MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Entoni Yadgaroff

Entoni Yadgaroff (1949-yilda tug'ilgan) - Londonning Old Jewry shahrida joylashgan Allenbridge Group PLC  kompaniyasi asoschisi. Ushbu kompaniya aktivlarni boshqarish bo'yicha maslahatchi MJ Hudson tomonidan sotib olingan va uning sarmoyaviy maslahat bo'limi hisoblanadi. Uning bosh direktori Odi Lahav.

Tarixi 
Entoni Yadgaroff buxorolik yahudiylaridan hisoblanadi. Uning ota-onasi Buxoroda tug'ilgan, bobosi Ibrohim Yadgarov  1921-yilda u yerdan ketgan. Uning otasi Ikkinchi Jahon urushi paytida Britaniya armiyasida xizmat qilgan mayor Rahamin Yadgaroff edi. Uning onasi Dora Yadgaroff urush yillarini Parijda o'tkazgan Aaron Abramoffning qizi bo'lib, u yerda unga Asaf Achildiyev yordam bergan (ilgari sanab o'tilgan). Uning akasi Lyuis Rafayel Yadgaroff va ikkita singlisi bor: Odetta Yadgaroff va taniqli fransuz yozuvchisi va teleboshlovchisi Per Assouline bilan turmush qurgan Anjela Assouline.

Karyerasi 
2010-yilda u Yevropa HFM haftaligida Xedj-fond sarmoya bo‘yicha eng yaxshi maslahat firmasi mukofotini qo‘lga kiritdi. U 2009-yilda innovatsiyalari, yutuqlari va alternativ sanoatga qo'shgan hissasi bilan ajralib turadigan institutsional investorlar, to'siq fondlari menejerlari va maslahatchilarni e'tirof etadigan Institutional Investor jurnalining 8-yillik Xedj fondi Industry Awards mukofotida Yilning Xedj fondi maslahatchisi ro'yxatiga kiritilgan. Yadgaroff investorlar nomidan muvaffaqiyatli qabul qilgan yirik moliya institutlari bilan bo'lgan bir qancha shov-shuvli janglardan so'ng "Ajdaho qotili" laqabini oldi.

Yahudiy jamiyati 
Yadgaroff Londondagi yahudiy jamiyatining ajralmas a'zosi. U G'arbiy Marble Arch sinagogasining vitse-prezidenti bo'lib ishlagan va hozirda Buyuk Britaniyadagi eng yirik yahudiy qabriston jamiyati G'arbiy xayriya jamg'armasining g'aznachisi hisoblanadi. Yadgaroffning jamiyatdagi boshqa lavozimlari orasida xalqaro yahudiy inson huquqlari tashkiloti Simon Vizental markazi direktori va Tel-Aviv universiteti gubernatori lavozimlari ham bor.

Shaxsiy hayoti 
Entoniy Yadgaroff rafiqasi Karen bilan Londonda yashaydi va uning Kamilla va Pandora ismli ikki qizi bor. U "shporlar" ning ashaddiy muxlisi.

Manbalar 

Buxoro yahudiylari
1949-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Farxod Baxriyev

Farxod Baxriyev (uzb: Farhod Baxriyev; Buxoroda tugʻilgan) — oʻzbek havaskor bodibildingchi, WBPF 2021-yilgi jahon chempionatining 85 kg.gacha toifasida boʻlgan erkaklar oʻrtasida bodibilding boʻyicha oltin medal sovrindori   va xuddi shu vazn toifasida Tailandning Pxuket shahrida bo'lib o'tgan 2022-yilgi Jahon bodibilding federatsiyasi tomonidan o'tkazilgan jahon chempionatining bronza medali sovrindori.

Biografiyasi 
Baxriyev 1987-yil 10-aprelda Oʻzbekistonning Buxoro shahrida tugʻilgan. 2006-yilda u bodibilding bilan shug'ullana boshladi va 2017-yilda bodibilding turnirlarida qatnasha boshladi. 2017-yilda Buxoroda bo‘lib o‘tgan O‘zbekiston ochiq chempionatida ilk turnirda g‘olib chiqdi va 75 kg.gacha bo'lgan erkaklar toifasi  o‘rtasida uchinchi o‘rinni egalladi  2021-yilgi WBPF jahon chempionatida 85 kg erkaklar toifasi  da jahon chempioni bo‘ldi va 2022-yilda Pxuketda bodibilding va fizika sporti bo'yicha 13-WBPF jahon chempionatida kumush medalni qo'lga kiritdi.

Antropometriya 

 Balandligi: 5 fut 7 yilda (170 sm)
 Mavsumdan tashqari vazn: 100–105 kg
 Raqobat vazni: 85–90 kg
 Yuqori qo'l o'lchami: 50-5 2 sm
 Ko'krak qafasi: 52 dyuym 30 sm
 Son o'lchami: 75 sm
 Bel hajmi: 85 sm
 Buzoq kattaligi: 46 sm

Musobaqa tarixi

Manbalar 

Buxorolik sportchilar
1987-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Buxoro yogʻoch oʻymakorligi tarixi muzeyi

Buxoro yogʻoch oʻymakorligi tarixi muzeyi — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 1991-yilda tashkil etilgan. Mazkur muzey Abdulazizxon madrasasi masjidida joylashgan.

Muzey tarixi 
Buxoro yogʻoch oʻymakorligi tarixi muzeyi 1991-yilda tashkil topgan. Buxoro yogʻoch oʻymakorligi muzeyi koʻrgazmasida oʻzbek xalq amaliy bezak sanʼatining keng tarqalgan turlaridan biri sifatida rivojlanib kelayotgan yogʻoch oʻymakorligi sanʼatining uzoq davrlarga borib taqaluvchi tarixi, Oʻrta Osiyo va Buxoro yogʻoch oʻymakorligining qadimdan shakllangan oʻziga xosligi, Buxoro meʼmoriy obidalaridagi oʻymakor uslublar, uy-roʻzgʻor buyumlari va amaliy sanʼat buyumlari boʻlmish musiqiy asboblar, xontaxta, qutichalar, qalamdonlar va boshqa bezak buyumlarni yasash texnikasini tarixiy manbalar tarixiy ashyolar, fotosuratlar, zamonaviy inavatsion texnologiyalar oʻrin olgan. Buxoro badiiy oʻymakorligida geometrik ornamentlar oʻrni katta, xuddi shu narsa Buxoro badiiy oʻymakorligini Oʻrta Osiyodagi boshqa shaharlar, masalan, Oʻratepa, Qoʻqon, Xiva badiiy oʻymakorligidan ajratib turadi. Rombsimon, kvadrat, svastika-chorkalit, 2-3 qirrali zanjiralar, 5 ,6, 8, 10,12 qirrali yulduzlar Buxoro oʻymakori eshiklarida tipik geometrik naqshlardir. Buxoro oʻymakor ustalarining uslublari uch qirrali oʻyma, oysimon va garmonsimon oʻymakorlikdir. Yogʻoch oʻymakorligi bilan faqat erkaklar shugʻullanishgan. Baʼzan ularga ayollar ham yordam berishgan. Buxoro meʼmorchiligida yogʻochni ham qurilish, ham bezak ashyo sifatidagi roli doimo oshib borgan. Undan usta duradgorlar turli sinch, bolor, vassalar, ustunlar, eshiklar, darvoza va panjaralar yasash bilan birga uy-roʻzgʻor buyumlariuy-jihozlari, bolalar oʻyinchoqlari va turli sovgʻa buyumlari yasab, soʻngra ularga oʻyma, chizma va boʻyoqli naqshlar solib bezaganlar. Buxoroda usta naqqoshlar oʻz ijod maktablarini yaratganlar. Buxoro, Vobkent, Gʻijduvon shaharlari oʻymakori eshik va darvozalar tayyorlanadigan markazlar boʻlgan. Ustalar turli xil mahalliy daraxt yogʻochlaridan-archa, tol, yongʻok, oʻrik, gujum, tut, chinordan keng foydalanganlar. Buxorolik duradgorlar shahardagi bir necha guzarlarda yashaganlar. Ular duradgorlik hunarining homiysini hazrati Nuh paygʻambar deb bilganlar. Bir turdagi hunarmandlar oqsoqol boshchiligidagi mustaqil uyushmaga birlashganlar. Oqsoqol umumiy yigʻilishda saylangan va bu haqda amirga yozma ravishda bildirilgan. Shundan soʻng uch kun ichida amirdan tuhfa-sarpo va maxsus farmon-yorliq yuborilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro
Buxoro muzeylari
Ilya Shatunovskiy

Ilya Mironovich Shatunovskiy (1923-yil 20-noyabr, Buxoro, Oʻzbekiston — 2009-yil 5-avgust, Moskva) — sovet yumoristi, feltonist, satira va jurnalist. RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi va Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohibi.

Biografiyasi 
Ilya Shatunovskiy 1923-yil 20-noyabrda Buxoro viloyatida tavallud topgan. Keyinchalik otasi repressiyaga uchragan. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi Il-2 havo ekipajida 101 marta parvoz qilgan. Komsomol MK qoshidagi Markaziy maktabning jurnalistika fakultetini (1947) va M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining tarix fakultetini tamomlagan (1950).

„Komsomolskaya pravda“ va „Pravda“ gazetalarida hamkorlik qilgan. U eng koʻp „dandiylar“ va amerikalik josuslarga qarshi yozgan felyetonlari bilan mashhur bo'lgan.  Ilya Shatunovskiy A. S. Yesenin-Volpin faoliyatini keskin tanqid qildi, lekin oʻz eʼtirofiga koʻra, Sinyavskiy-Daniel jarayonini yoritishdan bosh tortdi. Sovet rahbarlari uchun nutqlar tayyorlashda qatnashgan. Ilya Shatunovskiyning „Yulduzli kasallik haqida yana“ felyetoni sovet futbol yulduzi Eduard Streltsovning uzoq muddat qamoqda oʻtirishiga bilvosita sabab boʻldi. „Volgadagi yulduz“ (A. Sukontsev bilan birgalikda) felyeton qoʻshiqchi Mark Bernesning karerasini deyarli barbod qildi. „Chapga raqsga teging“ (B.Pankin bilan birgalikda) felyetoni Lyudmila Gurchenkoning koʻp yillar davomida katta ekrandan tashqarida boʻlishiga olib keldi.

Feletonni Ilya Shatunovskiy ingliz, nemis, fransuz va boshqa tillarga tarjima qilingan.

Vafoti 
Ilya Shatunovskiy 2009-yil 5-avgustda Moskvada vafot etgan va Danilovskiy qabristoniga dafn qilindi.

Mukofotlar 

Mehnat Qizil Bayroq ordeni

Qizil Yulduz ordeni

„Shon-sharaf belgisi“ ordeni

RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi

SSSR Jurnalistlar uyushmasi mukofoti laureati (1968)

SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1968)

Moskva Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi

Manbalar

Havolalar 

 Intervyu
Jasurlik uchun medali bilan mukofotlanganlar
Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Qizil Yulduz ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Rossiyalik jurnalistlar
Moskvada vafot etganlar
2009-yilda vafot etganlar
5-avgustda vafot etganlar
Buxoroda tugʻilganlar
1923-yilda tugʻilganlar
20-noyabrda tugʻilganlar
Optik datchiklar

Optik datchik ( fotoelektrik datchik  ) - optik elektron qurilma, fizik kattalikdagi kontaktsiz datchik  boʻlib, unda turli turdagi fotodetektorlar - fotodiod, fotorezistor, termal nurlanish detektoridan va hokazolardan foydalaniladi.

Qurilma va printsip 
Datchik uchta komponentdan iborat: nurlatuvchi, qabul qiluvchi va boshqaruv moslamasi (linzalar, optik tolalar, prizma va boshqalar)  . Qabul qilgich ko'rinadigan, infraqizil yoki ultrabinafsha diapazonlarida nurlatuvchidan elektromagnit to'lqinlarni qayd qiladi va bu erda optik signal elektr signaliga aylanadi  .

Ishlatilishi 
Jismlarning holatini va harakatini aniqlanishida, sirt notekisligini, spektrometriyani , deformatsiyani va kuchlanishni  o`lchanishida, haroratni kuzatishda qo'llaniladi. Optik datchiklar shaffof va yarim-shaffof ob'ektlarni, suv bug'ini, tutunni, aerozollarni aniqlashda yordam  beradi. Optik datchiklar jarayonlarni avtomatlashtirilgan boshqarish tizimlarining ajralmas qismi sifatida , ob'ektlarning mavjudligi va sonini hisoblash, ularning yuzasida stikerlar, yozuvlar yoki teglar mavjudligini aniqlash, ob'ektlarni joylashtirish va saralash uchun keng qo'llaniladi.

Optik datchiklar yordamida siz masofani, o'lchamlarini, darajasini, rangi va shaffoflik darajasini nazorat qilishingiz mumkin. Ular avtomatik yoritishni boshqarish tizimlariga, masofadan boshqarish moslamalariga o'rnatiladi, xavfsizlik tizimlarida qo'llaniladi.

Yana qarang 

 Sensor
 Optika
 Katafot(yorug`lik qaytaruvchi)
 CCD - matritsa

Manbalar
Vasiliy Gorin

Vasiliy Gorin (1896-yil tavallud topgan — 1938-yil vafot etgan) — Oʻrta Osiyo iqtisodiy kengashi kotibi. Turkiston harbiy okrugi shtabi 5-boʻlim boshligʻi.

Vasiliy Gorin 1896-yil iyun oyida Buxoro shahrida dehqon oilasida tug‘ilgan. Millati rus. Otasi xizmatchi bo‘lgan. Onasi hech qayerda ishlamagan. Uy bekasi.

Partiyaga a‘zo bo‘lishidan oldin sovetlarning turli tashkilotlarida ishlagan. 1919-yildan Kommunistik partiya a‘zosi hisoblangan.

1905—1915-yillarda Samarqand shahridagi gimnaziyada o‘qigan. 1915-yilda Polshaning Varshava politexnika instituti qurilish fakultetiga o‘qishga kirgan. Biroq o‘qishni otasining vafoti sababli 1-kursdan tashlab ketgan. 1916-yilda Tomsk texnologiya institutiga oʻqishga kiradi. Oʻqishidan ikki oy harbiy xizmatga chaqiriladi. 1917-yilda Toshkent praporshiklar maktabini bitirgach, Ashxobod shahriga 8-Sibir oʻqchilar polkiga yuboriladi. Ashxoboddan Rossiya imperiyasidagi Shimoliy frontga yuboriladi. Frontda 18-Sibir oʻqchilar polki kichik ofitseri, kesim qism rahbari darajasigacha koʻtariladi.

1920—1922-yillarda Krasnovodsk, Marv, Ashxobod kabi shaharlarda I Turkiston o‘qchilar brigadasi shtabida tezkor qism boshligʻi boʻlib ishlaydi. 1924—1926-yillarda O‘rta Osiyo harbiy okrugi Turkiston fronti shtabining o‘qchilar brigadasi raisi bo‘lgan. 1926—1930-yillari Toshkent shahrida O‘rta Osiyo harbiy okrugi shtabi 5-bo‘limi boshlig‘i bo‘lib faoliyat yuritadi. 1930—1932-yillarda esa O‘zbekiston SSR Davlat reja qo‘mitasida  mudofaa bo‘limi boshlig‘i bo‘lgan. Keyinchalik mazkur muassasada kotib va prezidium a‘zosi bo‘lgan. 1932—1934-yillarda O‘rta Osiyo iqtisodiy sovetida kotib bo‘lib ishlaydi.

SSSR Oliy Sudi harbiy kollegiyasi sayyor sessiyasining 1938-yil 7-oktyabrdagi yigʻilishida Gorin Vasiliy Vasilevich otishga hukm qilinadi va oʻsha kuni oʻsha kuni otib tashlanadi. Vasiliy Gorin nomi VKP (b) Siyosiy byurosi va shaxsan Stalin tomonidan maqullangan va kategoriyalarga ajratilgan qatagʻon qurbonlari roʻyxatiga kiritilgan. Vasiliy Gorin oʻlimidan keyin oqlanadi.

Manbalar 

Buxoroda tugʻilganlar
1896-yilda tugʻilganlar
1938-yilda vafot etganlar
Sovet davri qatagʻon qurbonlari
Kishilar
Toshkentda vafot etganlar
Lazer materiallari

Lazer materiallari — lazerlarda faol muhit sifatida ishlatiladigan moddalardir . Lazer materiallari asosan lazerning xususiyatlarini aniqlaydi: birinchi navbatda, uning nurlanishining toʻlqin uzunligini va quvvatini, shuningdek impulsning davomiyligi (impulsli lazerlar uchun).

Lazerli materiallarning turlari 
Lazer materiallari juda xilma-xildir:

 qattiq : kristallar, shishalar (amorf), yarim oʻtkazgichlar materiallar ;
 suyuq : organik boʻyoqlarning eritmalari;
 gazsimon : gazlar va ularning aralashmalari, metall bugʻlari;
 plazmali — metall bugʻlaridagi qoʻzgʻatilgan plazma, masalan, seziyda.

Tarixi 
1960 yilda yaratilgan birinchi lazerda faol muhit yoqut kristalli edi — Al 2 O 3 dagi Cr 2 O 3 ning qattiq eritmasi.

Birinchi lazerlarda neon va geliy aralashmasi (1960), neodim ionlari (1961) va galliy arsenid (1962) bilan qoʻshilgan silikat shishasi ham ishlatilgan. 1973 yilga kelib 200 ga yaqin turli xil lazer materiallari maʼlum edi.

Mezonlar 
Lazer nurlanishini yaratish va boshqarish uchun, foydalaniladigan material quyidagi xususiyatlarga ega boʻlishi kerak:

 elektronlarni uzatish uchun tashqaridan taʼminlangan energiyani idrok etish va maksimal chiqish bilan uni elektromagnit nurlanishga aylantirish imkonini beradigan energiya darajalari (yoki zonalari) toʻplami;
 yuqori optik bir xillik;
 yuqori issiqlik oʻtkazuvchanligi;
 issiqlik kengayishining past koeffitsienti;
 ish sharoitida tarkibi va xususiyatlarining doimiyligi;
 qattiq materiallar uchun — yuqori sifat, mexanik ishlov berish uchun yaroqlilik.

Yana qarang 

 Lazer
 Lazer turlari
 Lazer qurilmasi

Adabiyotlar 

 Katta Sovet Entsiklopediyasi. „Lazer materiallari“ maqolasi.
Pijik (kiyik)

Pizyk — 1 oylik (boshqa tasniflarga ko‘ra, olti oygacha) bo‘lgunga qadar bug‘u buzoqchasi. Tasniflashdan chiqqandan so'ng, yiring bir yoshga to'lgunga qadar nebleuy deb ataladi.

Pijikning mo'ynasi ham pijik deb ataladi, bundan esa "pijikova shlyapa" nomi kelib chiqqan. GOST 11026-64 "Bug'uning buzoq terilari ajratilmaydi (najas, yiring, qusuqsiz)". Najas - erta tug'ilgan buzoqning terisi, ayolning qornidan olingan.

Sovet Ittifoqida beanie shlyapalar nisbatan qimmat bo'lib, maqom belgisi edi.

Qarang shuningdek 

 Shimol bug'ulari

Manbalar 

 GOST 11026-64. Kiyik terilari, yechintirilgan (najas, somon, tumanlik) [Wayback mashinasida arxivlangan . ] .
 Выпороток // Brockhaus va Efronning entsiklopedik lug'ati : 86 jildda (82 jild va 4 qo'shimcha jild). - Sankt-Peterburg, 1890-1907. (Ruscha doref.)
 bug'lanish uchun // Jonli buyuk rus tilining talqin lug'ati : 4 jildda / auth.-sost. IN. I. Masofa - 2-nashr. - Sankt-Peterburg : Tipografiya M. DA. Bo'ri, 1880-1882.
Webarxiv andozasi wayback havolalari
Nortoy Berdiyev

Nortoy Berdiyev — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Biografiyasi 
1936-yilda tugʻilgan. KPSS aʼzosi.

1949-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda. 1949—1991-yillarda Vobkent tumanidagi „Shofirkon“ kolxozining choʻponi, Buxoro viloyati Konimex tumani „Shofirkon“ sovxozi choʻpon, katta choʻpon.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1981-yil 26-fevraldagi farmoni bilan u Lenin ordeni va "Oʻroq va „Bolgʻa“ oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

10-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan.

Adabiyotlar 

 Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari: Oʻninchi chaqiriq. (Qisqacha biografik maʼlumot). — T .: Oʻzbekiston, 1981. — S. 126.
Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Vobkent tumanida tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1936-yilda tugʻilganlar
Muhammad Yusuf Qosimov

Muhammad-Yusuf (Mahmet Isup) Qosimov — Qozon tatar,  1675-yilda Rossiya Qirolligining Hindistondagi elchixonasini boshqargan (Moʻgʻullar imperiyasi). Balx, Xiva, Chardjou boʻylab sayohat qilib, 1677-yil may oyida Qosimov Astraxanga qaytib keldi va 1678-yil yanvarda Moskvaga yetib keldi.

Sayohati 
1675-yilda Qosimov Mugʻallar imperatori Aurangzeb saroyiga yuboriladi. Elchixona tarkibiga Vasiliy Aleksandrovich Daudov, elchixona boʻlimi xodimi Nikifor Venyukov va Qozon saroyi kotibi Ivan Shapkin, qozonlik tarjimonlar Anisim Vasilyev va Ivan Gorskiy Astraxan astraxanlik tatar Marmetka ham kirdi. Qosimovga Hindistonga yoʻnalishlarni oʻrganish, Aurangzeb unvonlarini oʻrganish, u bilan birga audiyensiya yigʻish va unga tatar, rus va lotin tillarida nizom taqdim etish. Rus podshosi Aleksey Mixaylovichning sovgʻalarini topshirish topshirilgan. Qosimov Buyuk Moʻgʻullar hokimiyati va savdogarlarining Rossiya bilan doimiy va toʻgʻridan-toʻgʻri aloqalar oʻrnatishga munosabatini aniqlashi, Moʻgʻullar imperiyasidan Rossiyaga javob elchixonasi yuborilishiga erishishi kerak. Bundan tashqari, Qosimov rus xizmatiga bir qancha hind tosh ustalarini jalb qilishi kerak edi, ularning mahorati Hindiston chegaralaridan tashqarida ham mashhur. Hindistonga ketayotib, elchixona Xiva xonligi va Buxoro xonligini borib, u yerda bo‘lgan rus asirlarini qutqardi.

Elchixona Astraxandan Kaspiy dengizi boʻylab suzib oʻtib, Xivagacha turkmanlardan tuyalar yollangan Qoragʻon iskalasiga kelib qoʻndi. 1676-yil yanvarda elchixona Buxoroga keldi.

Keyin Qosimov Mugʻullar imperiyasi tarkibiga kirgan Balx orqali Kobulga yetib keldi, biroq imperator Aurangzeb afgʻon qabilalarining yirik qoʻzgʻolonini bostirish bilan band boʻlganligi sababli Rossiya elchixonasi imperiya poytaxti Dehliga kiritilmadi va ehtiyot chorasi sifatida imperiyasining shimoli-gʻarbiy chegarasini yopdi. Qosimovga „shoh buyuk podshoh bilan do‘stlik va havaskor surgunda bo‘lishni istamaydi, chunki uzoq vaqt davomida unga Rossiya davlatidan elchilar bo‘lmagan“, deyilgan. Qosimov musulmon sifatida rus xizmatini tark etib, Buyuk Moʻgʻullar musulmonlari imperatori xizmatiga borishni taklif qildi, ammo Qosimov buni qatʼiyan rad etdi. U Aurangzeb uchun moʻljallangan sovgʻalarni sotib, undan tushgan pulni 18 rus mahbusini toʻlash uchun ishlatgan.

Balx, Xiva, Chardjou boʻylab sayohat qilib, 1677-yil may oyida Qosimov Astraxanga qaytib keldi va 1678-yil yanvarda Moskvaga yetib keldi.

Manbalar 

Buxoroga sayohatchilar
Kiram Buxoroy

Kiram Abdullatif Buxoroiy ( ‎ tugʻilgan va vafoti nomaʼlum) — XVII-asr fors shoiri.

Kiram Buxoroda tugʻilgan.

Kiram Buxoroda tug‘ilib o‘sgan bo‘lsa-da, taʼqib va taʼqiblarga uchrab, vatanini tashlab ketishga majbur bo‘ldi. U umrini sarson boʻlib oʻtkazdi. Uzoq sarson-sargardondan keyin yana Buxoroga qaytib keldi.

Abdulatif Kiram Buxoroyi XVII asrning buyuk shoirlaridan biri sifatida eʼzozlanadi. U koʻp kuchini oʻz-oʻzini tarbiyalash va takomillashtirishga bagʻishladi. U Sayido Nasafiy hayotligida koʻzga koʻringan notiqlardan biri boʻlib, sheʼriyatda Mirzo Bedil va Sohib Tabriziyga ergashdi . Uning tarjimai holi tafsilotlari hali ham kam maʼlum. Ayniqsa, Kiram Buxoroiy g‘azal janrining ustasi sifatida tanilgan. Uning gʻazallarining toʻliq toʻplami saqlanib qolgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Саъдиев С., Адабиёти тоҷик дар асри XVII, Душанбе., 1985
 Гулшани Адаб., ҷилди IV, Душанбе, «Ирфон», 1977

Buxoro xonligi kishilari
Buxoroda vafot etganlar
Buxoroda tugʻilganlar
Buxoro xattotlik sanʼati tarixi muzeyi

Buxoro xattotlik sanʼati tarixi muzeyi — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 1990-yilda tashkil etilgan. Mazkur muzey Ulugʻbek madrasasi darsxonasida joylashgan.

Muzey tarixi 
Mazkur muzey 1990-yilda tashkil etilgan. Ushbu muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi „Arab yozuvidagi qoʻlyozmalarni ilmiy oʻrganish“ markazidagi noyob eksponatlar asosida „Buxoro xattotlik sanʼati tarixi“ sifatida qayta tashkil etilgan. Markaziy Osiyo xalqining koʻp asrlik ilmiy-adabiy, tarixiy-qomusiy merosi qoʻlyozma shaklida yetib kelgan. Mazkur muzey koʻrgazmalarida yillar mobaynida toʻplangan musulmon Sharqining ustalari yaratgan xattotlik sanʼatining VII—XXI asrlarga oid namunalari qoʻyilgan. Muzeyda xattotlik sanʼatidan Movarounnahr badiiy hunarmandchiligiga oid musulmon meʼmorchiligi yodgorliklari — masjid, madrasa, maqbaralar bezaklari, arab alifbosidagi epigrafik yozuvlarni uy-roʻzgʻor buyumlarda, sopol, mis, bronzadan tayyorlangan idishlar, yogʻoch oʻymakorligida, toʻnlarda, tumorlarda va boshqa buyumlarida kuzatishimiz mumkin. Xattotlikda arab alifbosining quyidagi turi keng qoʻllanadi: muhaqqaq, rayhoniy, suls, nasx, tavqiʼ, riqoʼ, taʼliq. Ushbu muzey hozirgi kunda ham faoliyat yuritib kelmoqda.

Muzey ekspozitsiyasi 
Muzey 3 boʻlimdan iborat boʻlib, birinchi boʻlimda xattotlik sanʼatidan Movarounnahr badiiy hunarmandchiligiga oid, sopol, mis, bronzadan tayyorlangan buyumlar, musulmon meʼmorchiligi yodgorliklari — masjid, madrasa, maqbaralar bezaklari, arab alifbosidagi epigrafik yozuvlarni uy-roʻzgʻor buyumlarda, yogʻoch oʻymakorligida, toʻnlarda, tumorlarda va boshqa buyumlarida kuzatishimiz mumkin. Ikkinchi boʻlimda „ Buxoro xattotlari“ va Buxoroda xattotlik taraqqiyoti va uning madaniy hayotda tutgan oʻrni mavzulari ochilgan. Uchinchi boʻlimda badiiy ijodda xattotlik, yozuv sanʼatining oʻrni mavzulari yoritilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro
Buxoro muzeylari
Zarafshon qirgʻovuli

Zarafshon qirgʻovuli (Phasianus colchicus) – asosan Zarafshon daryosi va Qashqadaryo vohasi, Samarqand, Buxoro, Navoiy viloyatlarida istiqomat qiladi.

Tarqalishi 
Tojikiston,Yevropa,Gʻarbiy va Oʻrta Osiyo,Afgʻoniston,Xitoy Koreya va Uzoq Sharqda boshqa turlari tarqalgan.

Yashash joylari 
Toʻqayzorlar, sohilboʻyi qamishzorlari, sugʻoriladigan yerlarda koʻchib yashaydi.

Tashqi koʻrinishi 
Kavkaz tustovuq tasnifga koʻra u tovuq goʻshti tartibiga kiritilgan. Bu uning ishlab chiqaruvchilardan kattaroqdir. Tana uzunligi 90 sm, vazni 1,7 – 2,0 kg. Urgʻochilar erkaklar kabi katta emas.

Uzoq uchli dumlar. Qanotlar yumaloq. Erkaklar shporlar bilan qurollangan, ularning har doim yorqin tuklari bor. Koʻz va yonoq atroflari teriga boʻyalgan.

Soni 
1960-1970-yillarda keskin qisqarib, areyali janubida ummuman yoʻq boʻli ketgan. Hozirda soni barqarorlashgan(jami 5 mingtaga yaqin) boʻlsa-da, biroq muhofazaa choralariga bogʻliq. Oʻtgan asrning 90 yillarida Zarafshon Milliy tabiat bogʻida 3,5 ming atrofida yashagan.2015-yilga kelib ularning soni 1,6 mingtagacha kamayib ketgan. Paxta ekin maydonlarining qisqarishi va ularning donli hamda sabzavot ekinlari bilan almashish tufayli qirgʻovullar agrolandshaftlarda joylashib ola boshladi va bu odatiy tus oldi. Ayni paytdagi soni maʼlum emas 20 mingtadan ortiq deya taxmin qilinadi.

Yashash tarzi 
Poligam. Inini yerga quradi. Mart-iyul oyida 4-16 ta tuhum qoʻyadi va 23-24 kun bosib yotadi. Polaponlari avgust-sentyabr oylaridan ucha boshlaydi. Hasharotlar, chakanda mevalari va oʻtlarning urugʻlari bilan oziqlanadi.

Maʼlumot uchun Zarafshon qirgʻovuli Oʻzbekiston Respublikasi Qizil Kitobiga kiritilgan

Cheklovchi omillar 
Toʻqayzorlarning qisqarishi, suvloqlar yoʻqligi, yongʻinlar, toshqinlar, brakonyerlik,1960-1970-yillarda pestistiflarning haddan tashqari koʻp qoʻllanilishi.

Koʻpaytirish. 
Zarafshon Milliy tabiat bogʻida koʻpaytirish tajribasi mavjud.

Muhofaza choralari 
Ovlash taqiqlangan. Zarafshon Milliy tabiat bogʻida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar 

Qizil kitobga kiritilgan jonivorlar