MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Majduddin

termMajduddin
Majduddin al-Madaniy (; 1813-yil vafot etgan), Madan Shahjahanpuri () nomi bilan ham tanilgan 18-asrda yashagan hind musulmon ilohiyotchisi. Kalkutta madrasasining birinchi mudiri, Bengaliyaning birinchi Alia madrasasi muallimi boʻlgan.

Yoshligi va taʼlimi 
Majduddin 18-asrda Shimoliy Hindistonning Bareilly shahridagi Shohjahanpur shahrida Tohir al-Husayniy oilasida tug‘ilgan. Gopamau shahrida Shayx Vahhaj ad-Din qoʻli ostida tahsil olgan, u Muhammad Solih Bengaliyning ham ustozi boʻlgan, shuningdek, Majduddin Qozi Muborakning shogirdi boʻlgan. Majduddin islom fiqhidan tashqari notiqlik va mantiq ilmidan ham taʼlim olgan.

Faoliyati 
18-asrning 4-choragida Britaniya maʼmurlari subkontinentning maʼmuriyatini yaxshiroq boshqarish uchun uning turli diniy, ijtimoiy va huquqiy pretsedentlarini oʻrganish zarurligini tushunishdi. Ushbu tashabbusning bir qismi sifatida Fort-William prezidentligining inauguratsion general-gubernatori Warren Hastings 1780-yil oktyabr oyida Kalkutta Mohammedan kollejiga asos solgan. Mulla Majduddin sentabr oyida Kalkuttaga tashrif buyurdi va u yerda uning tarafdorlari ko‘p edi. 21-sentabrda bir qancha musulmonlar Xastingsdan Majduddinni madrasaga muallim qilib ishga olish uchun uning taʼsiridan foydalanishni soʻradilar. Shunday qilib, Majduddin madrasaning birinchi mudiri boʻlib, taxminan oʻn yil davomida bu vazifani bajardi. U koʻpincha Shimoliy Hindistonning mashhur islom oʻquv dasturi boʻlgan Dars-i Nizomiyni Bengaliya va qoʻshni mamlakatlarga kiritgani uchun eʼtirof etiladi. Shuningdek, madrasaning oʻquv dasturini tuzgan. Fundamental islom taʼlimoti va fiqh ilmi bilan bir qatorda matematika, mantiq va falsafani ham o‘z ichiga olgan.

1791-yilda Majduddin Britaniyaning 24 Parganas kollektori uni notoʻgʻri boshqaruvda aybladi, ammo tergov oʻtkazilganidan bekor qilindi. Kalkuttadan ishdan boʻshatilgandan soʻng, Majduddin Avad Saadat Ali Xon II navobi qoʻli ostida Laknau qozisi sifatida ishga kirdi. Biroq, koʻp oʻtmay buni ham tark etib, Bareilliga qaytib keldi. U yerda Hafizul Mulk dargohida islom fiqhidan dars bera boshladi. Uning Bareillidagi taniqli shogirdlaridan biri Salamat Ulloh Kashfiy edi. Majdiddin 1813-yilda vafot etgan.

Manbalar 

1813-yilda vafot etganlar
Hanafiylar
Molk-e Mian

Molk-e Mian (, romanizatsiya qilinganda Molk-e Mīān, Malek Mīān va Molk Meyan) — Eronning Gilon ustoni, Rudsar tuman okrugi tarkibidagi Chaboksar tumani, Ovshiyon okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Molk-e Mian aholisi 677 nafarni tashkil qilib, ular 192 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Pirijed

Pirijed (, romanizatsiya qilinganda Pīrījed; shuningdek, Pīr Jad, Pīr Jād va Tang-e Parījeh nomlari bilan ham mashhur) — Eronning Luriston ustoni, Xurramobod tuman okrugi markaziy tumani tarkibidagi Robat okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pirijed aholisi 102 nafarni tashkil qilib, ular 22 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Yunus Ali

Yunus Ali Enayetpuriy ( ; 1886-1951) yoki oddiygina Xoʻja Enayetpuri so‘fiy avliyo boʻlgan.

Shaxsiy hayoti 
Yunus Ali 1886-yilda tugʻilgan. U 17 yoshidan boshlab Kalkuttada 18 yil davomida Sayyid Vojid Ali qoʻlida tahsil oladi. U Bag‘dodlik sayyidlar avlodidan bo‘lgan deb ishoniladi, lekin yozuvlar Chaitra 26, 1330 (milodiy 1924)da sodir bo‘lgan yong‘inda yo‘q qilingan. Xoʻja 1952-yilda vafot etgan.

Taʼlimotlari 
Xoʻjaning taʼlimoti Tajalliyga, ilohiy nurga qaratilgan va uning izdoshlari yuz minglab kishilardan iborat edi. Xoʻja Enayetpuriy „yozma“, „maʼruza“ va „xonqoh“ kabi uch tomonlama o‘qitish usulini ishlab chiqqan.

Uning soʻfiylik tariqati boshqa toʻrtta soʻfiylik tariqatiga taʼsir qiladi: Qodiriy, Chishti, Naqshbandiya va Mujaddediy, Naqshbandiyning (Mujaddidiy) alohida taʼsiri bilan hamda u Bangladeshga Mujaddediya tariqatini joriy etgani uchun alohida eʼtirof etilgan. Oʻsha paytdagi Sharqiy Pokistonda soʻfiylarning uygʻonishi Xojaning soʻfiylikka shubha bilan qaraydigan musulmonlarga, jumladan, shariat va soʻfiylikni (tariqa) uygʻunlashtirishga qaratilgan faoliyati bilan bogʻliq. U shariat va tasavvufga oid ikkita „Shariyat Alo“ („Shariat nuri“) va „Ganje Asror“ („Sirlar shahri“) kitoblarini yozgan.

Merosi 
Xoʻja Yunus Ali universiteti va Xoʻja Yunus Ali tibbiyot kolleji ilm dargohlari Xoʻja nomi bilan atalgan. Muassasalar Xoʻjaning izdoshi va kuyovi M. M. Amjad Husayn tomonidan tashkil etilgan boʻlib, tibbiyot kollejining joylashuvi uning hayoti davomida Xoʻja tomonidan tanlangan hududda bunyod etilgan. Ro-ro paromi, shuningdek, „ENAYETPURI“ M/F ham Xoʻja nomi bilan atalgan.

Bangladeshdagi Xoʻja Enayetpuriga bagʻishlangan va uning ixlosmandlari tomonidan tashkil etilgan Xanqahlar (soʻfiy markazlari) quyidagilardan iborat:

 Enayetpur Darbar Sharif, Xoʻjaning oʻzi tomonidan tashkil etilgan dastlabki xonqa va Bangladeshdagi barcha xonqalarning eng kattasi. Bu soʻfiylar markazi „Bisva Shanti Manzil“ (Jahon Tinchlik Markazi) nomi bilan mashhur.
 Mymensinghdagi Shambhuganj Darbar Sharif
 Bisva Zaker Manzil (Atroshida Atroshi pirlari tomonidan tashkil etilgan Jahon Zaker Markazi va Xoʻja shogirdlari tomonidan asos solingan eng yirik xonqohlardan biri)
 Faridpurdagi Chandra Para Darbar Sharif
 Tangaildagi Para Darbar Sharif jannati Xoʻja Enayetpuriyning eng yaqin shogirdlaridan biri Mavlono Makim Uddin tomonidan asos solingan.
 Jamalpurdagi Murshidpur Darbar Sharif

Enayetpur Darbar Sharif xonaqohiga ruhiy peshvo, Enayetpuriyning uchinchi o‘g‘li Kamol Uddin va xonaqoning hozirgi sajjada nashin (so‘fiy ustozi) rahbarlik qiladi. Xoʻja Kamol Uddin Naqshbandiya va Mujaddidiy farmoni boʻyicha hokimiyat egasi hisoblanadi. U oʻzining akalari Xoʻja Xosim Uddin va Xoʻja Mozammel Huqning oʻrnini egallaydi, xonaqodagi sobiq sajjada nashin lavozimida faoliyat yuritadi.

Manbalar 

1951-yilda vafot etganlar
1886-yilda tugʻilganlar
Bengal soʻfiy avliyolari
Suli Darreh

Suli Darreh (, shuningdek, Sūlī Darreh , Solu Darreh, Sūlīdareh va Suli-Darreh) — Eronning Qazvin ustoni, Takestan tuman okrugi tarkibidagi Ziyaobod tumani, Dodangeh-ye Olya okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Suli Darreh aholisi 42 nafarni tashkil qilib, ular 13 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Al-Hohiy

Al-Abdariy, Abu Muhammad al-Hohiy ( – Muhammad ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Ali ibn Ahmad ibn Mas’ud Abu Abdulloh (Abu Muhammad) al-Abdariy al-Hohiy) – sayohatchi, tarixchi, qozi va faqih.

Hayoti 
Abu Muhammadning al-Hohiy nisbasi Magʻribning Suvayra shahridan 60 km uzoqlikda joylashgan Hoho shahriga nisbatan aytilgan. Al-Abdariy nisbasi Quraysh qabilasidan Bani Abduddor ibn Qusay ibn Kilobga borib taqaladi. U Marokashda qozidan taʼlim olgan. Mashhur shoir va tanqidchi adib boʻlib tanilgan.

Abu Muhammad al-Hohiy haj qilish maqsadida hijriy 688-yilda (milodiy 1289) ukasi Yahyo bilan sayohatga chiqadi. U safarini Shimoliy Afrika orqali Magʻribning Tilmison shahridan boshlaydi. Soʻng, Jazoir, Tunis va Tripolida boʻladi. Shuningdek, Iskandariya va Qohiradan oʻtib, Uqba (Iordaniyaning janubidagi shahar)ga va karvon bilan birga Hijozga kirib boradi. U yerdan Makka va Madinaga joʻnaydi. Safar nihoyasida Falastin orqali oʻz yurtiga qaytadi. Quddusda besh kun boʻlib, Badruddin ibn Jamoaning ilmiy majlislarida qatnashadi. Bir muddat Iskandariyada boʻlganidan soʻng, Magʻribdagi oʻz shahriga qaytadi.

Abu Muhammad al-Hohiy mazkur safari davrida bir qator olimlar bilan uchrashib, ilmiy majlislarda ishtirok etgan. U Muhammad ibn Solih al-Kinoniy ash-Shotibiydan Abu Amr ad-Doniyning „Al-Muvatto“, „At-Taysӣr“ va „Al-Muqannaʼ“ asarlaridan, Hasan ibn Muhammad at-Tib­liydan (Tunisda) Ibn Asfur ash-Shib­liyning „Al-Muqarrab fi-n-nahv“ kitobidan, Abu Jaʼfar al-Lubliydan (Tunisda) Abu Amr ad-Doniyning „Al-Muvatto“, „Jāmi’ at-Tirmizӣ“ va „Qasӣda ash-Shātibӣ fi-l-qirāat“ kitobidan, Abu Abdulloh ibn Hurayradan „Vafayāt al-mashāhӣr“ kitobidan, Abu-l-Abbos al-Gʻammozdan (Tunisda) „Jāmi’ al-Buxārӣ“, „Al-Muvatto“, „Sahӣh Muslim“, „Sunan Abӯ Dāvud“ va „Jāmi’ at-Tirmizӣ“ asarlaridan taʼlim olgan. Abdussalom ibn Muhammad al-Basriy as-Samardan Madinada bir qancha hadis eshitib, omma ijozasiga erishgan. Asari 
Abu Muhammad al-Hohiyning „Ar-Rihla“ („Safarnoma“) asarida tekisliklar, togʻlar, daryo va dengizlar, yovvoyi hayot sahnalari, shahar va yodgorliklarning tavsifi, Iskandariya mayogʻi, Misr ehromlari va Qubbatus-sahro kabi joylar haqida maʼlumotlar keltirilgan. Shuningdek, u asarda iqtisodiy, ijtimoiy va ilmiy sharoitlarni  ham tasvirlagan. Oʻsha davr mashhur olimlarini tilga olgan. Shular qatori, oʻz hissiyotlarini sheʼrlari orqali bildirgan.

Gʻarblik sharqshunoslar, jumladan, fransuz sharqshunosi Sherbuno „Ar-Rihla“ asari maʼlumotlarga boy manba ekanini eʼtirof etgan.

Abu Muhammad al-Hohiyning „Ar-Rihla“ asarining qoʻlyozma nusxasi Misrning „Dor al-kutub al-Misriyya“ kutubxonasida 2218 raqam ostida saqlanadi. Shuning­dek, mazkur asar 1968-yilda Marokashdagi Muhammad al-Xomis universitetida Muhammad al-Fosiy tomonidan tadqiq etilib, nashr etilgan.

 Adabiyotlar 

 Az-Zirikliy. Al-Aʼlām. VII, 32;
 Abdulhay al-Kattoniy. Fihris al-fahāris. – Bayrut: „Dor al-gʻarb al-islomiy“, 1982. II, 809;
 Kahhola. Mu’jam al-muallifӣn. – Damashq: 1957-61. XI, 244;
 Nihad M. Çetin. „Abderî, Ebû Muhammed“. TDV İA. – İstanbul: 1988. I, 67-68;
 Muh. Ben Cheneb-W. Hoenerbach. „al-Abdari“. EI2'' (Ing.). I, 96.

Manbalar
Nushan-e Olya

Nushan-e Olya (, romanizatsiya qilinganda Nūshān-e ‘Olyā; shuningdek, Nūshān nomi bilan ham mashhur) — Eronning Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni, Urmiya tuman okrugi tarkibidagi Silvaneh tumani, Dasht okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Nushan-e Olya aholisi 180 nafarni tashkil qilib, ular 37 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Abdon al-Azdiy

Abdon al-Azdiy ( – Abu Abdurrahmon Abdulloh ibn Usmon ibn Jabala al-Azdiy) – hadis hofizi.

Hayoti 
Asosan, Abdon al-Azdiy laqabi bilan tanilgan. Yoshligidanoq hadis ilmini oʻrgangan. Otasi Usmon ibn Jabala, Abu Hamza, Shu’ba, Molik ibn Anas, Abdulloh ibn Muborak, Jarir ibn Abdulhamid, Yazid ibn Zuray’, Ibrohim ibn Saʼd singari mashhur muhaddislardan hadis rivoyat qilgan. Abdulloh ibn Muborakning barcha kitoblarini oʻz xati bilan koʻchirgan. Imom al-Buxoriy undan bir yuz oʻnta hadis rivoyat qilgan. Imom Muslim, Abu Dovud, at-Termiziy va an-Nasoiylar boshqa roviylar orqali undan koʻpgina hadis rivoyat qilganlar. Ibn Hibbon uni siqa deb eʼtirof etgan. Ahmad ibn Hanbal Abdon al-Azdiyni „Xurosonda hadis olish maqsadida huzurigacha boriladigan yagona muhaddis“, deb maqtagan. Abdon al-Azdiy Juzjon qoziligiga saylangan va qisqa muddatdan soʻng uzr soʻrab, lavozimidan boʻshagan. Nihoyatda saxovatpesha boʻlgan Abdon al-Azdiy hayoti mobaynida bir million dirham sadaqa qilgani rivoyat qilinadi.

Adabiyotlar 

 Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. – Haydar­obod: 1955-58. I, 401;
 Az-Zahabiy. Siyar. X, 270-272;
 Ibn Hajar. Tahzӣb at-tahzӣb. V, 313-314;
 Ibn al-­Imod. Shazarāt az-zahab. – Qohira: 1934-35. II, 49;
 Abu Nasr al-Buxoriy al-Kaloboziy. Al-Hibāya va-l-irshād fӣ maʼrifa as-siqāt va-s-sadād. – Bayrut: 1987. I. 418;
 Abu Bayr ibn Manjuvayh. Rijāl Sahӣh Muslim. – Bayrut: 1987. I. 377.

Manbalar 

 Islom
Savarobod-e Olya

Savarobod-e Olya (, romanizatsiya qilinganda Savārābād-e ‘Olyā; shuningdek, Savārābād nomi bilan ham mashhur) — Eronning Markazi ustonida joylashgan Shozand tuman okrugi tarkibidagi Zalian tumani, Nahr-e Mian okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Savarobod-e Olya aholisi 30 nafarni tashkil qilib, ular 13 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Pedaran-e Olya

Pedaran-e Olya (, romanizatsiya qilinganda Pedarān-e ‘Olyā; shuningdek, Kalāteh-ye Peydarān-e Bālā va Kalāteh-ye Pedarān-e Bālā nomlari bilan ham mashhur) — Eronning Janubiy Xuroson ustoni Sarbish tuman okrugi tarkibidagi Mud tumani, Mud okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pedaran-e Olya aholisi 59 nafarni tashkil qilib, ular 15 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Kalateh-ye Ali Siah

Kalateh-ye Ali Siah (, romanizatsiya qilinganda Kalāteh-ye ‘Alī Sīāh) — Eronning Xurosoni Rizoviy ustoni, Torbat-e Haydariya tuman okrugi Markaziy tumani tarkibidagi Pain Velayat okrugiga qarshli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish malumotlariga koʻra, Kalateh-ye Ali Siah aholisi 268 nafarni tashkil qilib, ular 71 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Hunestan

Hunestan (, romanizatsiya qilinganda Hūnestān; shuningdek, Honestān, Hūnistān, Khonestān va Khūnistān nomlari bilan ham mashhur). Eronning Semnan ustoni, Meyami tuman okrugi Markaziy tumani tarkibidagi Kalat-e Hay-ye Sharqi okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Hunestan aholisi 958 nafarni tashkil qilib, ular 269 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Reshbugar

Reshbugar (, romanizatsiya qilinganda Reshbūgar) — Eronning Kermanshah ustoni, Kirmonshoh tuman okrugi tarkibidagi Mahidasht tumani, Mahidasht okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Reshbugar aholisi 175 nafarni tashkil qilib, ular 51 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Bahram Kosh-e Mirza

Bahram Kosh-e Mirza (, romanizatsiya qilinganda Bahrām Kosh-e Mīrzā va Bahrām Kosh Mīrzā; shuningdek, Bahrām Kosh nomi bilan ham mashhur) — Eronning Luriston ustoni, Xurramobod tuman okrugi Markaziy tumani tarkibidagi Koregah-e Sharqi okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Bahram Kosh-e Mirza aholisi 30 nafarni tashkil qilib, ular 5 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Moskva (raketa kreyseri)

Moskva-rossiyalik qoʻriqchilarning raketa kreyseri, Project 1164-Atlantning etakchi kemasi. Bu Rossiya dengiz flotining Qora dengiz flotining 30-chi yer usti kemalari diviziyasining bir qismi edi. Nikolaev shahridagi 61 kommunar nomidagi kemasozlik zavodida qurilgan, dastlab „Slava“ nomini oldi. „Moskva“ suv osti kemasiga qarshi kreyseri 1123 loyihasi bekor qilingandan soʻng, u oʻz nomini meros qilib oldi va Qora dengiz flotining flagmani boʻldi. U Gruziya (2008), Qrim (2014), Suriya (2015) va Ukrainadagi (2022) harbiy mojarolarda

2022-yil 24-fevralda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi paytida kema Zmeyniy orolini bosib olishda ishtirok etdi, aynan Moskva kreyseriga " Rossiya harbiy kemasi, siking seni " iborasi bilan murojaat qilgan..

Manbalar
Abdon al-Ahvoziy

Abdon al-Ahvoziy ( – Abu Muhammad Abdulloh ibn Ahmad ibn Muso al-Ahvoziy al-Javoliqiy) – hadis hofizi.

Hayoti 
Asosan, Abdon laqabi bilan tanilgan Abdulloh ibn Ahmad manbalarda al-Javoliqiy (arabcha „qop toʻquvchi“ yoki „qop sotuvchi“) laqabi hamda al-Qoziy unvoni bilan zikr etilgan. Ahvoz hududi tevaragida harbiy qarorgoh tarzida qurilgan, hozirda faqat qoldiqlarigina qolgan Askar Mukramda yashagani uchun al-Ahvoziy, baʼzida esa, al-Askariy deb nisbatlangan.

Abdon al-Ahvoziy Hijoz, Shom, Misr va Iroq ilm markazlarini kezib, Abu Shayba, Usmon ibn Abu Shayba, Xalifa ibn Xayyot va Bundor singari zamonasining mashhur muhaddislaridan hadis oʻrgangan. Oʻz navbatida, olimdan Ibn Qoni’, at-Tabaroniy, Abu Bakr al-Ismoiliy, Hamza al-Kinoniylar hadis rivoyat qilganlar. Abdon al-Ahvoziydan tahsil olgan Abu Ali an-Naysoburiy uning yuz mingta hadisni yoddan bilgani va ustozlari ichida u kabi koʻp hadis yod olgan boshqa muhaddisni koʻrmaganini aytgan. „Oliy isnod“ga erishish uchun harakat qilib Basraga tobeʼinlardan boʻlgan Ayyub as-Saxtiyoniyning yoniga oʻn sakkiz marta borgan.

Abu Xotim al-Bustiy uning hadis rivoyati xususida hassos, oʻta ehtiyotkor boʻlganini aytgan.

Abdon al-Ahvoziyning hadis rivoyat qilishda baʼzida xato qilgani, chalkashgani zikr qilinadi. Biroq az-Zahabiy uni saduq, hadis hofizi, hujjat ekanini va juda kam yanglishganini taʼkidlagan. Abdon al-Ahvoziy (hijriy 306, milodiy 918-yil) taxminan toʻqson yoshda vafot etgan.

Asarlari 
Shuningdek, uning turli asarlari borligi, shulardan uchta juzi oʻziga oliy isnod bilan yetib kelganini xabar bergan. Al-Kattoniy esa, uning hadislarni jamlagan "Favāid" nomli asari borligini aytgan.

Adabiyotlar 

 Al-Xatib. Tarӣx Bagʻdād. – Qohira: 1349/ 1931. IX, 378-379;
 Ibn Asokir. Tarӣx Dimashq. – Damashq: 1402/1982. III, 345-353;
 Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. – Haydarobod: 1375-77/1955-58. II, 688;
 Az-Zazabiy. Siyar. XIV, 168-173;
 As-Suyutiy. Tabaqāt al-huffāz. – Qohira: 1393/1973. 299;
 Kattoniy. Ar-Risāla al-mustatrafa. – Damashq: 1383/1964. 96-97;
 M. Yaşar Kandemir. „Abdân el-Ahvâzî“. TDV İA. – İstanbul: 1988. I, 66-67.
Muhaddis
Hadislar

Manbalar
Shihabuddin Ahmad Koya

Shihobuddin Ahmad Koya Shaliyathi (Arab tili :شهاب الدين احمد كويا شاليات, Malay tili: ശിഹാബുദ്ദീന് അഹ്മദ് കോയ ശാലിയാത്തി), Hindiston janubiy shtati Kerala shtatidagi Kerala shahrilikdir. U Keraladagi sunniy olimlarning rasmiy tashkiloti Samastha Kerala Jamiyathul Ulamada muhim lavozimlarni egallagan. U mashhur janubiy hind shofiy olimi, sunniylik Barelvi harakati asoschisi Imom Ahmad Rizo Xon Barelviyning shogirdi boʻlgan.

Yoshlik yillari 
Shihobuddin Ahmad Koya hijriy 1302-yilda Jumadul Oxirda Kojikodadagi Koyamarakkarakam uyida Mohyaddin Qutty hojining oilasida dunyoga keladi. U diniy kelib chiqishi boʻyicha ota-onasining qattiq nazoratiga olingan va boshlangʻich taʼlimni otasidan olgan. Ahmad Koya olim va ozodlik kurashchisi Ali Musliyar tomonidan Darsega (Masjid universiteti) qabul qilinadi. U Bareyli shahriga sayohat qilib, oʻtgan asrning mashhur sunniy olimi, mujaddid imom Ahmad Rizoxon Barelviy qoʻlida islomiy va maʼnaviy taʼlim oladi. U zot tomonidan so‘fiy Qadriy tartibida shogird qabul qilishga ruxsat berilgan. Ahmad Koya keyingi taʼlimni Keralalik islohotchi Chalilakat Kunahmed Hoji va Madrasning oʻsha paytdagi bosh muftiysi Shamsul Ulama Moulana muftiy Mahmud qoʻl ostida davom ettiradi. U Bayon, Badiy, Mantiq va Hadisda mukammallikka erishadi. Ahmad Koya otasining vasiyatiga binoan Velore Lathifiya kollejining Nizomiy kursini tamomlagan.

Nikoh hayoti 
Ahmad Koya Chaliyatda oila quradi, lekin bu uzoq davom etmadi va turmush ayolining bevaqt oʻlimi bilan yakunlandi. Birinchi turmush oʻrtogʻi vafotidan keyin u amakivachchasi bilan nikoh qurdi va ikki oʻgʻilli boʻldi. Ahmad Koya baʼzi sabablarga koʻra ikkinchi ayoli bilan ajrashishga majbur boʻlgan va Manekkal Kunnahmed Musliyarning qiziga uylangan.

Xizmat sohasida 
Latifiya kollejida tahsil olayotgan paytda u Dorul-iftoga (Fatvo kengashi) kiritildi va baʼzi fanlardan muallim etib tayinlandi. Latifiya kollejini tamomlagandan soʻng, Tamilnadu shtatidagi Riyala Jiyan kolleji Tirunnelvelga oʻqituvchi etib tayinlandi. U Haj ziyorati uchun taʼtil paytida Ali nomidan xizmat burchini bajargan va besh yil davomida Kolayattur Juma masjidida ishlagan. U shayx Ubaydullohi Madirasining taklifiga binoan Badukkal masjidida bosh professor lavozimini egallaydi. Hijriy 1245-yilda toʻrt mazhabdagi keng bilimi tufayli u zot muftiylik lavozimiga tayinlangan.

Samastha Kerala Jamiyathul Ulamada 
Ahmod Koya yangilikka asoslangan guruhlarga qarshi dastlabki intellektual qarshi hujumlarda tashkilotning yetakchi vakili edi. U 1933-yilda Kojikode tumanidagi Feroke shahrida tashkil etilgan chaqiriqni boshqargan.

Intellektual ishlari 
Uning turli mavzudagi oʻttiz yetti kitobi boʻlib, ularning qoʻlyozma nusxalari Azhariya kutubxonasida saqlanadi.

Vafoti 
Hijriy 1374-yil, Muharram oyining 27-sanasida foniy dunyoni tark etib, Azhariya Kutubxona yaqinida dafn etilgan.

Manbalar 

1954-yilda vafot etganlar
1884-yilda tugʻilganlar
Keralada Islom
Amjad Ali Aazmi

Amjad Ali Aazmi (urdu:مفتى أمجد على أعظمى) (1882-yil noyabr — 1948-yil 6-sentyabr), shuningdek, izdoshlar tomonidan Sadr al-Shariah (urdu: صدر الشريعه (Islom qonuni boshligʻi) nomi bilan ham mashhur. Ruhiy mifologiyaning oyi yoki tariqat yoʻnalishlarida islom huquqshunosi, yozuvchisi va Hindistonning sobiq bosh muftiysi boʻlgan. Amjad Ali 1882 (hijriy 1300)-yilda Hindistonning Uttar-Pradesh shtati, Mau tumani, G‘osi, Mohalla Karimuddin Pur shahrida tug‘ilgan. Otasining ismi Hakim Jamoliddin Ansoriy edi. Uning otasi va bobosi diniy ilohiyot hamda Unani tibbiyoti olimlari boʻlgan.

Vafoti 
Amjad Ali Aazmi 1948-yil 6-sentyabrda Mumbayda vafot etdi va Hindistonning Uttar-Pradesh shtatidagi Ghosi shahrida dafn qilindi.

Kitoblari 

 Bahari shariat
 Fatvo Amjadia
 Islomi Axlaq-O-Adaab
 Ada e Haj ey Umra

Yana qarang 

 Hindiston bosh muftiysi

Manbalar

Havolalar 

 Sunnirazvi.net saytida tarjimai hol

Hanafiylar
1948-yilda vafot etganlar
1882-yilda tugʻilganlar
Sunniy soʻfiylar
Hindistonlik imomlar
Hindistonda Islom
Hindistonlik soʻfiylar
Abdon al-Marvaziy

Abdon al-Marvaziy ( – Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad ibn Iso al-Junujirdiy al-Marvaziy) – muhaddis, shofeʼiy faqihi.

Hayoti 
Abdon laqabi bilan tanilgani uchun koʻpgina manbalarda Abdon ibn Muhammad deb zikr qilingan. Xurosondagi muhaddislardan hadis saboqlarini olgach, Iroq va Hijozga boradi. U yerda Qutayba ibn Saʼid, Ali ibn Hujr va Abu Kurayb kabi allomalardan hadis oʻrganadi. Muhaddislar nazdida siqa. Hijozdan Misrga borib, Imom ash-Shofeʼiyning shogirdlaridan shofeʼiy fiqhidan tahsil oladi va keyinchalik yurtiga qaytadi. Marv shahri muftiysi boʻlgan. U Xurosonda shofeʼiy mazhabi yoyilishiga oʻz hissasini qoʻshgan faqih Ahmad ibn Sayyordan keyingi oʻrinda turuvchi alloma hisob­lanadi. Ibn Sayyorning vafotidan soʻng, shofeʼiylar turli mavzulardagi masalalar yechimida Abdon al-Marvaziygagina murojaat qilganlar. Shofeʼiy mazhabi imomlaridan boʻlgan Ibrohim ibn Ahmad al-Marvaziy fiqh ilmini Abdon al-Marvaziydan taʼlim olgan. Shuningdek, Yahyo ibn Muhammad al-Anbariy, Abu Ahmad al-Assoiy va Abu-l-Qosim at-Tabariy kabi zamonasining mashhur olimlari unga shogird boʻlganlar.

Abdon al-Marvaziy qabri Marvda, Abdulloh ibn Muborak maqbarasi qarshisida joylashgan.

Asarlari 

 „Kitāb al-maʼrifa“
 „Kitāb al-­muvatto“.

Adabiyotlar 

 Al-Xatib. Tarӣx Bagʻdād. – Qohira: 1931. XI, 135;
 Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. – Haydar­obod: 1375-77/1955-58. II, 687-688;
 As-Subkiy. Tabaqāt. – Qohira: 1383-96/1964-76. II, 297-298;
 Al-Kattoniy. Ar-Risāla al-mustatrafa. – Damashq: 1964. 126-127;
 Ibn Qozi Shuhba. Tabaqāt ash-shāfi’iyya. I, 105;
 Kahhola. Mu’jam al-muallifӣn. 1957-63. VI, 232;
 Ali Yardim. „Abdân el-Mervezî“. TDV İA. – İstanbul: 1988. I, 67.

Manbalar 

Muhaddis
Hadislar
Gʻulom Mustafo Burdvoniy

Gʻulom Mustafo aBurdvoniy () — 18-asrda yashagan islom olimi va Burdvanlik shoir. Abdulhay al-Luknaviy va Muhammad Ishoq Bhatti asarlarida tilga olingan boʻlib, u oʻz davrida islom huquqshunosligi sohasidagi yetakchi olimlardan biri sifatida tasvirlangan.

Biografiyasi 
Gʻulom Mustafo Bengal Subahidagi Burdvan shahrida Bengal musulmon oilasida tugʻilgan. Bohar qishlogʻidagi Jaloliya madrasasida oʻqib Abdulali Bahrul Ulum qoʻli ostida (Dars-i Nizomiy ijodkori Nizomiddin Sihaliviyning oʻgʻli va shogirdi) yuqori kurs talabasi boʻldi. Oʻqishni tamomlagach, koʻp yillar Shimoliy Hindistondagi Etava muftiysi boʻlib xizmat qildi. Keyin umrining oxirigacha Bengaliyadagi Burdvan yaqinidagi Birbhumda yashadi. Gʻulom Mustafo fors tilining koʻzga koʻringan shoiri ham edi.

Yana qarang 

 Jaloliddin Tabriziy

Manbalar 

Muftiylar
Hanafiylar
Lashenlu

Lashenlu (, romanizatsiya qilinganda Lashenlū; shuningdek, Lashīnlū nomi bilan ham mashhur) — Eronning Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni, Urmiya tuman okrugi Markaziy tumani tarkibidagi Bakashluchay okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Lashenlu aholisi 132 nafarni tashkil qilib, ular 40 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Surkan

Surkan (, romanizatsiya qilinganda Sūrkān) — Eronning Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni, Urmiya tuman okrugi tarkibidagiSilvaneh tumani, Margavar okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Surkan aholisi 658 nafarni tashkil qilib, ular 85 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda