Elektr yoqilg'isi

Elektr yoqilgʻisi-sintetik yoqilgʻining bir turi boʻlib, qayta tiklanadigan manbalardan elektr energiyasidan foydalangan holda ishlab chiqariladigan uglerodli neytral yoqilgʻining yangi sinfidir.Ular aviatsiya bioyoqilgʻisiga muqobildir.Asosan butanol, biodizel va vodorod yoqilgʻisi, spirtli ichimliklar,metan va butan kabi uglerod oʻz ichiga olgan gazlarni ham oʻz ichiga oladi.

Tadqiqotlar 
Tashish uchun suyuq elektr yoqilgʻilari boʻyicha tadqiqotlarni moliyalashtirishning asosiy manbai Erik Ton boshchiligidagi Energy Advanced Research Projects Agency-E (ARPA-E) yoqilgʻi dasturi edi. 2009-yilda Prezident Obamaning Energetika vaziri Stiven Chu rahbarligida yaratilgan ARPA-E,Energetika vazirligi (DOE) tomonidan Mudofaa ilgʻor tadqiqot loyihalari agentligi DARPA ishini takrorlashga urinishdir. Ushbu dastur doirasida moliyalashtirilgan loyihalarga misol tariqasida Maykl Linch boshchiligidagi OPX Biotechnologies biodizel yoqilgʻisi va Derek Lovlining Massachusets Amherst universitetidagi mikrobial elektrosintez boʻyicha ishlari kiradi.ARPA-E Electrofuels dasturining barcha tadqiqot loyihalari tavsifini dastur veb-saytida topish mumkin.

Amerika Kimyoviy muhandislar instituti homiyligidagi birinchi elektroyoqilgʻi konferensiyasi 2011-yil noyabr oyida Rod-Aylend shtatining Providens shahrida boʻlib oʻtdi. Ushbu konferensiyada berilgan maʼruzalarga koʻra, bir nechta tadqiqot guruhlari muammoga fundamental yechim topdilar va texnologiyani tejamkorlik darajasiga olib chiqishga harakat qilishdi.

Elektroyoqilgʻi, agar ular neft yoqilgʻilariga qaraganda arzonroq boʻlsa va elektrosintez yoʻli bilan ishlab chiqarilgan kimyoviy xom ashyo xom neftdan olinganidan arzonroq boʻlsa, iqtisodiy jihatdan buzish potensialiga ega. Elektroyoqilgʻi, shuningdek, qayta tiklanadigan manbalarni targʻib qilish uchun katta imkoniyatlarga ega, chunki ular ishlab chiqaradigan elektr energiyasini saqlash uchun qulay joy boʻlib xizmat qilishi mumkin.

2014-yildan boshlab, gidravlik sindirish texnologiyasining rivojlanishi tufayli ARPA-E oʻz eʼtiborini elektr xom ashyosidan tabiiy gazga oʻtkazdi.

Porsche va Haru Oni loyihasi 
2020-yil oxirida Porsche uglerodsiz yoqilgʻilarni muqobil yoqilgʻi, jumladan elektr energiyasi sifatida koʻrib chiqayotganini eʼlon qildi. Elektr yoqilgʻisi transport vositalarining ekologik tozaligini taʼminlaydi va shu bilan birga elektr transportiga xos boʻlgan muammolarni hal qiladi.

Ushbu dastur doirasidagi birinchi loyiha Siemens Energy,AME,ENAP va ENEL energiya kompaniyalari bilan birgalikda Chilida boshlangan „Haru Oni“ loyihasi boʻldi.

Sintetik yoqilgʻi koʻmir, tabiiy gaz yoki biomassa xom ashyosidan ishlab chiqariladigan suyuq yoqilgʻi boʻlib, turli usullar bilan ishlab chiqarilishi mumkin. Haru Oni loyihasi elektr dizel yoqilgʻisi, benzin yoki kerosin uchun asos boʻladigan sintetik metanol ishlab chiqarishi kutilmoqda. Energiya manbai shamol elektr stantsiyalari boʻladi, shuning uchun qisman Chili loyiha joyi sifatida tanlangan. Xom ashyo sifatida havodagi Karbonat angidrid(CO2) va elektrolitik usulda ishlab chiqarilgan vodorod ishlatiladi.

Porsche vakillarining soʻzlariga koʻra, bu „sintetik iqlimga mos kelmaydigan yoqilgʻi ishlab chiqarish boʻyicha integratsiyalashgan tijorat sanoat zavodi“ni yaratish boʻyicha dunyodagi birinchi loyihadir.

2022-yilga borib 130 ming litr elektr yoqilgʻisi ishlab chiqariladi,2026-yilga borib esa bu hajm 550 million litrgacha oshadi. Uning bir qismi „yashil yoqilgʻining asosiy xaridori“ boʻlgan va uni Porsche Motorsport tomonidan ishlab chiqarilgan avtomobillar,Porsche Experience Centers va seriyali ishlab chiqarish avtomobillari uchun ishlatadigan Porsche kompaniyasiga tushadi.

Misollar 

 Audi e-dizel va elektron benzin ustida ishlamoqda.

Yana qarang 

 ARPA-E
 Bioelektrokimyoviy reaktor
 Uglerodli neytral yoqilgʻi
 Elektrokimyoviy hujayra
 Karbonat angidridni elektrokimyoviy kamaytirish
 Elektrohidrogenez
 Elektrometanogenez
 Enzimatik bioyoqilgʻi xujayrasi
 Greyrok
 Gidrozin
 LanzaTech
 Mikrob elektrosintezi
 Gazga energiya
 Fotoalbom yoqilgʻi transport vositalarini bosqichma-bosqich toʻxtatish

Manbalar

Havolalar 

 

Elektr stansiyalar texnologiyalari
Elektr yoqilg'isi