MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Abduljabbor

Abduljabbor — Sherdor madrasaning (Samarqand, 1619-36 yillarda qurilgan) meʼmori. Abduljabborning imzosi ul-kan peshtoq ichidagi ravoqning tepasiga „Us tod mulla Abduljabbor meʼmor“ deb oq koshinlarda terilgan. Ulkan peshtoq qanotida quyosh-odam va ohuni quvib ketayotgan sher tasvirlangan. Bu koshinkor tasvir meʼmorning katta sanʼatkor ekanidan dalolat beradi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Abduljabbor ibn Abdurrahmon al-Azdiy

Abdurrahmon al-Azdiy (? — 759, Bagʻdod) — Arab xalifaligining Xu-rosondagi noibi (757-759). Xalifa al-Mansur (754-775) Abduljabbor ibn Abdurrahmon al-Azdiy i. Abduljabbor ibn Abdurrahmon al-Azdiyning oʻziga sodiqligidan shubhalanib, oʻgʻli Muhammad al-Maxdiyni uni hibsga olmoqqa joʻnatadi. Shunda Abduljabbor ibn Abdurrahmon al-Azdiy i. Abduljabbor ibn Abdurrahmon al-Azdiydan norozi Marvarrud shahri aholisi bosh koʻtaradida, uni tutib xalifaga topshiradi. Xalifa uni qattiq azoblab qatl etadi (759).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

759-yilda vafot etganlar
Abduljamil

Abduljamil (? — 1505-06 yillar, Hirot) — xattot. Alisher Navoiyning shaxsiy kotibi, Hirotdagi Sultoniya ma-drasasida nahv va sarfdan daryo bergan (mudarris). U Alisher Navoiyning „Ham-sa“ (Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi), „Navodir un-nihoya“ va boshqa asarlarini koʻchirgan. Navoiyning lirik asarlari boʻyicha „Tuhfat us-salotin“ („Sultonlarga tuhfa“) toʻplamini tuzgan (Britaniya muzeyida saqlanadi).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Abdulkarim

Abdulkarim (XIX asr) — samarqandlik mashhur kotib. Alisher Navoiyning „Xamsa“ asari nusxalaridan birini (1841-1842), hirotlik shoir Nozim Hiraviyning „Yusuf va Zulayho“ dostonini (1854 — 1855) koʻchirgan. Bu qoʻlyozmalar Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Abdulkarim Buxoriy

Abdulkarim Buxoriy (? — 1830) — Buxoro amirligida yashagan tarixchi, geograf, sayyoh.

1804-yil amir Haydar Rossiyaga yuborgan elchilar safida taʼminotchi boʻlib Peterburg, Moskva va Astraxon (Hoji Tarxon) sh.larida boʻlgan. 1807-yil Turkiyaga yubo-rilgan elchilar safida sarkotib boʻlib Istanbulga borgan va u yerda uylanib, umrining oxiriga qadar yashab qolgan. Abdulkarim Buxoriy 4B.ning Turkiston va Afgʻoniston tarixi-ga doir birgina asari bizgacha yetib kel-gan boʻlib, u „Tarixi Nadimiy“ nomi bilan mashhur. Bu asarni fransuz sharqshunosi Sh. Shefer „Markaziy Osiyo tarixi“ deb nomlab, fransuz tilida Parijda nashr etgan (1876).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Sayyohlar
1830-yilda vafot etganlar
Tarixchilar
Buxoro amirligi elchilari
Abdulkarim Nodirposho

Abdulkarim Nodirposho (1807-1885.2, Meteliya) — turk harbiy arbobi. Rossiya-Turkiya urushi (1828-29) qatnashchisi. 1853-56 yillardagi Qrim urushi davrida Anadolu armiyasiga qoʻmondonlik qilgan. 1862-yilda Cherno-goriya-Turkiya urushida qatnashgan. 1876-yilda Murod V hukumatida harbiy vazir. Serbiya-Turkiya urushi (1876)da Turkiya armiyasiga qoʻmondonlik kilib, serblarni tor-mor qilgan. 1877-78 yillardagi Rossiya-Turkiya urushi boshlarida turklarning Bolqon yarim oroldagi armiyasiga qoʻmondon. Urushdagi magʻlubiyatlar sa-babli qoʻmondonlikdan chetlatilib avval Lemnos orolga, soʻngra Rodos orolga surgun qilingan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Abdulkarimbiy

Abdulkarimbiy — (Abdulkarim-xon (1710—1750)),  Qoʻqon xoni (1733—1750), oʻzbeklarning Ming sulolasiga mansub, Shohruxbiyning oʻgʻli. Akasi Abdurahimbiy vafot etgach (1733), taxtga oʻtirgan. Xonlik oʻrdasini Qoʻqon yaqinidagi Tepaqoʻrgʻondan Qoʻqonga koʻchirgan. 1746-yil Oʻratepa hokimi Fozilbiy yordamida qalmoqlar hujumini qaytargan. Abdulkarimbiy Qoʻqon shahrida saroy, Madrasa, bozor va Isfara, Qatagʻon, Margʻilon, Toshkent, Haydarbek nomli shahar darvozalarini qurdirgan.

Qoʻqon xonligidagi oʻzbeklarning Ming sulolasidan boʻlgan uchinchi hukmdor boʻlgan Abdulkarimbiy 1734-yildan boshlab hukmronlik qilgan. Abdukarimbiy 1734-yilda vafotidan keyin Qo‘qon xonligida hokimiyatni meros qilib olgan Abdurahimbiyning ukasi boʻlgan.

Hukmronlik qilgan davri 
1733—1750 yillarda hukmronlik qilgan Muhammad Abdulkarimbiy ibn Shohruhbiy asosiy etiborini mudofaa masalalariga qaratadi.  Abdulkarimbiy 1740-yilda Qoʻqonni yangi devor bilan oʻrab olishni buyurdi, bu keyinchalik shaharni jungʻorlar bosqinidan himoya qilishga yordam berdi. 1740-yilda Abdukarimbiy oldiga qozoqlarning buyuk biylaridan biri Tolebiy barcha qarindoshlari bilan jungʻorlardan qochib keladi. Jungʻorlar rahbari Galdan-Tseren Tolebiyni ekstraditsiya qilishni talab qiladi, lekin Abdukarimbiy jungʻor elchilarini haydab yuboradi. 1745—1747-yillarda Qo‘qon xonligi jung‘orlar tomonidan bosqinga uchraydi. Jungʻorlar O‘sh, Andijon, Marg‘ilonni egallab, Qo‘qonni qamal qiladi. Jiddiy pallada Abdurahimbiy harbiy tashkilotchi isteʼdodini namoyon etadi. Jungʻor dushmanlarini poytaxtdan quvib chiqadi. Jungʻor tajovuzi mamlakat iqtisodiyotiga katta zarar yetkazadi va davlatning siyosiy markazlashuvini kechiktiradi. Abdulkarimbiy qalmoqlarga qarshi kurashda qirg‘iz-qipchoqlar va O‘ratepa hokimi Fozilbiy yuz yordamiga tayanib, xonlik mustaqilligini saqlab qoladi.

Vafoti 
Abdulkarimbiy 1750-yilda vafot etgan. Hukmdorning vafotidan so‘ng xonlik taxtiga uning o‘g‘li Abdurahmon o‘tirdi. Ammo, u taxtga to‘qqiz oy o‘tirib, so‘ng Marg‘ilonga hokim etib jo‘natildi hamda taxni Abdurahimbiyning ikkinchi o‘g‘li Erdonabiy egalladi. 1753-yilda qalmoqlarning tazyiqi va talabi bilan ularning qo‘lida garov sifatida ushlab turilgan Bobobek xonlik taxtiga ko‘tarildi. Lekin, oradan bir yil ham o‘tmay O‘ratepa yurishi vaqtida Bobobek Beshariqda o‘ldirildi hamda Erdonabiy (1755—1769) yana Qo‘qon taxtiga oʻtirdi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

1710-yilda tugʻilganlar
1750-yilda vafot etganlar
Qoʻqonda toj kiyganlar
Qoʻqon xonligi hukmdorlari
Abdulla Musavvir Xurosoniy

Abdulla Musavvir Xurosoniy, shuningdek, Abdulloh Buxoriy — 16-asr 2-yarmida Buxoroda yashagan miniatyurachi fors rassomi, Buxoro miniatyura maktabi vakili.

Biografiyasi 
Abdullaning tug‘ilgan va vafot etgan sanalari aniq emas. Uning qayerdan kelgani ham nomaʼlum. Ushbu rassom haqida juda kam maʼlumot mavjud. Usmonli adibi, biografi va tarixchisi Mustafo Ali Chelabiy afandi (1541—1600) „Manakib-i Hunarvaron“ („Isteʼdodli amallar“) asarida Abdullaning Shayxzodaning shogirdi bo‘lganligi, Behzodning o‘zidan tahsil olgani haqida yozilgan. Boshqa bir manbalarga koʻra, uning ustozi Mahmud Muzahhib boʻlib, u ham Behzodning eng yaxshi shogirdlaridan boʻlgan. Shuningdek, Abdulla Buxoriy Mahmud Muzahhib bilan birga 1540—1949-yillarda Movarounnahrda hukmronlik qilgan Xon Abdalaziz kitobxonasining yetakchi rassomi bo‘lganligi ham maʼlum.

Shayboniylar urugʻidan boʻlgan Abdalazizxon kitobxonani otasi Ubaydulladan meros qilib olgan va uni oʻz davlatining asosiy madaniy markazi sifatida saqlab qolish uchun koʻp harakat qilgan. Uning qoshidagi kutubxona ustaxonasi rahbari Mavlono Sulton Mirek al-Munshiy boʻlgan. U yerdagi koʻpchilik rassomlar Hirotlik edi. Rassom Abdulla Buxoriy xon kitobxonasida xizmat qilib, qoʻlyozmalarni tasvirlashda qatnashgan. Baʼzi tadqiqotchilarning fikriga koʻra, u 1570-yillargacha, boshqalarga koʻra — 1580-yillarning oʻrtalarigacha ishlagan.

Hirot miniatyura maktabi anʼanalari taʼsirida, qoʻlyozma kitoblarga naqsh va nafis suratlar ishlagan. Behzodning shogirdi Abdulla va Mahmud Muzahhib imzolari bilan bir xil turdagi miniatyuralar Saʼdiyning 1542—1649-yillarda Abdalazizxonga bag‘ishlangan „Boʻston“ nusxasida (Gulbenkian to‘plami, Lissabon) mavjud. Bu miniatyuralar ham Behzodning kompozitsion sxemalarini takrorlaydi.

1549-yilda xon Abdulaziz vafotidan so‘ng, Movarounnahr g‘alayonlar bosib olinganidan so‘ng, Mahmud Muzahhib va Abdullaxon Buxoroda yashab, yangi hukmdorlarga xizmat qilishda davom etdilar. 1557-yilda esa Abdullaxon II Buxoro taxtiga oʻtirdi. Alisher Navoiyning bugungi kunda Fransiya Milliy kutubxonasi ( Parij) va Oksforddagi Bodlean kutubxonasi o‘rtasida bo‘lingan sheʼriy to‘plami Buxoro hukmdori Yor Muhammad Sultonga bag‘ishlangan bo‘lib, 1553-yilga tegishli.

Mashhad madaniy yodgorliklari muraqqasida Abdullaning hozirgi tadqiqotchilar shartli ravishda nomlagan "Bogʻda musiqa asbobi bilan turgan miniatyurasi bor. Abdullaning 1575-yilda yaratgan „Uchrashuv“, „Sevishganlar“ nomli asarlari diqqatga sazovor.

Manbalar
Abdulla Jin

Abdulla Jin (19 — 20-asrlar) — koshinkor usta. Xivadagi Toshhovli, Pahlavon Mahmud maqbarasi va Koʻhna Ark (qabulxona va ayvonli masjid)ning ichki va tashqi devorlarini koshin bilan bezagan. Uslubining rang-barangligi namoyonlarga ishlangan girih va „soʻzana“ naqshlarida koʻzga tashlanadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Abdulla kulol

Abdulla kulol (Kali Abdullo, 1815 — Rishton — 1900) — kulol, koshinpaz usta. Rishton va Qoʻqonda ishlagan. Fargʻona kulollari ishlariga boshchilik qilgan. Xudoyorxon oʻrdasining (hozirgi Qoʻqon oʻlkashunoslik muzeyi) bosh fasadini rang-barang koshinlar bilan bezashda qatnashgan (1867 — 1873). Abdulla kulol ishlaridan namunalar (sopol idishlar) Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyi va Qoʻqon oʻlkashunoslik muzeylarida saqlanadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

1900-yilda vafot etganlar
Abdulla Fonus

Abdulla fonus (1828 — 1914, Toshkent) — oʻzbek xalq qiziqchisi, taqlid ustasi. U fonus yasab sotish bilan tirikchilik qilgan. Turli yoshdagi kishilarga, qush va hayvonlarga taqlid qilgan. Uning taqlidlari koʻpincha achchiq kulgi, 6 hajvdan iborat boʻlgan. Shu yoʻl bilan u turmushdagi nohaqlik va qusurlarni, xurofotni hajv qilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

1828-yilda tugʻilganlar
1914-yilda vafot etganlar
Toshkentda vafot etganlar
Qiziqchilar
Qoʻqon xonligida tugʻilganlar
Abdulla Hotifiy

Abdulla Hotifiy (? - 1521, dekabr) — tarixchi, shoir; Abdurahmon Jo-miyning jiyani (singlisining oʻgʻli). "Xusrav va Shirin", "Layli va Majnun", "Haft manzar", "Shoh Ismoil janobi oliylari Shohnomasi" kabi asarlar yoz-gan. Sulton Husayn Boyqarota bagʻishlab, Amir Temur zafarlarini madh etuvchi "Temurnoma" (yoki "Zafarnoma") tari-xiy dostonini yozgan. Qoʻlyozmasi koʻpgina kutubxonalarda saqlanib qolgan. 1869, 1896-yillarda Lakxnavda, 1957-yil Madras-da chop etilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Shoirlar
Abdulla hofiz Fayzullayev

Abdulla hofiz Fayzullayev (1869, Namangan — 1944, Oʻsh) — xonan-da. Oʻzbekiston xalq hofizi (1943) va Qirgʻiziston xalq artisti (1940). Na-manganda tashkil etilgan havaskorlar toʻgaragi "Sharq truppasi" (1914 — 26)da, Oʻshdagi musiqali drama (1926 — 41), Yangiyoʻl musiqali drama va komediya te-atrlari (1941 — 44)da ishlagan. "Ilgʻor", "Koʻcha bogʻi", "Eshvoy", "Girya", "So-dirxon Ushshogʻi", "Dugoh Husayniy", "Abdurahmonbegi", "Segoh", "Bayot", "Qalandariy" va boshqa ashula yoʻllarini mahorat bilan ijro etgan. Baland va shira-li ovozi bilan oʻziga xos uslub yaratgan. Abdulla hofiz Fayzullayev Abdulla hofiz Fayzullayev ijrosidagi maqom va ashula yoʻllari Oʻzbekiston radiosida yozib olingan (1941).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Oʻzbekiston xalq artistlari
Qahhorbek Abdullabekov

Qahhorbek Nosirbekovich Abdullabekov (1942, Toshkent) — geofizik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), fizika-mat, fanlari doktori (1988), professor (1991). Toshkent politexnika institutini tugatgan (1963). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Seysmologiya institutida katta ilmiy xodim (1974-yildan), lab. boshligʻi (1977-yildan), 1989-yildan direktor.1977-yildan hozirgi kungacha „Geofizik maydonlarning variatsiyasi“ labaratoriyasini boshqarib kelmoqda. Asosiy ilmiy ishlari zilzila xavfini aniqlash, geofizik usullar majmui yordamida zilzilalarni oldindan aytish muammolariga doir. A. elektromagnit zilzila darakchilarining namoyon boʻlish qonuniyatlarini aniqlagan, zilzilalarni oldindan ay-tishning uch yangi usulini ixtiro qilgan va fanda ilgari nomaʼlum boʻlgan zilzi-ladan oldin Yer qobigʻidan kuchli elektro-magnit toʻlqinlari ajralib chiqishini aniqlagan, baʼzi kuchli zilzilalarning yuz berish joyi, kuchi va vaqtini (boshqa olimlar bilan hamkorlikda) oldindan ay-tib bergan. As: Elektromagnitnie yavleniya v zem-noy kore, T., 1989.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Abdulhaq Abdullayev

Abdullayev Abdulhaq Oqsoqolovich (1918.30.12, Turkiston shahri) — rangtasvir ustasi. Oʻzbekiston xalq rassomi (1968), Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi faxriy aʼzosi (1997). Samarqand badiiy bilim yurtida (1931 — 36) va Moskva badiiy institutida (1938 — 41) taʼlim olgan. Ijodini manzara va portretlar chizish bilan boshlagan („Hovuz boʻyida“, 1932; „Yoz“, 1937; „Doʻstim por-treti“, 1937). Kishilarning holat va kayfiyati, maʼnaviy, yorkin qiyofalari mohirona ifodalangan portretlari bilan mashhur: „Abror Hidoyatov Otello roli-da“ (1946), „Mannon Uygʻur“ (1946), „Oy-bek“ (1949), „Nazarali Niyozov“ (1949), „Jiyan Shahlo“ (1959), „Komil Yashin“ (1960), „Navoiy“ (1973), „YO. Toʻraqulov“ (1975), „O. Sodiqov“ (1978) va boshqa; shu-ningdek ruhiy dunyosi va kechinmalari ifodali tasvirlangan („Muallif por-4treti“, 1937; „Muallifning qirgʻiz qalpok kiygan portreti“, 1980; "Mu-allifning 15-asr kiyimidagi portreti, 1984 va boshqalar) bir qator avtoportretlar ham yaratdi. Manzaralar („Yomgʻirdan soʻng“, 1954; „Bahor keldi“, 1955; „Xumsonda“, 1961 va boshqalar), natyurmortlar („Olma“, 1962; „Uzum va shaftoli“, „Qovun bilan xandalak“, 80-yillar va boshqalar) muallifi. 1957-yil Hindiston safari taassurotlari asosida bu oʻlka manzaralari („Tongda Tojmahal“), kishilari (I. Gandi, S. Ketchlu)ni etyud va kartinalarida aks ettirgan. 80-yillarda Oʻzbekistonning mashhur kishilarining portretlarini ishladi. Asarlari xalqaro koʻrgazmalarda namoyish kilingan. Navoiy portretini yaratish ustida izlanishlar mahsuli sifatida yuzaga kel-gan asarlari Toshkentdagi Adabiyot muzeyida (1968), Andijon adabiyot va sanʼat muzeyida (1969), Oʻzbekiston sanʼat muzeyida (1980-84) va boshqa joylarda saqlanadi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1977). „El-yurt hurmati“ ordeni bilan taqdirlangan (1998).
Ad.: A. Abdullayev: Albom reproduksiy, T., 1983.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oʻzbekiston Respublikasi xalq rassomlari
2001-yilda vafot etganlar
29-oktyabrda vafot etganlar
Abdugʻani Abdullayev

Abdugʻani Abdullayev (1953.25.6, Fargʻona viloyati) – yogʻoch oʻymakori, Oʻzbekiston Respublikasi xalq ustasi (1999). Usta Q.Haydarovning shogirdi. Ustozi bilan birgalikda Toshkentdagi „Fargʻona“ choyxonasi, Xalqlar Doʻstligi saroyi, „Zarafshon“ restoranidagi oʻymakori naqshli panjara, darvoza, eshik, namoyonlarni ishlagan. 1983-yildan mustaqil ishlaydi. Ilk bor Olim Xoʻjayev nomidagi teatr (Guliston shahri) binosi uchun 20 dan ortiq oʻymakori eshik, darvoza, panjaralarni tayyorladi. Bir qator jamoat binolari, choyxonalar (Fargʻona, Isfara shahri), „Muborak“ restorani (Toshkent), Qarshi teatri va boshqa binolari uchun noziq islomiy oʻyma naqshlar bilan bezatilgan ustun, eshik, darvoza, panjaralar yaratdi; Imom al-Buxoriy majmuasiaati yogʻoch oʻymakorligi ishlariga rahbarlik qilib, shogirdlari bilan birga sharafalar, hovuzaklar tayyorladi, ayvonlar shiftini vassajuft yopish, oʻymakori ustunlari yaratishda yuksak mahorati namoyon boʻldi (1998), Shuningdek Bahouddin Naqshbandmaqbarasida (Buxoro viloyati), restavratsiyasiya, yogʻoch oʻymakorligi ishlarini bajarilgan, Qatagʻon qurbonlari muzeyi (Toshkent), Xotira xiyoboni, majmua qurilishida ishtirok etgan. Burxoniddin Margʻinoniy (Fargʻona viloyati)[2][3][4]. Toshkentdagi „Xotira maydoni“ (1999)dagi ayvonlarning oʻyma naqshli ustunlarini milliy meʼmorlik anʼanalari asosida yuksak mahorat bilan bezadi. 1973-yildan xalqaro koʻrgazmalarda badiiy asarlari bilan qatnashadi.
Abdug‘ani Abdullayev yo‘qolib borayotgan naqshlarning noyob turlarini tiklash bilan shug‘ullangan, yangi uslublarni amaliyotga joriy qilgan. 1999 yilda Abdug‘ani Abdullaevga O‘zbekiston Respublikasi xalq ustasi unvoni berilgan (1999). 2006 yil 25 avgustda “O‘zbekiston Qahramoni” unvoni berilgan[5][6].

Abdug‘ani Abdullayev 2017-yil 18-dekabrda Toshkent shahrida vafot etdi[2].

Manbalar 
 

§
Anvarjon Abdullayev

ABDULLAYEV Anvarjon Abdul-layevich (1942.14.1, Shahrixon tuma-ni) — O‘zbekiston Respublikasi xalq o‘qituvchisi (1995). Namangan ped. institutini tugatgan (1967). 1965—98 yillarda Shahrixon tumanidagi 1-maktabda mavzuida tasviriy san’at muzeyi tashkil etgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Vohid Abdullayev

Vohid Abdullayevich Abdullayev (1912-yil 15-may, Samarqand, Samarqan viloyati, Turkiston general-gubernatorligi, Rossiya imperiyasi — 1985-yil 30-iyul, Samarqand, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR ) — taniqli oʻzbek olimi, adabiyotshunos, navoiyshunos, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (1966), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1973), filologiya fanlari doktori (1959), professor (1960).

Tarjimayi holi 
Vohid Abdullayev 1912-yil 15-mayda Samarqand shahrida dehqon oilasida tavallud topgan.

1932-yil Fargʻona pedagogika institutini bitirgan. Abdullayev 1935 — 43-yillarda Buxoro va Samarqand pedagogika institutlarining, 1944 — 69-yillarda Alisher Navoiy nomidagi Samarqand universiteti oʻzbek adabiyoti kafedrasining mudiri, 1963-yildan shu universitet rektori. 1930-yildan sheʼrlar, ilmiy maqolalar yoza boshlagan. „Samarqand sayli“ (1970) sheʼriy kitobi nashr etilgan."Navoiy Samarqandda" (1948), "Nishotiy va uning „Husni Dil“ dostoni", "Xoksor va uning „Muntaxab ul-lugʻot“ kitobi" (1955), „Nishotiy va Xoksor“ (1960), „Oʻzbek adabiyoti tarixi“ (1964), „Saylanma“ (1982) kabi kitoblari oʻzbek adabiyoti va adabiyotshunosligi masalalariga bagʻishlangan. A.ning oliy oʻquv yurtlari uchun „Oʻzbek adabiyoti tarixi“ darsligida 17 — 19-asrlardagi oʻzbek adabiyoti tarixi tadqiq etilgan.

Manbalar 

Adabiyotshunoslar
Gafar Abdullayev

Gafar Gaydarovich Abdullayev (1896.15 (28).2, Ozarbayjon — 1951.9.2, Samarqand) — Oʻzbekiston fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1943), tibbiyot fanlari direktori (1941), professor (1941). SamMI koʻz kasalliklari klinikasida assistent (1931 — 34), dotsent (1934 — 35) va kafedra mudiri (1935 — 51). A. traxoma kasalligini yangicha davolash va oldini olish usullarini ishlab chiqkan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

1896-yilda tugʻilganlar
28-fevralda tugʻilganlar
1951-yilda vafot etganlar
9-fevralda vafot etganlar
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzoslari
Doʻstmurod Abdullayev

Doʻstmurod Abdullayev (1950, Samarqand viloyati Paxtachi tumani Eshonqora qishlogʻi) — Oʻzbekiston Qahramoni (1999). Samarqand qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan (1985). Paxtachi tumanidagi Roʻziqul Maxmanov nomli jamoa xoʻjaligida mexaniq uchastka agronomi boʻlib ishladi (1973-84). 1984-yildan shu xoʻjalikda gʻallachilik brigadasi boshligʻi. Oʻzbekiston Respublikasining gʻalla mustaqilligini taʼminlash yulida gʻallachilikni rivojlantirishda ilgʻor texnologiyalarni qoʻllab, bugʻdoydan muntazam ravishda har gektardan barqaror 50-55 s hosil olishga erishdi.

Manbalar 

Oʻzbekiston qahramonlari
1950-yilda tugʻilganlar
Lutfulla Abdullayev

Lutfulla Abdullayevich Abdullayev (1912.25.10, Mirzachoʻl −2000.2.10, Toshkent) — rangtasvir ustasi, Oʻzbekiston xalq rassomi (1950). Samarqand badiiy bilim yurtida taʼlim olgan (1930 — 35). Toshkent badiiy bilim yurtida oʻqituvchi (1935 — 37). A. asarlari dolzarb, maz-munli, gʻoyaviy va murakkab syujetli, jonli va yorqin obrazlarga boy. „Mulla Toʻychi Toshmuhamedov portreti“ (1938), „Qahramonni kutib olish“ (1947), „Doʻstlarning uchrashuvi“ (1961) va boshqa Hajviy karikaturalari „Mushtum“ jur.da muntazam bosilgan. 15 dan ortiq kito-blarni badiiy bezadi: A. Qodiriyning „Mehrobdan chayon“ tarixiy romani (1961, rus tilida), Oybekning „Bolalik“ (1963), F. Gʻulomning „Shum bola“ (1964) qissalari va boshqa „Osiyo ustida boʻron“, „Oʻtgan kunlar“, „Mehrobdan chayon“ va boshqa filmlarga liboslar eskizlarini tayyorladi. Oʻzbekiston tabiati aks et-gan manzaralar, agitplakatlar (ayniqsa Ikkinchi jahon urushi yillarida), portretlar („Navoiy nomidagi teatr qurilishida“, 40-yillar, „Mening zamondoshlarim — adabi-yot va sanʼat arboblari“ — guruh por-tretlari, 1989) ham yaratdi. Asarlari xalqaro koʻrgazmalarda namoyish etil-gan. A. Qodiriy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1995). „El-yurt hurmati“ ordeni bilan mukofotlangan (1999).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oʻzbekiston Respublikasi xalq rassomlari
Maxdi Abdullayev

Maxdi Orifovich  (1922.27.10, Buxoro) — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1982), biologiya fanlari doktori (1969), professor (1972). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941-45). Buxoro davlat pedagogika institutini tugatgan (1948). zoologiya kafedrasi assistenti, dotsenti, kafedra mudiri (1953-58), oʻquv va ilmiy ishlar prorektori (1958-72), zoologiya va ekologiya kafedrasi mudiri (1972-yildan). Baliqchilikka oid tadqiqot ishlari olib borgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1922-yilda tugʻilganlar
27-oktyabrda tugʻilganlar
Nusrat Abdullayev

Nusrat Hamidovich Abdullayev (1933.14.7, Toshkent) — patofiziolog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), tibbiyot fanlari doktori (1967). Professor (1970). 1972-yildan 1-Toshkent tibbiyot instituti patologik fiziologiya kafedrasi mudiri. Immunologiya ilmiy tadqiqot instituti direktori (1984-87). Ilmiy ishlari ovqat hazm qilish aʼzolari, meʼda osti bezi, jigar va moddalar almashinuvi patologiyasiga ba-gʻishlangan. Abullayev tibbiyot institutining talabalari uchun darslik hamda bir qancha metodik qoʻllanmalar va lugʻatlar muallifi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1933-yilda tugʻilganlar
14-iyulda tugʻilganlar
Rauf Abdullayev

Rauf Abdullayevich  (1922.5.5, Namangan viloyati ) — terapevt, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1968). tibbiyot fanlari doktori (1958), professor (1960). SamMI gospital terapiya kafedrasi assistenti (1943-45) va shu institut direktori (1945 — 51), 1952-yildan Toshkent vrachlar malakasini oshirish institutining terapiya kafedrasida assistent, dotsent, kafedra mudiri (1961-92), 1992-yildan 2-terapiya kafedrasida professormaslahatchi. Ilmiy ishlari, asosan yurak-tomir va jigar kasalliklarining kelib chiqish sabablari, ularning oldini olish va davolash masalalariga bagʻishlangan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

1922-yilda tugʻilganlar
5-mayda tugʻilganlar
Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Jasurlik uchun medali bilan mukofotlanganlar
Tibbiyot fanlari doktorlari
Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arboblari