MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Masonlik

Masonlik () falsafiy-etik oqim boʻlib, XVIII asrda sirli xalqaro tashkilot oʻlaroq paydo boʻlgan. „Mason“ soʻzi inglizcha freemason soʻzidan olingan boʻlib, soʻzma-soʻz „erkin quruvchi usta“, deb oʻgiriladi. Chunki, tashkilotga quruvchilar tomonidan asos solingan. Bu quruvchilar Sulaymon ibodatxonasi qurilganda, birlashishgan. Hatto, tashkilot ramzida qurilishda ishlatiladigan sirkul va uchburchak chizgʻich tasvirlangan. Ularning ideologiyasiga koʻra, Xudo dunyoning meʼmori hamdir. Masonlik butun dunyo boʻyicha turli shakllarda mavjud boʻlib, uning aʼzolari tomonidan umumiy maʼnaviy va metafizik ideallarni boʻlishish bilan tavsiflanadi. Ulardan birinchisi oliy zotga ishonishdir. Masonlar Hudoga nisbatan „koinotning ulugʻ meʼmori“ atamasini ishlatishadi.

Manbalar

Havolalar 
 Web of Hiram  at the University of Bradford. A database of donated Masonic material.
 Masonic Books Online of the Pietre-Stones Review of Freemasonry
 The Constitutions of the Free-Masons (1734), James Anderson, Benjamin Franklin, Paul Royster. Hosted by the Libraries at the University of Nebraska-Lincoln
 The Mysteries of Free Masonry, by William Morgan, from Project Gutenberg
 The United Grand Lodge of England’s Library and Museum of Freemasonry , London
 A page about Freemasonry — claiming to be the world’s oldest Masonic website.
 Articles on Judaism and Freemasonry
 Anti-Masonry: Points of View  — Edward L. Kingʻning Masonic vebsayti
Arxeylar

Arxeylar — bu tirik organizmlarning bir domeni (Karl Vyoze sistematikasi boyicha). Arxeylar yadro va boshqa membranali organoidlarga ega bo'lmagan bir xujayrali mikroorganizmlardir.

Avval arxeyalar bakteriyalar bilan, prokariotlar deb nomlanadigan guruhni tashkil etishgan. Oxirgi yillarda arxeyalar o'z evolutsion yoliga ega deb isbotlandi va aloxida organizmlar domeni deb tan olindi.

Hozirda arxeyalar 5ta tipga bo'linadi. Ulardan faqat ikkitasi: Crenarchaeota va Euryarchaeota tiplari yaxshi o'rganilgan.

Arxeyalar va bakteriyalar xujayralarining shakli va kattaligi juda oxshash, ammo bir xilgi arxeylarning shakli juda ham ajoyib, masalan Haloquadrum Walsbyi xujayralari totburchaksimon va yassi. Lekin arxeylar o'zining genlar tuzilishi va metabolizm yolleri bilan eukariotlarga oxshaydi. Arxeyalarning ko'pi xemoavtotrof organizmlar.

Arxeyalar membranasi 

Arxeyalarning membranalarini hosil qiluvchi molekulalar, eukariot va bakteriyalarnikidan juda katta farqlanadi. Har bir tirik organizmning membranasi foafolipidlardan tashkil topgan. Va membranada bu fosfolipidlar ikki qavatda joylashib, lipid biqavatni hosil qilishadi.

Arxeyalarning fosfolipidlari boshqa organizmlar fosfolipidlari bilan 4ta odatdagidan boshqacha xususiyatlarga ega:

1. Bakteriya va eukariotlar membranalari glitseringa murrakkab efir bog'lari bilan qoshilgan lipidlardan tashkil topgan. Arxeyalarning membranasida glitseringa sodda efir bog'lari bilan qoshilgan lipidlar uchraydi. Bunday membrana tuzilishi arxeylarga ekstremal issiklik va juda kislotali yoki  juda ishqoriy muhitda yashashga yordam beradi.

2. Arxeyalarning membranasi L-glitserindan tuzilgan, boshqa organizmlarda esa D-glitserindan.

3. Arxeyalarning fosfolipidlaridagi gidrofob "dumlar" bosqa organizmlardan farqli ravishda yog' kislotalardan emas, izopren zanjirlardan iborat.

4. Arxeyalarda lipid biqavat lipid monoqavatga almashgan.

Arxeyalar ekologiyasi 

Arxeyalarni birinchi bo'lib ekstremal muhit sharoitlarida kashf etishgan. Ko'p arxeyalar juda baland issiklikda yashashi mumkin, masalan termofillar 100 °C issiklik geyzerlarda yashaydi, barofillar esa 700 atmosfergacha bo'lgan bosimda yasha oladi.

Ekstremofil arxeyalar asosan 4 guruhga bo'linadilar, bular: galofillar, termofillar, atsidofillar va alkalifillardir.

Manbalar 
Thomas Cavalier-Smith. Cell evolutin and Earth history: stasis and revolution - 2006.

Havolalar 
 Arxeyalar - ingliz tilidagi viki
Oqsil foldingi

Oqsil foldingi — bu polipeptid zanjirini  o'z-o'zidan noyob 3-D strukturalariga (oqsilning uchlamchu strukturasi deb nomlanadi) o'ralish jarayoni.

Xar bir oqsil molekulasi boshida i-RNKdan sintezlangan polipeptid zanjiri bo'lib hosil bo'ladi. Lekin oqsil intezlangandan keyin o'zining funksiyalarini bajarish uchun uchlamchi strukturasiga ega bo'lish kerak. Polipeptid zanjiridagi aminokislotalarining xususiyatlari farqlanadi va shu bois ular 3-D modelda faqat o'ziga tegishli joyni egallaydi.

Katta oqsillar foldingida maxsus shaperon deb nomlanadigan oqsillar ishtirok etadi. 

Oqsillar folding mexanizmlari hali oxirgacha o'rganilmagan.

Manbalar 
Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

Havolalar 
 Folding@home 
Rosetta@home
Shaperon

Shaperon - bu oqsil foldingi jarayonida oqsilning tog'ri uchlamchi va tortlamchi strukturalarini hosil qilib berishni taminlab beradigan oqsillar sinfi.

 

Shaperon degan termin ilk bora Kembrij universiteti embriologiya professori Ron Laskey tomonidan ishlatilgan. Shaperonlar xar bir tirik organizmda bor.

Shaperonlarning funksiyalari 

Shaperonlar kopincha issiqlik kotarilganda hosil boluvchi oqsillar guruhiga kiradi. Issiqlik oqsil foldingiga salbiy ravishda tasir etadi va shu paytda shaperonlarning ko'pi issiqlik tufayli oqsillarning buzilgan uchlamchi va to'rtlamchi strukturalarini tuzatishda ishtirok etadi.

Shuningdek shaperonlar teri qarishi bilan kurashadi. Teri hujayralarida hosil bo'lib shaperonlar oqsilni stabil tortlamchi strukturalariga o'ralishini taminlab beradi.

Manbalar 

Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

Havolalar 

[ Shaperon - inglizcha viki]
Oqsilning uchlamchi strukturasi

Oqsillarning uchlamchi strukturasi - bu bir polipeptid zanjirdan tashkil topgan oqsilning fazoviy tuzilishi.

Oqsilning uchlamchi strukturasini hosil qilishda quyidagi kuchlar ishtirok etadi:

 kovalent bogʻlar - sistein qoldiqlari orasida (disulfid koʻprikchalar)
 ion bogʻlar - musbat va manfiy aminokislotalar qoldigʻi orasida hosil boʻladi
 vodorod bogʻlar
 gidrofil-gidrofob kuchlar - qutbli va qutbsiz aminokislotalar qoldiqlari suvga har xil boʻlgan munosabati asosida hosil boʻladi.

Oqsilning uchlamchi strukturasi oqsil foldingi natijasida hosil boʻladi. Katta oqsillarning uchlamchi va toʻrtlamchi strukturalarini hosil qilishda maxsus shaperon-oqsillar qatnashadi.

Adabiyotlar 
 Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
John Wick

John Wick, 2014-yilda Summit Entertainment tomonidan tarqatilgan Amerika triller filmi.

John Wick filmi premyerasi Fantastic Festda 19-sentyabr 2014-yilda, Amerika Qoʻshma Shtatlarida 24-oktyabr 2014-yilda va Oʻzbekistonda 25-oktyabr 2014-yilda boʻlib oʻtdi. Film mablagʻi $20 millionni tashkil etib, kartina dunyo boʻylab $88 million daromad koʻrishga muvaffaq boʻldi.

Rollarda 
 Keanu Reeves roli Jonathan „John“ Wick
 Michael Nyqvist rolo Viggo Tarasov
 Alfie Allen roli Iosef Tarasov
 Adrianne Palicki roli Ms.Perkins 
 Bridget Moynahan roli Helen Wick
 Dean Winters roli Avi
 Ian McShane roli Winston
 John Leguizamo rolo Aurelio 
 Willem Dafoe rolo Marcus

Manbalar

Havolalar 
 

2014-yil filmlari
AQSh filmlari
Summit Entertainment filmlari
Intiqom haqidagi filmlar
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh jangari filmlari
AQSh triller filmlari
Oqsilning ikkilamchi strukturasi

Oqsilning ikkilamchi strukturasi - bu oqsillarning asosiy zanjir aminokislotalar qoldiqlarining funksional guruhlarini o'zaro ta'siri natijasida hosil bo'ladigan konformatsion tuzzilishi. Asosan oqsillalrning ikkilamchi strukturasi vodorod bog' orqali paydo bo'ladi. 

Oqsillarning regular ikkilamchi strukturalariga  spirallar va β-qavatlar kiradi.

Spirallar 

Spirallar tuzilishi bo'yicha xar hil bo'lishi mumkin. Kopincha spiralli strukturalar vodorod bog'lar orqali stabillashadi. Oqsillarda uchraydigan spiral strukturalarga quyodagilar kiradi:

 α-spiral - oqsillarda eng keng uchraydigan ikkilamchi struktura. Spiralning to'liq bir aylanishining uzunligi 0,54 nanometr, shu masofa ichiga 3,6 aminokislotalar qoldigi sig'adi (1 aminokislota qoldigi uzunligi α-spiralda 0,15 nm tashkil etadi). α-spiral har 4 aminokislotalar qoldiglarini ortasidagi hosil bo'ladigan vodorod bog'lari bilan stabil holatga keladi. Ilk bora Laynus Poling tomonidan kashf etilgan.

β-qavatlar 

β-qavatlar - bir biridan uzoq bo'lgan (~0,347 nanometr) xar hil peptid zanjirlarning aminikislotalar qoldiqlari orasida hosil bo'ladigan vodorod bog'lar bilan paydo bo'ladigan oqsilning ikkilamchi strukturasi. β-qavatlar parallel va antiparallel bo'lishlari mumkin. β-qavatlar tarkibida glitsin va alanin aminokislotalari soni kop.

Manbalar 

 Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

 Pauling L, Corey RB (1951). "Configurations of Polypeptide Chains With Favored Orientations Around Single Bonds: Two New Pleated Sheets". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 37 (11): 729–40. doi:10.1073/pnas.37.11.729. PMC 1063460. PMID 16578412. (The original beta-sheet conformation article.)

 Pauling L, Corey RB, Branson HR (1951). "The structure of proteins; two hydrogen-bonded helical configurations of the polypeptide chain". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 37 (4): 205–11. doi:10.1073/pnas.37.4.205. PMC 1063337. PMID 14816373. (alpha- and pi-helix conformations, since they predicted that {helices would not be possible.)

Havolalar 

 Protein Data Bank
Proteasoma

Proteasoma - ko'p oqsillardan iborat bo'lgan kerakmas va defektli oqsillarni proteolizida (peptid bog'larning uzilish reaksiyasi) qatnashadigan kompleks. Proteasomalar hamma eukariotlar, arxeylar va bir xilgi bakterialar hujayralarida uchraydilar. Eukariotlar hujayralarida proteasomalar yadro va sitoplazmada joylashadi. Hujayradagi oqsillarning 80-90%ning proteolizi proteasoma ishtirokida bo'lid otadi.

Proteasoma oqsilni proteolizlashi uchun kerakmas va defektli oqsillarga ubikvitin deb nomlanadigan kichik oqsil birikib, ular proteolizga tayyor deb belgilanib qoyishlari kerak. Ubikvitinning oqsilga birikishi maxsus ferment - ubikvitinligaza tomonidan ta'minlab beriladi.

Proteasomada bo'lib o'tadigan oqsil proteolizi hujayra hayotida katta ahamiyatga ega. 2004-yili proteasoma va ubikvitin ishtorokida bo'lib o'tadigan oqsil proteolizini kashf etganlari uchun Aaron Chenaxover, Avram Greshko va Irvin Rouz Kimyo fanidan Nobel mukofotiga sazovor bo'lishdi.

Manbalar 

 Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

Havolalar 

 Proteasomaning tibbiyotda orni
 Proteasoma-ubikvitin sistemasining ishlash mexanizmi
Oqsilning birlamchi strukturasi

Oqsilning birlamchi strukturasi (ingliz. Protein primary structure) - oqsilning peptid zanjiridagi aminokislotalar qoldiqlari ketma-ketligi asosida paydo bo'ladigan struktura. Oqsillarning birlamchi strukturasi DNKda yozilgan genetik ma'lumot asosida quriladi. Ilk bora "oqsilning birlamchi strukturasi" degan atamani Lennerstrem-Lang 1951 yilda ishlatgan. Oqsilning birlamchi strukturasi aminokislotalar qoldiklari orasidagi peptid bog'lar yordamida hosil bo'ladi.

"Oqsilning birlamchi strukturasi" va "aminokislotalar ketma-ketligi" atamalar o'zaro teng. Ko'p holatlarda "birlamchi ketma-ketlik" degan atama ham ishlatiladi, ammo bu xatolik deb xisoblanadi, chunki ikkilamchi yoki uchlamchi ketma-ketlik mavjud emas.

Oqsilning birlamchi strukturasini N'-uchidan C'-uchiga qarab yozilashi tog'ri deb qabul qilingan.Oqsilning ikkilamchi strukturasi birinchi strukturasidan deyarli farq qilmaydi

Adabiyotlar 

 Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
 Murray RF, Harper HW, Granner DK, Mayes PA, Rodwell VW (2006). Harper's Illustrated Biochemistry. New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill. .

Havolalar 

 NCBI aminokislotalar ketma-ketliglari arxivi
Raqamli televideniye

Raqamli televideniye () raqamli signallardan foydalangan holda video va tovush signallarini kodlash yordamida televizion tasvir va tovushni uzatish texnologiyasidir.

Manbalar
John Wick 2

John Wick 2 (baʼzan John Wick: 2-qism) — 2017-yilda Summit Pictures tomonidan ishlangan Amerika triller filmi.

John Wick 2 filmi premyerasi Los Anjelesda 30-yanvar 2017-yilda, Amerika Qoʻshma Shtatlari va Oʻzbekistonda 10-fevral 2017-yilda boʻlib oʻtdi. Film mablagʻi $40 millionni tashkil etib, kartina dunyo boʻylab $171 milliondan ortiq daromad koʻrishga muvaffaq boʻldi.

Manbalar

Havolalar 
 
 
 

2017-yil filmlari
AQSh filmlari
Summit Entertainment filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh jangari filmlari
AQSh triller filmlari
John Wick 3: Parabellum

John Wick 3: Parabellum (inglizcha: John Wick: Chapter 3 – Parabellum) — 2019-yilda Summit Entertainment tomonidan ishlangan Amerika triller filmi. Ushbu film John Wick filmlar seriyasining uchinchi qismi hisoblanadi.

John Wick 3: Parabellum filmi premyerasi Amerika Qoʻshma Shtatlari va Oʻzbekistonda 17-may 2019-yilda boʻlib oʻtdi. Film mablagʻi $75 millionni tashkil etib, kartina dunyo boʻylab $326.7 million daromad koʻrishga muvaffaq boʻldi.

Manbalar

Havolalar 
 
 

2019-yil filmlari
AQSh filmlari
Summit Entertainment filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh jangari filmlari
AQSh triller filmlari
Am (beadab soʻz)

Am — vaginaning qoʻpol atalishi. Haqorat oʻlaroq qoʻllaniladi.
Rango (film, 2011)

Rango 2011-yilda ekranlarga chiqqan, Paramount Pictures tomonidan ishlab chiqarilgan va tarqatilgan komediya janridagi Amerika kompyuter-animatsion filmidir. Kartina Gore Verbinski tomonidan suratga olingan boʻlib, ssenariynavis — John Logandir. Film hamproduserlari Verbinski, Graham King va John B. Carls, filmdagi qahramonlarga ovoz berganlar Johnny Depp, Isla Fisher, Bill Nighy, Abigail Breslin, Alfred Molina, Harry Dean Stanton, Ray Winstone, Timothy Olyphant, Stephen Root va Ned Beattydir. Ushbu multfilm yangi sherifga muhtoj boʻlgan Dirty shaharchasiga tasodifan kelib qolib, sherifga aylangan Rango ismli xameleon haqida hikoya qiladi.

Rango multfilmi Oscarning „Eng yaxshi toʻliq hajmli animatsion film“ nominatsiyasiga loyiq topilgan.

Ovoz berganlar 
 Johnny Depp — Rango
 Isla Fisher — Beans
 Abigail Breslin — Priscilla
 Ned Beatty — toshbaqa John
 Alfred Molina — Roadkill
 Bill Nighy — Jake ismli shaqildoq ilon
 Harry Dean Stanton — Balthazar
 Ray Winstone — Bad Bill
 Timothy Olyphant —
 Stephen Root — Doc ismli quyon
 Beth Grant — Bonnie
 Maile Flanagan — Boo
 Nika Futterman — Akiano
 Alanna Ubach — Boo, Cletus, Fresca va Miss Daisy
 James Ward Byrkit — Waffles
 John Cothran Jr. — Elgin
 Gil Birmingham — Wounded Bird
 Chris Parson — Kinski
 Claudia Black — Angelique
 Ryan Hurst — Jedidiah

Saundtrek 
Film musiqasi Hans Zimmer tomomidan bastalangan boʻlib, qoʻshiqnavis va aktyor Rick Garcia, lotin rock guruhi Los Lobos va hardcore punk/industrial guruhi Lard ham ishtirok etishgan.

Manbalar

Havolalar 
 . WebCitation arxivi.
 
 Rango Nickelodeonʼda 

2011-yil filmlari
2011-yil animatsion filmlari
AQSh filmlari
AQSh animatsion filmlari
Paramount Pictures filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh komediya filmlari
Nickelodeon Movies filmlari
AQSh jangari filmlari
AQSh kompyuterli animatsion filmlari
Rango

Rango atamasining boshqa maʼnolari mavjud, qarang:

Media 
 Rango (film, 1931), hujjatli film.
 Rango (film, 2011), animatsion film.
Muhammad Hakim Tursin

Muhammad Hakim Tursin (tugʻ. 1954-yil, Kobul) — Afgʻonistonlik siyosatchi. bu kishi 2009 va 2019-yillardagi Afgʻoniston prezidentlik saylovlarining nomzodlaridan biri. u Dari adabiyotiga taʼlim olishidan soʻng, Vatan partiyasida qoʻshilmoqi uchun siyosatga kirdi.

Biografiyasi 
Tursin 1954-yilda, eski Kobul shaharining "Oshiqon va orifon" koʻchasida, Oʻzbek xalqidan boʻlgan oilada tugʻildi. otasining ismi Muhammad azim edi. uning 3 akasi/ukasi va 4 opasi/singili bir onadan bor ekan. shuningdek, uning bir xotini, ikki oʻgʻli, bir qizi va uch nabirasi bor.

Tursin Dari adabiyotiga Kobul universitetidan baklavr olgan. u Oʻzbekiston, Rossiya va Germaniya mamlakatlarida razvedka sohasida taʼlim olgan. harbiy darajasi General-mayor.

Manbalar 

Afgʻonistonlik Oʻzbeklar
Afgʻonistonlik siyosatchilar
Phineas va Ferb

Phineas va Ferb () — 2007–2015-yillar oraligʻida efirga uzatilgan Amerika televizion komediya musiqiy animatsion seriali.

Epizodlar 
</onlyinclude>

Havolalar 

AQSh teleseriallari
Animatsion teleseriallar
Disney Channel dasturlari
Disney XD dasturlari
Ingliz tilidagi televizion shoular
2000-yillar teleseriallari
2000-yillar animatsion teleseriallari
2010-yillar teleseriallari
2010-yillar animatsion teleseriallari
Trollar (teleserial)

Trollar () fentezi janridagi musiqiy animatsion teleserialdir. 2016-yilda ishlangan Trollar multfilmiga asoslangan. Serial Oʻzbekistonda Milliy TV telekanali orqali oʻzbek tilida efirga uzatilgan.

Ovoz berganlar 
 Amanda Leighton — qirolicha Atirgul, xushchaqchaq trollar qirolichasi.
 Skylar Astin — Branch, Atirgulning eng yaqin doʻsti.
 David Fynn — Biggie va janob Dinkles 
 Fryda Wolff — DJ Suki, Satin va Chenille  
 Ron Funches — Cooper, jirafga oʻxshash troll.
 Sean T. Krishnan — Guy Diamond 
 Kevin Michael Richardson — Smidge, kichik jussali ayol troll.

Qismlar

Oʻzbekcha dublyaj 
Trollar animatsion seriali Oʻzbekistonda Milliy TV telekanali orqali efirga uzatildi. Multserial Pomidor Entertainment tomonidan oʻzbek tiliga dublyaj qilingan.

Manbalar

Havolalar 
  DreamWorks TVda
  Netflixda
 

AQSh teleseriallari
Animatsion teleseriallar
Netflix dasturlari
Ingliz tilidagi televizion shoular
2010-yillar teleseriallari
2010-yillar animatsion teleseriallari
Disney Channel

Disney Channel (1983-yildan 1997-yilgacha nomi The Disney Channel, 1997-yildan 2002-yilgacha nomi Disney boʻlgan) bolalar uchun moʻljallangan hamda The Walt Disney Companyga tegishli Amerika kabelli telekanalidir.

2016-yilning yanvaridagi natijalarga koʻra, Disney Channel telekanali 93.9 million tomoshabinga ega hisoblanadi.

Oʻzbekiston 19-dekabr, 2022

Dasturlash

PBS Kids

Manbalar

Havolalar 
 
 Disney Channel Xalqaro 

AQSh telekanallari
Subendemik

Subendemiklar - areali biron bir o'rganalayotgan xudud chegarasidan otib ketadigan endemik turlar. Masalan, Farg'ona vodiysining tog'larida yashovchi subendemik organizmarining areallari Kirg'iziston tog' tizmalariga o'tib ketadi.

O'zbekistonning Nurota tog'larida 23 subendem tur uchraydi (ularning ichida Autumnalia pimenovii, Lagochilus proskorjakovii, Phlomoides anisochila, Lepidium olgae va boshqalar), Ustyurt platosining florasida esa ikkita tur (Lepidium subcordatum Botsch. & Vved., Salsola chiwensis Popov, Scorzonera bungei Krash. & Lipsch.) subendemik deb xisoblanadi.

Manbalar 

K. Sh. Tojibaev, N. Yu. Beshko, V. A. Popov. BOTANICAL-GEOGRAPHICAL REGIONALIZATION OF UZBEKISTAN, 2016
Paleoendemiklar

Paleoendemiklar - yoʻqolib borayotgan relikt turlardan iborat. Ularga Gʻarbiy va Markaziy Xitoyda oʻsadigan metasekvoyya va ginkgo; Kaliforniya sekvoyyasi, Avstraliya va Tasmaniyadagi oʻrdakburun; Hind okeani Komor orollari yaqinida tarqalgan latimeriya kiradi. O'zbekiston florasining paleoendem turi sifatida Yovvoi anorni (Punica granatum L.) misol qilib keltirish mumkin.

Paleoendemiklar va Neoendemiklar 

Muayyan turning paleoendemik yoki neoendemik ekanligi har doim ham aniq ma'lum bo'lmaydi. Misol uchun, Yangi Zelandiya bilan cheklangan kivilar paleoendemizmning misoli sifatida keltirilgan va keyinchalik bu haqiqatdan ham noto'g'ri ekanligi isbotlangan. Kivilar - bu ratitlar (ucha ololmaydigan qushlar guruhi). Qadimgi superkontinent Gondvananing ko'p qismlari ratitlarga ega yoki juda yaqin o'tmishga qadar ega bo'lgan. Adabiyotlarda aytib o'tishlaricha, ratitlar Gondvanda uchadigan qushlar bo'lib paydo bo'lgan va keyinchalik, qit'alar boylab tarqalib ketgan. Ratitlar bir necha marotaba uchish qobiliyatini rivojlantirib yana yoqotishgan va proto-kivi Yangi Zellandiyaga kelgandan keyin o'zining uchish qobiliyatini yana rivojlantira ola olmadi. Kivilarning Yangi Zellandiyaga kelishi "Suv osti tarqalish" teoriyasi bilan tushuntirib berilgan va kivilar neoendemiklar safiga qoshilishdi.

Orollar paleoendem organizmlarga juda boy xududlardir. Orol - bu har qanday tomonni o'rab turgan, organizm tarqalishiga mos bo'lmagan, yashash muhitiga ega bo'lgan yashash joyidir. Biroq, orolda paleoendemik hisoblanishi uchun, tur orollarda ilgari ko'p tarqalgan bo'lishi kerak, chunki yangi hosil bo'layotgan orollarda ular uchramaydi.

Adabiyotlar 

O'zbekiston Respublikasi Qizil Kitobi: 1 jild - 2009.
K. Sh. Tojibaev, N. Yu. Beshko, V. A. Popov. BOTANICAL-GEOGRAPHICAL REGIONALIZATION OF UZBEKISTAN, 2016
Ubikvitin

Ubikvitin - oqsillarning proteasomada bo'lib o'tadigan proteolizida ishtirok etadigan kichik oqsil. Ubikvitin konservativ oqsil - uning aminokislotlarining ketma-ketligi tuzilishi bir biridan uzoq bo'lgan organizmlarda juda ham kam farq qiladi. Ubiqvitinlar hamma ko'p hujayrali va ko'p bir hujayrali eukariot organizmlarda uchraydi. Ubikvitinlar oqsillarning buzilishida va ularning tuzilishini o'zgartirishda ishtirok etadi. Ubikvitin o'z funksiyalarini ubikvitinligaza fermenti yordamida ubikvitinlashtirish jaroyonida amalga oshiradi.

Ubikvitin ilk bora 1975-yili Giodeon Goldshteyn tomonidan ochilgan.
Odam organizmida ubikvitinning sintezlaydigan to'rta gen mavjud: UBB, UBC, UBA52 va RPS27A.

2004-yili proteasoma va ubikvitin ishtorokida bo'lib o'tadigan oqsil proteolizini kashf etganlari uchun Aaron Chenaxover, Avram Greshko va Irvin Rouz Kimyo fanidan Nobel mukofotiga sazovor bo'lishdi.

Adabiyotlar 
Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

Havolalar 
Ubikvitin sistemasining ishlash jarayoni
Ubikvitinlashtirish

Ubikvitinlashtirish - bu ubikvitin oqsili va ubikvitinligaza maxsus fermenti ishtirokida bo'lib o'tadigan oqsilning postranslatsion ozgarish jarayonlaridan biri.

Ubikvitinlashtirish hujayrada har xil vazifalarni bajaradi. Ularning ichida: oqsilning proteasomalar va lizosomalarda proteolizi, oqsilning tronsportatsiyasi va oqsil-fermentlarning funksiyalarini aktivatsiya va inaktivatsiya (yoqish va o'chirish) qilish.

Oqsil-substratga nechta ubikvitin molekulasi qo'shilishiga ko'ra ubikvitinlash monoubikvitinlash va poliubikvitinlashga bo'linadi.

Monoubikvitinlash - bu oqsilga uqikvitinning bitta molekulasini qo'shish jarayoni. Ubikvitin molekulasi oqsil-substratga o'zining Lizin 48 aminokislotasi bilan qo'shiladi.

Poliubikvitinlash - bu oqsilga uqikvitinning birdan ortiq molekulalarini qo'shish jarayoni bo'lib, bunda oqsil-substratda ubikvitin zanjirlari hosil bo'ladi. Ikkita ubikvitin molekulalar orasidagi bog' birinchi ubikvitinning Glitsin 76 aminokislotasi va ikkinchi ubikvitinning Lizin 63 aminokislotalalarining o'rtasida hosil bo'ladi.

Adabiyotlar 
Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
Mitoxondriyaning elektron transport zanjiri

Mitoxondriyaning elektron transport zanjiri (kiskacha ETZ) - bu mitoxondriyaning membranasida joylashgan oqsillar sistemasi. ETZning asosiy funksiyasi - bu NADHdan proton olib uning kislorodga berish, bunda mitoxondriyaning membranalar aro boshligida protonalar soni oshib, u yerda elektrokimyoviy potentsial paydo bo'ladi. Elektrokimyoviy potentsial esa ATFning hosil qilishida ishtirok etadi.

Eukaryotik mitokondriyada elektron transport zanjiri NADH oksidlanishidan va kompleks I (NADH degidrogenazasi) da ubixinon Q ning qaytarilishi bilan boshlanadi. Keyingi kompleks II (Suksinat degidrogenazasi) suktsinatni fumaratgacha oksidlantiradi va ubixinonni qaytaradi. Ubixinon Q oksidlanib, sitoxrom c ni kompleks III (Sitoxrom bc kompleksi) da qayta tiklaydi. Zanjirning oxirida murakkab kompleks IV (Sitoxrom c oksidazasi) elektronlarni sitoxrom c dan kislorodga uzatib suv hosil qilishda ishtirok etadi. Reaksiya natijasida, har bir chiqarilgan 6 ta proton va 6 ta elektronga 1 O2 molekulasi va 10 NADH molekulasining ishlatilishi sababli 2 ta suv molekulasi chiqariladi.

Hosil bo'lgan elektron-kimyoviy potentsial ATF-sintaza fermenti yordamida ATF energiyasiga o'tkaziladi.