MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Lloyd Sherr

Lloyd Sherr (1956 – yil tugʻilgan) Amerikalik komediyachi, aktyor va musiqachidir.

Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Yashayotgan insonlar
Amerikalik erkak aktyorlar
Boris Pankin

Boris Dmitriyevich Pankin (; 20-fevral 1931-yil) – 1991-yilda Sovet Ittifoqi Tashqi ishlar vaziri.

Biografiya 
1953-yilda M. V. Lomonosov nomli Moskva davlat universiteti jurnalistika fakultetini tugatgan.

1953—1973 – „Komsomolskaya Pravda“ gazetasida muxbir, maxsus muxbir, jurnalistik ish boʻyicha bosh muharrir oʻrinbosari, bosh muharriri.

1973—1982 – Butunittifoq mualliflik huquqi agentligi Kengashi Raisi.

1982—1990 – SSSRning Shvetsiyadagi Favqulodda va Muxtor elchisi.

1990-1991 – yillarda SSSRning Chexoslovakiyadagi Favqulodda va Muxtor elchisi.

1991-yilda SSSR Tashqi ishlar vaziri.

1991—1991 – SSSRning Birlashgan Qirollikdagi Favqulodda va Muxtor Elchisi.

1991—1993 – Rossiya Federatsiyasining Birlashgan Qirollikdagi Favqulodda va Muxtor Elchisi.

Keyinchalik „Rossiyskaya gazeta“ning Stokgolmdagi siyosiy kuzatuvchisi boʻldi.

Uylangan. Ikki farzandi bor.

Manbalar

Havolalar 
 Sayt Kluba vipusknikov MGU
 Pisateli Shvesii
 Boris Pankin: esli bi ne putch, SSSR mog bi suщestvovat do six por

Rossiya yetakchilari
Aleksandr Bessmertnix

Aleksandr Aleksandrovich Bessmertnix (; 10-noyabr 1933-yil) – SSSR tashqi ishlar vaziri (15-yanvar – 28-avgust 1991-yil).

Biografiya 
Moskva davlat xalqaro aloqalar instituti (MGIMO)ni tamomlagan (1957).

1957-1960 – SSSR tashqi ishlar vazirligida assistent, matbuot boʻlimi attashesi.

1960—1966 – BMT tarjimonlar kotibiyati aʼzosi.

1966—1970 – SSSR tashqi ishlar vazirligi sekretariati ikkinchi, birinchi kotibi, keyin oʻrinbosari.

1970-1983 – SSSRning AQSHdagi elchixonasi birinchi kotibi, maslahatchisi.

1983—1986 – SSSR tashqi ishlar vazirligi AQSH boʻlimi boshligʻi.

1986—1988 – SSSR tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari.

1988—1990 – SSSR tashqi ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari.

1990—1991-yillarda – Sovet Ittifoqining Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Favqulodda va Muxtor elchisi.

1991-yilda – SSSR Tashqi ishlar vaziri.

Manbalar 

Rossiya yetakchilari
Sovet Ittifoqi Qahramoni

Sovet Ittifoqi Qahramoni () — Sovet Ittifoqining qahramonlik medali. SSSRda bu sharafli unvonga 12,777 kishilar sazovor bo'ldi. Sovet Ittifoqi Qahramonlari Lenin ordeni bilan taqdirlandi.

Sovet Ittifoqi Qahramonlari 
 Leonid Brejnev (4)
 Georgiy Jukov (4)

 Semyon Budyonniy|(3)
 Ivan Kojedub (3)
 Aleksandr Pokrishkin (3)

 Amet-Xon Sulton (2)
 Lyudmila Pavlichenko
 Valentina Tereshkova
 Yuri Gagarin
 Yelena Stempkovskaya
 Ivan Panfilov
 Toʻxtasin Boboyev
 Ziyo Muso ugli Buniyotov

Manbalar 

Ordenlar
 
Sovet Ittifoqi medallari
Valentin Pavlov

Valentin Sergeevich Pavlov (; 26-sentyabr 1937-yil, Moskva – 30-mart 2003-yil) – Sovet Ittifoqining birinchi va oxirgi Bosh vaziri (14-yanvar – 28-avgust 1991-yil).

Biografiya 
1958-yilda Moskva moliya instituti moliyaviy-iqtisodiy fakultetini tugatgan.

1958—1959 – Moskva ijroiya qoʻmitasi moliya boʻlimi davlat daromadi boʻyicha inspektori.

1959—1966 – Moliya vazirligi qurilishni moliyalashtirish boʻlimida iqtisodchi, bosh iqtisodchi, boʻlim boshligʻi oʻrinbosari.

1966—1968 – SSSR Moliya vazirligi ogʻir sanoatni moliyalashtirish boʻlimi boshligʻi oʻrinbosari.

1968—1979 – SSSR Moliya vazirligi byudjet boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari.

1979—1986 – Gosplan moliya boʻlimi boshligʻi.

1981—1986 – SSSR Gosplan kollegiyasi aʼzosi.

1986-yilda – SSSR Moliya vazirining birinchi oʻrinbosari.

1986-1989 – SSSR narxlar boʻyicha Davlat qoʻmitasi raisi.

1989-1991 – SSSR Moliya vaziri.

1991-yil 14-yanvarda SSSR Hukumati raisi etib tayinlandi. 28-avgustda lavozimdan boʻshatildi.

1994-1995 – Gazprombank Prezidenti.

1996-1997 – Promstroybank maslahatchisi.

2003-yil 30-martda 65 yoshida vafot etdi.

Manbalar 

Rossiya yetakchilari
Amy Irving

Amy Davis Irving (talaffuzi: 1953-yil tugʻilgan) Amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.

Amerikalik televideniye aktrisalari
Amerikalik aktrisalar
Amerikalik ovoz aktrisalari
Amerikalik ayol qoʻshiqchilar
Yashayotgan insonlar
Qizil Yulduz ordeni

Qizil Yulduz ordeni (Ruscha: Орден Краснoй Звезды) SSSRning davlat mukofoti. 1930-yil 6 aprelda SSSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Prezidiumi qarori bilan tashkil etilgan.

Manbalar 

Sovet Ittifoqi medallari
Ordenlar
Qizil Bayroq ordeni

Qizil Bayroq ordeni (Ruscha: Орден Крaсного Знамени) SSSRning davlat mukofoti. 1924-yil 1-avgustda SSSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Prezidiumi qarori bilan tashkil etilgan.

Manbalar 

Sovet Ittifoqi medallari
Ordenlar
Lenin ordeni

Lenin ordeni (Ruscha: Орден Ленина) SSSRning davlat mukofoti. 1930 yil 6 aprelda SSSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Prezidiumi qarori bilan tashkil etilgan. Sovet Ittifoqi Qahramonlari va Sotsialistik Mehnat Qahramonlari Lenin ordeni bilan taqdirlandi. SSSRda bu ordeni unvonga 431,418 kishilar sazovor bo'ldi.

Manbalar 

Sovet Ittifoqi medallari
Ordenlar
Mixail Fradkov

Mixail Yefimovich Fradkov (; 1-sentyabr 1950, Samara viloyati) – 4-yanvar 2017-yildan Rossiya strategik tadqiqotlar instituti direktori.

Biografiya 
1972-yilda Moskva davlat texnika universitetini tugatgan.

1973 – SSSRning Hindistondagi elchixonasi xodimi.

1975 – „Tyajpromeksport“ birlashmasi xodimi.

1981-yilda Butunittifoq tashqi savdo akademiyasini tugatgan.

1984 – SSSR tashqi iqtisodiy aloqalar davlat qoʻmitasi boʻlim boshligʻi oʻrinbosari.

1988 – SSSR tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi tashqi iqtisodiy operatsiyalarini tartibga solish bosh boshqarmasi boshligʻining birinchi oʻrinbosari.

1991 – BMTning Jenevadagi vakolatxonasi katta maslahatchisi.

1992 – Rossiya tashqi iqtisodiy aloqalar vazirining oʻrinbosari.

1993 – Rossiya tashqi iqtisodiy aloqalar vazirining birinchi oʻrinbosari.

1997-yil —Rossiya tashqi iqtisodiy aloqalar va savdo vaziri vazifasini bajaruvchi.

1997 – Rossiya tashqi iqtisodiy aloqalar va savdo vaziri.

1998-yilda sugʻurta kompaniyasi direktorlar kengashi raisi etib saylandi.

1999-yilda Rossiya savdo vaziri etib tayinlangan.

2000 – Rossiya xavfsizlik kengashi kotibi.

2001 – Rossiya Federal soliq xizmati direktori etib tayinlandi.

2003 – Rossiyaning Yevropa Ittifoqidagi doimiy vakili.

2004-2007-yillarda Rossiya Federatsiyasi bosh vaziri.

2007-2017 – Rossiya tashqi razvedka xizmati direktori.

2017-yildan hozirgacha Rossiya strategik tadqiqotlar instituti direktori.

Sanksiyalar 
2014-yil 25-iyulda „separatchilik harakati yoki siyosatini faol qoʻllab-quvvatlagani“ uchun Yevropa Ittifoqi davlatlarining sanksiyalar roʻyxatiga kiritildi.

2018-yil 6-aprelda Putinga yaqin boʻlgan rossiyalik 17 nafar amaldor va 7 nafar tadbirkor qatorida AQSh sanksiyalari roʻyxatiga kiritilgan.

Ukraina, Avstraliya, Kanada davlatlarining qora roʻyxatiga kiritilgan.

Mukofotlari 
 IV darajali Avliyo Georgiy ordeni (2016).
 Aleksandr Nevskiy ordeni.
 1-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2007-yil 12-sentyabr) – davlatning ijtimoiy-iqtisodiy siyosatini amalga oshirishga qoʻshgan ulkan hissasi uchun.
 II darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2005-yil 1-sentyabr) – davlat iqtisodiy siyosatini amalga oshirishdagi ulkan shaxsiy hissasi va koʻp yillik vijdonli mehnati uchun.
 Jasorat ordeni (2022).
 „Shon-sharaf“ ordeni.
 „Moskvaning 850 yilligi xotirasiga“ medali.
 Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan taʼsis etilgan medal.
 „Rossiya kontrrazvedka xizmatining faxriy xodimi“ – Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi va Federal kontrrazvedka xizmati oʻrtasidagi aloqalarni mustahkamlash ishidagi hissasi uchun.

Manbalar

Havolalar 
 Formirovanie novogo pravitelstva Rossii 
 Fradkov Mixail Yefimovich – Direktor Slujbi vneshney razvedki Rossiyskoy Federatsii  
 Biografiya na sayte Prezidenta Rossii
 Biografiya na sayte Pravitelstva Rossiyskoy Federatsii

Rossiya yetakchilari
Yashayotgan insonlar
Mixail Kasyanov

Mixail Mixaylovich Kasyanov (; 8-dekabr 1957-yil) – Rossiya davlat arbobi, Bosh vazir (2000-2004), Xalq ozodligi partiyasi raisi (2004-yildan).

Biografiya 
1976-yilda Moskva avtomobil-yoʻllar institutini tugatgan.

1976—1978 – armiyada xizmat qilgan.

1978-1981 – SSSR FA sanoat, transport, ilmiy-tadqiqot institutida ishlagan.

1981-yilda RSFSR Gosplan davlat apparatiga qabul qilindi. Muhandis, iqtisodchi, bosh mutaxassis, tashqi iqtisodiy aloqalar boshqarmasi boʻlim boshligʻi boʻlib ishladi.

1987-yilda SSSR Gosplan Oliy iqtisodiy kurslarini tamomlagan.

1990—1991 – Rossiya Federatsiyasi iqtisodiyot hamda tashqi iqtisodiy aloqalar davlat qoʻmitasi boʻlim boshligʻi.

1991—1993 – Rossiya Federatsiyasi Moliya vazirligi boʻlim boshligʻi.

1995-yilda Moliya vazirining oʻrinbosari etib tayinlandi.

1999-yilda Yevropa Banki bosh kotibining oʻrinbosari boʻldi.

1999-yilda Rossiya Federatsiyasi Moliya vaziri etib tayinlandi.

2000-yilda Rossiya Federatsiyasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari.

2000—2004-yillarda – Rossiya Federatsiyasi Bosh vaziri.

2006-yil 8-aprelda Kasyanov boshchiligida „milliy-demokratik ittifoq“ yangi muxolifat harakati tuzildi. 1-iyulda harakat „rus xalqi demokratik ittifoqi“ harakatiga aylantirildi.

2010-yilda Boris Nemtsov, Vladimir Rijkov va Vladimir Milov boshchiligidagi „Rossiya korrupsiyasizlik uchun“ koalitsiyasiga qoʻshildi.

2015-yilda Aleksey Navalniy boshchiligidagi demokratik koalitsiyaga qoʻshildi.

2023-yilda „xorijiy agent“ deb eʼlon qilingan.

Manbalar

Havolalar 
 Kasyanov Mixail, Bez Putina. Politicheskie dialogi s Yevgeniem Kiselevim , M.: Новая газета, 2009, 368 str., 
 
 Mixail Kasyanov: „Ni na kakie reformi pravitelstvo ne sposobno“ // Аргументы и факты № 49, 5.12.2012
 Mixail Kasyanov v peredache „Kult Lichnosti“ na РС/РСЕ (razvernutoe intervyu, audio/video), 17-aprel 2016

Rossiya yetakchilari
Bobojon Gʻofurov

Bobojon Gʻofurovich Gʻofurov (; 31.12.1908— 12.07.1977) – sovet davlat va partiya arbobi, sharqshunos tarixchi. Tojikiston Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti birinchi kotibi (1946–1956). SSSR FA Sharqshunoslik instituti direktori (1956-1977). Tarix fanlari doktori (1949), Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi akademigi (1951), SSSR Fanlar akademiyasi akademigi (1968). Tojikiston Qahramoni (1997).

Biografiya 
Otasining ajdodlari uyi Xoʻjandning markazida, qadimiy Xoʻja Kamol mahallasida joylashgan. Uning bobosi Mir Sanginning toʻrt oʻgʻli bor edi: Mirgʻafur, Mirabdullo, Mirsharif va Mirumar. „Mir“ prefiksi va unvoni (amirning qisqartmasi) oilaning jamiyatdagi nisbatan yuqori mavqeini anglatardi. Amakilari Mirabdullo va Mirumar badavlat kishilar boʻlgan. Mirabdullo qishloq yaqinida joylashgan vokzal yaqinida goʻsht sotib pul topardi. U yerda aka-uka yer olib, uy qurishdi, keyinchalik Bobojonning otasi Mirgʻafurning oilasi boshqa joyga koʻchib oʻtdi. Oʻz tarjimai holida u otasining fermer boʻlganligini yozgan. Onasi tomonidan mashhur fors shoiri Kamol Xoʻjandiy (XIV asr) avlodidan ekani aytiladi.

1928-1929-yillarda Samarqandda tahsil olgan. Sadriddin Ayniy va Gʻafur Gʻulom uning ustozlari hisoblanadi.

1935-yilda Moskvadagi Butunittifoq kommunistik jurnalistika institutini tamomlagan.

1932-yildan KPSS aʼzosi. Tojikiston universitetlarida oʻqituvchilik qilgan va jurnalistika bilan shugʻullangan. 1936-yili „Qizil Tojikiston“ gazetasi bosh muharriri oʻrinbosari. Shu bilan birga, 1936-yil oktyabridan Tojikiston Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti tashviqot boʻlimi matbuot sektorida rahbarlik ishida. 1937-yili Tojikiston Kommunistik Komiteti Markaziy Komiteti matbuot va nashriyot boʻlimi mudiri. „Bexudoyoni Tojikiston“ () gazetasi bosh muharriri boʻlgan.

1941—1944 – Tojikiston Kommunistik partiyasi (b) Markaziy Komitetining targʻibot boʻyicha kotibi, 1944—1946 – Tojikiston KP MK ikkinchi kotibi, 1946—1956 – KP (b) – birinchi kotibi. Shu bilan birga, 1948-yildan 1951-yil apreligacha Tojikiston Kompartiyasi Stalinobod viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi boʻlgan.

Xotira 
Gʻofurov shahri uning sharafiga nomlangan.

Sharqshunoslik institutidagi galereyada Bobojon Gafurov portreti saqlanadi.

Tojikistondagi Respublika Muzeyiga Gafurov nomi berildi.

Xoʻjand davlat universitetiga Bobojon Gafurov nomi berildi.

Manbalar
Oʻrinboy Ashurov

Oʻrinboy Ashurovich Ashurov (Ashurov Urunboy; 1903—1938) – Tojik SSR davlat va siyosat arbobi.

Biografiya 
Kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan, ish izlab Xoʻjanddan Yangi Margʻilonga koʻchib kelgan. Maktabda oʻqigan, 1915-yilda rus maktabni tugatgan, soʻngra Fargʻona shahar bilim yurtida (1915-1916) oʻqigan.

1916-1920-yillarda Fargʻona fronti qurol-yarogʻ ustaxonalaria, doʻkonda, soʻngra bosmaxonada teruvchi shogirdi, teruvchi, xronometr boʻlib ishlagan. 1918-1919-yillarda Qizil Armiya safida xizmat qilgan. 1919-yil may oyida KPP(b) ga qoʻshildi.

1920-1923-yillarda Skobelev va Margʻalondagi davlat siyosiy organlarida (GPU) xizmat qilgan, GPU Fargʻona viloyat boshqarmasi Margʻilon tumani boʻyicha komissar oʻrinbosari boʻlgan.

1923-yildan Fargʻona viloyati partiya va hukumat ishida: Margʻilon tumani inqilobiy komiteti raisining oʻrinbosari, keyinchalik raisi, Margʻilon tumani Soveti ijroiya qoʻmitasi raisi (1924—1925), Oʻzbekiston Kompartiyasi (b) (1925-1927) Fargʻona tumani komiteti masʼul kotibi. 1927-yil yanvardan Oʻzbekiston KP(b) MK Tashkilot byurosining Andijon okrugi boʻyicha masʼul kotibi lavozimiga tasdiqlandi.

Manbalar 

1903-yilda tugʻilganlar
Fargʻona kishilari
Fargʻona viloyati (Rossiya imperiyasi)da tugʻilganlar
Fargʻona viloyati (Rossiya imperiyasi) kishilari
21-aprelda vafot etganlar
1938-yilda vafot etganlar
Dushanbeda vafot etganlar
Tojikiston Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti birinchi kotiblari
Chekistlar
Oʻzbekiston SSR xalq komissarlari va vazirlari
Tojikiston SSR hukumat rahbarlari
Tojikiston Kommunistik partiyasi birinchi kotiblari
Oʻzbekiston Kompartiyasi Andijon tuman qo‘mitasining birinchi kotiblari
Oʻzbekistondagi katta tozalash qurbonlari
Oktyabr Inqilobi ordeni

Oktabr Inqilobi ordeni (Ruscha: Орден Октябрьской Революции) SSSRning davlat mukofoti. 1967-yil 31-Oktabr SSSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Prezidiumi qarori bilan tashkil etilgan. SSSRda bu ordeni unvonga 106,462 kishilar sazovor bo'ldi.

Manbalar 

Sovet Ittifoqi medallari
Ordenlar
Abdurahim Hojiboyev

Abdurahim Hojiboyevich Hojiboyev (Abdurrahim Hoҷiboev; 25-aprel 1900-yil – 25-yanvar 1938-yil) – Tojikiston davlat va siyosat arbobi, kompartiya 1-kotibi (1929—1933).

Biografiya 
1918-yilda Toshkentdagi Turkiston davlat universitetini tugatgan.

1918—1919-yillarda Xoʻjanddagi maktabda oʻqituvchi.

1919—1921-yillarda Xoʻjand tuman yer boʻlimi inspektori.

1921—1922-yillarda yer va suv islohotlarini amalga oshirish boʻyicha komissiyasi raisi.

1922—1924-yillarda Fargʻona viloyati inqilobiy qoʻmitasi raisi oʻrinbosari.

1924-yilda Fargʻona mintaqaviy rejalashtirish komissiyasi raisi, Fargʻona viloyat ijroiya qoʻmitasi kengashi raisining oʻrinbosari boʻlgan.

1924—1925-yillarda Fargʻona viloyati ijroiya qoʻmitasi kengashi raisi.

1925-yilda – Fargʻona mintaqaviy iqtisodiy kengashi raisi

1925—1928-yillarda OʻzSSR qishloq xoʻjaligi xalq kommissari.

1929-yil yanvar-oktyabr oylarida Tojikiston ASSR xalq komissarlari kengashi raisi.

1929—1933-yillarda Tojikiston SSR xalq komissarlari kengashi raisi.

1933—1934-yillarda KPSS(b) Markaziy Qoʻmitasi aʼzosi.

1937-yilda hibsga olingan.

1938-yilda SSSR Oliy sudi harbiy kollegiyasi tomonidan oʻlim jazosiga hukm qilingan.

Manbalar
Nikolay Pak

Nikolay Semyonovich Pak (1922.5.5, Xitoy) — rangtasvir ustasi, Oʻzbekistonda xizmat kursatgan sanʼat arbobi (1979). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1960). 2-jahon urushi qatnashchisi (1941—46). 1946-yildan Oʻzbekistonda. 1960-yildan Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida pedagog, 1981-yildan dotsent, 1989-yildan professor P. asarlari oʻzbek xalqi (jumladan, qishloq) hayotiga, urfodatlariga bagʻishlangan: "Choʻpon Sobirov", "Qahramon ona", "Suv keldi", "Mehmonda", "Ayol mehnati" va boshqa P., shuningdek, turkum asarlar ham yaratgan: "Vyetnam bolalari", "Amerika bolalari" va boshqa

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1922-yilda tugʻilganlar
5-mayda tugʻilganlar
Dushan Fayziy

Dushan Fayziy (1927.5.2, Kiziltepa tumani) — shoir va dramaturg. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Samarqand universitetining filologiya fakultetini tugatgan (1952). Oʻzbekistan Yozuvchilar uyushmasi Samarqand viloyati boʻlimi kotibi (1957—72), Samarqand viloyati televideniye va radioeshittirish qoʻmitasi raisi (1972—77), Samarqand Davlat Universiteti prorektori (1977— 94), "Imom al-Buxoriy" Xalqaro xayriya jamgʻarmasining raisi oʻrinbosari (1996-yildan). Ijodi Ikkinchi jahon urushi yillarida boshlangan. "Tugʻilgan kunim" (1957), "Qalbim seniki" (1961), "Navo" (1965), "Yor xayoli"(1967), "Onaizor" (1969), "Buyuklik" (1970), "Samarqandnoma" (1973), "Sevgilim" (1980) va boshqalar sheʼriy toʻplamlar muallifi. "Zarafshon qizi" (1961), "Birinchi uchrashuv", "Kelin keldi" (1964), "Qorasoch" (1966), "Gʻazal va muhabbat" (1968), "Oʻn yetti yoshlilar" (1972) va b. saqna asarlarida xotin-qizlarning mehnat jasorati, yoshlar hayoti yoritilgan. D.F.ning "Doʻstlik qoʻshigʻi" (1968), "Asrim monologi" (1969), "Urgut qasidasi" (1994), "Te-murnoma" (1996) dostonlari, "Imom al-Buxoriy" (1998) sheʼriy romani bor. "Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan (1997).

Manbalar 
 Tanlangan asarlar. T., 1976; Saylanma, 1-jild, Samarqand, 1997.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari

Shoirlar
Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Tursun Oʻljaboyev

Tursun Oʻljaboyevich Oʻljaboyev (1.5.1916 – 31.5.1988) – Tojik SSJ Ministrlar Soveti Raisi (1955-1956).

Biografiya 
1916-yilda Gafurov tumani Kuruk qishlogʻida tugʻilgan.

Pedagogika maktabini (1935) va Oliy partiya maktabini (1950) tamomlagan.

1935-yilda boshlangʻich maktab oʻqituvchisi.

1936-yildan Komsomol tashkilotida ishlagan.

1943-1947-yillar – Tojikiston yoshlar Markaziy qoʻmitasining birinchi kotibi.

1951-1952-yillar – SSRI KPSS MK targʻibot va tashviqot boʻlimi rahbari.

1952-1954-yillar – Leninobod viloyat Kommunistik partiya qoʻmitasi birinchi kotibi.

1954-1955-yillar – Tojikiston Kommunistik partiyasi kotibi.

29-mart 1955-yildan 25-may 1956-yilgacha – Tojikiston SSR Ministrlar Soveti Raisi.

24-may 1956-yildan 12-aprel 1961-yilgacha Tojikiston Kommunistik partiyasi birinchi kotibi.

1961-yil 12-aprelda barcha lavozimilardan ozod etilgan va partiyadan chiqarilgan.

1986-yilda nafaqaga chiqqan.

Manbalar
Iskandar Mirza

Iskandar Mirza () – Pokiston general-gubernatori (7-avgust 1955-yil – 23-mart 1956-yil). Birinchi prezidenti (1956-1958).

Biografiya 
1899-yil 15-noyabrda Gʻarbiy Bengaliyada tugʻilgan. Buyuk Britaniyadagi Elfinston kollejida harbiy fanlarni oʻrgangan. Britaniyadan qaytgach, 1919-yilda Britaniya Hindiston qurolli kuchlari safiga qoʻshildi. 1926-yilda Iskandar armiyani tark etdi, Hindiston siyosiy xizmatida ishlay boshladi va Shimoliy-Gʻarbiy chegara provinsiyasida komissar yordamchisi lavozimiga tayinlandi. 1931-yilda komissar boʻldi. Hindiston siyosiy xizmati komissari sifatidagi faoliyatining katta qismi qabila hududlarida oʻtdi. Pokiston tashkil etilishidan oldin Britaniya Hindistoni Mudofaa vazirligida ham xizmat qilgan.

Iskandar Mirza Pokistonning birinchi mudofaa vaziri hisoblanadi, bu lavozimda yetti yildan ortiq ishlagan. Mirzo 1954-yil may oyida Sharqiy Pokiston gubernatori boʻldi. Viloyatdagi har qanday norozilik namoyishlarini bostirish uchun kuch ishlatishdan tortinmasligini ochiq aytdi. Uning gubernator sifatidagi birinchi qadami 319 kishini, jumladan Avami Ligasining ikki yetakchisi Rahmon Mujibur va Yusuf Ali Choudrini hibsga olish uchun order bergani edi. Iyun oyi oʻrtalariga kelib hibsga olinganlar soni 1051 kishiga yetdi. Milliy Assambleyaning 33 aʼzosi va Dakkalik ikki universitet professori ham hibsga olingan. Sharqiy Pokistonda jazolash harakatlari amalga oshirilgan.

1954-yil oktabrdan 1955-yil avgustigacha ichki ishlar vaziri boʻlgan. 1955-yil 7-avgustda Gʻulom Muhammad betobligi sababli ikki oylik taʼtilga chiqdi va Mirzaga general-gubernator vazifasini bajaruvchi lavozimni taklif qildi. Iskandar Choudhuri Muhammad Alini mamlakat bosh vaziri etib tayinladi. 1956-yilda Pokistonning yangi Konstitutsiyasi qabul qilindi, unda davlat boshligʻi unvoni General-gubernatorlikdan Prezidentga oʻzgartirildi. Lekin davlat rahbarining vazifa va vakolatlari oʻzgarmadi. Taʼsis majlisi bir ovozdan Iskandar Mirzani Pokistonning birinchi prezidenti etib sayladi.

Iskandar Mirza har qanday yoʻl bilan mamlakat siyosiy maydonida hukmronlik qilishga harakat qildi. U davlat rahbari sifatida hamisha mamlakat siyosatida faol va nufuzli boʻlib kelgan. Mirzo boshqa siyosatchilarning kuchsizligidan unumli foydalanib, ularni bir-biriga qarama-qarshi qildi. Musulmonlar Ligasining taʼsirini bartaraf etish uchun Pokiston Respublikachilar partiyasini yaratishda faol ishtirok etdi. Davlatda dinning rolini pasaytirish uchun bor kuchi bilan harakat qildi. Toʻrt yillik qisqa muddat ichida toʻrt marta bosh vazir tayinladi.

1958-yil 7-oktabrda 1956-yilgi konstitutsiyani bekor qilish toʻgʻrisida deklaratsiya chiqardi. Eʼlonga muvofiq respublika parlamenti tarqatib yuborildi va mamlakat tarixida birinchi harbiy holat joriy etildi. Ayni paytda Iskandar Mirza Ayubxonni Qurolli Kuchlar Oliy Bosh qoʻmondoni etib tayinladi. Ammo Ayubxon prezident qoʻlida qoʻgʻirchoq boʻlishdan bosh tortdi. 1958-yil 27-oktyabrda Muhammad Ayubxon Iskandar Mirzani mamlakatni tark etishga majbur qildi va oʻzini prezident deb eʼlon qildi.

Iskandar Mirza umrining qolgan qismini Londondagi mehmonxona xonasida oʻtkazdi. 1969-yil 15-noyabrda vafot etdi.

Manbalar
Mamnun Husayn

Mamnun Husayn (, ; 23-dekabr 1940, Agra) – Pokiston davlat va siyosat arbobi, mamlakatning 12-Prezidenti.

Biografiya 
1940-yil 23-dekabrda Hindistonning Agra shahrida urdu tilida soʻzlashuvchi sanoatchi oilasida tugʻilgan. Britaniya Hindistoni boʻlinganidan keyin, 1947-yilda uning ota-onasi Karachiga kelishdi. Mamnunning otasi toʻqimachilik fabrikasiga asos solgan.

Mamnun 1960-yilda Karachidagi mahalliy oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, biznes boshqaruvi institutiga oʻqishga kirdi. 1999-yilda Sind gubernatori lavozimida ishlagan, ammo general Musharraf boshchiligidagi harbiy toʻntarish natijasida hokimiyatdan chetlashtirilgan. 2013-yil 30-iyulda Mamnun Pokistonning 12-prezidenti etib saylandi. 2013-yil 9-sentyabrda uning prezidentlik muddati boshlandi. 2018-yil 4-sentyabrda Orif Alviy yangi prezident etib saylanganida Mamnun Husayn isteʼfoga chiqdi.

2021-yil 14-iyulda Karachida 80 yoshida vafot etdi. 2020-yil fevral oyida unga saraton tashxisi qoʻyilgandi.

Manbalar
Muhammad Mian Sumro

Muhammad Mian Sumro, () (19-avgust 1950, Karachi) – Pokistonlik davlat arbobi.

Biografiya 
2000-yil 25-mayda Sind viloyati gubernatori etib tayinlangan.

2002-yil 26-dekabrda Senatga nomzod boʻldi, 2003-yil 12-martda Senat raisi etib saylandi.

2007-2008 yillarda Bosh vazir v. b..

2008-yil 18-avgustdan 9-sentyabrgacha Pokiston Prezidenti vazifasini vaqtincha bajaruvchi.

Manbalar