MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Salchipapa

Salchipapa () — Peruning fast-fud taomi boʻlib, odatda koʻcha yeguligi sifatida isteʼmol qilinadi, yupqa toʻgʻrab, qovurilgan mol goʻshti yoki kolbasa, kartoshka fri va karamli salatdan iborat boʻladi. Taomning nomi ispancha „salchicha“ - (kolbasa/sosiska) va „papa“ — (kartoshka) soʻzlarining birlashmasidan hosil boʻlgan. Taom ketchup va xantal, crema de aceituna (zaytun qaylasi), ahi yoki chili qalampiri kabi turli-tuman qaylalar bilan birga stolga tortiladi. Baʼzan ustiga qovurilgan tuxum yoki pishloq qoʻyiladi; shuningdek, uni oregano bilan bezatish, dasturxonga pomidor va salat bilan birga tortish ham mumkin.

Tarixi 

Salchipapa Peruning Lima shahrida koʻcha taomi sifatida oʻylab topilgan. Kelgusi yillar davomida butun Peru boʻylab tarqaldi. Lotin Amerikasida taomning mashhurligi Peru oshxonasi bilan cheklanib qolmagan, uni endilikda Ekvador va Boliviya oshxonasiga xos taom sifatida ham bilishadi. Salchipapa Argentina koʻchalari va bozorlarida ham sotiladi. Ushbu taom Boliviyadan immigratsiya tufayli AQSh va Chilidagi Argentina, Kolumbiya va Peru restoranlari orasida ham tarqalishda davom etmoqda. Uning „Choripapas“ deb nomlanuvchi varianti mavjud (bunda taomga kolbasa oʻrniga chorizo qoʻshiladi). Bunday variantni Meksikada ham uchratish mumkin.

Galereya

Manbalar 

Peru oshxonasi
Kartoshkali taomlar
Shokoladdagi salo

Shokoladdagi salo ― oddiy yoki dudlangan choʻchqa yogʻi, shokolad va sariyogʻdan tayyorlanadigan konfet shaklidagi shokoladli desert. Aniq seziluvchi shoʻr-shirin taʼmga ega. Bundan tashqari, unga turli xil ziravorlar qoʻshish ham mumkin. Odatda, yegulik sharob yoki likyor bilan birga tortiq etiladi.

Tarqalishi 
Shirinlik Ukraina oshxonasiga xos yegulik hisoblanadi. Uning qachon paydo boʻlgani haqida aniq maʼlumotlar yoʻq, ammo 21-asrning boshlarida mashhurlikka erishgan va tez orada Ukrainada ommaviy madaniyat elementiga aylangan. „Shokoladdagi salo“ shirinligi chakana savdoda kamdan-kam uchraydi. U bilan bir xil nomga ega boʻlgan shokolad batonchalarida choʻchqa yogʻi oʻrniga qaymoq va murabbo ishlatiladi. Choʻchqa yogʻi va shokoladdan tayyorlanuvchi asl shirinliklar Ukrainada va xorijda, xususan Lvov, Kiev, Samara shaharlarida Ukraina milliy oshxonasi muassasalarida tayyorlanadi. Ukrainaga kelgan sayyohlar orasida „Shokoladdagi salo“ga boʻlgan talab katta. „Shokoladdagi salo“ shirinligi Fransiyada oʻtkazilgan Ukraina kunlarida ham taqdim etilgan. Shirinliklar, shuningdek, Lvov shahrida joylashgan dunyodagi yagona salo muzeyida koʻrgazmaga qoʻyilgan.

Tayyorlanishi 
Shirinlikni tayyorlash uchun klassik retseptda qora shokolad, oddiy yoki dudlangan choʻchqa yogʻi va sariyogʻdan foydalaniladi. Shuningdek, baʼzida yegulikka yoqimli hid va taʼm berish uchun ziravorlar: zanjabil, kardamon, chili qalampiri, qora murch, muskat yongʻogʻi qoʻshiladi.

Salo ingichka toʻrtburchak shaklida kesiladi. Shokolad sariyogʻ va ziravorlar bilan aralashtiriladi. Hosil boʻlgan aralashma qoliplarning yarmigacha solinadi, ustidan salo joylashtirilib, qolip aralashma bilan toʻldiriladi. Qoliplar muzlatgichga joylashtiriladi. 2-24 soatdan keyin shirinlik tayyor boʻladi.

Oʻxshash taomlar 

 Shokoladdagi bekon (AQSh) — qovurilgan bekonni shokolad qatlami bilan qoplab tayyorlanadigan yegulik.

Yana qarang 

 Shokoladdagi bekon
 Salo
 Shokolad
 Frityurdagi Mars batonchasi
 Snikersli salat

Manbalar

Havolalar 
 Видео приготовления десерта «Сало в шоколаде» на телеканале Украина.
 Рецепт приготовления десерта.
Desertlar
Alifbo boʻyicha taomlar
 Ukraina oshxona

 Pishiriqlar
Stefaniya torti

"Stefaniya" (,  — Avstriya va Vengriya torti. Bir necha qavatdan iborat va shokoladli glazur bilan qoplangan yongʻoqli tort retsepti 1888-yilda Oskar Pishinger tomonidan oʻylab topilgan va shirinlikka Avstriya-Vengriya valiahd shahzodasi Rudolfning ayoli, Belgiya malikasi Stefaniya sharafiga nom berilgan. „Dobosh“, „Esterxazi“ tortlari va „Jerbo“ pirojniysi bilan bir qatorda „Stefaniya“ torti ham Budapesht qandolatchilikning faxri hisoblanadi.

„Stefaniya“ torti uchun biskvit xamiridan maydalangan bodom qoʻshib, kamida uchta korj pishiriladi. Korjlarga bugʻda eritilgan shokolad va yogʻli krem surtib, ustma-ust taxlanadi. Tort shokoladli glazur bilan bezatiladi va ustidan kakao sepiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
Alifbo boʻyicha taomlar
 Avstriya keklari
 Venger keki

1888-yilda paydo bo'lgan
Makaronli salat

Makaronli salat (,  — bir yoki bir necha turdagi makarondan tayyorlangan, deyarli har doim sovuq holatda boʻladigan, qayla sifatida sirka, yogʻ yoki mayonez qoʻshilgan salat. Uni dasturxonga gazak, garnir yoki asosiy taom sifatida tortish mumkin. Makaronli salat Italiyada Primo piatto — tanovul boshlanishi bilanoq isteʼmol qilinishi mumkin boʻlgan birinchi taom hisoblanadi. Shuningdek, uydan tashqarida, aperitif bilan birga, piknikda, ishda yoki maktabda eʼlon qilingan tanaffus vaqtida isteʼmol qilinishi mumkin. Makaronli salat bahorgi va yozgi yegulik hisoblanadi, ammo uni butun yil davomida tayyorlash mumkin.

Tarkibiy masalliqlar 
Tarkibiy masalliqlar mintaqa, restoran, mahsulotlar yetiladigan mavsum va oshpazning fikriga koʻra oʻzgarishi mumkin. Salat mayonez va baʼzi sabzavotlar bilan aralashtirilgan sovuq makaron holatida oʻta oddiy yoki sirka va turli xildagi yangi, konservalangan, pishirilgan masalliqlar bilan aralashtirilgan bir necha turdagi pasta (makaron mahsulotlari) dan murakkab usulda tayyorlanishi mumkin. Ditalini kabi qoʻshimcha makaron turlaridan foydalansa ham boʻladi. Salat uchun ishlatiladigan masalliqlar orasida sabzavotlar, dukkaklilar, pishloqlar, yongʻoqlar, koʻkatlar, ziravorlar, goʻsht, parranda goʻshti va dengiz mahsulotlari ham uchraydi. Shimoliy Amerikaning salat-barlarida makaronli salatni tayyorlash uchun brokkoli, sabzi, makkajoʻxori, bodring, zaytun, piyoz, loviya, noʻxat, parmezan yoki feta pishlogʻidan foydalanishadi.

Tayyorlanishi 
Salat uchun tanlab olingan makaron turli oʻlchamda boʻlishi mumkin, odatda oshpazlar uning kalta turlarini afzal koʻrishadi. Makaronni pishirib olgandan keyin qayla bilan aralashtirish va stolga tortishdan oldin suvda chayib olish tavsiya etiladi. Buning sababi kraxmaldan xalos boʻlish va makaronlarning bir-biriga yopishib qolmasligini taʼminlashdir. Yana bir muqobil variant — makaronga yogʻ (masalan, zaytun moyi) solib qorishtirishdir, buni pishirish jarayonidan keyin yoki makaron qaynatiladigan suvga yogʻ qoʻshish orqali amalga oshirish mumkin. Makaron yuzasidagi yogʻ qatlami tufayli bir-biriga yopishib qolmasligi uchun uni soviguniga qadar alohida yoyib chiqsa ham boʻladi. Vetchina va kolbasa mahsulotlari, pishloqning koʻplab turlari makaron bilan yaxshiroq aralashishi uchun mayda toʻrtburchak shaklida toʻgʻraladi.

Galereya

Manbalar 

italyan makaron mahsulotlari
Amerika oshxonasi
Tekila bum

Tekila bum — tekila asosida tayyorlanadigan eng mashhur kokteyllardan biri. Ichimlikning oʻziga xos jihati — uning koʻpikli holatda taqdim etilishidir.

Ichimlikning oʻtkirlik darajasi taxminan 14 °.

Tarkibi 
Klassik tekila bum tarkibi jihatidan eng oddiy kokteyllardan biri hisoblanadi. U atigi ikkita asosiy mahsulot — tekila va limonad — koʻpincha Sprite, baʼzida 7UP yoki Schweppes tonikdan tayyorlanadi. Yevropada zanjabil pivosi yoki oddiy pivo qoʻshilgan tekila bumga buyurtma berishingiz mumkin. Tekila va gazlangan ichimlikning standart nisbati — ikkiga birni tashkil qiladi.

Kokteyl tekila slammer liniyasining (unda tekila koʻpiklanadigan sharob bilan aralashtiriladi) davomi degan nuqtai nazar ham mavjud.

Tayyorlanishi va taqdim etilishi 
Tarkibiy mahsulotlar toʻgʻridan-toʻgʻri roks stakanida aralashtiriladi (eski moda). Bir porsiyaning standart hajmi 150 ml (kamroq 90-100 ml) ga teng.

Shundan keyin oʻta muhim bosqich boshlanadi: kaft bilan yopilgan stakan (gigiena qoidalariga binoan salfetka orqali) bar peshtaxtasi yoki stol yuzasiga pastki tomoni bilan uriladi; odatda bitta zarba yetarli boʻladi, ammo baʼzida ularning soni uchtaga yetishi mumkin. Koʻpikli ichimlik buyurtmachiga taqdim etiladi va darhol: deyarli koʻpik holatida, bir koʻtarishda yoki bir necha marta tez-tez qultumlab ichish tavsiya etiladi.

Ayrim barlarda kokteylni taqdim etishning ekstremal usuli qoʻllaniladi: mijozning boshiga dubulgʻa kiydiriladi, unga stakanning pastki qismi bilan uriladi.

Effekt 
Kokteylni tayyorlashda gazlangan ichimlikdan foydalanish va uni koʻpikli koʻrinishda taqdim etish alkogolning qonga juda tez va samarali singishiga sabab boʻladi, natijada mastlik yuzaga keladi.

Manbalar 

 alifbo tartibida mexnat
 tekila bilan mexnat
 spirtli ichimliklar
Antigona Peleyning rafiqasi

Antigona ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni.

Ftiya shohi Evritionning qizi, Fesaliyada shoh tomonidan Peleyga turmushga berilgan, Peley bir vaqtning oʻzida qirollikning uchdan bir qismini ham qoʻlga kiritgan. Kalidoniya ovi paytida Peley Evritionni tasodifan oʻldirib qoʻyadi va Fesaliyadan qochib ketishga majbur boʻladi. Peleyni qotillik lanʼatidan Iolk shohi Akast poklaydi. Akastning rafiqasi Astidamiya Peleyga oshiq boʻladi va Peley tomonidan rad etilgandan keyin uni zoʻrlashda ayblaydi (var. — Peley Akastning qizi Steropa bilan turmush qurmoqchi deb yolgʻon gapiradi) va Antigona tushkunlikdan oʻzini osib oʻldiradi. Keyinchalik, Peley Iolkni zabt etish va Akastning xotinini shafqatsizlarcha qatl qilish orqali undan oʻch oladi.

Ferekid tomonidan tilga olingan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Lübker F. Klassik qadimiylarning haqiqiy lugʻati. M., 2001. 3 jildda T. 1. S. 114.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Thessaly Afsonalari
Osilgan
Antiy

Antiy ( , ) — Rim mifologiyasi qahramoni, baʼzi versiyalarga koʻra, Rimga asos solinishi haqidagi afsonaning asosiy ishtirokchisi.

Afsona 
Antiy sehrgar Kirka (lotincha talqinda — Sirse) va oqpadar Odisseyning uchta oʻgʻlidan biri edi. Uning ukalari Rom va Ardey boʻlib, ularning har biri Rimdagi yirik shaharlarga (Rim va Ardeyga) asos solishgan. Ushbu afsona Rim asoschilari boʻlmish Romul va Rem haqidagi afsonaga juda oʻxshab ketadi. Qadimgi manbalarga koʻra, Tirren dengizi sohilida, Rimdan 70 km janubda joylashgan Antiy (yoki Antium) shahriga aynan Antiy tomonidan asos solingan. Shahar oʻz nomini ham mana shundan olgan. Ayni vaqtda shahar Antsio deb ataladi.

Antiyga asos solinishi haqidagi afsona yunon tarixchisi Ksenagorning asarlari orqali bizgacha yetib kelgan. Ksenagorning qachon yashab oʻtgani nomaʼlum. Aftidan, u oʻz asarini Antiy shahri allaqachon Rim bilan tenglashib olgan va bitta darajada turgan vaqtda yozgan.

Antiyning haqiqiy hikoyasi 
Darhaqiqat, Antiy dastlabda Latsiy hududida hayot kechirgan qadimgi xalq — volskilar poytaxti boʻlgan. Antium anchagina mustahkam va himoyalangan shahar edi. Miloddan avvalgi V asrda Volko-Rim urushlari boʻlib oʻtgani maʼlum. Miloddan avvalgi 468-yilda.volski xalqi magʻlubiyatga uchragan, shundan soʻng rimliklar Antiumga shaharni Rimga moslashtirish uchun kolonistlarni yuborgan. Rim imperiyasi davrida shahar Rim patrisiylari uchun hashamatli villalar quriladigan maydonga aylangan, bu yerda Asklepiy va Fortuna ibodatxonalari ham qurilgan.

Zamonamiz olimlarining fikricha, qadimgi solnomalarda Antiyning Rim bilan tenglashtirishi oʻsha davrlarda, Rim va Ardey bilan bir qatorda Antiumning ham aka-ukalar tomonidan asos solingan uchta shahardan biri boʻlgani bilan bogʻliq.

Manbalar

Havolalar 

 Uilyam Smit (tahrir.). Yunon va Rim tarjimai holi va mifologiyasi lugʻati. Turli yozuvchilar tomonidan. Enn Arbor, Michigan: Michigan universiteti kutubxonasi, 2005-yil.
 Rim mifologiyasi
 Rim afsonalari qahramonlari
 shahar Eponimlari
yaqin afsonalar
Antikleya

Antikleya ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni, Avtolikning qizi, Laertning xotini va Odisseyning onasi. Oʻgʻlining Troyadan qaytishini koʻra olmasdan vafot etgan. Uning soyasi Gomerning „Odisseya“ asaridagi qahramonga aylangan.

Mifologiyada 
Antikleya Parnas togʻida hayot kechirgan taniqli va makkor oʻgʻri Germesning oʻgʻli Avtolikning qizi edi. Manbalarda uning onasi Pereyning qizi Neeru yoki Amfiteya boʻlgan deb aytiladi, uning singlisi Polimeda esa Yasonning onasidir. Antikleya yoshligida juda koʻp ovga chiqqan va maʼbuda Artemidaning doimiy hamrohi boʻlgan (Kallimax bu haqda oʻzining madhiyalaridan birida yozib qoldirgan). Otasi uni Itakashohi Laertga turmushga bergan, ammo toʻydan oldin Antikleya Korinf qahramoni Sizif bilan uchrashgan. Korinf Avtolikning qoramol oʻgʻirlaganini fosh etgan va uni jazolash maqsadida Antikleyani zoʻrlagan (boshqa versiyalarga koʻra, hammasi qiz va uning otasi roziligi bilan sodir boʻlgan). Turmushga chiqqan Antikleya oʻgʻil koʻrgan — uning farzandi Alalkomena shahri yaqinida, Boeotiyadagi Itakaga olib boradigan yoʻlda yoki erining podsholigida, Neriton togʻi yaqinida, yomgʻir ostida dunyoga kelgan. Bolaga Odissey ismi berilgan va baʼzi qadimgi mualliflar uning haqiqiy otasi Laert emas, balki Sizif boʻlganini taʼkidlaydilar. Shunday qilib, Antikleya orqali yunon mifologiyasining uchta mashhur hiylagari - Sizif, Odissey va Avtolik oʻrtasida aloqa oʻrnatilgan.

Keyinchalik Antikleya Ktimena ismli qiz tuqqan, u qoʻshni Zam orolida yashovchi zodagonlardan biriga turmushga chiqqan (ehtimol Evrilohga). Qirolicha oʻgʻlini troyan yurishiga kuzatgan, lekin uning qaytishini kuta olmagan: iztirob va sogʻinchdan vafot etgan. Gomerga sharh yozgan muallifning soʻzlariga koʻra, Odisseyning dushmani Navpliy Antikleyaga uning oʻgʻli Troya yaqinida vafot etganini aytgan, ona esa qaygʻudan oʻzini osib qoʻygan.

Antikleya xotirasi 
Antikleya ismi Gomerning „Odisseya“ sheʼrida eslab oʻtilgan. Qahramon oʻzining kelajagini Tiresiyadan bilish uchun narigi dunyoga borganda uyda tirik holda qolgan onasining soyasini uchratib qoladi; Odissey yigʻlab yuboradi, ammo soyani qurbonlik qonidan nari haydashni uddalaydi. Keyinchalik u onasi bilan gaplashadi, onasi Penelopa unga sodiqligini, uni Itakada keksa otasi va ulgaʼyib qolgan oʻgʻli kutayotganini aytadi. Evripidning „Avtolik“ deb nomlangan satirik dramasi boʻlgani ham maʼlum (uning matni saqlanib qolmagan) . Rassom Polignot Antikleyaning Aidada boʻlgan holatini eramizning II asrida Delfada saqlangan suratda tasvirlagan.

1907-yilda Avgust Kopff tomonidan kashf etilgan asteroid Antikleya sharafiga (651) Antikleya nomini olgan.

Manbalar

Manbalar va adabiyotlar

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 Escher-Bürkli J. Antikleia 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1894. — Bd. I, 2. — Kol. 2425.
 Schirmer A. Antikleia 1 // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1886. — Bd. I, 1. — Kol. 374.
 Stoll H. Ktimene // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1894. — Bd. II, 1. — Kol. 1580.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Ionian dengizining orollari afsonalari
 Odyssey
 Artemis
Atrey

Atrey ( ) — qadimgi yunon mifologiyasida Miken shohi, Pelops va Gippodamiyaning oʻgʻli, Fiestaning ukasi, Aeropaning eri, Agamemnon va Menelayning otasi. Iliada va „Odissey“da eslab oʻtilgan (II 105 va boshqalar.) (XI 387, XIII 424).

Tarjimai holi 
Xrisipp oʻldirilganidan keyin otasidan qochib ketgan. Miken shohi Stefel uni Mideya hukmdori deb eʼlon qilgan.

Orakul Miken aholisiga Pelops avlodini shoh etib saylashlarini bashorat qilgan, ular Atrey va Fiestani chaqirishgan. Aeropa yordamida oltin qoʻzichoqni qoʻlga kiritgan Fiesta hukmronlik boʻlib olgan. Keyinchalik, Gelios sharqni gʻarbga aylantirib, hukmdorlikning adolatsizligini koʻrsatib berganida, Atrey Fiestani quvib solgan. Bunga qarshi Fiesta uning xotini Aeropani yoʻldan urgan, Atrey akasining oʻgʻillarini oʻldirgan va ularning goʻshtidan qovurilgan taom pishirishni buyurgan, taomni stolga tortib, Fiestani mehmonga taklif qilgan va Gelios aynan oʻsha paytda yoʻlini oʻzgartirgan. Fiesta Atreyning butun naslini laʼnatlagan.

Fukididning yozishicha, Evrisfey yurishga otlangan vaqtda hokimiyatini Atreyga ishonib topshirgan. Maʼlumotlarga koʻra, Atrey birinchi boʻlib quyosh tutilishini kashf etgan, akasi unga hasad qilib, shaharni tark etishga qaror qilgan. Atrey akasi bilan donolik boʻyicha raqobatlashib, osmonning harakatiga qarama-qarshi ravishda quyosh harakatini kashf etgan. Gerodorning yozishicha, qo‘zichoq tasviri tushirilgan oltin kosa hokimiyat ramzi bo‘lgan.

Keyinchalik Egisf Atreyni oʻldirgan. Atreyning qabri Mikenda joylashgan.

Atreyning avlodlari Atridlar deb atalgan.

Tarixiy prototip 
Tadqiqotchilar Atreyni Xet mixxat yozuvlarida tilga olingan Axxiyava shohi Attarissiya shaxsiga bogʻlaydilar.

Xett manbalarida Attarissiya XIII asrda Xett podshohlariga kuch jihatidan teng raqobatchi, Axxiyava (baʼzi talqinlarga koʻra, Miken davlati) davlatining miloddan avvalgi 13-asrdagi hukmdori raqibi sifatida tilga olinadi. 20-asrda topilgan ushbu maʼlumotlar mashhur yunon shohi haqidagi tasavvuri boyitishga yordam beradi.

Atreyda badiiy adabiyotda 
Atrey — Sofoklning "Atrey yoki mikenliklar " tragediyasi (fr.140 Radt), Diogen va Aksiyaning „Atrey“ , Senekaning „Fiesta“ tragediyalari qahramoni. Likofron va Aksiya „Pelopida“ tragediyalarini yozgan. Atrey ismi qadimgi yunon poemalari — Gomerning „Iliada“ va „Odisseya“sida ham tilga olingan.

Dyuna olamida Atrey Atreydeslar uyining ilk ajdodi hisoblanadi.

Atrey media madaniyatida 
Atrey "God of War" kompyuter oʻyinida Kratosning oʻgʻli hisoblanadi, u halok boʻlgan ittifoqchi Kratosning shunday sharafiga nomlangan. „Tuganmas hikoya“ filmining bosh qahramoni ham uning ismi bilan atalgan.

Shajarasi

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Argolide Afsonalari
Shohlari Myken
 Pelopides
Apsirt

Apsirt ( , yoki Absirt) — qadimgi yunon mifologiyasida — Eet va Idia (yoki Eet va Asterodeya, Sofoklda Eet va Neera) ning oʻgli, Medeyaning qondosh ukasi.

Mashhur va keng tarqalgan afsonaga koʻra, yosh Apsirt argonavtlar bilan birga dengiz sayohatiga otlangan. Medeya Apsirtni oʻldirgan va uning jasadini mayda boʻlaklarga boʻlib, Yasonni taʼqib qilgan otasining yoʻli boʻylab dengizga sochib chiqqan. Shu tariqa argonavtlarning Kolxidadan qochishlarini osonlashtirdi. Sofoklning „Kolxiya ayollari“ fojiasida Apsirt Eeta saroyida oʻldirilgani aytiladi.

Ovidiyning soʻzlariga koʻra, Eet Apsirt dafn qilingan joy Toma ekanligini aytgan.

Boshqa bir hikoyaga koʻra, Apsirt katta yoshli jangchi boʻlib, u argonavtlarni qoʻshin bilan birgalikda taʼqib qilgan va Afina orolida ularga yetib olgan, orolda Yason tomonidan oʻldirilgan. Apsirt bilan birga kelgan kolxlar oʻsha yerda qolib, Absor shahriga asos solishgan.

 Sm. Sitseron. Maʼbudlarning tabiati toʻgʻrisida III 67 („Medeya“dan iqtibos, Aksiya?).

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Argonauts trek
 qadimgi yunon mifologiyasida Skifiya va Kavkaz
Laxsh tumani

Laxsh tumani () - Tojikistondagi respublikaga boʻysunuvchi tumanlarning biridir. Maʼmuriy markazi — Vaxdat shaharchasi.

1931-yilning 10-martida Tojikiston SSRning tarkibida Jirgʻatol tumani tashkil etilgan. 1939-1955 yillarda Garm tumani tarkibiga kirgan. Tojikiston Respublikasi Hukumatining  2016-yilning 2-fevralidagi 29-sonli qarori va Tojikiston Respublikasining Milliy Majlisining 2016-yilning 3-martidagi 204-sonli qarori bilan Jirgatol tumani Laxsh tumani deb qayta nomlangan. .

Geografiyasi 
Laxsh tumani Rasht vodiysida joylashgan. Shimolida Qirg'izistonning Botken viloyati, G'arbda - Rasht tumani, janubda - Tojikobod va Sangvor tumanlari bilan, sharqda - Qirg'izistondagi O'sh viloyatining Chon-Oloy tumani va Tojikistondagi TBMVning Murgab tumani bilan chegaradosh.

Aholisi 
Aholi soni 2016-yilning 1-yanvar holatiga koʻra 61300 kishinin tashkil qiladi, shu jumladan Vahdat shahrida  — 9,8% yoki 6000 kishi.

Laxsh tumani hududi aholisining salmoqli qismini tashkil qilgan tojik millati vakillari bilan aralashgan qirgʻiz xalqining anʼanaviy yashash joyi boʻlib hisoblanadi.

Tojikiston Respublikasining Murgʻob qirgʻizlaridan farqli oʻlaroq, laxsh qirgʻizlarining turmush darajasi anʼanaviy ravishda yuqori boʻlib hisoblanadi.  Bu hududda tojik-qirg‘iz aralash nikohlarining ko‘plig sabab   mahalliy qirg‘izlarning qayrilman maqomida Qirg‘izistonga  ko‘chib o‘tishga unchalik moyilmasligidan dalolalat beradi.

Hududiy boʻlinishi 
Laxsh tumani tarkibiga 1 shahar tipidagi () Vahdat qishlogʻi va 8 qishloq jamoati kiradi ():

Manbalar 

Tojikistonning respublikaga boʻysunuvchi tumanlari
Arab (mifologiya)

Arab yoki Arabiy ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Arab xalqining eponimi.

Antik davr adabiyotida arab xalqlari eponimining kelib chiqishiga oid bir-biridan farq qiluvchi ikki xil variant mavjud. Gesiodning "Ayollar katalogi " va Strabonning "Geografiya " asariga koʻra, u maʼbud Germes va Froniyaning oʻgʻli, Misr shohi Belning qizi boʻlgan. Strabon Arabning asarlari saqlanib qolmagan Gesiod va Stesixor tomonidan tilga olinganiga asoslanib, Arabiston ular hayotligidayoq (miloddan avvalgi VIII-VII asrlar) mana shu nom bilan atalgan degan xulosaga kelgan. Kassiopiyaning otasi, Perseyning rafiqasi Andromedaning onasi

Katta Pliniyning soʻzlariga koʻra, Arab — Apollon va Bobilning oʻgʻli boʻlib, tibbiyot ixtirochisi sifatida unga nisbat beriladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 

 
 
 Rosher V. G. Arabios // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie : [nem.] / Roscher Wilhelm Heinrich. — Leipzig : Druck und Verlag von B. G. Teubner, 1884—1890. — Bd. I. — Kol. 469.
Arablar
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Apollon haqidagi afsonalar
Hermes haqida afsonalar
 qadimgi yunon mifologiyasida yaqin Sharq
Araxna

Araxna yoki Araxneya (  „oʻrgimchak“) qadimgi yunon mifologiyasida — Lidiyadagi Kolofon shahridan boʻlgan boʻyoqchi Idmonning qizi, mohir toʻquvchi. Uni Gipepa shahridan boʻlgan meoniyalik, Idmon va Gipepaning qizi yoki Bobil shahrida yashagan ayol deb atashadi.

Afsona 
Oʻzining mahoratidan gʻururlangan Araxna toʻquvchilikda hunarmandchilik homiysi hisoblanmish Afinadan ham oʻzib ketganini eʼlon qiladi. Araxna maʼbudani musobaqaga chaqirishga qaror qilganida, Afina unga yana bir bor oʻylab koʻrish imkoniyatini beradi. Afina keksa ayol niqobi ostida hunarmandning oldiga kelib, uni notoʻgʻi qarordan qaytara boshlaydi, ammo Araxna oʻz fikrida turib oladi. Musobaqa boʻlib oʻtadi: Afina Poseydon ustidan gʻalaba qozongan sahnani toʻqib bitiradi. Araxna Zevsning sarguzashtlari aks etgan sahnani tasvirlaydi. Afina raqibining mahoratiga tan beradi, lekin aks ettirilgan sahnaning oʻylab topilganidan gʻazablanadi (unda maʼbudlarga hurmatsizlik aks etgandi) va Araxnaning yaratgan asarni yoʻq qiladi. Afina uni yirtib tashlaydi va Araxnaning peshonasiga qora qayindan yasalgan moki bilan uradi. Baxtsiz Araxna sharmandalikka chiday olmaydi; u arqondan sirtmoq yasab, oʻzini osib qoʻyadi. Afina Araxnani sirtmoqdan xalos qiladi va unga qarata deydi:"Yasha, ey isyonkor. Lekin, sen abadiy osilib turasan va mato toʻqiysan, bu naslingga ham berilgan jazodir.Afina Araxnaga sehrli giyoh sharbatini sepadi va uning tanasi kichrayib ketadi, qalin sochlari toʻkilib tushadi va oʻzi oʻrgimchakka aylanadi. Oʻrgimchak Araxna oʻsha vaqtlardan beri toʻriga osilib olgancha, uni toʻqishni davom ettirib keladi.

Boshqa bir versiyaga koʻra, Araxna akasi Falang bilan ishqiy aloqasi uchun oʻrgimchakka, akasi esa biyga aylangan. Yana bir versiyada Araxnaning oʻgʻli urchuqni ixtiro qilgani aytiladi.

Taʼsiri 

  Araxna haqidagi afsona Ovidiyning „Metamorfozalar“ asarida bayon etilgan.
 Boʻgimoyoqlilarning bir sinfi Arachnida deb ataladi, oʻrgimchak nomining bir nechta roman tillaridagi nomlanishi Araxnadan kelib chiqqan.
 Dante Aligyeri „Ilohiy komediya“ning birinchi qismida Araxnani doʻzaxga (Canto XVII) joylashtirgan.
 1895-yilda kashf etilgan asteroid - „(407) Araxna“ Araxna sharafiga nomlangan.
 Shveysariyalik yozuvchisi Ieremiy Gothelfning "Qora oʻrgimchak „ novellasi qisman Ovidiyning “Metamorfozalar" asariga asoslangan.

Ommaviy madaniyatdagi tasviri 

 Nopoklik qiyofasidagi Araxna "Gʻayritabiiy " teleserialida koʻrinish bergan.
 Araxna „Meros“ teleserialining birinchi mavsumida antagonist sifatida paydo boʻladi.
 „Soul Eater“ animesining bir nechta epizodlari Araxnaga bagʻishlangan.
 Aleksandr Volkov „Sariq tuman“ kitobida sehrgarga „Araxna“ deb ism bergan.

Yana qarang 

 Oʻrgimchaklarning madaniyatlardagi tasvirlari
 Marsiy

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
badiiy oʻrgimchaklar