Gvatemalada o‘ldirilgan jurnalistlar ro‘yxati

Gvatemala Lotin Amerikasidagi jurnalistlar va ommaviy axborot vositalari xodimlari uchun eng xavfli davlatlardan biri hisoblanadi. Gvatemaladagi fuqarolar urushi (1960–1996) davrida kamida 342 jurnalist oʻldirilgan va 126 nafari gʻoyib boʻlgan yoki noqonuniy hibsga olingan. Oʻrtacha 36 yil davomida har oyda bitta hujumga toʻgʻri keladi. So‘l partizan harakatlari va o‘ng qanot hukumati o‘rtasida janglar boshlanganda, jurnalistika mamlakatda xavfli kasbga aylandi. Yuzlab ommaviy axborot vositalari xodimlari korruptsiya, repressiya, uyushgan jinoyatchilik va rejim tomonidan sodir etilgan inson huquqlari buzilishi haqida yozgani uchun kaltaklangan, qamoqqa olingan, o'g'irlangan yoki hatto o'ldirilgan. 1970-yillarda fuqarolar urushi shiddati oshgani sayin, Gvatemala jurnalistikasi qutbga aylandi va jurnalistlar siyosatga aralashdi. Agar fuqaro jinoyat haqida xabar bermoqchi bo‘lsa, huquqni muhofaza qilish organlariga emas, matbuotga murojaat qilgan; o'zlarining siyosiy muxolifatini bildirmoqchi bo'lgan odamlar o'z ishlarini nashr qilish uchun Gvatemala hukumatiga emas, balki gazetalarga yubordilar. 1985-yilga kelib, Gvatemala o'zining konstitutsiyaviy boshqaruvini qayta qabul qilganida, matbuot erkinligi yaxshilana boshladi. 1996-yilda tinchlik shartnomasi imzolanganda, Gvatemalada jurnalistlar uchun muhit yaxshilandi va ommaviy axborot vositalari xodimlarining o'ldirilishi sezilarli darajada kamaydi. Biroq, matbuotga qarshi hujumlar va maqsadli qotilliklar uyushgan jinoyatchilik shaklida davom etdi.

Fuqarolar urushining tugashi Gvatemala matbuotini bir necha jihatdan erkin qildi; gazetalarda hukumat korruptsiyasi haqida maqolalar chop eta boshladi, bu mavzu urush davrida tez-tez chetlab o'tildi va ko'payib ketdi. Ushbu yaxshilanishlarga qaramay, Gvatemaladagi jurnalistlar fuqarolar urushidan boshlangan o'z-o'zini senzura qilish madaniyatini qabul qilishni o'rgandilar Hukumatning Gvatemala matbuotiga nisbatan salbiy munosabati davom etmoqda va matbuot hukumatdan va uning reklamalaridan ajralib, to'liq avtonom bo'lish uchun iqtisodiy mustaqillikka ega emas. Mamlakatdagi aksariyat ommaviy axborot vositalari markazlari poytaxt Gvatemala shahrida joylashgan. Poytaxtda ishlayotgan jurnalistlar viloyatlarda yashovchi jurnalistlarga qaraganda yaxshiroq ish sharoitlariga ega va hujumlardan yaxshiroq himoyalangan, bu yerda ular toʻgʻridan-toʻgʻri reportajlari uchun mahalliy amaldorlar tomonidan osonlik bilan bosim oʻtkazishadi. 2000-yillarning o'rtalaridan beri giyohvand moddalar bilan bog'liq zo'ravonlik va meksikalik uyushgan jinoyatchilik, xususan, Los Zetasning mavjudligi Gvatemalada qotillik va matbuotga qarshi hujumlar sonini oshirdi.

Gvatemaladagi fuqarolar urushi davrida

Gvatemaladagi fuqarolar urushidan keyin

Yana qarang 

 Gondurasda o'ldirilgan jurnalistlar ro'yxati
 Meksikada o'ldirilgan jurnalistlar ro'yxati
 Venesuelada o'ldirilgan jurnalistlar ro'yxati

Manbalar

Bibliografiya

Havolalar 

 Matbuotga hujumlar: Gvatemala (2011), Jurnalistlarni himoya qilish qo'mitasi tomonidan
 Gvatemalada 1992 yildan beri jurnalistlarni himoya qilish qo'mitasi tomonidan o'ldirilgan jurnalistlar

Jurnalistika
Jurnalistlar
Jurnalistik tadqiqotlar