MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Souad

Suad ( arabcha : sʿạd su'ad ) va Suad, Soad variantlari arabcha sa'ada ( saʿada - 'baxtli, omadli yoki omadli bo'lish') fe'lidan kelib chiqqan bo'lib, nomi "omad, omad, baxt, xayrli, farovon, qulay". Suad arabcha Saad ismining yana bir variantidir.

Umuman olganda, bu ism dastlab ayol nomidir, ammo erkaklar ham uni ma'lum ism sifatida ishlatishadi.

Suad, shuningdek, qabila nomi va qadimgi xudoning arabcha nomi.

Ishora qilishi mumkin bo'lgan ism:

Ismi

Suad 

 Souad, " Tirik yoqib yuborilgan" kitobining muallifi
 Suad Abderrahim, Tunislik siyosatchi
 Suad Abdulla (1950 yilda tug'ilgan), Quvayt aktrisasi
 Souad Ait Salem (1979 yilda tug'ilgan), jazoirlik uzoq masofaga yuguruvchi
 Souad Amidou (1959-yilda tug'ilgan), fransuz aktrisasi
 Suad Bendjaballah, jazoirlik huquqshunos, ayollar huquqlari faoli va siyosatchi
 Souad Cherouati (1989 yilda tug'ilgan), jazoirlik suzuvchi
 Souad Dibi, Marokashlik feminist faol
 Souad Dinar (1977 yilda tug'ilgan), fransuz og'ir atletikachisi
 Souad Faress (1948 yilda tug'ilgan), ganalik, asli suriyalik ingliz sahna, radio, televidenie va kino aktrisasi
 Souad Massi (1972 yilda tug'ilgan), jazoirlik qo'shiqchi
 Souad Mekhennet (1978 yilda tug'ilgan), nemis jurnalisti
 Suad Navfal, suriyalik maktab o'qituvchisi va faol
 Souad Oulxaj (1974 yilda tug'ilgan), marokashlik futbol hakami
 Suad Titu (1986 yilda tug'ilgan), jazoirlik gandbolchi
 Suad (film), Misr filmi

Sod 

 Soad Xemming, Solixull Kengashi saylovida konservativ nomzod, 1986 yil
 Soad Fezzani, liviyalik suzuvchi
 Soad Xosni (1943-2001), misrlik aktrisa va qo'shiqchi
 Suad Nasr (1953-2007), misrlik aktrisa

Suad 

 Suad Amiri (1951 yilda tug'ilgan), falastinlik yozuvchi va me'mor
 Suad al-Attor (1942 yilda tug'ilgan), iroqlik rassom
 Suad Beširevich (1963 yilda tug'ilgan), sloveniyalik futbolchi va bosniyalik futbol menejeri
 Suad Filekovich (1978 yilda tug'ilgan), sloveniyalik futbolchi
 Suad Gruda (1991 yilda tug'ilgan), shved va chernogoriyalik futbolchi
 Suad Jozef (1943 yilda tug'ilgan), livanlik amerikalik antropolog
 Suad Kalesić (1954 yilda tug'ilgan), bosniyalik futbolchi
 Suad Nasr (1953-2007), misrlik sahna, televidenie va kino aktrisasi
 Suad Nokich (1993 yilda tug'ilgan), serb-bosniyalik futbolchi
 Suad Sahiti (1995 yilda tug'ilgan), kosovolik albaniyalik professional futbolchi
 Suad Solih, Al-Azhar universitetining misrlik qiyosiy fiqh professori
 Suad Shehovich (1987 yilda tug'ilgan), chernogoriyalik basketbolchi
 Suad Al-Shammari, Saudiya Arabistoni ayollar huquqlari faoli
 Suad Shvraka (1927 yilda tugʻilgan), bosniyalik va yugoslaviyalik futbolchi
 Suad Zeljkovich (1960 yilda tug'ilgan), Bosniyalik siyosatchi, Bosniya va Gertsegovinaning o'nta kantonidan biri bo'lgan Sarayevo kantonining bosh vaziri bo'lib ishlagan.

Familiya 

 Muhammad Abdu El-Souad (1968 yilda tug'ilgan), misrlik pentatletchi

Yana qarang 

 Soad (aniqlash)
Xamrobodtepa

Xamrobodtepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan . Navoiy viloyatining Qiziltepa tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Xomrabot” MFY, qishloq aholi punkti Xomrobot . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
Yozgi masjid

Yozgi masjid  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XII—XIV asrlar . Qoraqalpogʻiston Respublikasining Xoʻjayli tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Sarishungil” OFY . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
The Gardeners’ Chronicle jurnali

The Gardeners' Chronicle - Britaniyaning bog'dorchilik davri nashri. Deyarli 150 yil davomida mustaqil nom sifatida mavjud va hali ham  bir qismi sifatida mavjud  .

1841-yilda bog'dorlar Jozef Pakston,   Jon Lindli va  tomonidan asos solingan. . Dastlab, materiallar an'anaviy gazeta formatida nashr etilgan bo'lib, unda milliy va xorijiy yangiliklar, shuningdek, bog'bonlar va botaniklarning katta hajmdagi ma'lumotlari mavjud edi. Nashr bogʻdorchilikning barcha mumkin boʻlgan jihatlarini qamrab olgan boʻlib, koʻp yillar davomida jurnal shaklida nashr etilgan.

Uning birinchi muharriri mashhur botanik va nashr asoschilaridan biri Jon Lindli edi. Boshqa asoschi Pakston ham keyinchalik nashr etilgan sonlarni tahrirlashda ishtirok etdi. Nashr mualliflari orasida taniqli olimlar Charlz Darvin va Jozef Xuker ham bor edi.

1851-yilga kelib, "Bog'bonlar yilnomasi " 6500 nusxada nashr etildi, bu juda mashhur Observer (6230) va The Economist (3826) tirajlari bilan solishtirganda hayratlanarli darajada muvaffaqiyatli natija bo'ldi. Balki katta tirajlar “ Xronika ”ning xalqaro oʻquvchilarining koʻpligi bilan bogʻliqdir.

Nashrlar katta reklama bo'limlarini o'z ichiga olgan va 1845-yilda shisha solig'i bekor qilinganda va kichik xususiy issiqxonalarga qiziqish kuchayganida, jurnal ular uchun reklamalar bilan to'ldirilgan, ularning aksariyati Paxtonning o'zi tomonidan joylashtirilgan va sotuvdan tushgan. shundan u yaxshi foyda oldi.

Nashrning nomi yillar davomida biroz o'zgargan:

 1841-1855: Bog'bonlar yilnomasi
 1856-1873: Bog'bonlar yilnomasi va qishloq xo'jaligi gazetasi
 1874-1886: Bog'bonlar yilnomasi. Yangi seriyalar (1–26 jildlar)
 1887-1956: Bog'bonlar yilnomasi. Uchinchi seriya (1–139-jildlar)
 1957–1963: Gardeners Chronicle & Gardening Illustrated (140–154-jildlar)
 1964–1968: Bogʻbon yilnomasi: Ilgʻor bogʻdorchilik jurnali (155–164-jildlar)
 1969–1971: Bogʻbonlar yilnomasi va yangi bogʻdorchilik (165–170-jildlar)
 1972–1977: Bogʻbonlar yilnomasi: Bogʻdorchilik savdosi jurnali (171–182-jildlar)
 1978–1985: Bogʻbonlar yilnomasi va bogʻdorchilik savdosi jurnali: Bogʻdorchilik va qulaylik haftaligi (183–197-jildlar)
 1985: Bog'bonlar yilnomasi va bog'dorchilik savdo jurnali: Bog'dorchilik haftaligi (198-jild)
 1986-yildan boshlab: Bog'dorchilik haftaligi (199–221-jildlar; 1997-yildan beri raqamlanmagan) ISSN 0269-9478

Ushbu nashrga murojaat qilganda paydo bo'ladigan boshqa sarlavhalar:

 Bog'bonlar xronikasi va qishloq xo'jaligi gazetasi
 Bog'bonlar yilnomasi va bog'dorchilik tasvirlangan

Manbalar

Havolalar 

 arxiv 1874-1922
Jurnallar
Pages with unreviewed translations
Oqmola tashqi okrugi

Oqmoʻla tashqi okrugi—Rossiya imperiyasi davridagi maʼmuriy-hududiy qism (22.8.1832).  Arxiv hujjatida bu tumanning tashkil etilishi sababi “Bolaligimizda urugʻlarni bolaligimizga kirmagan qabilalarni garovga olishdan himoya qilish” deb isbotlangan.Ombi viloyati maʼmuriyati vakili polkovnik S.B.Bronevskiy 1825-yilning kuzida Petropavl qalʼasidan Nuraga borib,Oqmoʻlani navbatdagi tashqi okrug duani deb belgiladi.1830-yilning yozida u bu yerda duan qura boshlaydi.Ularning uylarini suv yuvib ketganligi sababli duan o‘rni Esildagi Qoraotkelga ko‘chirilib,hujjatda Oqmo‘la nomi saqlanib qolgan.Oqmo‘la tashqi okrugining katta sultoni Xudoymendiuli Qo‘ng‘irqulja,noibi Aristan Qo‘ng‘irquljauli,qozilik lavozimiga qarpoq urug‘idan Qabanbayuli Qo‘tirash va oltoy urug‘idan Bektasuli Matakboy saylangan.Quyidagi bolislar kiritildi: Toqa-Qarpiq (Qudaymendiuli Omirbek, to'ra), Tinali Qarpiq (Qudaymendiuli Aristan, Qudaimendiuli), Qareke Oltoy (Qudaymendiuli Bekali), Qirg'iz Tortuul (Dayruli Baykara), Temesh (To'g'o'ljayr), Temesh (To'g'uliyayr), sudya), Saidali Oltoy (Bolekuli Toman qozisi), Aytqo'ja Qarpiq (Tanirbergenuli Sapan qozisi), Tama (Sengirbekuli Itemgen qozi), Jag'albayli (Baygululi Qabanbay qozi), Oltoy (Sarmantayuli Juman qozisi), Taraxti (Abitayuk) (Eskenuli Qulbek raqsi). A.s.o.ga tashrif buyurgan 5180 ta xonadon, 34740 kishi. Bu aholida 140 488 ta ot, 28 939 bosh sigir, 216 875 bosh qoʻy va 16 011 bosh tuya bor edi . 1838 yil, Rossiya imperatori Aleksandr I tomonidan imzolangan. 25 martdagi “Nizom” asosida dala general-gubernatorligi (markaziy Ombi shahri) tarkibida Oqmo‘la viloyati tashkil etildi. 1869 yilda shu viloyat tarkibida Oqmo‘la okrugi ochildi.

Ma'muriy bo'linish 
Arxiv hujjatida Oqmoʻla tashqi okrugi tarkibiga kiruvchi qozoq boʻyilarining roʻyxati, har bir boʻyida joylashgan qishloq va uylar soni, shuningdek, oʻlkaning yozgi yaylovlari va qishlogʻi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan. Hujjat 1841 -yil 2-oktyabrda boshlanib, 29 noyabrda tugaydi [2,20 kp.-23 p.]

Manbalar

Tashqi havola 

 Qoraotkeldan Oqmolaga (yo'qolgan havola)
Akmola viloyati
Yotiqtepa

Yotiqtepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV—VII asrlar . Qashqadaryo viloyatining Qarshi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Tallikuron” MFY . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
Zarafshon-I

Zarafshon-I — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Navoiy viloyatining Tomdi tumanida  joylashgan. Obyekt manzili: “Aqtov” OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
Voyaga yetmaganlar jinoyatchiligining kriminologik tavsifi

Voyaga yetmaganlar jinoyatchiligining kriminologik tavsifi — 13 yoshdan 18 yoshga qadar boʻlgan shaxslar tomonidan sodir etilgan jinoyatlarning sabablari va ularning oldini olishga oid maʼlumotlar yigʻindisi. Voyaga yetmaganlar jinoyatchiligi umuman jinoyatchilikni vujudga keltiruvchi omillar taʼsirida rivojlanadi. Shu sababdan ham voyaga etmaganlar jinoyatchiligini tadqiq etishda kriminologiyaga oid boʻlgan umumiy tavsiflar, koʻrsatkichlar va usullardan foydalaniladi. Shu bn birga, voyaga etmaganlar jinoyatchiligining tahlili aynan voyaga etmaganlar jinoyatchiligiga taʼsir koʻrsatuvchi omillar va shart — sharoitlarni aniqlashga qaratilishi lozim. Voyaga etmaganlar jinoyatchiligining oldini olishni jinoyat huquqiy choralar vositasida taʼsir koʻrsatish bn qoʻshib olib borish oʻsib kelayotgan avlodning maʼnaviy sogʻligini muhofaza qilishning zarur sharti hisoblanadi.
Voyaga yetmaganlar jinoyatchiligi respublikamizda soʻnggi yillarda umumiy jinoyatchilikning 3,4 %ni tashkil qilgan. Ushbu koʻrsatkich 2005-y.da 4,2 % ni tashkil etdi. Jinoyatchilarning anchagina qismi latent boʻlib qolmoqda, chunki atrofdagilar koʻpincha ularning jinoyatlarini yoshi bn bogʻliq boʻlgan shoʻxlik deb hisoblaydilar va bu xaqda huquqni muhofaza qilish organlariga xabar bermaydilar. Voyaga etmaganlar jinoyatchiligi quyidagi xususiyatlarga egadir: a) voyaga etmaganlar tomonidan sodir etilgan zoʻrlik ishlatish va tamagirlik ular jinoyatchiligining 8 % ni tashkil etadi va bu koʻrsatkich anchagina barqarordir.

Manbalar
Zarabogʻ tosh sur’atlari

Zarabogʻ tosh  sur’atlari  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya  yodgorligi. Obyekt davri: Soʻnggi bronza davri . Surxondaryo viloyatining  Sherobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Zarabogʻ qishlogʻi .  Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy  meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston  Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda  Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga  kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari
2M1207

2M1207, 2M1207A yoki 2MASSW J12073346–3932539 - Centaurus yulduz turkumida joylashgan jigarrang mitti ; 2M1207b hamroh ob'ekti to'g'ridan-to'g'ri tasvirlangan birinchi Quyoshdan tashqari sayyora massasi bo'lishi mumkin va jigarrang mitti atrofida aylanib yurgan birinchi kashf etilgan.  

Klassik singari, ko'plab jigarrang mittilar jigarrang mitti ustiga to'plangan gaz va chang halqalari

bilan o'ralgan.  2M1207 keng H a chizig'i tufayli birinchi bo'lib bunday diskga ega ekanligiga shubha qilingan edi. Keyinchalik bu ultrabinafsha spektroskopiya bilan tasdiqlangan. Chang diskining mavjudligi infraqizil kuzatuvlar bilan ham tasdiqlangan. Umuman olganda, disklarning to'planishi diskka perpendikulyar ravishda chiqarilgan materialdan tez harakatlanuvchi oqimlarni hosil qilishi ma'lum. Bu 2M1207 uchun ham kuzatilgan; 2007 yil aprel oyida Astrophysical Journal jurnalida chop etilgan maqolada bu jigarrang mitti o'z qutblaridan zarrachalar otayotgani haqida xabar berilgan. Kosmosga taxminan 10 9 kv. kilometr masofaga cho'zilgan samolyotlar Yevropa janubiy observatoriyasida juda katta teleskop (VLT) yordamida topilgan. Samolyotlardagi materiallar kosmosga soniyasiga bir necha kilometr tezlikda oqadi. Bu esa juda zavqli, shunday emasmi?!

2M1207gacha bo'lgan masofa uchun dastlabki fotometrik taxmin 70 parsek edi. 2005 yil dekabr oyida amerikalik astronom  harakatlanuvchi klaster usuli yordamida 2M1207gacha aniqroq masofani (53 ± 6 parsek) xabar qildi. Yangi masofa 2M1207 uchun zaifroq yorqinlikni beradi. Oxirgi trigonometrik parallaks natijalari bu harakatlanuvchi klaster masofasini tasdiqladi, bu esa 53 ± 1 parsek yoki 172 ± 3 yorug'lik yiliga teng masofani baholashga olib keldi.

Sayyora tizimi 
Klassik yulduzlar singari, ko'plab jigarrang mittilar jigarrang mitti ustiga to'plangan gaz va chang radius bilan o'ralgan.  2M1207 keng H a chizig'i tufayli birinchi bo'lib bunday diskga ega ekanligiga shubha qilingan edi. Keyinchalik bu ultrabinafsha spektroskopiya bilan tasdiqlangan. Chang diskining mavjudligi infraqizil kuzatuvlar bilan ham tasdiqlangan. Umuman olganda, disklarning to'planishi diskka perpendikulyar ravishda chiqarilgan materialdan tez harakatlanuvchi oqimlarni hosil qilishi ma'lum.  Bu 2M1207 uchun ham kuzatilgan; 2007 yil aprel oyida Astrophysical Journal jurnalida chop etilgan maqolada bu jigarrang mitti o'z qutblaridan zarrachalar otayotgani haqida xabar berilgan. Kosmosga taxminan 10 9 kilometr masofaga cho'zilgan samolyotlar Yevropa janubiy observatoriyasida juda katta teleskop (VLT) yordamida topilgan. Samolyotlardagi materiallar kosmosga soniyasiga bir necha kilometr tezlikda oqadi.

Havolalar 

 Space.com - Astronomlar ishonchi komil: Quyosh tizimidan tashqaridagi sayyora suratga olindi
 Bu kashfiyot haqidagi Space.com maqolasi
 
 Yevropa janubiy observatoriyasidan "Yosh jigarrang mitti yaqinidagi ulkan sayyora nomzodi" (PDF) .
 "TW Hydrae Assotsiatsiyasida 2M1207b Exoplanetgacha harakatlanuvchi klaster masofasi"
Oqmoʻla tashqi okrugi

Oqmoʻla tashqi okrugi — Rossiya imperiyasi davridagi maʼmuriy-hududiy qism (22.8.1832). Arxiv hujjatida bu tumanning tashkil etilishi sababi „Bolaligimizda urugʻlarni bolaligimizga kirmagan qabilalarni garovga olishdan himoya qilish“ deb isbotlangan. Ombi viloyati maʼmuriyati vakili polkovnik S.B.Bronevskiy 1825-yilning kuzida Petropavl qalʼasidan Nuraga borib, Oqmoʻlani navbatdagi tashqi okrug duani deb belgiladi. 1830-yilning yozida u bu yerda duan qura boshlaydi. Ularning uylarini suv yuvib ketganligi sababli duan o‘rni Esildagi Qoraotkelga ko‘chirilib, hujjatda Oqmo‘la nomi saqlanib qolgan. Oqmo‘la tashqi okrugining katta sultoni Xudoymendiuli Qo‘ng‘irqulja, noibi Aristan Qo‘ng‘irquljauli, qozilik lavozimiga qarpoq urug‘idan Qabanbayuli Qo‘tirash va oltoy urug‘idan Bektasuli Matakboy saylangan. Quyidagi bolislar kiritildi: Toqa-Qarpiq (Qudaymendiuli Omirbek, toʻra), Tinali Qarpiq (Qudaymendiuli Aristan, Qudaimendiuli), Qareke Oltoy (Qudaymendiuli Bekali), Qirgʻiz Tortuul (Dayruli Baykara), Temesh (Toʻgʻoʻljayr), Temesh (Toʻgʻuliyayr), sudya), Saidali Oltoy (Bolekuli Toman qozisi), Aytqoʻja Qarpiq (Tanirbergenuli Sapan qozisi), Tama (Sengirbekuli Itemgen qozi), Jagʻalbayli (Baygululi Qabanbay qozi), Oltoy (Sarmantayuli Juman qozisi), Taraxti (Abitayuk) (Eskenuli Qulbek raqsi). A.s.o.ga tashrif buyurgan 5180 ta xonadon, 34740 kishi. Bu aholida 140 488 ta ot, 28 939 bosh sigir, 216 875 bosh qoʻy va 16 011 bosh tuya bor edi. 1838-yil, Rossiya imperatori Aleksandr I tomonidan imzolangan. 25 martdagi „Nizom“ asosida dala general-gubernatorligi (markaziy Ombi shahri) tarkibida Oqmo‘la viloyati tashkil etildi. 1869-yilda shu viloyat tarkibida Oqmo‘la okrugi ochildi.

Maʼmuriy boʻlinish 
Arxiv hujjatida Oqmoʻla tashqi okrugi tarkibiga kiruvchi qozoq boʻyilarining roʻyxati, har bir boʻyida joylashgan qishloq va uylar soni, shuningdek, oʻlkaning yozgi yaylovlari va qishlogʻi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan. Hujjat 1841 -yil 2-oktyabrda boshlanib, 29-noyabrda tugaydi [2,20 kp.-23 p.]

Manbalar

Tashqi havola 

 Qoraotkeldan Oqmolaga (yoʻqolgan havola)
Akmola viloyati
Xalifa Makkor

Xalifa Makkor  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XIV—XVI asrlar . Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “H. Olimjon” MFY . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
Xandalaktepa

Xandalaktepa   — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi.  Obyekt davri: VIII—XIII asrlar . Qashqadaryo viloyatining Gʻuzor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Choʻmichli” MFY . Koʻchmas mulkka  boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi  operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar  Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning  koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga  olingan.

Manbalar
Voyaga yetganlik yoshi

Voyaga yetganlik yoshi — Qonunda belgilangan yosh boʻlib, fuqaro shu yoshga yetgach, toʻlaligicha huquq layoqatiga ega deb sanaladi. OʻzRda 18 yosh Voyaga yetganlik yoshi deb belgilangan.

Manbalar
Shoebill (qush)

Shoebill shuningdek, kit boshi, kit boshli laylak yoki shoebill laylak va hajm jihatdan laylakga oʻxshash qushdir. U oʻz nomini oʻzining ulkan poyabzal shaklidagi pulidan olgan. U bir oz laylakga oʻxshash umumiy shaklga ega va ilgari shu morfologiyaga asoslanib Ciconiiformes tartibida laylaklar bilan tasniflangan. Voyaga yetgan turlari asosan kulrang, oʻsmirlar esa jigarrangroq. Sharqiy Afrikaning tropik qismida, Janubiy Sudandan Zambiyagacha boʻlgan katta botqoqlarda yashaydi. 

Shoebill qadimgi misrliklarga maʼlum boʻlgan , ammo Yevropaga terilar va oxir-oqibat tirik namunalar olib kelinganidan keyin XIX-asrgacha tasniflanmagan. Jon Gould buni 1850-yilda tasvirlab, unga Balaeniceps rex nomini berdi. Jins nomi lotincha balaena „kit“,  va caput „bosh“ soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlib, qoʻshma soʻzlarda -ceps deb qisqartiriladi.

Tavsif 

Shoebill uzun boʻyli qush boʻlib, odatda balandligi 110 sm dan 140 smgacha va baʼzi turlari 152 sm ga etadi. Erkak qushning vazni oʻrtacha  ga etadi va urgʻochisiga nisbatan  kattaroqdir.  Qanotlari keng, qanot akkord uzunligi 58.8 sm dan 78 sm gacha va koʻtarilish uchun yaxshi moslashgan.

Voyaga yetgan turlarini patlari koʻk-kulrang hisoblanadi. Koʻkrakda bir nechta choʻzilgan patlar mavjud boʻlib, ular quyuq oʻqlarga ega. Voyaga yetmagan turlarini jigarrang tusli quyuqroq kulrang.  Ular birinchi marta tugʻilganda, Shoebill qushlari oddiyroq oʻlchamga ega boʻlib, dastlab kumush-kulrang rangda boʻladi. Joʻjalar 23 va 43 kun oraligʻida sezilarli darajada katta boʻladi.

Oziqlanishi 
Shoebill qushlari asosan oʻpka baliqlari (shu jumladan marmar oʻpka baliqlari),  bichirlar (shu jumladan Senegal bichirlari),  tilapiya, soʻmlik baliqlari  va suv ilonlari kabi suv oʻljalari bilan oziqlanadi.  Baʼzida ular qurbaqalar, monitor kaltakesaklari (masalan, Nil monitori),  toshbaqalar, yosh timsohlar, mollyuskalar va oʻlik hayvonlarni isteʼmol qiladilar.  Koʻproq kamdan-kam hollarda, shoebill salyangozlarni, kemiruvchilarni va mayda suv qushlarini isteʼmol qiladi.

Kuzatuv jarayoni

Odamlar tomonidan kuzatuv 
Ushbu tur qush kuzatuvchilari tomonidan Afrikadagi eng koʻp tahlil qilingan beshta qushlardan biri hisoblanadi.  Ular odamlarga nisbatan muloyim va hech qanday tahdidli xatti-harakatlarni koʻrsatmaydi. Tadqiqotchilar qushni uyasida yaqin masofada kuzatishga muvaffaq boʻlishdi.

Saqlash 
Shoebill koʻpincha hayvonot bogʻlarida saqlanadi, lekin naslchilik haqida kamdan-kam xabar beriladi.  Belgiyadagi Pairi Daiza Shoebill qushini saqlagan dunyodagi birinchi hayvonot bog‘i hisoblanadi.

Manbalar 

Hayvonlar
Laylaksimonlar
Xalchiduktepa

Xalchiduktepa   — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi.  Obyekt davri: Aniqlanmagan . Navoiy viloyatining Xatirchi tumanida  joylashgan. Obyekt manzili: “Koriz Arab” MFY . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq:  Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv  huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori  bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari  milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
Xadrudsoy-1

Xadrudsoy -1  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan . Navoiy viloyatining Nurota tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Kattasoy” MFY Kichiksoy qishloq aholi punkti  . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
Sulton Husayn I

Sulton Husayn I ( 1668—1726) – Safaviylar sulolasidan soʻnggi Fors shohi (1694—1722). 1722-yilda afgʻon qoʻzgʻolonchilari tomonidan agʻdarildi.

Tarjimayi holi 
1669-yilda Eron shohi Sulaymon Sefi va uning haram vakillaridan biri boʻlgan cherkes kanizaklari oilasida tugʻilgan. Uning hukmronligi davrida quyidagi eshikogʻaboshilari (saroy qoʻriqchisi) mavjud edi:

 Ali Mardan Xon (1695)
 Muhammad Moʻmin Xon Begdeli Shamli (1696—1698)
 Maasum Bek (1698)
 Ali Mardan Xon (1700—1701)
 Rzagulu Xon Shamli (1722)

Sulton Husayn siyosatga unchalik qiziqmaydigan sodda odam sifatida obroʻga ega boʻlgan. Uning "Yaxshi dir" laqabi bor edi – davlat boshqaruvi toʻgʻrisida qaror qabul qilish zarurati tugʻilganda bu uning odatiy javobi edi. 1722-yilda Shoh bilan uchrashgan Nikolay Shorer fors-turkiy tarjimon orqali Sultan Husayn bilan muloqot qilgani haqida xabar beradi Oʻzidan oldingilardan farqli oʻlaroq, u rahmdil boʻlib, shafqatsizlikka qodir emas edi. Bir kuni toʻpponchasi bilan oʻrdakni yaralab, qattiq pushaymon boʻlib, „Men qonga boʻyalganman“, degan va aynan shu munosabat bilan u kambagʻallarga ikki yuzta tuman tarqatishni buyurgan.

Yosh shoh taqvodor musulmon boʻlib, uning davrida spirtli ichimliklar va afyun isteʼmol qilish taqiqlangan, ayollarning jamoat joylarida oʻzini tutishiga cheklovlar qoʻyilgan. Hokimlarga shariat qonunlariga amal qilish buyurilgan.

Biroq tez orada hokimiyat Muhammad Bakir Majlisidan Sulton Husaynning xolasi, Shoh Sefi I ning qizi Maryam Begimga oʻtgan. Uning taʼsiri ostida Sulton Husayn hukumatdan chetga chiqqan, butun vaqtini haram va hashamatli bogʻlarda oʻtkazgan

Sulton Husaynning diniy siyosatiga qarshi isyonlar 

Shia islomining davlat darajasida oʻrnatilishi sunniy musulmonlar, yahudiylar va nasroniylarga nisbatan murosasizlikning kuchayishiga olib kelgan. Shoh, shuningdek, zardushtiylik tarafdorlarini islom diniga majburan qabul qilish toʻgʻrisida farmon chiqagan.

Eslatmalar 

1726-yilda vafot etganlar
1668-yilda tugʻilganlar
Pages with unreviewed translations