MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Muhammadbiy

Muhammadbiy (1808-yil, Mashhad, Fors — 1889-yil, Buxoro, Buxoro amirligi) — Buxoro amirligining harbiy va davlat arbobi, 1870—1889-yillarda amirlik qoʻshbegisi. Qoʻshbegi amir Muzaffarning ishonchli amaldori, quldan to Buxoro amirligi hukumati rahbari darajasigacha koʻtarilgan.

Tarjimayi holi 
Muhammadbiy asli forslik boʻlib, Mashhad yaqinidagi Karay hududidan boʻlgan. 10—12 yoshida qoʻshbegi turkmanlar qoʻliga asir tushadi va 1820-yilda ular tomonidan Buxoroga sotish uchun olib kelinadi. Bu yerda Muhammadbiy Buxoro amirligi qoʻshbegisi Muhammad Hakimbiyga sotiladi. 1840-yilda Muhammad Hakimbiy amir Nasrullohning buyrugʻi bilan qatl etiladi va Muhammadbiy Muhammad Hakimbiyning boshqa qullari bilan birga taxt vorisi Muzaffarga beriladi. 1886-yilda Muhammadbiy oʻzining oilasi va boshqa qullar bilan birgalikda amir Said Abdulahadxon tomonidan qullikdan ozod qilingan. Biroq, bu notoʻgʻri maʼlumot boʻlishi mumkin, chunki qoʻshbegi bu hodisaga qadar uzoq vaqt davomida amirlikda turli davlat lavozimlarida ishlab kelgan.
Qoʻshbegi 1889-yil 10-noyabrda 81 yoshida vafot etadi.

Siyosiy va harbiy faoliyati 
1840-yildan Muhammadbiy amir Nasrullohning oʻgʻli Muzaffarning xizmatkorlari tarkibida boʻlgan. 1860-yilda Muzaffar taxtga oʻtirish davrida Muhammadbiy dastlab mirshab, soʻngra mirob va sarkarda lavozimlariga tayinlanadi. Sarkarda sifatida Jizzax, Samarqand va Zirabuloqda rus qoʻshinlariga qarshi janglarda qatnashgan. Tarixchi Ahmad Donish qoʻshbegiga quyidagicha taʼrif bergan: 

1870-yilda amir Muhammadbiyni qoʻshbegi lavozimiga tayinlaydi. Ahmad Donish Muhammadbiyning faoliyati Buxoroning tanazzulga yuz tutishiga olib keldi, deb hisoblagan: „Davlatning umumiy tanazzuliga aniq bir sabab sabab boʻlgan va bu (sabab) Muhammadshoh qoʻshbegidir“. 
Qoʻshbegi oxirgi soatgacha vafot etayotgan amir Muzaffarning yonida boʻlgan va amir Said Abdulahadxonning oq kigizga oʻtqazilib, taxtga chiqarilish marosimida ham ishtirok etgan. Muhammadbiy umrining oxirigacha Said Abdulahadxon hukmronligi ostida qoʻshbegi lavozimini egallab turdi.

Oilasi 
Muhammadbiyning rafiqasi amir Nasrullohning sobiq choʻrisi boʻlgan.
Qoʻshbegining oʻgʻli Muhammad Sharif amir Muzaffar davrida bosh zakotchi — moliya vaziri va Buxoro hokimi lavozimlarida ishlagan.
Nabirasi Ostonaqulbiy esa 1888-yilda otasi Muhammad Sharif oʻldirilgandan keyin amir Said Abdulahadxondan inoq unvonini va bosh zakotchi lavozimini oladi. Inoq ham xuddi otasi kabi Buxoro amirligi hukumati tomonidan Rossiya siyosiy agentligi bilan oʻzaro aloqalar olib borgan, amir nomidan turli rasmiy bayonnomalar, bitimlar imzolash, muzokarlar olib borishda ishtirok etgan. Bir vaqtning oʻzida bosh zakotchi va qoʻshbegi lavozimlarida faoliyat yuritgan.

Manbalar 

1808-yilda tugʻilganlar
1889-yilda vafot etganlar
Buxoroda vafot etganlar
Buxoro amirligi
Danseuse

Danseuse yaʼni Femme à l'éventail yoki Femme à la cruche nomi bilan tanilgan — vengriya avangard haykaltaroshi Jozef Saki (1888—1971-yillarda) tomonidan 1912-yilda yaratilgan ilk kubist, proto- art deko haykali. Csaky oilasi arxividan olingan ushbu qora va oq fotosuratda 1912-yilgi gipsning oldingi koʻrinishi koʻrsatilgan. Danseuse Parijda 1912-yilgi Salon d’Automne (n. 405) da namoyish etildi, bu koʻrgazma muvaffaqiyatli janjal keltirib chiqardi va Fransiya Milliy Assambleyasida ksenofobiya va antimodernistik janjal bilan yakunlandi. Keyin haykal 1914-yilda Indépendants salonida Femme à l'éventail (n. 813) nomli koʻrgazmaga qoʻyildi va Galerie Moosda, Jeneva, 1920-yilda Femme à la cruche nomli haykali koʻrgazmaga qoʻyildi.

Tavsifi 
Danseuse — vertikal formatda oʻyilgan gipsli haykal. Asarda chap qoʻlida buklangan yelpigʻich, oʻng tizzasi vazaga suyanib turgan holda yalangʻoch holda turgan yoki raqsga tushayotgan ayol tasvirlangan haykal. Dastlabki fotosuratlardan maʼlum boʻlgan haykal Nabis, Symbolist yoki Art Nouveau shakllarining yumshoqligi va egri chiziqliligiga zid ravishda yuqori kubistik sintaksisda ijro etilgan.

Salon des Independants, 1914-yil 
1914-yil 1-martdan 30-martgacha Parijda boʻlib oʻtgan Independants Salonida katta oʻlchamdagi koʻplab orfistik asarlardan iborat boʻlib, Grand Palais des Champs-Elysées’ning birinchi qavatidagi eng katta xonalardan birida boʻlib oʻtdi: Robert Delaunay, Sonia Delaunay, Patrik Genri Bryus va Artur Burdett Frost asosan namoyish etildi.

Csaky koʻrgazma Femme à l'éventail, gips n. Katalogning 813 raqami ostidagi 5092, ikkita byust bilan birga, yuqori kubistik fakturada ishlangan. Bir necha yil oʻtgach, Marsel Duchamp XX asr sanʼati tarixidagi inqilobiy yillardagi oʻz tajribasi haqida gapirar ekan, Jozef Sakini „1914-yilgacha oʻz ijodida yangi yoʻnalish bergan haykaltaroshlar guruhiga tegishli“ deb taʼkidladi. Kubizm nazariyasi oʻsha paytda oʻrganilmagan hududlarga harakatlanishga imkon beradigan trambolin edi va Csaky, hatto kubizm taʼsirida boʻlsa ham, kosmosni davolash boʻyicha oʻz kontseptsiyalarini ishlab chiqdi. Uning shaxsiy rivojlanishini atmosfera tuzilmalariga yoʻnaltirganda, uning birinchi asarlari keyingi asarlaridan koʻra koʻproq nazariy va intellektual boʻlib chiqdi".

Manbalar
Çaylaqqala

Chaylaggala () yoki Khtsaberd () — Ozarbayjonning Xoʻjavend tumanidagi qishloq, Togʻli Qorabogʻning bahsli mintaqasida joylashgan. Qishloqda 2020-yildagi Togʻli Qorabogʻ urushigacha etnik armanlar koʻpchilikni tashkil etgan, 1989-yilda esa armanlar koʻpchilikni tashkil qilgan.

Tarixi 
Qishloq 1932-yilda kollektivlashtirilib, 1962-yilda elektr energiyasi olib kelingan. Ikkinchi jahon urushida qishloqning 155 nafar aholisi qatnashgan, shundan 84 nafari halok boʻlgan. Qishloqda Ikkinchi jahon urushi qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik oʻrnatilgan Sovet davrida qishloq Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyatining Hadrut tumani tarkibiga kirgan. Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushidan soʻng, qishloq boʻlginchi Artsax Respublikasining Hadrut viloyati tarkibiga kirgan.

Qishloq, Hin Tagher va Katarovank bilan birga, 2020-yilgi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida Hadrut viloyatidagi Artsax qoʻrgʻoniga aylandi. Oʻt ochishni toʻxtatish kelishuviga qaramay, arman qoʻriqlash choʻntagi atrofida toʻqnashuvlar boshlandi va qishloqlarning 12-dekabr kuni Ozarbayjon tomonidan bosib olingani, mintaqada baʼzi toʻqnashuvlar davom etgani xabar qilindi. Rossiya tinchlikparvar kuchlari hududga 2020-yil 13-dekabrda yetib keldi. Keyinchalik, Rossiya tinchlikparvar kuchlari 2020-yil 14-dekabrda ushbu hududni masʼuliyat xaritasidan olib tashlagani uchun qishloqlar Ozarbayjon nazoratiga oʻtgani xabar qilindi.

Tarixiy meros ob’ektlari 
Qishloq va uning atrofidagi tarixiy meros ob’ektlari XVI — XVII asrga oid Yeghtsan Dzor cherkovini oʻz ichiga oladi (), XVI — XVII asrga oid xachkar, XVI — XVII asrlarga oid qabriston, XIX asrga oid suv tegirmoni va 1836-yilda qurilgan, 1990-yilgacha yarim vayronaga aylangan oddiy arman cherkovi.

Demografiyasi 
1987-yilda 52 ta uy xoʻjaligi 154 kishidan iborat boʻlib, ularning barchasi armanlar edi.

Qishloqda 2005-yilda 143 kishi, 2015-yilda esa 120 kishi boʻlgan.

Manbalar 

Xoʻjavand tumani aholi punktlari
Botti Biabi

Botti Boulenin Biabi () (1996-yil 8-martda tugʻilgan) — shotlandiyalik professional futbolchi. Botti Biabi „Brechin City“ futbol klubida hujumchi sifatida oʻynaydi. Botti Biabi futbolchilik faoliyati davomida „Falkirk“, „Swansea City“, „Hamilton Academical“, „Macclesfield Town“, „Ebbsfleet United“, „Stenhousemuir“ va „Kelty Hearts“ futbol klublarida oʻynagan edi.

Faoliyati

Falkirk 
Botti Biabi Londonda tugʻilgan. Botti Biabi oliasi bilan 12 yoshida Shotlandiyaga koʻchib oʻtgan va Glasgowning Scotstoun hududida oʻsgan. Bu yerda Botti Biabi Knightswood oʻrta maktabida oʻqigan va shaharning uy-joy massivlarida sobiq Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi futbolchisi Andy McLaren tashkil qilgan yoshlar uchun trening dasturida ishtirok etgan. Botti Biabi „Falkirk“ futbol klubi bilan 16 yoshida shartnoma imzolashga muvaffaq boʻldi. Botti Biabi jamoadagi debyut oʻyinini 2014-yil 6-may kuni „Queens of the South“ futbol klubiga qarshi pley-off bosqichida oʻtkazdi. Mavsum oxirida Botti Biabi „Falkirk“ futbol klubi tarkibida barcha musobaqalarda 32 ta oʻyin oʻtkazdi.

Swansea City 
Botti Biabi 2015-yilning 17-avgustida „olti raqamli toʻlov“ evaziga Angliya Premyer-ligasining „Swansea City“ futbol klubi tarkibiga qoʻshilishga rozilik bildirdi va u yerda Botti Biabi klubning 21 yoshgacha boʻlgan futbolchilar jamoasiga qoʻshildi.

2017-yilning 31-avgustida Botti Biabi Shotlandiya Premyer-ligasi vakili „Hamilton Academical“ futbol klubi bilan toʻrt oylik ijara shartnomasi imzoladi.

2019-yilning 31-yanvarida Botti Biabi „Swansea City“ futbol klubi bilan bir yillik shartnoma imzoladi va 2018—2019-yilgi mavsumning qolgan qismida ijara asosida „Macclesfield Town“ futbol klubi safiga qoʻshildi.

Botti Biabi 2019-yil iyul oyida klubni tark etdi.

Xalqaro oʻyinlardagi faoliyati 
Ota-onasi va tugʻilgan joyi tufayli Botti Biabi Kot-d’Ivuar, Angliya va Shotlandiya milliy futbol terma jamoalari oʻrtasida uch tomonlama tanlov qilish huquqiga ega edi, ammo u oʻzi tarbiyalangan mamlakat Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi vakili boʻlishni afzal koʻrdi. Botti Biabi 2014-yil sentyabr oyida Shotlandiyaning 19 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar milliy futbol terma jamoasi yigʻinlariga chaqirilgan edi.

Faoliyat statistikasi

Manbalar 

Shotlandiyalik futbolchilar
Futbol assotsiatsiyasi hujumchilari
Yashayotgan insonlar
1996-yilda tugʻilganlar
Kishilar
Mollo madanyati

Mollo madaniyati — Boliviyaning altiplano hududida eramiz davrida Tiwanaku madaniyati qulagandan keyin mavjud boʻlgan hudud. 1000 dan 1500 gacha boʻlgan hududni oʻz ichiga qaram olgan, Inka tsivilizatsiyasidan oldin paydo boʻlgan. Mollo mahalliy va qishloq arxitekturasida kech Tiwanaku madaniyati bilan davomiylikni koʻrsatgan boʻlsa-da, ular hech qanday piramidalar qoldirmagan. Mollo yaguarga sigʻinib kelgan edi.

Arxeologiyasi 
Molloning eng yaxshi timsollaridan biri Titikaka koʻlining shimoli-sharqidagi Iskanvayadagi xarobalardir, Kordilyera Realda,  Rio Llica tepasida (). Munekas provinsiyasidagi Iskanwaya  La Pazdan, Boliviya. 1145-yildan 1425-yilgacha qurilgan shahar platformalarda qurilgan va oqar suvi bilan ajralib turardi. Yuzdan ortiq binolar, koʻchalar va maydonlar hali hanuz ham saqlanib qolgan. Mollo koʻchalari sharq-gʻarbiy yoʻnalish qismida choʻzilib ketgan. Ularning uylari toʻrtburchak shaklida boʻlib, verandalar yaʼni (karidorga oʻxshash kiraverishning ochiq qismi boʻladi oʻshani veranda diyishadi) atrofida guruhlangan edi. Qishloq xoʻjaligining namunalari terraslash va sugʻorish kabilarni oʻz ichiga olgan.

Piniqo va Khargi kabi boshqa Mollo saytlari Iskanwaya bilan bir xil turar-joy xususiyatlarini namoyish etadi, Vaman bir xil teras naqshli eski qishloq xoʻjaligi muassasasidir. Hozirgi Chorazani qishlogʻi Mollo arxeologik yodgorliklarini Mallku Janalaya xarobalari sifatida oʻz ichiga oladi.

Etnografiyasi 

Kallawaya xalqi, sayr qiluvchi tabiblar guruhi sanalgani bois, ular Mollo madaniyatiga mansub boʻlgan edi.

Mollo oʻzlarining keramikalari bilan aniqlangan ekan. Poyafzal qozonlari, qabr qozonlari, vazalar va suvga choʻmiladigan idishlar topilgan va ular oddiy yoki qizil loyga qora va oq rangga boʻyalgan holatda merosi sifatida topilmalari topilgan. Ular oʻrnatilgan somon bilan noyob ichimlik idishini yaratgan. Ushbu sopol buyumlarning baʼzilarini qiziqish bildirsangiz bugungi kunda Pragadagi Náprstek muzeyidan ham topishingiz mumkin.

Dafn etilgan toʻldira boʻlgan, kattalarning qabrlari tosh yoki taxtadan yasalgan choʻlpa minoralariga qoʻyilgan, goʻdak skeletlari esa uy pollari ostidagi qabrlarda topilgan edi, bu esa ularning farqli ravishda katta va kichiklarga ajratib koʻmilganidan salomat beradi.

Manbalar
Oʻktam Umurzoqov

Oʻktam Pardayevich Umurzoqov (1952-yil 20-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek olimi va Oʻzbekiston davlat arbobi, iqtisod fanlari doktori, texnika fanlari nomzodi. Professor. 2019-yil 10-oktabr — 2021-yil 26-iyul mobaynida — Respublika Oliy taʼlim kengashi raisi. 2017-yil 26-may — 2021-yil 26-iyul mobaynida —Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti rektori. 2019-yil 22-dekabr — 2021-yil 26-iyul mobaynida — xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashi deputati lavozimlarida ishlagan.

Biografiyasi 
1952-yil 20-avgustda Oʻzbekiston SSR, Toshkent shahrida tugʻilgan. Otasi — Umurzoqov Parda Umurzaqovich, Zomin tuman qoʻmitasi birinchi kotibi, Samarqand viloyat komiteti ikkinchi kotibi Oʻktam Umurzoqov.

Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutini tamomlagan. Shu universitetda dekan, prorektor, birinchi prorektor, rektor lavozimlarida ishlagan.

2019-yil 10-oktabrdan Oliy taʼlim muassasalari Respublika kengashi raisi.

2019-yil dekabrdan xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashi deputati boʻlgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari — Umurzoqov Sardor Oʻktamovichning otasi.

Iqtisodiyot fanlari doktori, texnika fanlari nomzodi. Professor.

Mehnat faoliyati 
1969—1974-yillar — TIQXMMI talabasi.

1974—1977-yillar — TIQXMMI „Mashinalarni taʼmirlash va ishonchliligi“ kafedrasi stajyor-oʻqituvchisi, kichik ilmiy xodimi.

1977—1980-yillar — TIQXMMI ilmiy-tadqiqot laboratoriyasining kichik ilmiy xodimi.

1980—1990-yillar — „Materialshunoslik va mashinasozlik“ kafedrasi assistenti, TIQXMMI ilmiy-tadqiqot laboratoriyasi mudiri.

1990—1992-yillar — TIQXMMI malaka oshirish fakulteti dekani.

1992—1996-yillar — Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari tayyorlash markazi TIQXMMI prorektori.

1996—1999-yillar — TIQXMMI „Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash“ fakulteti dekani.

1999—2004-yillar — TIQXMMI ilmiy ishlar va axborot texnologiyalari boʻyicha prorektor.

2004—2011-yillar — TIQXMMI oʻquv ishlari boʻyicha birinchi prorektori.

2011—2013-yillar — Oʻquv ishlari boʻyicha birinchi prorektor, TIQXMMI rektori v.b.

2013—2017-yillar — TIQXMMI rektori maslahatchisi, „Suv xoʻjaligi iqtisodiyoti“ kafedrasi professori.

2017—2021-yillar — TIQXMMI rektori.

2019—2021-yillar — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim Respublika kengashi raisi.

2019—2021-yillar — Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashi deputati.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari
Moskvada vafot etganlar
2021-yilda vafot etganlar
26-iyulda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1952-yilda tugʻilganlar
20-avgustda tugʻilganlar
Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muxandislari instituti bitiruvchilari
Harry Cornick

Harry Charles Frederick Cornick () (1995-yil 9-aprelda tugʻilgan) — angliyalik professional futbolchi. Harry Cornick „Luton Town“ futbol klubida oʻng qanot hujumchisi va markaziy hujumchi sifatida oʻynaydi.

Harry Cornick oʻzining futbolchilik faoliyatini „Christchurch“ futbol klubida boshlagan. Keyinchalik 2013-yilda Harry Cornick „Bournemouth“ futbol klibi safiga qoʻshilgan. „Bournemouth“ futbol klubi tarkibida boʻlganida, Harry Cornick 2017-yilda nomaʼlum toʻlov evaziga „Luton Town“ futbol klubiga qoʻshilgan. Bundan tashqari Harry Cornick faoliyati davomida Milliy liga, Ikkinchi liga va Birinchi liga klublarida ham koʻp marotaba ijara asosida oʻynagan.

Faoliyati

Bournemouth 
Harry Cornick oʻz faoliyatini „Christchurch“ futbol klubida boshlagan. Harry Cornick bu klub tarkibida Wessex Ligasida 33 ta oʻyinda maydonga tushib,17 ta gol urgan. Harry Cornick muvaffaqiyatli sinovdan soʻng 2013-yil sentyabr oyida AFC „Bournemouth“ futbol klubi safiga qoʻshilgan. Harry Cornick 2014-yilning yanvar oyida Premer konferensiya vakili „Welling United“ futbol klubiga ijaraga oʻtgan. Harry Cornick „Welling“ klubi tarkibida besh marta maydonga tushgan. Harry Cornick mavsumni „Aldershot Town“ futbol klubida qisqa muddatli ijara bilan yakunlagan.

Harry Cornick 2015-yilning 3-yanvarida AFC „Bournemouth“ futbol klubidagi professional debyut oʻyinini Angliya kubogi doirasida „Rotherham United“ futbol klubiga qarshi oʻyinda (5:1) oʻtkazdi. 2015-yil fevral oyida Harry Cornick „Havant & Waterlooville“ futbol klubiga ijaraga berildi.

2015-yilning 7-avgustida Harry Cornick Ikkinchi liga vakili „Yeovil Town“ futbol klubi safiga bir oylik ijara asosida qoʻshildi. Ertasi kuni Harry Cornick klub safida „Exeter City“ futbol klubiga qarshi oʻyinda (3:2) debyut qildi.

2016-yilning 26-iyulida Harry Cornick olti oylik ijara asosida „Leyton Orient“ futbol klubi jamoasiga qoʻshildi.

2017-yilning 31-yanvarida Harry Cornick „Gillingham“ futbol klubiga mavsum oxirigacha ijara asosida oʻtdi.

Luton Town 
2017-yil 8-avgustda Harry Cornick Ikkinchi liga vakili „Luton Town“ futbol klubi bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. Harry Cornickning shartnomasi 2017—2018-yilgi mavsum oxirida „Luton“ klubining Birinchi ligaga koʻtarilishi natijasida (shartnomadgi koʻtarilish bandi ishga tushirilgandan soʻng) yana bir yilga uzaytirildi.

Harry Cornick 2019-yilning iyul oyida „Luton“ klubi bilan yangi uzoq muddatli shartnoma imzoladi.

Faoliyat statistikasi

Yutuqlar 
Luton Town

 EFL i kkinchi ligasi sovrindori: 2017—2018
 EFL Birinchi ligasi: 2018—2019

Manbalar 

Futbol assotsiatsiyasi hujumchilari
Angliya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1995-yilda tugʻilganlar
Kishilar
San José Mogote

San-Jose Mogote — Kolumbiyagacha boʻlgan Zapotek arxeologik yodgorligi, hozirgi Meksikaning Oaxaka shtati hududida gullab-yashnagan Mesoamerikan madaniyati. San-Jose Mogote Monte -Albandagi mashhur Zapotek saytining asoschisi boʻlgan San-Jose Mogote Mesoamerika madaniy rivojlanishining ilk va oʻrta shakllanish davrida (miloddan avvalgi 1500-500-yillar) Oaxaka vodiysidagi eng katta va eng muhim aholi pQalin matnunktlaridan bir edi.

San-Jose Mogote Oaxaca vodiysidagi eng qadimgi doimiy qishloq xoʻjaligi qishlogʻi va, ehtimol, bu hududda kulolchilik ishlatadigan birinchi aholi punkti hisoblanadi. Shuningdek, u „Meksikaning eng qadimgi maʼlum boʻlgan mudofaa palisadlari va tantanali binolarni (miloddan avvalgi 1300-yil), taxtadan erta foydalanishni boshlagan davrda (miloddan avvalgi 850-yil), Zapotek ieroglif yozuvining birinchi dalilini (miloddan avvalgi 600-yil) va meʼmoriy teraslar, hunarmandchilikning dastlabki namunalarini ishlab chiqargan, ixtisoslashuv va sugʻorish esa (miloddan avvalgi 1150-850-yillarda)yuzaga kelgan ekan“.

Mintaqaviy tartibi 
San Pablo Huitzo, Santa Marta Etla, Hacienda Blanca, Tomaltepec, Zaachila, Abasolo, Mitla, Tilcajete, Zegache va Santa Ana Tlapacoyan eng rivojlangan, shimolda joylashgan San-Jose-Mogoteni qoʻllab-quvvatlagan kichik aholi punktlaridan bir nechtasi edi. Oaxaca vodiysining markaziy hududi hisoblanadi.

Oaxaca vodiysida sivilizatsiyaning rivojlanishi 
Saytdagi turar-joy San-Jose-Mogotedagi asosiy ijtimoiy birliklarni tashkil etuvchi bir qator alohida uy xoʻjaliklaridan iborat. San-Jose- Mogotedagi odatiy uy-roʻzgʻor birligida mangallar, pishirish uchun tuproqli pechlar yoki oʻchoqlar, maydalash uchun tosh manos va metatlar va qoraygan sopol idishlar mavjud edi. Oziq-ovqat, shu jumladan makkajoʻxori, qoʻngʻiroq shaklidagi va uy devorlaridan tashqarida joylashgan chuqurlarda saqlangan. Keyinchalik bu chuqurlarga axlat tashlandi va oʻrta konlarni hosil qildi. Qabrlar va boshqa faoliyat joylari ham uy tuzilmalariga tutash hududlarda joylashgan. Marosimning dalili dafn marosimi bilan bogʻliq odamlar va hayvonlarning haykalchalarini oʻz ichiga oladi. Uzoq masofali savdoning asosiy koʻrsatkichlari obsidian yonma tosh artefaktlarni oʻz ichiga olgan ekan. Obsidian — bu Oaxaca vodiysida mavjud boʻlmagan material sanaladi yaʼni u yerda yoʻq.

Siyosiy tashkiloti 
Ushbu nisbatan qisqa vaqt ichida mintaqada paydo boʻlgan Zapotek sivilizatsiyasi ijtimoiy reytingning oʻzgarishini boshdan kechirdi — avtonom, teng huquqli qabila jamoasidan ijtimoiy tabaqalangan jamiyatga oʻtish — tarixda „belgilovchi moment“ boʻlib, u butun dunyoda aks ettiriladi. Mesoamerikan dunyosi Paso de la Amada va San Lorenzo Tenochtitlán kabi saytlarda va boshqalarda aniq koʻrinib turadi.

Innovatsiyalar va sanʼat

Yodgorlik 3

Manbalar

Havolalar 

 , p. 122.
Nathan Yau

Natan Yau - statistik va maʼlumotalar vizuallashtirish boʻyicha amerikalik mutaxassisdir.

Yoshliklari 
Natan Chun-Yin Yau Kaliforniyaning Fresno shahrida oʻsgan.

U Berklidagi Kaliforniya universitetida elektrotexnika va kompyuter fanlari boʻyicha bakalavir darajasini oldi. U 2007-yilda Los-Anjelesdagi Kaliforniya universitetini fanlar magistri, 2013-yilda esa statistika boʻyicha Fasafa fanlar doktor darajasi bilan tamomlagan. Uning dissertatsiyasi „Shaxsiy maʼlumotlarni toʻplash va oʻrganish uchun onlayn vosita“ deb nomlangan va oʻz-oʻzini nazorat qilish usullariga qaratilgan. Yauning „Personal Environmental Impact Report“ boʻyicha oldingi oʻz-oʻzini nazorat qilish ishi Yauning 2009-yilda nashr etilgan "Goʻzal maʼlumotlar " kitobida keltirilgan.

Faoliyati 
Yau oʻzining Flowing Data blogi bilan mashhur boʻlib, unda u axborot dizayni va tahlili boʻyicha yozuvlar va qoʻllanmalar, shuningdek, boshqa mutaxassislar tomonidan yaratilgan vizualizatsiya va maʼlumotlar omboriga oid loyihalarni nashr etadi.

U "Visualize This: The FlowingData Guide to Design, Visualization, and Statistics " (2011) va „Data Points: Visualization That Means Something“ (2013) kitoblarining muallifi. 2014-yildan beri Yau AQSH aholini roʻyhatga olishda tadqiqotchi matematik hamda statistik sifatida ishlagan.

Tanlangan nashrlar

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Inderpal Singx

Inderpal Singx (, , [ɨɲɖɚɾɸɑ̃ɭ ʂɨɲɠħ]) — hind televideniesi boshlovchisi, kino aktyori va yozuvchi. U 2006-yilda Dibakar Banerjining „Khosla Ka Ghosla“ komediya drama filmida debyut qilgan, Hindistonda eng yaxshi badiiy film uchun Milliy kino mukofotiga sazovor boʻlgan. Kichkina byudjetiga qaramay, film chiqarilgandan soʻng tijorat muvaffaqiyatiga erishdi. Singx filmda shunchaki kichik rol oʻynagan boʻlsa-da, u keyinchalik ikkita katta byudjetli filmlarda suratga tushgan — Viki Donor tayaji va Besharam bhura paaji rolida.

Erta hayoti va taʼlimi 
Singx Dehlida tugʻilgan va maktabni Mumbay, Jammu va Dehlida tamomlagan. U Dehlidagi SGTB Khalsa kollejining BSc (PCM)ni tamomlagan. 1996-yilda Chandigarxdagi Panjab universitetida moliya va nazorat magistraturasini tamomlagan. Singx turli xil tijorat seriyalarida kontseptsiyani yaratgan va ijro etgan. U odamlarni Hindiston tarixidan xabardor qilgan INDyeah Singx obrazini ijro etgan.

Televizion va erta martabasi 
Singx oʻz faoliyatini teledastur aktyori sifatida boshlagan. U 2009-yilda ETC Punjabi kanalida efirga uzatilgan Nikke Nikke Hasse nomli dasturni boshladi. Dastur bolalarda ishonchni shakllantirishga qaratilgan. Singx shuningdek, Amir Xon bilan Atiti devo Bhav, Incredible India reklamasida sikx sayyohni qutqaradi hamda IPL6 reklamasida Divya Dutta bilan birga reklamalarda aktyor sifatida ishlagan. U shuningdek, Maruti Swift, Dainik Jagran, UTV, Escotel va boshqalar kabi brendlar uchun gʻoyalarni ishlab chiqdi. U Pidilite va Pragya TV kabi brendlar uchun ijodkorlik treninglarini oʻtkazdi.

Filmografiyasi

Shaxsiy hayoti 
Singx dastlab Chandigarx Panjobga tegishli va uning oilasi hanuzgacha u yerda joylashgan. Uning rafiqasi Japnet Kaur xonim Xaytan maktabida sanʼat oʻqituvchisi boʻlib ishlaydi, Noida va otasi janob Ranjit Singx ONGC kompaniyasida burgʻulash muhandisi boʻlib ishlagan, onasi marhum Xarbans Kaur esa uy bekasi edi. Qizining ismi Evlin Kaur. Uning katta akasi janob Amardip Singx kasbi boʻyicha qurilish muhandisi.

Manbalar

Havolalar 
 
 
 Actor Inderpal Singh’s Official Blog
 
 

Dehli aktyorlari
Panjob xalqi
Hindiston teleboshlovchilari
Hindistonlik televidenie aktyorlari
1975-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar