-may toʻntarishidan keyin CHPdan Vakillar Palatasi aʼzosi etib saylangan Avcıogʻlu, 1961-yil Konstitutsiyasining tayyorlanishiga hissa qoʻshdi. 1960-61-yillarda „Vatan“ va „Ulus“ gazetalarida yozuvchi va Anqara radiosida xorijiy yangiliklar sharhlovchisi sifatida ishlagan.

Avjioʻgʻlu 1960-yilda Mümtaz Soysal va Jemal Reşit Eyuboʻgʻlu bilan birgalikda tuzgan va 1967-yilgacha nashr etgan Direktorlik jurnali bilan 1960-yildan keyin siyosiy fikr muhitida faol rol oʻynadi. Yon jurnalida chop etilgan maqolalarida u oʻziga xos „Kamalist Sotsializm“ yondashuvini himoya qildi.
Kemalistik inqilobning yutuqlarini himoya qilgan va uni olgʻa sotsializm tomon ilgari surgan fikrlar oʻsha paytda keng tarafdorlarni toʻplagan. 1960-yildan keyin chap fikrlar va harakatlarning shakllanishiga chuqur taʼsir koʻrsatgan ushbu jurnal 30-yillarda Kadro jurnali atrofida tashkil etilgan Kadrlar harakatining qarashlari bilan muhim oʻxshashliklarga ega edi. Shuningdek, u Dirda yozgan asarlari bilan irqchilik va turanizmga qarshi kurashgan.

1963-1965-yillarda Turk-Tadqiqot Markazining direktori va 1968-yildan 1969-yilgacha CHP Oliy Maslahat Kengashi aʼzosi sifatida ishlagan. Sotsialistik Madaniyat Uyushmasining asoschilaridan biri boʻlgan Avjiogʻlu iqtisodiy mustaqillikni „kapitalizm“ va „imperializm“ ga qarshi himoya qildi.

1971-yil 12-martdagi memorandumdan soʻng, 1971-yil 9-martda davlat toʻntarishiga urinishda isteʼfodagi general-leytenant Jamol Madanoʻgʻlu bilan sud qilingan va oqlangan Avjioʻgʻlu 1973-yilda siyosiy hayotdan chiqib ketdi.

Istanbulda oshqozon saratoni kasalligi bilan davolanayotgan Avciogʻlu 1983-yil 4-noyabr kuni shu yerda vafot etdi, U vasiyatiga koʻra Buyukukada dafn qilindi. Ikki marta turmushga chiqqan Dogʻan Avcıogʻlu, Sevil Yurdakuldan ikki oʻgʻli bor.

Manbalar
Pelin Batu

Pelin Batu — turk yozuvchisi, aktrisasi, tarixchisi va televideniyedagi shaxs.

Hayoti 
Otasi Inal Batu diplomat boʻlib ishlaganligi sababli u bolaligini koʻplab xorijiy mamlakatlarda, jumladan Pokiston, Kipr, Chexiya, Fransiya va AQShda oʻtkazgan. U Nyu-York shahridagi Marymount maktabida oʻrta maktabni tugatgan va Mannes musiqa kollejida musiqiy va teatr taʼlimi bilan shugʻullangan. Nyu-York universitetida adabiyot va falsafani boshlaganidan soʻng, u tarix fanini oʻqishni boshladi va uni Istanbuldagi Boğazichi universitetida tamomladi. U oʻzining kino debyutini 1999-yilda Garem Suare-dagi Cherkesian Nevres rolini tasvirlab, yana bir qancha film va seriallarda davom ettirdi. Batuning onasi Nevra Batu alban millatidandir  .

Batu, shuningdek, „Tarihin Arka Odasi“ nomli shou dasturiga mezbonlik qildi, u „HaberTürk“ da Murat Bardakchi va Erhan Afyonku bilan birgalikda namoyish etildi. Yoshligidan sheʼriyatga qiziqib, u koʻplab sheʼrlar yozgan, tarjima qilgan va nashr etgan. Uning birinchi „Shisha“ sheʼriy kitobi 2003-yilda, 2009-yilda „Shamollar kitobi“ nashr etilgan.

Filmografiyasi

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Fatma Girik

Fatma Girik (12-dekabr 1943-yil — 24-yanvar 2022-yil) — turk aktrisasi va siyosatchisi.

U Istanbuldagi Cagalogʻlu Qizlar Litseyini bitirgan. Kamera oldida uning birinchi koʻrinishi Arshavir Alyanak tomonidan yozilgan Günahkar Baba (gunohkor ota) kinosida jonlangan.

Kichik-kichik kinolarda rol namoyish etgan Fatma 1958-yil Seyfi Havaeri tomonidan suratga olingan kinoda bosh rolni ijro etgan.

Uch yil oʻtgach, Memduh Ün rejissor Ölüm Peşimizde (Oʻlim bizni quvib chiqaradi) filmidagi bosh roli bilan taniqli kino yulduziga aylandi. U 180 dan ortiq filmlarda rol oʻynadi. Keyinchalik u siyosat bilan shugʻullanib, 1989-94-yillarda Istanbulning Shishli tuman hokimi boʻlib ishlagan.

Filmografiyasi

Manbalar 

1942-yilda tugʻilganlar
2022-yilda vafot etganlar
Turkiyalik aktrisalar
Turkiyalik siyosatchilar
Koʻrinmas odam

Koʻrinmas odam () — 2020-yilda Leigh Whannell tomonidan ishlangan hamda Universal Pictures tomonidan tarqatilgan Amerika ilmiy fantastika qoʻrqinchli filmi.

Manbalar

Havolalar 
 
 

Universal Pictures filmlari
AQSh filmlari
Avstraliya filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh dahshatli filmlari
Çolpan İlhan

Çolpan İlhan () — turk kino va teatr aktrisasi boʻlgan. 1998-yilda unga Turkiya davlat rassomi unvoni berilgan. U 300 dan ortiq film va teatr spektakllarida rol ijro etgan.

Dastlabki yillari 
Ilhan oʻrta maʼlumotni Istanbuldagi Kandilli Qizlar Litseyida oldi. Keyinchalik u Istanbul munitsipal drama maktabida teatr va Istanbul davlat tasviriy sanʼat akademiyasida tahsil olgan. U akademiyadagi talabalari bilan keyinchalik „Akademi Tiyatrosu“ nomli havaskor teatr guruhini tuzdi va spektakllar va dramalar tayyorladi.

Turkiya davlat rassomi 
1998-yilda unga Turkiya Madaniyat vazirligi tomonidan „Turkiya davlat rassomi“ unvoni berilgan.

Shaxsiy hayoti 
U taniqli shoir va yozuvchi Attila Ilxonning singlisi va Turkiya kinosining eng taniqli aktyorlaridan biri Sadri Alishikning rafiqasi boʻlib, u 1959-yildan to 1995-yil erining vafotigacha turmush qurgan.

U 2014-yil 25-iyulda Istanbuldagi uyida infarktdan vafot etdi. U eri bilan birga Istanbuldagi Zincirlikuyu qabristonida orom oladi.

Filmografiyasi 

 Kamelyalı Kadın (1957)
 Ak Altın (1957) 
 Yaşamak Hakkımdır (1958)
 Bir Şoförün Gizli Defteri (1958)
 Asi Evlat (1958)
 Zümrüt (1959) 
 Yalnızlar Rıhtımı (1959) 
 Şeytan Mayası (1959)
 Kalpaklılar (1959)
 Hayatım Sana Feda (1959)
 Sepetçioğlu (1961)
 Avare Mustafa (1961) 
 Cumbadan Rumbaya (1961)
 Aşkın Saati Gelince (1961)
 In der Hölle ist noch Platz (1961)
 Allah Cezanı Versin Osman Bey (1961)
 Ver Elini İstanbul (1962)
 Sonbahar Yaprakları (1962)
 İkimize Bir Dünya (1962)
 Zorla Evlendik (1963)
 Temem Bilakis (1963)
 Korkusuz Kabadayı (1963)
 Kamil Abi (1963)
 Bütün Suçumuz Sevmek (1963)
 Barut Fıçısı (1963)
 Ömer Turist (1964)
 Şu Kızların Elinden (1964)
 Ahtapotun Kolları (1964)
 Zennube (1965)
 Yankesicinin Aşkı (1965)
 Tamirci Parçası (1965)
 Komşunun Tavuğu (1965)
 Kocamın Nişanlısı (1965)
 Bir Garip Adam (1965)
 Berduş Milyoner (1965)
 Şaka ile Karışık (1965)
 Ekmekçi Kadın (1965)
 Seven Kadın Unutmaz (1965)
 Turist Ömer Dümenciler Kralı (1965)
 Turist Ömer Almanya'da (1966)
 Siyah Gül (1966)
 Namus Kanla Yazılır (1966) 
 Kıskanç Kadın (1966)
 Kenar Mahalle (1966)
 İdam Mahkumu (1966)
 El Kızı (1966)
 Boyacı (1966)
 Allahaısmarladık (1966)
 Kolejli Kızın Aşkı (1966)
 Sokak Kızı (1966)
 Zehirli Hayat (1967)
 Yıkılan Gurur (1967)
 Sinekli Bakkal (1967) 
 Marko Paşa (1967)
 Akşamcı (1967)
 Ağlayan Kadın (1967)
 Ağır Suç (1967)
 Kaderin Cilvesi (1967) 
 Hicran Gecesi (1968)
 Cemile (1968)
 Sonbahar Rüzgarları (1969) 
 Kaldırım Çiçeği (1969)
 İnleyen Nağmeler (1969)
 İki yetime (1969)
 Galatalı Fatma (1969)
 Talihsiz Yavru Fatoş (1970)
 Aşk-ı Memnu (1974) 
 Seni Kalbime Gömdüm (1982)
 İlk Aşk (1997)
 Ağaçlar Ayakta Ölür (2000) 
 Tatlı Hayat (2001)
 Belly oyuncu (2001) 
 Yeşil Işık (2002)
 Yanık Koza (2005-2006)

Manbalar
Pat Kilbane

Patrick F. "Pat" Kilbane (talaffuzi: 1969-yili Lakewoodda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Usmonlilar sulolasi shajarasi



Usmonlilar tarixidagi muhim davrlar

Yana qarang
 Usmonli imperiyasi

Manbalar

Havolalar  
 

TURKEY: "The Genealogy of the Imperial House of Osman", Publisher: The Royal Ark.The web's most comprehensive site on the genealogies of the Royal and ruling houses of Africa, Asia, Oceania and the Americas, 2003; (Fifteen Sections narrating the biographies of the thirty-six Ottoman Sultâns and the Last Ottoman Caliph of Islam including their sons and daughters: From chapter turkey.htm to chapter turkey15.htm''), Copyright©Christopher Buyers, December 2000 - April 2003
 Website of the 700th Anniversary of the Ottoman Empire
 Official website of the immediate living descendants of the Ottoman Dynasty

Andoza:Sulola shajaralari
Usmonli sulolasi
Musulmon sulolalari shajarasi
Yapon monarxlarining shajarasi



Manbalar ; Asosiy
; Maxsus

Andoza:Sulola shajaralari
Yaponiya Imperatorlari
Onadoʻli Saljuqiylar sulolasi shajarasi

Onadoʻlu saljuqiylari (shuningdek, Rum va Turkiya saljuqlari deb ham ataladi) Turkiyada hukmronlik qilgan qadimgi sulola bo'lgan . 

|

  

 

 

|
Important events
.
.
.
.
.
.
Battle of Malazgirt
.
Establishment
.
.
.
First Crusade
.
.
.
Second Crusade
.
.
Battle of Myriokephalon
Third Crusade
.
.
.
.
.
.
Zenith
Battle of Yassıçimen
.
.
Babai Revolt
Battle of Kösedağ
.
Triple reign
.
.
.
.
.
.
.
Disestablishment

Izohlar

Manbalar 

Musulmon sulolalari shajarasi
Andoza:Sulola shajaralari
Osiyo tarix andozalari
Rum sultonlari
Marina Radish

Marina Radish ( — Moldovalik qoʻshiqchi (soprano). U karerasini aktrisa sifatida boshlagan. 11 yoshida u Chadir-Lungda oʻtkazilgan Gagauz xalq qoʻshiq tanlovida gʻolib boʻldi. 18 yoshida u har yili oʻtkaziladigan Gagauz Sesi qoʻshiq tanlovida Gran-priga sazovor boʻldi. U bir necha bor Kishinyovda boʻlib oʻtgan „Viktoriya“ vatanparvarlik qoʻshiq tanlovida gʻolib boʻlgan. 2000-yilda oʻrta musiqiy maʼlumotga ega emasligiga qaramay, Kishinyovdagi Musiqa, teatr va tasviriy sanʼat akademiyasining akademik vokal boʻlimiga (I. Kvasyuva sinfi) qabul qilindi. Keyinchalik Marina Svetlana Popovaning opera qoʻshiqchilik mahorati Marinaga katta taʼsir koʻrsatdi. 2003-yilda X. Derkle Breyladagi Xalqaro Vokal tanlovida gʻolib boʻldi.

U 2005-yilda Moldova milliy opera va balet teatrida Violetta (Juzeppe Verdining La Traviata) partiyasida sahna debyutini qilgan. Kishinyov sahnasida u Mikaela (Jorj Bizet, Karmen), Donna Anna (Don Jovanni, Wolfgang Amadeus Motsart) kabi chiqish qiladi. U bir necha bor Rossiyada boʻlib oʻtgan Moldova madaniyat kunlarida ishtirok etgan. U Qozogʻiston, Germaniya va Shveysariyada kontsert bergan.

Musobaqalar va festivallar

Musobaqalar 
 2003-yil — „Hariclea Darclee“ xalqaro vokal tanlovi, Braila, Ruminiya — laureat
 2005-yil — Aleksandrovskiy nomli xalqaro vokal tanlovi, Minsk, Belarusiya — diplom
 2006-yil — Yelena Obraztsova xalqaro opera tanlovi, Moskva, Rossiya - gʻoliblik diplomi
 2007-yil — Madam Butterfly xalqaro opera tanlovi, Kishinyov, Moldova — laureat

Festivallar 
 2006-yil - MDHga a'zo davlatlar yoshlari delfin o'yinlari, Ostona, Qozog'iston
 2008-yil - "Ostona 10 yil" festivali, Qozog'iston
 2008-yil - Türksoy - Dais, Mersin, Turkiya, Girne, Opera festivalining Kipri
 2008-yil - "Türksoy-15" festivali, Anqara, Turkiya
 2008-yil - "Opera-2008" IV Xalqaro musiqa festivali - Ostona, Qozog'iston
 2009-yil - "Türksoy-Dais" opera festivali, Istanbul, Turkiya
 2011-yil - "Safoniy" Butunrossiya ochiq-oydin rok festivali, Rossiya, Smolensk viloyati, Safonovo

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Sait Ismagilov

Sait Axmetovich Ismagilov () — shoir, folklorshunos, Boshqird adabiyotining klassigi. Boshqird Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining xalq shoiri (1944), BASSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1938).

Hayoti 
Ismagilov Sait Axmetovich 1884-yil 8-sentabrda Ufa viloyatining Ufa tumanidagi Yeremeyevo qishlogʻida (hozirgi Boshqirdistonning Chishminskiy tumani) kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan.

Bolaligidan Sait temir yoʻl stantsiyalarida ishladilar.

18 yoshida u Safarovo qishlogʻidan kelgan skripka ustasi Mullagaliya bilan skripka chalishni oʻrgandi. U skripkani Sabantuyda, Yiynda ijro etdi, qoʻshiqlarini, takmaks va yemlarini ijro etdi. Sait Ismagilovning isteʼdodi 1915-yilda Ufa provintsiyasining „Tormosh“ gazetasida yozilgan.

Sait Axmetovich 1926—1927-yillarda Chishminskiy xalq teatrida rassom boʻlib ishlagan.

1937-yilda u oʻz asarlarining matnlarini yozishni boshladi va 1940-yilda u qoʻshiqlar va sheʼrlar toʻplamini chiqardi.

Ulug 'Vatan urushi paytida u Boshqird filarmoniyasida skripkachi boʻlib ishlagan, Qizil Armiya qismlarida soʻzlagan.

1938-yilda u Boshqirdiston Yozuvchilar uyushmasiga qabul qilindi. 1944-yilda BASSR Oliy Kengashi Prezidiumining qarori bilan unga bir vaqtning oʻzida Muhametsha Burangulov va Farrax Davletshin bilan birgalikda Boshqirdiston Xalq Seseni faxriy unvoni berilgan.

1972-yilda Ufada vafot etgan.

Sait Ismagilovning oʻgʻli Zokir Ismagilov — raqqosa, xoreograf, Boshqird televideniesi direktori, BASSR xizmat koʻrsatgan artist, RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, „Shon-sharaf belgisi“ ordenining kavaleri va koʻplab medallar sohibi.

Xotirasi 
Uning tug'ilgan qishlog'idagi ko'cha S. Ismagilov nomi bilan atalgan.

Manbalar

Havolalar 
 Bashkir ensiklopediyasidan maqola

 Sait Ismagilov — respublikadagi birinchi milliy sesenslardan biri 

 Ulugʻ Vatan urushi davridagi Bashkird rivoyati . „Vatandash“ jurnali.

 Sait Ismagilov. Boshqirdiston etsiklopediyasi.

 Sait Ismagilov. Boshqirdiston Respublikasining adabiy xaritasi.
Germaniyadagi turklar

Germaniyadagi turklar — Germaniyada yashovchi etnik turk xalqi. Ushbu atamalar, shuningdek, toʻliq yoki qisman turk ajdodlari boʻlgan nemis millatiga mansub shaxslarga nisbatan ham qoʻllaniladi. Aksariyat turklar Turkiyadan kelgan yoki kelib chiqqan boʻlsa-da, Germaniyada Janubi-Sharqiy Yevropadan kelgan (yoki kelib chiqqan) etnik turk jamoalari ham bor (masalan, Gretsiya, Bolgariya, Shimoliy Makedoniya, Serbiya, Bosniya va Gertsegovina, Ruminiya), Kipr va yaqinda Suriya va Iroqdan kelgan qochqinlar sifatida. Turk xalqlari Germaniyadagi eng katta etnik xalqni tashkil qiladi.

Germaniyaga koʻchgan turklar oʻzlariga madaniy elementlarni, shu jumladan turk tili va islomni saqlab qolishdi. Ushbu madaniy qadriyatlar koʻpincha oʻz farzandlari va avlodlariga beriladi, ammo nemis turklari ham tobora dunyoviy boʻlib kelmoqda. Bundan tashqari, katta nemis jamiyati turk madaniyatiga, xususan, turk taomlari va sanʼatiga taʼsir koʻrsatdi.

Tarixi

Usmonli turlar davridagi koʻchish 

Oʻn oltinchi asrdan boshlab Usmonli imperiyasi oʻz hududlarini Shimoliy Bolqon hududlaridan tashqarida kengaytirishga harakat qilgan paytda turk xalqlari nemis davlatlari bilan aloqada boʻlgan. Usmonli turklari Vena shahrida ikkita qamalni oʻtkazdilar: 1529-yildagi birinchi Vena qurshovi va 1683-yilda Vena ikkinchi qurshovi. Xususan, ikkinchi qamaldan soʻng, turk jamoasining Germaniyada doimiy yashashi uchun sharoit yaratildi.

Vena ikkinchi qamalidan keyin qolgan ko'plab Usmonli askarlari va lager izdoshlari  asirga aylanishdi. Taxminlarga ko'ra, kamida 500 nafar turkiyalik mahbus Germaniyada majburan joylashtirilgan. Tarixiy ma'lumotlarga ko'ra, ba'zi turklar, xususan Germaniyaning janubida, savdogar bo'lishgan yoki boshqa kasblarni egallashgan. Ba'zi turklar Germaniyada juda yaxshi muvaffaqiyatga erishdilar; masalan, bitta Usmonli turklari Gannoveriya zodagonlariga ko'tarilganligi qayd etilgan. Tarixiy ma'lumotlarga ko'ra, ko'plab Usmonli turklari xristianlikni qabul qilib, ruhoniy yoki pastor bo'lgan.

Manbalar 

Mamlakatlar boʻyicha turk diasporasi
Germaniyadagi turk diasporasi
Germaniyada Islom
Gagauziya bayrogʻi

Gagauziya bayrogʻi — 1995-yildan beri Gagauziya avtonom mintaqaning rasmiy belgisi sifatida ishlatiladi va Moldova tomonidan mintaqaviy ramz sifatida qabul qilingan bayroqdir. „Osmon bayrogʻi“ deb nomlanuvchi bayroq uchburchak shaklida joylashtirilgan uchta sariq yulduzdan iborat koʻk-oq-qizil rangdagi qabila rangiga ega. Bugun bayroq dizayni muhokama qilinadi; ammo yulduzlar Moldovadagi uchta Gagauz munitsipaliteti vakili ekanligi maʼlum. Uch rang Gagauziyada mashhur boʻlgan Rossiya bayrogʻiga oʻxshaydi; bu masala Gagauz va Moldova siyosatchilari oʻrtasida bahs mavzusidir.

Ramzlari 
Bugungi kunda Gagauziyaning „milliy bayrogʻi“ da „pastki qismida tor oq va qizil gorizontal chiziqlar va yuqori kranda uchta sariq yulduzli koʻk maydon“ mavjud. Maʼlum boʻlgan maʼlumotlarga koʻra, uchta yulduz „oʻtmish, hozirgi va kelajak“ ni yoki alternativ ravishda Gagauziyaning uchta taʼsis etilgan munitsipalitetini anglatadi: Komrat (Komrat), Chodir Lunga (Cedirr-Lunga) va Valkanesh (Vulcaneshti). Muallif Shtefan Kureoglu Gagauzning ota-bobolarini eslatuvchi uchburchak qabilalar bitimining himoyachisi boʻlgan. Ushbu uchta guruh gagauzlarning ajdodlari: bijanaklar, qipchaklar va oʻgʻuz turklari. Baʼzi nashrlar eski Gagauziya bayrogʻidagi ramzni „turklarni togʻlardan dashtlarga olib boruvchi afsonaviy kulrang boʻri“ deb taʼriflashadi. Tadqiqotchi Anatol Makrixning taʼkidlashicha, eski Gagauziya bayrogʻida „yashil dashtdagi boʻri“ boʻlgan.

Tarixi 

Xristianlikni qabul qilgan gagauzlar Usmonlilar imperiyasidan haydalgan. Koʻpchilik 1856-yilda Moldaviyaga qaytarilgan; ammo, u 1878-yilda Rossiya tomonidan qabul qilingan. Gagauziya birinchi marta 1905-yil inqilobidan keyin mustaqil davlat boʻlish istagini bildirdi: Gagauz Xalki yoki „Komrat respublikasi“ deb nomlangan kichik bir respublika 1906-yil yanvar oyida tashkil etilgan va ikki hafta ichida tirik qoldi. Bu keyingi millatchilar tomonidan ilgari surilgan boʻlsa ham, bu hukumat asosan etnik avtonomiyaga emas, balki yer islohoti bilan shugʻullangan.

Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Gagauz faollari Komrat shtat universitetining tashkil etilishiga qarshi norozilik namoyishlari paytida oq diskda qizil boʻrining boshi tasvirlangan och koʻk bayroq bilan shiorlarni baqirishgan.

1990-yil 11-avgustda Moldovaning DSKni tark etib, Ukrainada istiqomat qiluvchi gagauzlar bilan birlashishga harakat qilib, Gagauziya Respublikasi tuzildi. Yangi Moldova davlati 1992-yilgacha mintaqa ustidan nazoratni yoʻqotgan boʻlsa ham, millatchi Gagauziyani Rossiya Federatsiyasi ga qoʻshilishga majburlagan ozchilik va Moldova ichida muxtoriyat olishni istagan koʻpchilik oʻrtasida boʻlinib ketdi.

Manbalar 

Bayroqlar
Gagauziya