MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Qahva quyqasida fol ochish

Qahva quyqasida fol ochish — bu tasseografiya (folbinlik) turi boʻlib, u qahva ichilganidan keyin piyola ichida qolgan qahva quyqasi shaklini oʻrganishdan iborat. Rus tilida „qahva quyqasida fol ochish“ iborasi koʻpincha asossiz prognozlarni ifodalash uchun ishlatiladi.

Qahva quyqasida fol ochish — kundalik okkultizmning eng keng tarqalgan koʻrinishlaridan biri. Turk sultonlari va rus shohlari saroylarida paydo boʻlgan, keyinchalik butun Sharqiy Evropaga tarqalgan. Rus tilida koʻplab qoʻllanmalar (shu jumladan, „Qahva quyqasida folbinlik entsiklopediyasi“) va qahva naqshlarini talqin qilish uchun maʼlumotnomalar nashr etilgan.

Bashorat qilish uchun qahva sharqona tarzda yoki oddiygina suv bilan quyib, quyqani qadah ichiga tushirib tayyorlanadi.

Qahva quyqasida fol ochish tartibi, qoida tariqasida, likopcha bilan yopilgan qahva quyqali qadahni agʻdarishdan iborat. Bunday holda, quyqa qadah devorlari boʻylab oqadi. Qadahda qolgan qahva izlarini oʻrganib, bashorat qilinadi. Koʻpgina qoʻllanmalar ushbu marosimni afsun bilan birga qilishni maslahat beradi.

Qahva naqshlari orasida chiziqlar, doiralar, tojlar, romblar, xochlar, kvadratlar, uchburchak burchaklari, ovallar, uylar, hayvonlar, mebellar, derazalar, inson figuralari, gullar, daraxtlar, raqamlar, harflar mavjud. Ularning har biri oʻziga xos maʼnoga ega.

Yana qarang 

 Choy quyqasi bilan folbinlik

Adabiyotlar 

 
 
Qahva ichish madaniyati
Folbinlik
Sospeso qahvasi

Sospeso qahvasi (,  — osib qoʻyilgan, toʻxtatib turilgangan, yechib turilgan, qatʼiyatsiz) — qahva nomi, eski anʼanaga koʻra, Neapoldagi qahvaxonalarda oʻz omadini va saxovatini namoyish qilish uchun shunday qahva buyurtma berish mumkin edi (endilikda butun dunyo boʻylab tarqalgan). Bunday holda, mijoz bir qadah qahva oladi va ikkitasi uchun haq toʻlaydi. Uning hisobiga uysizlar va kambagʻallar qahvaxonaga kirib, baristadan „osib qoʻyilgan“ qoʻshimcha ichimlik bor yoki yoʻqligini soʻrashlari mumkin. Agar bunga qadar tashrif buyuruvchilardan biri sospezo kaffesiga buyurtma bergan boʻlsa, ofitsiant musofirni bepul qahva bilan mehmon qilishi mumkin. Ushbu Neapolitan anʼanasi tobora koʻproq qoʻllanib bormoqda.

„Osib qoʻyilgan qahva“ iborasi birinchi marta Rossiyada 2005-yil sentabr oyida Moskvaning ECHO radiosida italiyalik yozuvchi va ssenariy muallifi Tonino Guerra tomonidan „Kitob kazinosi“ dasturida hikoya qilingan va uning tarjimoni va rafiqasi Laura Guerra (Eleonora Yablochkina) tomonidan tarjima qilingan. Shuning uchun, Rossiyada bu atama toʻxtatilgan qahva sifatida keng tarqaldi, bu caffè sospeso iborasining soʻzma-soʻz tarjimasi.

„Ruschada Italiya“ portali maʼlumotiga koʻra, atamaning toʻgʻri tarjimasi puli toʻlangan qahva (bu tarjima notoʻgʻri, chunki italyancha „puli toʻlangan qahva“ bu „caffè pagato“ yoki „caffè prepagato“ („oldindan toʻlangan“) deb aytiladi).

2011-yil 11-dekabrda „Rete del Caffè Sospeso“ (Osib qoʻyilgan qahvalar tarmogʻi) turli tashkilotlar va Neapol meri Luidji de Majistris koʻmagida „Osilgan qahva kuni“ni tashkil qildi.

Manbalar 

Neapol madaniyati
Italiyada xayriya
Italiya urf-odatlari
Qahva ichish madaniyati
Sekin qaynatgich

Sekin qaynatgich (shuningdek, „asta qaynatgich“, „uzoq qaynatgich“, „oʻzi qaynatgich“, „boʻtqa qaynatgich“) — taomlarni nisbatan past haroratda dimlab pishirish uchun moʻljallangan dasturlashtiriladigan elektr isitish bilan jihozlangan korpusga oʻrnatilgan keramik qalin devorli kastryulya. Rus pechkasi singari, isitish nafaqat pastdan, balki kastryulyaning yon tomonlaridan ham amalga oshiriladi.

Tarix 
Lela Nargi, sekin qaynatgich gʻoyasi qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlgan loviya tayyorlash uchun xurmachadan kelib chiqadi. Yangi Angliyada XVIII asrdan boshlab loviya bir kechaga pechkada qoldirilar edi; loviyalarni sekin tayyorlash ularga qoʻshimchalar iforini (masalan, bekon yoki melassa kabi) shimdirish imkonini beradi, Tayyor boʻlgan taom bizning zamonamizga „Boston loviyalari“ ostida yetib kelgan.

Pazandalik tarixchisi V.V.Pohlyobkin sekin qaynatgichning kelib chiqishini rus pechkasidagi xurmachaga olib borib taqaydi.

Xurmachani birinchi marta elektrik isitish bilan jihozlashning aniq holatlari nomaʼlum. 1936-yil Chikagolik ixtirochi Irving Nakson variantlardan birini patentladi va uni „Naxon Beanery All-Purpose Cooker“ nomi bilan ishlab chiqarishga urindi. Bu urinish muvaffaqqiyatsizlikka uchradi, ammo „The Naxon Utilities Corporation“ kompaniyasi „Rayvel“ kompaniyasi tomonidan sotib olingan, bu kompaniya esa 1971-yilda tezda „Crock-Pot“ brendi ostida mashhur boʻlgan sekin qaynatgichni yaratgan. 1974-yilda alohida keramik rezervuarli zamonaviy konstruksiya paydo boʻlgan, bu esa qurilmani yuvishni osonlashtirgan.

SSSRda 1980-yillarda „Parenka“ sekin qaynatgichi M.I.Kalinin nomidagi Sverdlovsk Mashinasozlik zavodi tomonidan ishlab chiqarilgan, foydalanish boʻyicha qoʻllanma Pohlebkin tomonidan yozilgan va hozirgacha sekin qaynatgichlar boʻyicha qoʻllanma sifatida ishlatiladi.

Yana qarang 

 Ikki qavatli qozon
 Multivarka
 Bosimli pishirgich
 Vakuumda pishirish

Adabiyotlar 

 A (Brief) History of the Slow Cooker. // Lela Nargi. The Farmer's Wife Slow Cooker Cookbook. MBI Publishing Company, 2009. С. 11-15.

Havolalar 

 Elena Makarova. Elektr pishirgich sinovi: qaysi mo''jizaviy qozondan tushlik yaxshiroq?. // Imtihon va testlar.
oshxona jihozlari
Maraba

Maraba (fransuzcha: Café de Maraba) — Ruanda janubidagi Maraba hududida yetishtiriladigan qahva.

Maraba qahva daraxtlari Arabcha qahva turining „Burboncha“ varianti hisoblanadi va baland togʻlarda unumdor vulqon tuproqlarida oʻstiriladi. Mevalar, asosan, yomgʻirli mavsum davomida, yaʼni, martdan may oyigacha yigʻiladi va Maraba yuvish uskunasiga yuboriladi, bu yerda qahva olinadi va quritiladi. Qahva donachalari bir necha bosqichda sifat jihatidan saralanadi. Fermerlar oʻzlari taqdim etgan donalarning miqdori va sifati asosida kredit olishadi.

Qahva donalari turli xil qahva kompaniyalariga sotiladi; eng yaxshi donachalar Britaniya kompaniyasi sertifikatlangan qahva markasini ishlab chiqaradigan Union Coffee Roastersga sotiladi va Qoʻshma Shtatlardagi Qahva jamiyatiga sotiladi. Shuningdek, Ruanda qahva kompaniyalari ham Marabada qahva sotib olishadi va ichki bozorda sotishadi. Maraba qahvasi shuningdek pivo qaynatish uchun ham ishlatiladi.

2000ga yaqin kichik fermerlar 1999-yilda tashkil etilgan Abaxuzamagambi kooperativida qahva daraxtlari oʻstirishadi. 2000-yildan beri kooperativ Ruanda Milliy universiteti (RMU) va PEARL (Ruanda qishloq xoʻjaligi dasturini moliyalashtirish boʻyicha hamkorlik) tomonidan qoʻllab-quvvatlandi. Hamkorlik qahva sifatini oshirdi va uni jahon qahva bozorining aʼzosi bo‘lishga imkon berdi.

Havolalar 

 Qahva, adolatli savdo va Ruanda bukleti
 Ruandada qishloq xoʻjaligini aloqalar orqali oshirish boʻyicha hamkorlik (PEARL)
 Abahuzamugambi qahva kooperativi (pearl.org.rw)
 Abaxuzamugambi qahva dehqonlari kooperativining profili, Ruanda (fairtrade.org.uk)
 Abaxuzamugambi kooperativi, Ruanda (peopleandplanet.org)
 qahva savdo belgilari
Parker

Parker — yozuv quroli brendi hamda ularni ishlab chiqaruvchi kompaniyaning nomi hisoblanadi. „Parker Pen Company“ Conklin (keyinchalik Wahl-Eversharp), Sheaffer va Waterman bilan birga „Katta toʻrtlik“ deb nomlangan dunyodagi eng yirik yozuv qurolini ishlab chiqaruvchilar guruhidan biri boʻlgan.

2011-yilda kompaniyaning ishlab chiqarish qismi Fransiyaning Nantesga koʻchirilgan.

Tarixi 
Parker kompaniyasi Viskonsin shtatining Janesvill shahri fuqarosi Jorj Safford Parker tominidan asos solingan. „Parker Pen Company“ning rasmiy roʻyxatdan oʻtgan sanasi — 1892-yil 8-mart boʻlsa-da, oʻsha paytlarda Jorj Parker toʻrt yil davomida moʻyqalamli ruchkalari ishlab chiqarishga, hattoki 1889-yilda oʻz modelini patentlashga ham muvaffaq boʻlgan. 1889-yilgacha Jorj Parker „John Holland Gold Pen Company“ning savdo agenti sifatida ishlab kelgan. „Parker 51“ 1941-yilda ishlab chiqarilgan. Dwight David Eisenhowerga tegishli boʻlgan „Parker 51“ bilan 1945-yilda Germaniyaning, „Parker Duofold“ ruchkasi bilan esa general Douglas MacArthur Yaponiyaning taslim boʻlgani haqidagi hujjatni imzolagan.

Manbalar

Havolalar 
 Parker Pen kompaniyasi  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan — Parker Pen kompaniyasining rasmiy veb-sayti )
AQSh shirkatlari
Eric Horvitz

Erik Joel Horvits () — amerikalik kompyuter olimi va Microsoft kompaniyasining texnik xodimi bo'lib u yerda kompaniyaning birinchi bosh ilmiy direktori bo'lib ishlaydi. U avvalroq Microsoft Research Labs, jumladan Redmond, VA, Kembrij, MA, Nyu-York, Nyu-York, Monreal, Kanada, Kembrij, Buyuk Britaniya va Hindistonning Bangalordagi tadqiqot markazlari direktori edi.

U 2013-yilda noaniqlik sharoitida va cheklangan resurslar bilan qaror qabul qilishning hisoblash mexanizmlari bo'yicha Milliy muhandislik akademiyasining a'zosi etib saylangan.

Tarjimai hol 
Horvitz Stenford universitetida falsafa fanlari doktori va doktorlik darajasini oldi. Uning doktorlik dissertatsiyasi, Hisoblash va cheklangan manbalar ostida harakat va keyingi tadqiqotlar ehtimollik va qarorlar nazariyasiga asoslangan cheklangan ratsionallik modellarini taqdim etdi. Doktorlik ishini maslahatchilar Ronald A. Xovard, Jorj B. Dantsig, Edvard X. Shortliffe va Patrik Suppes qo'l ostida olib borgan.

Microsoft Aether qo'mitasi 
U Mikrosoftda Aether, Mikrosoftning AI texnologiyalarini mas'uliyatli rivojlantirish va joriy etish bo'yicha ichki qo'mita, qo'mitasiga asos solgan va unga raislik qiladi. Uning xabar berishicha, Aether qo'mitasi Mikrosoftning tijorat AI harakatlariga ta'sir ko'rsatgan qarorlar bo'yicha tavsiyalar bergan va qarorlar qabul qilgan. 2020-yil aprel oyida Microsoft Aether qoʻmitasi va uning ishchi guruhlari tomonidan ishlab chiqilgan tamoyillar, yoʻriqnomalar va vositalarga oid kontentni e’lon qildi, jumladan, AI ishonchliligi va xavfsizligi, tarafkashlik va adolatlilik, tushunarlilik va tushuntirish hamda inson-AI hamkorligiga qaratilgan guruhlar.

Nashrlar

Kitoblar

Havolalar 

 Microsoft Research-dagi profil sahifasi
 Sun'iy intellekt bo'yicha yuz yillik tadqiqot (AI100)
 Audio: AI uchun muammoli muammolar
 TEDx Ostin: Sun'iy intellekt bilan do'stlashish
 NPR: Fan Juma: Sog'liqni saqlashni yaxshilash bir vaqtning o'zida bitta qidiruv 
 BBC: "Sun'iy intellekt: Sirini qanday qilib Samantaga aylantirish mumkin"
 Asosiy ma'ruza, Bilimlarni kashf qilish va ma'lumotlarni qazib olish bo'yicha konferentsiya (SIGKDD), 2014-yil avgust: Videolectures.net

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Amerikalik olimlar
Amerikalik informatiklar
Patiya

Patiya (yunoncha: pathos — dard, azob; kasallik) — oʻzlashma qoʻshma soʻzlarning ikkinchi qismi boʻlib, birinchi qismda ifodalangan tana aʼzosi yoki qismining kasalligini bildiradi (mas, nefropatiya, psixopatiya).

Manbalar
Yalpiz poʻstlogʻi

Yalpiz poʻstlogʻi () — Amerika va Yevropada mashhur boʻlgan shokoladli qandolat mahsuloti. Odatda, u shokolad, koʻpincha, qora shokolad ustidagi oq shokoladga sepilgan yalpiz taʼmli karamellardan iborat boʻladi, ammo yalpizli konfetlar sepilgan har qanaqa shokoladni yalpiz poʻstlogʻi deyilaveradi.

Ular, ayniqsa, qishki taʼtil mavsumida, xususan, Mavlud va Yangi yil paytida mashhurdir. Uni mavsumiy ravishda sotadigan mashhur shirkatlar orasida Williams Sonoma, Mars, Hersheyʻs va Ghirardelli bor. Koʻpincha bu shirinliklar „yalpiz poʻstlogʻi“, deb nomlanmaydi. Bundan tashqari, shunga oʻxshash taʼm kombinatsiyasi koʻp hollarda qattiq qand ichiga solinadi.

AQShda achchiq yalpiz poʻstlogʻi, shuningdek, Girl Scouts qoʻshinlari tomonidan pechenyedan tashqari keng assortimentning bir qismi oʻlaroq sotiladi.

Tarkibi va tayyorlanishi 
Yalpiz poʻstlogʻi retsepti ozgina ingrediyentlardan foydalanadi, faqat shokolad va yalpizli konfetlar kerak. Achchiq yalpiz aromatizatori ham baʼzi retseptlarga qoʻshiladi. Konfetlarni karamel boʻlagiga almashtirish mumkin. Konfet maydalangan yoki sindirilgan, shokolad esa eritilgan boʻlishi kerak. Maydalangan karamelli shokolad pech patnisiga quyiladi va keyin sovitiladi. Tayyor shirinlik esa boʻlaklab chiqiladi.

Turlari 
Yalpiz poʻstlogʻining variantlari ikki rangli qatlamli boʻladi, unda toʻq rangli shokoladning pastki qatlami oq shokolad bilan, yuqori qatlami esa maydalangan karamel konfeti bilan qoplanadi. Desertga kreker kabi boshqa qoʻshimchalar, aromatizatorlar yoki teksturalar qoʻshilishi mumkin.

Jelly Belly shirkati qora shokolad va konfetli va jeleli loviyalarning kombinatsiyasini „Peppermint Bark Recipe Mix“ („Achchiq yalpiz poʻstlogʻi retsepti aralashmasi“) sifatida ham sotadi.

Tarixi 
Koʻpgina pop-madaniyat mahsulotlari singari ushbu bayram shirinligini kim ixtiro qilganini aniq aytish qiyin. Mental Flossga koʻra, bu kamida 1960-yillarga borib taqaladi. St. Petersburg Times gazetasining 1966-yil 12-sentabrda chop etilgan sonida yalpiz poʻstlogʻi reklamasi bor boʻlgan.

Williams Sonoma shirkati bugungi kunda yalpiz poʻstlogʻini mashhur qildi. Delishga koʻra, 1998-yili Chuck Williams uchta savdogardan iborat jamoadan oʻtmishni esga soluvchi bayram shirinligini oʻylab topib, uni ommalashtirishni soʻragan.

Manbalar 

Shokolad
Oziq-ovqat
Muchkalitsa

Muchkalitsa () — serb taomi, goʻsht va sabzavotlardan tayyorlangan ragu. Muchkalitsa retseptlari janubiy Serbiyadagi mahalliy oshxonaning bir qismidir: Leskovats, Kosovodagi Shar-Planina, Toplitsa. Bu taomning asosiy xususiyati shundaki, pishirishdan oldin goʻshtni grilda tayyorlab olish kerak. Uning nomi mućkati soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „silkitish, aralashtirish“ degan maʼnoni anglatadi.

Tayyorlanishi 
Muchkalitsa goʻshti anʼanaviy tarzda grilda pishiriladi, koʻpincha, sovib qolgan kabobdan tayyorlanadi. Shu bilan birga, koʻplab retseptlarda goʻsht oddiy tovada qovuriladi. Bu choʻchqa goʻshti, mol goʻshti yoki qoʻy goʻshti boʻlishi mumkin. Qovurilgan sabzavotlar: piyoz, shirin qalampir, pomidor va sarimsoqqa qovurilgan goʻsht boʻlaklari qoʻshiladi. Bir oz suv yoki bulyon solib, pishgunicha qaynatiladi, baʼzan pechda bir necha daqiqa pishiriladi.

Muchkalitsaning turli hududiy variantlari mavjud. Eng mashhuri Leskovats muchkalitsasi, choʻchqa goʻshti, piyoz, bolgar qalampiri, pomidor, sarimsoq va garmdoridan tayyorlanadi.

Toplitska muchkalitsasi — choʻchqa goʻshti filesi, feta pishlogʻi, qoʻziqorin, soya sousi va kavardan tayyorlanadi.

Sharplanin muchkalitsasi — qoʻy goʻshtidan tayyorlanadi.

Manbalar 

Taomlar
Oziq-ovqat
Paviya shoʻrvasi

Paviya shoʻrvasi ( — „Paviyacha shorva“) — bulyonli, qovurilgan qoqnon boʻlaklari va chala qaynatilgan tuxumdan iborat italyan shoʻrvasi. Unga odatda parmezano-reggiano pishlogʻi qirindisini qoʻshib beriladi.

Nonni sariyogʻ yoki zaytun moyida qovuriladi, ustiga xom tuxum chaqiladi va issiq goʻshtli bulon quyib, shoʻrva tayyorlanadi. Keyin uni olovbardoshli idishda pechga tiqiladi, ustiga qirilgan pishloq va mayda toʻgʻralgan koʻkpiyoz sepiladi.

Retsept Fransiya qiroli Frensis I tufayli paydo boʻlgan, deb hisoblanadi. 1525-yil 24-fevralda Paviya jangi paytida u asirga olingan va darhol yaqin-atrofdagi fermaga (Cascina Repentita nomi bilan tanilgan) olib borilgan. Rivoyatga koʻra, shoshib qolgan dehqon ayol taniqli mehmonga oʻsha lahzada oʻzida bor narsalardan shoʻrva qilib berishdan boshqa yoʻl topolmagan. Shunday qilib, u mashhur shoʻrva kash qilib qoʻygan, taom esa qirolga juda manzur boʻlgan. Bir yil ispanlarda asir boʻlib 1526-yilda uyiga qaytgan Frensis I bu taom bilan fransuz saroyini tanishtirgan. Shoʻrvaning omadi chopib, tez orada ommalashib ketgan.

2015-yil may oyida Paviya shoʻrvasi rasmiy ravishda Lombardiya viloyatining anʼanaviy qishloq xoʻjaligi mahsulotlari roʻyxatiga kiritilgan. Ushbu taomdan grenokning (qovurilgan shoʻrtak qoqnon) janubiy nemischa nomi (pafese/pofese) kelib chiqqan.

Manbalar 

Oziq-ovqat
Taomlar
Romesko

Romesko () — pomidor asosidagi sous, uning vatani Kataloniyaning Tarragona provinsiyasi (Ispaniya). Mahalliy baliqchilar birinchi marta sousni baliq va dengiz mahsulotlari uchun ishlata boshlagan, deb hisoblanadi. Romesko goʻshtdan tortib sabzavotgacha, pishirilgan kartoshka boʻlaklari va qaynatilgan tuxumgacha(va hatto, gamburger) boʻlgan boshqa taomlar bilan ham yaxshi ketadi. Oddiy sous sifatida ham, dip sifatida ham foydalanish mumkin.

Romeskoni baʼzan Tarragonada keng tarqalgan koʻkpiyozli salsa turidagi souslar bilan adashtirishadi.

Sanoatda ishlab chiqarish 
Romesko anʼanaga koʻra uyda tayyorlanadi. Biroq, Ispaniyada sanoat miqyosida ham ishlab chiqariladi va uni supermarketlardan sotib olish mumkin, ammo, aytishlaricha, taʼmi anʼanaviy sousnikiga yetmaydi. Romesko xalqaro onlayn platformalarda ham mavjud. Oʻzbekistonning yirik savdo doʻkonlarida uchramaydi.

Masalliqlari va tayyorlanishi 
Romeskoning asosini pomidor va sarimsoq tashkil qiladi. Sous shuningdek, piyoz, bodom (va/yoki boshqa yongʻoqlar), shirin va achchiq qalampir (qovurib konservalangan shirin qalampir koʻp ishlatiladi), zaytun yoki kungaboqar yogʻi va qizil vino sirkasini oʻz ichiga oladi. Quyuqroq chiqishi uchun sousga oq non etini qoʻshish tavsiya etiladi (ammo, bunaqada saqlash muddati kamayadi). Baʼzan arpabodiyon yoki yalpiz bargi ham qoʻshiladi.

Pomidor, sarimsoq va shirin qalampir qovuriladi yoki toblab pishiriladi (tandirda yoki grilda), shundan soʻng archiladi (qalampir urugʻi oldinroq olinmagan boʻlsa, olib tashlanadi). Yongʻoqlar qovuriladi va koʻpincha, darhol tozalanadi va eziladi. Yakuniy bosqichda barcha masalliqlar, shu jumladan, avvalroq namlab qoʻyilgan oq non ham aralashtiriladi.

Yana qarang 

 Arrabiata
 Lutenitsa
 Marinara

Manbalar 

Oziq-ovqat
Romli baba

Romli baba — kelib chiqishi slavyancha boʻlgan qandolat mahsuloti, babaning bir turi boʻlib, mayiz, baʼzan shakarlangan mevalar qoʻshib koʻpchitilgan yogʻli xamirdan tayyorlangan tortcha. Mahsulotning vazni 100 g dan kam boʻlmaydi. Pishirgandan soʻng, unga moʻl-koʻl shakar siropi va rom essensiyasi shimdiriladi, baʼzida murabbo qoʻshiladi. Tortning yuqori qismiga meva shirasi yoki qiyom surtiladi.

Romli baba tarixi Polsha qiroli va 1737-1766-yillardagi Lotaringiyaning soʻnggi gersogi Stanislav Leshinskiy (1677-1766) nomi bilan bogʻliq. U anʼanaviy Germaniya va Avstriya bayram noni — kugelhopf yoki anʼanaviy Polsha Pasxa noni — „baba“ () retseptini oʻzgartirgan hisoblanadi.

Quritilgan mevali va rom shimdirilgan zamonaviy baba 1835-yilda yoki undan oldinroq Fransiyaning Parij shahridagi Montorgeyl koʻchasida ixtiro qilingan. Bugungi kunda Fransiyada va Sharqiy Yevropadan tashqari deyarli hamma joyda „baba“ deganda romli babani tushunishadi.

Baba Neapolda ham mashhur boʻlib, babà yoki babbà nomi ostida Neapolcha taomga aylandi.

Bu shirinlik AQSHdagi restoran menyularida ham 1899-yildan beri, balki undan ham oldinroq paydo boʻlgan.

Galereya

Yana qarang 

 Babka
 Keks
 Kulich

Manbalar

Adabiyotlar 

 Poxlyobkin V. V. Baba // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 17. — 224 s. — 200 000 ekz. — ISBN 5-345-00218-5.
 Poxlyobkin V. V. Baba // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 22—23. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Baba romovaya // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1956. — T. I. — Stb. 257—258 — 550 s.
 Buteykis N. G., Kengis R. P. Baba romovaya // Prigotovlenie muchnix konditerskix izdeliy. — M.: Ekonomika, 1965. — S. 189—191. — 252 s. — 45 000 ekz.
 
 Ratushniy A. S. Romovaya baba // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 318. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.
 Charles Sinclair. baba au rhum // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 45. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3
Desertlar
Oziq-ovqat
Proportsional tsirkul

Proportsional tsirkul (yoki boʻluvchi kompas) — maʼlum bir nisbatda maʼlum proportsiyani boʻlish imkonini beruvchi chizma vositasi hisoblanadi.

Boʻluvchi tsirkullar ishni tezlashtiradi, bu sizning chizmangiz boʻyicha oʻlchamlarni olish imkonini beradi va hech qanday hisob-kitoblarsiz kerakli oʻlchamdagi kattalashtirilgan yoki kamaytirilgan hajmni toʻgʻridan-toʻgʻri olish imkonini beradi.

Geometriya darsliklarida bunday figuralarni oʻrganishda koʻp hollarda boʻluvchi tsirkullarning tavsiflari misol qilib keltiriladi.

Tarixi 
Proportsional tsirkul deyarli bir vaqtning oʻzida (XVI asrning oxiri) turli odamlar tomonidan mustaqil ravishda ixtiro qilingan. 1567-yilda Fabritsio Mordente Venetsiyada oʻzi ixtiro qilgan „sakkiz nuqtali proportsional tsirkul“ qurilmasi haqida bir sahifali risolani nashr etgan edi. Proportsional tsirkulning yaratilish tarixi italiyalik matematik va astronom Galileo Galileyga ham tegishli boʻlib, u asbobsozlik ustasi Marko Antonio Mazzoleni yordamida harbiy tsirkulning 100 dan ortiq nusxasini yaratadi va 1595-1598-yillar orasida oʻz shogirdlariga undan foydalanishni ham oʻrgatadi.

Qurilma 
Kerakli nisbat, tsirkul oʻqini harakatlanuvchi qismi yordamida oʻrnatiladi. Tsirkulning tomonlarida eng keng tarqalgan nisbatlar, xususan p va tomonlarning [[To'g'ri ko'pburchak|toʻgʻri  belgilanga doira diametriga nisbati orqali belgilanadi.

Manbalar
Romshteks

Romshteks () — yengil toʻqmoqlangan lahm goʻsht, odatda mol goʻshti, orqa qismidan kesiladi, koʻpchitilgan yangi tuxum, suv va tuz aralashmasi bilan namlanadi, soʻng talqonga bulanadi.

Romshteks porsiyali yarim tayyor mahsulot shaklida talqonga bulangani ham, talqonsizi ham ishlab chiqarilishi mumkin.

Tayyorlash texnologiyasi 
Mol goʻshti boʻlagi — orqa yoki son qismining eng uzun mushaklari — parda va paylardan tozalanadi. U goʻsht tolasi boʻylab qalinligi 1,5-2 sm, har birining ogʻirligi 70 yoki 100 g boʻlgan parchalarga ajratiladi. Bu parchalar toʻqmoqlanadi, tuzlanadi, qalampirlanadi, soʻngra lezonda (ozroq suv yoki sut bilan tuxum aralashmasi) namlanadi va talqonga belanadi.

Goʻsht sabzavot yoki sariyogʻ bilan qizdirilgan tovada 170 °C haroratda ikki tomonida qobiq hosil boʻlguncha qovuriladi, soʻngra pechda yoki konveksiya pechida tayyor holga keltiriladi. Tayyor boʻlgani sanchqi bilan aniqlanadi — u goʻshtga erkin sanchilishi va shunda shaffof shira sizib chiqishi kerak.

Romshteks isitilgan yassi tarelkada eritilgan sariyogʻ bilan tortiladi. Bezatish uchun boʻtqa, qaynatilgan loviya, qovurilgan baqlajon yoki kartoshka, yangi yoki konservalangan sabzavotlar ishlatiladi.

Romshteks madaniy asarlarda 
Romshteks rus va sovet mualliflarining asarlarida ham restoran, ham uyda ovqat pishirish manzarasida tilga olinadi. Masalan, M. N. Gerchikning romanida „qoyilmaqom romshteks“ „meʼdaga tekkan makaron“ga qarama-qarshi qoʻyiladi. V. N. Petrovning „Dunyo koʻrinadigan nuqta“ romanida serjant likopchasidagi romshteks askar likopchasidagi kotletlardan farqlanadi. Vladimir Kolichevning postsovet kriminal romanida romshteks „ sovet restorani standarti“ deb tilga olinadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 Romshteks // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1959. — T. VII. — Stb. 801
 Ratushniy A. S. Romshteks // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 319. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.
 
 
 Erhard Gorys. Rumpsteak // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 454. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
Taomlar
Oziq-ovqat