Dangal (2016-yilgi film)

Dangal filmi Nitesh Tiwari boshchiligida, Aamir Khan va Kiran Rao tomonidan Walt Disney Company India kompaniyasi nazorati ostida Siddharth Roy Kapur bilan Aamir Khan Productions tomonidan ishlab chiqarilgan 2016-yilgi Hind tili biografiyasiga oid sport dramasidir. Filmda Xon mahovir sinh Fogat oʻz qizlari Geeta Phogat va Babita Kumarilarni kurash tushishga oʻrgatadi va keyinchalik ular Hindistonning birinchi dunyo tan olgan ayol kurashchilariga aylanishadi. Fatima Sana Shaikh va Sanya Malhotra ikki opa-singilning oʻsmirlik davridagi koʻrinishini, Zaira Wasim va Suhani Bhatnagar boʻlsa ularning yoshlik davridagi koʻrinishini ijro etishadi. Ularning onasi rolini Sakshi Tanwar va oʻgʻil jiyanining yoshlikdagi koʻrinishini Ritvik Sahor, oʻsmirlik davridagi koʻrinishini Aparshakti Xurana tasvirlaydilar.

Film haqida 
Filmni ishlab chiqish ishlari Tiwari ssenariyani yozishni boshlaganida, yaʼni 2013-yilning boshida boshlanadi. Tiwari senariy bilan murojaat qilmasidan oldin, Xon 2014-yilda oʻzining „Satyamev Jayate“ nomli shousida Fogat opa-singillar bilan intervyu oʻtkazgan edi. Asosiy suratga olish 2015-yilning sentyabr oyida qoʻshni Punjabda boshlandi. Satyajit Pande kinomatograf va Ballu Saluja esa muharrir sifatida xizmat qilishdi. Bundan tashqari Pritam filmning tungi musiqa va ovozli qoʻshiqlarini yozadi, qoʻshiq soʻzlari esa Amitabh Bhattacharya tomonidan yozilgan. Hindiston xotin-qizlar kurash jamoasining murabbiyasi Kripa Shankar Patel Bishnoi Xon va uning qizlariga kurash jarayonlari uchun shugʻillanishni oʻrgatgan.

Mukofotlari 
2016-yil 21-dekabr kuni Shimoliy Amerikada boʻlib oʻtgan premyeradan soʻng, Dangal 23-dekabr kuni butun dunyo boʻylab eʼlon qilinadi va tanqidchilar tomonidan ijobiy baholandi. Filmda haqiqiy hayot hikoyasining tasvirlashi va Xon rolining ijro etilishi, shu jumladan hissiy jihatdan barchaga birdek taʼsir etishi bilan maqtovlar oladi. Shuningdek, u 2017-yil aprel oyida Pekin xalqaro kino festivali va 2017-yil iyun oyida ikkinchi BRICS festivalida namoyish etiladi. 62-sonli Filmfare mukofotlari tanlovida u toʻrtta mukofotni qoʻlga kiritdi: Eng yaxshi film, eng yaxshi rejissyor, Eng yaxshi aktyor (Xan) va Eng yaxshi harakat (Shyam). 64-sonli Milliy Film mukofotlarida Vasim Geetaning yoshlik davridagi koʻrinishini ijro etganligi uchun eng yaxshi qoʻllab-quvvatlovchi aktrisa sovrinini qoʻlga kiritadi. Dangal Avstraliyaning 7-sonli AACTA mukofotlari tanlovida eng yaxshi Osiyo filmi mukofotiga, Dangal yilgi Duban Film mukofotlari festevalida eng yaxshi chet el filmi va eng yaxshi chet davlat aktyori (Aamir Khan uchun) mukofotiga va Jackie Chan Action Movie mukofotlariga sazovor boʻldi va 68-sonli Berlin xalqaro kinofestivali Osiyodagi eng zoʻr yulduzlar nominatsiyasiga nomzod boʻladi.

Daromadi
Dangal filmining tijorati muvaffaqiyatli boʻlib, boks ofisida bir nechta rekordlar oʻrnatdi, shu jumladan eng koʻp daromad keltiradigan hind filmi, eng koʻplab daromad keltiradigan Hindiston filmi, eng yuqori daromad keltiradigan 30-inglizcha film  va butun dunyo boʻylab eng yuqori daromad keltirgan 16-sport filmi kabi nomlarga sazovor boʻladi. Ishlab chiqarilgan film butun dunyo boʻylab 2,024 million () turli xil taxminlar boʻyicha, jumladan Xitoyda  ishlab chiqarilgan mamlakatning eng yuqori daromad koʻrsatadigan 20 ta chet el filmi qatoriga kiritiladi. Baʼzi taxminlarga koʻra, bu kungacha 2000 mlrdga baholangan yagona Hindiston filmi boʻlib qoladi. Film shuningdek, 2018-yil noyabr oyidan boshlab Xitoyda 400 milliondan ortiq marta tomosha qilindi.

Filmning asosiy mazmuni
Mahavir Singh Phogat, Hindiston kurashining pehlwani uslubida mashq qilgan sobiq kurashchi, Haryana Balali shahrida yashovchi milliy kurash chempioni boʻladi. Yoshligida uning otasi uni sportdan voz kechishga majbur qilib, ish haqiga ega boʻlgan ish topishga majburlaydi. Oʻz yurti uchun medal qoʻlga kiritolmayotganidan tushkunlikka tushib, tugʻilmagan oʻgʻlini chempion qilishga qasam ichadi. Toʻrtta qizi borligidan umidsizlangan ota,, katta qizlari Geeta va Babita ikki oʻgʻil bolani ularga haqoratli soʻzlarni aytgani uchun doʻpposlashadi, uyga qaytishganida, otasi ularda kurashchi boʻlish imkoniyatini tushunadi va ularni shugʻullantirishni boshlaydi.

Opa-singillarning kurashga kirib kelishi 
Uning usullari qattiq koʻrinadi. U ularni ertalab mashq qilishga majburlaydi va sochlarini qisqartiradi. Qishloqda yashovchilarning qarshiliklariga qaramay, u ularni oʻz vaqtinchalik loydan oʻrgatadi. Oʻshanda qizlar otasiga gʻazablanib, uning usullaridan azob chekishadi, ammo tez orada otasi oʻzlarining kelajagi haqida gʻamxoʻrlik qilayotganini tushunishadi. Ular gʻalaba qozonish uchun moʻljallangan kurash turnirlarida ishtirok etishadi. Mahavir kurash matraslariga ega boʻlmay, ularni matraslardan foydalanib, erkin kurash da mashq qiladi va ularni raqobatli tadbirlarga tayyorlaydi. Geeta oʻshanda davlat va milliy darajada oʻsmirlar va kattalar chempionatlarida qatnashishdan oldin, kelgusi Kommonvelts oʻyinlari uchun mashq qilish uchun Patiala Milliy sport akademiyasiga yoʻl oladi.

Getaning AKADEMIYAdagi hayoti 
U yerda Geeta doʻstlar orttirib, oʻz murabbiyi Pramod Kadamning majburlashi bilan Mahavir oʻrgatgan usullardan voz kechishga majbur boʻladi. Shuning uchun u Xalqaro miqyosida oʻtkazilgan oʻyinlarni yoʻqotadi. Uyiga tashrif buyurganida, u otasi yoshi oʻtib qolgan Mahavirni qattiq jangda magʻlub qiladi. Babita Geetaga oʻz xatolarini eslatadi va u Mahavirga hurmat koʻrsatishi kerakligini aytadi. Oradan biroz vaqt oʻtgach, Babita milliy chempionlikni qoʻlga kiritadi va Geeta ham akademiyaga joʻnatiladi. Va nihoyat, opa-singillar va ularning otasi oʻylagan maqsadlariga yetishadi.

murabbiy bilan bogʻliq kelishmovchliklar 
Commonwealth oʻyinlaridan oldin Pramod Geetaga odatdagidan 55 kg emas, balki 51 kg ogʻirlik darajasida musobaqa qilishga majbur qiladi.  Bu haqda bilganida xafa boʻlgan Mahavir oʻgʻli Omkar bilan Patialaga borib, qizlarga yashirincha murabbiylik qila boshlaydi. Bu haqda bilib, Mahavirning aralashuviga gʻazablanib, Pramod qizlarni quvib chiqarishni istaydi; sport hokimiyati ogohlantirish beradi, ammo ularga davom ettirishga ruxsat beradi. Mahavirga akademiyaga kirish taqiqlanadi va qizlarga tashqariga chiqish taqiqlanadi. Mahavir qizlariga yordam berishni davom ettirishga qatʼiy qaror qilib, Geetaning avvalgi muvaffaqiyatsiz kurashlaridan kasetalar oladi va telefon orqali xatolarini koʻrsatadi.

 Aamir Khan-Mahavir Singh Phogat
 Sakshi Tanwar-Daya Shobha Kaur-Mahavirning xotini sifatida
 Fatima Sana Shaikh-Geeta Phogat-Mahavirning katta qizi sifatida
 Zaira Wasim-Geeta Phogning bolaligi sifatida
 Sanya Malhotra-Babita Kumari-Mahavirning ikkinchi qizi
 Suhani Bhatnagar-Babitaning yoshligi sifatida
 Aparshakti Xurana-Omkar Singh Phogat-Rajpalning oʻgʻli; Mahavirning jiyani
 Ritvik Sahore-oʻsmirlikdagi Omkar
 Ananya Sharma bola sifatida Ritu Phogat-Mahavirning uchinchi qizi
 Lakshita Goyal bola sifatida Sangeeta Phogat-Mahavirning eng kichik qizi
 Girish Kulkarni Pramod Kadam-Milliy sport akademiyasi murabbiyi sifatida
 Harkinder-Mahavirning hamkori sifatida Vivan Bhatena
 Shishir Sharma Milliy sport akademiyasi kafedra boshligʻi sifatida
 Meenu Prajapati Jasmeet-Milliy sport akademiyasidagi Geetaning doʻsti sifatida
 Badrul Islam Shamim sifatida-goʻsht doʻkonining egasi
 Karmveer Choudhary-Maʼan Singh Phogat-Mahavirning otasi sifatida
 Anurag Arora Rajpal Singh Phoga-Mahavirning ukasi; Omkarning otasi sifatida

Ishlab chiqarish

Taraqqiyot 

Disneyning ijodiy jamoasi aʼzosi Divya V. Rao 2012-yilda oʻz qizlarini jahon chempionlari boʻlishga oʻrgatgan Mahavir Singh Phogat haqida gazeta maqolasini oʻqib berdi. U bu ajoyib filmga aylanadi deb oʻyladi va bu haqda Kapur va boshqa Disney xodimlari bilan gaplashdi. Disney Nitesh Tiwariga hikoyani yozish va yoʻnaltirish uchun murojaat qildi. Tiwari Phogat va uning qizlari bilan uchrashadi, ular darhol hikoyani aytib berishga rozi boʻladilar Tiwari Gupta, Jain va Mehrotra bilan bir yilga yaqin ssenariy ustida ishladi, keyin UTV Motion Pictures bosh direktori Ronni Skrewvala va oxirgi ssenariy bilan Kapurga olib boradi.

Film Xitoy kino ham taʼsir koʻrsatdi. Filmning muvaffaqiyati xitoylik film ijodkorlarini Xitoy jamiyati oʻz ichiga olgan ijtimoiy realist mavzularni hal qilishda yanada ishonch hosil qilishga olib keldi.  Filmning taʼsiri 2018 yilgi blokbuster Dying to Survive-da koʻrish mumkin. 

 Akhada: Mahavir Singh Phogatning 2017-yil yanvar oyida nashr etilgan „Authorized Biography of Mahavir Singh Phogat“ (Mehvavir Singh Phogattning rasmiy tarjimai holi).
 Fogat opa-singillar -filmning asosiy qahramonlari
 2016-yilgi Bollivud filmlari roʻyxati
 Eng koʻp daromad keltiradigan hind kinolarining roʻyxati

Walt Disney Pictures filmlari
2016-yil filmlari
Hind kurashi
Hindistondagi ayol kurashchilar
Hind aktrisalari