Elizabeth II davridagi bosh vazirlar

Qirolicha Elizabeth II 1952-yil 6-fevralda Buyuk Britaniya qirolichasi boʻldi. Elizabeth II Buyuk Britaniya qirolichasi boʻlish bilan birga 32 ta mustaqil davlatning davlat rahbariga ham aylandi. Bu davlatlarning har bir sohasini nazorat qiluvchi „Westminster tizimi“da qirolicha hukumatini bosh vazir boshqargan. Bosh vazirlarni tayinlash va ishdan boʻshatish qirolicha yoki u tayinlagan general-gubernatorlari tomonidan amalga oshirilishi mumkin boʻlgan.

Bosh vazirlar

Antigua va Barbuda 
Antigua va Barbuda davlati 1981-yil 1-noyabrda birinchi bosh vazir Vere Bird bilan mustaqillikka erishdi. Bird ilgari Antigua bosh vaziri boʻlgan.

Avstraliya 

Elizabeth II Buyuk Britaniya qirolichasi boʻlgan sanada Robert Menzies Avstraliyaning amaldagi bosh vazir edi.

Malumot

Bagama orollari 
Bagama orollari 1973-yil 10-iyulda birinchi bosh vazir bilan Lynden Pindling bilan mustaqillikka erishdi. Pindling avvalroq Hamdo‘stlik bosh vaziri bo‘lgan.

Malumot

Barbados 
Barbados 1966-yil 30-noyabrda birinchi bosh vazir Errol Barrow bilan mustaqillikka erishdi. Barrow avval Barbados bosh vaziri boʻlgan.

Malumot

Barbados davlatida 2021-yil 30-noyabrda monarxiya tuzumi bekor qilindi. Mottley respublikaning birinchi bosh vaziri etib tayinlandi.

Beliz 
Beliz 1981-yil 21-sentyabrda birinchi bosh vazir George Cadle Price bilan mustaqillikka erishdi.

Malumot

Kanada 
Elizabeth II Buyuk Britaniya qirolichasi boʻlganida Kanadada Louis St. Laurent amaldagi bosh vazir edi.

Malumot

Seylon 
Elizabeth II Buyuk Britaniya qirolichasi boʻlganida DS Senanayake Seylon mustamlakasining amaldagi bosh vaziri edi.

Malumot

Seylon mustamlakasida 1972-yil 22-mayda monarxiya tuzumi bekor qilindi va Shri-Lanka Demokratik Sotsialistik Respublikasiga aylandi. Bandaranaike 1977-yil 23-iyulgacha respublikaning birinchi bosh vaziri sifatida faoliyatini davom ettirgan.

Fiji 
Fiji dominioni 1970-yil 10-oktyabrda birinchi bosh vazir Kamisese Mara bilan mustaqillikni qoʻlga kiritdi. Mara ilgari Fiji dominioni bosh vaziri bo‘lgan.

Malumot

1987-yilgi Fiji davlat toʻntarishlaridan soʻng 1987-yil 7-oktyabrda yangi hukmron rejim mamlakat Fiji Respublikasiga aylanganligini eʼlon qildi. Yangi tuzumdan keyin Fiji davlatining Buyuk Britaniya bilan munosabatlarida keskinliklar yuzaga keldi.

Gambiya 
Gambiya dominioni 1965-yil 18-fevralda birinchi bosh vazir Dawda Jawara bilan mustaqillikka erishdi. Jawara avval Gambiya dominioni bosh vaziri bo‘lgan.

Malumot

Gambiya davlatida 1970-yil 24-aprelda referendum orqali monarxiya tuzumi bekor qilindi. Jawara bosh vazirlik lavozimi bekor qilingan kunning o‘zidayoq Gambiya prezidenti bo‘ldi.

Gana 
Gana dominioni 1957-yil 15-avgustda mustaqillikka erishdi. Mustaqillikdan soʻng Kwame Nkrumah Gananing birinchi bosh vazir lavozimini egalladi. Nkrumah avvalroq o‘zini o‘zi boshqaradigan „Oltin qirg‘oq“ dominionining bosh vaziri bo‘lgan.

Malumot

Gana davlatida 1960-yil 1-iyulda referendum orqali monarxiya tuzumi bekor qilindi. Nkrumah bosh vazirlik lavozimi bekor qilingan kunning o‘zidayoq Gana prezidenti etib saylandi.

Grenada 
Grenada davlati 1974-yil 7-fevralda birinchi bosh vazir Eric Gairy bilan mustaqillikka erishdi. Gairy avval Grenada mustamlakasi bosh vaziri boʻlgan.

Gayana 
Gayana mustamlakasi 1966-yil 26-mayda mustaqillikka erishdi. Yangi hukumatda Forbes Burnham birinchi bosh vazir lavozimini egalladi. Burnham avval Britaniya Gvianasining bosh vaziri boʻlgan.

Malumot

Gayanada 1970-yil 23-fevralda monarxiya tuzumi bekor qilindi. Bernham 1980-yil 6-oktyabrgacha respublikaning birinchi bosh vaziri lavozimida faoliyat yuritdi.

Yamayka 
Yamayka 1962-yil 6-avgustda birinchi bosh vazir Alexander Bustamante bilan mustaqillikka erishdi. Bustamante avval Yamayka dominioni bosh vaziri boʻlgan.

Keniya 
1963-yil 12-dekabrda Keniya davlati mustaqillikka erishdi. Jomo Kenyatta mustaqil Keniya davlatining birinchi bosh vaziri boʻldi. Kenyatta avvalroq Keniyaning dominionining bosh vaziri boʻlgan.

Malumot

Keniya davlatida 1964-yil 12-dekabrda monarxiya tuzumi bekor qilindi. Kenyatta mustaqil Keniya davlatining birinchi prezidenti boʻldi.

Malavi 
1964-yil 6-iyulda Malavi davlati mustaqillikka erishdi. Hastings Banda mustaqil Malavi davlatida bosh vazir lavozimini egalladi. Banda ilgari Nyasalandning bosh vaziri boʻlgan.

Malumot

Malavi davlatida 1966-yil 6-iyulda monarxiya tuzumi bekor qilindi. Banda mustaqil Malavi davlatining birinchi prezidenti boʻldi.

Malta 
Malta mustamlakasi 1964-yil 21-sentyabrda mustaqil Malta davlatiga ayalandi. George Borg Olivier mustaqil Malta davlatining birinchi bosh vaziri lavozimini egalladi. Olivier ilgari Buyuk Britaniya mustamlakasi boʻlgan Maltaning bosh vaziri boʻlgan.

Malumot

Malta davlatida 1974-yil 13-dekabrda monarxiya tuzumi bekor qilindi va u hozirgi mustaqil Malta Respublikasiga aylantirildi. Mintoff 1984-yil 22-dekabrgacha respublikaning birinchi bosh vaziri lavozimida faoliyat yuritdi.

Mavrikiy 
Mavrikiy mustamlakasi 1968-yil 12-martda mustaqillikka erishdi. Seewoosagur Ramgulam mustaqil Mavrikiy davlatining birinchi bosh vaziri etib tayinlandi. Ramgulam avvalroq Mavrikiy mustamlakasi bosh vaziri bo‘lgan.

Malumot

Mavrikiy davlatida 1992-yil 12-martda monarxiya tuzumi bekor qilindi. Jugnauth 1995-yil 15-dekabrgacha respublika bosh vaziri lavozimida faoliyat yuritdi.

Yangi Zelandiya 
Elizabeth II Buyuk Britaniya qirolichasi etib tayinlangan vaqtda Yangi Zelandiyada Sidney Holland amaldagi bosh vazir edi.

Nigeriya 
Nigeriya Federatsiyasi 1960-yil 1-oktyabrda mustaqillikka erishdi. Mustaqil Nigeriya davlatining birinchi bosh vaziri Abubakar Tafawa Baleva boʻldi. Baleva ilgari Nigeriya mustamlakasi va protektoratining bosh vaziri boʻlgan .

Malumot

Nigeriya 1963-yil 1-oktyabrda Nigeriya Federativ Respublikasiga aylandi. Baleva 1966-yil 15-yanvardagi davlat toʻntarishigacha bosh vazir lavozimida faoliyat yuritdi.Toʻntarish natijasida Balaeva oʻldirilgan.

Pokiston 
Elizabet qirolicha etib tayinlanganida Pokistonda Khawaja Nazimuddin amldagi bosh vazir edi.

Malumot

Pokistonda 1956-yil 23-martda monarxiya tuzumi bekor qilindi. Ali 1956-yil 12-sentyabrgacha respublikaning bosh vaziri lavozimida faoliyat yuritdi

Solomon orollari 
Solomon orollari 1978-yil 7-iyulda birinchi bosh vazir Peter Kenilorea bilan mustaqillikni qoʻlga kiritdi.

Malumot

Janubiy Afrika 
Daniel Francois Malan Elizabeth qirolicha boʻlgan davrda Janubiy Afrika Ittifoqining amaldagi bosh vaziri edi.

Malumot

Janubiy Afrikada 1961-yil 31-mayda monarxiya tuzumi bekor qilindi va mamlakatning rasmiy nomi Janubiy Afrika Respublikasiga aylandi. Verwoerd 1966-yil 6-sentyabrgacha respublikaning birinchi bosh vaziri lavozimida faoliyat yuritdi.

Uganda 
Uganda mustamlakasi 1962-yil 9-oktyabrda mustaqillikka erishdi.

Malumot

Uganda davlatida 1963-yil 9-oktyabrda monarxiya tuzumi bekor qilindi. Obote 1966-yil 15-aprelgacha respublikaning birinchi bosh vaziri lavozimida faoliyat yuritdi.

Birlashgan Qirollik 

Birlashgan Qirollikda Elizabeth II qirolicha boʻlganida Winston Churchill amaldagi bosh vazir edi.

Anormal holatlar

Grenada (1979-1984) 
Maurice Bishop „Xalq inqilobiy hukumati“ boshqaruvining koʻp qismida (1979-yil 13-martdan 1983-yil 14-oktyabrgacha) amalda hukumat nazoratini qoʻlga olgandi. Grenadada 1983-yil 14-oktyabrda amaldagi hukmron shaxs yepiskop Bernard Coard tomonidan taxtdan olindi. 19-oktyabr sanasida yepiskop oʻldirildi. Harbiy hukumat eʼlon qilinishidan oldin Coard hokimiyatni qisqa muddat oʻz qoʻlida ushlab turdi. 1984-yil 4-dekabrda harbiy hukumat davlat tepasiga kelganidan soʻng Grenadaning inqilobdan oldingi boshqaruv tizimi va Bosh vazir lavozimi tiklandi.

Yana qarang 

 Konstitutsiyaviy monarxiya
 Hamdo'stlik hukumatlari rahbarlari ro'yxati

Manbalar

Havolalar 

 Markaziy razvedka boshqarmasi jahon yetakchilarining roʻyxati (hozirgi va oylik tarixiy arxiv: 2001 yildan hozirgi kungacha)
 World Statesmen.org (rahbarlar katalogi)
 Rulers.org (rahbarlar katalogi)
 Qirolicha va uning 15 bosh vazirlari
Bosh Vazirlar
Buyuk Britaniya