MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Xitoy tili va Amerika Qo'shma Shtatlari

Xitoy tili , asosan kanton lahjasi  Qo'shma Shtatlardagi uchinchi eng ko'p so'zlashiladigan  til bo'lib, asosan xitoy-amerikalik aholi ichida va immigrantlar yoki muhojirlarning avlodlari, ayniqsa Kaliforniya va Nyu-Yorkda so'zlashadi.  Taxminan 2004-yilda 2 milliondan ortiq amerikaliklar xitoycha tilda tillarda gaplashishadi, mandarin lahjasi  Xitoydan va ma'lum darajada Tayvandan immigratsiya tufayli tobora keng tarqalgan.  Lahjalar yoki shevalar deb atalishiga qaramay, Kanton, Taishan va Mandarin va boshqalar o'zaro tushunarli ya'ni o'xshash emas. Aholini ro'yxatga olish shakllari va so'rovnomalari so'ralganda, so'zlashuvchilar faqat "xitoycha" deb javob berishadi. 

2000-yilgi AQSh aholini ro'yxatga olish bo'yicha hisobot ma'lumotlariga ko'ra, 259,750 kishi "kanton tilida" so'zlashadi, ularning 58,62 foizi Kaliforniyada, ikkinchisi esa 16,19 foizi Nyu-Yorkda yashaydi.  Kantoncha ma'ruzachilarning haqiqiy soni, ehtimol, ko'proq edi. 1982-1983 o'quv yilida Kaliforniyadagi 29 908 o'quvchi kanton tilini asosiy ona tili sifatida ishlatganligi xabar qilingan. Ushbu talabalarning taxminan 16 000 nafari ingliz tilini cheklangan (LEP) deb aniqlangan. 

2000 yilgi AQSh aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 84 590 kishi "Tayvan xokkien" lahjasida gaplashgan.  Hokkien tilida eng ko'p gapiradigan okrug 21,990 (okrug aholisining 0,250%)  Los-Anjeles okrugi bo'ldi, undan keyin 5,855 (okrug aholisining 0,222%)  Orinj okrugi . Xokkien tilida so'zlashuvchilarning eng yuqori foiziga ega bo'lgan okrug 0,845% (160)  Texasning Kalxun okrugi bo'ldi , undan keyin Texasning Fort-Bend okrugi 0,286% (935) va Los-Anjeles okrugi, Kaliforniya. 2005-2009 yillarda  to'plangan ma'lumotlarga ko'ra, 76 822 kishi tayvancha hokkien tilida gaplashgan. 

Nyu-York shahrida standart mandarin xitoy tili 2002-yilda xitoy tilida so'zlashuvchilarning atigi o'n foizi orasida ona tili sifatida gapirilgan, ammo ikkinchi darajali dialekt sifatida ishlatilgan va kanton tilini o'z lingua franca sifatida almashtirgan.
Dubayti

"Dubayti"- toʻrtlik, Afgʻonistonning dariyzabn xalqlari ogʻzaki ijodiyotining keng tarqalgan sheʼr turi hisoblanadi. Ular xalq poetik ijodining ajoyib namunalari hisoblanadi. Ushbu toʻrtliklarni turli xil joylarda turlicha aytadilar. Jumladan, ularning"dubaytiho" , "falaki", "sangardi" kabi nomlari mavjud. Bu sheʼr toʻrt misradan iboratdir.

Adabiyotlar 
Afgʻoniston xalqi folklori va mumtoz adabiyoti tarixi

she'riyat
afg'on mumtoz adabiyoti
afg'on og'zaki ijodi
Chizkeyk

Chizkeyk — bir yoki bir nechta qatlamlardan tashkil topgan shirin desert . Asosiy va eng pastki qatlam yumshoq, yangi pishloq (odatda tvorog, qaymoq yoki rikotta), tuxum va shakar aralashmasidagi qolip. Agar pastki qatlam mavjud boʻlsa, u koʻpincha maydalangan pechenedan iborat boʻladi 

Chizkeyk odatda shakar bilan shirinlashtiriladi va turli xil taʼmga ega boʻlishi mumkin. Asosiy pishloq qatlamiga vanilin limon, shokolad yoki boshqa lazzatli taʼmlar qoʻshish mumkin.

Tarix 
Chizkeyk haqida eng birinchi tasdiqlangan fakt yunon shifokori Aegimus (miloddan avvalgi V asr) tomonidan cheesecakes tayyorlash haqida kitob yozgan. ().  Eng qadimgi pishloqli keks retseptlari Kato Elderning da topilgan.

Galereyalar

Dunyo chizkeyklari

Mevali keyklar

Manbalar 

Taomlar
Shirinliklar
Pishloq
Yevropa taomlari
Desertlar
Dunyo oshxonasi
Tortlar
Odrisamer Despaigne

Odrisamer Despaigne Orue (   ; 1987-yil 4-aprelda tug‘ilgan) - KBO ligasining KT Wiz uchun kubalik professional beysbolchisi . U Beysbol Oliy Ligasida (MLB) San-Diego Padres, Baltimor Orioles, Mayami Marlins, Los-Anjeles Angels va Chicago Whit eSoks jamoalarida o'ynagan.

Karyerasi

Kubadagi karyerasi 
Despaigne Kuba milliy seriyasining Industriales jamoasida o'ynagan va 2007-yilda ligada debyut qilgan. U Kuba milliy beysbol jamoasida o'ynagan va 2013-yilgi Jahon port turniri uchun Yeropada bo'lganida Kubadan qochib ketgan. Despaigne Ispaniyaning qonuniy rezidenti bo'ldi va Meksikaga sayohat qildi.

San-Diego Padres

Baltimor Orioles 
2016-yil 4-fevralda Despaigne Baltimor Oriolesga kichik ligada Jan Kosmega almashtirildi. Orioles 2016-yil 5-sentyabrda Despaignni tayinladi.

Mayami Marlins 
Mayami Marlins 2016-yil 15-sentabrda Despaigndan voz kechishini da'vo qildi  U Triple-A New Orleans Baby Cakesga qaytarib yuborildi va 2017-yil 28-iyulda chaqirib olindi

Los-Anjeles Angels 
2018-yil 14-avgustda Marlins Despaignni Los-Anjeles Angelsga naqd pul evaziga almashdi. U 17-avgust kuni "Angels" bilan birinchi o'yinni Texas Reynjersga qarshi o'tkazdi. U 2018-yil 5-noyabrda erkin agentlikka saylangan.

Cincinnati Reds 
2019-yil 7-yanvarda Despaigne Cincinnati Reds bilan kichik liga shartnomasini imzoladi. U 16-may kuni shartnomadan voz kechdi

Chicago White Sox 
2019-yil 19-may kuni Despaigne Chicago White Sox bilan kichik liga shartnomasini imzoladi. U jamoadagi ilk uchrashuvini 10-iyun kuni Vashington milliy jamoasiga qarshi o'tkazdi. U jamoa uchun o'yinni 3 ta startda 0–2 hisobida yakunladi. U 2019-yilgi mavsumdan keyin erkin agentlikka saylandi.

KT Wiz 
2019-yil 10-noyabrda Despaigne KBO ligasining KT Wiz jamoasi bilan bir yillik 900 000 dollarlik shartnoma imzoladi. 2020-yil 16-dekabrda Despaign 2021-yilgi mavsum uchun Wiz bilan yana bir yillik 800 ming dollarlik shartnoma imzoladi. U 3.39 ERA va 33 startda 165 zarba bilan 13–10 rekordini joylashtirdi. 2021-yil 30-dekabrda Despaigne 2022-yilgi mavsum uchun Wiz bilan yana 1,35 million dollarlik bir yillik shartnoma imzoladi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1987-yilda tugʻilganlar
Hamidjon Homidiy

Hamidjon Homidiy — (1935-yil, 14-oktyabr, Kosonsoy shahri, 2024-yil 11-yanvar) adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori (1991), professor (1992).

Faoliyati 
Toshkent davlat pedagogika universitetini bitirgan (1960). Kosonsoy tumani bosmaxonasida harf teruvchi, kassir (1951—1953), mudir (1954), oʻzbek tilshunosligi kafedrasida oʻqituvchi (1962—1966), oʻzbek adabiyoti kafedrasi dotsenti (1972), mudiri (1985—1992), ilmiy tekshirish institutida katta ilmiy xodim (1998—2002), mudir (2004) boʻlib faoliyat yuritgan.

Asarlari 
„Barhayot sheʼriy qasr“ (1979), „Navoiy va Firdavsiy“ (1985), „Boqiy boʻston tarovati“" (1986), „Olis-yaqin yulduzlar“ (1990), „Shohnoma“ning shuhrati" (1992), „Qirq besh alloma hikoyati“ (1994), „Mashriqzamin — hikmat boʻstoni“ (1997), „Tasavvuf alolomalari“ (2004), „Nizomiy dilbandlari“ (2015), „Yillar samari“ (2016), „Oʻzbek pedagogikasi antalogiyasi“ (hammuallif 1994) va boshqa ilmiy, ilmiy-ommabop kitoblar, darsliklar, oʻquv qoʻllanmalari muallifi.

Manbalar
Li Baojia

Li Baojia ( Chinese 李寶嘉 ), xushmuomalalik nomi  Li Boyuan (   ; 1867-1906  ), badiiy nomi taxallusi (hao) Nanting tingzhang ( 南亭停長 ) - Qing sulolasi davridagi xitoy yozuvchisi. U yozuvchi, esseist, ballada muallifi, shoir, xattot, muhr o‘ymakorligi bilan shug‘ullangan.

Tarix 
Li Baojia Shandun shahrida tug'ilgan. Uning ajdodlari vatani hozirgi Chanchjou, Jiangsu shahridagi Vujin edi.  Li Baojia 1867-yildan 1892-yilgacha bo'lgan bolalik va yoshlik davrida Shandun shahrida yashagan. 1892-yildan keyin u Vujinga ota-onasining qarorgohiga ko'chib o'tdi. Besh yil davomida u xiucai imperatorlik imtihonida o'qidi va uni topshirdi. Keyin u juren imtihoniga o'qidi, ammo o'ta olmadi. U 30 yoshida Vujindan Shanxayga ko‘chib o‘tgan, yozuvchi va jurnalist bo‘lib ishlagan. 

Dastlab Li bir nechta  jurnallarning bosh yozuvchisi va muharriri bo'lib ishlagan. Ularga Shanxay Shijie Fanxua Bao, Jinan Bao ( traditional Chinese Qo'llanma yoki zavqli kvartallar haqidagi yangiliklar  ' ) va   1903-yilga kelib u Xiuxiang Xiaoshuo ( 繡像小說   Shanxay matbuoti, o'sha paytdagi shaharning eng yirik nashriyoti.

Yozish uslubi 
Indiana an'anaviy xitoy adabiyoti yozuvi  Li Baojia davrida uning yozuvlari mashhur bo'lgan va oxirgi Qing sulolasining "ijtimoiy va siyosiy muhitiga mos kelgan" deb yozgan.  Li Baojia klassik ta'lim olmagan tomoshabinlar uchun romanlar yozgan va u o'z asarlarida kundalik xalq nutqidan foydalangan.  Indiana an'anaviy xitoy adabiyoti sherigining 1-qismida ta'kidlanishicha, ba'zi odamlar uning yozuvlarini "satirik va bo'rttirilgan" deb ta'riflashgan. 
1867-yilda tugʻilganlar
1906-yilda vafot etganlar
1957-yilgi Abant zilzilasi

1957-yildagi Abant zilzilasi – Turkiyada sodir boʻlgan zilzila. 1957-yil 26-may ertalab soat 8:33 da roʻy bergan. Zilzila oqibatida 52 kishi halok boʻlgan, 101 kishi esa jarohat olgan. 5 ming uy buzilgan.

Yana qarang 
 Turkiyadagi zilzilalar roʻyxati

Manbalar 

Zilzilalar
Adana Demirspor

Adana Demirspor klubi rasmiy ravishda 1940-yil 28-dekabrda Adana shahrida tashkil etilgan sport klubi boʻlib, ranglari koʻk-toʻq koʻk rangga ega. Superligada ishtirok etadi. Bu Adana shahrining 1960 yilda TFF tomonidan tashkil etilgan professional ligada ishtirok etgan birinchi jamoasi Shu tariqa Istanbul, Anqara va Izmir jamoalaridan keyin professional ligada o'ynagan birinchi jamoa bo'ldi.

U 2021-yilning 6-fevraliga qadar o‘yinlarini 5-yanvar kuni 16095 tomoshabinga mo‘ljallangan “Fotih Terim” stadionida o‘tkazdi. Anqarasporga qarshi so'nggi o'yindan so'ng u o'z o'yinlarini Koza Arena nomi bilan ham tanilgan Yangi Adana stadionida o'tkaza boshladi. Hozirda futbol bo'limida faoliyat yuritayotgan klub o'tmishda milliy va xalqaro miqyosda, ayniqsa , suzish va suv polosi bo'limlarida muvaffaqiyatlarga erishdi. 2021-yil 30-aprelda klub ro‘yxatga olingan. 2020-21 yilgi mavsumda 1-oʻrin sifatida toʻgʻridan-toʻgʻri Superligaga koʻtarildi. 26 yildan so'ng Superligadagi ilk mavsumini 9-o'rinda yakunladi.

Klubda shuningdek , Ayollar Superligasida ishtirok etadigan ayollar futbol jamoasi ham mavjud.

Tarixi 

Adananing birinchi klublari hisoblangan Idman Yurdu, Torosspor va Seyhanspordan tashqari , Milliy Mensujat va Adana Demirspor kabi jamoalar ishtirokida Chukurova Futbol Ligasi tashkil etilgan. 1942-1953 yillarda Adana Demirspor mintaqa chempioni sifatida guruhlarda qatnashish huquqini qo'lga kiritdi. 1947 yilda guruh chempioni bo'ldi va Anqarada bo'lib o'tgan futbol bo'yicha Turkiya chempionati final uchrashuvlarida Anqara Demirspor va Fenerbaxchedan keyin Turkiyada uchinchi bo'lishga muvaffaq bo'ldi. 1951 yilda Balıkesirda o'tkazilgan final o'yinlarida Beshiktosh va Oltoydan keyin Turkiyada uchinchi bo'ldi. 1953-54 yilgi futbol mavsumida Adana Demirspor Turkiya havaskor jamoalar chempionati finalida Anqara Hacettepe SK jamoasini Selami Tekkazanjining goli bilan 1:0 hisobida mag'lub etdi va Turkiya chempioni bo'ldi.

1940 yildan 1969 yilgacha klub prezidentlari TCDD 6-mintaqaviy operatsiyalar boshqarmasi tomonidan tuzilgan. Mahmut Karabujak TCDD 6-mintaqaviy operatsiyalar boshqarmasidan tashqaridagi birinchi prezident edi.
thumb|200x200px| O'tmishda klub tomonidan ishlatilgan logotiplar.

Basketbol jamoasi 
Adana Demirspor basketbol jamoasi, Basketbol Superligasida Adana shahri vakili bo'lgan birinchi klubdir. 1973-74 va 1975-76 yilgi mavsumlarda ligada ishtirok etgan klub moliyaviy sabablarga ko'ra faoliyatini to'xtatdi.

Manba 

Turkiya futbol klublari
Yamayka 2016 yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarida

2016-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida uchta sport turi boʻyicha 56 nafar Yamaykalik sportchilar ishtirok etdi. Bu Yamayka Olimpiya oʻyinlari tarixidagi eng katta delegatsiya boʻlgan. O‘yinning ochilish marosimida ayollar o‘rtasida 100 metrga yugurish bo‘yicha ikki karra Olimpiada chempioni boʻlgan Shelli-Ann Freyzer-Prays Yamayka terma jamoasining bayroqdori boʻlishga muyassar boʻldi, yopilish marosimida esa boshqa bir sportchi Javon Frensis bayroqni ko‘tarib chiqdi, terma jamoa tarkibida 4 × 400 metrga estafetada kumush medal sohibi boʻldi.

Musobaqa yakuniga ko‘ra, yamaykalik sportchilar 6 ta oltin, 3 ta kumush va 2 ta bronza medali bilan daqdirlangan va Yamayka terma jamoasiga norasmiy medallar jadvalida 16-o‘rinni egallash imkonini qoʻlga kiritgan. Yamaykaning tarixida Olimpiya oʻyinlaridagi chiqishlarida birinchi marta yamaykalik sportchilar 6 ta oltin medalni qoʻlga kiritishga musharraf boʻldi. Shunga oʻxshash yutuq dastlab 2008-yilda qoʻlga kiritilgan edi, lekin keyinchalik Nesta Karterning doping-testida taqiqlangan modda topilgani sababli Yamayka terma jamoasi 4×100 metrga estafetadagi oltin medaldan mahrum bolishtilar.

Usen Bolt ketma-ket uchta Olimpiya oʻyinlarida Pekin-2008-yil, London-2012-yil va Rio-de-Janeyro-2016 yillari 100 va 200 metrga yugurish boʻyicha gʻolib chiqqan yagona sportchidir. Jami 8 ta Olimpiada oltin medalini qoʻlga kiritgan Bolt bu koʻrsatkich boʻyicha amerikalik Rey Urey bilan tenglashib, bitta oliy mukofotni finiyalik Paavo Nurmiga boy berdi.
Javhar

Javhar- arabcha soʻz boʻlib sharq falsafasida olamning birlamchi sababi, moddiy yoki ruhiy asosi, degan maʼnoda keng qoʻllanilinadi.

Manbalar
Yuqumli mollyusk

YUQUMLI MOLLYUSK (molluscum contagiosum) -asosan bogʻcha va kichik maktab yoshidagi bolalarda uchraydigan degenerativ va sitoliz holatlari bilan kechadigan virusli kasallik.

Etiologiyasi va patogenezi. 
Kasallik qoʻzgʻatuvchisi (Molluscovirus hominis) filtrlanivchi, DNK li virus boʻlib, aksariyat bogʻcha, kichik maktab yoshidagi bolalarda (1-7 yosh) kasallik chaqiradi. Ularga kasallik toʻgʻridan-toʻgʻri virus tashuvchidan yoki umumiy sochiq, vanna, idish-tovoq, oʻyinchoq va boshqa narsalardan yuqishi mumkin. Ayrim holatlarda kasallik bolalar muassasasida epidemik tarqalib ketishi mumkin. Kattalarga virus maishiy-kontakt yoʻli bilan birgalikda jinsiy aloqa yoʻli orqali yuqadi. Shu sababli yuqumli mollyusk jinsiy yoʻl bilan yuqadigan kasallilkar guruhiga kiradi.

Klinikasi. 
 Kasallikning inkubatsion davri 2-3 haftadan bir necha oygacha davom etadi. Shundan soʻng sogʻlom teri yuzasida mayda (1–2 mm), asta-sekin kattalashadigan, chegaralari aniq, yaltiroq, oqish marvarid rangli, markazi kindiksimon botiqchali, zich-elastik konsistensiyaga ega tugunchalar paydo boʻladi. Ular yuz, koʻz atrofi, boʻyin, koʻkrak, qoʻl panchasi, qorin sohasi, jinsiy aʼzolar terisida uchraydi. Kasallik toshmalari subyektiv hissiyotlarsiz kechadi. Tugunchalarni yon tomonlaridan siqib koʻrilganda, markazidagi botiqchadan boʻtqasimon massa chiqadi. Bu massa muguzlangan epiteli hujayralaridan iborat.

Kilinik turlari: 
 Koʻp sonli,
 Mayda toshmali,
 Ingichka asosli (oyoqchali),
 Gigant toshmali.

Diagnostikasi: 
 Yuqumli mollyuskni boshqa turdagi toshma elementlaridan ajratib turuvchi belgi-siqib koʻrilganda, markazidagi botiqchadan boʻtqasimon massa chiqishi va mikroskopda koʻrilganda, katta, oval protoplazmasida kiritmalari bor hujayralar (mollyusk tanachalari) topilishidir.

Davosi: 
Tugunchalar pinset bilan siqib tashlanadi yoki oʻtkir uchli Folkman qoshiqchasi bilan qirib olinadi, diatermokoagulyatsiya, kriodestruksiya usullari qoʻllaniladi. Oʻrni 2-5% li yodning spirtli eritmasi bilan artiladi va yuzasiga virusga qarshi (bonafton, oksalin, gossipol, tebrofen, interferon) malhamlar surtiladi. Ikkilamchi infeksiya bilan asoratlangan hollarda antibiotikli malhamlar (tetraksiklin, sintomitsin, eritromitsin) ishlatiladi.

Adabiyotlar 
Adham Voisov. „Teri va tanosil kasalliklari“ 2004-yil
Akasha

Akasha- hind taʼlimoti. Svami Vivekananda taʼlimotida olamdagi barcha narsalar kelib chiqadigan dastlabki materiya.

Manbalar
Yengil atletika bo'yicha Xitoy chempionati

Yengil atletika bo'yicha Xitoy chempionati (   ) - Xitoy Xalq Respublikasi uchun milliy chempionat bo'lib xizmat qiladigan yengil atletika musobaqasi. U Xitoyning engil atletika sporti milliy boshqaruv organi bo'lgan Xitoy Atletika Assotsiatsiyasi tomonidan tashkil etilgan.  Ushbu tadbir birinchi marta 1910-yilda erkaklar o'rtasidagi yagona chempionat sifatida tashkil etilgan va ayollar chempionati tadbirlari 1959-yilda joriy etilgan - qariyb o'ttiz yil oldin ayollar ishtirok etgan Xitoy milliy o'yinlaridan ancha kechroq bo'lgan. 

Bu Xitoyning yengil atletika sportchilari uchun eng yuqori darajadagi milliy tadbirdir, har to'rt yilda bir marta o'tkaziladigan Milliy o'yinlardagi engil atletika musobaqasi bundan mustasno. Milliy musobaqa Olimpiada dasturida mavjud bo'lgan yengil atletika musobaqalarining to'liq to'plamini o'z ichiga oladi. Marafon va poyga yurish tadbirlari odatda alohida vaqtlarda o'tkaziladi, lekin o'tmishda asosiy yengil atletika musobaqasiga kiritilgan.  Ba'zan erkaklar va ayollar chempionatlari diskret ravishda o'tkaziladi.  Tadbir odatda uch-to'rt kun davom etadi va iyun yoki iyul oylarida global ochiq atletika mavsumi boshlanishiga yaqin yoki sentyabr yoki oktyabr oylarida o'tkaziladi.
Antroposentrizm

Antroposentrizm- voqea-hodisa toʻgʻrisidagi atama. (Yunon. anthropos — inson, sentron—maricaz).
Bu tasavvurga koʻra,
inson-koinot markazi
bo‘lib, olamdagi barcha
voqea-hodisalar oʻzgarishning tub maqsadidir.

Manbalar
Ulugʻbek Dolimov

Ulugʻbek Dolimov — (1939-yil, 5-noyabr, Toshkent shahri) adabiyotshunos, Filologiya fanlari nomzodi (1971), dotsent, pedagogika fanlari doktori (2008).

Faoliyati 
Toshkent davlat universiteti (hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti) oʻzbek filologiyasi fakultetini bitirgan (1962). Andijon viloyatidagi 20-maktab internatida oʻqituvchi (1963—1965), pedagogika bilim yurtida oʻqituvchi (1965—1970), universitetning oʻzbek filologiyasi fakulteti oʻzbek adabiyoti kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi (1970), oʻzbek mumtoz adabiyoti, oʻzbek tili va adabiyoti oʻqitish metodikasi kafedralari dotsenti (1980), tayyorlov boʻlimi qoshidagi gumanitar fanlar kafedrasi mudiri (1989—1993), milliy uygʻonish davri oʻzbek adabiyoti kafedrasi dotsenti (1993-yildan).

Asarlari 
Ulugʻbek Dolimovning „Maʼrifat dargʻalari“ (1990), „Isʼhoqxon Ibrat“ (1994), „Turkiston jadid maktablari“ (2006), „Milliy uygʻonish pedagogikasi“ (2012), „Ahli irfon“ (2015) kitoblari chop etilgan.

Manbalar
Xitoy-Shimoliy Koreya chegarasi

Xitoy-Shimoliy Koreya chegarasi Xitoy Xalq Respublikasi (XXR) va Koreya Xalq Demokratik Respublikasini (KXDR) ajratib turuvchi xalqaro chegaradir. U 1,352km (840m) g'arbda Koreya ko'rfazidagi Yalu daryosida joylashgan.

Geografiya 

Gʻarbdan sharqqa  tomon Yalu daryosi,  Paektu togʻi va Tumen daryosi ikki davlatni ajratib turadi.

Dandong, Xitoyning Liaoning provinsiyasida, Yalu daryosi deltasi chegarasidagi eng katta shahar.  Daryoning narigi tomonida Shimoliy Koreyaning Shimoliy Pyongan viloyatidagi Sinuiju shahri joylashgan. Ikki shahar Amnok daryosi deltasida chegaraning g'arbiy uchida, Sariq dengiz yaqinida joylashgan. Ularning qirg'oqlari bir-biriga qarama-qarshi va Xitoy-Koreya do'stlik ko'prigi bilan bog'langan.

Amnok daryosida 205 ta orol bor. 1962-yilda Shimoliy Koreya va Xitoy o‘rtasida tuzilgan chegara shartnomasi orollarni har bir orolda qaysi etnik guruh yashashiga ko‘ra ikkiga bo‘ldi. Shimoliy Koreya 127 va Xitoy 78 taga ega. Bo'linish mezonlariga ko'ra, Xvanggumpyong oroli kabi ba'zi orollar daryoning Xitoy tomonida bo'lishiga qaramay, Shimoliy Koreyaga tegishli. 

Amnok daryosining manbai Paektu tog'idagi Jannat ko'li bo'lib, u Koreya va Manchu xalqlarining tug'ilgan joyi hisoblanadi. Bu ko'l chegaraning sharqiy qismini tashkil etuvchi Tumen daryosining manbai hamdir.

Tarix 
Tarixiy jihatdan chegara hududlari Xitoy va Koreyaning ketma-ket siyosatlari tomonidan tortishib kelgan, ammo Yalu-Tumen daryolaridan foydalanadigan hozirgi chegara 15-asr o'rtalarida mavjud bo'lgan ko'rinadi.  Xitoyning Manchu (Qing) sulolasi shimoli-sharqiy Xitoy (Manchuriya) ustidan nazoratni mustahkamlashga va Joson Koreya ustidan noaniq "irmoq" boshqaruvini o'rnatishga muvaffaq bo'ldi.  1712-yilda Xitoy imperatori Kangxi va Joson qiroli Sukjong Paektu tog'idagi Yalu-Tumen bosh suvlari yaqinidagi chegara chizig'ini tahlil qilish uchun chegara missiyasiga ruxsat berishdi.  Ushbu uchastkada chegara chizig'ini ko'rsatuvchi ustun o'rnatildi va chegara bo'ylab qurolsizlantirilgan neytral zona o'rnatildi.  1875-yilda Xitoy Rossiyaning sharqda mavjudligidan qo'rqib, uning neytral zonasini egalladi.  1885–1887 yillarda Xitoy-Koreya chegara guruhi Paektu tog‘i hududini o‘rganib chiqdi, biroq ustunning ko‘chirilgan-ko‘chirilganligi borasida tortishuvlar bor edi va ikki tomon bir necha bosh oqimlardan qaysi biri chegarani tashkil etishi haqida aniq kelisha olmadi. 1889 yilda xitoyliklar bu hududda bir tomonlama chegarani belgilab, uni bir qator postlar bilan belgiladilar, ammo keyinchalik ular koreyslar tomonidan yo'q qilindi.  Koreya, shuningdek, Tumen shimolidagi koreyslar yashaydigan yerlarga  da'vo qildi. 

Xitoy chegaralari
Xalqaro chegaralar
Atman

Atman- kategoriya. Upanishadlarda ruh kategoriyasi bo‘lib, hamma narsa ichiga kira
oluvchi sub’yektiv
voqelik sifetida o‘zini
namoyon etadi: u -
"katta ham emas, kichik
ham emas, tanasiz va
qoansiz, soyasiz va
qorongʻiliksiz, shamolsiz va efirsi, issiz va
taʼmsiz, koʻzsiz va
quloqsiz, ovozsiz va
aqlsiz uning ’’oldida
ham, ketida ham yoki
ichida ham hech narsa
yo‘q.

Manbalar
Deduktiv metod

Deduktiv metod- Umumiy bilimdan
xususiy bilimga borish
usuli. Dekart inson
aqliga yuqori baho
beradi, natijada
ratsionalizmni
rivojlantiradi. U Bekonning induktiv metodiga
qarama-qarshi deduktiv
metodni ilgari suradi.

Manbalar
Adana o'g'il bolalar o'rta maktabi

Birinchi nomi Mekteb-i Rushdiye-i Asker bo'lgan Adana O'g'il maktabi (AEL) Adanadagi eng qadimgi maktab bo'lib, rasmiy ravishda 1883 yilda tashkil etilgan. Markaz Seyhan tumanida, Istiqlol tumanida joylashgan.

Tarixi 
Adana ishg'oli paytida dastlabki yozuvlari yo'q qilingan o'rta maktab 1924 yilda Adana o'rta maktabi va 1927 yilda Adana O'g'il bolalar litseyi deb o'zgartirildi. Maktab 1932 yilda o'z joyiga ko'chib o'tdi. Maktabning eski tarixiy binosi hozirgacha saqlanib qolgan. Keyingi yillarda ushbu binoga qo'shimcha binolar qurildi. Uzoq vaqt davomida erkak talabalar o'qigan maktabda qo'shma ta'lim boshlandi. Bir muddat chet tilini chuqur o'rgatadigan ( Super High School ) va Kurrikulum Laboratoriya maktabi kabi bo'linmalarga ega bo'lgan maktab hali ham Adana Erkak Anadolu Liseyi nomi bilan xizmat qilmoqda.

Bitiruvchilar 
Adana va Turkiyaning eng qadimiy maktablaridan biri bo'lgan AEL bitiruvchilari orasidan adabiyot, san'at va sport sohalarida mashhur nomlar yetishib chiqdi. Orhan Kamol, Yilmaz Guney, Ilhan Selchuk, Turhan Selchuk, Demirtosh Jayhun, Hasan Huseyin Korkmazgil, Faruk Tinaz, To'g'ri Bulut, Aytach Arman, Ruhi Su, Murat Kekilli, Ali Ozgenturk, Nihat Ziyalan kabi ismlarni misol qilib keltirish mumkin.

Sobiq bitiruvchilar turli vaqtlarda xotira kunlarini tashkil qilish uchun yig'ilishadi.

Manba
Sayid Hasan G'aznaviy

Hasan Gʻaznaviy (toʻliq ismi: Ashrafiddin Abu Muhammad Hasan bin Muhammad Husayniy Gʻaznaviy (535-565)) Ashraf nomi bilan mashhur va Hasan familiyasi bilan hijriy 6-asr shoiri va voizi hisoblanadi. Ashrafiddin umrining asosiy qismini G‘aznaviylar shoh Baxromshoh xizmatlarida boʻladidi, shuningdek, saljuqiylar sultoni Sanjar xizmatida ham bir qancha muddat o‘tkazdi. U koʻpgina sheʼriy janrda tajriba oʻtkazgan va Sanoiyning zamondoshlaridan biri hisoblanadi. Uning devonida 83 gʻazal va to‘rt mingga yaqin bayt mavjud. Gʻaznaviy hijriy 565 yilda. To‘satdan kasallikdan Ozodvor qishlog‘ida vafot etgan va hozirda qabri ham oʻsha yerda joylashgan.

Manbalar 
https://ganjoor.net/hasan

 Pars diyorining zodagonlari Hasan G‘aznaviyning tarjimai holi
 Ashrafuddin Seyyid Hasan G‘aznaviy, Aftob
 Dehxoda lugʻati: Hasan Gʻaznaviy, soʻz topuvchi
1140-yilda tugʻilganlar
1160-yilda vafot etganlar