Mantiqiy sxema

Mantiqiy maʼlumotlar modeli yoki mantiqiy sxema maʼlum bir maʼlumotlar bazasini boshqarish mahsuloti yoki saqlash texnologiyasidan (fizik maʼlumotlar modeli) mustaqil ravishda ifodalangan, lekin maʼlumotlar tuzilmalari nuqtai nazaridan ifodalangan muayyan muammoli domenning maʼlumotlar modelidir, masalan, relyatsion jadvallar va ustunlar, ob’ektga yoʻnaltirilgan sinflar yoki XML teglari. Bu texnologiyadan foydalanmasdan tashkilotning semantikasini tavsiflovchi kontseptual maʼlumotlar modelidan farqli oʻlaroq.

Umumiy koʻrinish 
Mantiqiy maʼlumotlar modellari axborot sohasining mavhum tuzilishini ifodalaydi. Ular koʻpincha diagrammatik xarakterga ega va asosan tashkilot uchun muhim boʻlgan narsalarni va ularning bir-biri bilan qanday bogʻliqligini koʻrishga intiladigan biznes jarayonlarida qoʻllaniladi. Tasdiqlangan va tasdiqlangandan keyin, mantiqiy maʼlumotlar modeli fizik maʼlumotlar modelining asosiga aylanishi va maʼlumotlar bazasi dizaynini tashkil qilishi mumkin.

Mantiqiy maʼlumotlar modellari oldingi kontseptual maʼlumotlar modelida aniqlangan tuzilmalarga asoslanishi zarur, sababi bu mantiqiy model ham aks ettirishi kerak boʻlgan axborot kontekstining semantikasini tavsiflaydi. Shunga qaramay, mantiqiy maʼlumotlar modeli aniq bir hisoblash tizimida amalga oshirilishini kutganligi tufayli, mantiqiy maʼlumotlar modelining mazmuni maʼlum samaradorlikka erishish uchun oʻrnatiladi.

„Mantiqiy maʼlumotlar modeli“ atamasi baʼzan „domen modeli“ning sinonimi yoki domen modeliga muqobil sifatida ishlatiladi. Ikkala tushuncha bir-biri bilan chambarchas bogʻliq va bir-biriga mos keladigan maqsadlarga ega boʻlsa-da, domen modeli ushbu domen bilan bogʻliq boʻlgan maʼlumotlarning tuzilishiga emas, balki muammoli domendagi tushunchalarni olishga qaratilgan.

Tarixi 

ANSI birinchi marta 1975-yilda mantiqiy sxema gʻoyasini ilgari surganida, tanlovlar ierarxik va tarmoq edi. Relyatsion model — maʼlumotlar jadvallar va ustunlar nuqtai nazaridan tasvirlangan — hozirgina maʼlumotlarni tashkil etish nazariyasi sifatida tan olingan, biroq bu yondashuvni qoʻllab-quvvatlaydigan dasturiy taʼminot mavjud emas edi. Oʻsha vaqtdan boshlab maʼlumotlarni modellashtirishga ob’ektga yoʻnaltirilgan yondashuv — bu yerda maʼlumotlar sinflar, atributlar va assotsiatsiyalar nuqtai nazaridan tasvirlangan — ham joriy etildi.

Mantiqiy maʼlumotlar modeli mavzulari

Mantiqiy maʼlumotlar strukturasini qurish sabablari 

 Biznes maʼlumotlari elementlari va talablarini umumiy tushunishga yordam beradi
 Maʼlumotlar bazasini loyihalash uchun asos yaratadi
 Maʼlumotlarning ortiqcha boʻlishining oldini olishga yordam beradi va shu bilan maʼlumotlar va biznes tranzaksiyalarining nomuvofiqligini oldini oladi
 Maʼlumotlarni qayta ishlatish va almashishni osonlashtiradi
 Rivojlanish va texnik xizmat koʻrsatish vaqtini va narxini pasaytiradi
 Mantiqiy jarayon modelini tasdiqlaydi va taʼsir tahliliga yordam beradi.

Maʼlumotlarning kontseptual, mantiqiy va fizik modeli 
Mantiqiy maʼlumotlar modeli baʼzan notoʻgʻri fizik maʼlumotlar modeli deb nomlanadi, bu ANSI odamlari buni nazarda tutmagan. Maʼlumotlar bazasining fizik dizayni maʼlumotlar bazasini boshqarishning muayyan texnologiyasidan chuqur foydalanishni oʻz ichiga oladi. Masalan, jadval/ustun dizayni dunyoning turli burchaklarida joylashgan kompyuterlar toʻplamida amalga oshirilishi mumkin. Bu fizik modelning domenidir.

Maʼlumotlarning kontseptual, mantiqiy va fizik modellari oʻz maqsadlari va mazmuni jihatidan juda farq qiladi. Quyida qayd etilgan asosiy farqlar.

Manbalar 
 ingliz tilidan manba