Avstraliya dollari

Avstraliya dollari (belgisi: $; kod: AUD) — Avstraliya Hamdoʻstligining valyutasi, jumladan Rojdestvo orollari, Kokos va Norfolk orollari, shuningdek, Tinch okeanining mustaqil davlatlari Kiribati, Nauru va Tuvaluda amal qiladi. 100 sentga bo'lingan. Odatda dollar belgisi ($) bilan qisqartiriladi, ammo boshqa belgilar ham mavjud: A$, $A, AU$ va $AU.

Avstraliya dollari dunyodagi oltinchi eng ko'p sotiladigan valyutadir (AQSh dollari, yevro, iyena, funt sterling va Shveysariya frankidan keyin), jahon valyuta operatsiyalarining 5% ni tashkil qiladi. Valyuta savdogarlari orasida mashhurlik Avstraliyadagi yuqori foiz stavkasi, valyuta bozorining davlat aralashuvidan nisbiy erkinligi, Avstraliya iqtisodiyoti va siyosiy tizimining umumiy barqarorligi bilan bog'liq. 

Banknotlarni ishlab chiqarish uchun 1988-yildan beri qog'oz emas, balki maxsus yupqa plastmassa ishlatila boshlandi.

Tarixi 
O'nlik pul birligi bo'lgan Avstraliya dollari 1966-yil 14-fevralda muomalaga kiritildi va 1 Avstraliya funti = 2 Avstraliya dollari nisbatida Avstraliya funtini (20 shilling yoki 240 pensga bo'lingan) almashtirdi. 

Yangi milliy valyutani joriy etish 1960-yilda Avstraliya zaxira banki tomonidan boshlangan. Uzoq vaqt davomida mamlakatda tayyorgarlik ishlari olib borildi, yangi banknot maketlari ishlab chiqildi. Shu vaqt ichida valyuta nomi bo‘yicha mingdan ortiq takliflar bildirildi. 1965-yilda Avstraliya Bosh vaziri Robert Menzies "qirollik" nomini taklif qildi. Biroq, u aholi orasida qo'llab-quvvatlanmadi, shuning uchun valyuta dollar nomini oldi. Savdo jargonida Avstraliya dollari Aussie deb ataladi.

Tangalar 
1966-yilda 1, 2, 5, 10, 20 va 50 sentlik tangalar muomalaga kiritildi. Bir dollarlik tanga 1984-yilda, ikki dollarlik tanga 1988-yilda chiqarilgan. 1 va 2 sentlik tangalar 1991-yilda, 1 dollarlik kupyura 1984-yilda va 2 dollarlik kupyura 1988-yilda muomaladan chiqarilgan. Naqd pul hisob-kitoblari yaxlitlashning standart qoidalariga muvofiq miqdorni 5 sentning eng yaqin ko'pligiga yaxlitlash orqali amalga oshiriladi.

Tangalar koʻrinishidagi barcha avstraliyalik tangalarning old tomonida Yelizaveta II tasviri bor va Avstraliya Qirollik zarbxonasi tomonidan chiqarilgan ().

Avstraliya muntazam ravishda 50 sentlik esdalik tangalarni chiqaradi. Birinchisi 1970-yilda Jeyms Kukning Avstraliya qit'asining sharqiy qirg'oqlarini o'rganishi xotirasiga bag'ishlab chiqarilgan. Buning ortidan 1977-yilda Yelizaveta II ning kumush yubileyiga bag'ishlangan tanga, 1981-yilda shahzoda Charlz va Diananing to'yi sharafiga tanga, 1982-yilda Brisbendagi Hamdo'stlik o'yinlari sharafiga tanga va hokazo. Shuningdek, 20 sent va 1 dollar nominalidagi tangalarning maxsus chiqarilishi ham bo‘lib o‘tdi.

Banknotalar 
Birinchi Avstraliya dollari qog'oz pullari 1966-yilda chiqarilgan. $1, $2, $10 va $20 nominaldagi banknotalar avvalgi avstraliyalik funtlarning ekvivalenti edi. Besh dollarlik banknot 1967-yilda, aholi o'nlik pul tizimi bilan tanishganidan keyin chiqarilgan.

1 dollarlik kupyura 1984-yilda tangaga, 2 dollarlik kupyura esa 1988-yilda almashtirilgan. 50 dollarlik kupyura 1973-yilda, 100 dollarlik kupyura 1984-yilda muomalaga kiritilgan. Avstraliyaning barcha banknotalari bir xil balandlikda, ammo uzunligi har xil.

1988-yilda birinchi plastik banknot chiqarildi (u Avstraliyaning Yevropa aholi punktining ikki yuz yilligiga bag'ishlangan). Hozirda barcha banknotalar maxsus plastmassadan tayyorlangan.

2014-yilda Avstraliya zaxira banki yangi avlod banknotlari chiqarilishini e'lon qildi. Yangi avlod banknotlari qo‘shimcha himoya vositalariga ega bo‘ladi, shuningdek, ko‘zi ojiz va zaif ko‘rish qobiliyatiga ega bo‘lgan shaxslar uchun relef naqshlari ham bo‘ladi. 2020-yil oxiriga kelib barcha yangi banknotalar muomalaga kiritildi. Eski namunadagi banknotalar eskirganligi sababli muomaladan chiqariladi.

Valyuta kursi rejimi 

Avstraliyada hozirda erkin suzuvchi valyuta kursi rejimi mavjud. Valyuta siyosati samaradorligining mezoni  inflyatsiya ko'rsatkichlari hisoblanadi.

Eslatmalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 Avstraliya zahira banki
 Avstraliya tangalari
 Feodosiya pul muzeyi veb-saytida Avstraliya banknotalari
 Feodosiya pul muzeyi veb-saytida Avstraliya tangalari
 Tanga 1 Avstraliya dollari
 Avstraliya banknotalari galereyasi ) )