MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Cupertino effekti

Cupertino effekti imlo tekshirgich lugʻatida boʻlmagan toʻgʻri yozilgan soʻzlarni notoʻgʻrisiga almashtirganda yuzaga keladigan holat.

Kelib chiqishi 
Bu atama eski imlo tekshirgichlar tomonidan koʻpincha defissiz inglizcha „cooperation (hamkorlik)“ soʻzini „Cupertino“ ga oʻzgartirdan kelib chiqqan, lugʻatlarda faqat „co-operation“ koʻrinishdagi defisli varianti mavjud. Cupertino — Kaliforniyadagi shahar boʻlib, uning nomi koʻpincha Apple Inc. ning metonimi sifatida ishlatiladi, chunki firmaning korporativ shtab-kvartirasi shu shaharda joylashgan.

„Cupertino“ kamida 1989-yildan buyon Microsoft Word tomonidan qoʻllaniladigan lugʻatlarda mavjud. Imlo tekshiruvidan keyingi tahrirlarda hushyorlikni yoʻqotishlari sababli hatto „Mintaqaviy Cupertino uchun Janubiy Osiyo assotsiatsiyasi“ va „Afrika-Germaniya Kupertinosi haqida taqdimot“ kabi iboralarni rasmiy hujjatlarda qoʻllanilinishiga sabab boʻlgan.

Boshqa misollar 
Pensilvaniya universitetida tahsil olgan Benjamin Zimmer shunga oʻxshash xatolarning koʻplab misollarini toʻpladi, jumladan, „ definately“ („definitely“ ning notoʻgʻri imlosi) soʻzini „defiantly“ bilan, „ DeMeco Rayans“ ni „Demerol“ soʻzi bilan almashtirish (The New York Times gazetasida), „Voldemort“ bilan „Voltmetr“ (Denver Post) hamda „Muttahida Qaumi Harakati“ jumlasini „Muttonhead quail Movement (Qoʻy boshidagi bedana harakati)“ bilan almashtirilish holatlari shular jumlasidandur(Reyter).

Hujjatda ajralib turishi uchun foydalanuvchi har doim notoʻgʻri soʻzni tanlashi shart emas. Standart zavod sozlamalari bilan WordPerfect 9 da aniq bir maʼlum soʻzga yaqin boʻlgan har qanday tan olinmagan soʻz avtomatik ravishda shu soʻz bilan almashtirildi. Hozirgi Microsoft Word ning versiyalari foydalanuvchi yozayotganda notoʻgʻri yozilgan soʻzlarni „avtomatik tuzatish“ ga sozlangan. Lugʻat tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan virtual klaviaturali smartfonlar mumkin boʻlgan xatolarni avtomatik ravishda lugʻat soʻzlari bilan almashtiradi. (Avtomatik tuzatish foydalanuvchi tomonidan oʻchirib qoʻyilishi mumki)

Yana qarang 

 Tekstonimlar — bir xil klaviatura ketma-ketligiga ega boʻlgan soʻzlar SMS matnida chalkashliklarga sabab boʻlishi mumkin.
 Skuntorp muammosi — odobsizlik filtrlarida qoʻllaniladigan notoʻgʻri pozitivlar

Manbalar

Havolalar 

 Cupertino kompyuter imlo tekshirgichlari, Cupertino Courier, Xyu Biggar, 2006 yil.
Cupertino, Kaliforniya
Nor Yoqubov

Nor Yoqubov — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

Tarjimai holi 
1914-yilda tugʻilgan. 1942-yildan KPSS (b) aʼzosi.

1934-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyat yuritgan. 1934-1965-yillarda — Samarqand xalq taʼlimi instituti talabasi, Toshkent sovet huquqi instituti talabasi, Oʻzbekiston KP (b) Kataqoʻrgʻon okrug komiteti 1-kotibi, Oʻzbekiston KP(b) Samarqand viloyat komiteti kotibi, Samarqand viloyat Kengashi Ijroiya qoʻmitasining raisi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Samarqand viloyat qoʻmitasining 1-kotibi, Oʻzbekiston SSR prokurori, Oʻzbekiston Kompartiyasi Samarqand viloyat qoʻmitasining sovet savdosi boʻlimi boshligʻi boʻlgan.

SSSR Oliy Kengashining 4-chaqiriq deputati etib saylangan.

1965-yilda Samarqandda vafot etgan.

Havolalar 
 Nor Yoqubovga taʼziyanoma, „Sovet Oʻzbekistoni“ gazetasi
 Yakubov Arxivnaya kopiya

Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
1965-yilda vafot etganlar
18-iyulda vafot etganlar
Samarqandda tugʻilganlar
1914-yilda tugʻilganlar
Yevgeniy Kvasnikov

Yevgeniy Ivanovich Kvasnikov (1906-yil 22-fevral, Gluxov, Sum tumani, Xarkov viloyati, Rossiya imperiyasi — 1995-yil 18-sentyabr, Ukraina) — sovet, oʻzbek va ukrain olimi — mikrobiologi.

Tarjimai holi 
1906-yil 22-fevralda Gluxovda tugʻilgan. 1924-yilda Kiyev universitetiga oʻqishga kirgan, oʻsha vaqtda M.P.Dragomanov nomidagi Oliy xalq taʼlimi institutiga (OXTI) oʻqishga kirgan va uni 1929-yilda tugatgan. 1932—1941-yillarda Kiyev oziq-ovqat sanoati texnologik institutida ishlagan. 1941-yilda Ikkinchi jahon urushi boshlanishi munosabati bilan armiyaga chaqirilib, frontga joʻnatilgan. 1945-yilda demobilizatsiyadan soʻng Toshkentga (Oʻzbekiston SSR) yetib kelgan va u yerda oilasi evakuatsiya qilingan. 1945—1960-yillarda Botanika instituti, Oʻrta Osiyo davlat universiteti, Butunittifoq „Magarach“ vinochilik va uzumchilik ilmiy-tadqiqot institutining Oʻrta Osiyo filialida ishlagan.

1960-yilda vataniga qaytib, Ukraina SSRda Mikrobiologiya va virusologiya institutining sanoat mikroorganizmlari fiziologiyasi kafedrasini boshqargan va 1990-yillarning boshlarigacha ishlagan, keyin nafaqaga chiqqan.

Uch marta uylangan, birinchi turmushidan ikki nafar farzandi — Tatyana (mikrobilog, otasining izidan borgan) va Vladimir (geolog) hamda uch nafar nabiralari bor.

1995-yil 18-sentabrda Ukrainada vafot etgan.

Ilmiy ishlari 
Asosiy ilmiy ishlari umumiy, sanoat va qishloq xoʻjaligi mikrobiologiyasiga bagʻishlangan. Uning sut kislotasi bakteriyalari biologiyasiga qoʻshgan hissasi juda katta.

 Mikroorganizmlarning yangi turlarini tasvirlagan.

Jamiyatlarga aʼzoligi 

 1967—91-yillarda — Ukraina SSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi.
 1975—91-yillarda — Butunittifoq mikrobiologiya jamiyatining faxriy aʼzosi.

Mukofotlari va mukofotlari 

 1971-yil — SSSR Davlat mukofoti.

Yana qarang 

 Fan va texnika sohasidagi SSSR Davlat mukofoti laureatlari (1967-1975).

Havolalar 

 Biografik maʼlumot Arxivnaya kopiya — da arxivlangan.

Adabiyot 
 Biologlar. Biografik maʼlumotnoma. — Kiev.: Naukova Dumka, 1984. — 816 b.: kasal

Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
1995-yilda vafot etganlar
18-sentabrda vafot etganlar
1906-yilda tugʻilganlar
22-fevralda tugʻilganlar
Nodira Jonibekova

Nodira Abdusalomovna Jonibekova (1973-yil 18-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek siyosatchisi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati. "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi aʼzosi.

Tarjimai holi 
1995-yil Guliston davlat universitetining tarix, ijtimoiy fanlar va huquq fakultetini tamomlagan. Ekologiya, xususan, suv resurslaridan foydalanishda transchegaraviy hamkorlik va yoshlarda ekologik madaniyatni shakllantirishga oid ilmiy jurnallarda 20 dan ortiq ilmiy nashrlari mavjud.

2019-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV-chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati etib saylangan, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Mudofaa va xavfsizlik masalalari qoʻmitasi aʼzosi lavozimiga tayinlangan. „Doʻstlik“ ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Dilmurod Ismoilov

Dilmurod Mahmudovich Ismoilov (1980-yil 18-iyul, Namangan viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekhuquqshunosi va siyosatchisi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati. "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi aʼzosi.

Tarjimai holi 
Dilmurod Ismoilov Toshkent davlat yuridik institutini tamomlagan. 2020-yilda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV-chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati etib saylangan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Korrupsiyaga qarshi kurashish va sud-huquq masalalari qoʻmitasi aʼzosi lavozimiga tayinlangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Adolat sotsial-demokratik partiyasi aʼzolari
Yelena Kompolshchik

Kompolshik Yelena Aleksandrovna (1966-yil 13-iyulda tugʻilgan; Samarqand viloyati, OʻzSSR, SSSR) — oʻzbek siyosatchisi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi aʼzosi. Mehnat va ijtimoiy masalalar qoʻmitasi aʼzosi.

Tarjimai holi 
Kompolshik Yelena Aleksandrovna 1966-yil 13-iyulda Samarqand viloyatida tug‘ilgan. Samarqand davlat universitetini tamomlagan. Yelena Aleksandrovna Samarqand shahridagi 43-sonli o‘rta ixtisoslashtirilgan maktab direktori hisoblanadi.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Yashayotgan insonlar
1966-yilda tugʻilganlar
13-iyulda tugʻilganlar
Inomjon Kudratov

Inomjon Sattarqulovich Kudratov (1978-yil 11-oktabr, Sirdaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek siyosatchisi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati. "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi aʼzosi.

Tarjimai holi 
Inomjon Kudratov 2003-yilda Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston milliy universitetini tamomlagan. Ma'lumoti bo‘yicha huquqshunos. 2020-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati etib saylangan, 2020-yildan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasining Demokratik institutlar, nodavlat tashkilotlar va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari qo‘mitasi a'zosi etib saylangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Adolat sotsial-demokratik partiyasi aʼzolari
Oltinoy Ma’murova

Oltinoy Toʻlanboyevna Maʼmurova (1980-yil 17-iyul, Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek siyosatchisi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati. "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi aʼzosi.

Tarjimai holi 
Oltinoy Maʼmurova Andijon muhandislik-iqtisodiyot instituti va O‘zbekiston Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasini tamomlagan. 2020-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV-chaqiriq Qonunchilik palatasiga saylangan, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Mehnat va ijtimoiy masalalar qo‘mitasi aʼzosi etib tayinlangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Lake Placid Olimpiya changʻida sakrash majmuasi

Leyk-Plasid Olimpiya changʻida sakrash majmuasi — 1980-yilda Leyk-Plasid, Nyu-York, Qoʻshma Shtatlardagi Olimpiya oʻyinlari uchun qurilgan va 2021-yilda modernizatsiya qilingan va uzaytirilgan HS100 va HS128 metrli changʻidan sakrash minoralaridan iborat boʻlib, ular Shimoliy Amerikadagi yagona sokrash tepaliglariga aylangan. Qishki va yozgi sakrash musobaqalari uchun moʻljallangan. Ular Nyu-Yorkning Esseks okrugidagi Eski Harbiy yoʻldan uncha uzoq boʻlmagan, Leyk Plasiddan ikki milya masofada joylashgan. Majmua Olimpiya mintaqaviy rivojlanish boshqarmasi tomonidan boshqariladi.

120 metrli sakrashdagi osmon palubasi yaqin atrofdagi Jon Braun fermasi va Adirondaklarning atrofidagi baland choʻqqilarning koʻrinishini taqdim eta oladi. Skandinaviya changʻisidan sakrash boʻyicha mashgʻulotlar va musobaqalar 90 metrga sakrashda plastik gilamcha orqali yil davomida oʻtkaziladi. Fristayl havo mashgʻulotlari markazi sakrash minoralari poydevorining oʻng tomonida joylashgan. Sportchilar yoz oylarida 750 000 metr/kubli hovuz ustida sakrash mashqlarini amalga oshirishlari mumkin.

2018-yilda qishki ish faoliyatini taʼminlash maqsadida yoʻllarni sovutish tizimi bilan taʼminlash uchun mablagʻ ajratilgan. Bundan tashqari, kichikroq tepaliklar hozirgi xalqaro standartlariga nisbatan yangilangan, bu esa sportchilarning rivojlanishi uchun balandlikning xavfsizroq taʼminlanishi bilan amalga oshiriladi. Bu keyingi bir necha yil ichida Lake Placid tomonidan oʻtkaziladigan bir qator yirik oʻyinlar bilan bogʻliqdir.

Tarix 
Leyk Plasid klubi 1920-yilda bu maydonchada birinchi changʻi sakrashini amalga oshirgan, dastlab togʻ yonbagʻiridan sakrash joyi sifatida foydalanilgan. Sakrash masofasi 35 metrga sakrash deb nomlandi. 1921-yil 21-fevralda ushbu majmuada birinchi musobaqa boʻlib oʻtgan, unda 3000 tomoshabin bevosida musobaqalarini kuzatib borgan. Kun davomida rekord sakrash 124 futni tashkil etgan, bu Antoni Maurer tomonidan oʻrnatilgan. 1923-yilda sakrash 50 metrga kengaytirilgan va 1927-yilda yangi poʻlat minora qurilib, sakrash 60 metrga koʻtarilgan. 1928-yilda minora 75 metrgacha uzaytirilgan. 1932-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlari uchun foydalanishga moʻljallangan minora hisoblanadi. 1977-yilda eski minora 1980-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida foydalanilgan 70 va 90 metrga yangi sakrashlarga oʻtish uchun buzib tashlangan. 1994-yilda sakrashni amaldagi qoidalarga muvofiqlashtirish va balandligi 90 va 120 metrga koʻtarilishi uchun qoʻnish tepaliklari yangilangan.

Minoralar kattaroq sakrash uchun 15 kun, kichikroq sakrash uchun 9 kun davomida tunu-kun uzluksiz ravishda betonni koʻtaruvchi va shakllarga quyuvchi tizim yordamida qurilgan.

Hozirgi rekord kanadalik Endryu Osadets tomonidan 90 metrga sakrashda 105 metr va finlandiyalik Veli-Matti Lindstryom tomonidan 120 metrga sakrashda 135,5 metrni tashkil etadi.

Manbalar
Shuhrat Polvonov

Shuhrat Togʻaymurodovich Polvonov (1977-yil, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek davlat arbobi, huquqshunos, 2014-yil 11-apreldan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi sudyasi, "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi aʼzosi. 2022-yildan Oʻzbekiston Oliy sudi raisi oʻrinbosari.

Tarjimai holi 
Polvonov, Shuhrat Togʻaymurodovich 1977-yil 11-dekabrda Samarqand viloyatida tugʻilgan, Toshkent davlat yuridik institutini tamomlagan. 2015—2020-yillarda — 66-son Nurobod saylov okrugidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Korrupsiyaga qarshi kurashish va sud-huquq masalalari qoʻmitasi aʼzosi. Oʻzbekiston "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi fraksiyasi aʼzosi. 2014-yil 11-apreldan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi sudyasi.

Manbalar

Havolalar 
 

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Yashayotgan insonlar
1977-yilda tugʻilganlar
11-dekabrda tugʻilganlar
Gulbahor Saidgʻaniyeva

Gulbahor Sharobiddinovna Saidgʻaniyeva (1969-yil 2-iyul, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek oʻqituvchisi va siyosat arbobi, filologiya fanlari nomzodi, dotsent. 2020-yildan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati. "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi aʼzosi.

Tarjimai holi 
Gulbahor Saidgʻaniyeva Qo‘qon davlat pedagogika institutini tamomlagan. 2020-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV chaqiriq Qonunchilik palatasiga saylangan, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Innovatsion rivojlanish, axborot siyosati va axborot texnologiyalari masalalari qoʻmitasi aʼzosi etib tayinlangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Große Olympiaschanze

Große Olympiaschanze — () changʻida sakrash togʻi boʻlib, Garmish-Partenkirxen, Bavariya, Germaniyaning Partenkirxen tumanidan janubda Gudiberg togʻida joylashgan boʻlib, anʼanaviy ravishda Toʻrt tepalik turnirining Qishgi sakrashlari oʻtkaziladigan joy hisoblanadi.

1936-yil Qishki Olimpiya oʻyinlari 
1936-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida ushbu joy changʻidan sakrash musobaqasi va Nordic kombinatsiyalangan musobaqasining changʻidan sakrash qismiga mezbonlik qilgan. Changʻida sakrashning eng yuqori qismi changʻi sporti stadionini tashkil etgan, unda ochilish va yopilish marosimlari va changʻi poygasi musobaqalarining start/finişh maydoni boʻlib xizmat qilgan.

Toʻrt tepalik turniri 
Majmuada har yili 1-yanvar kuni Toʻrt tepalik turniri doirasida jahon kubogi musobaqasi oʻtkaziladi.

Tarix 
Tepalik 1978-yil va 2007-yillarda ikki marotaba taʼmirdan oʻtkazilgan. Xalqaro changʻi sporti federatsiyasining (XCHF) ilgʻor texnik standartlariga sakrashning zaruriy yangilanishi tufayli butunlay yangi tramplin qurilishi muqarrar hisoblanar edi. Zaha Hadid Architects, Behnisch Architects va boshqalarning loyihalari orasida 2006-yil kuzida boʻlib oʻtgan xalqaro arxitektura tanlovi changʻi sportining yangi belgisi sifatida konstruktsiyani qurish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga olib kelgan. Majmuada qurilish 2007-yil 26-aprelda boshlangan. Continental Cup/Four Hills turnirining tantanali ochilish marosimi 2008-yil Yangi yil kuni boʻlib oʻtgan. Minora atrofidagi Garmish-Partenkirchen vodiysining panoramik jozibali koʻrinishini taqdim etadi.

Changʻida sakrash yoʻlakchasi yonida 2011-yilgi jahon chempionati oldidan yangilangan Gudiberg togʻ changʻi sporti binosi joylashgan.

Joriy tepalik rekordi 2021-yil 1-yanvarda har yili oʻtkaziladigan Yangi yil changʻisidan sakrash paytida 144 m balandlikka sakrab oʻtgan Dovid Kubakiga tegishlidir. Anders Jeykobsen avvalroq 2014-yil 31-dekabrda mashgʻulot paytida 145 m balandlikka sakrab chiqqan edi, ammo bu yangi tepalik rekordi hisoblanmadi, chunki u saralashdan oldin mashgʻulot oʻtkazayotgan vaqtdagi natija hisoblanadi.

Manbalar
Dilrabo Xolboyeva

Dilrabo Joʻrabekovna Xolboyeva (1979-yil 4-oktabr, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek siyosatchisi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati. "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi aʼzosi.

Tarjimai holi 
Dilrabo Xolboyeva Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetini tamomlagan. 2020-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV-chaqiriq Qonunchilik palatasiga saylangan, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Agrar va suv xoʻjaligi masalalari qoʻmitasi aʼzosi etib tayinlangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Tavakkal Choriyev

Choriyev Tavakkal Ravshanovich (taj. Choriev Tavakkal Ravshanovich; 1967-yil 4-may, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek oʻqituvchisi va davlat arbobi, 2020-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis IV chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati.

Tarjimai holi 
Tavakkal Choriyev 1967-yil 4-mayda Buxoro viloyatida tug‘ilgan. Samarqand davlat pedagogika institutini o‘qituvchi mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan. Filologiya fanlari nomzodi.

2020-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV-chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati, "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi fraksiyasi aʼzosi, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa va xavfsizlik masalalari qoʻmitasi aʼzosi hisoblanadi.

Mukofotlari 
2018-yilda "Do‘stlik" ordeni bilan taqdirlangan  .

Manbalar 

Doʻstlik ordeni sohiblari
Yashayotgan insonlar
1967-yilda tugʻilganlar
4-mayda tugʻilganlar
Shimoliy kit shaklidagi delfin

Shimoliy kit shaklidagi delfin ( ) —  kitga o'xshash delfinlar turkumidagi dengiz delfinlarining turlari. Tinch okeanining sovuq va mo'tadil suvlarida yashaydi. Rossiya suvlarida ham uchraydi.

Tavsif

Tashqi ko'rinish 
Shimoliy kit shaklidagi delfining tana uzunligi 2,5 metrgacha. Boshidagi yog'  yostig'i past, tumshug'i tor. Pastki jag'i biroz oldinga chiqadi. Ko‘krak qanotlari oy shaklga ega. Tishlari ingichka va mayda (diametri 3 mm), yuqori jag'ida 42-37, pastki qismida esa 49 juft. Orqa miyada 82 ta umurtqa mavjud. Shuningdek, uning rangi baxmal qora rangda, tumshug‘ining uchi va qornidagi tor yorug‘ nuqta bundan mustasno, u kaudal Finning pastki qismidan boshlanib, pektoral suyaklar orasidagi olmos shaklidagi kengayish bilan tugaydi.

Tarqatish 
Bu turdagi delfinlar tinch okeanining shimoliy qismida Bering dengizi va Kaliforniyadagi dengizlarda yashaydilar. Rossiya suvlarida, Kuril orollari yaqinida joylashgan.

Ovqatlanish 
Shimoliy kit shaklidagi delfinlar asosan boshoyoqli mollyuskalar va baliqlar bilan oziqlanadilar.

Xulq-atvor 
Bu tur delfinlari odatda kichik suruvlarda (3-10 kishi) yashaydilar va kamdan-kam hollarda qirg'oqlarga yaqinlashadilar. Tez-tez va suvdan baland sakrab suzishni afzal ko'radilar. Ushbu delfinlarning o'ziga xos xususiyati, Shimoliy kit shaklidagi delfinlar yarador qarindoshlarini tark etmaydilar va uzoq vaqt ularning yonida qoladilar. Ular soatiga 32-35 km tezlikda suzadilar.

Shimoliy kit shaklidagi delfin va odam 
Yaponiyada bu delfinlar uzoq vaqtdan beri tijorat turi bo'lib kelgan.

Manbalar
Maqsud Qurbonboyev

Maqsud Komilovich Qurbonboyev (1973-yil 20-oktabr, Xorazm viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek iqtisodchisi va siyosatchisi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi III va IV chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati. "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi aʼzosi.

Tarjimai holi 
Maqsud Qurbonboyev Toshkent davlat agrar universitetini tamomlagan. 2015-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi III va IV-chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati etib saylangan, 2020-yilda esa Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Byudjet va iqtisodiy islohotlar qo‘mitasi aʼzosi etib qayta saylangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Adolat sotsial-demokratik partiyasi aʼzolari
Igor Gamburg

Igor Adolfovich Gamburg — oʻzbek iqtisodchisi va siyosat arbobi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati (1994-1997-yillarda).

Tarjimai holi 
Igor Adolfovich Gamburg 1943-yil 30-sentabrda Toshkent shahrida tug‘ilgan.

Maʼlumoti bo‘yicha oliy qurilish muhandisi hisoblangan. Institutni tamomlagach, ,,Mirzacho‘lqurilish" birlashmasining 12-PMK(ko‘chma mexanizatsiyalashgan kolonna)da usta, hudud boshlig‘i, bosh muhandis va boshliq lavozimlarida faoliyat ko‘rsatgan.

1973-1979-yillarda Igor Gamburg bosh muhandis, keyinchalik esa ,,Obruchevosovxozstroy" birlashmasi boshqaruvchisi sifatida ishlagan.

1979-yildan Gamburg bosh muhandis, 1986-yildan esa ,,Golodnostepstroy" birlashmasining boshlig‘i etib tayinlangan. Rahbarlik yillarining dastlabki davrida qo‘l ostida 60 ming  nafar xodim xizmat qilgan.

1990-1994-yillarda Oʻzbekiston SSR va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi deputati (Xovost tumani, takroriy saylovning birinchi bosqichida (1990-yil 15-aprel); 1994-1997-yillarda Oliy Majlis deputati etib saylangan.

Gamburg 1997-yildan Moskvada yashay boshlagan va u yerda tadbirkorlik bilan shug‘ullangan. Taniqli oʻzbek iqtisodchisi va siyosat arbobi Igor Adolfovich 2003-yilda bosh miyaga qon quyilishi (insult) natijasida vafot etgan.

Manbalar 

 Xarkov N. Insoniyat omili: [Nar haqida. Xovost boʻyicha oʻrinbosari. saylash. env. № 392, erta quradi. agrosanoat ob-tion „Golodnostepstroy“ I. A. Gamburg] / / Nar. soʻz, — 1991. — 21 avgust.
 „Pomir“ jurnali, 1989 yil, 5-son.
 O‘zbekistondagi milliy ozchiliklar: o‘tmish va hozir, 1-kitob, 2-jild. Semyon Isaakovich Gitlin, 2004 yil.
 https://newspaperarchive.com/toshkent-usbekiston-ovozi-sep-01-1991-p-1/
 https://newspaperarchive.com/toshkent-sovet-uzbekistoni-oct-31-1990-p-1/
 http://www.cawater-info.net/library/rus/echo-mirzachul.pdf

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
2003-yilda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1943-yilda tugʻilganlar
30-sentabrda tugʻilganlar
Oʻktam Olimov

Oʻktam Zakirovich Olimov — Sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi.

Tarjimai holi 
Olimov O‘ktam 1938-yil Samarqand viloyatida dunyoga kelgan. Iqtisodchi KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi hisoblangan.

Oʻktam Zakirovich 1959-yildan boshlab mamlakatdagi iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy yo‘nalishlarda faoliyat ko‘rsatgan.

Jumladan, 1959-1993-yillarda mobaynida Olimov agronom, Oʻzbekiston SSRning Samarqand viloyati qishloq xoʻjalik sohasida ishlab chiqarish tashkilotchisi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Samarqand viloyat qoʻmitasi boʻlim mudiri, Oʻzbekiston Kompartiyasining Oqdaryo tuman qoʻmitasi birinchi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Jizzax viloyat qoʻmitasi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Doʻstlik tuman qoʻmitasi birinchi kotibi vazifalarida xizmat qilgan.

Shuningdek, Oʻktam Zakirovich O‘zbekiston SSR Oliy Sovetining 12-chaqiriq yig‘ilishida deputat etib saylangan.

Olimov butun umri mobaynida Oʻzbekistonda yashagan.

Mukofotlari va unvonlari 

 Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1976-yil 27-dekabr, 1981-yil 26-fevral) ordeni bilan taqdirlangan.

Ilmiy ishlari 

 Olimov, O‘ktam Zakirovich. Samarqand viloyatining o‘tloq-seroz tuproqlarida g‘o‘zaning o‘sishi, rivojlanishi va hosildorligiga yillik o‘tmishdoshlarning taʼsiri. : dissertatsiya … qishloq xo‘jaligi fanlari nomzodi : 06.00.00. — Samarqand, 1971. — 139 b. : kasal.

Manbalar 

Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Yashayotgan insonlar
1938-yilda tugʻilganlar