MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Lotereya

Lotereya (ital. lotteria, frans tilida lot — qurʼa) — davlat yoki tashkilotlar tomonidan maxsus biletlar (L. biletlari) sotish orqali aholidan ixtiyoriy pul mablagʻlari yigʻish shakli. Yigʻilgan mablagʻlarning bir qismi pul yoki buyum yutuklari tarzida oʻyinga sarflanadi. Lotereyaning, asosan, quyidagi turlari mavjud: 
 Tirajli L. — tartib raqamlari (seriya va razryadlarga boʻlingan) qoʻyilgan L. biletlari chiqariladi. Bir L. bileti qiymati, oʻyinni oʻtkazish vaqti, pul, buyum va boshqa yutuklar miqdori L. chiqarilguniga qadar belgilanadi. 
 Bir lahzali L. (allergi) — L. oʻyini bilet sotib olingan zahoti oʻtkaziladi, yutuqli biletlar ularni aniqlashni istisno qiluvchi yopiq holda chiqariladi. Yutuqli oʻyin bileti sotib olinganidan soʻng himoya qatlamini oʻchirish, biletning bir qismini kesish va boshqa bilan darhol aniqlanadi.

L. birinchi marta 1466-yil 24-fevralda Bryugge shahrida (Germaniya) kambagʻallarga yordam uyushtirish uchun mablagʻ yigʻish maqsadida oʻtkazilgan. SSSRda, shu jumladan, Oʻzbekistonda aholi mablagʻlarini madaniy-maʼrifiy va boshqa tadbirlarga jalb etish maqsadlarida 20-asrning 20-yillari boshidan dastlab mahalliy davlat va jamoat tashkilotlari tomonidan L. oʻyinlari tashkil etilgan. 1926-yildan turli koʻngilli tashkilotlar (Osoaviaxim, Qizil Krest va Qizil Yarim Oy va boshqalar) L.lari keng tarqadi. 1958-yildan ittifoqdosh respublikalarda davlat L.lari (pul-buyum, sport, badiiy, DOSAAF va boshqalar) chiqarildi va ulardan olingan daromadlar shu respublikalar byudjetiga oʻtkazildi.

Hozirgi davrda koʻpgina xorijiy mamlakatlarda L.ni munitsipalitetlar, xayriya jamgʻarmalari oʻtkazadi. Oʻzbekistonda 1991-yildan keyin, asosan, tirajli va lahzali L.lar chiqarila boshlandi. "Sovgʻa" (1995), "Mustaqillik" (1996) davlat pul-buyum L.lari, xayriya jamgʻarmalari, jamiyatlar ("Navroʻz", "Amir Temur", "Bobur", "Mehr-shafqat va salomatlik", "Nuroniy", "Mahalla", "Kamolot", "Oltin meros" va boshqalar) hamda turli tashkilotlar tomonidan turli xil L.lar chiqarildi. L.lar mamlakatda ijtimoiy-iqtisodiy dasturlarni amalga oshirish, tarixiy obidalarni saqlash, taʼmirlash, yangi ish oʻrinlarini tashkil qilish, sportni rivojlantirish, xayriya, kam taʼminlangan oilalarni ijtimoiy himoya qilish va boshqa tadbirlarni amalga oshirish maqsadlarida oʻtkaziladi. Oʻzbekiston Respublikasi da L.ni chiqarish Oʻzbekiston Respublikasining "Faoliyatning ayrim turlarini litsenziyalash toʻgʻrisida"gi qonuni (2000-yil 25-may), Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining "Pul-buyum lotereyalari oʻtkazishni tashkil etishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi (2002-yil 15-noyabr) qarori bilan tartibga solinadi. Mintaqaviy L. oʻyinlarini oʻtkazish boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari huzurida xoʻjalik hisobidagi ixtisoslashtirilgan tuzilmalar tashkil etilgan.

Manbalar
Lotin amerikasi

Lotin amerikasi (, , ) – Shimoliy Amerikaning jan. qismida, Rio-Bravodel – Norte daryosidan jan.da (Markaziy Amerika va Vest-Indiya bilan birga) va Janubiy Amerika joylashgan mamlakatlarning umumiy nomi. Umumiy maydoni 20,5 mln. km². L. A.da Antigua va Barbuda, Bagama Orollari, Barbodos, Beliz, Gaiti, Gvatemala, Gonduras, Grenada, Dominika, Dominikana Respublikasi, Kosta-Rika, Kuba, Meksika, Nikaragua, Panama, Salvador, Sent-Vinsent va Grenadina, Sent-Kits va Nevis, Sent-Lyusiya, Trinidad va Tobago, Yamayka, Argentina, Boliviya, Braziliya, Venesuela, Gayana, Kolumbiya, Paragvay, Peru, Surinam, Urugvay, Chili, Ekvador dav-latlari va Buyuk Britaniya, Fransiya, Niderlandiya hamda AQSH mulklari joylashgan. L. A. aholisi etnik tarkibi jixatidan juda xilma-xil. L. A. mamlakatlarida Yevropadan koʻchib borganlar va ularning avlodlari, metislar, mulatlar, indeyslar, negrlar, xitoylar, hindlar va boshqa yashaydi. 18 mamlakatda davlat tili yoki rasmiy til – ispan tili, Braziliyada portugal tili, Gaitida fransuz tili, Surinamda niderland tili, qolgan mamlakatlarda ingliz tili. L. A. axrlisining koʻpchiligi soʻzlashadigan roman tillari lotin tili negizida tashkil topganligi sababli qitʼaning bu qismi „L. A.“ deb ataladi.

Yevropalik istilochilar bosib olgunlariga qadar L. A. aholisi boʻlgan indeys qabilalari ilk sinfiy davlatlarni vujudga keltirgan. Bu xalqlarning ayrimlari oʻz yozuvlarini ham ixtiro qilishgan, shuningdek astronomiya, mat. va tibbiyot fanlari sohalarida, rangli metallarga ishlov berish, toʻquvchilik, qurilish texnikasi, dengizchilik, tasviriy sanʼatda ancha yutuqlarga erishishgan. 15-asrning oxirlarida X. Kolumbning Amerika qitʼasiga ilk bor borishi bir kancha Yevropa mamlakatlari tomonidan L. A.ning bosib olinishini boshlab berdi. 19-asrning boshlariga kelib uzok, vaqt davom etgan mustaqillik uchun kurashlar deyarli barcha mustamlakalarning siyosiy mustaqillikni qoʻlga kiritishi bilan yakunlandi.

L. A.ning 26 mamlakati aʼzo boʻlgan Lotin Amerikasi iqtisodiy sistemasi deb nomlanuvchi regional iqtisodiy tashkilot (qarorgohi Karakasda) hamda 11 mamlakat aʼzo boʻlgan Lotin Amerikasi integratsiya assotsiatsiya (uyushma)si deb nomlanuvchi savdo-iqtisodiy guruh (qarorgohi Montevideoda) tashkil etilgan. L. A. tabiiy resurslarga juda boy. Temir rudasi, boksit, oltin, mis, kobalt, nodir va noyob metall konlari, Atlantika okeani sohilida neft va gaz konlari bor. Tuprogʻi va iqlim sharoitlari L. A.da qimmatbaho tropik oʻsimliklar, jumladan kakao, shakarqamish, kofe, sitrus mevalar va boshqalarni yetishtirish imkonini beradi. Qisman tropik va subtropik oʻrmonlar saqlanib qolgan.

L. A.ning iqtisodiy jihatdan eng rivojlangan mamlakatlari – Braziliya, Argentina va Meksika. L. A. mamlakatlari eksportining 80%ni xom ashyo tovarlari tashkil etadi, chetdan esa, asosan, tayyor mahsulot keltiriladi. Yana L. A.da joylashgan mamlakatlarning alohida maqolalariga qarang.

Yana qarang 

 Janubiy Amerika

Manbalar
Lotin imperiyasi

Lotin imperiyasi - 4-salib yurishi ishtirokchilari tomonidan bosib olingan Vizantiya hududida barpo qilingan davlat (1204). Poytaxti — Konstantinopol shahri Imperatorning bevosita mulklaridan tashqari, Lotin imperiyasi tarkibiga Fessaloniki qirolligi, Axey knyazligi va Afina gersogligi va boshqa kirgan. 1261-yilda Nikeya imperatori Konstantinopolni egallab, oʻz poytaxtini shu shaharga koʻchirgach, Lotin imperiyasi barham topgan.

Manbalar
Lotinlar

Lotinlar — Italiyadagi Latsiy (xoz. Latsio viloyati)da yashagan qad. italik qabilalari. Miloddan avvalgi 1-ming yillikning boshlarida Lotin ittifoqiga birlashishgan. Rivoyatlarga koʻra, L. va sabinlar Rimga asos solgan (miloddan avvalgi 754/753).

Manbalar
Ernest Lawrence

Ernest Lawrence () (1901.8.8, Kanton, Janubiy Dakota — 1958.27.8, Palo-Alto, Kaliforniya) — amerikalik fizik. Yel universitetini tugatgan (1925). Berkli shahridagi Kaliforniya universitetida (1930-yildan professor, 1936-yildan shu universitet Radiatsiya laboratoriya direktori) ishlagan. Ilmiy ishlari tezlatkichlar texnikasi, yadro fizikasi va uning biol. va tibbiyotda qoʻllanishiga oid. 1930-yilda zarralarning magnit rezonas tezlatkichi — siklotron gʻoyasini ilgari surgan va birinchi namunasini kurgan (amerikalik olim N. Edlefsen bilan hamkorlikda). 1933-yilda vodorod izotopi — deytronnch kashf qildi va ular hosil qiladigan reaksiyalarni tekshirdi. AQSH atom bombasini yaratishda ishtirok etgan. Nobel mukofoti laureati (1939).

Manbalar 

Olimlar
Fiziklar
20-asr amerikalik olimlari
Lourensiy

Lourensiy ( lot. Lowrencium), Lr — Mendeleyev davriy sistemasining III guruxiga mansub sunʼiy radioaktiv element. Tartib rakami 103, atom massasi 260,105; aktinoidlarga kiradi, barqaror izotoplari yuq. Massasi sonlari 253 dan 260 gacha bulgan 8 ta radioaktiv izotopi maʼlum. Eng uzok, yashaydiga izotopi 26OLr (T1/2=180 s, a-nurlanuvchi). Birikmalarida 3 valentli, ion radiusi Lr3+ 0,0921 nm. Ogʻirlik miqdorida olinmagan, tadqiqotlar 256Lr (T1/2=35s)ning alohida atomlari ustida olib borilgan. Lourensiyning kashf etilganligi haqidagi maʼlumot ilk bor Lourensiy Giorso (AQSH) tomonidan 1961-yil eʼlon qilingan. Siklotronni kashf etgan olim Lourensiy Lourens sharafiga shu nom bilan atalgan.

Manbalar 

Kimyo
Kimyoviy unsurlar
Lof (janr)

Lof — xalq ogzaki poetik ijodining hajviy-yumoristik janrlaridan. Lofbozlik, lofchilik, lof (urish) aytish deb ham yuritiladi. Mubolagʻaga asoslanadi, maqsadi — kishilarda kulgi uygʻotish, shuningdek, u yoki bu hodisaga diqqatni jalb etish, tanqidiy munosabat bildirish. L. askiya, qiziqchilik, masharabozlik kabilarga yaqin turadi. Unda tabiat va jamiyat hodisalari boʻrttirib muqoyasa qilish yoʻli bilan aks ettiriladi. L.lar tarafkashlar, baʼzan bir kishi tomonidan ham ijro etilishi mumkin. L.chidan hozirjavoblik, sinchkovlik, oʻtkir zehn, katta tajriba hamda soʻzda chechanlik talab etiladi. L., ayniqsa, oʻzbek xalq dostonlari, ogʻzaki drama, ertak va latifalarda koʻp uchraydi (mas, "Uch yolgʻonda qirq yolgʻon" ertagi va boshqalarda). Xalq sayillari, tomosha va yigʻinlarida soʻz ustalari, askiyachilar va h. k. L.ning yangi-yangi shakl va maʼnolarini namoyish qiladilar.

Manbalar
Lofoten orollari

Lofoten orollari - Norvegiya dengizidagi arxipelag, Skandinaviya ya. o.ning shim.-gʻarbiy qirgʻoqlari yaqinida, undan Vestford boʻgʻozi orqali ajralgan. Norvegiya hududi. 4 katta va koʻplab mayda orollardan iborat. Maydoni 1,2 ming km². Qirgʻoqlari tik, fordlar bilan parchalangan. Relyefi togʻli, eng baland joyi 1161 m. Granit, gneys, siyenit va kristall slanetslardan tuzilgan. Iqlimi sernam, dengiz iqlimi. Yiliga 1600 mm dan ortiq yogʻin yogʻadi. Togʻ tundrasi oʻsimliklari oʻsadi. Aholi sohil boʻylab joylashgan. Baliq (seld, treska) ovlanadi. Qoʻychilik rivojlangan. Eng katta aholi punkti — Svolver.

Manbalar
Lox-ness

Lox-ness — Buyuk Britaniya shim.dagi koʻl, Shotlandiyada. Glen-Mop tektonik botigʻida joylashgan. Maydoni 56 km², uz. 39 km, eng chuqur joyi 230 m. Qirgʻoqlari tik, qoyali. Muzlamaydi. Atlantika okeanining Mori-Fert qoʻltigʻiga oqadi. L.-N. — Kaledon kanalining bir qismi. L.-N.da "Nessi" deb nomlanuvchi nomaʼlum ulkan maxluq yashaydi degan taxminlar bir necha yillardan buyon tasdiqlanmadi.

Manbalar
Lochin

Lochin () — yirtqich qushlar turkumining lochinsimonlar oilasiga mansub qush. 20 dan ortiq kenja turi maʼlum. Modasi yirik, gavdasining uzunligi 49 sm gacha, qanotlari yoyilganida 115 sm gacha vazni 1,2 kg gacha. Nari modasidan ancha kichik. Keng tarqalgan, Oʻrta Osiyoda sahro L.i va tundra L.i uchraydi. Sahro L.i oʻtroq yashaydi; tundra L. faqat qishlash uchun uchib keladi. Monogam. Uyasini togʻli va jarlik joylarga quradi. Apr.—mayda 2—3 ta tuxum qoʻyadi. Bolalari mustaqil uchadigan boʻlguncha ota-onasining qaramogʻida boʻladi. Qushlar va boshqa bilan oziqlanadi. Sahro L. i va tundra L. i qushlarni ovlashga oʻrgatiladi.

Tavsifi

Tashqi koʻrinishi 
Lochinning uzunligi 34-50 sm, qanotlarining uzunligi esa 80-120 smni tashkil qiladi. Boshqa yirtqich qushlar kabi, urg'ochi lochin massasi erkak lochinlardan ancha katta: urgʻochilari 910-1500 g, erkaklari esa 440-750 gni tashkil qiladi [10]. Rangida jinsiy dimorfizm aniq koʻrinmaydi — (istisno tariqasida - F. p. madens noyob turosti) - ya'ni erkaklar va urgʻochilari bir xil ko'rinishda boʻladi.

Umumiy tana tuzilishi kuchli, faol yirtqich qushlarga xos — qattiq va konveks mushaklari bo'lgan keng ko'krak, o'tkir va keskin egilgan tirnoqlarga ega  kuchli barmoqlar va qisqa, o'roqsimon egri tumshuģga ega.

Manbalar 

Qushlar
Lochinsimonlar

Lochinsimonlar () - yirtqich qushlar turkumining bir oilasi. 58 turi maʼlum. Tumshugʻi oʻtkir. Qanotlari uzun va kambar, ilik suyagi kalta, barmoqlari uzun. Nari bilan modasining rangi oʻxshash. Baʼzi turlari uya quradi. 2—6 ta tuxum qoʻyadi. Antarktidadan tashqari, hamma hududlarda tarqalgan. Mayda sut emizuvchiyaar, qushlar, sudralib yuruvchilar, suvda va kuruklikda yashovchilarni qirib foyda keltiradi.

Manbalar 

Qushlar
Lochira

Lochira — oshirilmagan (xamirturushsiz) xamirdan tayyorlangan non turi. Iliq suvda tuz, soʻng mol yogʻi (baʼzan sariyogʻ yoki margarin) eritilib, xamir qoriladi va 10—15 min. oʻrab, tindiriladi. Soʻngra xamirdan 200 g li zuvalalar uzib olinadi va yupqa qilib (3—4 mm) non shaklida yoyiladi. Yasalgan yupqa non yuziga qalin qilib chakich urilib, tandirda yoki duxovka patnisida pishiriladi.

Manbalar
Loshmidt soni

Loshmidt soni (NL) - normal sharoitda [ r - 101325 Pa (1 atm) bosim va T ~ 273,75 K (°S) temperaturada] turgan ideal gazning 1 m3 hajmdagi mo-lekulalari (atomar gaz holidagi atomlar) soni. Birinchi boʻlib 1805-yilda avstriyalik fizik Y. Loshmidt (J. Loschmidt; 1821—95) aniqlagani uchun uning nomi bilan ataladi. 1956-yilda Italiyaning Turin shahrida Jahondagi oʻzgarmas kattaliklarga bagʻishlangan Xalqaro konferensiyada Loshmidt soni — NL =2,6872-10" sm3 = 2,6872KYam3 molekulalar (atomlar) soni qabul qilindi. Loshmidt soni boshqa oʻzgarmas kattaliklar bilan boglanib bir qancha fizik tenglamalarda uchraydi.

Manbalar
Loyan

Loyan — Xitoyning markaziy qismidagi shahar, Loxe daryosi sohilida, Xenan provinsiyasida. Aholisi 1,5 mln. kishidan ziyod. Transport yoʻllarining muxim tuguni. Traktorlar, konchilik jihozlari va sharikli podshipniklar ishlab chiqaruvchi yirik markaz. Qurilish sanoati rivojlangan. Shuningdek, yogʻochsozlik, oziq-ovqat, ip gazlama sanoati korxonalari bor. L. yaqinida toshkoʻmir va temir rudasi qazib olinadi.

Shaharga miloddan avvalgi 1108-yilda asos solingan. Dastlab Loi deb atalgan. Choju (miloddan avvalgi 770—516 yillar), Soʻnggi Xan (miloddan avvalgi 25—220), Gʻarbiy Szin (265— 316), Shimoliy Veey (386-534), Sunggi Tan (10-asr) kabi bir qancha Xitoy sulolalari davlatining poytaxti boʻlgan. Barcha davrlarga oid tarixiy va badiiy yodgorliklar: shahar devorlari, saroylar, ibodatxonalar, imperatorlar maqbaralari saqpangan. Xitoyda dastlabki budda ibodatxonalaridan biri boʻlgan shahar chekkasidagi Baymasi ibodatxonasi (miloddan avvalgi 68 yilda qurilgan) va Lunmun gor ibodatxonasi (5—9-asrlar), ayniqsa, mashhur. 1958-yilda L. yaqinida Guan Yuya ibodatxonasida temirdan yasalgan buyumlar, jez idishlar, oynalar, qurollar koʻplab toʻplangan muzey ochilgan. Issiqlik elektr st-yasi qurilgan.

Manbalar 

Xitoy shaharlari
Loqaydlik

Loqaydlik — q. Apatiya.

Manbalar
Logʻon kanali

Logʻon kanali — Fargʻona vodiysidagi kanal. Uzunligi 32,6 km. 1939-yil 17 kun ichida 14 ming kishi ishtirokida qazilgan. Kanal qurilishida 338 ming m3 tuproq qazish ishlari bajarildi va bir qancha gidrotexnik inshootlar qurildi. Kanal sersuv Isfayramsoyni kamsuv Shohimardonsoy bilan birlashtiradi. Logʻon kanali ishga tushirilishi Fargʻona vodiysidagi ayrim tumanlarning suv bilan taʼminlanishini yaxshiladi va 20 ming ga qoʻshimcha yangi yer oʻzlashtirish imkonini berdi.

Manbalar 

Kanallar
Logʻon svitasi

LOGʻON (LYAKON) SVITASI (Isfara yaqinidagi qishloq nomidan) — Fargona neft-gaz provinsiyasiga mansub stratigrafik boʻlinma, quyi boʻr qatlamlarining alb yarusida joylashgan. Bu svita stratigrafiyasi bilan O. M. Akramxoʻjayev va M. S. Saydaliyeva shugʻullangan. Svita yotqiziqlari oqish, kulrang va pushti ohaktoshlardan iborat. Baʼzi joylarda ohaktoshlar dolomitlashgan. Ular orasida oz miqsorda qizil gil va alevrolit qatlamlari uchraydi. Andijon guruh konlarida gil aralash qumtoshlardan tashkil topgan. Qumtoshlar mayda donali, yashil rangli. Qalinligi Isfara yaqinida 63 m, Quvasoyda 59 m, Soʻxda 25 m, Andijon guruh sturukturalarida 80–95 m, Qoraolmada 212 m, Qurshob botigʻida 161 m va h. k.

Manbalar
Lohur

Lohur — Pokistonning shimoliy-sharqiy qismidagi shahar. Ravi daryosining chap sohilida. Panjob viloyatining maʼmuriy va iqtisodiy markazi. Kattaligi va iqtisodiy mavqei jihatidan mamlakatda Karochi shahridan keyin 2-oʻrinda. Aholisi 5,1 mln. kishi (1998).
Lohur milod boshlarida bunyod etilgan.X asrda hind rojaligining markazi.XI asr boshida Mahmud Gʻaznaviy hukmronligi ostiga oʻtgan. 1099—1114 va 1153—86-yillarda Gʻaznaviylar davlatining poytaxti boʻlgan. 1240-yilda moʻgʻullar, 1342 va 1398-yillarda xoxorlar, 1398-yilda Amir Temur askarlari egallagan. Dehli sultonligi va Boburiylar saltanatida Panjob noibligining markazi.XVI—XVII asrlarda Boburiylarning muvaqqat qarorgohi, XVIII asrda Nodirshoh va Ahmadshoh Durroniy qoʻl ostida boʻlgan. 1799—1849-yillarda sekxlar davlati, 1849—1947-yillarda ingliz mustamlakachilariga tobe boʻlgan. 1947—55-yillarda Panjob provinsiyasining, 1955—70-yillarda Lohur viloyati va Gʻarbiy Pokistonning, 1970-yil iyuldan Panjob viloyatining maʼmuriy markazi.

Lohur — transport yoʻllarining muhim tuguni. Aeroporta xalqaro ahamiyatga ega. Pokistonning savdo-moliya va diniy markazi. Lohur va unga yoʻldosh shaharlarda toʻqimachilik (ip va jun gazlamalar, shoyi), oziq-ovqat, rezina-texnika, koʻnpoyabzal, metallurgiya, metallsozlik va mashinasozlik (qishloq xoʻjaligi mashinalari, transport jihozlari, nasoslar va elektrotexnika buyumlari ishlab chiqarish), oyna-shisha korxonalari, temir yoʻl ustaxonalari, issiklik elektr stansiyasi, gugurt fabrikasi mavjud. Lohur — hunarmandchilik (oltin va kumush buyumlar tayyorlash, gilam toʻqish, kashtachilik va naqqoshlik)ning qad. markazi.

Panjob universiteti (1882-yildan), muhandislik-texnologiya universiteti, Sanʼat milliy kolleji, Markaziy muzey, Sanʼat va savdo muzeyi, Texnologiya muzeyi, Lohur qalʼasi muzeyi (Boburiylar davriga oid) va boshqa muzeylar, shahar chetida Shalimor bogʻi, Jaqongir maqbarasi (1626) bor.

Lohurda meʼmoriy yodgorliklardan qalʼa (1570), Jahongir saroyi (1617), Marvarid masjid (1645), Vazirxon masjidi (1634), Oltin masjid (1753), universitet binosi va boshqa saqlangan.

Manbalar
Abulqosim Lohutiy

Abulqosim Lohutiy (1887.12.10., Kirmonshoh, Gʻarbiy Eron — 1957.16.3, Moskva) — fors-tojik shoiri, yangi tojik sheʼriyatining asoschilaridan biri. 1905—11 yillardagi Eron inqilobining ishtirokchisi. "Bisotun" gazetasi (1916, Kirmonshoh shahri), "Fors" jurnali (1921, Istanbul shahri)ni nashr ettirgan. 1922 - yil ikkinchi Tabriz qoʻzgʻoloniga ("Lohutiyxon qoʻzgʻoloni") rahbarlik qilgan. Bu qoʻzgʻolon bostirilgach, Erondan chiqib ketishga majbur boʻladi. Avval Moskvada, soʻng Dushanbe shahrida yashay boshlaydi. "Uch qatra" (1932), "Farangiston safari" (1934) dostonlari, "Shevchenko vasiyatnomasiga javob" (1934), "Oqin Jambulga" (1937) va boshqa sheʼrlari xalqlar doʻstligi mavzusida. Ikkinchi jahon urushi yillari yozilgan sheʼr va dostonlari fashizm ustidan gʻalabaga ishonch ruhi bilan sugʻorilgan. "Temirchi Kova" (1939) librettosi tojik adabiyotida bu janrda yozilgan ilk asardir. Urushdan keyingi yillarda yaratilgan asarlarida tinchlik tarannum etilgan ("Tinchliksevarlar qoʻshigʻi", "Miting" va boshqalar). "Eron naʼrasi" (1950), "Koreya xalqiga" (1952) sheʼrlarida esa Sharq xalqlari ozodlik va mustaqillik uchun kurashga daʼvat etiladi. A. S. Pushkin, A. S. Griboyedov, V. V. Mayakovskiy, U. Shekspir, Karpo Vega va boshqa yozuvchilarning asarlarini tojik tiliga tarjima qilgan. Lohutiy bir necha yil Toshkentda yashadi. Oʻzbekistonga bagʻishlangan bir turkum sheʼrlar yaratdi ("Oʻrta Osiyo", 1934; "Oʻzbekiston", 1939; "Oʻzbek onasining topshirigʻi", "Doʻst keldi", 1941 va boshqalar). Asarlari oʻzbek tilida nashr etilgan (Devon, 8 • 1 1958; "Tanlangan asarlar", 1968).

Manbalar
Luangprabang

Luangprabang, Luangpxabang — Laosning shim. qismidagi shahar. Aholisi 70 ming kishidan ziyod. Mekong daryosi boʻyidagi port. Aeroport bor. Mamlakatning shim. qismidagi iqtisodiy va madaniy markaz. Hunarmandchilik rivojlangan. Laosning qad. shaharlaridan biri. Qirol qarorgohi boʻlgan. Diniy markaz. 16—19-asrlarda qurilgan budda haykallari, 30 dan ortiq ibodatxona, Qirol saroyi, qad. qoʻlyozmalar kutubxonasi bor. Shaharga 14-asrda asos solingan. 1946-yilgacha L. Laosdagi turli feodal davlat va knyazliklarning poytaxti boʻlib keldi. 1947-yilda Laos davlati tuzilgach, mamlakat poytaxti Vyentyan shahriga koʻchirildi.

Manbalar
Luanda

Luanda — Angola poytaxti. Mamlakatning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. Luanda provinsiyasining maʼmuriy markazi. Atlantika okeani sohilida, Kvanza daryosi quyilishi yaqinida joylashgan. Aholisi 2 mln. kishidan ziyod (1990-yillar oxirlari). Iqlimi tropik, sernam iqlim, aprel oyidagi eng yuqori temperatura 33°, iyuldagi eng past temperatura 16,5°; yiliga 250–500 mm yogʻin yogʻadi, Transport yoʻllari tuguni. Yirik port (chetga neft va neft mahsulotlari chikariladi; yillik yuk ortib-tushirish qariyb 3 mln. t). Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega.

Mamlakatdagi ishlab beruvchi sanoat mahsulotining 50% dan ortigʻi Luandada ishlab chiqariladi. Neftni qayta ishlash, kimyo, rezina-texnika, toʻqimachilik, oziq-ovqat, tayyor qismlardan avtomobil yigʻish asosiy sanoat tar-moqlari hisoblanadi. Luanda yaqinidan neft olinadi. Universitet, kutubxonalar, Angola va Dundu muzeylari bor. Shaharga 1575-yilda portugallar tomonidan asos solingan. 16-asr oxirlaridan Luanda Portugaliyaning Angoladagi mustamlakasining maʼmuriy markazi va muhim bazasi boʻlgan. 18—19-asrlarda qul savdosining yirik markazi hisoblangan. Mustamlakachilik davri (17 — 18-asrlar)da qurilgan meʼmoriy yodgorliklar salangan.

Manbalar 

Angola
Luanshya

Luanshya — Zambiyaning markaziy qismidagi shahar. Aholisi 146 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Transkontinental shossedagi muhim transport punkti. Shahar yonidan magistral temir yoʻl oʻtgan. Mis qazib olinadigan va eritiladigan rayon markazi. Elektr simlari, kabel, shpatlar, mis va alyuminiydan turli buyumlar ishlab chiqariladi; oziqovqat, taxta tilish korxonalari, texnologiya instituti bor.

Manbalar
Luara

Luara () — Fransiyadagi eng uzun dare. Uzunligi 1012 km, havzasining maydoni 115 ming km². Savenna togʻlaridan boshlanib, Markaziy Fransiya massivi va Luara pasttekisligidan oqadi va Atlantika okeanining Biskay qoʻltigʻiga estuariy hosil qilib quyiladi. Asosiy irmoqlari: Alye, Sher, Vyenna (chapdan). Oʻrtacha suv sarfi 800 m³/sek. Yomgʻir va qor suvlaridan toʻyinadi. Suvi fevral va mart oylarida koʻpayib, avgust va sentabr oylarida kamayadi. Roan shahrigacha kema qatnaydi. Kanallar orqali Reyn, Sena, Sona daryolari bilan bogʻlangan. L. daryosi sohillarida Orman, Tur, Nant shaharlari, estuariysida — Sen-Nazer porti joylashgan. L. vodiysida 15—16-asrlarda qurilgan koʻplab qasrlar saqlangan.

Manbalar 

Fransiyadagi daryolar
Lub

Lub, floema — oʻsimliklarning poya va ildizlarida kambiy bilan peritsikl orasida joylashgan (oʻtkazuvchi, yaʼni toʻrsimon naycha va lub parenxima tolalaridan iborat) toʻqimalar kompleksi. L.ning asosiy funksiyasi — hosil qilingan organik moddalarni tana boʻylab tarqatish. L., koʻpincha, zaxira oziq moddalarning toʻplanish joyi boʻlib ham xizmat qiladi. L.ning asosiy anatomik elementa — toʻrsimon naychalarda moddalar harakatlanadi.

Bunday naychalar hujayralari tirik boʻlib, ularda moddalar almashinuvi roʻy beradi. Hujay-ralar orasidagi toʻsiqlarda hujayralarni bir-biri bilan bogʻlab turadigan elaksimon plastinkalar mavjud. L.ning parenxima hujayralarida zaxira va chiqindi moddalar (kraxmal, oqsil, oshlovchi moddalar, kauchuk, alkaloidlar, efir moylari va boshqa, shuningdek, mineral tuzlar) qatlami hosil boʻladi. L. tolalari qalin pusti choʻziq hujayralardan iborat boʻlib, mexanik funksiyani bajaradi. Ular odatda, lub tolalari deb ataladi. Birlamchi vaikkilamchi L. ajratiladi. Birlamchi L., odatda, toʻrsimon va lub parenximasidan iborat boʻlib, boshlangʻich tuzuvchi toʻqima — prokambiydan vujudga keladi. Birlamchi L., asosan, qirqquloklar, plaunlar, qirq-boʻgʻimlar, yopiq urugʻlilardan birpallalilarda boʻladi. Ikkilamchi L. koʻproq ochiq urugʻli va ikki urugʻpallali oʻsimliklarda, birlamchi L.ga qoʻshimcha holda vujudga keladi. Koʻp daraxtlarda L.ning eski qismlari yosh qismlaridan ajralib qolib, asta-sekin daraxt poʻstlogʻiga aylanadi va vaqt oʻtishi bilan nobud boʻladi.

Baʼzi oʻsimliklarda L. toʻqimasi juda rivojlangan boʻlib, qoʻshni tuqimalardan osongina ajraladi. Undan pishiq tola olsa boʻladi. Kanop, jut, zigʻir, nasha va boshqa tolali oʻsimliklarning poʻstloq qismida uzun L. tolalari joylashgan. Tolalarni ajratib olish uchun oʻsimliklarning poʻstlogʻi (mas, kanop oʻsimligi poʻstlogʻi) poyadan mashinalar yordamida shilib olinib quritiladi va L. zavodlariga topshiriladi. U yerda maxsus texnologiya boʻyicha ishlanib, tolalar ajratib olinadi.

Manbalar 

Botanika