Jazz gitara

Jazz gitara elektr gitara turiga yoki akustik gitara tovushini oshirish uchun elektr kuchaytirgichdan foydalangan holda jazzdagi gitara chalish uslubiga ishora qilishi mumkin.
1930-yillarning boshlarida jazz musiqachilari oʻzlarining ovozlarini baland ovozda katta guruhlarda eshitish uchun kuchaytirishga harakat qilishgan. Katta guruhlardagi gitarachilar akustik gitaradan yarim akustik gitaraga oʻtib, kuchaytirgichlardan foydalanishni boshlaganlarida, bu ularga yakkaxon ijro etish imkonini berdi. XX asr boshlarida jazz gitara, jazzga muhim taʼsir koʻrsatdi. Jazzda ishlatiladigan eng qadimgi gitaralar akustik boʻlgan va akustik gitara hali ham jazzda qoʻllanilsada, 1940-yillardan beri koʻpchilik jazz gitarachilari elektr kuchaytirilgan gitara yoki elektr gitarada ijro etishgan.
Anʼanaga koʻra, jazz elektrogitarachilari nisbatan keng boʻshliqli ovoz qutisi, skripka uslubidagi f-teshiklardan foydalanganlar.

Tarixi

1900—1930-yillarning oʻrtalari 
Torli, klarnet va baraban kabi harbiy orkestr uslubidagi asboblar, masalan, erta jazz guruhlari oʻz ichiga olgan guruhlarda eshitish mumkin. 20-asr boshlarida akustik gitara mashhurroq asbobga aylanganligi sababli, gitara ishlab chiqaruvchilar kengroq sozlamalarda foydali boʻlgan balandroq gitaralarni yaratishni boshladilar.

1930-1960 yillar oxiri 
1930-yillarning oxiri va 1940-yillar davomida — katta guruh jazz va sving musiqasining gullagan davri — gitara ritm boʻlimining muhim asbobi edi. Baʼzi gitarachilar, masalan, Count Basie guruhidan Freddie Green, gitaraga xos hamrohlik uslubini ishlab chiqdilar. Katta guruhlarning bir nechtasi kuchaytirilgan gitara sololarini namoyish etdi, ular oʻrniga kichik kombinatsiya kontekstida ijro etildi.

Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda kichik kombo jazz keng miqyosda paydo boʻlishidan keyingina gitara koʻp qirrali asbob sifatida paydo boʻldi, u ham ritm boʻlimida, ham oʻziga xos ohangdor asbob va yakkaxon improvizator sifatida ishlatilgan. George Barnes, Kenny Burrell, Herb Ellis, Barney Kessel, Jimmy Raney va Tal Farlow qoʻllarida gitara „jiddiy“ jazz asbobi sifatida koʻrila boshladi.
Gibsonning ES-175 (1949-yilda chiqarilgan) kabi takomillashtirilgan elektr gitaralari chaluvchilarga koʻproq tonal variantlarni taqdim etdi.1940—1960-yillarda Ues Montgomeri, Joe Pass va Jim Hall kabi gitarachilar hozirda „jaz gitara“ deb nomlanuvchi narsaga asos solgan.

Musiqiy elementlar

Ritm 
Jazz ritmli gitara koʻpincha juda teksturali, gʻalati metrli ijrodan iborat boʻlib, u ekzotik, qiyin boʻlgan akkordlardan keng foydalanishni oʻz ichiga oladi. Jazz gitarachilari akkordni sakkizinchi tebranishda chalish orqali ritmdan „oldinda“ akkordlarni oʻynashlari mumkin. Akkordlar odatda rok ritmidagi gitarachi oʻynagandek takrorlanuvchi ritmik tarzda ijro etilmaydi.

Improvizatsiya 
Jazz gitarachilar improvizatsiya qilganda, ular kuyning akkord progressiyasidagi akkordlar bilan bogʻliq boʻlgan shkalalar, rejimlar va arpejlardan foydalanadilar.
Improvizatsiyaga yondashuv jazz gitarasining eng qadimgi davrlaridan beri oʻzgardi. Sving davrida koʻplab solistlar ohangni bezaklar va notalar bilan bezash orqali „quloq bilan“ improvizatsiya qilishgan. Biroq, bebop davrida, tez sur’at va murakkab akkord progressiyalari „quloq bilan“ oʻynashni tobora qiyinlashtirdi. Saks va pianinochilar kabi boshqa improvizatorlar bilan bir qatorda bebop davridagi jazz gitarachilari ham shkalalar (butun ohang shkalasi, xromatik shkala va boshqalar) va arpejiolar yordamida akkord oʻzgarishlarini improvizatsiya qilgan.

Manbalar