MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Samarqand avtomobilchi komandir-muhandislar oliy harbiy bilim yurti

Samarqand avtomobilchi komandir-muhandislar oliy harbiy bilim yurti – Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlariga harbiy komandir-muhandislik bo'yicha mutaxassilar tayyorlovchi bilim yurti. 1969-yil 20-noyabrda tashkil topgan. Bilim yurtida oliy harbiy maxsus maʼlumotga ega avtomobil boʻlinmalari komandirlari, avtomobil texnikalarining ekspluatatsiyasi va taʼmirlanishi boʻyicha komandir oʻrinbosarlari, saper muhandislik boʻlinmalari komandirlari, taʼminot ishlari boʻyicha ofitser mutaxassislar, shaxsiy tarkib bilan ishlash va madaniy-maʼrifiy ishlar boʻyicha ofitserlar tayyorlanadi.

Tarixi

Sovet davri 
Samarqand avtomobilchi komandir-muhandislar oliy harbiy bilim yurtining mumkin boʻlgan oʻtmishdoshlari haqidagi maʼlumotlardan maʼlumki, 1941-yil noyabr oyida 1941-yil 12-avgustda tashkil etilgan 2-Xarkov zirhli maktabi Ukraina SSR Xarkov shahridan Samarqandga koʻchirilgan. 1946-yilda bu maktab Samarqand tank texnikumi deb nomlandi.

1969-yil 23-sentyabrda SSSR Vazirlar Sovetining farmoni bilan Oʻzbekiston SSR Samarqand shahrida Samarqand oliy tank qoʻmondonlik bilim yurti tashkil etildi, uning vazifasi tank vzvod komandirlarini tayyorlashdan iborat edi. Tank maktabi qaysi oʻquv muassasasi (harbiy qism) negizida tashkil etilgani haqida maʼlumot yoʻq.

SSSR Mudofaa vazirining 1973-yil 23-maydagi 190-son buyrugʻi bilan Samarqand oliy tank qoʻmondonlik bilim yurti Samarqand avtomobilchi komandir-muhandislar oliy harbiy bilim yurtiga aylantirildi. Maktabning maqsadi avtomobil vzvodlari komandirlarini tayyorlash edi.

1979-yilda maktabga „Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi nomidagi“ faxriy nomi berildi.

Mustaqil Oʻzbekistonda 
1992-yilda Samarqand avtomobilchi komandir-muhandislar oliy harbiy bilim yurti Oʻzbekiston yurisdiksiyasiga oʻtdi. U bilan birga Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti va Chirchiq oliy tank komandir-muhandislik bilim yurti Oʻzbekistonga oʻtkazildi.

Respublika hokimiyat organlarining qurolli kuchlar uchun ofitser kadrlarni mustaqil ravishda toʻliq tayyorlashga qaratilgan siyosati munosabati bilan SSSRdan meros boʻlib qolgan mavjud harbiy taʼlim muassasalari negizida koʻp tarmoqli kadrlar tayyorlash sxemasi amalga oshirildi. 1993-yilda nomi Samarqand Oliy harbiy avtomobil qoʻmondonlik-muhandislik bilim yurti deb oʻzgartirilgan avtomobil bilim yurti negizida „avtomobil vzvod komandiri“dan tashqari harbiy mutaxassisliklarni tayyorlash boʻyicha fakultetlar tashkil etildi.

Manbalar 

Oʻzbekiston oliy oʻquv yurtlari
Oʻzbekiston harbiy bilim yurtlari
Oʻzbekiston harbiy tarixi
Samarqand badiiy muzey-qoʻriqxonasi

"Samarqand" davlat muzey-qoʻriqxonasi — Samarqand shahri va Samarqand viloyatida muzeylarni markaziy boshqarish, tarixiy, madaniy va sanʼat yodgorliklarini saqlash va roʻyxatga olishni nazorat qilish, yodgorliklarni taʼmirlash va konservatsiyalashni boshqaruvchi tashkilot. 

1982-yil Oʻzbekiston madaniyati va sanʼati tarixi muzeyi va uning boʻlimlari, shuningdek Samarqand shahri va Samarqand viloyatidagi meʼmoriy yodgorliklar negizida tashkil qilingan. Muzey-qoʻriqxona tarkibiga 11 ta muzey — Oʻzbekiston madaniyati tarixi davlat muzeyi (bosh muzey), Viloyat oʻlkashunoslik muzeyi, Samarqand shahar tarixi - Afrosiyob muzeyi, Mirzo Ulugʻbek rasadxonasi muzeyi - majmuasi, Sadriddin Ayniy yodgorlik uy-muzeyi, Kattaqoʻrgʻon sh. tarixi oʻlkashunoslik muzeyi, Ishtixon tuman tarixi muzeyi, Paxtachi tuman tarix muzeyi, Ergash Jumanbulbul oʻgʻli yodgorlik muzeyi, Hoji Abdulaziz Abdurasulov uy - muzeyi, Mahmudxoʻja Behbudiy uy - muzeyi va 3 ta meʼmoriy obidalar — Amir Temur maqbarasi, Bibixonim jomeʼ masjidi, Nodir Devonbegi madrasasi kiradi. Muzey-qoʻriqxona Samarqand viloyati hududida joylashgan muzeylar xazinasidagi noyob osori atiqalar va tarixiy obidalarni avaylab asraydi, ilmiy jihatdan oʻrganadi, ularni yangi topilmalar bilan boyitadi, ular asosida yangi ekspozitsiya va koʻrgazmalar tashkil qiladi; shuningdek, ular haqida kitoblar, katalog, buklet, yoʻl koʻrsatkichlar nashr etadi, tarixiy obidalarda muzeylashtirish ishlarini olib boradi, muzey-qoʻriqxona hududida amalga oshiriladigan qurilish va taʼmirlash ishlarini nazorat qiladi. Tarixiy, madaniy va sanʼat yodgorliklarini saqlash boʻyicha mavzuli (jumladan, Oʻzbekiston sanʼati va boshqa) kinolektoriy va xalq universiteti mashgʻulotlarini oʻtkazadi.

Muzey-qoʻriqxona xazinasida oʻzbek xalqi madaniyati va sanʼati tarixining barcha davrlardagi taraqqiyotini aks ettiradigan asl yodgorliklar — 235 mingdan ziyod eksponatlar saqlanadi (2022). Muzey-qoʻriqxona maʼmuriyati Oʻzbekiston madaniyati tarixi davlat muzeyi binosi (Samarqand shahar Mirzo Ulugʻbek koʻchasi 148-uy)da joylashgan.

Manbalar 

Muzeylar
Oʻzbekiston madaniyati
Samarqand
Samarqand kimyo zavodi

Samarqand kimyo zavodi - kimyo sanoatining yirik korxonalaridan biri. "Oʻzkimyosanoat" davlataksiyadorlik kompaniyasi tarkibiga kiradi. Ammofos, oddiy superfosfat, boyitilgan superfosfat va boshqa fosforli oʻgʻitlar, sulfat kislota ishlab chiqaradi. Samarqand shahridan 12 km gʻarbda, Kimyogarlar shaharchasida joylashgan. Dastlab "Samarqand superfosfat zavodi" nomi bilan korxona kurilishi 1950-yilda boshlangan. 1980-yildan hozirgi nomda. 1954-yilda sulfat kislota sexi, 1955-yilda superfosfat sexi ishga tushirilgan. Oddiy superfosfat, ammoniylashgan superfosfat, texnikada qoʻllaniladigan sulfat kislota, texnik kislorod, roʻzgʻorbop kimyoviy mahsulotlar i.ch. oʻzlashtirilgan. 3d 1965-yilda rekonstruksiya qilinib, i.ch. quvvatlari 2 marta oshirildi. 1975-yilda yirik sulfat kislota sexi foydalanishga topshirildi, 1978-yildan jahon tajribasida birinchi marta tarkibida 24,5% R2O5 boʻlgan past navli Qoratov (Qozogʻiston) fosforitini qayta ishlashga oʻtdi. 1979-yilda zavodning 2navbati qurildi, yillik quvvati 450 ming t monogidrat boʻlgan sulfat kislota sexi, 136,4 ming t ekstraksion fosfor kislota ishlab chiqaradigan fosfor kislota sexi ishga tushirildi. Zavodning ammofos i.ch. boʻyicha 3navbati 1982—84 yillarda qurilib, 3ekstraksion fosfor kislota sexi foydalanishga topshirildi. 1994-yildan zavodda ammoniy sulfat oʻgʻitini i.ch. oʻzlashtirildi. Korxonaning diammoniyfosfat oʻgʻiti boʻyicha yillik quvvatini 200 ming t ga yetkazish uchun qayta qurish ishlari olib borilmoqda. Yiliga 500 ming t sulfat kislota, ammofos va boshqa oʻgʻitlar i.ch. quvvatlariga ega (2003). Korxona mahalliy xom ashyo bazasida ishlashga oʻtkazilgan. Korxonada ishlab chiqarilgan oʻgʻitlar Xitoy, Eron, Turkmaniston va boshqa davlatlarga eksport qilinadi.

Manbalar
Samarqand liftsozlik zavodi

Samarqand liftsozlik zavodi — kommunal mashinasozligi sanoati korxonasi. Yuk va odamlarni tashishga moʻljallangan turli modifikatsiyadagi liftlar, liftlarga ehtiyot qismlar ishlab chiqaradi. Korxona qurilishi 1967-yilda boshlangan. 1971-yildan korxona zamonaviy rusumdagi liftlarni seriyalab ishlab chiqara boshladi. 1975-yildan dare va dengiz kemalari uchun yuk va yoʻlovchilar tashishga moʻljallangan liftlarni i.ch. oʻzlashtirildi. 1987—89 yillarda zavod rekonstruksiya qilindi va yillik quvvati 8 ming dona liftga yetkazildi. Sobik Ittifoqda zavod asosiy liftsozlik korxonalaridan biri boʻlgan. 1995-yilda korxona ochiq aksiyadorlik jamiyatiga aylantirildi.

Manbalar
Samarqand davlat arxitektura qurilish universiteti

Samarqand davlat arxitektura qurilish universiteti, Mirzo Ulugʻbek nomidagi Samarqand davlat arxitektura qurilish universiteti — meʼmorlik va kurilish sohasida yuqori malakali kadrlar tayyorlovchi oliy oʻquv yurti. 1966-yil Samarqand shahrida tashkil topgan.

Institut bakalavriaturasining kunduzgi va sirtqi boʻlimlarida 14 yoʻnalishda 2200 dan ortiq talaba taʼlim oladi, 8 yoʻnalish magistratura, 10 ixtisoslik boʻyicha aspirantura va 3 yoʻnalish boʻyicha doktorantura faoliyat koʻrsatadi. Institutda 6 ta ft, 33 ta kafedrada 274 professor oʻqituvchi (jumladan, 1 Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akad., 1 Badiiyot akadimyasi akademigi, 21 fan doktori va professor, 137 fan nomzodi va dotsent) ishlaydi (2004). Institutda, shuningdek, malaka oshirish fakulteti, "Biznes inkubator", "Mintaqaviy iqtisodiy taʼlim markazi", "Biznes — institutellekt" xalqaro biznes maktabi, litsey instituternata, texnik litsey, masofaviy oʻqitish va kompyuter texnologiyalari markazi, loyihalash tadqiqot ustaxonasi, Talabalar konstruktorlik byurosi, Kurilish materiallari va konstruksiyalarining mustahkamligini aniklovchi sinov markazi, 3 ta ilmiy laboratoriya, tadqiqotlar poligoni, kutubxonasi, sport zali, suzish havzasi va boshqa bor. "Meʼmorlik va kurilish muammolari" ilmiytexnik jurnal (2000-yildan) va "Binokor" koʻp tirajli gaz. (1998-yildan) nashr etiladi. Institut faoliyati A. Oqilov, E. Aliqulov, I. Jumayev, T. Shirinqulov, T. Xolmatov, 3. Yusupov, N. Shodiyev kabi olimlar nomlari bilan bogʻliq. Institut binosi tarhi 110x14 m, 8 qavatli, assimetrik mujassamotga ega. Bosh oʻquv korpusi institut qoshidagi loyiha eksperimental ustaxonasi(1972-yilda tashkil boʻlgan)da loyihalashtirilgan (1984, meʼmori O. Ibrohimov, Yu. Zokirova). Koshin, gʻozgʻon marmari va tabiiy toshlar, shuningdek, quyosh nuridan saqlovchi moslamalar b~n jihozlangan. Hududida Ulugʻbek haykali oʻrnatilgan (1968).

Manbalar 

    

Oʻzbekistondagi institutlar
Samarqand miniatyura maktabi

Samarqand miniatyura maktabi — oʻrta asrlarda Samarqandda shakllangan tasviriy sanʼatdagi uslubiy yoʻnalish. Eng rivojlangan davri 14-asr 2-yarmi — 15-asr va 17-asrlarga toʻgʻri keladi. Temuriylar davrida Samarqand yirik madaniyat markaziga aylangan, meʼmorlik va kitobat sanʼati beqiyos darajada taraqkiy etgan. Yozma manbalar, saqlanib qolgan sanʼat yodgorliklari Samarqandda tasviriy sanʼat qadimdan rivojlanganligini koʻrsatadi (qarang Afrosiyob devoriy rasmlari). Amir Temur bogʻlaridagi saroylar devorlariga mahobatli rasmlar ishlangan, shohona chodirlar tasvirlar bilan bezatilgan, keyinchalik Mirzo Ulugʻbek davrida ham binolar tasviriy lavhalar, syujetli asarlar bilan bezatilgan: shoh, uning yaqinlari va safdoshlari portretlari, qabul marosimlari, ziyofat, safar va jang lavhalari, ov va boshqa manzaralar aks ettirilgan; ayniqsa, Mirzo Ulugʻbek rasadxonasi devorlariga osmon gumbazi, yulduzlar olamiga taalluqli jismlarning ramziy tasvirlari ishlangan. Xuddi shunday tasvirlar bilan olim Abdurahmon asSoʻfiyning astronomiyaga oid risolasi ham Samarqand miniatyura maktabim. vakillari tomonidan bezatilgan. Samarqand miniatyura maktabim. ustalari yaratgan rasmlarda voqealar, asosan, manzara zaminida tasvirlanadi; romantik tasvirlarda Oʻrta Osiyo tabiatiga xos manzaralar, oʻsimlik va hayvonot dunyosi, mahalliy xalq qiyofalari oʻz aksini topgan. Mujassamotdagi originallik, bezak tuzilishi va badiiy ifoda vositalaridagi aniqlik, yirik shakli, kenglikni simmetrik tuzilishi, sokin ritmi va boshqa oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan Samarqand miniatyura maktabim.da qiyofalar roʻparadan chizilgan, voqealar pastbaland adirlarda, koʻshk, chodir zaminida tasvirlangan; ayniqsa, zarrin och sariq — och binafsha rangli vazmin kolorit diqqatni tortadi. Us tod Gung, Gʻiyosiddin, Amir Temur saroyida yashagan Xoja Abdulhay, uning shogirdi Pir Ahmad Bogʻishamoliy, Muhammad Murod Samarqandiy va boshqa Samarqand miniatyura maktabi m.ning yirik vakillaridan. Nizomiyning "Hamsa" (1446—47, Istanbuldagi Toʻpqopu saroyida), "Mirzo Ulugʻbek oʻz aʼyonlari bilan" alohida miniatyura (taxminan 1442, Vashingtondagi Frir galereyasida), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti fondida saqlanayotgan Muhammad Shodiyning "Fathnoma" (taxminan 16-asrning 10—20y.lari), "Tarixi Abulxayrxoniy" (taxminan 16-asr 40y.), Firdavsiyning "Shohnoma" (1556), Sharafuddin Ali Yazdiyning "Zafarnoma" (1628) va boshqa qoʻlyozma kitoblar Samarqand miniatyura maktabim. vakillari tomonidan badiiy bezatilgan. Elmira Ismoilova.

Manbalar
Samarqand nafis aksiyadorlik jamiyati

SAMARQAND "NAFIS" AKSIYADORLIK JAMIYATI - yengil sanoat korxonasi, "Oʻzbekengilsanoat" davlataksiyadorlik kompaniyasi tarkibiga kiradi; milliy chinni buyumlar (lagan, kosa, piyola, choynak, koʻza, sovgʻabop chinni toʻplamlari) ishlab chiqaradi. 1970-yilda "Samarqand chinni buyumlari zavodi" nomi bilan ishga tushirilgan, yillik quvvati 22 mln. dona chinni buyumlar.

1994-yildan hozirgi nomida. 1990-yildan korxonada mahalliy xom ashyo hisobiga mahsulot ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi — Angren kaolinidan va Langar pegmatitidan foydalanila boshlandi. Ommabop chinni buyumlardan "Uzum", "Oq oltin", "Tovus", "Navroʻz" nomli sharq buyumlari toʻplami, "Sabrina", "Semurgʻ" nomli bezatilgan koʻzalar ishlab chiqariladi.

Korxonada 1500 ga yaqin ishchi faoliyat koʻrsatadi, 13500 ming dona yoki 2 milliard soʻmlikdan koʻproq mahsulot ishlab chiqarildi (2002). Korxona mahsulotlari chet ellarga eksport qilinadi.

Manbalar
Samarqand sino aksiyadorlik jamiyati

Sino Samarkand aksiyadorlik jamiyati — mashinasozlik sanoati korxonasi. Maishiy sovitkichlar va muzlatkichlar, konditsionerlar va boshqa mahsulotlar ishlab chiqaradi. Dastlab korxona "Samarqand sovitkichlar zavodi" nomi bilan 1973-yil dekabrda ishga tushirilgan. 1974-yildan KSH180 tipidagi "Samarqand" roʻzgʻor sovitkichlari ishlab chiqara boshladi. 1985-yildan "Snejinka", 1991-yildan "Sino" rusumli sovitkichlarni i.ch. oʻzlashtirildi. 1994-yildan hozirgi nomda. 2002-yildan "Parvina" kompaniyasi bilan hamkorlikda korxonani qayta qurish ishlari amalga oshirildi, korxonada 18 turdagi sovitkichlarni ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi. Korxona Italiyadagi "Konnoy", "Galileo" kompaniyalarining eng zamonaviy texnologiyalari bilan jihozlangan. Korxonada yillik kuvvati 250 ming dona sovitkich, shuningdek, konditsionerlar ham ishlab chiqariladi. Mahsulotlari chet elga eksport qilinadi.

Manbalar
Samarqand ushshogʻi

Samarqand ushshogʻi - Ushshoqning Hoji Abdulaziz Rasulov kayta ishlab bastalagan yoʻli. "Ushshogʻi Hoji", "Daromadi Ushshoq" deb ham yuritiladi. "S. U."ga Uzzolning ohanglari daromad kilib olingan va keyingi ashula jumlalari Ushshoq ohanglariga ulanib ketgan. Avjida Ushshoq va Uz zol namudlari ishlatilgan. "S.U."ning yirik va qisqaroq variantlari mavjud boʻlib, dastlab Zebunnisoning "injost" radifli gʻazali, keyinchalik Masiho, Komil, Ogahiy gʻazallari bilan ham aytila boshlangan. "SU." kuyidan T. Sodiqov va R. Glier "Layli va Majnun", A. Kozlovskiy "Ulugʻbek" operalarida foydalanishgan.

Manbalar
Samarqand choy qadoqlash fabrikasi

Samarqand choy qadoqlash fabrikasi — eng toʻngʻich sanoat korxonalaridan biri. Oʻzbekiston yogʻmoy va oziq-ovqat sanoati uyushmasi tarkibida faoliyat koʻrsatadi. Davlat korxonasi. fabrika 1923-yilda tashkil etilgan. U paytda choy 200 g li qilib, qoʻlda qadoqlangan. 1938-yilda fabrikaning yangi binosi ishga tushirilgan, Ikkinchi jahon urushi davrida kengaytirilgan. 1950—60 yillarda yiliga 12—15 ming t choy ishlab chikarilgan. 1980—90 yillarda qoʻshimcha zamonaviy choy qadoqlash uskunalari oʻrnatilib, yillik choy i.ch. quvvati 28—30 ming t ga yetkazildi.

1996-yilda korxonada Hindistonda ishlab chiqarilgan texnologik uskunalar oʻrnatilib, choy qadoklashda yangi rangli polimer plyonkalardan foydalanish joriy etildi. Fabrikada qadoqlanayotgan choy mahsulotlari va yordamchi mahsulotlar, asosan, Hindiston va Xitoydan keltiriladi. Mahsulotlar mamlakatimiz ichki bozorida sotiladi. 2002-yilda 2238 t qadoqlangan choy ishlab chikarildi.

Manbalar
Samarqand sharob kombinati

Samarqand sharob kombinati (Samarqand vino zavodi) — vinoarak, sanoatining eng yirik korxonalaridan biri. "Oʻzmevasabzavotuzumsanoatxolding" kompaniyasi tarkibiga kiradi. Xeres va Madera tipidagi markali uzum vinolari, balzamlar, konyaklar va konyak ichimliklari, likyoraraq mahsulotlari, etil spirti va boshqa ishlab chiqaradi.

Korxona tarixi 1868-yilda isteʼfodagi rus ofitseri D.L. Filatov tomonidan kichik vino zavodi qurilib, mahalliy uzum navlaridan vino mahsulotlari ishlab chiqarilgan davrdan boshlanadi. 1919-yilda barcha vino zavodlari, shu jumladan, Filatovning vino zavodi ham davlat tasarrufiga olingan, 1922-yildan 1sonli vino zavodi sifatida "Turkvino" (1926-yildan "Oʻzbekvino") davlat tresti tarkibiga kirgan. Oʻsha davrda i.ch. quvvati 60 ming dekalitrga yetgan. 1940-yilda zdga professor M. A. Xovrenko nomi berilgan. 1981-yilda vino kombinatiga aylantiriddi. 1994-yildan ochiq turdagi aksiyad orlik jamiyati. Samarqand viloyat tumanlarida vino tayyorlash punktlariga ega. Korxonada ishlab chiqarilgan "Tillakori", "Samarqand", "Afrosiyob", "Sugʻdiyona" konyaklari, "Samarqand" balzami, "Oʻzbekiston" portveyni, "Vermut", "Gʻoʻlakandoz", "Bogʻi maydon", "Bogʻi Shohrux" oshxona, desert vinolari xalqaro yarmarkalarda oltin va kumush medallar olgan. 2002-yilda 302 ming dal uzum vinosi, 49 ming dal konyak, 5 ming dal likerarak mahsulotlari, 17 ming dal rektifikatsiyalangan spirt mahsulotlari ishlab chiqarildi, 553 ming dal vinokonyak mahsulotlari eksport qilindi.

Manbalar
Samarqand ertagisi

Samarqand ertagisi - eng ertapishar mahalliy olma navi. Xalq seleksiyasida Samarqand shahri atroflarida chiqarilgan. Daraxti baland, shoxshabbasi keng, bal. 8—10 m ga boradi. Gul kurtaklari bir yillik novdalarda hosil boʻladi. Gullari yirik. Aprel boshlarida gullaydi. Mevasi mayda, vazni oʻrtacha 30—35 g, gohida 50 g gacha boradi, yumaloq, sirti tekis, taramtaram, kizil. Pusti yupka, eti oq, suvli, shirin, yoqimli. Mevasi iyun oʻrtalarida pishib yetiladi. Koʻchati oʻtqazilgach, 4yildan muntazam hosilga kiradi. Har tup daraxtidan 50—200 kg gacha xrsil olinadi. Sovuqqa chidamli. Koʻproq tomorqa bogʻlarda ekish tavsiya etiladi.

Manbalar
Samarqand qoʻgʻirchoq teatri

Samarqand qoʻgʻirchoq teatri, Asror Joʻrayev nomidagi Samarqand viloyat qoʻgʻirchoq t yeatri — bolalar teatri. 1978-yil 1 sentabrda Gʻayratiyning "Ali kichkina" spektakli bilan ochilgan. Teatr jamoasi teatr va rassomlik sanʼati intini tugatgan 18 nafar yoshlardan tashkil topdi. Yangi teatrga Odil Norboyev bosh rejissyor, B. Rubinov bosh rassom etib tayinlandi. "Qaqildoq" (L. Boboxonov), "Satirik miniatyuralar qoʻgʻirchoklari oʻynaganda" (YULasskiy), "Kishki ertak" (V. Iogelson, A. Anisimov) va boshqa birinchi mavsum spektakllari boʻldi. Bular orasida tomoshabinlarga manzur boʻlgan "Dadavoy dangasa" (L. Mahmudov) 1000 martaba qoʻyilgan. Teatr oʻzbek va rus guruhidan iborat. Yosh teatr jamoasining yuksalishi, repertuarini shakllanishi, aktyor va rej.larni toʻgʻri yoʻnaltirishda V. S. Iogelson, 3. L. Alibekovalarning xizmati katta. "Timsoh gena", "Ajoyib ertak", "Pahlavonlar qayerga ketishdi", "Alijon sehrgar" kabi spektakllarni oʻzbek va rus tillarida V. Iogelson sahnalashtirdi. Opasingil Zloyanovalar, O. Abdullayev, S. Rizazada, N. Volokitina, R. Nizomboyev, M. Mirzaahmedov, M. Muhiddinova kabi aktyorlar spektakllar muvaffakiyatini taʼminladilar. "Samar va Kand" M. (Xalil), "Obi hayot" (M. Ashurova), "Baxilning bogʻi koʻkarmas" (J. Maxmudov), "Oʻrmondagi voqea", "Kachal Botir hangomasi", "Fleytachi Santa", "Yaxshi va yomon", "Uchar gilam", "Sehr saltanati" (A. Boboaliyev), "Morozko", "Dyuymovochka" (V. Diyorova), "Makkor tulkicha", "Biz Vinni Pux boʻlib oʻynaymiz" (A. Mil), "Hoji tamtam hangomasi" (B. Muhammadiyev) kabi spektakllar teatrda soʻnggi yillar qoʻyilgan eng yaxshi asarlardir. 2002-yil Yaponiya va Janubiy Koreyada oʻtkazilgan futbol boʻyicha jahon chempionatiga bagʻishlab YUNESKO tomonidan tashkil etilgan "Deyjon qoʻgʻirchoq teatri va koʻcha ijrochiligi" festivalida "Hoji tamtam hangomasi" spektakli bilan qatnashib sovrin olgan. Teatr hozirgi kunda ijodiy jihatdan yuksalish yoʻlida. 1992-yil H. Olimjon nomidagi teatr binosiga koʻchib oʻtgan. A. Muhammadjonov, N. Hojimetova, M. Malikov, A. Abdurazzoqov, J. Jabborov, Ye. Xoʻjayeva va boshqa yetakchi aktyorlardir.

Eson Oʻrinov.

Manbalar 

Oʻzbekiston teatrlari
Samarqand-Ayniy avtomagistrali

Samarqand-Ayniy avtomagistrali (A377) — xalqaro ahamiyatli avtomobil yoʻli, umumiy uz. 311 km. Samarqandni qoʻshni Tojikiston Respublikasining Ayniy shahri bilan bogʻlaydi. Yoʻlning Oʻzbekiston hududidagi qismi 37 km, II—III toifali, asfaltbeton qoplama yotqizilgan. Yoʻldagi transport harakati jadalligi 1000—4600 avtomobil/kunni tashkil qiladi (2003).

Manbalar
Samarqand-Andijon temir yoʻli

Samarqand-Andijon temir yoʻli — chor Rossiyasi tomonidan 1880—1890-yillarda harbiy maqsadlarda qurilgan Zakaspiy harbiy temir yoʻli (Krasnovodsk—Jebel—Chorjoʻy— Samarqand —Toshkent va Andijon) ning davomi. Uzunligi 530 km. 1895—99 yillarda qurilgan. Dastlab harbiy, yaʼni Oʻrta Osiyoda Angliya taʼsirining oldini olish maqsadlarda qurilgan, keyinchalik siyosiyiqtisodiy jihatdan katta ahamiyatga ega boʻldi. Zakaspiy temir yoʻl Samarqandga yetkazilgach (1988), Chor Rossiyasi hukumati uni Fargʻona vodiysi va Toshkent tomon uzaytirishga qaror qiddi. 1895-yil 27 mayda S—Samarqand-Andijon temir yoʻliyilni va uning Toshkent va Yangi Margʻilon (hozirgi Fargʻona sh.) ga olib boradigan tarmoqlarini qurishga kirishildi. Qurilishga 2 ta temir yoʻl bataloni hamda aholidan 13 ming ishchi jalb qilindi, ularga injener A. I. Ursati boshchilik kildi. Qurilish materiallarining aksariyati Andijon, Qoʻqon, Margʻilon va Toshkentdan, qolgan qismi Rossiyadan keltirildi va qurilish ishlari juda ogʻir sharoitlarda olib borildi. S—Samarqand-Andijon temir yoʻliy., dastlab, Ursatyevskaya (hozirgi Xovos)gacha, keyin 1898-yilda Andijongacha yetkazildi. 1899-yil Samarqand—Toshkent tarmogʻi qurib bitkazildi. 1899-yil apr oyidan bu yulda poyezdlar muntazam qatnay boshladi. Shu yili Zakaspiy temir yoʻl Harbiy vazirlik ixtiyoridan olinib, Temir yoʻllar vazirligi ixtiyoriga oʻtkazildi. Hozirgi davrda bu yoʻl "Oʻzbekiston temir yoʻllari" davlataksiyadorlik kompaniyasining boʻlimlariga qaraydi. Uning Samarqanddan Toshkentgacha boʻlgan qismi toʻla elektrlashtirilgan va elektropoyezdlar katnaydi.

Adabiyotlar 
 Suvorov V. A., Istorikoekonomicheskiy ocherk razvitiya Turkestana (Po meterialam j.d. stroitelstva v 1880—1917 gg.). T., 1962.

Manbalar
Samarqand - Ashxobod Turkmanboshi avtomagistrali

Samarqand - ASHXOBOD TURKMANBOSHI AVTOMAGISTRALI (m³7) — xalqaro ahamiyatli magistral avtomobil yoʻli. Umumiy uz. 1581 km. Yoʻl Samarqand shahridan boshlanib, Buxoro— Turkmanobod (Chorjoʻy) — Mari orkali Kaspiy dengizi qirgogʻida Turkmanboshi portida tugaydi. Yoʻlning Oʻzbekiston hududidagi uz. 365 km, shundan 283 km I toifali, 82 km II toifalidir. Yoʻlning 62 km sementbeton, qolgan qismi asfaltbeton qoplamali. Yoʻldagi kunlik transport harakati jadalligi 13438 avtomobil/ kunni tashkil kiladi (2003). Yoʻlning oʻtmish tarixi 1928-yillardan boshlanadi. Dastlab shagʻaltosh qoplamali boʻlib, Samarqand— Navoiy—Buxoro viloyatlarini oʻzaro bogʻlovchi asosiy yoʻl boʻlgan. 1950—63 yillarda yoʻl qattiq qora qoplamali kdlib qayta qurilgan (k. Zarafshon trakti). Keyinchalik sobiq Ittifok davrida yoʻl qoʻshni Turkmanistonning Krasnovodsk (hozirgi Turkmanboshi) port shahrigacha davom etdirilib, m³7 xalqaro avtomagistrali deb qayta nomlangan. Hozir bu avtomagistral Yevropa Ittifoqining Kale sh. (Fransiya)dan boshlanib Belgiya, Germaniya, Polsha, Ukraina, Rossiya, Qozogʻiston, Oʻzbekistan, Kirgʻiziston orqali oʻtib, qoʻshni Qozogʻistonning Olmaota shahrida tugaydigan katta YE40 xalqaro avtomagistralining respublikamiz hududidan Buxoro—Navoiy—Samarqand orqali oʻtuvchi qismiga kiradi.

Adabiyot 
 Strelsov I. V., Semenov L. I., Opit stroitelstva avtomobilnix dorog v Oʻzbekistane, T., 1965.

Tohirjon Mirzayev.

Manbalar
Samarqandiy Muhammad Ibn Abdujalil

Samarqandiy Muhammad Ibn Abdujalil (12-asr) — hanafiy muhaddis. Abu Hafs Najmiddin Umar ibn Muhammad anNasafiyning shogirdi. S.ning "Muntaxab kitob alkand fi zikr ulamoi Samarqand" ("Samarqand ulamolari xotirasiga doir qand (dek shirin) kitobining saylanmasi") kitobi bor. Unda samarqandlik 200 ga yaqin muhaddis, faqih, ulamo haqidagi maʼlumotlar keltirilgan. Oʻziga xos hadis toʻplami hisoblanadigan bu asarning yagona va toʻlik boʻlmagan nusxasi Parijdagi Fransiya milliy kutubxonasida saqlanadi. Fanda hozirgacha fors tilidagi "Kandiya" asari S. "Muntaxab"ining arab tilidan tarjimasi, degan xato tasavvur mavjud.

Durbek Rahimjonov.

Manbalar