Mashhur ayyor eshaklar

Mashhur Trick Eshaklar — 1858-yilda Sem Loyd tomonidan ixtiro qilingan jumboq hisoblanadi , birinchi marta bu jumboqPT Barnum sirkini targʻib qilish uchun moʻljallangan kartada chop etilgan. O'sha paytda jumboq birinchi marta "PT Barnumning hiyla-nayranglari" degan nomi bilan atalgan.  Jumboq sababli Millionlab kartalar sotilgan.Sem Loydning daromadi 1871 yilda    10 000 dollarni tashkil etgan  — 2014 yilda daromadi taxminan 200 000 dollar ko'tarilgan.

Tarix 
Ko'rinishi

Martin Gardnerning so'zlariga ko'ra, bu jumboq 17-asr fors dizaynidan ilhomlangan tarzda yaratilganligi aytilgan. Hozirda Bostondagi Tasviriy san'at muzeyida .qog'ozdagi siyoh ko'rinishi saqlanadi.  (U 1914 yilda  Viktor Goloubevdan muzey sotib olgan. Ikkinchi nusxasini esa  1912 yilda sotib oldi va Parijda ko'rgazmaga qo'ydi.  )

1858 yilda Sem Loydning aytishicha, u ikkita xachir va ikkita chavandozdan iborat jumboq kartasi haqida o'ylagan. Kartani uchta bo'lakka bo'lish, o'yinchi kartalarni har bir xachirda bitta chavandoz bo'ladigan tarzda joylashtirishi kerak bo'lgan.1871 yilda "Ajoyib Xitoy Pony Puzzle" deb nomi bilan  atalgan boshqotirmasini nashr etgandan so'ng, Sem o'zining xachirlar deb nomlangan jumbog'ini nashr etishga qaror qilgan  va uni "Mayyor xachirlar jumbog'i" nomi bilan o'zgartirgan.

PT Barnum ushbu boshqotirma kartasida o'z shousini targ'ib qilish maqsadida o'z imkoniyatini ko'rgan  va Sem Loydga jumboq nomini "PT Barnum's Trick Mules"  ga o'zgartirish uchun o'n ming dollar taklif qildi va Loyd boshqotirmani boshqalarga taklif qilganidan keyin, firmalar tomonidan               100 000 000 dan ortiq nusxada sotilgan undan keyin  "Mashhur hiylakor eshaklar" deb qayta nom bergan.  Bugungi kunda The Sam Loyd kompaniyasi boshqotirma huquqlariga         2016-yilda ega bo'lgan. Birinchi marta nashr etilganidan 145 yil o'tganidan so'ng  esdalik boshqotirma kartasini chiqargan.

Boshqotirma 
Jumboqning tasvirlangan   kartasida markaziy qismi ataylab bo'sh qoldirilgan ikkita eshak ko'rsatilgan. Kartaning uchinchi qismi chavandozlar bo'lib, jumboqning maqsadi uchta bo'lakni (ikkita eshakni  va chavandozlarni) joylashtirish bo'lgan  shunda chavandozlar eshaklarning orqasiga o'rnatilgan holatida ko'ringan.

Variatsiyalar 
"Sehrgarning o'z kitobi yoki butun sehrgarlik san'ati" kitobining 1857 yildagi versiyasida qarama-qarshi tomonlarga qaragan holda yerda o'lib yotgan  ikki itning surati tasvirlangan. "O'lik it jumbog'i" deb nomlangan ushbu jumboqning maqsadi itlarni yerda yotishi o'rniga tirik yotgandek ko'rsatish uchun ikkita chiziq chizishgan va  1939 yilda jumboqning yana bir varianti popkorn kompaniyasining o'z paketlarida sovrin sifatida topilgan jumboq ikkita xachir va ikkita kobboyni ko'rsatgan. Bu jarayondagi  o'yin holati mexanikasi Sem Loydnikiga o'xshab ko'ringan boshqa kompaniyalar 50-yillarda Albanidagi Vellington mehmonxonasi kabi jumboq bilan kichik kartani sovg'a sifatida ishlatishgan.

Bugungi kunda ko'plab boshqotirmalar, aql-idrok o'yinlari  va turli xil veb-saytlar  boshqotirmalarni onlayn o'yin shaklida yoki ularning chop ettirilgan nashrdagi variantlari ishlab chiqilgan.

Yechim 

Jumboqning yechimi shundaki, ikkita otning boshi va orqasi chizilgan har birining chizig'i bilan bog'langan emas. Bu jarayonda birinchi otning boshi kartaning boshqa tomonida ikkinchi otning boshi  kartaning teskari tomonida joylashgan.Jumboqni yechish uchun ikkita ot tasvirini  birinchi qismidagi  otning orqa tomoni ikkinchi qismdagi otning orqa tomoniga qaragan tarzda joylashtiriladi. jarayon kuzatiladi.Ularning orasidagi bo'shliqda jokey qog'ozini siljitish kerak, shunda birinchi ot chapga, ikkinchi ot esa o'ngga, biri teskari tomonga  ikkinchisi esa boshqa teskari tomonga yugurayotgan tasvir  hosil bo'ladi.

Ma'lumotnomalar