MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Shayx Kabir masjidi

Shayx Kabir masjidi – masjid Kubroviylik talimotining asoschisi 1145-1221 yillarda yashagan Najmiddin Kubro sharafiga XIX asrda qurilgandir. Masjidning hududi XX asrgacha shimoli-gʻarb tarafga qarab kengaygandir aniqroq qilib aytganda Pahlavon Mahmud maqbarasi tomondagi qabriston tarafga. Masjid qurilishi bir muncha uzoq vatq ketgan. Biroq Muhammad Rahimxon II (1845-1910) davrida masjid qurilishi yakuniga yetgan. Masjidning gʻarbiy tomonida Katta xonaqoh bor. Masjid Kalta minor yaʼni Muhammad Aminxon minorasi yonida joylashgan. Masjiddagi noyob arxeologik buyumlarga keladigan boʻlsak bu yerda yogʻoch oʻymakorlik eshigi, gumvbazning burchagidagi muqarnaslari, masjid ichidagi kufiy yozivida bitilgan epigrif bitiklari va masjidning ayvoni hisoblanadi. Shuningdek ayvonnning gʻarb tarafigadi devorga tokcha va mehrob va yoʻgʻoch ustunlar ham mavjud.

Restavratsi ishlari 
Shavkat Mirziyoyev Xorazm viloyatidagi saylovchilar bilan uchrashuvda turizm sohasiga etibor qaratdi. Davlat rahbari viloyatda turizmni yanada rivojlantirish chora-tadbirlarini maʼlum qildi.

Unga koʻra:

– Urganchdagi Pahlavon Mahmud va Xivadagi Alleya hududlarida „Turizm koʻchasi“ barpo etiladi.

– Xiva shahriga tezyurar poyezd qatnovi yoʻlga qoʻyilib, turistlar oqimi kamida 2 barobarga oshadi.

– „Manguberdi vataniga sayohat“ nomli ichki turizm dasturi orqali, har yili 500 mingdan ziyod oʻquvchi, talaba va pensionerlarning Xorazmga safarini tashkil etish moʻljallanmoqda.

– Eʼtibordan chetda qolgan 100 dan ziyod madaniy meros ob’yektlarini restavratsiya qilishga davlat buyurtmasi joriy qilinadi hamda ularga olib boruvchi infratuzilma tiklanadi. Buning uchun, budjetdan har yili 50 milliard soʻm ajratiladi.

– Ichan-qal’adagi Najmiddin Kubro saboq bergan Shayx Kabir masjidi, xonaq́oh va chillaxona rekonstruksiya qilinib, ziyoratgohga aylantiriladi.

– Arab Muhammadxon madrasasidagi 56 mingta eksponat, nodir topilma va buyumlarni saqlash va namoyish qilish uchun, yangi muzey tashkil etiladi. Hozirda obyektlar ziyoratga aylantirilgan.

Manbalar
Van Gog Sindromi



Van Gog Sindromi 
Van Gog sindromi - (ingliz tilida. The Van Gogh Syndrome) bemor o'zining tana a'zolarini jarrohlik yo'li bilan kesib tashlashga harakat qilishi yoki jarrohlardan shuni talab qilishida kuzatiladi. Ba'zi mutaxassislar bu holatni sindrom emas, ruhiy kasallik deb hisoblashadi.

Klinik kartina 
Sindromning asosiy klinik xossasi o'z-o'zini kesish, jarohat yetkazish vatana a'zolarini kesib tashlash va/yoki tibbiyot xodimlaridan organini kesib tashlashni qat'iy talab etishda namoyon bo'ladi.

Van Gog sindromi ipoxondrik hayollar va impuldiv gallyutsinatsiyalar tufayli paydo bo'lishi mumkin. Sindrom asosan shizofreniyada (ruhiy kasallik bo'lib fikrlay olish va emotsiyalarni boshqarish qobiliyatlarining yo'qolishi bilan baholanadi], tana dismorfik kasallillarida va dismorfomania paytida eng ko'p uchraydi

Tarixi 
Sindrom dunyoga mashhur niderland - fransuz rassom - postimpressionisti Vinsent Van Gog sharafiga nomlangan. Ma'lumotlarga ko'ra u shu sindromdan aziyat chekkan va sindrom kuchaygan paytida qulog'ini amputatsiya qilgan.

Bir versiyaga ko'ra, kasallik o'tkirlashgan payta Van Gogning o'zi qulog'ini kesa boshlagan. Boshqa versiyaga ko'ra esa, bu ishni Van Gog bilan Reychel ismli yengiltabiat ayol ustida tortishib qolgan Pol Gogin duel paytida qilgan. Vinsent Van Gogga Arl shifoxonasida isterik idrokning yo'qolishi tashxisi qo'yilgan. Nima bo'lganda ham sindrom hozirgi nomini Van Gog haqidagi afsonalar tufayli olgan.

Polixirurgiyaga qaramlik tushunchasi birinchi marta amerikalik psixiatr Karl Menninger tomonidan 1934-yilda The Psychoanalytic Quarterly jurnalida ba'zi ruhiy kasallarning polixirurgik ya'ni ko'p martali jarrohlik amputatsiyalarga obsessiv munosabati sifatida bayon etilgan.

Yana ko'ring 

Sotsiofobia
Vinsent Van Gog
Sindromlar
Maʼmun I

Abul-Abbos Maʼmun I (?— 997) – Maʼmuniylar sulolasidan boʻlgan Xorazmning birinchi hukmdori.

Tarjimayi holi 
Abul Abbos Maʼmunning oilasi Xorazmga Erondan kelgan. Uning ota-onasi haqida kam narsa maʼlum. Otasining ismi Muhammad boʻlgan. 992-yilda Maʼmun Gurganj amiri boʻlgan. Uni bu lavozimga Somoniylar davlati amirlari maʼqullagan, deb hisoblashadi. Maʼmun hukmdorlik vaqtida Xorazmdagi Amudaryoning chap sohilini asta-sekin bosib oladi. 994-yilda amir Nuh II ga qarshi qoʻzgʻolonlar chogʻida Somoniylar amirining raqibi Abu-Ali Simjuridni qoʻllab-quvvatladi.

995-yilda Movarounnahrdagi kurashdan foydalanib, Amudaryoning oʻng qirgʻogʻiga hujum qiladi va u yerda Afrigʻiylarning soʻnggi vakili Abu Abdulloh Muhammadni asir olinib oʻldiradi. Shundan soʻng Xorazmshoh unvonini qabul qiladi. Biroq, yangi hukmdorning taʼsiri kuchli emas edi, chunki taxtdan agʻdarilgan hukmdorning qarindoshlari koʻplab shaharlarda oʻz taʼsirini saqlab qolishgan. Shuning uchun Maʼmun I davlat poytaxtini Gurganjga koʻchirdi. Movarounnahrdagi qoʻzgʻolonchilarni qoʻllab-quvvatlab, Somoniylardan mustaqillikni saqlab qolishga harakat qildi. Biroq oxir-oqibat 996-yilda ularning ustunligini qayta tan olishga majbur boʻldi. 997-yilga kelib Xorazmni oʻz tasarrufiga toʻliq birlashtirish imkoniga ega boʻldi.

Shu bilan birga u madaniyat va ilm-fan rivojiga ham hissa qoʻshgan. Abul Abbos Maʼmun Xorazmshohning buyrugʻi bilan Xorazmda 996-yilda akademiya (Dor ul-hikma) ochilib, u Maʼmun akademiyasi deb nomlanadi. Oʻsha davrda saroyga shoir va faylasuflarni ham taklif etilib, Gurganjning sanʼat markazi sifatida rivojlanishiga sharoit hozirlanadi.

Abul Abbos Maʼmun 997-yilda nomaʼlum sharoitda vafot etgan. Toj-u taxt toʻngʻich oʻgʻli Abul-Hasan Aliga meros qolgan.

Oilasi 

 Abul-Hasan Ali, Xorazmshoh 997-1008/1009
 Maʼmun II, Xorazmshoh 1009-1017-y

Manbalar

Adabiyotlar 

 Bosvort, CE „The Political and Dynastic History of the Iranian World (A. D. 1000—1217).“ Kembrij tarixi, jild. 4: The Saljuq and Mongol Periods. Ed. JA Boyl. Kembrij, Buyuk Britaniya: Kembrij universiteti nashriyoti, 1968 yil.
 Meisami, Juli Scott (1999). Persian Historiography to the End of the Twelfth Century. Edinburg universiteti nashriyoti 1–319. ISBN 9780748612765.
Xorazm hukmdorlari
Abul-Hasan Ali

Abul-Hasan Ali (?— 1008/1009) – 997 – 1008/1009-yillarda Xorazm hukmdori.

Tarjimayi holi 
Maʼmuniylar sulolasi vakili. Abul-Hasan Ali Xorazmshoh Maʼmun I ning toʻngʻich oʻgʻli edi. Uning tugʻilgan yili va yoshligi haqida maʼlumotlar kam. Otasi Abul Abbos Maʼmun 997-yilda vafot etgach, otasining oʻrniga Xorazmning yangi hukmdori boʻladi. Qulay vaziyatlardan unumli foydalanib, Somoniylar davlatining parchalanishi boshlanganda Abul-Hasan Ali birmuncha mustaqillikka erishadi. Xorazmda toʻliq oʻz hukmronligini oʻrnatadi, mahalliy hokimlarni boʻysundiradi. Ayni vaqtda Oʻrta Osiyo, Eron, Bagʻdod va Volgaboʻyi bilan diplomatik va savdo aloqalari oʻrnatiladi.

Abul-Hasan Ali oʻzini yetarlicha qudratli his qilib, 998-yilda oʻz tangalarini (dirhamlarini) zarb qildira boshlaydi. Somoniylar, keyin esa Abbosiy xalifalari qudratini tan oladi. Birinchi zarb qilingan tangalarining old tomonida Abul-Hasan Ali nomi oʻyib yozilgan. Orqa tomonida Somoniylar amiri Abdulmalik II nomi qayd etilgan. Ehtimol, qoraxoniylar va gʻaznaviylar tomonidan yuzaga kelgan harbiy xavf Xorazmshohni dirhamga Somoniy hukmdor nomini qoʻyishga majbur qilgandir. Keyingi tangalarini esa faqat Ali va xalifalar nomlari zarb qilingan.

1004-yilda Xorazmshoh taklifi bilan Maʼmun akademiyasiga rahbarlik qilgan mashhur olim Al-Beruniy Gurganjga qaytib keldi. Akademiyaning har tomonlama faoliyat yuritishi uchun barcha sharoit yaratilib, davlat gʻaznasidan zarur mablagʻlar ajratiladi.

Xorazmshoh Abul-Hasan Ali Gʻaznaviylar tahdidini bartaraf etish maqsadida 1006-yilda Sulton Mahmud Gʻaznaviyning singlisiga uylanadi. Shu bilan birga u Gʻaznaviylarga qarshi qoraxoniylar bilan ittifoq tuzadi. 1008-yil oxirida yoki 1009-yil boshida toʻsatdan vafot etadi. Uning oʻrniga ukasi Maʼmun II taxtga oʻtiradi.

Oilasi 
Xotin – Harra-i Kalji, Sabukteginning qizi.

Bolalari:
 Abul-Xorit Muhammad, Xorazmshoh 1017-yil

Adabiyotlar 

 Bosworth, C. Edmund (1985). „ʿALĪ B. MAʾMŪN“. Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 8. C. Edmund Bosworth. 852-bet
 Dobrovolskiy I. G., Shugurina G. B. Klad kuficheskix monet nachala XI v. iz sela Krasniy Baran (b. Kreщyoniy Baran) v Tatarstane. Novie dannie//Sbornik materialov, posvyaщyonnix pamyati I. V. Dubova. – SPb, 2004. 
Xorazm hukmdorlari
1009-yilda vafot etganlar
Silot tili

Silot tili (silɔʈi mat̪) Hindyevropa tillari oilasiga mansub, hind yoki hindoriy tillaridan iborat. Bangladesh Xalq Respublikasining va Hindistondagi shtatining rasmiy tili. 13 milliondan ortiq kishi gaplashadi.

Manbalar

 

Tillar
Dmitriy Bernatskiy

Dmitriy Vasilyevich Bernatskiy (bir qator hujjatlarda – Bernadskiy, 1912 – 1945) – kapitan, Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasi, Ulugʻ Vatan urushi ishtirokchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945).

Hayoti 
Dmitriy Bernatskiy 24-iyul 1912-yili Streshin qishlogʻida (hozirgi Jlobin tumanidagi shu nomli qishloq) Gomel viloyatida Belarus va dehqon oilasida tugʻilgan. U zavod shogirdlik maktabini tugatgan, Toʻrtkoʻl shahrida Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Oʻzbekiston SSRda yashagan, hisobchi boʻlib ishlagan. 1941-yilda Toʻrtkoʻl shahar harbiy komissarligi tomonidan Ishchi-dehqonlar Qizil Armiyasi safiga chaqirilgan. 1942-yilda Bernatskiy Orel harbiy piyodalar maktabini tamomlab, Ulugʻ Vatan urushi frontiga joʻnatilgan. Oʻsha yili VKP(b) safiga aʼzo boʻldi. 1945-yili yanvargacha Gvardiya kapitani Dmitriy Bernatskiy 3-miltiq batalyon va 38-gvardiya polkining 4-gvardiya miltiq diviziyasi 1-Ukraina fronti 5-gvardiya armiyasi katta adyutanti edi. Polshani ozod qilishda ajralib turardi.

1945-yilning 20-yanvaridan 21-yanvariga oʻtar kechasi Bernatskiy bir guruh jangchilar bilan birgalikda birinchilardan boʻlib Oder hududidan oʻtdi. ​Eyxenried qishlogʻi, Oppelna shimoli-gʻarbida (hozirgi Golchzowice, Kommuna Lewin-Brzeski, Bjegskie Powiat, Opolskiy voevodeligi, Polsha) va koʻpriklarni qoʻlga oldi. Bernatskiy dushmanning beshta qarshi hujumini qaytarishga shaxsan rahbarlik qildi. Jangda u ogʻir yaralanib, voqea joyida vafot etdi. U Polshaning  Opolskiy voevodligi shahrida dafn etilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining SSSR Oliy Kengashi 1945-yil 27-iyundagi Farmoni bilan „qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini harbiy xizmatchilarga qarshi kurash frontida namunali bajarganligi uchun. Fashist bosqinchilari va koʻrsatilgan jasorat va qahramonlik“, – gvardiya kapitani Dmitriy Bernatskiy vafotidan soʻng Sovet Ittifoqi Qahramoni yuksak unvoniga sazovor boʻldi.

Shuningdek, Lenin ordeni, Vatan urushi I va II darajali, Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan. Toʻrtkoʻl shahridagi koʻchaga Bernatskiy nomi berilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Sovet Ittifoqi Qahramonlari Oʻzbekiston fuqarolaridir. – Toshkent, 1984-yil.
Izbasar Fazilov

Izbasar Fazilov (; 1908—1961) - Qoraqalpoq Sovet shoiri, jurnalisti, muharriri, qoraqalpoq sovet sheʼriyatining asoschilaridan biri.

Hayoti 
Toʻrtkoʻl qishloq xoʻjaligi texnikumini tamomlagan. “Jas leninshi” va “Qizil Qoraqalpog'iston” gazetalari bilan hamkorlik qilgan. Respublika gazetasida muharrir bo‘lib ishlagan.

Ilk she’riy to‘plami 1934-yilda To‘rtko‘lda “Jeńis jolda” (“G‘alaba yo‘llari”) nomi bilan nashr etilgan. Ikkinchi she’riy to‘plami 1936-yilda Moskvada “Qosiqlar” (“She’rlar”), uchinchisi “She’rlar” (Nukus, 1960) nomi bilan nashr etilgan.

Uning xalq og‘zaki she’riyati uslubida yozilgan “Qora qo‘y” she’ri hamon mashhurdir.

Izbasar Fazilov adabiy asarlar yaratish bilan birga qoraqalpoq adabiyoti muammolariga bag‘ishlangan qator adabiy-tanqidiy maqolalar muallifihamdir.

VKP(b) aʼzoligiga nomzod. Sovet Yozuvchilar uyushmasi a'zosi. 1934-yilda u Sovet yozuvchilarining birinchi qurultoyining hal qiluvchi ovoz huquqi bilan delegati etib saylandi.

1937-yilda qatag'on qilingan. Millatchilikda ayblanib, 10 yil qamoq va 5 yil diskvalifikatsiyaga hukm qilingan.

1950-yillarning ikkinchi yarmida qayta tiklangan. Ozodlikka chiqqandan keyin yana adabiy faoliyatga qaytdi. “Amudaryo” jurnalining she’riyat bo‘limiga rahbarlik qilgan.

Tanlangan asarlari 
 “Sánem qaridas” (1928) she’ri qoraqalpoq she’riyatining ayol tengligiga bag‘ishlangan eng yaxshi asarlaridan biridir.
 “Inim” yoshlarni bilimga chorlaydi.
 "Qızım"
 “Tayarman” – shoirning qoraqalpoq xalqining o‘zligini himoya qilishga qaratilgan samimiy tuyg‘ulari haqidagi she’r.
 "Dıyxan" (1929),
 "Atızda" (1930),
 “Kolxoz ósedi” (1930) - kolxoz qurilishi haqida.
 “Awıl” qishloq hayoti haqida
 "Qara qoy"
 "Kaspiy dengizida."

Manbalar

Havolalar 
 Избасар Фазылов (1908—1961)
Iqtisodiyot boʻyicha Nobel xotirasi mukofoti laureatlari roʻyxati

Iqtisodiyot fanlari boʻyicha Nobel xotirasi mukofoti, toʻliq nomi Alfred Nobel xotirasiga Iqtisodiyot fanlari boʻyicha Shvetsiya davlat banki mukofoti () — Shvetsiya banki tomonidan 1968-yilda mazkur bankning 300 yilligi sharafiga asos solingan mukofot. Sverigesbank tomonidan moliyalashtiriladi va har yili Riksbank tomonidan Shvetsiya Qirollik Fanlar Akademiyasi iqtisodiyot sohasidagi tadqiqotchilarga beriladi. Birinchi mukofot 1969-yilda Ragnar Frisch va Jan Tinbergenga berildi. Har bir sovrindor medal, diplom va pul mukofotini oladi. 1969-yilda Frisch va Tinbergenga jami 375000 krona berildi. Bu 2007-yil dekabridagi hisobda 2871041 kronaga teng. Mukofot Stokgolmda har yili 10-dekabrda tantanali ravishda topshiriladi.

2023-yil holatiga koʻra 93 nafar shaxsga iqtisod fanlari boʻyicha 55 ta mukofot berildi. Iqtisod fanlari boʻyicha eng koʻp laureatlarga ega boʻlgan muassasa Chicago universitetining iqtisod boʻlimi boʻlib, u yerda 15 ta Nobel mukofoti laureati ishlaydi. Eng koʻp doktorantura (yoki unga tenglashtirilgan) bitiruvchilari sovrinni qoʻlga kiritgan muassasalar — Garvard universiteti va Massachusetts texnologiya instituti 13 tadan, keyingi oʻrinda Chikago universiteti — 9 ta. Mukofotni olgan vaqtida eng koʻp oʻqituvchilar tarkibiga ega boʻlgan muassasalar Chikago universiteti (15 ta), Massachussets texnologiya instituti (8 ta), Prinston universiteti (8 ta) va Garvard universitetidir (7).

Laureatlar

Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari taʼlim muassasasi boʻyicha

Iqtisodiy boʻyicha Nobel mukofoti laureatlarining mamlakatlar boʻyicha soni

Manbalar

Havolalar 
 Alfred Nobel xotirasiga Iqtisodiyot fanlari boʻyicha Sveriges Riksbank mukofotining rasmiy veb-sayti (archived 17 October 2009)
 Shvetsiya Qirollik Fanlar Akademiyasining rasmiy sayti
 Nobel jamgʻarmasining rasmiy sayti
Yusuf Hamadoniy maqbarasi

Yusuf Hamadoniy maqbarasi (yoki Ulli Pir) — XIX asrga tegishli boʻlgan va Shovot tumanining Beshmergan qishlogʻida joylashgan tarixiy obyekt. Tarixiy obyekt Yusuf Hamadoniy majmuasinining asosini tashkil etadi. Bu yerda hamadonlik boy savdogar Xoji Yusuf dafn etilgan.

Yusuf Hamadoniy maqbarasi davlat mulkiga tegishli. U Xorazm viloyati madaniyat boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida „Vaqf“ xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi bilan berilgan.

Maqbara meʼmorchiligi 
Bino tepalikning ustiga qurilganligi sababli uzoqdan ham koʻrinib turadi. Maqbaraning maydoni 6x13 metrlik hududni egallaydi. Bino noyob meʼmoriy va dizayn uslubiga egaligi bilan ajralib turadi.

Yusuf Hamadoniy shaxsi 
Yusuf Hamadoniy Ahmad Yassaviy va Abduxoliq Gʻijduvoniyga ustozlik qilgan shaxs hisoblanadi. Yusuf Hamadoniy „Xojagon-naqshbandiya“ tariqatining ayrim qoidalarini ishlab chiqqanligi bilan tanilgan. Xoja Hasan Andoqiy Buxoriy, Xoja Abdulloh Barraqiy Xorazmiy, Ahmad Yassaviy va Abduxoliq Gʻijduvoniy Yusuf Hamadoniydan soʻng uning xalifalari sifatida muridlariga peshvolik qilgan. „Rutbat ul-hayot“, „Kashf“, „Risola dar odobi tariqat“, „Risola dar axloq va munojot“ kabi asarlari mavjud.

Xayriya pullari bilan bogʻliq surishtiruv 
2020-yil 4-avgust kuni ijtimoiy tarmoqlar orqali quyida keltirilgan xabarlar tarqalgan va keng muokamalarga sabab boʻlgan:
 
Ammo, IIV eʼlon qilingan xabarga koʻra, surishtiruv bilan bogʻliq jarayon davomida zakot, fitr va boshqa xayriya pullarini o‘g‘irlanishi kabi holatlar aniqlanmagan.

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xorazm
Shovot tumani
Xorazm meʼmoriy yodgorliklari
Jungʻor qumsoʻtasi

Jungʻor qumsoʻtasi () — qumso‘tadoshlar oilasi sinomorium turkumiga mansub ko‘p yillik, parazit o‘simlik. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob,endemik tur sifatida kiritilgan. Qoraqalpog'iston hududida tarqalgan. Ko‘proq qumli va ola jinsli tuproqlarda o‘sadi. Sho‘rxok tuproqli yerlarda o‘sishga moslashgan

Tavsifi
Balandligi 7-20 sm, yog‘onligi 1,5-3 sm gacha yetadigan ko‘p yillik parazit o‘simlik. Sirti uzunligi 3-5 sm bo‘lgan tangachalar bilan qoplangan. Rangi qizil binafsharang. Xlorofili yo'qligi sababli fotosintez qila olmaydi. Hayotining katta qismini ildizpoya ko‘rinishida tuproq ostida o'tkazadi. U boshqa o‘simliklarning ildiziga yopishib olib parazitlik qiladi. Bahorgi va qishki yomg'irdan keyin unib chiqadi. To‘pguli tig'iz silndrsimon yoki to‘g‘nog‘ichsimon shaklda. Gullari juda zich joylashgan. Gulqo‘rg‘on bo‘lakchalarining uzunligi 2-4 mm, changchisining uzunligi changdoni bilan qo‘shib hisoblaganda 2,5 mm, urug‘chibargining uzunligi 2-3 mm. Gullari bir yoki ikki jinsli, ulardan shirin biroz karamga o'xshash hid taraladi. Chivinlar yordamida changlanadi. Changlanishdan keyin boshog'i qora tusga kiradi. May iyunda gullab meva tugadi. Mevasi quruq yong‘oq meva. Urug‘i orqali ko'payadi.

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
Tabiatda juda kam tarqalgan, yakka-yakka holatda ba'zan kichik to‘plam hosil qilib o‘sadi. Qoraqalpog'iston hududida tarqalgan. Qumli va ola jinsli tuproqlarda o‘sadi. Kamayib ketishiga tabiiy omillar sabab bo‘lgan. Parazit o‘simlik bo‘lgani uchun hayot kechirishi to‘liq xo‘jayin organizmga bog‘liq.

Manbalar 

Qoraqalpogʻiston geografiyasi
Ota hovuz

Ota hovuz – Xiva xonlari aholini suv bilan taʼminlash maqsadida bir necha hovuzlar va quduqlar qazdirgan. Hovuzlarga asosan suv Amudaryodan Polvonyop kanali orqali kelgan. Shunday hovuzlardan bittasi Ota darvozaning oldidagi Ota hovuzdir. Ota darvozaning uzunligi 10 metr, eni 4 metrni tashkil qilgan. Afsuski, darvoza XX asrning 20–yillarida yoʻlni kengaytirish bahonasida buzib tashlangan. Eltuzarxon tomonidan XIX asrning boshida pishgan gʻishtdan darvoza bunyod etiladi va unga darvoza oldidagi hovuzning nomi bilan atala boshlanadi. Aslida bu hovuzning nomi Shermuhammad hovuz hisoblanib vaqtlar oʻtishi bilan Ota hovuz nomi bilan atala boshlangan. Bundan tashqari Shermuhammad masjidi ham boʻlgan boʻlib Shermuhammad masjidi shoʻrolar davrida buzib tashlangan. Hozirgi Xivaga kiraverishidagi Ota darvozaning nomi ham shu masjid va hovuzdan kelib chiqqan. Aholi bu Ota hovuzdan yozda ichimlik manbai sifatida foydalangan boʻlsa, qish paytida hovuz muzlagan. Biroq aholi qishda hovuzning muzlarini maxsus joylarda saqla qoʻyganlar va yozda undan kundalik hayotda foydalanganlar. Bundan tashqari Xivada 10 ga yaqin hovuzlar boʻlib ulardan hozirda Ota hovuz, Bogʻcha hovuz va Bol hovuzlar saqlanib qolgandir. Hozirda obyekt davlat mulki hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Tarixiy, Baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garovga va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qarorida muvofiq Ota hovuz davlat mulki hisobiga oʻtkazilgan. Hujjat 2014-yil 5-dekabrda imzolangan va 2015-yil 15-dekabrda kuchga kirgan.

Manbalar
Bunge takasoqoli

Bunge takasoqoli ) – murakkabguldoshlar oilasi takasoqol turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Qoraqalpog'istondagi Sulton Uvays tog‘i hududida tarqalgan.

Tavsifi 
Balandligi 30-40 sm gacha yetuvchi koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Ildizi uchida tugunaklar hosil boʻlgan vegetativ yoʻl bilan koʻpayadi. Ildiz boʻgʻzi qalin, malla tuklar bilan qoplangan. Poyasi 2 3 dona, shoxlangan sirti tuklar bilan qoplangan. Barglari oddiy, poyada navbatma-navbat joylashgan, yumshoq, ikki tomoni yotiq tukli, chetlari tekis yoki egri-bugri qirqilgan. Poyaning ildizga yaqin qismidan oʻsib chiqqan barglari bandli, qalami nashtarsimon, kengligi 1,5-2,5 sm. Poyadagi barglari bandsiz, qalami nashtarsimon, ostki qismi bilan poyani oʻrab olgan. Gullari savatcha toʻpgulda joylashgan. Savatchalar har bir poyaning uchida yakka yakka oʻrnashdi. To‘pguli avvaliga silindrsimon shaklda boʻladi, vaqt oʻtib teskari choʻqqi shakliga kiradi. Savatchasining ostki tomoni oʻrama barglar bilan oʻralgan. Bargchalari kumushrang tusdagi tuklar bilan qoplangan. Gultojibarglari sargʻish rangda. Aprelda gullab mevasi mayda pishib yetiladi. Urugʻining uzunligi 6-7 mm oq tuklar bilan oʻralgan, shamol orqali tarqaladi. Urug‘idan va vegetativ yoʻl bilan tugunagidan koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti 
Tabiatda juda kam tarqalgan yakka yakka holatda uchraydi. Qoraqalpog'istondagi Sulton Uvays tog‘i hududida tarqalgan. Togʻlar orasidagi qoyalarda va toshli tuproqlarda oʻsishga moslashgan. Maʼlum bir tuproq sharoitiga moslashganligi sababli yovvoyi holatda kam uchraydi.

Manbalar 

Qoraqalpogʻiston geografiyasi
Sergey Diomidov

Sergey Viktorovich Diomidov (; 1943-yil 9-iyul, Toʻrkoʻl, Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR) – sovet gimnastikachisi, Olimpiya oʻyinlarining ikki karra kumush va bronza medali sovrindori. SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1966). SSKA sport faxriylari kengashi aʼzosi.

Biografiyasi 
Sergey Viktorovich Diomidov 1943-yil 9-iyulda Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Toʻrkoʻl shahrida tugʻilgan.

Sergey Diomidov maktab oʻquvchiligidanoq sport gimnastikasiga qiziqib qolgan. 1960-yilda 16 yoshida „Dinamo“ sport jamiyatining Butunittifoq chempionatida sport ustasi qoʻyilhan talabni bajaradi. Toshkent shahridagi 2-oʻrta maktabni tugatgach, harbiy xizmatga chaqiriladi, xizmat davrida ham sport gimnastikasi bilan shugʻullanishni davom ettiradi.

1956—1967-yillarda Sergey Diomidov Toshkentda R. G. Sarkisov murabbiyligida sport gimnastikasi bilan shugʻullangan, „Dinamo“ sport jamiyati va Oʻzbekiston armiya sport klubida (SKA) tarkibida musobaqalarda ishtirok etgan, 1962-yildan 1974-yilgacha mamlakatning asosiy armiya klubi sharafini himoya qilgan. Hozirda Moskvada istiqomat qiladi.

Sportdagi faoliyati 
Tokiodagi 1964-yil XVIII yozgi Olimpiya oʻyinlarida Sergey Diomidov jamoaviy bahslarda kumush medalni qoʻlga kiritgan. Toʻrt yil oʻtgach, 1968-yil yozgi Olimpiya oʻyinlarida Sergey Diomidov jamoa bilan yana oʻz muvaffaqiyatini takrorlaydi, shuningdek, tayanch sakrashda yaponiyalik Yukio Endo va oʻz hamyurti Mixail Voroninga yutqazib, bronza medalini qoʻlga kiritgan.

1965-yilgi Yevropa chempionatida 4 ta bronza, 1966-yilgi jahon chempionatida oltin va kumush, keyingi chempionatda esa yana kumush medalni qoʻlga kiritgan.

1964-yilda Sergey Diomidov jahonda birinchi boʻlib oldinga bir siltanishda 360 graduslik aylanishni amalga oshiradi va keyinchalik bu harakat uning nomi bilan „Diomidov aylanishi“ deb ataldi. Sergey Diomidov Rossiya Badiiy akademiyasining akademigi Dmitriy Jilinskiyning „SSSR gimnastikachilari“ kartinasida tasvirlangan.

1970-yilda sportdagi faoliyatini yakunlagan.

Yutuqlari 
Sport gimnastikasi boʻyicha Olimpiya oʻyinlari kumush medali sovrindori (1964, 1968), olimpiya oʻyinlari bronza medali sovrindori (1968), sport gimnastikasi boʻyicha jahon chempioni (1966), jahon chempionati kumush medali sovrindori (1966, 1970), jahon chempionati bronza medali sovrindori (1965), sport gimnastikasi boʻyicha SSSRning mutlaq chempioni (1965, 1969), SSSR chempioni (1966, 1970).

Manbalar 

Gimnastikachilar
Toʻrtkoʻlda tugʻilganlar
SSSR sportchilari
SSSR sport ustasi