MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Tripp (Janubiy Dakota)

Tripp () — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 575 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi 
Tripp shahri koordinatalarda  (43,224966, −97,965391)joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni  tashkil qiladi.

Demografiyasi 
2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 647 kishi, 290 xonadon va 167 oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 98,5% oq tanli, 0,6% tubjoy amerikaliklar, 0,2% osiyoliklar, 0,2% boshqa irqlardan va 0,6% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,7 foizini tashkil etadi.

Shaharda 290 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 19,7 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 46,2 foizi er-xotinlar birga yashagan, 5,5 foizida eri boʻlmagan ayollar, 5,9 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 42,4% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 38,6% jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 26,2% 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 55,2 yoshni tashkil etadi. Aholining 16,5 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 3,3% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 18,3% 25 dan 44 gacha; 24,8% 45 dan 64 gacha; va 37,2% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 48,1% erkaklar va 51,9% ayollarni tashkil qilgan.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 24 609 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 34 531 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 26 500 dollarni, ayollarniki esa 16 397 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 16 231 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 13,7 foizi va aholining 18,6 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 28,6 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 14,3 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar 

Janubiy Dakota shtatidagi shaharlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Mehmandoost(Masumzoda) minorasi

Mehmandoost minorasi (Masumzoda minorasi) Saljuqiylar davriga tegishli minoralardan biri boʻlib, Damgʻon shahridagi Mehmandust qishlogʻining janubida va Imomobodning gʻarbida joylashgan. Bu minoraning janubiy qismida qadimiy Mehmandust tepaligida joylashgan. Mehmandoost minorasi Rey shahridagi Toghrel minorasiga o'xshaydi, binosining bir qismi qisman vayron bo'lgan, ammo qolgan qismiga qarab uning yoshi aniqlanadi.

arxitektura 
Uning tashqi tomondan aylanasi 34 tirsak, ichkaridan diametri 7,20 metr. Bu minora o‘n ikkita kamarli bo‘lib, ulardan biri kirish joyi bo‘lib, har bir arkning kengligi 1,23 metr bo‘lib, o‘n yarim tirsakdan keyin g‘ishtdan juda yaxshi holatda qurilgan bo‘lib, undan keyin 3 yozuvi bor. Qufiy yozuvida va uning tepasida Bani yozuvida yana bir yozuv bor.Ammo, gumbaz vayron boʻlib, qolgan qismi 14 tirsak balandlikda.

Rivoyat qilishlaricha bu minora Muso ibn Ja’far avlodidan bo‘lgan Imomzoda Qosim qabridir , lekin tuzulish jihatidan qabrga o'xshash emas.

Fon 
Bu minora Masumozadeh minorasi sifatida ham tanilgan. Uning asosiy gumbazi yiqilib, kufiy yozuvidagi tosh bitiklarga asoslanib, bu minoraning qurilgan sanasi milodiy 490-yil.

bog'liq so'rovlar 

 Toghrel minorasi
 qo'ng'iroq gumbazi
 Bastam Kashana minorasi
 Aladdin qabri minorasi

Manbalar 

 «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰
 اکتبر ۲۰۱۹. مشکوتی، نصرت‌الله (۱۳۴۹). فهرست بناهای تاریخی و اماکن باستانی ایران. سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران. از پارامتر ناشناخته |صفحهٔ= صرف‌نظر شد (کمک)
Ricky Womack

Ricky Womack (1961-yil 7-may, Detroyt, Michigan – 2002-yil 19-yanvar, Sent-Jon Oaklend kasalxonasi, Madison Heights, Michigan) amerikalik professional bokschi edi. Asosan havaskorlik faoliyati bilan tanilgan, shu vaqt ichida u oʻzining „Ajoyib“ laqabini oldi va Govard Koselning eʼtiboriga tushdi, u oʻzining yorqin kelajagini 1984-yilgi Olimpiadada yengil vazn toifasida AQSh olimpiya terma jamoasi sifatida bashorat qilgan va keyinchalik muvaffaqiyatli professional faoliyatini bashorat qilgan, ammo ikkala bashorat ham amalga oshmadi, chunki Womack Olimpiada saralashida Evander Xolifildga yutqazib qoʻyadi va uning kelajakdagi professional faoliyatini jinoiy javobgarlikka tortilganidan keyin uning faoliyati qulab tushdi.

Dastlabki yillari 
Womackning otasi jismonan zoʻravon, onasi esa qarovsiz edi. Oxir-oqibat ijtimoiy xizmatlar Rickyni yetti aka-uka va opa-singillari bilan birga onasidan uzoqda vasiylikka olib ketishdi. U oʻn uch yoshida Emanuel Styuard tomonidan oʻqitilgan Kronk Gym bilan shugʻullana boshlagan. Ammo tashvishli bolalik uning shaxsiyatiga chuqur taʼsir qildi, u qatʼiy kleptomanga aylandi va huquqni muhofaza qilish organlari bilan tez-tez uchrashib turdi. Oʻsha paytda uning jamoadoshi, Kronkning yana bir yosh iqtidori Mark Breland Womackning halokatli taʼsiriga tushdi. Womackning jinoiy odatlari oxir-oqibat uni uzoq muddatli qamoq jazosiga olib keldi.

Havaskor faoliyati 
Womack ajoyib havaskor faoliyatiga ega boʻlib, boʻlajak afsonaviy Evander Xolifildni bir necha bor magʻlubiyatga uchratgan (biri yurish bilan), ikkita yoʻqotish Evander tomonidan Olimpiya oʻyinlarida qasos olgan va Rickyning 1984-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlariga yoʻlini kesib tashlagan.

Vafoti 
2002-yil 19-yanvarda Womack oxirgi jangidan ikki oy oʻtib oʻz joniga qasd qildi.

Manbalar

Havolalar 
 Boxing record for Ricky Womack from BoxRec (registration required) (history)
 
Amerikalik erkak bokschilar
1961-yilda tugʻilganlar
Tony Baltazar

Entony Baltazar (1961-yil 5-fevralda tugʻilgan) — yengil vazn toifasida ishtirok etgan amerikalik sobiq bokschi. Havaskorlik faoliyati davomida turli unvonlarni qo‘lga kiritganidan so‘ng, u 1970-yillarning oxirida professional bo‘lib chiqadi va Robin Bleyk, sobiq jahon chempioni Rojer Meywezer (u bir ovozdan o‘n raund qarori bilan uni mag‘lub etdi), Ektor Macho Kamacho va Karlos Bolillo Gonsales kabi bokschilarni o‘ynadi, soʻnggi ikkitasi Baltazar jahon chempionligi uchun kurashgan bokschi edi. Baltazar yengil va oʻrta vazn toifalarida daʼvogar edi.

Yoshligi 
Baltazar Kaliforniyaning Los-Anjeles shahrida tugʻilgan va sobiq bokschilar Robert Baltazar va Frenki Baltazarning ukasi.

Professional faoliyati 
Baltazar Kaliforniyaning La Puente shahrida oʻsgan, Baltazar hozir Feniksda istiqomat qiladi. U bir marta WBO mintaqaviy chempioni, Shimoliy Amerika boks tashkiloti kichik yarim oʻrta vazn toifasida chempion boʻlgan. Uning akasi Frenki Baltazar ham 1980-yillarning koʻp qismida eng yuqori baholangan daʼvogar edi.

1995-yilda Baltazar va uning rafiqasi gʻalati qon kasalligiga chalingan oʻgʻil koʻradi. Ikki yil oʻtgach, kasallik aniqlanadi va Baltazar va uning oilasi davolanish uchun Minnesota shtatining Rochester shahriga doimiy ravishda sayohat qilishga ketishadi. Oʻrtada Baltazar ushbu kasallikka chalingan bolalar uchun mablagʻ olishga yordam beradigan jamgʻarma tashkil qiladi. Doimiy yaxshilanish soʻng, Baltazarning oʻgʻli 2001-yilda 6 yoshida vafot etadi. Baltazar oʻgʻlining xotirasiga bagʻishlab ishlamoqda va u va uning yordamchilari har yili xayriya boks anderkartlari, rodeolar va auktsionlar uyushtirib kelishadi.

Isteʼfo 
Baltazar faoliyatida jahon chempioni bokschilar George Foreman, Evander Xolifild va Karlos Palomino kabi bir qancha mashhurlar, shuningdek, Hollywood aktyorlarining turli roʻyxati ishtirok etgan. 2001-yilda xayriya auktsionida Elis Kuper, boks boʻyicha sobiq jahon chempioni Maykl Karbaxal, daredevil Spanki Spangler va boshqalar ishtirok etishdi. Aka-uka Baltazar Frenky, Tony va Bobbi otalari Frenk Baltazar sr tomonidan oʻqitilgan va boshqarilgan.

Tony hozirda Arizona shtatidagi Jekson avtomobillarini yuvishda shisha savdo vakili sifatida ishlaydi.

Yana qarang 
 Mashhur boks oilalari

Manbalar

Havolalar 
 
 Boxing record for Tony Baltazar from BoxRec (registration required)
Amerikalik erkak bokschilar
Yashayotgan insonlar
1961-yilda tugʻilganlar
Shomansur Alixoʻjayev

Shomansur Alixoʻjayev (1888—1938) — davlat va jamoat arbobi.
Alixoʻjayev Shomansur 1888-yilda Namangan shahrida tavallud topgan. Uning otasi sangtarosh boʻlib, oʻzining quruvchi guruhi bilan birgalikda buyutma asosida ishlagan. Alixoʻjayev Shomansur dastlab eski usuldagi maktabda oʻqiydi. U ham otasi kabi bir qator ishchilar bilan birgalikda Namangan shahar va uning atroflarida ish olib boradi. U rus-tuzem maktabida ham tahsil oladi. U faoliyati davomida yer oʻlchovchiga tarjimon, 1911-yil Namanganda politsiya pristaviga izvosh boʻlib ishga kiradi. Skobelov (Fargʻona) shahri pristaviga 1914-1917-yillarda izvoshchilik qiladi. 1917-yil Turkiston muxtoriyati tashkil etilgach, muxtoriyatning tadbirlarida faol ishtirok etadi. 1918-yil Alixoʻjayev Shomansur sovet militsiyasiga ishga olingan. 1923-yil bir muddat u Toshkent shahar soveti raisi oʻrinbosari sifatida ishlaydi. Alixoʻjayev Shomansur 1927-yilgacha Fargʻona muzofot inqilobiy qoʻmitasi raisi sifatida ishlaydi. Alixoʻjayev Shomansur keyingi yillarda OʻzSSR suv xoʻjaligi boshqarmasi boshligʻi, 1931-yildan OʻzSSR Boshavtoyoʻltrans boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida faoliyat olib boradi. 1937-yil 21-mart kuni OʻzSSR IIXK Zagvozdin bu davrda Toshkent qurilish tresti boshligʻi oʻrinbosari boʻlgan Sh. Alixoʻjayevga nisbatan OʻzSSR JKning 60, 67-moddalari qoʻllab qamoqqa olish toʻgʻrisida qaror chiqaradi. 1937-yil 6-aprel kuni u qamoqqa olinadi. 1938-yil 4-oktabr kuni Oliy sud qaroriri bilan unga oliy jazo tayinlanadi va shu kunning oʻzidayoq jazo bajarildi. 1957-yil 12-martda Shomansur Alixoʻjayevning turmush oʻrtogʻi Sabohat Alixoʻjayeva OʻzSSR KP(b) MK birinchi kotibi N. A. Muhiddinov nomiga ariza yozadi. Alixoʻjayev Shomansur 1957-yil 26-oktyabr kuni OʻzSSR Oliy sudi qarori oqlanadi va uning oila aʼzolariga ushbu xabar haqida maʼlum qilinadi.

Manbalar 

Davlat arboblari
Qatagʻon qurbonlari
Pattimura

Pattimura

Tomas Matulessi yoki Tomas Matulessia, Kapitan Pattimura yoki shunchaki Pattimura nomi bilan tanilgan (1783-yil 8-iyun - 1817-yil 16 -ekabr) Indoneziya milliy qahramonlaridan biri hisoblanadi.
Pattimura nomi endi Pattimura universiteti, XVI/Pattimura mintaqaviy harbiy qo'mondonligi va Ambondagi Pattimura xalqaro aeroportining nomi sifatida mustahkamlangan.‌‌

Asl ismi 
Kapitan Pattimuraning shaxsi uning haqiqiy ismi Ahmad Lussi ekanligini aytib, ba'zi guruhlar tomonidan qayta-qayta e'tiroz bildirgan. Bu da'vo birinchi marta Ahmad Mansur Suryanegara nashri tomonidan e'lon qilingan. Ammo Ahmad Lussi nomini o'z ichiga olgan birlamchi hujjatlar yo'q. Pattimura universiteti tarixchisiga ko‘ra, Jon Pattiasina, Tomas Matulessi va Ahmad Lussi ikki xil odamlardir. Tomas Matulessi 1817-yilda Pattimura qo'zg'oloni bo'lib o'tgan Saparua shahridan keladi. Ayni paytda Ahmad Lussi Hualoy, Amalatu, G'arbiy Seramdan keladi. Ahmad Lussi Pattimura qo'zg'oloniga qo'shilish uchun Hualoydan Saparuaga boradigan qo'shinlarga rahbarlik qilgan.
Markaziy Maluku, Xaruku orolining Hulaliu shahrida yashovchi Tomas Matulessi (Kapitan Pattimura bilan bir xil ism bilan) u milliy qahramon Tomas Matulessining bevosi avlodi va qonuniy merosxo'ri ekanligini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Indoneziya hukumati xatoga yo‘l qo‘ygan, chunki Tomas Matulessiga milliy qahramon unvonini berish to‘g‘risidagi farmonga faqat “Kapitan Pattimura” nomi kiritilgan. U, shuningdek, Indoneziya hukumati milliy qahramon Tomas Matulessining tug‘ilgan joyini belgilash va milliy qahramonning merosxo‘rlarini aniqlashda xatoga yo‘l qo‘yganini ta’kidladi.

Pattimura oilasi 
Tomas Matulessining so'zlariga ko'ra, milliy qahramon Tomas Matulessi Xulaliu, Xaruku oroli, Maluku shahrida Korneles Matulessi va Petrosina Noya oilasida tug'ilgan. Milliy qahramon Tomas Matulessi Mariya Tayxuttuga uylandi va 1817-yilda Saparuada Pattimura jangida vafot etishidan oldin uch farzand ko'rdi. Uch farzand - Xuapatti (suvga cho'mdirilgan Asaf ismi bilan), Risamena  va Benjamin.
Tomas Matulessining bayonoti 2021-yil 12-may kuni Pattimura universitetida “Milliy qahramon Tomas Matulessi taxallusi Kapitan Pattimuraning kelib chiqish tarixini to‘g‘rilash” mavzusidagi tadbirda taqdim etildi. Muhokamaviy tadbirdan tashqari, Tomas Matulessining bayonoti 2021-yilda nashr etiladigan “Tomas Matulessy Kapitang Pattimura – Hulaliu mamlakatining bolalari” nomli kitobda ham chop etilgan.

Manbalar 
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Pattimura

Havolalar 
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Pattimura
Matty Foulds

Matthew Colin Foulds (1998-yil, 1-fevralda tugʻilgan) — ingliz futbolchisi, Ikkinchi liga vakili „Bradford City“ klubida himoyachi sifatida oʻynaydi.

Klubdagi faoliyati 
Foulds 2015-yilning 18-fevralida Buryda o‘zining ilk professional shartnomalarini imzolagan besh nafar akademiya o‘yinchisidan biri edi. U birinchi boʻlib oʻsha yilning 22-avgustida oʻyin kuni tarkibiga kiritilgan, natijada „Shakers“ Birinchi ligada Crewe Alexandra klubi bilan 3:3 hisobida durang oʻynadi. Uch kundan soʻng, u Gigg Leynda boʻlib oʻtgan Liga kubogining 2-bosqichi oʻyinida Premyer-liga jamoasi "Leicester City" klubiga 1:4 hisobida jamoasi bilan magʻlub boʻlgan oʻyinning ikkinchi boʻlim boshida Chris Husseyning oʻrniga maydonga tushdi. 1-sentyabr kuni Foulds futbol ligasi kubogining birinchi bosqichida Accrington Stanley klubiga qarshi 2:1 hisobida jamoasi bilan g‘alaba qozongan oʻyinda, klub safidagi o‘zining ilk boshlangʻich tarkibdagi oʻyinini oʻtkazdi.

Premyer-liga klubi "Everton" 2015-yilning 19-noyabrida Fouldsni nomaʼlum toʻlov evaziga sotib olish boʻyicha kelishuvga erishdi, futbolchi 2016-yilning yanvaridagi transfer oynasi boshida Goodison Parkga koʻchib oʻtishga qaror qildi.

Klub safida toʻrt yil faoliyat olib borgach, Foulds shartnomasi tugaganidan keyin Everton tomonidan qoʻyib yuborildi.

2020-yil sentyabrida Foulds C Seriyaning „Como“ klubida sinovdan oʻtkazildi va 14-oktyabrda u klub bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. 2021-yilning 5-yanvarida Foulds o‘zaro kelishuvga ko‘ra shartnomani bekor qilishga rozi bo‘ldi. Oʻsha oyning oxirida u birinchi klubi Bradford City bilan qisqa muddatli shartnoma imzoladi, bu klubda dastlab yoshlar jamoasida toʻp surgan.

2021-yil, 12-mayda u Bradford City tomonidan yangi shartnoma taklif qilgan toʻrt futbolchidan biri edi. 2021-yil, 15-iyun kuni u klub bilan shartnomasini bir yilga uzaytirishga kelishib oldi. U 2021-22-yilgi mavsum oxirida Bradford City tomonidan yangi shartnoma taklif qilgan yetti nafar futbolchidan biri edi. Foulds 2022-yil, 18-mayda klub bilan yangi ikki yillik shartnoma imzoladi.

Faoliyat statistikasi

Yutuqlari 
Everton U-23

 Premyer-liga kubogi: 2018-19

Manbalar 

Italiyadagi muhojir futbolchilar
Futbol himoyachilari
Angliya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1998-yilda tugʻilganlar
Janubiy Koreya an'anaviy tosh qozoni "Tolsot"

Tosh qozon (koreyscha : 돌솥) to’lso’t yoki gopdol qozon (koreyscha : 곱돌솥) — toshdan yasalgan kichik qozon. U asosan taom tayyorlashda ishlatiladi va koreys anʼanaviy taomlari bilan shugʻullanadigan oshxonalarida guruch baʼzan tosh qozonda xizmat qiladi. Bundan tashqari, tosh qozonda maxsus mahsulot sifatida foydalaniladigan holatlar mavjud va Jonjuda, Tolsot pipimbab, tosh qozondan foydalanadigan taom.

Surati

Oʻxshash 

 Kamasot
 Ttukpegi

Izoh 
1. „Tosh qozon“ . 《Standart koreys tili lugʻati》. Koreys tili milliy instituti . 31/12/2017 olindi .

2. „Oltin tosh qozon“ . 《Standart koreys tili lugʻati》. Koreys tili milliy instituti . 31/12/2017 olindi .
Beau Mirchoff

Uilyam Beau Mirchoff (  ;  1989-yil 13 - yanvarda tug‘ilgan) - Kanadalik-amerikalik aktyor.

Yoshligi 
Mirchoff Vashington shtatining Sietl shahrida tug'ilgan. Ikki kundan keyin u Britaniya Kolumbiyasining Viktoriya shahridagi oilasining uyiga ko'chib o'tdi.

Filmografiya

Film

Televideniye

Manbalar

Havolalar 

 Media related to Beau Mirchoff at Wikimedia Commons
 

Asli Irlandiyalik amerikaliklar
1989-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Borgåsgubben

Borgåsgubben — bu turli o'lchamdagi tosh g'ishtlardan yasalgan 10 futlik haykal. U Källtegen, Blomskog, Årjäng, Shvetsiyadagi Borgåsen nomli tog'ning tepasida joylashgan. Nega u yerga qo'yilganligi noma'lum rasmiy manbalarda keltirilmagan, ammo mahalliy aholining ko'chib yuruvchi rivoyatlariga ko'ra, u dushmanlarni qo'rqitish uchun qo'yilgan. Bu hujum qilganlarga tirik qo'riqchi posti haqida tasavvur berishi kerak bo'lgan. U 1600-yil—1700-yillarda Shvetsiya va Norvegiya o'rtasidagi urush davrida qurilgan. Ko'pchilik tosh haykalni Shvetsiya qiroli Charlz XII davrida armiyada xizmat qilgan karoleanlar deb atalgan askarlar yasagan deb hisoblashadi. Charlz va uning askarlari Norvegiyadagi Fredriksten qal'asiga ketayotgan vaqtda ular Blomskogda to'xtashgan va ushbu tarixiy yodgorlikni barpo qilishgan.

Borgåsen tarixi 
Blomskog atrofidagi hudud va butun Värmland juda ko'p tarixga ega. XVI-asrda hudud iqtisodiy qiyin vaqtlarni boshdan o'tkazgan va Shvetsiya va Norvegiya (Daniya hukmronligi ostida) o'rtasidagi urush nizosi Shvetsiya tomonidagi chegara shaharlarining bir necha bor yoqib yuborilishi o'z ta'sirini o'tkazgan. Olle Xyogstrandning 1979-yilda nashr etilgan „När hela socknen brann“ nomli kitobida haykal yaratilganda jamiyat qanday ko‘rinish olgani tasvirlangan. Keyingi yillarda odamlar qochqinlik vaqtlarida o'zlarini xavfsiz va himoyalangan his qilishlariga imkon beruvchi tepalikdan foydalanishgan.

Hozrigi kunlarda 
Hozirgi kunda siz Borgåsgubbenni Blomskog aholisining o'ziga xos belgisi deb aytsa bo'ladi. Mahalliy aholining bir qismi, ya'ni yoshi katta odamlar uchun keng tarixni eslatib turadi. Tog', qal'a va tosh haykalning hikoyasi ularning merosining bir qismidir. Horijliklar Borgasgubben haykaliga nafaqat u tufayli, balki uning atrofidagi ajoyib go'zal tabiat uchun ham tashrif buyuradi. Tog' tepasida Västra Silen ko'lining ajoyib manzarasi diqqatga sozovor maskan hisoblanadi.

Manbalar
Sheralixon (Afgʻoniston amiri)

Sher Ali Xon −1863-1879-yillarda Afgʻoniston amiri boʻlgan, (1825-1879).U Afgʻonistondagi Barakzoylar urugʻiga mansub boʻlgan. Doʻst Muhammadxonning oʻgʻillaridan biri edi.

Islohotlar 
Sher Ali Xonning amir sifatida hukmronligi Afg‘onistondagi Barakzoy boshqaruvini isloh qilishga urinishlari bilan ko‘pincha esga olinadi. Sher Ali Xon hukmronligi davrida amalga oshirilgan oʻzgarishlarga hukumat lavozimlarining yaratilishi, harbiy islohotlar, Afgʻonistonda birinchi pochta xizmatining joriy etilishi va afgʻon rahbarining pushtu tilini targʻib qilish boʻyicha birinchi urinishlari kiradi.

Sher Alixon Barakzoy sardorlarining kuchini cheklashga harakat qildi . U oʻgʻillariga viloyatlarni boshqarishga ruxsat bermay, oʻziga sodiq hokimlarni tayinladi. Shuningdek, unga davlat masalalari boʻyicha maslahat beradigan 12 kishidan iborat kengash bor edi. U Bosh vazir (Sadr-i Aʼzam), moliya vaziri, ichki ishlar vaziri, urush vaziri, tashqi ishlar vaziri va xazina vaziri kabi turli vazirlik idoralarini yaratdi.

Sher Alixon davrida Afgʻoniston 5ta viloyatga: Kobul, Hirot, Afgʻon Turkistoni, Qandahor va Farohga boʻlingan . Ilgari Faroh Hirotga boʻysungan edi, lekin buning oʻrniga u uni alohida viloyat qilib, uni amakivachchasi Sardor Muhammad Afzalga berdi (Muhammad Afzalxon bilan adashtirmaslik kerak).

Sher Ali Xonning hukmronligiga Britaniya imperiyasi va Rossiya imperiyasining bosimi toʻsqinlik qildi, ammo Sher Ali Xon Afgʻonistonni ularning bosqinlaridan saqlashga harakat qildi. Afgʻonistonga Rossiya hukumatining general Stoletov boshchiligidagi missiyasi (1877-yil) yuborilishidan xavotirlangan inglizlar oz missiyasini 1878-yilda joʻnatadilar, afgʻon amiri Sher Ali Xon esa bu missiyani qabul qilinishidan bosh tortdi va inglizlar oʻz kuchlarini yigʻib, Kobulga yurish qildilar. Sher Ali Xon Rossiya imperiyasidan siyosiy va harbiy yordam soʻrash maqsadida Kobulni tark etishni maʼqul koʻrdi. U Mozori Sharifda 1879-yilda vafot etdi va taxtni oʻgʻli Muhammad Yoqubxonga qoldirdi. Uning vafotidan soʻng ikkinchi ingliz-afgʻon urushi boshlandi.

.

Adabiyotlar

Havolalar 

 Profil: Amir Sher Ali Xon

1879-yilda vafot etganlar
1825-yilda tugʻilganlar
Britaniya imperiyasi
Rossiya imperiyasi
Muhammad Afzal Xon
Barakzoilar sulolasi
Afgʻoniston amirlari
19-asr afgʻon hukmdorlari
19-asr afgʻon siyosatchilari
Ikkinchi ingliz-afgʻon urushi ishtirokchilari
Rahim Rahmonov

Rahim Rahmonov (1910—?) — davlat va jamoat arbobi.
Rahim Rahmonovich Rahmonov 1910-yili Fargʻona shahrida oddiy ishchi oilasida tavallud topgan. 1920-yilgacha oilasi bagʻrida, 1920-1924-yillarda Fargʻona shahrida joylashgan bolalar uyida tarbiya oladi. 1924-yil Toshkentga kelib, muallimlar bilim yurtiga oʻqishga kirgan. 1928-yilda u yerni tamomlab, Samarqanddagi Oʻzbekiston davlat universiteti kimyo fakultetiga oʻqishga kiradi. Talabalik davridayoq 1929—1930-yillarda Samarqand yer ishlari texnikumida mehnat faoliyatini boshlaydi. U keyinchalik Samarqand zoosovet institutida ishlab, ilmiy izlanishlar olib boradi. Rahim Rahmonov 1932-yilda universitetni tamomlaydi va 1932-1934-yillar davomida Qoʻqondagi paxtachilik institutining kimyo laboratoriyasida assistant boʻlib ishlaydi. 1932—1934-yillarda Qoʻqondagi Molotov nomidagi Pedagogika institutida kimyo laboratoriyasida assistent boʻlib, 1935-yil 1-martdan 15-noyabrgacha Chirchiq elektorookimyo kombinati qoshida tashkil etilgan elektrokimyo texnikumi direktori vazifasida ish olib boradi. Rahim Rahmonov 1936-yilda Leningrad shahridagi Lenin nomli Butunittifoq selxoz akademiyasining aspiranturasiga kiradi va 1940-yilda disertatsiyasini mutavvafiqatli himoya qiladi. U shu vaqfdan boshlab Biologiya fanlari nomzodi unvonini oladi. Rahim Rahmonov 1940—1941-yillarda SSSR FAning OʻzSSR Botanika instituti direktori boʻlib ishlaydi. U faoliyati davomida Oʻrta Osiyo davlat universiteti talabalariga biokimyo fanidan dars berib, dotsent ilmiy darajasini oladi. 1941-yil 27-sentabr kuni Rahim Rahmonovni qamoqqa olish toʻgʻrisida qaror chiqadi. 1941-yil 28-sentyabrda uning uyida tintuv oʻtkazilib, qamoqqa olinadi. 1942-yil 8-avgustdagi IIXK yigʻilishida 9 nafar oʻzbek olimi orasida Rahim Rahmonov ham 10 yil mehnat tuzatish lageri (MTL)ga hukm etiladi. 1942—1944-yillarda Rahim Rahmonov Karlagda agranom, 1944—1949-yillar Almati viloyatidagi qishloq xoʻjaligi lageri 5-boʻlimida agronom boʻladi. 1952-yil Rahim Rahmonov jazo muddatini toʻliq oʻtab lagerdan ozod boʻladi. 1956-yil 27-sentabr kuni OʻzSSR Oliy sudi qarori oqlanadi.

Manbalar 

Davlat arboblari