Muhammadqul Narziqulov

Muxammedqul Narziqulovich Narziqulov (1914-yil 27-iyun [ba’zi manbalarda 10-iyul], Xo‘ja-Ahror qishloq kengashi, Rossiya imperiyasi — 1986-yil, Tojikiston SSR) — sovet, tojik va o‘zbek entomologi; biologiya fanlari doktori (1958); Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi akademigi (1966), Tojikiston SSRda xizmat ko‘rsatgan fan arbobi (1980).

Tarjimai hol 
1914-yil 10-iyulda Xo‘ja-Ahror qishloq kengashida tug‘iladi. 

1932-yilda Samarqanddagi maktabni maqtov yorlig‘i bilan, 1937-yilda O‘zbekiston Davlat universitetining biologiya fakultetini umurtqasizlar zoologiyasi mutaxassisligi bo‘yicha imtiyozli diplom bilan tugatadi .

1941-yildan SSSR Fanlar akademiyasining Tojikiston filiali Zoologiya va parazitologiya institutida faoliyat yuritadi.

1942-yil mart oyidan Qizil Armiya safida xizmat qiladi; pulemyot va minomyot bilim yurtini tamomlaydi. Stalingrad frontida jang qilib, jiddiy yaralanadi .

U jarohati tufayli demobilizasiyadan so‘ng Samarqand pedagogika institutida, so‘ngra O‘zbekiston Davlat universitetida (1945 yildan — zoologiya kafedrasi dosenti) dars beradi  .

Muhammadqul Narziqulov 1946-yil oktabrdan Zoologiya va parazitologiya institutida ishladi. Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi E.N.Pavlovskiy: umurtqasiz hayvonlar sistematikasi bo‘limini boshqaradi (1946—1974), so‘ng institut direktori (1948—1967, 1972—1984) vazifasida ishlaydi. Bundan tashqari o‘sha paytda Tojikiston davlat universitetida, Tojikiston tibbiyot institutida dars beradi, Kobul universitetida (1964, 1982) ma’ruzalar qiladi. Shuningdek, biologiya fanlari bo‘limi akademik-kotibi (1967-1984) va Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi Prezidiumining bosh ilmiy kotibi (1968-1971) bo‘lib ham ishlaydi.

 Muhammadqul Narziqulov 1986-yilda Tojikiston SSRda vafot etgan.

Ilmiy faoliyati 
U 1945-yilda nomzodlik ishini, 1958-yilda doktorlik dissertasiyasini himoya qiladi .

Asosiy ilmiy ishlari O‘rta Osiyodagi shira o‘simligi, uning sistematikasi va biologiyasini o‘rganishga bag‘ishlangan. Olim 400 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi sanaladi  .

 Paxta zararkunandalariga qarshi kurashning kompleks usullarini ishlab chiqish uchun asos sifatida paxta agrobiosenozlari o‘rganadi. 
 Shiralarning 52 ta yangi turi va 8 ta turkumini ifodalab beradi. 

Narziqulov 1957-yildan — muxbir a'zo, 1966-yilda — Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi akademigi . U 1970-yillarda u tog‘li hududlarni o‘zlashtirishning biologik asoslari bo‘yicha ilmiy kengash raisi, so‘ng “1980-yildagi odam va biosfera” xalqaro dasturi bo‘yicha Respublika qo‘mitasining raisi etib saylanadi.

Mukofotlari 

 Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980)
 Fan va texnika sohasidagi Abu Ali ibn Sino nomidagi Davlat mukofoti (1984)
 ikkita Mehnat Qizil Bayroq ordeni
 ikkita “Faxriy belgisi” ordeni
 medallar:
 "Jasorat uchun"
 "Mehnat jasorati uchun"
 "1941-1945 yillardagi Ulug‘ Vatan urushidagi g'alabaning yigirma yilligi"
 1941-1945 yillardagi Ulug‘ Vatan urushidagi g'alabaning o'ttiz yilligi"
 Tojikiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining faxriy yorlig‘i  .

Adabiyot 

 Biologlar: Biografik ma'lumotnoma. - Kiev: Naukova Dumka, 1984. - 816 p.: kasal

Manbalar

Havolalar 

 
 

Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
1986-yilda vafot etganlar
1914-yilda tugʻilganlar
10-iyulda tugʻilganlar
Samarqand davlat universiteti bitiruvchilari