László Babai

László „Laci“ Babai (20-iyul 1950- yilda Budapeşt tugʻilgan)  — Chikago universitetidagi kompyuter va matematika professoridir. Uning tadqiqotlari hisoblash murakkabligi nazariyasi, algoritmlar, kombinatorlik va cheklangan guruhlar qaratilgan, bu sohalar oʻrtasidagi oʻzaro taʼsirga eʼtibor qaratilmoqda.

Hayot 
1968-yilda Babai Xalqaro matematik olimpiada oltin medal qozondi. Babai 1968-yildan 1973-yilgacha Eötvös Loránd universiteti fan fakultetida matematika oʻrgandi, 1975-yilda Vengriya fanlar akademiyasi doktorlik darajasini oldi va 1984-yilda Vengriya Fanlar akademiyasida DSc diplomini oldi. 1971-yildan boshlab Eötvös Loránd universiteti oʻqituvchisi lavozimini egalladi; 1987-yilda u Chikago universiteti algebra va kompyuter fanlari professorlari lavozimini qoʻshdi. 1995- yilda u Chikagoda matematika boʻlimida birgalikda tayinlanishni boshladi va Eötvös Lorándda lavozimidan voz kechdi. 

U 180 dan ortiq ilmiy maqolalarning muallifidir. Uning diqqatga sazovor yutuqlari orasida interaktiv dalil tizimlari, Las-Vegas algoritmi va grafika izomorfizm sinovlarida guruh nazariy usullarini joriy etish kiradi. 2015- yil noyabr oyida u graf isomorfizm muammosi uchun quasipolinom vaqt algoritmini eʼlon qildi. 

U „Theory of Computing“ jurnalining bosh muharriri.  Babai shuningdek, „Budapest semestrlari“ matematika dasturini yaratishda ishtirok etdi va birinchi marta bu nomni yaratdi.

Quasipolinom vaqtida graf isomorfizm 
Babai 2015 yilda natijalarni eʼlon qilganidan soʻng ACM Kompyuter nazariyasi simpoziumida grafika izomorfizmi muammosi 2016-yilda kvaz-polinomli vaqtda hal qilinishi mumkinligini isbotlovchi maqola taqdim etdi. Harald Helfgott tomonidan aniqlangan xatoga javoban u 2017- yilda yangilanishni joylashtirdi.

Mahrlar 
1988-yilda Babai Vengriya davlat mukofotiga sazovor boʻldi, 1990-yilda Vengriya Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi etib saylandi va 1994-yilda toʻliq aʼzo boʻldi. 1999-yilda Budapeşt texnologiyasi va iqtisodiyot universiteti unga faxriy doktorlik darajasini berdi.

1993-yilda Babai interaktiv dalil tizimlari boʻyicha maʼruzalari uchun Shafi Goldwasser, Silvio Micali, Shlomo Moran va Charlz Rakoff bilan birgalikda Gödel mukofoti sazovor boʻldi.

2015-yilda u Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi aʼzosi etib saylandi va Knuth mukofoti sazovor boʻldi.

Babai Kiotoda (1990), Zürich (1994, plenar nutq) va Rio-de-Janeyro (2018) boʻlib oʻtgan Xalqaro matematiklar kongresslari taklif etilgan nutqchi boʻlgan.

Havolalar 

 Professor László Babai’s algorithm is next big step in conquering isomorphism in graphs // Published on Nov 20, 2015 Division of the Physical Sciences / The University of Chicago
 Mathematician claims breakthrough in complexity theory, by Adrian Cho 10 November 2015 17:45 // Posted in Math, Science AAAS News
 A Quasipolynomial Time Algorithm for Graph Isomorphism: The Details + Background on Graph Isomorphism + The Main Result // Math ∩ Programming. Posted on November 12, 2015, by j2kun
 Landmark Algorithm Breaks 30-Year Impasse, Algorithm Solves Graph Isomorphism in Record Time // Quanta Magazine. By: Erica Klarreich, December 14, 2015 
 A Little More on the Graph Isomorphism Algorithm // November 21, 2015, by RJLipton+KWRegan (Ken Regan and Dick Lipton)

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1950-yilda tugʻilganlar