Iași okrugi

Iași okrugi (ruminchadan talaffuzi: [ˈjaʃʲ] ) — Ruminiya okrugi (județ), Gʻarbiy Moldaviyadagi okrug, maʼmuriy markazi Iasi shahrida. Okrug Ruminiyadagi Buxarest munitsipalitetidan keyin eng ko'p aholiga ega okrug (uning ma'muriy darajasi okrug bilan bir xil) hisoblanadi.

Geografiyasi 

Okrugning umumiy maydoni 5476 km² ni tashkil qiladi . Siret va Prut daryolari orasidagi tekislikda joylashgan. Okrug hududidan yana ikkita daryo: Bahlui (uning qirgʻogʻida Iasi shahri joylashgan) va Jijia daryolari oqib oʻtadi.

Qo'shni hududlar 

 Sharqda Moldova Respublikasi - Ungheni tumani.
 G'arbda Neamț okrugi.
 Shimoli-gʻarbda Botoşani va Suceava okruglari.
 Janubda Vaslui okrugi .

Demografiyasi 
2011-yil 20-oktyabrdagi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Iași okrugi 772,348 kishidan iborat edi. Boshqa tomondan, okrug aholisini ro'yxatga olish xizmati tomonidan taqdim etilgan 2012-yil ma'lumotlariga ko'ra, okrugda ro'yxatga olingan umumiy aholi soni 873,662 kishini tashkil qiladi.

 Ruminlar - 97,61% 
 Roman loʻlilar- 1,55%
 Lipovanlar - 0,39%
 Boshqalar - 0,3%

Iași okrugi aholisi hozirda oltmish yil avvalgi koʻrsatgichlardan deyarli ikki baravar ko'p.

Okrug hukumati 

2020-yilgi mahalliy saylovlarda yangilangan Iasi okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 maslahatchidan iborat:

Iqtisodiyoti 
Bu okrugning topografik joylashuviga koʻra, asosan qishloq xoʻjaligi hisoblanadi. Sanoat asosan shaharlarda jamlangan. Asosiy sanoat tarmoqlari:

 Dasturiy ta'minot
 Farmatsevtika
 Avtomobilsozlik
 Metallurgiya va og'ir uskunalar ishlab chiqarish
 Elektronika va elektrotexnika
 To'qimachilik
 Oziq-ovqat ishlab chiqarish

Turizmi 

Iaşi shahri Moldaviyadagi va Ruminiyadagi eng muhim ijtimoiy, madaniy va ishbilarmonlik markazlaridan biridir. Bu mamlakatdagi eng qadimgi universitetga ega boʻlib, Birlashgan Knyazliklar tashkil etilgunga qadar Moldaviyaning poytaxti bo'lgan.

Okrugning ba'zi turistik yo'nalishlari:

 Iași shahri va uning atrofi (Iaşining yetti tepaligi);
 Ruginoasadagi Aleksandru Ioan Kuza memorial saroyi;
 Cucuteni - neolit davri arxeologik yodgorligi;
 Cotnari va Bohotin uzumzorlari;
 Harlaudagi uzumzorlar va vino muzeyi;
 Hadambu va Dobrovat monastirlari;
 Miclăușeni qal'asi va monastiri;
 Mircestidagi Vasile Aleksandri yodgorlik uyi;
 Hermeziudagi Constantin Negruzzi muzeyi;
 Kotnaridagi Sezar Petrescu muzeyi;
 Pašcani, Târgu Frumos va Harlau shaharlari;
 Strunga kurorti.

Maʼmuriy boʻlinishi 

Iași okrugida 2 ta munitsipalitet, 3 ta shahar va 93 ta kommuna mavjud.

 Munitsipalitetlar (2011-yilgi aholi ro'yxatiga ko'ra)
 Iași - aholisi: 290 422 kishi (va 465 477 (2014-yil holatiga) shahar hududida)
 Pašcani - aholisi: 33 745 kishi 
 Shaharlar
 Harlau
 Podu Iloaiei
 Târgu Frumos

Tarixiy okrugi 
Okrug Buyuk Ruminiyaning va Moldaviya mintaqasining shimoli-sharqida joylashgan edi. Bugungi kunda sobiq okrug hududining katta qismi hozirgi Iași okrugi tarkibiga kiradi. Okrugning sharqiy qismida okrugga Prut daryosining chap qirgʻogʻining bir qismi, hozir Moldova Respublikasi hududida kirgan. U shimolda Botoșani va Balti okruglari, sharqda Lapusna, janubda Fălciu va Vaslui okruglari, g'arbda Rim va Baia okruglari bilan chegaradosh edi.

Ma'muriyati 

Okrug 1938-yilda oltita tumanga bo'lingan (plăși):

 Plasa Bahlui, bosh qarorgohi Podu Iloaiei shahrida joylashgan
 Plasa Cârligătura, bosh qarorgohi Târgu Frumosda
 Plasa Codru, shtab-kvartirasi Butsiumida joylashgan (o'sha paytda kommuna, hozirgi Iași shahridagi Bucium tumani)
 Plasa Copou, shtab-kvartirasi Iasida
 Plasa Turia, shtab-kvartirasi Șipoteleda
 Plasa Ungheni, shtab-kvartirasi Ungheni-Targda, hozir Moldova Respublikasining Ungheni shahrida joylashgan.

Iasi okrugi ikkita shaharni o'z ichiga olgan: Iasi (okrugning markazi) va okrugning g'arbiy chegarasida joylashgan Târgu Frumos shahar kommunasi.

1930-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, okrug aholisi 275 796 kishi, shundan 81,6% ruminlar, 14,6% yahudiylar, 0,6% ruslar, 0,5% vengerlar, 0,4% nemislar, shuningdek, boshqa ozchiliklardir. Diniy nuqtai nazardan aholining 82,0% sharqiy pravoslavlar, 14,9% yahudiylar, 2,3% rim katoliklari, shuningdek, boshqa ozchiliklar ham maʼlum.

Shahar aholisi 
1930-yilda okrugning shahar aholisi 107,804 kishini, Iasida 102,872 va Târgu Frumosda 4,932 kishini tashkil etdi, ularning 60,8% ruminlar, 33,6% yahudiylar, 0,9% nemislar, 0,9% ruslar, shuningdek, boshqa kichik millatlar boʻlgan. Shaharlarda rumin (72,5%), undan keyin yahudiy (22,2%), rus (1,8%), nemis (0,9%), shuningdek, boshqa ozchiliklar tillarida gaplashilgan. Diniy nuqtai nazardan shahar aholisini sharqiy pravoslav (61,4%), yahudiy (34,4%), rim-katolik (3,0%), shuningdek, boshqa ozchiliklar tashkil etgan.

Manbalar 
 ↑  ↑ 

 ↑  ↑ 
 ↑  ↑ 
 ↑  ↑ 
 ↑  ↑ 
 ↑  1 2 
 1 2  Recensământul general al populației României din 29 decemvrie 1930, Vol. II, pag. 246-247

Havolalar 

 Iași okrugi - agerpres.ro saytida qisqacha tarix 
 Iasi - ko'p asrlik daraxtlar okrugi