MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Xoja Abdulxoliq Gʻijduvoniy majmuasi

Xoja Abdulxoliq Gʻijduvoniy majmuasi — Buxoro viloyati Gʻijduvon shahrida joylashgan meʼmoriy yodgorlik (XII—XV asrlar). Majmua Buxoro shahridan 50 km uzoqlikda boʻlib, xojagon tariqatining asoschisi Abduxoliq ibn Abdujalil Gʻijduvoniy tomonidan bunyod etilgan. Majmua Xoja Abdulxoliq Gʻijduvoniy maqbarasi, Ulugʻbek madrasasi, masjid va huvuzdan iborat.
Xoja Abdulxoliq Gʻijduvoniy Buxorodagi yetti pirlarning birinchi vakili hisoblanadi. U Xojayi jahon nomi bilan mashhur boʻlib, tasavvuf maktabiga asos solgan. Xoja Abdulxoliq Gʻijduvoniy ziyoratgohi oldida temuriy Mirzo Ulugʻbek 1433-yilda bir madrasa bunyod ettiradi. 2003-yilda Xoja Abdulxoliq Gʻijduvoniyning 900 yilligi keng nishonlangan. Majmuadagi Ulugʻbek madrasasi tashqi koʻrinishi bilan ajralib turgan. Buxoro xoni shayboniy Ubaydullaxon (1539—1550) davrida ushbu majmuada masjid bunyod etilgan. Buxoro xoni Abdullaxon II (1583—1598) davrida 1583-yil madrasa va masjid qayta taʼmirlangan. Mirzo Ulugʻbek madrasasi peshtoqida Alaq surasining 1-7-oyatlari keltirilgan boʻlib, 2003-yilda taʼmirlangan. Mazkur yozuvlar suls xatida yozilgan. Biroq ularning aksariyati qulab tushgan. 1946-yil Mirzo Ulugʻbek madrasasi yozuvlarini maʼlum bir qismini oʻqigan va shunga koʻra qayta tiklangan. Abduxoliq Gʻijduvoniy qabrtoshi toshdan yasalgan va yon tomonlarida suls xatida Qur’oni Karimdan „Mujodala“ surasining oʻn birinchi oyati bitilgan. Qabrtoshning qisqa yon tomonlarida esa epitafiya (baxshida yozuv) yozilgan. Majmuadagi huvuzdagi tarnovda esa nastaqil xatida Xofiz Sheroziyning gʻaziladan parcha keltirilgan. Xoja Abdulxoliq Gʻijduvoniy majmuasidagi masjid esa 2003-yida yangitdan qayta qurilgan. Hozirgi kunda Xoja Abdulxoliq Gʻijduvoniy majmuasida ziyoratchilar uchun barcha shart-sharoitlar yaratilgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar 
 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Oʻzbekistonning turistik diqqatga sazovor joylari
Oʻzbekistondagi Jahon merosi obʼyektlari
Oʻzbekistondagi diniy binolar
Buxoro madrasalari
Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro tarixi
Buxorodagi bino va inshootlar
Gʻijduvon
Sayyid Mir Kulol me’moriy majmuasi

Sayyid Mir Kulol meʼmoriy majmuasi — Buxoro viloyati Kogon tumani Suxor qishlogʻida qurilgan meʼmoriy majmua (XV asr). Mazkur majmuada Sayyid Mir Kulol qabri, masjid, minora, tahoratxona va hovuz joylashgan.
Sayyid Mir Kulol majmuasi Buxoro shahridan 25 km uzoqlikda joylashgan boʻlib, xojagon tariqatining oltinchi piri Amir Kulol (1281—1370) maqbarasi joylashgan. Maqbarada joylashgan gumbaz atrofida kufiy xatida „Mulk Xudonikidir“ degan yozuv mavjud. Maqbaradagi qabrtosh „Oʻzbekiston madaniyati va sanʼati forumi“ jamgʻarmasi harakati bilan oʻrnatilgan. Maqbara ichki qismini bezatishda Gretsiyadan keltirilgan oq marmar toshdan, ichki qismida esa Gʻazgʻon konidan olib kelingan marmarlar esa qabr ustiga qoʻyilgan. Qabrtosh nastaqil xatida yozilgan va ikki tomonida suls xatida oʻng tomonida Qur’oni karimning „Fotir“ surasi 28 oyati, chap tomoninda esa „Yunus“ surasi 62 oyati naqsh bilan bitilgan. Sayyid Mir Kulol meʼmoriy majmuasi joylashgan qishloqning sharqiy tomonida 41 zinapoyali Mir Kulol jomeʼ masjidi boʻlgan ammo 1937-yilda buzib tashlangan. Mustaqillik yillarida majmuada qayta Jomeʼ masjidi bunyod etilgan. 1995-yilda Sayyid Mir Kulol majmuasida joylashgan maqbara 1995-yilda pokistonlik shayx Maʼruf homiyligida qayta qurilgan. Buxoro viloyati Samoyiddin Husenov tashabbusi bilan majmuada 1197-yil taʼmirlash ishlari boshlanib, 1998-yilda yakunlangan. Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 2007-yilda majmuada qayta qurish ishlari boshlanadi va yakunlanadi. Ushbu ziyoratgohda qoʻsh gumbazli maqbara, kirish darvozasi, oshxona, tahoratxona, minora, hovuz va bogʻ barpo qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar 
 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro viloyati
Jo‘raqul Murodov

Jo‘raqul Murodovich Murodov (1928—1970) — geliofizika sohasida faoliyat yuritgan olim, texnika fanlari nomzodi.

Tarjimayi holi 
Jo‘raqul Murodov 1928-yilda hozirgi Buxoro viloyati Jondor tumani Xumin fuqarolar yig‘iniga qarashli Qipchoq qishlog‘ida, o‘rtahol dehqon oilasida tug‘ilgan. U 1944-yilda Jondor tumanida joylashgan sobiq Pravda nomli maktabning 9-sinfini tugatib, Buxoro shahridagi pedagogika bilim yurtiga o‘qishga kirib, uni 1947-yilda tugatgan. 1947—1951-yillarda Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti) Fizika-matematika fakultetining fizika bo‘limida ta’lim olgan. Talabalik davrida geliotexnika sohasida ilmiy ishlar olib borishga qiziqqan. 

1959—1965-yillarda tadqiqotchilik va aspiranturani Moskvadagi G.M.Krjijanovskiy nomli Energetika ilmiy tadqiqot institutida o‘tagan. Ilmiy ishining mavzusi „Sutka davomida ishlaydigan quyosh maishiy sovutkichlarining tadqiqoti“ («Исследование возможности создания солнечных бытовых холодильников круглосуточного действия»). 1965-yil 14-mayda nomzodlik dissertatsiyasini Moskvada himoya qilib, texnika fanlari nomzodi darajasini olgan.

1952—1959-yillarda Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti) Umumiy fizika kafedrasida assistent, katta o‘qituvchi lavozimida, 1966—1970-yillarda Umumiy fizika kafedrasi mudiri, fizika fakulteti dekani vazifalarida ishlagan. Umumiy fizika kafedrasi dotsenti unvoniga ega bo‘lgan. Bir qator xalqaro jurnallar, shuningdek, „Geliotexnika“ jurnalida 30 dan ortiq ilmiy maqolalari nashr qilingan. 

Texnika fanlari nomzodi, professor Q.B.Boybo‘tayev va texnika fanlari nomzodi Y.U.Usmonov bilan hamkorlikda geliotexnika faniga qiziqib, keyinchalik texnika fanlari doktori ilmiy darajasiga erishgan B.Ochilov va Y.Yoqubov, shuningdek, O.Shodiyevning ilmiy ishlarini bajarishida maslahatlar berib rahbarlik qilgan. Farzandlari – Malika Murodova, Rahima Murodova, Erkin Murodovlar o‘qituvchilik kasbini egallagan.

Manbalar 

Oʻzbekiston fiziklari
Buxoro davlat universiteti dotsentlari
Geliofizika
Christian

Christian — ingliz tillarida topilgan familiya va erkakberilgan ism:

 Christian Ricardo Stuani Curbelo — urugvaylik futbolchi
 Letitia Christian Tyler — AQSh prezidenti John Tylerning rafiqasi va davlat birinchi xonimi edi
 Christian Bäckman — xokkey boʻyicha sobiq professional himoyachi
 Christian Doidge — uelslik professional futbolchi
 Roch Marc Christian Kaboré — Burkina Faso prezidenti
 Christian Annan — Ganada tugʻilgan sobiq gonkonglik professional futbolchi
 Robert Christian — amerikalik aktyor
 Christian Chartier — kanadalik xokkey himoyachisi
 Christian Gytkjær — daniyalik professional futbolchi
 Christian Fuchs (sotsiolog) — avstriyalik sotsiolog
 Hans Christian Andersen — Daniya yozuvchisi, mashhur ertaknavis
 Christian Bassogog — kamerunlik professional futbolchi
 Christian Abbiati — italiyalik sobiq professional futbolchi
 Christian Corrêa Dionisio — braziliyalik futbolchi
 Christian Benteke — Belgiyalik professional futbolchi
 Claudia Christian — amerikalik aktrisa
 Christian Ramos — Perulik futbolchi
 Christian Gross — shveysariyalik futbolchi va futbol murabbiyi
 Christian Ramirez — amerikalik futbolchi
 Christian Yelich — amerikalik professional beysbolchi
 Christian Fernández — ispaniyalik professional futbolchi
 Christian Dalle Mura — italiyalik futbolchi
 Christian Araneta — filippinlik professional bokschi
 Christian Grindheim — norvegiyalik sobiq professional futbolchi
 Christian Vieri — Italiya futbolchisi
 Christian Walton — ingliz professional futbolchisi
 Christian Luyindama — Kongolik professional futbolchi
 Christian Dior — fransuz modelyeri boʻlib
 Christian Harrison — amerikalik professional tennischi
 Christian Fuchs — avstriyalik professional futbolchi
 Christian Eriksen — daniyalik professional futbolchi

Erkak ismlari
Ingliz familiyalari
Sayyid Poband maqbarasi

Sayyid Poband maqbarasi (Said Poybandikusho maqbarasi) — Buxoro shahrida joylashgan meʼmoriy yodgorlik. (XVII asr).  Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi  
Maqbara Buxoro Shahristoning janubi-sharqiy qismida joylashgan. Sayyid Poband yaʼni oyoqlariga zanjir urilgan sayyidzoda, Sayyid Bandkusho (Zanjirlari oʻz-oʻzidan yechilib ketadigan sayyidzoda) kichik bir xilxonadadir. XVI asrda bunyod etilgan mahalla masjidi ham Hazrati Sayyid Bandkushoyi deb atalgan.
Sayyid Poband maqbarasi umumiy maydoni 68 m. kv. boʻlib, choʻpkori devor bilan oʻrab olingan, hovlida asosiy maqbara joylashgan va qadamjo ustiga tugʻ koʻtarilgan. Maqbara peshtoqi pishiq gʻishtdan qurilgan boʻlib, uch tamondan mahalliy aholi uy-joylari bilan oʻralgan. Hovlida sagʻana joylashgan boʻlib, bu yerda qadimda mahallada yashagan degrezlar yaʼni qozon quyuvchilar, avliyoning avlodlari qabri mavjud. Maqbara sharqiy tomonida sagʻana joylashgan va uning yonida chirogʻdon (shamlar uchun moslama) oʻrin olgan. Shamdonning quyi qismida XIII—XIV asrlarga oid oʻymakkori qabr toshi fragmetni mavjud. Sayyid Poband maqbarasida 2000-yilda taʼmirlash ishlari olib borilgan. Maqbaradagi sharqiy devorda chirogʻdoning quyi qismida moviy rangda qabr tosh parchalari saqlangan. Mazkur qabr toshning bir qismi saqlanib qolgan va unda marhumning bagʻishlovnomasi saqlanib qolgan. Qabr toshi gʻubor uslibida yozilgan, bitikning xati aniq oʻqilsada, qoʻpol ravishda yozilgan. Uslub bezatishlariga koʻra ushbu bitik Buxorodagi XIV asr oʻrtalarida qurilgan Bayonqulixon maqbarasi matnlariga ancha yaqin. Sagʻanadagi ushbu parchada makon toʻgʻrisidagi maʼlumot mavhum turibdi va unin shaxsiyati kim ekanligini oʻqish mushkul. Sayyid Poband maqbarasi hozirgi kunda oʻz faoliyatini olib bormoqda.

Sayyid Poband toʻgʻrisida rivoyat  
Sayyid Abulhasan al-Hamadoniy bir kuni Buxoro hukmdori gʻazabiga uchrabdi va uni qamoqqa olishibdi. Oʻlimidan oldin u azob chekkanligi sababli uni oʻz uyida oyoqlaridagi kishanlar bilan dafn etishlarini soʻrabdi, biroq 20 yildan soʻng uning suyaklari boshqa joyga koʻchirilibdi. Uning karomatlari haqida ham turli rivoyatlar bor. Olga Suxareva maʼlumotlariga koʻra, zindonda namoz paytida uning kishanlari birdaniga yechilib ketibdi, u hech qanday qiyinchiliklarsiz namozni oʻqigan va namozdan keyin kishanband holga kelib qolgan ekan. Buxoro hukmdori buni tushida koʻribdi va darhol uni hibsdan ozod qilibdi.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar 
 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro viloyati
Valentin Gusyev

Valentin Nikitovich Gusev (1937-yil 24-yanvar, Bikovo qishlogʻi, Ramenskiy tumani, Moskva viloyati, SSSR — 2013-yil 12-aprel, Sankt-Peterburg, Rossiya) — sovet futbolchisi, hujumchi va murabbiy. SSSR sport ustasi (1962).

Biografiyasi 
Leningrad futboli tarbiyalanuvchisi. „Samolyet“, „Bolshevik“, „Iskra“ yoshlar jamoalarida oʻynagan.

1955—1956-yillarda Lisichanskning „Shaxtyor“ jamoasi safida Voroshilovgrad viloyati chempionatida oʻynagan. 1958-yilda Leningradning LTI klubida, 1959—1960-yillarda Luganskning „Trudovie rezervi“ tarkibida oʻynadi. 1961-yilda Leningradga qaytib, „Admiralteets“da va keyingi mavsumda "Zenit" da oʻynadi. 1963-yil iyun oyida Kishinyovning Moldova klubiga koʻchib oʻtdi, 1964—1965-yillarda Lvovning „Karpat“ jamoasida oʻynadi. Keyingi ikki mavsumni yana „Zenit“da o‘tkazdi, shundan so‘ng u jamoadan chetlatildi. Oxirgi klubi —"Selstroy" Poltava (1968).

1961-yil SSSR kubogining yarim finalchisi.

Neft (mashinasozlik) texnikumini tugatgan (1959), Lugansk mashinasozlik institutida tahsil olgan (1959). P. F. Lesgaft nomidagi GOLIFK Lvov jismoniy tarbiya institutini Lvov jismoniy tarbiya institutini tamomlagan (1964—1970).

Astraxanning Leninogorets jamoasida katta murabbiy (1969-yil fevral — 1970-yil iyun), Leningradda K. E. Voroshilova nomidagi „Zvezda“ jamoasida murabbiy boʻlib ishlagan (1970-yil may — 1973-yil oktyabr). Leningrad Bolsheviklar zavodi jamoasi (1973-yil noyabr — 1975-yil dekabr), Leningrad Zenit sport maktabida murabbiy-oʻqituvchi, bosh oʻqituvchi (1976-yil yanvar — 1980-yil fevral), Buxoro klubida murabbiy (1980-yil fevral — 1980-yil noyabr), Leningraddagi „Smena“ sport maktabi (1980-yil dekabr — 1982-yil oktyabr), Leningrad „Spartak“ sport maktabi (1984-yil fevral — 1984-yil iyun), LOS DSO „Trud“ Leningrad (June) bolalar sport maktablarida da bosh murabbiy (1984—1987).

Manbalar

Havolalar 

 Valentin Gusev 70 yoshda!
 Futbol.lg.ua saytida
 zenit-history.ru saytidagi statistika
SSSR sport ustasi
SSSR futbolchilari
2013-yilda vafot etganlar
12-aprelda vafot etganlar
1937-yilda tugʻilganlar
24-yanvarda tugʻilganlar
Yunus Yoqubov

Yunus No‘monovich Yoqubov (1935—2003) — geliofizika sohasida faoliyat ko‘rsatgan olim, texnika fanlari doktori, faxriy professor.

Ta'limi va ish faoliyati 
Yunus Yoqubov 1935-yil 8-iyulda Buxoro shahrida ishchi-xizmatchi oilasida tug‘ilgan. 1951-yilda yetti yillik maktabni bitirib, 1951—1954-yillarda kechki ishchi-yoshlar maktabida o‘qishni davom ettirdi va shu davrda Buxoro shahridagi 18-son avtobazada motorchi bo‘lib ishladi. 1959-yilda Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti)ning Fizika-matematika fakultetini imtiyozli diplom bilan bitirib, 1963-yil avgust oyigacha Buxoro shahridagi Makarenko nomli o‘rta maktabda fizika o‘qituvchisi va ilmiy bo‘lim mudiri vazifalarida faoliyat yuritdi. 1963-yil sentyabr oyidan boshlab Buxoro davlat pedagogika institutining umumiy fizika kafedrasida tanlov asosida assistent-o‘qituvchi vazifasiga ishga qabul qilindi.

Ilmiy-pedagogik faoliyati 
Yunus Yoqubov 1965—1966-o‘quv yilida akademik V.A.Baum rahbarligida Ashxobod shahrida bir yillik ilmiy stajirovkani o‘tab, 1966—1972-yillarda Quyosh energiyasini akkumulyatsiyalash sohasida professor Q.B.Boybo‘tayev va G‘.Y.Umarovlar rahbarligida ilmiy tadqiqotlar olib bordi va 1972-yil dekabrda Toshkentdagi Fizika-texnika instituti huzuridagi maxsus ilmiy kengashda issiqlik fizikasi mutaxassisligi bo‘yicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. 

Quyoshning nurlanish energiyasidan samarali foydalanish va akkumulyatsiyalash yo‘nalishida ilmiy tadqiqotlar olib bordi va 1987-yilning noyabr oyida G.M.Krjijanovskiy nomli Moskva Energetika ilmiy tadqiqot institutida sanoat issiqlik energetikasi mutaxassisligi bo‘yicha maxsus ilmiy kengashda „Issiqxonalarda quyosh energiyasidan samarali foydalanish va akkumulyatsiyalash“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

Quyosh nuri ta’sirida sorbsion sikllar samaradorligini oshirish, issiqxonalarda nurlanish energiyasi samaradorligini oshirish yo‘nalishida ilmiy tadqiqotlar olib borish natijasida to‘rt fan nomzodi va fan doktorlarini tayyorladi, jumladan, A.I.Imomqulov, S.A.Saidovlarning dissertatsiyalariga rahbarlik qildi. Yunus Yoqubov Turkmaniston Fanlar akademiyasi qoshidagi doktorlik dissertatsiyalar ishi himoyasi bo‘yicha maxsus ilmiy kengash a’zosi, universitetning faxriy professori vazifasida ishladi.

Yunus Yoqubov kafedra mudiri, fakultet dekani vazifalarida hamda kasaba uyushmasi qo‘mitasida mas’ul vazifalarda faoliyat ko‘rsatdi. Ilmiy-pedagogik ishlari ko‘p qirrali bo‘lib, 120 dan ortiq ilmiy maqolalari, 2 ta monografiya va o‘quv qo‘llanmalari o‘zbek, rus va chet tillarida chop etilgan.

Manbalar 

Geliofizik olimlar
Buxoro davlat universiteti bitiruvchilari
Buxoro davlat universiteti professorlari
Buxoro davlat universiteti dekanlari
Nurgali Hasanov

Nurgali Hasanov (Nurgali Hasan al-Buaviy; 1852-yil 8-noyabr, Rossiya imperiyasi, Qozon gubernatorligi, Tetesh vodiysi, Morzalar — 1919-yil 19-may, RSFSR, Sember gubernatorligi, Bua vodiysi, Buinsk) — taniqli dinshunos olim, dinshunos. Oʻrta Volga boʻyidagi olim. 1886—1919-yillarda Buinsk madrasasida mudarrislik qilgan.

Biografiyasi 
Nurgali Hasanov 1852-yil 8-noyabrda Qozon viloyati Tetesh vodiysi Morzalar qishlogʻida tavallud topggan. 1875-yilgacha Qozon 2-masjidi oldidagi Apanay (Qosimiya) madrasasida va 1875—1883-yillarda Buxoroning Mir-Arab madrasasida tahsil olgan.

1883-yilda ilmiy darajaga ega boʻlib, 1883—1885-yillarda Buxorodagi madrasada mudarrislik qilgan. 1885—1886-yillarda „Katar“ madrasasini boshqargan. 1886-yil 12-dekabrda Buinsk birinchi masjidi qarshisidagi „Nuriya“ (hozirgi Buinsk) madrasasiga imom-xatiq etib tayinlandi. 1886-yildan to vafotigacha (1919-yil 19-may) Buinsk madrasasining mudiri boʻlgan. 1902-yildan Buinsk shahrining Orenburg musulmonlar diniy assambleyasining ushbu mintaqadagi vakili hisoblanadi. Uning mantiq va musulmon huquqiga oid teologik asarlari katta shuhrat qozondi.

Oilasi 
Gayazetdin Nurgali Hasanov (1889—1937)ning oʻgʻli, 1-darajali Buinsk sovet musulmon maktabi direktori va 1923-yilgacha Buinsk birinchi jamoat masjidi imomi.

Vafoti 
Nurgali Hasanov 1919-yil 19-mayda 67 yoshida vafot etgan va Buinsk shahridagi tatar qabristoniga dafn etilgan.

Mukofot va unvonlari 

Imperator Nikolay IIning „Sayhat uchun“ oltin va kumush medali (Za Usardieh) — islom taʼlimi sohasidagi yutuqlari va xalq bilan muvaffaqiyatli ishlashi uchun

1906-yil Usmonlilar imperiyasi sulton Abdulhamid II ning „Usmoniya“ ordeni

Rossiya imperiyasining ikki koʻkrak medali

Xotirasi 
2022-yil — Qozon kooperativ instituti gumanitar fanlar va chet tillari kafedrasi dotsenti, tarix fanlari nomzodi Rashit Ilyos ul Amishovning „Tatar dinshunosi Nurgali Xasanov“ kitobi nashr etildi. Kitob „Apas, Tatesh, Buinsk — madaniy yoy“ xalqaro sanʼat festivali doirasida keng ommaga taqdim etilishi mumkin.

2022-yil — Kitob ijodkorlari va tarix mutaxassislari Nurgali Hasanov haqida hujjatli film ham suratga oldi.

Manbalar

Havolalar 

 Enje Gabdullina . Olim, diniy ekspert Nurgali Hasanovga bagʻishlangan kitob nashr etildi. Tatar-inform, 2.09.2022
 Rashid Malikov . Buinskoye madrasasi. islamisemya.com, 15.08.2012 (rus.)
Imomlar
Mir Arab madrasasida tahsil olganlar
1919-yilda vafot etganlar
19-mayda vafot etganlar
1852-yilda tugʻilganlar
8-noyabrda tugʻilganlar
Degrezi masjidi

Degrezi masjidi (Hazrati Sayyid Bandkushoyi masjidi) — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Masjid XIX asrda bunyod etilgan.  Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Degrezi masjidi Sayyid Poband maqbarasini oʻz ichiga olgan binolar majmuasida boʻlib, masjid va maqbara oʻrtasida imoratlar joylashgan. Degrezi soʻzi „qozon quyuvchilar“ maʼnosini bildiradi. Ushbu masjid Degrezi guzarida joylashgan. Degrezi masjidi shuningdek Sayyid Bandikusho nomi bilan ham mashhur. Masjidning Sayyid Bandikusho nomi XVI asr va 1790—1791-yillardagi vaqf hujjatlarida uchraydi. Masjid unchalik katta boʻlmasada  qulay arxitekturaviy yechimga ega. Ushbu masjid XVI asrda qurilgan qadimgi masjid oʻrnida bunyod etilgan. Masjid va uning qarshida hovlicha boʻlib, supa ustida oʻrin olgan. Hovliga kirish-chiqish yoʻlagi tomida azonxonasi mavjud boʻlgan gumbazli darvozaxonasi mavjud. Degrezi masjidi darvozaxonasidagi peshtoqda kitoba bitigi boʻlgan marmar lavha mavjud. Masjid pishiq gʻishtli boʻlib, sharqiy tomonida ayvon oʻrin olgan. Bundan bir necha yillar oldin masjid qayta taʼmirlangan. Masjidning yogʻoch shiftlari, darvozasini mohir ustalar qayta tiklashgan. Degrezi masjidi darvozasi arab harflarida oʻyib ishlangan boʻlib, islimiy naqshlar bilan bezatilgan. Masjidning ichki tomonida mehrob boʻlib, yogʻoch ustunlar bilan bezatilgan. Degrezi masjidi kirib-chiqish yoʻlagi tepasida marmardan yasalgan lavha oʻrin olgan. Unda nastaliq xatida ikki qator matn oʻyib yozilgan. Mazkur marmar tosh lavha naqshlari va uslubiga koʻra XX asr boshlarida oʻrnatilgan. Mazkur marmar lavhda shunday yozilgan edi: „Sayyid kusho laqabli hazrati Sayyid Abulhasan Pobandning masjidi“.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar 
 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro masjidlari
Falastin ozodlik harakati

Ozod Falastin Harakati (arabcha حركة فلسطين حرة) — Falastinning Suriya qurolli harakati va jamoat tashkiloti boʻlib, tadbirkor Yosir Qashlaq hmada Suriyaning „Arab Sotsialistik Baas partiyasi“ qoʻllab-quvvatlaydi. Tashkilot Isroilga qarshi va asosan 2012-yilgacha Suriya va Gʻazo sektorida siyosiy faollik va ijtimoiy xizmatlari bilan tanilgan edi. Suriyada fuqarolar urushi boshlanganidan soʻng, Ozod Falastin harakati oʻz qoʻshinlarini tuzdi va shundan beri Suriya hukumati uchun turli isyonchi guruhlarga qarshi ochiq kurash olib bormoqda.

Tarixi

Boshlangich harakatlar 
Ozod Falastin harakatiga Suriyada tugʻilgan, katta boylikka ega boʻlgan falastinlik tadbirkor tomonidan asos solingan, u Livan xalqaro tadqiqotlar instituti, Suriya-Falastin sarmoya uyi, Falastin ishbilarmonlar klubi hamda kichik Livan gazetasi kabi bir qancha tashkilotlarga rahbarlik qiladi. Bundan tashqari, Yasser oʻzining antisemit qarashlari bilan mashhur boʻlib, yahudiylarni bir necha bor „Yevropa axlatlari qoldiqlari“, „jinoyatchi qotillar toʻdasi“ va Yevropaga surgun qilinishi kerak boʻlgan „inson iflosliklari“ deb atagan.

Manbalar 

Falastin Davlati
Chashma majmuasi

„Chashma“ yoki Nur-Buloq majmuasi — diniy majmua, Oʻzbekistonning Navoiy viloyati Nurota shahridagi joylashgan ziyoratgoh. Majmua tarkibiga Chashma bulogʻining oʻzi kiradi. Nomi fors va tojik tillaridan so‘zma-so‘z „muqaddas manba“ deb tarjima qilinadi.

Bu Oʻrta Osiyodagi suv havzasilari orasidagi eng muhim ziyoratgoh boʻlib, mintaqadagi musulmonlarning eng koʻp ziyorat qilinadigan va muqaddas joylaridan biri hisoblanadi. Har yili majmuaga butun dunyodan minglab sayyohlar tashrif buyurishadi.

Joylashuvi 
Chashma majmuasi Oʻzbekistonning Navoiy viloyati Nurota shahrida joylashgan. Buloqda mozor mavjud. Atrof asrlar davomida mahalliy aholi uchun mahalla vazifasini bajarib kelgan. Ziyoratgohdan uncha uzoq boʻlmagan joyda bozor, hammom, choyxona, mehmonxona bor.

Mahalliy aholi orasida tarqalgan afsonalardan biriga koʻra, 40 ming yil avval majmua joylashgan joyga meteorit tushib, yorugʻlik chiqaradi. Meteorit tushgan joydan buloq hosil boʻladi. Maʼlum boʻlishicha, uning suvi shifobaxsh xususiyatlarga ega. Mahalliy aholi bu joyni nur deb atay boshladi. Shaharning Nurota nomi shundan kelib chiqqan.

Qal’a Oʻzbekiston hududidagi eng qadimiy qal’alardan biridir. Qal’aning xarobalari bugungi kungacha saqlanib qolgan va arxeologlar, shuningdek, bu joylarga tashrif buyuradigan sayyohlar uchun katta qiziqish uygʻotmoqda. Qazishmalar chogʻida qalʼa tepalikda joylashgani va uning atrofi qalʼa devorlari bilan oʻralganligi aniqlangan.

Arxitektura binolari 

Majmua 16-asrdan keyin qurilgan Juma masjidi, oʻrta asr hammomi, mozor, Panj qudugʻi va qadimiy Panjvakta masjidini (forscha panj — besh, vakta — vaqt/vaqt, yaʼni) oʻz ichiga oladi. Panjvakta masjidi majmuadagi eng qadimiy bino boʻlib, u 16-asrning birinchi yarmida qurilgan. Masjidlarning ichki qismida anʼanaviy yogʻoch oʻymakorligi va Markaziy Osiyo va Fors bezaklarining boshqa elementlari mavjud. Juma masjidi gumbazining diametri 16 metr.

Majmua hammomi 20-asr boshlarida buxorolik ustalar tomonidan eski hammom oʻrnida qurilgan.

Manbalar 

Navoiy viloyatidagi madaniy meros obyektlari
Diniy joylar