Suhayla Siddiq

Suhayla Siddiq (1949 -yil 11-mart – 2020 -yil 4-dekabr), koʻpincha “umumiy  Suhayla” deb ataladi, afgʻon siyosatchisi edi. 2001 -yil dekabridan 2004 -yilgacha sog‘liqni saqlash vaziri lavozimida ishlagan. Bungacha u Afg‘oniston armiyasida umumiy  jarroh bo‘lib ishlagan. Hukumat vaziri sifatida unga ismidan oldin faxriy unvoni berildi. Siddiq Afg‘onistondagi kam sonli ayol hukumat rahbarlaridan biri bo‘lgan va Afg‘oniston tarixida general-leytenant unvoniga ega bo‘lgan yagona ayoldir. General Siddiq Muhammad Zohirshoh hukmronligi davridan beri Afg'oniston hukumatida ishlagan.

Erta hayot va ta'lim 
Suhayla Afg‘onistonning Kobul shahrida tug‘ilgan. U 11 -martda tug‘ilgan, uning aniq tug‘ilgan yili noma’lum, 1938 yoki 1949 -yil deb taxmin qilinadi U qirollik Barakzay Muhammadzay pushtun nasliga mansub edi. U oltita qizdan biri edi; uning otasi Qandahor hokimi edi.

O'rta maktabni tugatgandan so'ng, u Kobul tibbiyot universitetiga o'qishga kirdi, ammo o'sha paytdagi Sovet Ittifoqi hududidagi Moskva Davlat universitetida tibbiyot fakultetini tamomladi.

Karyera 
Muhammad Najibulloh hukumati davrida (1987–1992) Siddiqga umumiy jarroh unvoni berilgan. U Tolibondan oldin va keyin Vazir Akbar Xondagi Kobul bosh kasalxonasida jarrohlik bo'limi boshlig'i bo'lgan. Tolibon davrida u ayollar uchun dori-darmonlar bo'yicha ko'rsatmalarni davom ettirdi va u ishlagan shifoxonaning ayollar bo'limini Tolibon yopib qo'yganidan keyin qayta ochishga muvaffaq bo'ldi. 

Siddiq Tolibon davridagi harakatlari uchun ko‘plab afg‘on feministlari tomonidan yaxshi hurmatga sazovor bo‘lgan. U ham, Kobul politexnika institutida professor bo‘lgan singlisi Sidiqa ham buqra kiyishdan bosh tortgan ba'zi ayollardan edi. U shunday degan edi: “ Diniy politsiya tayoqlari bilan kelib, meni urish uchun qoʻllarini koʻtarganida, men ularga zarba berish uchun qoʻlimni koʻtardim. Keyin qo‘llarini tushirib, meni qo‘yib yuborishdi”  .

Qo'shma Shtatlar va Britaniya qurolli kuchlari tomonidan Afg'onistondan Tolibon hukumati olib tashlanganidan so'ng Siddiq Sog'liqni saqlash vaziri etib tayinlandi va muvaqqat prezident Hamid Karzay tomonidan qasamyod keltirdi. Uning birinchi harakatlaridan biri ayollarning tibbiy ishchi kuchini yaratish uchun xalqaro hamjamiyatdan yordam so'rash edi. U Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining (JSST) urushdan vayron bo‘lgan mamlakatga sog‘liqni saqlash ehtiyojlarini baholash uchun yuborilgan guruhi bilan uchrashdi va afg‘on ayollarini o‘qitish muhim ahamiyatga ega, chunki ular sog‘liqni saqlash tizimida hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanligini aytdi.

Vazir sifatida 2002 -yil aprel oyida Siddiq Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bolalar jamg'armasi nomidan 6 millionga yaqin afg'on bolalarini poliomielitga qarshi emlashni nazorat qildi. 2002 -yil iyul oyida u Xitoy delegatsiyasi bilan uchrashdi va ular Afg'onistondagi eng zamonaviy shifoxona bo'lishi va'da qilingan binoni ta'mirlashni moliyalashtirishga rozi bo'ldi. 2006 -yil noyabr oyida Siddiq Nyu-York shahridagi Eurasianet nashriga Afg'onistondagi OITS haqida nutq so'zladi.

Shaxsiy hayot va o'lim 
Siddiq butun umrini Afg‘onistonda o‘tkazdi. U hech qachon turmushga chiqmagan va o'z kasbiga haddan tashqari sadoqatli ekanligini va turmush o'rtog'iga vaqt topolmasligini aytdi: "Men turmushga chiqmadim, chunki men erkakdan buyruq olishni xohlamadim". Siddiq Qirol Zohirshohxon davrida Hirotning Qandahor viloyati hokimi bo‘lgan Muhammad Siddiqning besh qizidan biri bo‘lgan. Uning 2014-yilda Vashingtonda vafot etgan singlisi Mastura Aziz-Sulton ham shifokor bo‘lgan va Ob/ Gyn . Uning boshqa opalari San-Diego, Jenevada va Sidneyda istiqomat qilishadi. Uning yana bir kenja opalaridan biri, muhandis Sediqa 2001 yilda Kobulda vafot etdi.

Siddiq Altsgeymer kasalligiga chalingan. U 2020 -yil 4-dekabr kuni Afg‘onistondagi COVID-19 pandemiyasi paytida 72 yoshida Kobulda COVID-19 asoratlaridan vafot etdi.

Manbalar

Havolalar 

 "Mamlakatimizni tiklash uchun faqat o'zimizga tayanishimiz mumkin"
 Nekroloq: Doktor, General, Vazir, Trailblazer, Suhaila Sediq, 1938-2020
2020-yilda vafot etganlar
1949-yilda tugʻilganlar
20-asr afgʻon siyosatchilari
21-asr afgʻon siyosatchilari