Chaqaloq Laban

Chaqaloq Laban („kichik arvoh laban“, shved. Lilla spöket Laban) — arvoh-Laban ismli bola, shved yozuvchisi Inger Sandberg va Karlstaddan rassom Lasse Sandbergning rasmlari bilan bir qator bolalar kitoblarining qahramoni. Loban haqidagi birinchi kitob 1965-yilda nashr etilgan va 1965-yildan 2005-yilgacha 14 ta kitob paydo boʻlgan. Laban haqidagi ikkita kitob va komiks birinchi marta rus tiliga tarjima qilingan va faqat 2018-yilda White Crow / Albus Corvus nashriyoti tomonidan nashr etilgan.

Tarix 
Inger Sandberg (1930-yilda tugʻilgan) va Lasse Sandberg (1924-2008) — shved yozuvchisi va rassomi, er va xotin. 1953-yildan boshlab ular birgalikda rasm kitoblarini yaratdilar, ularning birinchisi oʻz farzandlari uchun yozilgan. Labanning kichik ruhi haqidagi kitob ularning eng mashhur asarlaridan biriga aylangan.

Ingerning soʻzlariga koʻra, u Laban haqidagi hikoyani „terapevtik“ deb yozgan, chunki uning oʻgʻli Niklas arvohlardan qoʻrqardi va u hech qanday dahshatli narsa yoʻqligini koʻrsatmoqchi edi. Sandbergning arvoh haqidagi hikoyalari birinchi marta 1950-yillarning oʻrtalarida „Svenska Dagbladet“ gazetasining bolalar uchun yakshanba ilovasida paydo boʻlgan, ammo qahramon hali Laban deb nomlanmagan edi.

Syujet 
Kichik arvoh Laban „Uygʻoning va qoʻshiq kuylang“ qal’asining podvalida yashaydi (boshqa versiyada — „xayrli tong, Quyosh“, shved. Gomorronsol) otasi va sharpa onasi bilan birgaOta-arvoh uch yuz yil davomida qasrda kechalari arvoh boʻlib ishlagan va Labanga oʻz hunarmandchiligini topshirishga umid qilgan, ammo u odamlarni qoʻrqitish gʻoyasidan mamnun emas. Bir kuni, otasi tunda Labanni ishga ishiga olib borganida va Laban birinchi marta xizmatkorni qoʻrqitishi kerak boʻlganda, u adashib qoladi va oʻrniga xizmatkor bilan tanishib qoladi. U Labanni qirol, Malika va Shahzoda bilan tanishtiradi va Laban Shahzoda bilan doʻstlasha boshlaydi va uning xonasiga joylashadi. Toʻplamdagi kitoblarda Labanning turli sarguzashtlari tasvirlangan, u oxir-oqibat kichik singlisini paydo boʻladi.

Kitoblar seriyasi 

 1965-yil — Lilla spöket Lobon / Baby Laban. Qirol qal’asidan arvoh;
 1977-yil — "Gissa vem jag ar idag?" Labolinada;
 1977-yil — "Kommer snart", Laban va Labolina;
 1977-yil — Labolinas lina;
 1977-yil — Labolinas snubbeldag;
 1977-yil — Lilla spöket Laban får en lillasyster / Kichik Lobon katta akasi boʻldi;
 1977-yil — "Pappa ar sjuk", sa lilla spöket Loban;
 1978-yil — Labolinas Millimina bormi?;
 1980-yil — Glad spokjul;
 1991-yil — Lobon va Labolinas iyul;
 1992-yil — Lilla Spöket Laban bilan Sov gott;
 1993-yil — Spökpappan va simskolan;
 2004-yil — "Vem ar det som låter?" Lobon bilan gaplashdim;
 2005-yil — "Är det jul nu igen", Lobonning oʻzi.

Mukofotlar 
1966-yilda Seriyaning birinchi kitobi 1958-yildan beri Shvetsiya kutubxona assotsiatsiyasi tomonidan taqdim etilgan Elza Beskov mukofotiga sazovor boʻldi.

Muammolar 
Sandberg kitoblarining tadqiqotchisi adabiyotshunos Kristin Xollbergning fikricha, seriyadagi kitoblarning bosh qahramoni arvoh boʻlsa — da, aslida bu kitoblar koʻpincha qoʻrqadigan va otasining umidlarini qondirmaydigan bola haqida. Kitob mualliflari bolaning tarafini olib, bolalarning xafa boʻlishga haqli ekanligini, kattalarnikidan farqli oʻylashlari va individual ekanligini isbotlaydilar. Shu bilan birga, kichik bolalar ota-onalarining gʻoyalariga mos kelishlari shart emas.

Ekran moslamalari 
2006-2009-yillarda Laban haqidagi kitoblarga koʻra, toʻrt mavsumni oʻz ichiga olgan animatsiya seriyasi tasvirga olingan (har birida 6 epizod).

Oʻyin-kulgi sanoatida 
Shvetsiyaning Orebro qal’asida laban ishtirokidagi bolalar uchun maxsus dastur taklif etiladi.

Adabiyotlar 
 Budur N. V. Sandberg Inger i Sandberg Lasse // Mir skazok: Antologiya / obщ. red. N. V. Budur. — M.: Olma-Press, 2005. — S. 293. — ISBN 5-224-04819-2.
 Arne Lapidus. Populära sagospöket Laban firar 50-årsdag // Expressen. — 2015.

Yana qarang 
 Kichkina sharpa (1966-yil hikoyasi)

Manbalar

Havolalar 
 Сайт, посвящённый книгам и фильмам о Лабане 
Adabiy ertak qahramonlari
Bolalar adabiyotidagi qahramonlar
Arvoh qahramonlar
Shved adabiyoti