MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Badjo

Badjo, Bajao (shuningdek, Bajau) — Malayziya, Indoneziya va Filippinda yashovchi etnik guruh — yaqin atrofdagi mahalliy xalqlar va qabilalarning bir-biriga bogʻlangan bir nechta guruhlari. Ular koʻpincha „dengiz loʻlilari“ deb ataladi, chunki ular koʻchmanchi dengizchi xalqdir. Vaqt oʻtishi bilan Badjo xalqi quruqlikka koʻchishga intilishadi. Biroq, baʼzi hududlarda oilalar jamoalari hali ham dengizda, ichimlik suvi va elektr energiyasisiz koʻchmanchi hayot kechiradilar va faqat oʻliklarini dafn etish uchun qirgʻoqqa quradilar.

Umumiy aholisi: 700 mingga yaqin (Filippinda 470 ming, Indoneziyada 152 ming, Malayziyada 62,3 ming, Bruneyda 11 ming).

Asosiy guruhlarga quyidagilar kiradi:

 Orang-lautlar, orang-mantoklar, orang-baroklar, orang-sekahlar, orang-rayatlar, orang-kualalar — Malakka boʻgʻozining ikkala qirgʻogʻida (Kepulauan-Riau, Banka, Belitung, Bunguran, Anambas, yirik boʻgʻozlarda) Sumatra daryolari;
 Jakun;
 Aslida badjo yoki sama — Kalimantanning gʻarbiy va shimoliy qirgʻoqlaridagi orollardagi daryolar ogʻzida, shimoliy va sharqiy Sulavesi, Flores, Adonara, Sumbava, Babar, Bachan, Ob orollari, Sulu arxipelagidagi qirgʻoqlarda, Sabah (kuwangning oʻzi).

Bajo (Bajao) tillari va avstroneziya oilasining Gʻarbiy Avstroneziya guruhining dialektlarida soʻzlashadi.

Avstraliyadagi Arnhem Land yarim orolining aborigen xalqi afsonalarida tilga olingan afsonaviy Bayjini xalqi Avstraliyaning shimoliy qirgʻoqlariga tashrif buyurgan Bajo dengiz loʻlilari boʻlgan degan faraz mavjud.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Андрианов Б. В. Хехе // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999.
 Malayziya Xalqlari
 Filippin Xalqlari
 Indoneziya Xalqlari
Bruney Xalqlari
Fessal

Fessal (, Fettalning dialektal shakli). Gerakl va Halkiopaning oʻgʻli. Fidipp va Antifning otasi. U ilgari kariyaliklar yashagan Kalidna va Nisir orollarini egallagan. Uning nomi bilan atalgan mamlakatda yashamagan. Antif va Fidippning avlodlari Fesprot Efiradan mamlakatga hujum qilishgan va uni Fessal sharafiga nomlashgan. Fessaliya oʻz nomini ushbu qahramonning adashlaridan olgan degan taxminlar ham mavjud.

Manbalar 

Egey dengizi orollari afsonalari
Qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Oksil

Oksil () — Gomer davrining qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Etoliyadan kelib chiqqan. Gemonning oʻgʻli, Andremonning evarasi (yoki Andremonning oʻgʻli). Etolning 10-avloddagi avlodi. Etoliyadan. Qotillik qilganidan keyin u Elidaga qochib ketdi. Disk bilan oʻldirilgan kishi Fermiy (Oksilning ukasi) yoki Alkidok (Skopiyning oʻgʻli) deb ataladi.

U bir koʻzli otda oʻtirgan va Geraklidlar, uni bashoratga koʻra kutib olib, dorianlarning Peloponnesga bostirib kirishi paytida uni qoʻshinning boshligʻi qilishdi. Buning uchun u Elean yerini oldi. Shoh boʻlib, u yerni Etoliyaliklar bilan boʻlib oldi. Bashoratga koʻra, u Delfdan Pelopning avlodi Agoriyni aholi punktiga jalb qilgan. Xotini Pieriya, oʻgʻillari Etol va Laias.

Olimpiya oʻyinlarini tashkil qildi. Hukmronligi boshlanganidan taxminan 8 yil oʻtgach, Skilluntiyaliklar Olimpiyada Gera ibodatxonasini qurdilar. Yerning maʼlum bir qismini garovga qoʻymaslik toʻgʻrisidagi qonunni Oksil chiqardi bilan hisoblangan. Qabri, ehtimol Elidda.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Меrimе bazasi

Merime bazasi (Base Mérimée) — Fransiya Madaniyat vazirligining maʼlumotlar bazasi boʻlib, unda Fransiyaning tarixiy obidalari haqidagi maʼlumotlar mavjud. 1978-yildan buyon faoliyat olib boradi. Tarmoqli versiyasi esa 1995-yildan beri mavjud.

Maʼlumotlar bazasi nomi Fransiyaning tarixiy obidalar boʻyicha birinchi inspektori Prosper Merimening qadimiy yodgorliklarni tasvirlash boʻyicha qilgan saʼy-harakatlarini anglatadi. 1840-yilda Merime boshchiligida birinchi Yevropa tarixiy yodgorliklar reestri tuzilgan. Merime ushbu turdagi yodgorliklarni aniqlash va tavsiflash uchun butun Fransiya boʻylab sayohat uyushtirgan.

Koʻchar mulkka taalluqli boʻlgan artefaktlar Bernar Palissi sharafiga Palissi bazasi deb ataluvchi shunga oʻxshash registrda toʻplanadi. Tarixiy jihatdan qimmatli grafik tasvirlar va nashrlar Memuar bazasiga kiritilgan.

Havolalar 
 Интернет-версия базы Мериме
ma'lumotlar bazalari
 tartibga solish nazorati
 Fransiya Saytlar
Fransiyaning tarixiy obidalari
 Fransiyada 1978 yilda paydo bo'lgan
Bavariyaliklar

Bavariyaliklar ():

 Nemislarning etnik guruhi. Ular Reynning janubiga koʻchib oʻtgan bavariyaliklar va butunlay nemislashgan retlar avlodlaridir. Bavariyaliklarning oʻziga xos talaffuz lahjasi bor — Bavariya (Boarisch). Bavariyaliklar, boshqa xalqlar singari, oʻzlarining milliy liboslariga ega va bavariyaliklarning baʼzilari nafaqat bayramlarda, balki kundalik hayotda ham shunga oʻxshash kiyimlarni kiyishadi. Erkaklar uchun bu kalta zamsh koʻylak hamda kalta charm shimlar (lederhosen), leggings va arqon bilan oʻralgan ov shaklidagi shlyapalar. Baʼzan shlyapalarga tuklar yoki soch choʻtkalari kiritiladi — bu oʻlik ayiqlarning moʻylovlarini anglatadi. Ayollar uchun keng yubkalar bilan liboslari. Bavariyaliklar, asosan, katoliklarga ishonishadi.
 Keng maʼnoda — Bavariya Qirolligining barcha aholisi, Bavariya Erkin Davlati, millatidan qatʼi nazar (Bavariya nemislari, Bavariya yahudiylari, Bavariya loʻlilari va boshqalar).

Yana qarang 
 Bavariya
 Bavariya milliy libosi
 "Oq kolbasa ekvatori"

Adabiyotlar

Manbalar

Havolalar 
  Раздел Википедии на баварском языке
 Баварцы на Портале о странах
 Internationale Gesellschaft für Dialektologie des Deutschen (IGDD)
 Deutscher Sprachatlas
 Digitaler Deutscher Sprachatlas
 Die «Wenker-Sätze» des Deutschen Sprachatlasses auf Niederländisch 
 Digitaler Luxemburgischer Sprachatlas
 Deutschschweizer Dialekte
 Institut für Dialekt- und Namenlexika in Wien
 Herkunft des Hochdeutschen
 Mundartenkarte um 1900
 Archiv für Gesprochenes Deutsch (AGD)
Germaniya Xalqlari
 Bavariya
Oyzis

Oyzis (qadimgi Ὀϊζύς) — qadimgi yunon mifologiyasida ikkinchi darajali maʼbuda yoki azob, tashvish, qaygʻu va ruhiy tushkunlik iblisi. Qadimgi yunon shoiri Gesiod uning onasi Oyzisni otasiz dunyoga keltirgan tun maʼbudasi Nyukta, deb hisoblagan, qadimgi Rim yozuvchisi Gay Yuliy Gigin va faylasuf Sitseron esa uning otasi zulmat xudosi Ereb deb hisoblashgan. Uning lotincha nomi Mizeriya (Miseria) boʻlib, ingliz tilidagi  „azob“ shu soʻzdan olingan.

Manbalar 

 qadimgi Yunon xudolari
Baqiroq qurbaqa

Baqiroq qurbaqa, yoki qichqiradigan qurbaqa ( Rana clamitans) — haqiqiy qurbaqalar turi.

Baqiroq qurbaqaning maydoni - bu har qanday sayoz toza suv - koʻllar, botqoqliklar, koʻlmaklar, Shimoliy Amerikaning sharqiy qismidagi daryolar , daryolar. Shimolda, diapazoni Kanadaning janubi -sharqida 46-47 ° shimoliy kenglikgacha, gʻarbda - Missisipi daryosi havzasidan Buyuk tekisliklar bilan chegaralargacha, janubda - Texasdan Floridagacha boʻlgan Meksika koʻrfazining qirgʻoqlarigacha (Florida yarim orolidan tashqari). 

Baqaning oʻlchami 5-7 sm (baʻzan 10 sm gacha), jigarrang tanasi bilan, boshi koʻpincha yashil boʻlib, aprel - avgust oylarida koʻpayadi. Bir vaqtning oʻzida 1000 dan 7000 gacha tuxum qoʻyiladi va urugʻlantiriladi. It baliqlari yashil rangga ega zaytun rangida koʻrinadi. Erkaklar bir yil ichida jinsiy etuk boʻlishadi, urgʻochilar - 2-3 yil ichida. Ayollar erkaklarnikidan kattaroq boʻladi.

Ular janubiy ("bronza", Rana clamitans clamitans) va shimoliy turlarga (Rana clamitans melanota) bo'linadi. Qichqiroq qurbaqa buqaga oʻxshaydi (Rana catesbeiana), lekin kichikroq. Bundan tashqari, buqa qurbaqasidan farqli oʻlaroq, bel-biqin burmalari mavjud.

Tur Lithobates kichik jinsiga tegishli boʻlib,   Lithobates clamitans -sinonimiga ega. 21-asrda subgenus baʻzan alohida turga kiritildi.

Galereya

Eslatmalar

Havolalar 

 ARMI: Yashil qurbaqa 2008-yil 10-noyabrda olingan.
 IUCN Qizil ro'yxati xavf ostidagi turlar. Ra'no clamitans 2008-yil 10-noyabrda olingan.
Qurbaqalar
Hayvonat olami
Orf

Orf, Ort, Ortr, Ortros, Orfr, ( yoki ) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, dahshatli ikki boshli it, Tifon va Exidna mahsuli, Serber va boshqa maxluqlarning ukasi. U Sfinks va Nemean sherining otasi (onasi Exidnadan) va Serber va Lerneya Gidrasining akasi hisoblanadi.

Gerkulesning oʻninchi jasorati haqidagi afsonada eslatib oʻtilgan. Bahodir Gerion, quyosh botishi xudosi va Erifiya orolining hukmdori Orfning egasi hisoblangan, u egasining sehrli „qizil buqalar“ podalarini qoʻriqlagan. Gerakl Orfni kaltak bilan urib oʻldirib bu buqalarni oʻgʻirlagan.

Yuliy Polluks ga koʻra, Orfning Iberiyada ziyoratgohi boʻlgan va unga Gargettiy () nomi berilgan.

Etimologiya 
Yunoncha „Ὄρθρος“ soʻzi „tongdan oldingi gʻira-shira“ degan maʼnoni anglatadi. Bundan tashqari, uning ismini „Ὄρθρος“ deb yozishda „toʻgʻri“, „baland“ tushunchalari bilan bogʻliqligini aniq koʻrish mumkin.

Obrazning kelib chiqishi 
Ehtimol, dastlab Katta va Kichik kuchuk yulduz turkumlari sifatida tasavvur qilingan boʻlib, ularning eng yorqin yulduzlari (mos ravishda Sirius va Protsion) ikki tomonlama Kuchukning soʻyloqtishlari yoki boshlarini tasavvur qilgan. Sirius va Prosion yozning ayni avjida ufqdan yuqoriga koʻtarilib, ular bilan issiqlik, jazirama va ekinlar uchun qurgʻoqchilikni olib keldi. Xuddi Orff yozning avjini ifodalaganidek, Ximera qishning ayozli sovugʻini boshqargan boʻlishi mumkin, chunki u dekabr oyida oʻsgani sayin ayoz ham kuchaygan. Biroq, agar shunga oʻxshash narsa mavjud boʻlsa ham, bizgacha yetib kelgan yunon astral miflarida undan hech narsa qolmagan.

Fantastika 
Orf — Boris Tolchinskiyning „Ilohiy dunyo“ muqobil tarixiy olamida it va maymun xususiyatlarini birlashtirgan mutant hayvon.

Manbalar

Havolalar  
 Гесиод, Теогония, 293; 309; 326
 Пиндар, Оды, 1, эпизод 1
 Псевдо-Аполлодор, Мифологическая библиотека 2. 106—108
 Квинт Смирнский, То, что после Гомера (лат. Posthomerica) 6. 249
 qadimgi yunon mifologiyasida G'arbiy O'rta er dengizi
afsonaviy itlar
 ko'p boshli afsonaviy maxluqlar
Muqaddas Yelena orollaridagi Afrikaliklar

Muqaddas Yelena orollaridagi Afrikaliklar () ― Muqaddas-Yelenada yashovchi afrikalik odamlarning etnik guruhi. Markaziy razvedka boshqarmasi hisobotiga koʻra, Muqaddas Yelenadagi afrikaliklar umumiy aholining 50% ni tashkil qiladi.

Tarix 
Muqaddas Yelena afrikaliklarining koʻpchiligining ajdodlari Britaniya Sharqiy Hindiston kompaniyasi tomonidan orollarga qishloq xoʻjaligi qullari sifatida olib kelingan. 1723-yilda oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, orolda 1110 kishi, shu jumladan 610 qora tanli qul roʻyxatga olingan. 1792-yilda gubernator Robert Patton orolda qul savdosini taqiqlashni eʼlon qildi. 1817-yilgi aholini roʻyxatga olishda 6150 kishi qayd etilgan, ulardan 1540 tasi qora tanli qullar va 500 ga yaqini ozod qilinganlar edi. Keyingi yili gubernator Gudson Lou qullarni ozod qilish tashabbusi bilan chiqdi. 1818-yil Rojdestvodan keyin qullarning har bir yangi tugʻilgan bolasi erkin odam hisoblangan, ammo ota-onasi oʻlimigacha qul boʻlib qolgan. 1840-yilda orolda qul savdosiga qarshi kurashish uchun yaratilgan Britaniya harbiy-dengiz bazasi tashkil etildi. 1840-yildan 1849-yilgacha orolga 15 000 dan ortiq ozod qilingan qullar keltirildi, ular „Ozod Afrikaliklar“ nomi bilan tanilgan. Biroq ularning aksariyati Afrikaga qaytdi.

Joriy pozitsiya 
Hozirda Sent-Yelena, Asension va Tristan-da -Kunyada 3864 Afrika millatiga mansub kishi istiqomat qiladi, bu mamlakat aholisining 50% ni tashkil qiladi. Ularning katta qismi xristianlar, musulmonlar soni kam.

Yana qarang 
 Muqaddas Yelena, Koʻtarilish va Tristan da Kunyaning demografiyasi
 Muqaddas Yelenadagi oqlar
 Sankt-Yelenadagi xitoylar
 Muqaddas Yelenada Islom

Manbalar

Havolalar 
 The World Factbook — Central Intelligence Agency 
Muqaddas Elena, ko'tarilish va Tristan da Kunya
Ahdamlar

Ahdamlar, al-ahdam ( pl.  dan h „xizmatkor“) — Yamanda yashovchi etnik va ijtimoiy guruh (kasta). Ular arab tilida gaplashadi va mamlakat aholisining aksariyati kabi islom dinini qabul qiladi. Ijtimoiy izolyatsiya qilingan ahdamlar Yamandagi ijtimoiy ierarxiyaning eng quyi qismida joylashgan va asosan yirik shaharlarda ogʻir jismoniy mehnat bilan shugʻullanadi. Turli maʼlumotlarga koʻra, ahdamlar soni 500 mingdan 3,5 million kishigacha.

Ahdamlarning kelib chiqishi haqida turli fikrlar mavjud: ular qadimgi ximiyarlar, Afrikadan kelgan qullar, Efiopiya bosqinchilari avlodlari hisoblangan.

Magʻrur badaviylar koʻp nafratlangan hunarmandchilikdan voz kechishadi va ular bilan faqat Ahdamlar shugʻullanadilar: teri terish, choyshab yuvish, qozon yasash, chorva soʻyish. Bu harakatlar ularni " haromlashi ", garchi ahdamlar shunchalik harom hisoblanmasalar ham, ularning qoʻlidan chiqadigan narsalarni boshqalar ishlatib boʻlmaydi deb xisoblangan.

Ahdamlarga masjidlarga kirishga ruxsat berilgan, lekin arablarning uylariga emas. Ular har doim chekkada, odatda shahar va qishloqlardan tashqarida yashaydilar. Ilgari ular hech qanday soliq toʻlamagan, ularni har qanday davlat ishlariga jalb etish hukmdor uchun uyat sanalgan. Hatto kasta tushunchalari rasman tan olinmagan Adan shahrida ham Ahdamlar maxsus kvartalda yashaydilar, lekin koʻp hollarda aholining boshqa qismlariga qaraganda kamroq oʻtroq hayot kechiradilar, buning natijasida Karsten Niebur (1733-1815) ularni loʻlilar bilan solishtirgan. Arablar ahdam ayollari bilan birga yashagan holatlar mavjud.

Ayrim aholi punktlarida sartaroshlar bir xil ijtimoiy mavqega ega boʻlgan maxsus kasta sifatida Axdamlardan ajralib turadi. Yamanda esa, haqiqiy pariyalarning ikkita kastasi, Shurr va Shofedi, eng jirkanch ishlarni bajaradilar. Bu kastalar (Hindistondagi kabi) musiqachilar, qoʻshiqchilar va sehrgarlarni oʻz ichiga olib, ularga masjidlarga borish taqiqlanadi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 
 
 
 Yaman Xalqlari
Kavango

Kavango yoki Vakavango, asosan, Namibiyada, Angolada yashovchi Bantu xalqidir. Namibiyadagi Bantu oilasini ifodalovchi ikkinchi eng katta aholi.

Tarix 
Kavango xalqining tarixi hozircha kam oʻrganilgan.Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, ular Janubiy Afrikaga XVI-asrda Sharqiy Afrikadan kelgan. Ularning asl yashash joyi zamonaviy Tanzaniyaning gʻarbiy qismi boʻlib, u yerdan gʻarbiy Zambiyaning botqoqli hududiga koʻchib oʻtishgan. Mahalliy qabilalar bilan doimiy urushlar va qurgʻoqchilik tufayli hozirgi Namibiya hududiga beshta qabilalar — Kvangali, Mbanza, Shambyu, Gsiriku, Mbukushu koʻchib oʻtdi. XX-asr boshlariga kelib, ular Germaniya janubi-gʻarbiy Afrikasining oʻta shimoli-sharqidagi va Angolaning janubi-sharqidagi hududlarda yashagan. Ilgari bu erlarda bushmenlar yashagan, ular qisman janubga surilgan, qisman assimilyatsiya qilingan. Sharqiy Kavangolar qisman Herero bilan aralashib ketgan. XIX-XX -asrlarda shimoldan Kavango hududiga turli xalqlarning koʻchishi va keyinchalik Kavangoning Chokve va Nemba ozchiliklari bilan qorishishi sodir boʻldi. Angolaning mustaqilligi uchun urush va undan keyingi fuqarolar urushi paytida deyarli butun Kavangos Namibiyaga koʻchib oʻtdi.

Yana qarang 
 Namibiya xalqlari

Manbalar

Havolalar 
 Народы области Замбези
Namibiya Aholisi
 Janubiy Afrika Xalqlari
Angola Xalqlari
bantu xalqlari
Lavz (Mifologiya)

Lavs yoki Lavz () — rim annalistik anʼanalarida eslab oʻtilgan etrussk shohining oʻgʻli Mezentsiya; Askaniya hukmronligi davrida latinlar va tirrenlar urushida halok boʻlgan. Vergiliyaning „Eneid“ asarining qahramoni sifatida namoyon boʻladi, u Tirreniya jangidan chiqqan va otasini himoya qilgan taqvodor yigit sifatida tasvirlangan. U Eney tomonidan oʻldirilgan. „Lavs“ nomi etrusk deya talqin qilingan. Luvr muzeyida etrusk kosasi saqlanib, uning ustidagi yozuv 1980-yillarning oxirida mi Laucies Mezenties „men Laukiya Mezentiyaga (tegishliman)“ deb yozilgan. Taxminlarga koʻra, mazkur kosa VII asrning ikkinchi yarmiga, Tsere shahriga tegishli. Mazkur yozuv Mezentsiya oilasining mavjudligi va Virgiliyaning „Lavs“i bilan bir xil ekanligini dav’at etuvchi Mezentsiyaning shaxsiy Laucie nomi mavjudligi foydasiga dalil sifatida talqin etiladi. Shu bilan birga, tadqiqotchilar bu nomlarning etrussklarga tegishli ekanligiga shubha qilishadi.

Manbalar

Adabiyot 

 Briquel, D. Lausus fils de Mézence et le Laucie Mezentie de l’inscription du Luvr // DF Maras (a cura di), Corollari. Jovanni Kolonnaning omaggio all’operasida antichità etrusche va italiche skritti. Piza-Roma, 2011 yil. 14-18-betlar.
 Putnam MCJ" Pius" Aeneas va Laususning metamorfozi // Arethusa. — 1981. — T. 14. — Yoʻq. 1. — S. 139-156.

Mifologiya
Mifologik qahramonlar
Alp shoxi

Alp shoxi (alp shoxi, ) — yogʻochdan yasalgan bas-tenor registrli puflama cholgʻu asbobi.

Uzunligi 5 metrga yetadigan asbob, faqat tabiiy miqyosdagi tovushlarni chiqarishga qodir. Oqqaragʻaydan yasaladi. Daraxt mukammal tekis, novdalarsiz, diametri bir uchida etti santimetr va boshqa uchida-uch boʻlishi kerak. Poyasi quriganida, ular teshikning diametrini asta-sekin qisqartirib, pastki yoʻgʻon qismidan boshlab oʻyishni boshlaydilar. Voronkasimon kengaygan joyi alohida kesiladi va tepasiga yopishtiriladi. Qadimda mundshtuk truba bilan bir butun edi. Zamonaviy asboblarda olib qoʻyiladigan mundshtuklardan foydalaniladi.

Shoxning tovush diapazoni tabiiy truba ovozi bilan taxminan bir xil. Tovushlar aniq va toza, fa bundan mustasno, bu deyarli ga-diez tovushiga oʻxshaydi (11-garmonik). Ushbu nota markaziy Shveysariya yodlerlarining qoʻshiqlarida doimiy ravishda eshitiladi. Mutaxassislarning fikriga koʻra, Alp choʻponlarining mashhur falsetto yodl-kuylash va boshqa qoʻshiqlari aynan shox asbobidan kelib chiqqan.

Koʻpincha alp gornlari folklor guruhlari tomonidan, shuningdek, turli shoularda qoʻllaniladi. Shu bilan birga, alp shoxi uchun akademik musiqaning kichik repertuari ham mavjud — xususan, Leopold Motsartning alp shoxi va torlari uchun Pastoral simfoniyasi (1755) va Ferens Farkasning alp shoxi va torlari uchun Concertino rustico (1977), shuningdek, Shveysariya bastakorlarining bir qator asarlari (xususan, Jan Detviler va Karl Ryutti), zamonaviy ijrochilar Jozsef Molnar va Mattias Kofmel uchun yozilgan.

Alp shoxi tarixi 
Asbobning tarixi uzoq oʻtmishga borib taqaladi. Qadimda uning kuchli ovozi bilan vodiylar aholisini xavf haqida, dushmanning yaqinlashib kelayotgani haqida ogohlantirganlar; Buning tasdigʻi Sharqiy Shveysariyadagi Graubyunden kantonidagi Flimzershteyn alp oʻtloqidagi choʻpon haqidagi goʻzal va qaygʻuli afsonadir. Bu hududdagi togʻlar asosan tikligi bilan ajralib turadi. Tik qoyalarning hamma yerida qizgʻish temir oksidi ajralib chiqishini koʻrish mumkin. Choʻpon mahalliy Belmont qal’asi yaqinidagi baland qoya ustida turardi va toʻsatdan qurollangan jangchilarning katta otryadini payqaydi: vodiy aholisining azaliy dushmani — qoʻshni hukmdor graf de Montfont koʻrindi. Qoʻrgʻonning darvozasi yopilgunicha, choʻpon alp shoxini chaldi. Ammo u shunday kuch bilan pufladiki, oʻpkasi yorilib ketdi va choʻpon qoyadan yiqilib oʻldi…

Alp shoxining uzoq davom etadigan ohanglari Shveysariya togʻlari aholisi uchun yoqimli va azizdir. Ular shu ohanglar ostida toʻy bazmlarini oʻtkazishardi va bayramlarda zavqlanishardi, dushmanlar bilan jang qilishardi, yaqinlarini dafn etishardi.

Taniqli gornchilar 

 Arkadiy Shilkloper

Manbalar

Havolalar  
 Радио свобода
 статья «Эхо Альп»
Puflama asboblar
yog'och shamol musiqa asboblari
Polifont

Polifont (). Messeniyaning yarim afsonaviy shohi. Kresfontning ukasi Geraklid Kresfontning oʻzini va uning ikki oʻgʻlini oʻldirdi va bolalarning jasadlarini itlarga uloqtirdi. Yoki Kresfontni oʻldirgan. U Kresfont oʻrniga Messeniyada hukmronlikni oʻz qoʻliga oldi va bevasi Meropega majburlab uylandi. Tez orada u Epittomonidan oʻldirildi.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Messenia Shohlari
Keleno

Keleno ( ) — yunon mifologiyasidagi qahramon boʻlib, ellikta danaidlardan biri — Poseydonning suyukli yori, qirol Argos Danaya qizlaridan biridir.

Mifologiyada 

Keleno Argos Danaya qirolining xotini Krinodan boʻlgan qizi edi. U otasi va opa-singillari bilan birga misrlik akalaridan, Liviyadan Elladaga 50 ta eshkakli kemada qochib ketishgan edi: ular danaidalarga uylanishni istashgan, ammo Danaya kuyovi qoʻlida oʻlishi bashorat qilingan edi. Misrliklar qochqinlarni Argosda quvib yetib, ularni nikoh qurishga majburlashadi; Apollodoraning soʻzlariga koʻra, Keleno Giperbiyaning xotini boʻlgan, Giginaning maʼlumotlariga koʻra — uning xotini Aristonoya boʻlgan. Biroq, toʻy oqshomida u oʻz erini, sochlari ostiga yashirgan xanjar yoki igna bilan oʻldirdi, shu bulan Gipermnestradan tashqari barcha opa-singillari ham xuddi shunday qilishadi. Oʻliklarning boshlarini ular Lerna daryosi qirgʻogʻiga, tanasini esa shahar devori tashqarisiga koʻmishgan. Shundan soʻng, danaidlar Lerney koʻlida tozalash marosimini oʻtkazishgan. Oʻsha kuni Danay yugurish musobaqasidagi gʻoliblar orasidan ularga yangi erlarni topgan.

Strabonning taʼkidlashicha, Keleno dengiz xudosi Poseydonning suyuklisi boʻlib, undan Kelen ismli oʻgʻil farzandi boʻlgan.

Keleno, opa-singillari bilan birga oʻz erlarini oʻldirganliklari uchun jazolanishgan: ular yer osti dunyosida singan bochkaga suv quyishadi.

Manbalar

Adabiyotlar
Vongozero, Kareliyadagi koʻl

Vongozero — Kareliya Respublikasining Suoyarv rayoni Porosozero qishloq aholi punkti hududidagi koʻl. Manbalarda qayd etilgan boshqa nomlari: Vonger, Gutkinskoye, Volhilampi. U Finlandiya chegarasidan 20 km uzoqlikda joylashgan.

Umumiy maʼlumotlar 
Koʻlning maydoni 21,6 km², suv havzasi maydoni 236 km². Dengiz sathidan 177,8 m balandlikda joylashgan.

Kelib chiqishi havzasi muzlik-tektonik.

Koʻlning shakli uzunchoq, janubi-sharqdan shimoli-gʻarbga choʻzilgan, undagi orollar ham shu yoʻnalishda choʻzilgan. Koʻl qirgʻoqlari qoyali-qumli, qisman botqoq uchraydi.

Janubi-gʻarbiy tomondan koʻl Savijarvi koʻli bilan kanal orqali bogʻlangan, shimoli-gʻarbdan Tulos koʻlidan daryo oqib oʻtadi. Shimoli-gʻarbiy tarafida koʻl Luboyarvi koʻli bilan keng kanal bilan bogʻlangan, kanalni qishki avtoyoʻl kesib oʻtadi.

Koʻlning janubi-sharqiy tomonidan oqib oʻtadigan va Myarat koʻliga oʻtadigan qisqa kanaldan suv oqib chiqadi, u yerdan suvlar Cheba daryosiga boradi.

Koʻlda umumiy maydoni 0,68 km² boʻlgan oʻndan ortiq orol mavjud, ammo ularning soni suv sathiga qarab oʻzgarishi mumkin.

Choʻrtan, olabugʻa, oq baliq, ryapushka, qizilkoʻz, burbot, yelimbaliqlar yashaydi.

Davlat suv reyestridagi suv obyektining kodi — 01040100211102000017630.

Madaniyatda 
Koʻl Yana Vagnerning „Vongozero“  (2011) romani va unga asoslangan „Epidemiya“ (2019) teleserialidagi asosiy voqealar joyi hisoblanadi.

Yana qarang 

 Kareliya koʻllari

Manbalar 

Koʻllar
 Royknavolotskiy Havzasi
Suvayarv tumanining ko'llari
Hepat

Hepat, shuningdek Hepa, Heba, Hebat (Ugarit yozuvida ḫbt) — hurriylarning oliy quyosh maʼbudasi, momaqaldiroq xudosi Teshubning xotini, Xett mifologiyasida ham hurmatga sazovor boʻlgan. Maʼbuda haqida birinchi eslatma Ebla matnida Ḫabatu sifatida koʻrsatilgan boʻlib, u „maʼbuda Halaba“ degan maʼnoni anglatuvchi *Ḫalbatu soʻzidan olingan boʻlishi mumkin. Xettlar oʻz maʼbudasini „xonim“, „Xatti mamlakati malikasi, osmon malikasi Hepat“ deb atashgan.

Kelib chiqishi 
Hepa va Tashubning uchta farzandi bor edi: oʻgʻli Sharuma (Šarruma), qizlari Allanzu va Kunzishalli. Ularning barchasi Yoziliqoya qoya qoʻriqxonasida ifodalangan. Xattusili I yilnomalariga koʻra, Hepa yer osti dunyosi maʼbudasi Allani.

Hepatga Tsumeva ismli vazir, shuningdek, bir nechta maʼbuda xizmat qilgan.

Ehtirom 
Teshub Halabskiy va Hepa ilohiy juftlik edi. Hepa Xet Arinnitiga bilan, Teshub esa Xetning oliy xudosi Tarxuntga qiyoslangan. Hepaning ibodat joylari Xalab, Ud va Kitsuvatnada boʻlgan.

Suriya-Xett qirolligi davridagi Luvi ierogliflarida Hepa Hiputa yoki Hipatu deb ataladi va Tarxuntsning xotini hisoblanadi. Uning xurriy eri Teshub (Tisupa kabi) ieroglif yozuvlarida kamdan-kam uchraydi. Hepaning ikki farzandi Sarruma va Allanzuva ham hurmatga sazovor edi. Darende hududida u taxtda ichimlik qadahi bilan va Sarruma uning orqasida panterada tasvirlangan. Ularning oldida hukmdor Arnuvanti libatsiya (ichkilik nazr qilish) marosimini oʻtkazayotgani ifodalangan.

Keyinchalik Rim imperiyasi davrida Hepa lidiyaliklar tomonidan Dionisning enagasi Meter Hipta sifatida hurmatga sazovor boʻlgan. Iyerodullar ushbu maʼbudaga xutba qilishni bagʻishlaganlar.

Yana qarang 

 Kubaba (Shumero-Akkad mifologiyasi)

Manbalar 

Osmon va ob-havo xudolari
Hurriylar mifologiyasi