MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Bethe-Bloch formulasi

Bethe-Bloch formulasi zaryadlangan zarrachalarning materiyadan oʻtishi paytida oʻziga xos ionlanish energiyasini yoʻqotish formulasi. Felix Bloch va Hans Bethe tomonidan qabul qilingan. Formula CGS tizimida yozilgan.

Ogʻir zaryadlangan zarracha uchun bu formula koʻrinishga ega:

  ,

Qayerda  zarrachaning kinetik energiyasi;  zarracha tezligi;  materiyadagi zaryadlangan zarracha bosib oʻtgan yoʻl;  elektron massasi;  — yutuvchi moddaning atomlarining oʻrtacha ionlanish potentsiali (erg);  — muhitdagi elektronlarning zichligi;  elektron zaryadidir;  zarracha zaryadidir;  ; ,  zichlik effekti va K- va L-elektronlarning bogʻlanishini hisobga oladigan atamalardir. Bu formuladan kelib chiqadigan asosiy natija shundan iboratki, zaryadlangan zarrachaning ionlanish uchun oʻziga xos energiya yoʻqotilishi zarracha zaryadining kvadratiga, muhitdagi elektron konsentratsiyasiga va tezlikning baʼzi funksiyalariga mutanosibdir.  va zarrachaning massasiga bogʻliq emas  :

  .

Elektronlarning ionlanish yoʻqotishlarini hisoblash formulasi  :

  ,

Qayerda  elektronning relativistik kinetik energiyasidir;  — muhitdagi elektronlarning zichligi;  zichlik taʼsiri uchun tuzatma hisoblanadi.

Ifoda zaryadli zarra trayektoriyasidan b masofada joylashgan atom elektronining olgan yoki zarraning elektronga bergan energiyasini ifodalaydi. Zaryadli zarra muhitdan oʻtishda trayektoriyasidan b uzoqliqda db qalinlikda va dx uzunlikda joylashgan silindr ichidagi barcha elektronlar bilan ta‘sirlashadi. Shuning uchun b ning minimal va maksimal qiymatlarini tanlash va integrallash zarur. Zarraning elektronga yaqinlashish parametri b ning minimal masofasi zarra bilan elektronning „peshona“ toʻqnashuvidir. Bunda oraliq masofa minimum energiya uzatish esa maksimum Emax „Peshona“ toʻqnashuvda energiya uzatish.bmax ni aniqlashda zarraning elektronga uzatish energiyasi elektronning atomda bogʻlanish energiyasiga toʻgʻri keluvchi masofa olinadi, bu masofadan katta masofadagi elektronlarga uzatilgan energiya ionizatsiya energiyasidan kichik boʻlib, elektronlar ionizatsiyasiga qatnashmaydi.

Farq ikki elektronning oʻzaro taʼsirining elementar jarayonini koʻrib chiqishda ikkala zarrachaning ogʻishini, shuningdek, ularning oʻziga xosligidan kelib chiqqan holda almashinuvning kvant mexanik taʼsirini hisobga olish zarurligi bilan izohlanadi. Yuqori energiyali elektronlar uchun, shuningdek, ogʻir zaryadlangan zarralar uchun ionlanish yoʻqotishlarining kamayishiga olib keladigan zichlik taʼsirini hisobga olish kerak. Biroq, juda yuqori energiyalarda, radiatsiya qarshiligining ortib borayotgan roli tufayli elektronlar energiyani samarali ravishda yoʻqota boshlaydi. Elektron energiyasi kritikdan oshib ketganda, bu yoʻqotishlar ionlanish yoʻqotishlaridan ustun turadi.

Manbalar 

Yadro fizikasi
Milliy Fizika
Bregg egri chizig'i (Bregg piki)

Bregg egri chizigʻi zarrachaning energiya yoʻqotilishining moddaga kirish chuqurligiga nisbatan grafigidir. Alfa zarralari va boshqa ionlar uchun egri chiziq zarracha toʻxtashdan biroz oldin aniq choʻqqiga ega. Ushbu choʻqqi odatda Bregg choʻqqisi deb ataladi. Ushbu maʼlumotlar 1903-yilda Uilyam Bragg tomonidan misol sifatida alfa parchalanishidan foydalangan holda olingan.

Egri chiziq zarracha va materiya oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir dinamikasini aks ettiradi. Asosiy energiya yoʻqotishlari zaryadlangan zarracha tomonidan modda atomlarining ionlanishi bilan bogʻliq boʻlib, bu jarayonning kesishishi energiyaning pasayishi bilan ortadi, buning natijasida zarracha toʻxtash momentiga qadar energiyaning katta qismini yoʻqotadi. Ushbu holat proton terapiyasida asosiy dozani ichki organlarning zararlangan toʻqimalariga toʻplash, sirtga yaqinroq joylashgan sogʻlom hujayralarni minimal nurlantirish uchun qoʻllaniladi.

Manbalar

Havolalar 

 Duglas J. Vagenaar, PhD, 7.1.3 Bragg egri  // RADYASYON FIZIKASI PRINSIPLLARI, 1995 yil

Radioaktivlik
Alouddin Ali Samarqandiy

Alouddin Ali Samarqandiy (arabcha: علاء الدين علي سمرقندي — Alouddin Ali Samarqandiy — Toʻliq ismi: Alouddin Ali ibn Yahyo Samarqandiy Qurmoniy Hanafiy (vafoti 1456 yoki 1475-yil atrofida yashagan)) — Mufassir va Qur’on ilmi olimi.

Hayoti va ijodi
Alouddin Ali Samarqandiy Qur’on ilmlari bilan mashgʻul boʻlgan, hanafiy olimlaridan boʻlgan mufassirning tavalud topgan yili toʻgʻrisida maʼlumot saqlanmagan. Ayrim manbalarda 860/1456-yil Qurmon shaharlaridan boʻlgan Lorandada vafot etgan deb keltirilsa, boshqa manbalarda esa 880/1475-yilda deb ham koʻrsatiladi.
Alouddin Ali Samarqandiy Alouddin Buxoriydan (vafoti 860/1456) taʼlim olgan. Alouddin Ali Samarqandiyning quyidagi asarlari mavjud: „Tafsiru-l-qur’on“ („Qur’on tafsiri“, 4 jildli, to
„Mujodala“ surasigacha), „Hoshiya ala sharhi-sh-shamsiya“ („Sharhu-sh-shamsiya“ga hoshiya-izoh"), „Hoshiya ala sharhi-l-mutoli“ („Sharhu-l-mutoli’“ga hoshiya-izoh"), „Hoshiya ala sharhi-l-mavoqif fi-ilm-ul-kalam li-s-sayyidi-sh-sharif“
("Sayyid Sharifning „Sharhu-l-muvofiq“ asariga hoshiya-izoh"), „Bahru-l-ulum fi-t-tafsir“ („Tafsirdagi ilmlar ummoni“).
Alouddin Ali Samarqandiy „Bahru-l-ulum fi-t-tafsir“ nomli asarini yozishda, tafsirga oid koʻpgina kitoblardan foydalangan va oʻzidan ancha foydali iboralarni qoʻshgan.
Bu kitob toʻrt jilddan iborat boʻlib, „Mujodala“ surasida tugagan.
Asarning „Juma surasi“ (inv. № 76-05226), „Baqara surasi“ (inv. № 77-05226) qismi Riyoz shahridagi „Markaz al-Malik Faysal li-l-buhus va-d-dirosati-l-islomiyya“ kutubxonasida saqlanmoqda.

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Ato ibn Ahmad Samarqandiy

Ato ibn Ahmad Samarqandiy (arabcha: عطو بن أحمد سمرقندي — Ato ibn Ahmad Samarqandiy — Toʻliq ismi:Abu Muhammad Ato ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Xoʻja Gʻoziy Samarqandiy (XIV asr)) — [[Astronom].

Hayoti 
Ato ibn Ahmad Samarqandiy oʻz ilmiy faoliyatini Sharqning turli mamlakatlarida olib borgan O‘rta Osiyolik astronomlardag biri boʻlib, asli Samarqandlik boʻlgan alloma oʻz vatanidan yiroqda, Hindistonning Sharqiy chegarasida ilmiy tekshirish ishlari bilan shugʻullangan. Ato ibn Ahmad Samarqandiyning 764/1362-yil Yuan Tchenn X si Vu Tsing sulolasidan boʻlgan shahzodalar uchun tuzgan astronomik jadvallari bizgacha yetib kelgan. Parij milliy kutubxonasida bu jadvallarning asl nusxasi (avtografi) saqlanmoqda (inv. № 6040).

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Ash’as Abu Bakr Samarqandiy

Ash’as Abu Bakr Samarqandiy (arabcha: اشاس ابو بكر سمرقندي — Ash’as Abu Bakr Samarqandiy — Toʻliq ismi: Ahmad ibn Umar ibn Ash’as Abu Bakr Samarqandiy (vafoti 1096-yil)) — Qiroat ilmi olimi va muhaddis.

Hayoti va ijodi 
Ash’as Abu Bakr Samarqandiyning tavallud topgan yili nomaʼlum boʻlib, 489/1069-yili vafot etgan. Bir muncha muddat Damashqda istiqomat qilgan. U yerda Qur’on qiroati ilmini taʼlim olgan va u haqida „As-sa hoif“ („ Qur’on sa hifalari“) asarini yozgan. Damashqda Abu Ali ibn Abu Nasr va Abu Usmon Ismoil ibn Abdurrahmon Sobuniydan hadis rivoyat qilib taʼlim olgan.
Ibn Abu Usaybia „Uyunu-l-anbo fi taba qoti-l-atibbo“ nomli asarida keltirilgan Abulqosim Ismoil ibn Ahmad ibn Samarqandiy muhaddislardan boʻlganini eslatib, Bag‘dodda Muhizzi-buddin ibn Hibil degan kishi undan dars olganini aytadi. Lekin Ibn Abu Usaybianing 515/1121-yilda tugʻilganidan kelib chiqib, boshqa alloma haqida keltirgan boʻlishini tushunishimiz mumkin.
Shuningdek, Hoji Xaliyfa „Kashfu-z-zunun“ asarida Abulqosim Ismoil
ibn Ahmad Samarqandiy Rasululloh (s.a.v.)ning amakilari „Abbos ibn Abdulmuttalibning fazilatlari“ haqida yozgan asari mavjudligini aytadi. Hoji Xaliyfa allomaning tarjimayi holi haqida maʼlumot keltirmagan.

Asarlari
 “As-sahoif”.

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Xonaqoh jome masjidi

Xonaqoh masjidi — Oʻzbekiston, Fargʻona viloyati, Margʻilon shahridagi joylashgan masjid.

Tavsifi 
Xonaqoh jome masjidi Fargʻona vodiysi hududiga xos boʻlgan halokatli zilzilalardan, Margʻilonning diniy maqsadli oʻrta asrlardagi binolaridan omon qolgan kam sonli masjidlarning eng qadimiysidir. Xonaqoh masjidi shaharning tarixiy markazida, asosiy ko‘chasining sharqiy qismida joylashgan bo‘lib, shaharning eng qadimiy va yorqin meʼmoriy yodgorliklaridan biri hisoblanadi. XVI asrda qurilgan Xonaqoh jome masjidi o‘zining qariyb besh asrlik tarixi davomida bir necha davrlarni bosib o‘tgan, ularning har biri qurilishiga o‘ziga xos elementlarni olib kelgan va bugungi kungacha unda turli davrlarning alohida parchalari saqlanib qolgan.

Ayvonning baland naqshinkor koʻrinishida gulli bezak qoʻllangan. Toʻsinlardan biriga quruvchilar qurilish sanasi — hijriy 1329 (1911-yil) va ularning ismlarini Xoʻjakentlik To‘xtabek va Mirbobo Xo‘ja deb yozib qo‘yishgan. Ranglarning nozik uyg‘unligi va shiftlarning dekorativ kompozitsiyalari Farg‘ona xalq hunarmandlarining amaliy sanʼati namunasidir.

2018-yildan keng koʻlamli taʼmirlash ishlari olib borildi. O‘zbekiston mustaqil davlat maqomiga ega bo‘lganidan keyingi davrda masjid binosini qayta tiklash bo‘yicha qator ishlar amalga oshirildi va bugungi kunda ushbu masjid Marg‘ilonning hozirgi asosiy katta masjidi hisoblanadi.

Galereya

Yana qarang 

 Oʻzbekistonda islom

Manbalar 

Oʻzbekistondagi masjidlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Margʻilondagi masjidlar
Ahmad ibn Usmon Samarqandiy

Ahmad ibn Usmon Samarqandiy (arabcha: أحمد بن عثمان سمرقندي — Ahmad ibn Usmon Samarqandiy — Toʻliq ismi: Shihobuddin Ahmad ibn Usmon ibn Nizom Samarqandiy Xattobiy Shofi’iy (vafoti 901/1460-yil)) — Qiroat olimi, faqih va mufassir.

Hayoti va Faoliyati 
Ahmad ibn Usmon Samarqandiy Shofi’iyning bobosi Xattobga nisbat berilgan. Mullozoda nomi bilan tanilgan. Qiroat, mantiq, fiqh, tafsir, hadis va balog‘at ilmlarini
bilgan. Tarixchilardan birining xabar berishicha, Ahmad ibn Usmon Samarqandiy alloma imom, qiroatda oliy isnodli boʻlgan. Damashq, Halab kabi shaharlarga safar qilgan va u
yerdagi ulamolardan istifoda etgan. 
Asarlari: „Kitob jumi’a fiyhi-l-hidoya va-l-muharrar“ („Hidoyat va ozod qiluvchi masalalar jamlangan kitob“), „Sharh hidoyatu-l-hikma“ („Hidoyatu-l-hikmat“ kitobiga sharh"), „Sharhu-sh-sham-siyya“ („Shamsiyya“ga sharh"), „Hoshiyya ala-sh-sharhi-l-muxtasar li-t-Taftazoniy ala talxisi-l-miftoh li-l-Qazviniy“ ("Qazviniyning „Talxisu-l-miftoh“ asariga Taftazoniyning yozgan muxtasar sharhiga hoshiya-izoh").

Asarlari
 „Kitob jumi’a fiyhi-l-hidoya va-l-muharrar“, 
 „Sharh hidoyatu-l-hikma“,
 „Sharhu-sh-shamsiyya“, 
 „Hoshiya ala-sh-sharhi-l-muxtasar li-t-Taftazoniy ala talxisi-l-miftoh li-l-Qazviniy“.

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Badruddin Samarqandiy

Badruddin Samarqandiy (arabcha: بدر الدين سمرقندي — Badruddin Samarqandiy — Toʻliq ismi: Muhammad ibn Bahrom Qalonisiy (vafoti taxminan 1194-yil)) — Tib olimi, dorishunos va
amaliyotchi olim.

Hayoti va Faoliyati 
Badruddin Samarqandiy Samarqandda tavallud topgan, shu yerda ijod etgan. XII asrning mashhur tabiblaridan biri boʻlib, Ibn Sino va Abu Bakr Roziy (vafoti 313/925-yil) kabi Sharq buyuk tabiblarining ilmiy asarlarini mutolaa qilgan. Badruddin Samarqandiy qalamiga mansub „Aqrobozin“ („Murakkab dorilar“), yaʼni „Farmakopeya“ nomli qo‘lyozma asari
bizgacha yetib kelgan. Uning bir nusxasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi SHQMda saqlanmoqda (inv. M 3925). Bu asar „Qarobodin Qalonisiy“ nomi bilan ham mashhurdir.
Ibn Abu Usaybi’a (1200-70-yil) „Tabiblar tarixi“ nomli asarida yozishicha, Badruddin Samarqandiy „Qarobodin“ asarini yozishda Ibn Sinoning „Qonun“, Abu Bakr Roziyning „Al-hoviy“, „Al-komil“ va boshqa sharq olimlarining tabobatga oid koʻpgina
kitoblaridan foydalanganligini aytadi. „Qarobodin Qalonisiy“ning ikkinchi bir nusxasi Berlin kutubxonasida saqlanmoqda. Asar 49 bobda murakkab dorilar tayyorlash uchun hozirlangan sodda dorivor narsalarni yuvish, quritish, qovurishdan tortib, ularni turli kasalliklarni davolashda ishlatiladigan talqon dori, kulcha dori, xamir dori, hab dorilar tayyorlashgacha boʻlgan jarayon sharh qilingan. Bulardan tashqari Badruddin Samarqandiy oʻz asarida zaharlarning davolik xususiyatlari, bir dori topilmaganda uning oʻrniga oʻtuvchi ikkinchi bir dorilar, hasharotlarga qarshi qoʻllanadigan dorilar va tibbiy oʻlchov vaznlari haqida mufassal gapiradi. Bu asar muallif yashagan davrda va undan soʻng ham tabiblar, ayniqsa, dorishunos tabiblarning eʼtiborini oʻziga jalb etgan va ular uchun dasturulamal — qoʻllanma vazifasini
oʻtagan. Endilikda esa sharq dorishunoslik tarixini oʻrganishda asosiy manba vazifasini oʻtaydi. Asar Suriyaning Halab shahrida 1983-yil „Maʼhadu-t-turosi-l-olamiyi-l-arabiy“ nashriyotida chop etilgan.
Ibn Abi Usaybi’aning „Uyunu-l-anbo fi tabaqoti-l-atibbo“ („Tabiblar tabaqalari haqida maʼlumotlar bulogʻi“) nomli asarida Badruddin Samarqandiyning mashhur tabib ekanligi tilga olinadi. Badruddin Samarqandiyning murakkab dorilarga bagʻishlangan
„Karobodin“ („Murakkab dorilar haqida kitob“, yaʼni „Farmakopeya“) nomli asari 49 bobdan iborat boʻlib, unda murakkab dorilarni tayyorlash jarayoni taʼriflangan. „Karobodin“ Badruddin Samarqandiy yashagan davrda va undan soʻng ham tabiblar, ayniqsa, dorishunoslar uchun dasturulamal vazifasini oʻtagan. Asarning XVI asrda koʻchirilgan bir qoʻlyozma nusxasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi SHQMda saqlanmoqda (inv. № 3925).

Asarlari 
 „Karobodin“

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Oʻzbekiston milliy futzal terma jamoasi (18 yoshgacha)

18 yoshgacha Oʻzbekiston futzalchilari milliy terma jamoasi — tarkibiga 14 yoshdan 18 yoshgacha Oʻzbekiston oʻsmirlari kirishi mumkin boʻlgan, xalqaro U-18 futzal musobaqalarida Oʻzbekiston sharafini himoya qiluvchi jamoa.

Tarixi

Yana qarang 
 Oʻzbekiston milliy futzal terma jamoasi
 Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi
 Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)
 O‘zbekiston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)

Manbalar

Havolalar 
 Oʻzbekiston futbol federatsiyasining rasmiy sayti

Oʻzbekiston milliy futzal terma jamoasi
Aqilbek Kurishbayev

Aqilbek Kazigulovich Kurishbayev (1961-yil 13-aprelda tugʻilgan, Qozogʻiston SSR, Olma-Ota) — qozoq davlat arbobi, olim, Qozogʻiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vaziri, 2020-yil  13-avgust– 2022-yil 10-dekabr – Qozogʻiston Respublikasi parlamenti Senati aʼzosi.

Biografiyasi 
1961-yil 13-aprelda Olma-Ota shahrida tugʻilgan.

1983-yilda Qozogʻiston qishloq xoʻjaligi institutini agrokimyo va tuproqshunoslik mutaxassisligi boʻyicha imtiyozli diplom bilan tamomlab, agronom malakasiga ega boʻldi.

Mehnat faoliyatini 1983-yilda V.Vilyams nomidagi Qozogʻiston qishloq xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot institutida boshlagan. Institut devorida 1997-yilgacha ishlab, agrotuproqshunoslik kafedrasi laborantidan direktor oʻrinbosarigacha boʻlgan.

1997-yilda A.I.Barayev nomidagi Qozogʻiston gʻallachilik ilmiy-tadqiqot instituti direktori etib tayinlandi.

2002-2005-yillarda - Qozogʻiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vaziri oʻrinbosari.

2006-yilda Qozogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligining Fan boʻlimiga rahbarlik qilgan.

2007-yildan Qozogʻiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vaziri oʻrinbosari.

2008-yil aprelidan - Qozogʻiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vaziri.

Qozogʻiston Respublikasining amaldagi Konstitutsiyasiga muvofiq, Qozogʻiston Respublikasining saylangan Prezidenti lavozimga kirishgan paytdan boshlab, 2011-yil 8-aprelda sobiq hukumat isteʼfoga chiqadi.

2011-yil 18-oktabrdan 2020-yilgacha - Saken Seyfullin nomidagi Qozogʻiston agrotexnika universiteti (KazATU) rektori.

2022-yildan hozirgi kungacha – Qozoq milliy agrar tadqiqot universiteti boshqaruvi raisi – rektori

Mukofotlar 

 "Ostonaga 20 yil" yubiley medali
 "Ostonaga 10 yil" yubiley medali (01.07.2008)
 Mukofot laureati. A. VA. Baraeva
 "Qozogʻistonning mehnat sinirgen qayratkeri" faxriy unvoni (2006)
 "Qozogʻiston Respublikasi Mustaqilligiga 20 yil" yubiley medali (2011)
 "Kurmet" ordeni (2012)
 "Parasat" ordeni (2018)

Manbalar

Havolalar 

 Paragraf uchun shaxsiy ma'lumotnoma
 Qozog'iston agrotexnika universiteti veb-saytida tarjimai holi 

Ostonaning 10 yilligi medali sohiblari
Parasat ordeni sohiblari
Yashayotgan insonlar
1961-yilda tugʻilganlar
13-aprelda tugʻilganlar
Qozogʻiston siyosatchilari
Turkmaniston Markaziy banki

Turkmaniston Markaziy banki () Turkmaniston bank regulyatori, markaziy banki hisoblanadi. Bank Ashxobod markazida joylashgan. U 1991-yilda tashkil etilgan boʻlib, mamlakat bank tizimini tartibga soladi va milliy moliya siyosatini nazorat qiladi.

U oʻziga xos baland binoda joylashgan.

Kengashi 
Turkmaniston Markaziy banki Boshqaruvi toq sonli kishilardan iborat. Kengash tarkibiga Kengash raisi va raisning bir nechta oʻrinbosarlari kiradi. Gadirgeldi Mushshikov 2021-yil 9-iyuldan beri rais lavozimida ishlab kelmoqda.

Raislari 

 Amandurdi Bordjakov, 1991-yil - 1992-yil iyun;
 Nazar Saparov, 1992-yil iyun - 1993-yil iyun;
 Xoʻjaberdi Orazov, 1993-yil iyun - 1999-yil may;
 Seitbay Gandimov, 1999-yil may - 2002-yil may;
 Imomdurdi Gandimov, 2002-yil may - 2002-yil sentabr;
 Nurberdi Bayramov, 2002-yil sentabr;
 Shekersoltan Muxammedova, 2002-yil sentabr - 2005-yil may;
 Jumaniyoz Annaorazov, 2005-yil may - 2006-yil may;
 Geldimurat Abilov, 2006-yil may - 2008-yil aprel;
 Guvanchmirat Goklenov, 2008-yil aprel - 2011-yil iyul;
 Tuvakmamed Japarov, 2011-yil iyul - 2014-yil yanvar;
 Gochmirad Miradov, 2014-yil yanvar - 2015-yil yanvar;
 Merdan Annadurdiyev, 2015-yil yanvar - 2021-yil 9-iyul;
 Gadirgeldi Mushshikov, 2021-yil 9-iyuldan beri.

Tashkiliy tuzilmasi 
 Axal viloyati boshqarmasi;
 Bolqon viloyati boshqarmasi;
 Toshoʻgʻuz viloyati boshqarmasi;
 Lebap viloyati boshqarmasi;
 Mari viloyati boshqarmasi;
 Inkassatsiya boshqarmasi;
 Qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlar qoʻmitasi;
 Tahlil idorasi;
 Turkmaniston qahramoni Otamurod Niyozov nomidagi Bank maktabi;
 “Turkmanboshi ma’naviyati” masjidiga xizmat koʻrsatish boʻyicha ixtisoslashtirilgan xoʻjalik birligi;
 "Xazina" mehmonxonasi (Turkmanboshi, Avaza shaharchasi)

Turkman oti kuni 
2013-yilda Turkmaniston Markaziy banki Turkman oti kuni munosabati bilan yangi esdalik tangalarni muomalaga chiqardi. “Turkman Axaltaka oti” deb nomlangan oltin va kumush tangalar qiymati 18 AQSh dollariga teng. "Samoviy otlar" nomi bilan tanilgan qadimiy Axaltaka otlari xalqaro ot parvarishlash markazi hisoblangan Turkmaniston milliy merosining bir qismidir.

Manbalar

Havolalar 

 Turkmaniston Markaziy banki rasmiy sayti
 Tashqi bino
Markaziy banklar
Turkmaniston
Markaziy Osiyo
Gruziya Milliy banki

Gruziya Milliy banki (  , Sakartvelos Erovnuli Bank'i) — Gruziya markaziy banki . Bank maqomi Gruziya Konstitutsiyasi bilan belgilanadi. Mamlakat Konstitutsiyasiga koʻra, bank davlat nazoratidan mustaqil boʻlib, narx barqarorligini taʼminlash vazifasi yuklanadi . Milliy bankning oliy organi yetti kishidan iborat Kengash hisoblanadi. Milliy bank prezidenti Kengashga raislik qiladi. Kengash, raisdan tashqari, ikki nafar vitse-prezident va boshqa aʼzolardan iborat. Gruziya Milliy banki Kengashi aʼzolari Gruziya Prezidentining taqdimiga binoan Gruziya parlamenti tomonidan uning aʼzolari umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan yetti yil muddatga saylanadi .

Tarixi 
Gruziya Milliy banki 1991-yilda SSSR Davlat bankining Gruziya Respublika banki negizida tashkil etilgan.

Gruziyaning birinchi markaziy banki 1919-yilda tashkil etilgan. Uning birinchi rahbari 1919-yildan 1924-yilgacha bankni boshqargan Yason Lordkipanidze edi. 1991-yilda, Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng, tartibga soluvchi mustaqil muassasa sifatida faoliyat koʻrsata boshladi. Keyin Gruziya Oliy Kengashining qarori bilan Sovet moliya-kredit tuzilmasi asosida Gruziya Milliy banki tashkil etildi .

Prezidentlari 

 Yason Lordkipanidze - Gruziya Davlat bankining gubernatori, 1920-yil iyul - 1921-yil fevral ;
 Gia Topuriya, 1991-yil oktabr - 1992-yil yanvar ;
 Vaja Jinjixadze, 1992-yil yanvar - 1992-yil mart ;
 Nodar Kakuliya, 1992-yil aprel - 1992-yil noyabr ;
 Demur Dvalishvili, 1992-yil noyabr - 1993-yil oktabr ;
 Nodar Javaxishvili, 1993-yil oktabr - 1998-yil mart ;
 Irakli Managadze, 1998-yil mart - 2005-yil mart ;
 Roman Gotsiridze, 2005-yil mart - 2007-yil oktabr ;
 David Amaglobeli, 2007-yil oktabr - 2009-yil fevral ;
 Giorgiy Kadagidze, 2009-yil fevral - 2016-yil fevral ;
 Koba Gvenetadze, 2016-yil mart - 2023-yil mart.

Gruziya Konstitutsiyasi

95-modda 

 1. Gruziya Milliy banki narxlar barqarorligini taʼminlash uchun Gruziya pul tizimining ishlashini taʼminlaydi va moliya sektorining samarali ishlashini qoʻllab-quvvatlaydi.
 2. Milliy bank barcha banklarning banki, Gruziya hukumatining bankiri va fiskal agenti hisoblanadi.
 3. Milliy bank oʻz faoliyatida mustaqildir. Uning huquq va majburiyatlari, faoliyat yuritish tartibi, shuningdek, mustaqilligining kafolati Organik qonun bilan belgilanadi.
 4. Pulning nomi va birligi qonun bilan belgilanadi. Milliy bank pul muomalasida monopol huquqqa ega .

96-modda 

 1. Gruziya Milliy bankining oliy organi Milliy bank Kengashi boʻlib, uning aʼzolari parlament tomonidan Prezidentning taqdimiga binoan deputatlar umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan yetti yil muddatga tasdiqlanadi. Kengash aʼzolari ushbu Konstitutsiyaning 64-moddasiga muvofiq faqat parlament qaroriga binoan lavozimidan ozod etilishi mumkin.
 2. Milliy bank Prezidenti Kengash aʼzolari orasidan Milliy bank Kengashining taqdimiga binoan Gruziya Prezidenti tomonidan tayinlanadi va oʻz vazifasidan ozod qilinadi.
 3. Milliy bank parlamentga hisobot beradi va har yili oʻz faoliyati toʻgʻrisida hisobot taqdim etadi .

Manbalar

Havolalar 

 Rasmiy veb-sayti

Markaziy banklar
Gruziya
Kavkaz
Davlatobod tumani

Davlatobod tumani — Namangan viloyati Namangan shahridagi tuman.

Tarixi 
1977-yil 29-avgust kuni 1,1 ming gektar maydonda tashkil etilgan. 2003-yilning dekabr oyida tugatilib, shahar tarkibiga qoʻshib yuborilgan. 2020-yil 11-sentabrda Oliy Majlis Senatining qarori bilan yangidan asos solindi.

Tavsifi 
Tumanda 25 ta mahalla, 33850ta xonadon, 421ta koʻp qavatli uy, 3ta kasb-hunar kolleji, 18ta umumta’lim maktabi, 24ta maktabgacha ta’lim muassasasi, 5ta tibbiyot muassasasi, 1280 gektar qishloq xoʻjaligi yerlari, 698 ta xizmat koʻrsatish obyekti, 429ta sanoat korxonasi hamda 2ta madaniy meros obyekti bor. Aholisi 149600 nafar (2021).

Manbalar

Havolalar 
 Davlatobod tumani, Namangan, Oʻzbekiston — kompaniyalar va tashkilotlar maʼlumotnomasi, ularning manzillari, telefonlari, kontaktlari
Kultepa (Andijon tumani)

Kultepa — Andijon viloyati Andijon shahrining markazida joylashgan aholi punkti.

Manbalar
Thunbergia grandiflora

Thunbergia grandiflora — Acanthaceae oilasiga mansub doimiy yashil liana. Vatani Xitoy, Hindiston, Nepal, Bangladesh, Indochina, Myanma va boshqa joylarda keng tarqalgan. Keng tarqalgan nomlari orasida Bengal clockvine, Bengal trubpet, blue skyflower, blue thunbergia, blue trumpetvine, clockvine, skyflower va skyvine kiradi.

Tavsif 
Oʻsimliklar balandligi taxminan 20 metrgacha yetadi, chuqur ildizli uzun ildiz tizimiga ega. Qoʻpol sirtga ega boʻlgan, poyada qarama-qarshi joylashgan barglar shakli juda oʻzgaruvchan. Ular uchburchak yoki tuxumsimon, chetlari tishli, boʻlakli yoki butun boʻlishi mumkin. Bargining uzunligi 200 mm va kengligi 60 mm gacha yetadi.

Gullari moviydan binafsha ranggacha, uzunligi 8  sm kengligi 4 sm, trubaning ichi och sariq rangda. Ulardan soʻng urugʻlarni oʻz ichiga olgan dukkaklar paydo boʻladi, ular pishganidan keyin bir necha metr uzoqlikka tashlanadi. Oʻsimliklar, shuningdek, suv oqimlari bilan yuvilgan segmentlardan ham koʻpayadi.

Kultivatsiya 
Bu oʻsimlik moʻtadil mintaqalarda uy oʻsimligi sifatida yetishtiriladi va Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan.

Manbalar 

Xitoy o'simliklari
Ariqmahalla (Asaka tumani)

Ariqmahalla — Andijon viloyati Asaka tumanida joylashgan aholi punkti.

Manbalar
Axtachi (Asaka tumani)

Axtachi — Andijon viloyati Asaka tumanida joylashgan aholi punkti.Andijon viloyatining eng gullagan va so'lim joylaridan. Bu tuman Andijon shahri va Asaka shahri orasining qoq markazida joylashgan.  Axtachi tumani aholisining asosiy daromadi issiqxonadan bo'lib bunda asosan limon mevasi yetishtiriladi. Axtachi tumani O'zbekistonning Farg'ona vodiysining katta qismini limon bilan ta'minlab turadi va buning birgina o'zi bo'lib qolmay Rossiya davlatiga ham eksport qilib O'zbekistonning eksport tizimini rivojlantirishga oz bo'lsada o'z hissasini qo'shadi.

Manbalar