MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Bobur bogʻi

{
    "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {
        "marker-color": "#000000",
        "marker-size": "medium",
        "marker-symbol": "hotel"
      },
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
         71.67177613068844,
          40.994958120528835
        ]
      }
    }
  ]
}
Bobur bogʻi (toʻliq nomi: Zahriddin Muhammad Bobur nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi) — Namangan shahrida joylashgan bogʻ. Oʻrnda avval gulzor mahalasi boʻlib  ular asosan qulchilik bilan shugʻullanga gullardan gulob gulqad gullarng ildizida har xil shifo baxsh damlamalar tayyorlashar edi biroq uning dovrugʻi butun dunyo yetib keldi va Qoʻqon xoni Xudoyorxon madrasa qurilishi uchun aynan shu yerni talab olib madrasa qurilishi boshlandi biroq 1975 yilda rus qoʻshinlari Uzet tomonidan qal'a sifatida tortib olinadi va uyerni keyin chalik bogʻ qurilishi boshlandi Bogʻga 1884-yilda asos solingan boʻlib, 1990-yilga qadar Aleksandr Sergeyivich Pushkin nomi bilan atalib kelingan. biroq uyega mahalliy aholi kiritilmagan faqat maxsus ruxsatnoma bilan kirish mumkin edi faqat 1920 yilda bogʻ mahalliy hokimiyat tasarrufiga oʻtadi va uyega mahalliy aholi ham kirishi mukin boʻladi ilk bora Hulkar bayrami 1961 yilda boʻlib oʻtadigan hozirgi kunda 40 kun davomida boʻlib oʻtdi

Bogʻning rekonstruksiya etilishi 
2009-yil Oʻzbekiston Respublikasi birinchi Prezidenti I.A.Karimovning Namangan shahriga tashrifidan soʻng qabul qilingan 1170-sonli qarori boʻyicha bogʻ davlat dasturiga kiritilgan va 2009-yilda qayta loyihalashtirib chiqilgan. 2009-yilning oktyabr oyida rekonstruksiya ishlari boshlab yuborilib, bogʻ hududida joylashgan 26-ta xizmat koʻrsatish obyektlari talabga javob bermagani tufayli buzib tashlangan. Loyiha umumiy qiymati 4 mlrd. 800 mln soʻmdan, 3 mlrd 300 mln soʻmlik qurilish montaj va obodonchilik ishlari amalga oshirildi. Hozirgi kun kelib bogʻ hududida 6 ta choyxona va oshxona, 9 ta muzqaymoq pavilonlari, shuningdek, shaxmat-shashka klubi, 27 ta zamonaviy attraksionlar hamda boshqa koʻplab bu kabi koʻngilochar obyektlar xizmat koʻrsatib keladi. Bogʻ hududida 1 gektarlik hududni qamrab olgan 1,5 kmlik irrigatsiya tarmoqlari va 1 ta zamonaviy favvora ishlab turibdi. Shu bilan birga bogʻ hududida ochiq estrada maydoni, 400 tomoshabinga moʻljallangan amfiteatr bunyod etilgan. Hududda aholi dam olish uchun 175 ta oʻrindiq, 160 ta tungi yoritish chiroqlari oʻrnatib chiqilgan. Bogʻ xodimlari 24,5 shtat boʻyicha ishlab keladi. Shulardan 4 nafari rahbar, 2 nafari texnik xodim, 3 nafari gulchi, 1 nafari elektrik-mexanik, shuningdek, 4 nafar qorovul, 1 nafar irrigatsiya ishchisi, qolganlari turli xizmatlarni bajaruvchi xodimlardir (2023-yil statistikasi).

Xalqaro gullar festivali 
Har yili anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan Xalqaro gullar festivali tadbirlari Bobur bogʻida boʻlib oʻtadi. Festivalga har yili oʻrtacha 1,5 mln kishi tashrif buyurishi aytiladi.

Manbalar 

Madaniyat va istirohat bogʻlari
Bogʻlar tarixi
Bogʻlar
Andrey Baydishev

Andrey Valerievich Baydishev (1967-yil 21-oktyabr, Krasnogorsk, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) — sovet va rus futbolchisi, darvozabon.

Faoliyati 
Faoliyatini Oʻzbekistonning ikkinchi liga klublari "Amudaryo Nukus" (1984) va Samarqandning „Dinamo“ (1986) klublarida boshlagan. Oʻzbekiston SSR terma jamoasi tarkibida 1986-yil SSSR xalqlari Spartakiadasi finalchisi. 1988-yildan TsSKAning ikkinchi jamoasida, 1989-yildan Xalqobodning „Sohibkor“ jamoasiga oʻtdi. Xolmsk 1990-yilgi mavsumni Saxalinda boshlagan, keyin SSSR ikkinchi quyi ligasida oʻynagan „Lokomotiv“ Chita klubiga oʻtgan. 1992—1993-yillarda Rossiya chempionati birinchi ligasida „Lokomotiv“ safida toʻp surgan, 53 oʻyinda 50 ta gol oʻtkazib yuborgan, 1992-yilda Irkutskning „Zvezda“ — „Yunis-Sib“ jamoasi bilan oʻyinda penaltidan gol urgan.

2004-yilgi Oʻzbekiston chempionatida 2004-yilgi Oʻzbekiston kubogi finalchisi Toshkentning „Traktor“ jamoasi tarkibida bitta oʻyin oʻtkazdi.

Manbalar

Havolalar 

 FootballFacts.ru

1967-yilda tugʻilganlar
21-oktyabrda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Toshkent viloyatida tugʻilganlar
SSSR futbolchilari

Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Rossiya futbolchilari
Traktor klubi futbolchilari
Sohibkor futbolchilari
Dinamo Samarqand futbolchilari
Aral Samali klubi futbolchilari
Zikri jaliy

Zikri jaliy - ochiq-oshkor zikr tushish. 

Zikr - arab tilida soʻzlash, bayon qilish, xotirlash, yodga olish, «jaliyat» ravshanlik, oshkoralik, ochiq-oydinlik degan ma’nolarni anglatadi. Zikri jaliyni zikri jahriy, ya’ni jahriya zikr ham deb atashadi. Chunki bunda ovoz chiqarib zikr tushilgan. Alloh ismlarini ovoz chiqarib takrorlash zikri aloniya ham deyilgan. 

Tasavvufda esa zikr - dilni, fikr va tuygʻuni Allohga yoʻnaltirib, U bilan bevosita rishta bogʻlash, ismlarini zikr qilish orqali Uning cheksiz qudrati, buyuk goʻzalligini idrok etishni bildiradi. Hatto, zikrga orifning taomi deb qaraladi. Allohning nomlari zikr qilinaversa, oxiri Alloh zokir, ya’ni sufiyning oʻzini zikr etadi. Solik zikr asnosida shuni his qiladi, mushohada etadi.

Qalandarlar aholi gavjum koʻchalarda, bozorlarda ham ochiq-oshkor zikr tushgan. 
Zikri jaliyning ziddi zikri xufiya deyiladi. Bunda, birinchidan, zikr tushilayotgani boshqalarga oshkor etilmaydi, koʻrsatilmaydi, ikkinchidan, ovoz chiqarilmaydi, zikr soʻzlari ichda aytiladi.

Yassaviya tariqati vakillari jahriy zikr tushgan, xojagon-naqshbandiya tariqati vakillari esa, asosan, xufiya zikr tushishgan. Ammo xojagon-naqshbandiyaning ayrim pirlari ham xufiya, ham jahriya zikr bilan shugʻullangani tasavvuf tarixiga doir manbalarda qayd etilgan.

Alisher Navoiy oʻzining «Nasoyim al-muhabbat min shamoyim al-futuvvat» tazkirasida «...Ul Xorazmda jahr zikri aytur erdi va uni (tovushi - S. O.) toʻrt yigʻochda eshitilur erdi» deb yozadi Mavlono Zahiriddin Xilvatiy haqida.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

 Tasavvuf
 Tariqat
Zikri sultoniy

Zikri sultoniy - zikr insonning butun borligʻini egallagan holatini aks ettirish uchun qoʻllaniladigan atama. Naqshbandiylikka oid asarlarda besh latoif zikri (zikr latoif al-xamsa) amaliyoti uchraydi. 

U tanadagi beshta muayyan oʻrindir. XVIII asr oxirida yashagan naqshbandiylik namoyondasi Mir Dard bu amaliyot borasida ma’lumot bergan. Unga koʻra, koʻksning chap tomonida mavjud boʻlgan qalbda «qalbiy zikr» bor. U muhabbat va shavqda namoyon boʻladi. Soʻng unga «ruhoniy zikr» ergashadi. U koʻksning oʻng tomonidan xotirjamlik va sakinat bilan chiqadi.

«Sirriy zikr» koʻksning chap tomoniga yaqin joydan tavakkulni ifoda etgan holda keladi. 
«Xafiy zikr» koʻksning tepasidagi oʻng tomonda boʻladi va u gʻaybat va nafsning fano boʻlishi bilan bogʻlanadi. «Eng xafiy zikr» (axfo) esa koʻksning oʻrtasida. Shundan soʻng zikr oʻrni miyaga (sulton) yetib boradi. Soʻngra insonning butun tabiatiga, ya’ni jasadu ruhga oʻtadi. Ana shu holat «sultoniy zikr»deyiladi. Sufiy zikr uning butun tabiatini toʻla-toʻkis qamrab olishi uchun unga diqqatini jamlashi lozim.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

 Tasavvuf
 Tariqat
Sergey Markin

Sergey Vladimirovich Markin (1966-yil 14-may) — sovet va rus futbolchisi va himoyachisi.

Futbolchilik faoliyati 
Moskvaning „Dinamo“ futbol maktabi tarbiyalanuvchisi, birinchi murabbiy V. V. Kozlov. 1984-yilda — Ashxobodning „Kolxozchi“ tarkibida toʻp surgan. Sovet Ittifoqining ikkinchi ligasi "Shahrixonets" Shahrixon (1985), Andijonning „Paxtakor“ (1986), Kalininning „Volga“ (1987), Frunzening „Alga“ (1988—1991) jamoalarida oʻynagan. 1991/92-yilgi mavsumda — Vengriyaning „Barazda Mohach“, „Dyorji Pech“, „Ferencvarosh“ klublari tarkibida oʻynagan. 1992-yil iyul oyidan boshlab u Tyumenning „Dinamo-Gazovik“ jamoasi uchun SSSR chempionatida 12 ta oʻyin oʻtkazdi, 1993-yil iyul-avgust oylarida „Okean Naxodka“ jamoasi safida chempionatda ikkita oʻyin oʻtkazdi. U Moskvaning „Salyut-Tushino“ havaskor klubida, „Moxun Bagan“ Kalkutta (Hindiston, 1994), Gonkongning „Baxtli vodiysi“ (1995/96), „Shenzhen Fayyada“ (Xitoy, 1996), „KaIK“, „Kaskyo“ (Finlandiya, 1997-1999) kabi xorijiy jamoalarda oʻynagan.

2000—2014-yillarda — Perovets sport maktabi murabbiyi.

Manbalar

Havolalar 

 FootballFacts.ru
1966-yilda tugʻilganlar
14-mayda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
SSSR futbolchilari

Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Rossiya futbolchilari
Andijon klubi futbolchilari
Shahrixon klubi futbolchilari
Amfisbena

Ushbu maqola afsonaviy mavjudot haqida. Sudralib yuruvchilar guruhi uchun Qoʻshoyoqlilarga qarang.

Amfisbena (- har ikki tomonda va  — ketyapman) — yunonlarning afsonalarida ikkinchi boshi dumida boʻlgan ulkan ikki boshli ilon (Zamonaviy faunada amfisbenalar dumini oldinga siljitishga qodir boʻlgan skuamoz tartibli hayvonlardir).

Amfisbenani gʻaflatda qoldirish deyarli mumkin emas, chunki uning boshlaridan biri uxlayotganda, ikkinchisi doimo uygʻoq (garchi qadimgi mualliflarning fikriga koʻra, uning koʻrish qobiliyati yomon). Nomidan koʻrinib turibdiki, amfisbena ikkala yoʻnalishda ham harakatlanishi mumkin. Uning koʻzlari porlab turadi va oʻzi shunchalik issiqki, qorni eritadi.

Farsaliyadagi Lukan, Katon qoʻshini Liviya choʻli boʻylab yurganida, „dahshatli, ikki boshli amfisbaenalar“ askarlarning jasadlari bilan oziqlanganligini aytadi. Liviyaning boshqa ilonlari singari (Ovidning soʻzlariga koʻra), amfisbaena Perseus tomonidan oʻldirilgan Gorgonning qonidan tugʻilgan. Pliniy amphisbaenaning ikkinchi boshining mavjudligini faqat bitta ogʻiz orqali chiqarib boʻlmaydigan juda koʻp zahar bilan izohlaydi; u amfisbaenaning dorivor xususiyatlari haqida ham gapiradi. Olim Apollodor (II asr. Miloddan avvalgi e.) sayohat xodimlariga oʻralgan amfisbaenaning eski terisi boshqa sudraluvchilardan himoya qilishi mumkinligiga ishonishdi. 16-asrda amfisban terisi sovuqni davolash uchun ishlatilishi mumkinligiga ishonishgan. Zaharli amfisbaena uzoq vaqtdan beri yovuzlik va yolgʻonning ramzi hisoblangan.

Esxil „Eumenid“ asarida Kassandra Klitemnestrani Amfisbena bilan taqqoslaydi. Keyingi Yevropa adabiyotida amfisbena xuddi shu ramziylikni saqlab qoladi — J. Milton uni yiqilgan shaytoniy qoʻshin aylangan boshqa yirtqich hayvonlar qatorida eslatib oʻtadi (Yoʻqotilgan jannat, X). Amfisbena haqida oʻrta asrlarning koʻp hayvonlari tasvirlangan. Brunetto Latinining „Xazinachi“ asarida shunday deyilgan: "Amfisbena — ikkita boshli ilon, biri odatdagi joyida, ikkinchisi dumida; ikkalasi bilan ham chaqqonlik bilan harakat qiladi, koʻzlari shamdek yonadi.

Vaqt oʻtishi bilan uning tashqi koʻrinishiga yangi xususiyatlar kiritiladi: amfisbena tuklar bilan oʻsgan, uning qanotlari, panjalari va hatto quloqlari bor. Biroq, XII asrda Buyuk Albert ikki boshli ilon haqiqatini inkor etdi va XVII asrda Tomas Braun amfisbena kabi old va orqaga ega boʻlmagan hayvonning mavjudligini qatʼiyan rad etdi. Amfisbena figurasi oʻrta asr meʼmorchiligida bezak elementi sifatida ishlatilgan (Vena soborining shimoliy portalidagi amfisbena hushyorlik ramzi sifatida harakat qilgan).

Adabiyotlar 

 Oʻrta asr bestiariyasi, M., 1984;
 Borxes X. Xayoliy mavjudotlar ensiklopediyasi, M., 1994, 7-bet;
 Belyaev Yu. A., Qadimgi dunyoning 100 yirtqich hayvonlari, M., 1997, 9-bet.

Havolalar 

 Амфисбена на сайте «Энциклопедия вимышленникс существ»
Miflar
Yunon mifologiyasi
Kichik pingvin

Kichik pingvin , yoki koʻk pingvin (), pingvinlar oilasiga mansub qush turi. Barcha tirik pingvinlarning eng kichigi: oʻlchamlari turli xil, oʻrtacha balandligi 33 sm, uzunligi — 43 sm.

Tavsif 
Kichkina pingvinning tana uzunligi 30 sm dan 40 sm gacha, vazni esa 1,5 kg ni tashkil qiladi. Kichik pingvinlarning koʻk boshi, yuqori orqa va qanotlari bor. Orqali toʻq rangda deyarli qora, koʻkrak va yuqori oyoqlari och kulrang yoki oq rangga ega. Gagasi quyuq kulrang, uzunligi 3-4 sm. Koʻzlarning yoysimon pardasi kumush, moviy-kulrang yoki ochiq jigarrang tusda. Oyoqlari yuqorisi och pushti rangda, qora taglik, suzish pardasi va tirnoqlari bilan. Yosh qushlarning tumshugʻi qisqaroq va rangi ochroq.

Tarqalish 
Kichik pingvinlar areali Yangi Zelandiya (shu jumladan Chatham orollari) va janubiy Avstraliya qirgʻoqlarini qamrab oladi. Avstraliyaning kichik pingvin koloniyalari Viktoriya, Gʻarbiy Avstraliya, Yangi Janubiy Uels, Tasmaniya, Janubiy Avstraliya, Jervis koʻrfazi va offshor orollarida mavjud.

Xulq-atvor 
Sohilda kichik pingvinlar yon bagʻirlardagi yoriqlarga joylashadilar. Ular juft boʻlib yashaydilar, uzoq vaqt, baʼzan bir umr bir-biriga sodiq qoladilar. Biroq, erkak va urgʻochi bir-biridan mustaqil ravishda ov qilishadi. Avstraliyaning Filipp orolida, Melburndan 150 km uzoqlikda, ular qirgʻoqdan 200-500 metr masofada oʻz teshiklarini qazib olgan mayda butalar oʻsib chiqqan zich qumli qiyaliklarda yashaydilar. Ushbu orolda uerdan 1-1,5 m balandlikda koʻtarilgan maxsus stendlar va palubalar qurilgan boʻlib, ular sizga Filipp orolining pingvinlar paradini tomosha qilish imkonini beradi. Tuxum (odatda ikkita) erkak va urgʻochi bir necha kundan keyin navbatma-navbat bosib yotadi. Joʻjalar yarim hazm qilingan baliqlar bilan oziqlanadi.

Oziqlanish 
Kichik pingvin mayda baliqlar, sefalopodlar va baʼzan sakkizoyoqlar bilan oziqlanadi. Kichik pingvin 5-30 m, maksimal — 60-70 m chuqurlikkacha shoʻngʻiydi, bu madofa boshqa pingvin turlarinikiga qaraganda kamroq.

Galereya

Manbalar 

Avstraliya qushlari
Fotoflyuorografiya

Fotofluorografiya (yoki baʼzan faqat florografiya deb ham ataladi) lyuminestsent ekrandan rentgen tasvirlarini suratga olishdir.  Baʼzi mamlakatlarda odatda koʻkrak qafasi rentgenogrammasini tekshirish uchun, masalan, sil kasalligini tashxislash uchun qoʻllaniladi (ushbu usuldan foydalanish boʻyicha qoʻshimcha maʼlumot olish uchun Abreugrafiyaga qarang).

Fotofluorografiyada tasvirni shakllantirish usuli 
Naychadan olingan rentgen nurlari bemor tomonidan zaiflashadi, bu esa tananing rentgen nurlari orqali oʻtadigan qismiga mos keladigan uzatilgan nurlanish intensivligini hosil qiladi. Oʻtkazilgan intensivliklar endi fotokatodga tushadi, bu esa kirish tomonidan chiqarilgan yorugʻlik intensivligidan tashqarida elektronlarni ishlab chiqarishni ragʻbatlantiradi. Bu uzatilgan radiatsiya naqshining yorugʻlik tasvirini shakllantirishdan kelib chiqadi.Maʼlumki fotokatoddan elektronlar tezlashtiriladi va elektron bombardimon natijasida yorugʻlik chiqaradigan chiqish fosforiga elektron yoʻnaltiriladi. Bu kirish fosforida paydo boʻladigan kattalashtirilgan holatdagi rasmni tasvirni koʻrsatadi. Yarim shaffof oyna tasvirni hosil qilish uchun kamera linzalari tomonidan bir qismi fokuslangan tasvirni plyonkaga ajratadi. Rasm oʻlchami kamera linzalarining fokus uzunligiga bogʻliq boʻladi. Shu bilan birga, televizor kamerasi linzalari yorugʻlikni televizor kamerasi fotoreseptorida tasvirni yaratish uchun qaratadi, bu yerda tasvir murakkab elektron signalga aylanadi va elektron tasvir tarqatuvchisiga yuboriladi. Keyin tasvirni turli displey yoki yozib olish qurilmalariga, masalan, video magnitafon, kineskop, televizor yoki displeyga oʻtkazish orqali ishlaydi.

Yana qarang 

 Koʻkrak qafasining fotoflorografiyasi

Manbalar
Vuhayb ibn Vard

Vuhayb ibn Vard Makkiy (vafoti 770 y.) tobeiyn hadis olimi. Makkada (hozirgi Saudiya Arabistoni) tugʻilib oʻsgan, umrini gʻamginlik va ibodat bilan oʻtkazgani aytiladi. Unga bir qancha karomatlar nisbat beriladi. Vuhayb ibn Vard mashhur olimlardan Ibn Uyayna va Ibn Muboraklarga saboq bergan. “Sahihi Muslim” va “Sunani Termiziy”da undan bir qator hadislar keltirilgan.

Manbalar 

 Olimlar
 Tobeiynlar
Tunis torti

Tunis torti — bu qalin shokolad qatlami bilan qoplangan va marzipan mevalari bilan bezatilgan torti. Rojdestvo bayramida anʼanaviy ravishda isteʼmol qilinadi.

Tortning kelib chiqishi Edvard davriga borib taqaladi. Shotlandiyaning Macfarlane Langs novvoyxonasi 1930-yillarda sotish uchun Tunis tortlarini ishlab chiqargan. McViti’s 1980-yillarning oʻrtalariga qadar tunis tortini ishlab chiqargan. McVitieʼs tomonidan qoʻllaniladigan yangilangan retsept eri McVitieʼda novvoy boʻlgan Invernesslik Elizabet Ewing tomonidan yaratilgani aytiladi. Uning eri Ikkinchi Jahon urushi paytida Tunisda boʻlganida ham xuddi shunday tortni isteʼmol qilgan.

Hozirda bu tort Buyuk Britaniyadagi baʼzi supermarketlar tomonidan mavsumiy ravishda sotiladi. Tort odatda marzipan mevalari bilan bezatiladi.

Tunis port shahri Shimoliy Afrika mevalarini eksport qilish bilan mashhur edi. 1934-yil mart oyida Taunton Courier va Western Advertiser Shimoliy Afrika xurmosi, anjir, yongʻoq va oʻriklarini oʻz ichiga olgan retseptni chop etdi. 1936-yilda Garrattning Lichfilddagi novvoylari oʻz retseptlariga asal, xurmo va yongʻoqni kiritdilar, shuningdek, tortni shokoladli muz bilan bezatadilar.

Manbalar 

Shokoladli dessertlar
Tortlar
Yazdi torti

Yazdi torti Eronning markaziy qismidagi Yazd hududida paydo boʻlgan tort boʻlib, asosan Yazd viloyatining oʻzida turli marosimlar paytida isteʼmol qilinadi.

Uning asosiy tarkibiy qismlari tuxum, shakar, qattiq yogʻ yoki sariyogʻ, oq un, natriy sitrat, natriy bikarbonat, pishirish kukuni, yogurt, sut, kardamon, mayiz va maydalangan pista kerak boʻladi.

Manbalar 

Tortlar
Ischoklad

Ischoklad („Muzli shokolad“; nemis tilida Eiskonfekt, shuningdek, muzli shirinlik deb tarjima qilinadi) — Germaniyada yaratilgan, hozirda Germaniya va Shvetsiya hududida mashhur boʻlgan konfet. Bu shirinlik Daniya va Shvetsiyada Rojdestvo bayramida isteʼmol qilinadi. Shirinlikni 1927-yilda qandolatchi Adam Eichelmann ixtiro qilgan. Odatda faqat shokolad (yarimdan uchdan ikkigacha) va hindiston yongʻogʻi yogʻi (uchdan bir yarim) yordamida tayyorlanadi.

Ogʻizda juda oson eriydi. Bu kokos moyining erish nuqtasi 20 dan 23 darajagacha boʻlganligi bilan bogʻliq. Baʼzi retseptlarda mentol, sanoat ishlab chiqarishida esa karbamid qoʻshiladi  tez-tez qoʻshiladi, bu ikkalasi ham sovutish hissini oshiradi. Ischoklad — mashhur shved Rojdestvo taomidir. Germaniyada Eiskonfektning eng yirik ishlab chiqaruvchisi Eichetti hisoblanadi.

Manbalar 

Shokolad
Nemis oshxonasi
Supra

Supra (yoki sufra) — xamir yoyish, non yasash uchun moʻljallangan, odatda oshlangan teridan qilinadigan dasturxonsimon roʻzgʻor buyumi „Supra qoqdi“ iborasi — katta ziyofat, toʻy va shu kabilardan keyin qolgan narsalar bilan kichik doiradagi yaqin kishilarni mehmon qilish va shunday mehmondorchilikning oʻzi.

Etimologiyasi 
Oʻzbek tilidagi supra soʻzi „sufra“ — asli pahlaviy tilidagi „istafr“ -  اِسْتَفْرْ soʻzidan olingan boʻlib, keyinchalik arab tiliga oʻzlashgan. Dumaloq mazmunidagi nol soniga nisbatan ham aynan „sufra“ soʻzining qadimgi pahlaviy tilidagi varianti ishlatilgan. Sinonimlari — xon, sufra, dasturxon. Arab tilida supra soʻzi „Mafrash ul-moida“, yaʼni „yoyma dasturxon“ shaklida ishlatiladi. Qur’oni karimda „Moida“ surasi keltirilgan. Ayni shu surada insonlarga nimalar yeyish mumkin-u, nimalar harom qilingani haqidagi oyatlar mavjud. Sufra soʻzi boshqa soʻzlarga qoʻshilib, „keng maydon, maʼlum bir hudud“ mazmunida ham qoʻllanadi. Masalan, quloq suprasi.

Supraning maʼnolari koʻp boʻlib, „musofirning taomi, farishtalarning bandalar amallarini saqlovchi (qoʻriqlab turuvchi) dasturxon“ singari maʼnolarni ham anglatadi. Ikkinchi maʼnosiga koʻra qiyomat kuni bandalarga sufra yoyilib, nima amallar qilgani sufra dasturxonida koʻrsatiladi. Oxirida har bandaning gunoh yoki savobi darajasi  oʻz sufrasidagi neʼmatlar bilan oʻlchanadi. Shu maʼnoda ehsonning ahamiyati koʻpligi aytiladi. Shuningdek, musulmon Sharqida „sufra unsiz qolmasin“ degan ibora ham uchraydi. Buning mazmuni esa hech vaqt nasiba, neʼmating uzilmasin, hamisha dasturxoning neʼmatli boʻlsin deganidir. Chunki sufraning muvakkillari, yaʼni qoʻriqchilari, uni saqlovchilari  farishtalar boʻlar ekan. Hozirda ham Eronda Sufraxona degan soʻz mahalliy restoranlarga nisbatan qoʻllanadi.

Qoʻllanishi va tayyorlanishi 
Oʻzbekistonda supra asosan xamir yoyish, non yasash uchun qoʻllanadi. Supraning Oʻzbekiston viloyatlarida turli shakllari uchraydi. Samarqand, Buxoro, Qashqadaryo viloyatlarida asosan teridan, Toshkent, Fargʻonada matodan qilinadi.

Supra (sufra) dunyo xalqlarida 
Supra yer ustida ovqatlanishga odatlangan xalqlar orasida, jumladan, Afgʻoniston va Oʻrta Osiyoda dasturxon maʼnosida ham qoʻllaniladi. Sufra yoki dasturxon atrofida oʻtirishning ham oʻziga xos odoblari mavjud. Masalan, turkiylar koʻpincha dasturxon atrofida toʻrt tizzani yerga qoʻyib (tizza ustida, tizzani bukib, choʻkkalab), oʻtirishadi. Eroniy xalqlar esa tovonning ustiga ikki oyoqni qoʻyib sufra (dasturxon) atrofida oʻtirishga odatlanishgan. (,,Chor zonu roʻyi zamin" — turklar odati, ,,Doʻ zonu roʻyi poshna" — eroniylar odatidir).

Oʻzbek adabiyotida 
Supra (sufra) soʻzi mumtoz va zamonaviy adabiyotimiz vakillari ijodida ham koʻp uchraydi. Masalan, A.Navoiyning,,Nasoyim ul-muhabbat" asarida: „Abubakr Folizbon Buxoriy Buxoroligʻdur. Buzurg ermish. Junayd q.s.ni koʻrubdur. Shayx ul-islom debdurki, Shayx Abu Buxorogʻa bordi, ani koʻrgali. Debdurki, ani bir uyda toptimki, bir eshigi bor erdi. Kirdim va salom qildim. Meni oʻlturtti va sufra kelturdi. Sufrada non erdi va yongʻoq va tuz“.

Manbalar
Petit four

Petit four (koʻplik: petits fours, shuningdek, miignardises deb ham ataladi) kichik oʻlchamdagi qandolatchilik mahsuloti. Nomi fransuzcha, petit four (), „kichik pech“ degan maʼnoni anglatadi.

Tarix va etimologiya 
18-19-asrlarda Fransiyada non pishirish uchun katta gʻishtli (Gollandiya dizayni) pechlar ishlatilgan. Non pishirgandan keyin pechlar sovib ketganligi sababli, nonvoyxonalar qolganissiqlikdan pishiriq pishirishda foydalanadilar. Bu jarayon à petit four (soʻzma-soʻz „kichik pechda“) deb nomlandi.

Turlari 
Petits fourlar uchta turda boʻladi:

 Glace („sirlangan“), fondant yoki muz bilan qoplangan muzli yoki bezatilgan mayda tortlar, masalan, mayda ekler va tortletlar
 Salé („tuzlangan“), odatda kokteyl yoki bufetlarda beriladigan kichik oʻlchamdagi mazali taomlar
 Sek („quruq“), mazali pechene, pishirilgan beze bilan bezatilgan.

Fransuz qandolatxonasida turli xil mayda shirinliklar odatda miignardis deb ataladi, qattiq, sariyogʻ biskvitlari esa petits fours deb ataladi.

Manbalar 

Qandolatchilik