N'Golo Kanté

N'Golo Kanté () — fransuz professional futbolchisi, Premier Leaguedagi «Chelsea» klubida va Fransiya terma jamoasida markaziy yarim himoyachi sifatida oʻynaydi. Ko'pchilik futbol ixlosmandlari tomonidan dunyoning eng yaxshi yarim himoyachilaridan biri deb topilgan Kante o'zining o`yin tezligi va himoyadagi ishonchli o`yini uchun muxlislarning maqtoviga sazovor bo'lgan.

N'Golo Kanté 2012-yilda "Boulogne" klubida o`zining  birinchi debyut o`yinini o`tkazdi. Liga 2 ning birinchi  oʻyinida zaxiradan maydonga tushdi va keyingi yili uchinchi Fransiya divizionida butun mavsum oʻynadi. Shundan so'ng u Liga 2 jamoasi bo`lgan "Caen"ga tekinga qo'shildi. Mavsum jadvalida uchinchi o'rinni egalladi va Liga 1 ga ko'tarildi. U klubda yana bir yil qoldi. N'Golo Kanté 2015-yilda  5,6 million funt sterling evaziga "Leicester Siti"ga o'tdi.

N'Golo Kanté "Leicester Citi" jamoasining ajralmas bo`lagi edi. U 2016-yilda kutilmagan Premierliga chempioniga aylandi. Keyingi  mavsum  N'Golo Kanté 32 million funt sterling evaziga "Chelsea"ga qo'shildi va yana ligada g'olib chiqdi. Bu g'alaba uni 1992 va 1993-yillardagi Eric Cantonadan keyin turli klublar bilan ketma-ket Angliya chempionligini qo'lga kiritgan birinchi o'yinchiga aylantirdi.  "Chelsea" bilan Angliya kubogini, UEFA Yevropa ligasi,UEFA Chempionlar ligasi, UEFA Superkuboginining bosh sovrinini qo'lga kiritdi. Individual tarzda N'Golo Kanté PFA tomonidan "Players' Player of the Year", FWA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi va UEFAning eng yaxshi  yarim himoyachisi unvonlariga sazovor bo'ldi.

Kante 2016-yilda Fransiya terma jamoasi safida debyut o`yinini o`tkazdi va 2016-yilgi Yevropa chempionatida zaxira tarkibga kiritilgan. 2017-yilda Kante Fransiyada yilning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. Bunday natijaga erishgan so'nggi yetti yil ichida birinchi Premierliga o'yinchisi bo'ldi. Bir yildan keyin 2018-yilgi FIFAning Jahon chempionati g'olibi sifatida jamoasining asosiy tarkibida bo'lgan.

Jamoalardagi faoliyati

Boulogne 
U Parijda tug'ilgan. Ota-onasi Malilik bo'lgan. Kante o'z faoliyatini sakkiz yoshida poytaxtning g'arbiy chekkasidagi JS Suresnesda boshlagan. U yerda o'n yilcha qolgan. Menejer yordamchisi Pierre Villening so'zlariga ko'ra, Kante o'zining kichik bo'yi tufayli katta jamoalar nigohidan chetda qolgan. Bu vaqt ichida uni Kleyrfonteyn akademiyasi vakillari o'zlariga qabul qilishmagan. 2010-yilda "Arsenal" bosh murabbiyi Arsène Wenger() Kante bilan shartnoma imzolash taklifi qilgandan so'ng, Suresnes prezidenti (Vengerning eng yaqin do'stlaridan biri) N'Golo Kanté boshqa klublarda o'ynashi uchun taklifni rad qilgan. U Boulogne()ning zaxira jamoasiga qo'shildi va 2012-yil 18-may kuni Liga 2 mavsumining so'nggi o'yinida o'zining professional debyutini o'tkazdi. O'z uyida allaqachon quyi ligaga tushib ketgan  Monaco jamoasini 1:2 hisobida mag'lub etdi. Kante oxirgi 11 daqiqada Virgile Resetga almashtirildi.

2012-13-yilgi mavsumda Kante uchinchi darajali milliy chempionat bo'lgan "Championnat National"da o'ynadi va butun mavsumda faqat bitta liga o'yinini o'tkazib yubordi.10-avgust kuni u o'zining birinchi golini urdi. "Stad de la Liberation"da Luzenac ustidan qozonilgan g'alabadagi yagona golni urdi va musobaqa  davomida yana ikkita gol kiritdi.

Caen() 

2013-yilda u Liga 2 jamoasi "Caen"ga qo'shildi va birinchi mavsumida 38 ta o'yin o'tkazdi. Jamoa Liga 2da uchinchi o'rinni egalladi va Liga 1 ga ko'tarildi. 9-avgustdagi ikkinchi o'yinida u Lavaldaga hal qiluvchi golini urdi. U 2014-yil 11-aprelda Istresda 3:2 hisobida gʻalaba qozonib, musobaqadagi gollaridan birini urdi.

Keyingi mavsumda Kante 37 o'yin o'tkazdi. "Rennes"()ga qarshi o'yinda 0:1 hisobida mag'lubiyatga uchradi. U ushbu o'yinda diskvalifikatsiya edi. Uch haftadan keyin u Evianda 3:0 hisobida g'alaba qozonib, mavsumdagi birinchi golini kiritdi. U mavsum davomida to'pni olib qo'yish bo'yicha Yevropadagi boshqa o'yinchilarga qaraganda yaxshiroq natijaga erishdi.

Leicester City() 
Kante Premierliganing "Leicester City" klubiga Steve Walsh tomonidan transver qilingan, u avvalroq  jamoaga Jamie Vardy va Riyad Mahrezga o'tishiga yordam bergan. U Esteban Cambiassoning vorisi sifatida ko'rilgan. 2015-yilning 3-avgustida u “Leicester City”ga toʻrt yillik shartnoma asosida kelib qoʻshildi. U besh kundan so'ng "Sunderland" ustidan 4:2 hisobida g'alaba qozongan o'yinning so'nggi sakkizinchi daqiqasida Vardyni almashtirib debyut qildi. 7-noyabr kuni u o'zining Premierligadagi ilk golini "Watford"ga qarshi uyinda (2:1) kiritdi.

U "Leicester City" safidagi doimiy ishonchli o'yinlari uchun ko'p maqtov va olqishlarga sazovor bo'ldi. U klubning 2015-16-yilgi mavsumdagi Premierligada g'alaba qozonishida asosiy omil sifatida ko'rib chiqildi va doimiy ravishda juda ko'p marotaba to'pni raqibdan olib qo'ygan. Aprel oyida u PFA tomonidan yilning eng yaxshi jamoasi deb topilgan to'rtta "Leicester City" o'yinchisidan biri edi. 2015/16 yilgi Premierliga mavsumining oxirida himoyaviy statistikada birinchi o'rinni egalladi.

Chelsea()

2016–2018-yilgi mavsum: Liga va Angliya kubogi chempioni 

2016-yilning 16-iyulida Kante «Chelsea» bilan 5 yillik shartnoma imzoladi. Uning transferi uchun 32 million funt to'langan. "Arsenal" agentlik to'lovi 10 million funt sterlingdan oshgani sababli shartnomadan voz kechgan va Granit Xhaka bilan shartnoma imzolagan. Kantega yanvar oyida Ramires ketganidan beri bo'sh qolgan 7-raqamli futbolka berildi. Football Leaks xabariga ko'ra, "Chelsea" soliqlardan qochish uchun maoshning bir qismini ofshor hisob raqamiga o'tkazishni taklif qilgan. Kante o'zining advokatining elektron pochtasi orqali rad etdi.

2016-yilning 15-avgustida Kante “West Ham United”ga qarshi oʻyinda debyut qildi. O'yinning dastlabki uch daqiqasida sariq kartochka olganiga qaramay, u o'yinni davom ettirdi. "Chelsea"ning 2:1 hisobidagi g'alabasiga yordam berdi. U Londonga ko'chib o'tganidan uch oy o'tgach, u birinchi marta o'zining sobiq jamoasi "Leicester City" bilan to'qnash keldi va 3:0 hisobida g'alaba qozongan holda "O'yinning eng yaxshi futbolchisi" bo'ldi. 23-oktabr kuni u “Chelsea” safidagi ilk golini “Manchester United” ga qarshi uyinda (4:0) kiritdi.

2016-yil 26-dekabrda Kante L'Équipe tomonidan 2016-yilning eng yaxshi oltinchi o'rinda turuvchi futbolchisi deb topildi. 2017-yil 13-mart kuni Kante Angliya kubogi chorak finalida “Stamford Bridge”da “Manchester United” ustidan qozonilgan gʻalabada 51-daqiqada yagona golni kiritdi va oʻyinning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. 20-aprel kuni Kante ketma-ket ikkinchi mavsumda PFA tomonidan yilning eng yaxshisi deb topildi. Keyinchalik u PFA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi FWA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi va Premierliganing mavsumdagi eng yaxshi futbolchisi deb topildi. Kante 1993-yildagi Eric Cantonadan keyin Angliyada ikki klub bilan ketma-ket oliy liga chempionligini qo'lga kiritgan birinchi futbolchiga aylandi. Kante 2017-yilning oktabr oyida "Oltin to'p"ga nomzod bo'lgan edi. U 2018-yil 19-may kuni boʻlib oʻtgan finalda “Manchester United” ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozongan holda 90 daqiqa davomida maydonga tushib, Angliya kubogi gʻolibligini qoʻlga kiritdi. BBC Sport uni eng yaxshi futbolchi deb topdi.

2018–2022-yillar: Yevropa va jahon chempioni 
U 2018-yilning 23-noyabrida «Chelsea» bilan yangi besh yillik shartnoma imzoladi va bu «Chelsea»ning eng koʻp maosh oluvchi futbolchisiga aylandi. Kante "Chelsea"ning "Tottenham"ni o'z uyida 2-1 hisobida mag'lub aetgan Angliya kubogi yarim final javob o'yinidagi birinchi golini kiritdi. 90-daqiqa yakuni umumiy hisob 2:2 bilan tugadi, qo'shimcha daqiqalarda “Chelsea” 4:2 hisobida gʻalaba qozondi. Kante o'zining klubdagi 300-uchrashuvida gol urdi. 22-aprel kuni "Burnley"ga qarshi o'z uyida 2:2 hisobida durang o'ynadi. To'liq formada bo'lmaganiga qaramay, Kante 2018-19 yilgi Yevropa Ligasi finalini maydonga tushdi va "Arsenal"ning yarim himoyasidan ustunlik qildi, natijada "Chelsea" 4:1 hisobida g'alaba qozondi.

Kante 2019-yilgi Premierliga mavsumini zaxira o'rindig'idan boshladi, o'sha kuni "Chelsea" "Manchester United"dan 4:0 hisobida mag'lub bo'ldi. U deyarli bir oydan beri safdan chiqdi, shu jumladan, to'pig'idan jarohat olgani uchun Chempionlar ligasining "Valensiya"ga qarshi o'yinini o'tkazib yubordi. Kante 2019-yil 22-sentabrda “Stamford Bridge”da “Liverpool” ga qarshi oʻyinda "Chelsea"ning yagona goli muallifiga aylandi. Uning mavsumdagi birinchi goli "Chelsea"dagi jamoadoshi Fikayo Tomorining goli bilan birga Premierligada oyning eng yaxshi goli sovriniga nomzod bo'ldi. Kante 23-noyabr kuni mehmonda 1:2 hisobida mag'lub bo'lgan "Manchester City"ga qarshi o'yinda "Chelsea"dagi 150-uchrashuvini nishonladi. O'sha oyning oxirida Kante PSGga o'tishdan voz kechganini ma'lum qildi va shunday dedi: "Ba'zida biz qayerga borishni xohlayotganimizni bilmaymiz, lekin bizda nima borligini bilamiz". U Londonda o'zini yaxshi his qilayotganini va "Chelsea"dagi loyihalarga ishonganini aytdi.

2020-yil may oyida COVID-19 pandemiyasi paytida Kante “Chelsea” mashgʻulotlarini uyidan mashq qilishni tanladi. Klub uning pozitsiyasini qo'llab-quvvatladi, hatto u mavsumning qolgan qismini o'tkazib yuborsa ham. Kante 2020-yil 14-sentabr kuni “Brighton &amp; Hove Albion”ga qarshi Premierliganing ochilish oʻyinida, mehmonda 3:1 hisobida gʻalaba qozongan.

U 2021-yil 23-fevralda “Chelsea” Chempionlar Ligasi 1/8 finalida “Atletico” ni 1:0 hisobida magʻlub etganida, u klub bilan barcha musobaqalardagi 200-uchrashuvini nishonladi  Kante Chempionlar ligasi finali yo'lida ispan jamoalari, "Atletico Madrid" va "Real Madrid "ga qarshi o'yinlari uchun ko'pchilikning olqishiga sazovor bo'ldi. U 2021-yilda Portuda bo'lib o'tgan UEFA Chempionlar Ligasi finalida "Chelsea" " Manchester City "ni 1:0 hisobida mag'lubiyatga uchratganidan keyin o'zining ilk UEFA Chempionlar Ligasida g'alaba qozonganligi sababli o'yinning eng yaxshi odami deb topildi. Arsene Wenger Kantening o'yinini "aql bovar qilmaydigan" deb ta'rifladi  va sharhlovchilar Kantening Chempionlar ligasidagi o'yini uni 2021-yilgi "Oltin to'p" uchun kurashga qo'yganini ta'kidladi.

Kantening "Chelsea"ning 2020-21 yilgi UEFA Chempionlar Ligasi finaligacha bo'lgan o'yinida g'alaba qozongan o'yinlaridan so'ng, bir qancha ekspertlar uni Fransiya va "Chelsea"ning sobiq futbolchisi Klod Makelening yaqqol vorisi deb e'lon qilishdi. Mavsum davomidagi oʻyinlari uchun Kante 2021-yil 26-avgustda UEFA tomonidan yilning eng yaxshi erkak yarim himoyachisi deb topildi, biroq UEFAning yilning eng yaxshi erkak oʻyinchisi nominatsiyasida “Chelsea”dagi jamoadoshi Jorjinyoga imkoniyatni boy berdi.

2021-yil sentabr oyida Kante pandemiya davrida COVID-19ga chalindi va 10 kun davomida o'zini izolyatsiya qilish talab qilindi. 8-oktabr kuni Kante 2021-yilgi "Oltin to'p" uchun so'nggi 30 kishilik ro'yxatga kiritilgan "Chelsea"ning besh futbolchisidan biri edi. 2022-yilning 13-fevralida u “Chelsea”ning “Palmeiras” ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozonishi va klublar oʻrtasidagi jahon chempioni bo'lishiga yordam berdi.

Milliy jamoadagi karyerasi 

Asli kelib chiqishi malilik bo'lgani uchun Kantega Mali terma jamoasi vakillari 2015-yilgi Afrika Millatlar Kubogi oldidan, Mali uchun to'p tepish borasida murojaat qilgan. Chunki Fransiya terma jamoasida o'sha paytlari Kante o'ynamagan edi. Kante hali ham Ligue 1da o'zini ko'rsatishga harakat qilayotgani sababli taklifni rad etdi. Mali 2016-yil yanvar oyida Kantega yana taklifnoma yubordi. U qaysi terma jamoani himoya qilish borasida hali bir qarorga kelmaganini aytdi.

2016-yil 17-mart kuni Kante birinchi marta Gollandiya va Rossiya bilan oʻrtoqlik oʻyinlarida ishtirok etish uchun Fransiya terma jamoasiga chaqirildi. U debyut qildi va Amsterdam Arenada 3:2 hisobida g'alaba qozongan o'yinda Lassana Diarra o'rniga tanaffusda almashtirildi. O'zining 25 yoshga to'lgan tug'ilgan kunida, 29-mart kuni u to'liq o'yin o'tkazdi va terma jamoaning "Stad de Frans"da Rossiya ustidan 4:2 hisobida g'alaba qozonishiga hissa qo'shdi. Tug'ilgan kunini nishonlagan boshqa hamkasbi  Dimitri Payet ham gol urdi.

2016-yilning 10-iyunida Kante Ruminiyaga qarshi Yevro-2016 ochilish oʻyinini boshlab, Fransiya terma jamoasi tarkibida ilk nufuzli turnir oʻyinida maydonga tushdi. U butun o'yin davomida o'ynadi, eng ko'p uzatmalarni amalga oshirdi, eng ko'p zarba berdi, eng ko'p to'pni olib qo'yishni amalga oshirdi, maydonda eng ko'p masofani bosib o'tdi va 2:1 hisobida g'alaba qozonishga sabab bo'lgan Dimitri Payetning g'alaba goliga assistentlik qildi. Parc Olympique Lyonnais stadionida Irlandiya Respublikasiga qarshi 1/8 final uchrashuvida Kante 27-daqiqada sariq kartochka oldi (uning Yevro-2016 dagi ikkinchi sariq kartochkasi edi va bu uning chorak finaldan chetlatilishiga sabab bo'ladi). 46-daqiqada Kingsli Koman uning o'rniga maydonga tushdi. Kante yarim finalda foydalanilmadi. Fransiya qoʻshimcha boʻlimlardan soʻng Portugaliyaga 1:0 hisobida magʻlub boʻldi.

2018-yilning 17-may kuni u bosh murabbiy Didier Deschamps tomonidan Rossiyada boʻlib oʻtadigan futbol boʻyicha 2018-yilgi Jahon chempionati uchun 23 nafardan iborat Fransiya terma jamoasiga chaqirildi. U turnirda Fransiya terma jamoasi uchun barcha 7 uchrashuvda maydonga tushgan. U 26-iyun kuni guruh bosqichining soʻnggi oʻyinida Daniya bilan 0:0 hisobida durang oʻynadi va 15-iyul kuni Kante Fransiyaning Xorvatiyaga qarshi oʻyinida (4:2) maydonga tushdi va turnir finaliga chiqdi.

2021-yilning may oyida Kante Fransiya terma jamoasining UEFA Evro-2020 uchun yig'inga chaqirildi.

Futbolchi sifatida pozitsiyasi

O'yin uslubi 
Kante kuchli, kamtar va intizomli o'yinchi. Kante o'zining tinimsiz energiyasi va ajoyib to'p olib qo`yish qobiliyati bilan maydon markazidagi yarim himoyachi sifatida tanilgan. Bu uning kuchli pozitsion sezgirligi, to'psiz harakatlanishi va o'yinni o'qish qobiliyati bilan bog'liq. U maydonda tez hujumga va himoyaga yetib bora oladi. Kante boshqalarga nisbatan kechroq tanilgan edi.

Kante kumiri sifatida u bilan tez-tez taqqoslanadigan Lassana Diarra va Cloud Makeleni keltirib oʻtadi, lekin o'zining oʻziga xos uslubi va yondashuvi borligini taʼkidlaydi.

"Chelsea" bosh murabbiyi Maurizio Sarri qo'l ostida Kante tayanch yarim himoyachi rolida shakllandi. Kante ilgari "Leicester"da o'ynaganida to'pga egalik qilish va to'pni olib yurishdagi samaradorligini namoyish etgan. 2021-yilda Tuchel Kanteni asosan oʻng qanotda, “qoʻsh oltilik”da yarim himoyachi rolini berdi va odatda Jorginho yoki Mateo Kovachich bilan hamkorlik qildi. Kante raqibning to'pga ega qilish o'yinini buzishda ham, yarim himoyadan tezkor qarshi hujumlar uyushtirishda ham samarali harakat qildi.

E'tiroflar 
2016-yil aprel oyida ser Aleks Fergyuson Kanteni Premierliganing eng yaxshi futbolchisi deb olqishladi. Keyingi yili esa sobiq “Chelsea” yarim himoyachisi Frank Lampard uni dunyoning eng yaxshi markaziy yarim himoyachisi deb atadi. U bilan chempionlikni qo'lga kiritgan murabbiyi Claudio Ranieri tez-tez uning "batareykalari" borligi haqida hazillashar edi. Kante bilan 2020-21-yilgi Chempionlar ligasida gʻolib chiqqan Thomas Tuchel shunday dedi: “Agar N’Golo bilan oʻynasangiz, sizda bitta qo'shibcha raqib bo'ladi. Uning murabbiyi bo'lishdan mamnunman, u men uchun katta sovg'a, u juda kamtar va maydonda katta yordamchi".

Shaxsiy hayoti 
Kante etiqodi bo'yicha musulmon. U Parijda 1980-yilda Malidan Fransiyaga ko'chib kelgan maliliklar oilasida dunyoga kelgan. U Rueil-Malmaison shahridagi kichkina kvartirada o'sgan. Uning otasi N'Golo 11 yoshga to'lganidan vafot etdi va uning katta akasi Niama 2018-yilgi Jahon chempionati oldidan yurak xurujidan vafot etdi.

Uning ismi Bamana imperiyasi qiroli Ngolo Diarra sharafiga qo'yilgan. Uning singlisi ham Suresnesdagi yoshlar klubida edi. Ronaldo, Ronaldinyo va Diego Maradona o'smirligida uning sevimli futbolchilari edi. 21 yoshida, Bulonda o'ynab yurgan paytlari, u kasbiy buxgalteriya diplomini qo'lga kiritdi.

Bulondagi professional karyerasining boshida u skuterda mashg'ulotlarga  borardi. 2018-yildan boshlab Mini Hatchni haydadi. Chunki ushbu mashinada yurishni oson o'rgandi. Kante o'zining uyalchang shaxs sifatida jamoatchilik tomonidan qabul qilinishini biladi.

Kantening laqabi "NG" bo'lib, futboldan tashqarida u tennis o'ynashni yaxshi ko'radi. Uning karaokedagi sevimli qo'shig'i Vegedreamning "Ramenez la coupe à la maison" qo'shig'idir. Uning "Chelsea"dagi dastlabki vaqtini "stressli lahza" deb ta'riflangan. Jamoadoshlari uning ovozi yetarlicha baland emasligini aytishgan. Uning sevimli taomi - thieboudienne, bu ovqatni uning onasi tayyorlardi.

Karyera statistikasi

Klub

Xalqaro 

 2022-yil 3-iyunda boʻlib oʻtgan oʻyin holatiga koʻra. Fransiyaning hisobi birinchi bo'lib ko'rsatilgan, ballar ustuni Kantening har bir golidan keyin hisobni ko'rsatadi.

Yutuqlari 

Leicester City

 Premer-liga: 2015–16

Chelsea

 Premer-liga: 2016–17
 Angliya kubogi: 2017–18, ikkinchi oʻrin 2016–17, 2019–20, 2020–21, 2021–22;
 UEFA Chempionlar Ligasi: 2020–21
 UEFA Yevropa Ligasi: 2018–19
 UEFA Superkubogi: 2021
 FIFA klublar o'rtasidagi jahon chempionati: 2021
 EFL kubogi sohibi: 2018–19, 2021–22

Fransiya

 FIFA Jahon chempionati: 2018
 UEFA Yevropa chempionati ikkinchi o'rin: 2016

Individual

 PFA Team of the Year:2015–16 Premier League 2016–17 Premier League
 ESM Team of the Year:2015–16, 2016-17
 Leicester City Players' Player of the Year:2015–16
 L'Équipe Team of the Year:2016, 2017, 2018
 PFA Players' Player of the Year:2016–17
 Premier League Player of the Season:2016–17
 FWA Footballer of the Year:2016–17
 Chelsea Players' Player of the Year:2016–17
 Chelsea Player of the Year:2017–18
 Trophées UNFP for Best French Player Abroad: 2017, 2018;
 French Player of the Year:2017
 FIFA FIFPro World11:2018, 2021
 UEFA Team of the Year: 2018
 UEFA Europa League Squad of the Season: 2018–19
 UEFA Champions League Squad of the Season: 2020–21
 UEFA Champions League Midfielder of the Season: 2020–21

Manbalar 

Fransiya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1991-yilda tugʻilganlar