MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Tohir va Zuhra (film)

„Tohir va Zuhra“ – 1945-yil rejissor Nabi Gʻaniyev tomonidan suratga olingan va „Toshkent kinostudiyasi“da ishlab chiqarilgan sovet tarixiy-dramatik badiiy filmi.

Ushbu film XV asrdagi sharq xalq ertak-afsonalariga asoslangan boʻlib, unda oddiy xalqdan chiqqan jasur Tohirning xon qiziga boʻlgan sof muhabbati ifodalangan. „Tohir va Zuhra“ filmi xorijda namoyish etilgan ilk oʻzbek badiiy filmi sanaladi. Filmning premyerasi 1945-yil 21-oktabrda Moskvada boʻlib oʻtgan.

Mazmuni 
Filmning asosiy gʻoyasi dovyurak Tohirning Boboxon qizi Zuhraga boʻlgan chin muhabbati tarixidir. Tohir quyi tabaqadan chiqqanligi bois xon atrofidagi mulozimlar bunday muhabbatni jinoyat bilan teng koʻrishadi, buning oqibatida Tohir koʻp jabru sitam koʻrishga majbur boʻladi.

Tohir bilan Boboxon qizi Zuhra bir kunda tugʻilishadi, xon yurtga osh berib, bolalarning taqdirini bogʻlashga ahd qilishadi. Oradan vaqt oʻtib, Tohirning otasi vafot etgach, xon Tohirni past tabaqadan boʻlgani uchun kuyov qilishni istamaydi va qarorini oʻzgartiradi. Shunday qilib, Tohirni sandiqqa solib, daryoga oqizib yuborishadi.

Film ssenariysida tilga olinmagan yangi ijtimoiy komponent ikki yosh muhabbati bilan parallel ravishda xalq qoʻzgʻoloni yetakchisi Sardor timsoli ifodalangan. Yetakchi tashabbusi bilan hamma insonlar teng huquqli ekanligi va sharq jamiyatida feodal turmush tarziga qarama-qarshi kurashadi.

Rollarda 

 Gʻulom Aglayev – Tohir
 Yulduz Rizayeva – Zuhra
 Asat Ismatov – Boboxon
 Abror Xidoyatov – Sardor
 Obid Jalilov – vazir
 Ergash Karimov – Tohirning bolaligi (titrda koʻrsatilmagan)

Suratga olish guruhida 

 Postanovkachi-rejissor – Nabi Gʻaniyev
 Ssenariy mualliflari — Aleksey Speshnev, Sobir Abdulla
 Rassom — Varsham Yeremyan
 Bastakor – Aleksey Kozlovskiy

Yaratilish tarixi 
Dastavval film Sobir Abdullaning „Tohir va Zuhra“ sahnalashtirilgan teatri asosida ishlandi. Lekin rejissor Gʻaniyev xalq toʻplagan materillarni qayta ishlab yangi asar yaratish taklifini berdi. Natijada film voqealari fojiali muhabbatdan ijtimoiy ahamiyatga ega tarixiy dramasi asosiga qurildi. Hukumat tepasida turganlarning ehtiyotkorligi, jamiyatning turli tabaqalarga qarama-qarshi turishi, hukmronlik uchun kurashi birinchi oʻringa chiqib, amaldorlarning zulmi va erkin irodasi ikkinchi darajali boʻlib qoldi.

Film taniqli rejissor Gʻaniyev uchun toʻliq metrajli ovozli film boʻlib qoldi. Shu bois lentaga musiqiy bezak berilishi muhim rol oʻynadi. Rejissor Gʻaniyev bastakor Kozlovskiy bilan birga xalq ogʻzaki qoʻshiqlaridan tanlab, filmga oʻzgacha kayfiyat yaratishdi. Bu nafaqat SSSRda, balki xorijiy mamlakatda ham zoʻr shavq-zavq bilan qabul qilindi. Mazkur film Oʻzbekistonning barcha yoshdagi auditoriyasiga ega boʻlgan ilk kinematografik asari boʻldi.

Manbalar

Havolar 
Tohir va Zuhra Youtube.com

Toshkent kinostudiyasi filmlari
Idalys Ortiz

Idalys Ortiz (; tugʻ. 1989-yil 27-sentyabr, Pinar del Río, Kuba) — kubalik dzudochi, 78 kg dan ortiq vazn toifasida, Kuba terma jamoasi aʼzosi. 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori, 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni, 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali sovrindori. Ikki karra Jahon chempioni, uch karra Panamerika oʻyinlari chempioni, oʻn toʻrt karra Panamerika chempioni.

Faoliyati 
2008-yilda Pekinda (Xitoy) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u chorak finalda avstraliyalik dzudochi Janelle Shepherdni magʻlub etgandi, ammo yarim finalda u xitoylik sportchi Tong Wenga yutqazdi (yakunida oltin medalni qoʻlga kiritdi), uchinchi oʻrin uchun kurashda mongoliyalik Dorjgotovyn Tserenkhandni magʻlub etdi. va 78 kg dan yuqori vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2012-yilda Londonda (Birlashgan Qirollik) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u ishtirok etib, 78 kg dan ortiq vazn toifasida finalda yaponiyalik dzudochi Mika Sugimotoni magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Ortiz kumush medalni qoʻlga kiritib, medallar toʻplamini yakunladi. U Kseniya Chibisovani tavara-gaeshi bilan, keyin Kim Min-Jeongni yoko-shixo-gatame bilan magʻlub etdi. Yarim finalda u Kanae Yamabeni uki-goshi bilan magʻlub etdi va finalda Emilie Andéolga yutqazdi. U Olimpiada kumushi bilan birga 5 ta Xalqaro dzudo federatsiyasi musobaqasida gʻalaba qozonib, mavsumni dunyoning birinchi raqamli tennischisi boʻldi.

U 2017-yilgi ochiq vazn toifasidagi Jahon chempionatida Roman Dikkoni shime-vaza bilan magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2018-yilda u 2016-yildan beri birinchi Xalqaro dzudo federatsiyasi chempionligini qoʻlga kiritdi. U, shuningdek, 2018-yilgi Panamerika chempionatida 5 ta oltin medalni qoʻlga kiritgan Kuba jamoasining bir qismi edi. Ortiz oʻzining muvaffaqiyati uchun kuniga 7 soatlik mashgʻulotlar va erkaklarga qarshi mashgʻulotlarni oʻz ichiga olgan rejimni oʻz vazn toifasida ayollarning kamligi tufayli baholaydi.

2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u finalda yaponiyalik sportchi Akira Sonega yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlarida 78 kg dan ortiq vazn toifasida kubalik sportchi turnirning kumush medalini qoʻlga kiritdi. U finalda uchun kurashda yaponiyalik dzudochi Akira Soneni yutqazib qoʻydi.

Manbalar 

27-sentabrda tugʻilganlar
1989-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Kishilar
2008-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2012-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2016-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
Samofrakiyalik Nika

Samofrakiyalik Nika (miloddan avvalgi II-asr) — 1863-yil aprel oyida Fransiya konsuli va havaskor arxeolog Sharl Shampuazo tomonidan Samotrakiya orolida Buyuk xudolar ziyoratgohi hududida topilgan Nika maʼbudasining qadimgi yunon marmar haykali. Oʻsha yili haykal Fransiyaga yuborildi. Parijdagi Luvrda namoyish etilgan. Rodos maktabi ellinistik davrining qadimiy sanʼatining ajoyib asari.

Yaratilish vaqti 
Haykaltarosh — Lindoslik (Rodoslik) Pifokrit. Haykalni topganlar uni miloddan avvalgi 306-yilda Makedoniya qoʻmondoni Demetriy I Poliorketning Salamisdagi dengiz jangidagi gʻalabasi sharafiga miloddan avvalgi 295-289-yillarda yasab oʻrnatilgan deb hisoblashgan.  hozir ham shu versiyani uqtiradi. Soʻnggi qazishmalarda sopol qoldiqlarni oʻrganish shuni koʻrsatadiki, garchi baʼzi olimlar eramizdan avvalgi 250 yoki 180-yillarni toʻgʻriroq deb hisoblashsa ham poydevor miloddan avvalgi 200-yillarda qurilgan. Miloddan avvalgi 200-yildan 190-yilgacha boʻlgan davr ham koʻrsatilgan. Shu bilan birga, haykal Makedoniya tangalarida aks ettirilgan va Samotrakiya orolining oʻzi ellinistik Makedoniya qirollari uchun katta ahamiyatga ega edi. Nika bagʻishlangan eng ehtimolli jang miloddan avvalgi 263-yilda Kos oroli yaqinida Antigon II Gonat va Ptolemey II oʻrtasidagi toʻqnashuvda uning flotni magʻlub etgan jangidir. Biroq, haykal Amorgos jangi xotirasiga (miloddan avvalgi 322-yil) oʻrnatilgan degan versiya ham mavjud.

Tavsifi 
Haykal gʻalaba maʼbudasi Nika sharafiga va dengiz jangidagi gʻalabani xotirlash uchun yaratilgan. U dengiz ustidagi tik qoyada, harbiy kemaning tumshugʻi tasvirlangan poydevor ustida turgan. Qudratli va ulugʻvor Nika shamoldan hilpirayotgan kiyimda, toʻxtovsiz oldinga siljishda namoyon boʻladi. Yupqa shaffof xiton orqali uning goʻzal qomati koʻzga tashlanadi, bu tomoshabinni tarang va kuchli tananing ajoyib plastikligi bilan hayratda qoldiradi. Maʼbudaning ishonchli qadami va burgut qanotlarining magʻrur qoqishi quvonchli va zafarli gʻalaba tuygʻusini uygʻotadi.

Ayni paytda Samofrakiyalik Nika Luvrdagi Denon galereyasida namoyish etilmoqda. U yerda Nika „Daru zinapoyasining burilishida oʻrnatilgan boʻlib, bu uning shiddati va joʻshqinligini urgʻulaydi“.

Haykal Paros marmaridan oʻyilgan, asosi (kema burni) Rodosdagi  qishlogʻida qazib olingan kulrang marmardan ishlangan. Figuraning oʻng qanoti gipsli rekonstruksiyadir. Haykalning boshi va qoʻllari yoʻq. Keyingi qazishmalar paytida boshqa parchalar topildi: 1950-yilda  boshchiligidagi arxeologlar jamoasi ) haykal topilgan joy yaqinida katta tosh ostidan Nikaning oʻng qoʻlini topdi.

Manbalar

Havolalar 

 „Nika Samofrakiyskaya“ v baze dannix Luvra (fr.)
 Nika Samofrakiyskaya
 Opisanie statui
Haykallar
 miloddan avvalgi II asr haykallari
 Luvr to'plamidagi haykallar
marmar haykallar
 Tsvetaevskaya kastlar to'plami
 1863-yil kashfiyotlari
 Nika (ma'buda)
 ellinistik san'at
Nikola Mojayskiy haykali

"Nikola Mojayskiy" — „Mojayskiy“ ikonografiyasida Muqaddas Nikolay Moʻjizakorning Permdagi yogʻoch haykali. U Perm davlat badiiy galereyasi kolleksiyasida joylashgan.

Tarixi 
Haykal uzoq vaqtdan beri XVIII-asrga mansub. N. N. Serebryannikov naql qilishicha, haykal Piskor monastiriga borib taqaladi. 1781-yilda monastir Permga koʻchib oʻtganida, u Zelenyata qishlogʻida oʻrnashadi. Mahalliy rivoyatlarga koʻra, haykal jonlanib, taqvodorlar olib kelgan oyoq kiyimlarini kiyib, tunda mahallani aylanib yurarmish. 1917-yil inqilobidan oldin, Muqaddas Nikolay xotirasini nishonlash uchun qishloqda 10 minggacha odam — ruslar, komi-permliklar, udmurtlar yigʻildi.

1926-yilda qishloq cherkovidan Perm muzeyiga kirdi. 1969-yilda haykal Butunrossiya badiiy tadqiqot va restavratsiya markazi mutaxassislari tomonidan qayta tiklandi. 1980-yilda haykalning rentgenogrammasi olingan.

1998-yilda moskvalik sanʼatshunos V. N. Shaxanova, 2003-yilda peterburglik sanʼatshunos N. V. Maltsev yodgorlikning stilistik va texnologik xususiyatlaridan kelib chiqib, haykalning XIX-asr boshlariga mansubligini aniqladi.

Haykal doimiy ravishda Perm davlat sanʼat galereyasida namoyish etiladi. A. S. Pushkin muzeyidagi koʻrgazmalarda (1999-2000), Davlat Tretyakov galereyasida (2001) qatnashgan.

Ikonografiya va ijro texnikasi 

Avliyo Nikolay old tomondan toʻliq qiyofada tasvirlangan, unda qilich va „doʻl“ tutgan koʻtarilgan qoʻllar (Kiyev-Pechersk lavraning Uspenskiy soboriga oʻxshash barokko shakllarida qilingan). Haykal qadimgi rus ikonografiyasi anʼanasida, lekin shu bilan birga, O. M. Vlasova yozishicha:
"Avliyoning qiyofasi aniq, deyarli tabiiy koʻrinishga ega. Kelbatli, keng yelkali, qoʻlini „qayoqqa uzatsa yetadi“. Qilich va „doʻl“ tutgan qoʻllar goʻyo avliyo dushmanga qarshi chiqqandek koʻtarilgan."
Haykal puxta ishlab chiqilgan, liboslar (felon, stixar, yepitraxil, choʻqmor, omofor) relyefda qatlamlarda qilingan.

Haykalni yaratish uchun qayin ishlatilgan. Harorat va namlik oʻzgarganda daraxt yorilmasligi uchun ichi boʻsh. Felon shkant va metall novdalar bilan mahkamlangan uchta vertikal qismdan iborat. Felonning orqa tomoni boʻyalgan. Qilich va „doʻl“ alohida ishlangan.

Haykal yaxshi saqlangan, yogʻochda mayda nosozliklar bor, zarhal va boʻyoq qatlami yedirilgan.

Manbalar 

Haykallar
Yogʻoch haykallar

 XIX asr haykallari
Choʻmilib chiqqan nimfa

"Choʻmilib chiqqan nimfa" („Yuvingandan keyin“) — taniqli Königsberg haykaltaroshi Stanislav Kauer yasagan haykal. Oq marmardan yasalgan haykal oʻtirgan yalangʻoch ayol qiyofasini tasvirlaydi.

Haykal Kaliningrad sanʼat galereyasining doimiy koʻrgazmasiga kiritilgan (1945-yilgacha — Königsberg).

Tarixi 
Haykal muallif tomonidan 1906-1907-yillarda yaratilgan (1907-yil sanasi rim raqamlari bilan poydevorga oʻyib yozilgan). 1907-yilda Kauer haykalni Berlindan Kenigsbergga koʻchirdi, u yerda Kauer haykaltaroshlik sinfini boshqargan Tasviriy sanʼat akademiyasi tomonidan sotib olingan. 1992-yilda haykal shahar tomonidan sotib olindi va shahar teatri yaqinida oʻrnatildi.

Ikkinchi jahon urushidan keyin haykal Rassomlar uyining ichki hovlisiga koʻchirildi (Karl Albrext tomonidan kambagʻallar boshpanasining sobiq binosi, Pobeda prospekti, 3). 1994-yilda haykal Germaniya-Rossiya jamiyati „Königsberg yodgorliklari“ (Verein „Gedenkstätten Königsberg“) tomonidan qayta tiklandi.

2003-yilda haykal Kaliningrad sanʼat galereyasiga koʻchirildi. Bu voqea „Genius“ relyefining muzeyga topshirilishi bilan birga galereyada Stanislaus Kauerning monografik kolleksiyasi shakllanishi boshlanishini belgilab berdi.

2011-yilda haykal yana qayta tiklandi. Qayta tiklash qiymati 400 000 rublni tashkil etdi, ular viloyat hukumati tomonidan „Kaliningrad viloyati madaniyati. 2007-2013-yillar“ maqsadli dasturi doirasida ajratilgan. Qayta tiklash Sankt-Peterburgdagi „Meros“ ustaxonasi tomonidan amalga oshirildi.

Maqomi 
1991-yildan beri haykal rasmiy ravishda Rossiya Federatsiyasining madaniy merosi obyekti boʻlib, davlat tomonidan himoyalangan.

Yana qarang 

 Shiller haykali (Kaliningrad)
 "Putti" favvorasi
 Politsiya prezidiumi binosi

Manbalar

Havolalar 

 Sayt Kaliningradskoy xudojestvennoy galerei
 Fotografii rabot Kauera na sayte Kaliningradskoy oblastnoy nauchnoy biblioteki
Haykallar
Nimfalar
Kaliningrad Madaniyati
 Koenigsberg Madaniyati

 yalang'och ayollarni tasvirlaydigan haykallar
Nensi, Kolder yaratgan haykal

"Nensi" () — amerikalik haykaltarosh Aleksandr Kolder (1898-1976) tomonidan yaratilgan kinetik haykal (). 1971-yilda yaratilgan. Taxminan Palma shahrida joylashgan. Mayorka (Balear orollari) Ispaniya. Almudayna qirollik saroyi yaqinidagi da oʻrnatilgan.

Haykal 1972-yil sentabr-oktabr oylarida Palmadagi Sala Palayres galereyasida oʻtkazilgan Kolder asarlari koʻrgazmasining bir qismi edi. Haykaltarosh Mallorkada ispaniyalik rassom Joan Miro (1893-1983) bilan uzoq vaqt doʻst boʻlgan va u oʻz navbatida Palayresda Kolder koʻrgazmasini tashkil etishda muhim rol oʻynagan. Ikkala rassom ham 1928- yilda Parijda yashab ishlaganda tanishib, doʻst boʻlishgan.

Miro 1973-yilda doʻsti Kolderni haykalni Palma meriyasiga sovgʻa qilishga koʻndirdi, ammo shahar meriyasi sovgʻani qabul qilmadi, aks holda ular katta miqdorda bojxona toʻlovlari va aksiz soligʻini toʻlashlari kerak edi. Keyinchalik, Madridda sanʼat asari milliy meros obyekti sifatida tasniflandi va haykaltaroshlik soliqlardan ozod qilindi. 1974-yil 14-fevralda Palma meriyasi uni sovgʻa sifatida qabul qildi.

Kolder oʻzining kinetik haykalini yangi dengiz parkida, sobor va dengiz oʻrtasida joylashtirishni xohladi, bu esa shamol haykalni harakatga keltirishi mumkin edi. Ammo Palma shahar hokimiyati uni Qirollik bogʻiga oʻrnatishga qaror qildi (1974-yildan 1985-yilgacha); 1994-yilda vandalizmdan tiklanganidan keyin oʻz joyiga qaytarildi.

Haykal temirdan quyib ishlangan, goʻyo, harakatdagi barqaror yodgorlikdir.

Havolalar 

 Informatsiya na sayte El Arte Como Arte
 Informatsiya na sayte MallorcaPhotoBlog

Kinetik haykallar
 1971-yilgi haykallar
26 Boku komissariga yodgorlik, Moskva

26 Boku komissariga yodgorlik — 1918-yilda Krasnovodsk yaqinida otib oʻldirilgan komissarlarga yodgorlik. 1971-yil 29-mayda ular nomidagi koʻchaga oʻrnatildi. Yodgorlik moskvaliklarga Bokuning Sabail tumani aholisi tomonidan taqdim etilgan boʻlib, u 1992-yilgacha 26-Boku komissarlari okrugi, deb nomlangan. Haykaltarosh — Ibrohim Zeynalov. Baʼzi manbalarga koʻra, meʼmor Lev Grigoryevich Golubovskiy, boshqalarga koʻra — Andrey Borisovich Samsonov.

Yodgorlik granit blok boʻlib, unda Boku kommunasi rahbarlarining toʻrtta byusti oʻyilgan: Stepan Shaumyan, Mashadi Azizbekov, Prokofiy Japaridze, Ivan Fioletov. Bunday kompozitsion yechim — bir parcha toshdan oʻyilgan toʻrtta relyefli byust — Moskva yodgorligi uchun noyobdir. Haykal kubik poydevorga oʻrnatilgan boʻlib, uning har bir tomonida komissarlarning ismlari koʻrsatilgan. 26 kishidan toʻrt nafari xalqlar oʻrtasidagi doʻstlik ramzi sifatida ruslar (Fioletov) va Kavkazortining uchta xalqi — armanlar (Shaumyan), gruzinlar (Japaridze) va ozarbayjonlar (Azizbekov) tanlanganlar. Yodgorlikda 26 komissar orasida boʻlgan yahudiylar, yunon va latviyaliklar mavjud emas.

Yodgorlik Boku 26 Komissari koʻchasi va Lenin prospekti chorrahasida , Markaziy sayyohlik uyi (Astrus mehmonxonasi) roʻparasida oʻrnatilgan. Yodgorlik butalardan qilingan toʻsiq bilan oʻralgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
Yodgorliklar
Boku meʼmoriy yodgorliklari
Aleksandr Myasnikov haykali

Aleksandr Myasnikov haykali — Sovet terapevti va SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasining akademigi Aleksandr Myasnikov haykali. 1973-yil 29-yanvarda Moskva Kardiologiya instituti yaqinida oʻrnatilgan. Loyiha mualliflari — haykaltarosh M. P. Olenin va meʼmor Viktor Valeryanovich Kalinin. 1992-yilda mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti sifatida tan olingan.

Bronza koʻkrak byusti baland granit poydevorga oʻrnatilgan boʻlib, unda „Aleksandr Leonidovich Myasnikov“ esdalik yozuvi bor. Haykal portretga juda oʻxshash qilib yaratilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
  
 
Haykallar
Olimlar
Djuliano Medichi haykali

Djuliano Medichi () — 1526-1534-yillarda Mikelanjelo tomonidan yaratilgan Nemurlar gertsogi Giuliano de Medichi tasvirlangan marmar haykali. Haykal Medichi kapellasidagi Juliano Medichi qabr toshining kompozitsiyasining bir qismidir.

Yaratilish tarixi 
Yangi ibodatxona Papa Leoning ukasi Djuliano Medici va uning yosh vafot etgan jiyani Lorenzo uchun yodgorlik ibodatxonasi sifatida yaratilgan. Bu Lev X gʻoyasi edi, lekin loyihani faol qoʻllab-quvvatlagan Medichi oilasining yana bir aʼzosi Papa Klement VII mijozga aylandi.

Mikelanjelo haykal ustida 1526-yildan 1534-yilgacha ishlagan.

Tavsif 
Haykal oddiygina tasvir emas, balki "buyuklik" beruvchi idealizatsiya vazifasini bajaradi. Gibbardning yozishicha, „Djuliano“ haykali Lorentsoga koʻproq mos kelishi mumkin edi va agar Vasarining Mikelanjelo harbiy rahbarlarning haykallarini oʻrnatganligi haqidagi guvohligi boʻlmaganida, haykallar adashib ketish ehtimoli boʻlishi mumkin edi ("Lorenzo" va „Djuliano“) hatto Rimga ketishdan oldin. Libman Dyukning dinamik holatini „ Muso“ holatiga qiyoslaydi — keskin burilish, prujinali oyoq.

Sanʼatdagi tasvir 
Irving Stounning 1961-yilda yozgan „Ogʻriqlar va quvonchlar“ biografik romanida aytilishicha, Mikelanjelo haykalni kontrast uchun oʻyilgan va: „(…) Haykalning Djuliano kompozitsiyasi“ harakat bilan bogʻlangan (…). Giulianoning erkin holatda aylanma harakat — keskin va davomiylik seziladi".

Manbalar

Adabiyotlar 

  (rus.)
 
  (rus.)
  (rus.)
  (rus.)
  (rus.)
 
 
 
 
  
 
Florensiya Haykallari
 Mikelanjelo Haykallari
marmar haykallar
Italiyada 1534-yilda paydo bo'lgan
 Medici Ibodatxonasi
Moskvada Kichik Ordinkadagi Aleksandr Ostrovskiy haykali

Aleksandr Ostrovskiy haykali — rus dramaturgi Aleksandr Ostrovskiy haykali.

Tarixi 
1954-yilda yozuvchi tugʻilgan uy hovlisiga oʻrnatilgan. Loyiha mualliflari haykaltarosh Georgiy Motovilov va meʼmor Leonid Polyakov. 1960-yilda yodgorlik davlat muhofazasiga olingan.

Koʻkrakdan tepadagi bronza byusti qora jiloli granit shohsupaga oʻrnatilgan. Shohsupaga oltin suvi yuritilgan „Aleksandr Nikolaevich Ostrovskiy 1823-1886“ yozuvi tushirilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 
 
 
Rus dramaturglari
Rossiyadagi haykallar
Aleksandr Pushkin va Natalya Goncharova haykali

Aleksandr Pushkin va Natalya Goncharova haykali — mashhur rus shoiri Aleksandr Pushkin va uning rafiqasi Natalya Goncharova haykali. Arbatda ular yashagan uyning qarshisiga 1999-yilda oʻrnatilgan. Loyiha mualliflari haykaltaroshlar Aleksandr va Igor Burganov, arxitektorlar Yevgeniy Rozanov va Y. K. Shumov.

Haykal er-xotinning toʻyidan keyingi manzarani aks ettiradi va ularning qoʻl ushlagan holda odim tashlayotganini tasvirlaydi. Ikkala bronza haykal ham katta portretga oʻxshatib yaratilgan va „Aleksandr Pushkin va Natalya Goncharova“ yozuvli granit poydevorga oʻrnatilgan.

Manbalar 

Pushkin
Haykallar
alifbo tartibida haykallar
Aleksandr Pushkinning Moskvadagi yodgorliklari Arbat
Aleksey Kostyakov haykali

Aleksey Kostyakov haykali — meliorator-olim, SSSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi, Butunrossiya qishloq xoʻjaligi fanlari akademiyasining akademigi Aleksey Kostyakov haykali. 1975-yilda Moskva davlat atrof-muhit muhandisligi universiteti oldida oʻrnatilgan. Loyiha mualliflari haykaltarosh Nikolay Nikogosyan va arxitektor Nikolay Sukoyan edi. 2007-yilda yodgorlik davlat muhofazasiga olingan. 2014-2015-yillarda yodgorlik qayta tiklandi.

Granitdan yasalgan haykalda minbarga qoʻllarini tirab turgan olimning beldan yuqori qismi tasvirlangan. Uning nigohi toʻgʻri oldinga qaratilgan. Haykal toʻrtburchak poydevorga oʻrnatilgan va unga bagʻishlab „Aleksey Nikolaevich Kostyakov“, deb yozib qoʻyilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 
Olimlar haykallari
Haykallar
 Moskva haykaltaroshlik yodgorliklari mashhur va taniqli insonlar / Kostyakov
alifbo tartibida haykallar
1975-yilda Moskvada qurilgan bino va inshootlar
Akaroa

Akaroa (maori tilida: Akaroa) — Yangi Zelandiyaning janubiy orolining Kenterberi regionidagi Banks yarim orolidagi qishloq, xuddi shu nomdagi bandargohda joylashgan. Maori xalqining Kai Taxu qabilasi tilida Akaroa "Uzun bandargoh" degan maʻnoni anglatadi.

Maʼlumotlarni koʻrib chiqish 
Akaroa Kraystcherchdan 84 km uzoqlikda joylashgan va davlat 75 avtomagistrali dagi aholi yashash punktlarinig oxirigisi hisoblanadi. 2013-yilgi aholini roʻyxatga olish maʻlumotlariga koʻra, Akaroaning doimiy aholisi 624 kishidan iborat boʻlib, bu 2006-yildagidan 57 kishiga kam. Qishloqda 65 yoshdan oshgan aholining qismi katta (31%).

Qishloq qoyali vulqon tepaliklariga qaraladigan goʻzal, himoyalangan bandargohda joylashgan. Akaroa - mashhur qishloq kurorti. Yozda aholi soni dam oluvchilar bilan birgalikda 15 000 kishiga yetishi mumkin, bu yozda qishloqni ichimlik suvi bilan taʻminlanishini muhim savol qiladi, uning tabiiy zaxiralari togʻlardagi yogʻingarchilikka toʻliq bogʻliqdir.

Akaroa bandargohida koʻplab Gektor delfinlarini uchratish mumkin va  sayr qayiqlarida "delfinlar bilan suzish" ekskursion turlari sayyohlar uchun asosiy ermaklardan biridir.

Tarixi 
1830-yilda Takapuneke maori aholi punkti (maori tilida: Takapuneke) Hozirgi Akaroa qishlogʻidan sharqda joylashgan  mashhur voqea joyi boʻlgan. Britaniya Elizabet brigadasi kapitani, Jon Styuart (), Ngati Toa (shimoliy oroldan) urugʻi boshligʻi, Te Rauparaxaga mahalliy Ngai Taxu urugʻi boshligʻi Te Maiharanuini (maori tilida: Te Maiharanui), uning xotini Te Ue (maori tilida: Te Whe) va uning kichkina qizi Roi Mata (maori tilida: Roi Mata) asirga olishda yordam berdi. Takapuneke aholi punkti yoqib yuborildi. Jon Styuartning mojaroga aralashuvi, shuningdek, Yangi Zelandiyaga birinchi yevropalik koʻchmanchilar oʻrtasidagi oʻzboshimchalik va qonunbuzarlik haqidagi xavotirlar 1832-yilda Yangi Zelandiyadagi rasmiy Britaniya rezidenti Jeyms Basbi etib tayinlanishiga olib keldi. Bu Britaniya mustamlakachiligining Vaytangi shartnomasiga qoʻyilgan birinchi qadami edi.

Manbalar
Aleksey Shusev haykali

Aleksey Shusev haykali — rus va sovet meʼmori Aleksey Shusevning ikkita poytaxtdagi haykali.

Granatniy torkoʻchasi 
Rossiya Federatsiyasi xalqlarining madaniy merosining aniqlangan obyekti (meʼyoriy hujjat). Obyekt № 7734982000 (Wikigid maʼlumotlar bazasi)
Yodgorlikning tantanali ochilishi 1980-yil sentabr oyida 1949-yildan 1992-yilgacha meʼmor nomi bilan atalgan koʻchadagi 7-uyda joylashgan Markaziy meʼmor uyi yonida boʻlib oʻtdi. Loyiha mualliflari — haykaltarosh Iulian Rukavishnikov va meʼmor Boris Txorlardir. Yodgorlikning oxirgi restavratsiyasi 2014-yilda amalga oshirilgan.

Bronza byusti baland granit poydevorga oʻrnatilgan. Arxitektor oʻng yelkasiga palto tashlab, oʻzi kostyum kiygani tasvirlangan. Uning qoʻllari koʻkrak darajasida. Oʻng qoʻli koʻtarilgan, chapi koʻrinmaydi. Boshi oʻngga burilgan, yuzida diqqat, oʻychanlik ifodasi. Poydevor yonida bronza kapitel oʻrnatilgan boʻlib, u qurilishida Aleksey Shusev ishtirok etgan „Komsomolskaya“ metro bekati ustuni kapitelining nusxasidir. Unda „Ajoyib meʼmor Aleksey Viktorovich Shusevga“ degan yozuv bor.

Qozon vokzali 
55°46’27" N. 37°39′16″E

Yodgorlik 2013-yilda Komsomolskaya maydonida Qozon vokzalining burchagida ochilgan. Bronza byust baland dumaloq granit poydevorga oʻrnatilgan. Uning ustiga: „Arxitektor Shusev Aleksey Viktorovich. Qozon stansiyasi binosining muallifi“ deb yozilgan taxtacha ilingan. Yodgorlik Salavat Sherbakov tomonidan Moskva vokzallari meʼmorlari — Yaroslavskiydagi Fyodor Shextel va Leningradskiydagi Konstantin Tonning boshqa byustlari bilan bir xil uslubda qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 
 
 
Haykallar
 mashhur va taniqli odamlarning Moskva haykaltaroshlik yodgorliklari / Shchusevu