MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Jamila Shermuhamedova

Jamila Toshpoʻlatovna Shermuhamedova (1950-yil 18-iyun, Qorakoʻl tumani, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, falsafa fanlari doktori (2004), professor (2004).

Biografiyasi 
Jamila Shermuhamedova 1950-yil 18-iyun Buxoro viloyati, Qorakoʻl tumani ziyolilar oilasida tugʻilgan. 1966—1971-yillarda Toshkent davlat universiteti falsafa fakultetida tahsil olgan. 1972—1973-yillarda Toshkent davlat universiteti tarix fakulteti falsafa boʻlimining siyosiy fanlar kafedrasi oʻqituvchisi, 1973—1976-yillarda Toshkent davlat universiteti aspiranti, 1977—1989-yillarda tarix fakulteti falsafa boʻlimining siyosiy fanlar kafedrasi oʻqituvchisi, katta oʻqituvchi, 1989—2004-yillarda dotsent, 2004—2016-yillarda Oʻzbekiston Milliy universiteti falsafa fakulteti professori, 2000—2008-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi huquqshunos ayollar jamoat birlashmasining ijrochi direktori, 2000—2015-yillarda Toshkent shahar Ishbilarmon va tadbirkor ayollar jamoat birlashmasi maslahatchisi, 2005—2011-yillarda Oliy Majlis qoshidagi demokratik institutlar qoʻmitasi eksperti, 2011—2017-yillarda „Hayot I.R.J.O.“ xususiy korxonasi direktori vazifasida faoliyat koʻrsatgan. 2017-yildan respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi xodimi. Shuningdek, Tadbirkor ayollar uyushmasi aʼzosi va maslahatchisi (1991-yildan), Oʻzbekiston Respublikasi ishbilarmon ayollar uyushmasi faxriy maslahatchisi (1995-yildan).

Mukofotlari 
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 25 yil“ esdalik nishoni (2016);
 „Mehnat shuhrati“ ordeni (2018);
 „Mudofaa vazirligi faxriysi“ koʻkrak nishoni (2020);
 „Xalqlar doʻstligi“ koʻkrak nishoni (2021);
 „Maʼnaviyat fidoyisi“ koʻkrak nishoni (2021);
 „Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlariga 30 yil“ esdalik nishoni (2021);
 „Moʻtabar ayol“ koʻkrak nishoni (2022);
 „Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 30 yilligi“ esdalik nishoni (2022);
 „Yilning eng yaxshi maʼnaviyat targ'ibotchisi“ nominatsiyasi gʻolibi (2023);
 „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan yoshlar murabbiysi“ faxriy unvoni.

Manbalar 

Oʻzbekistonlik olim ayollar
Professorlar
Fan doktorlari
Chap boʻlmacha

Chap boʻlmacha — (atrium sinistrum) noto‘g‘ri kub shaklida boʻlib, kichik qon aylanish doirasining yakunlovchi joyi hisoblanadi. U o‘ng boʻlmachadan silliq bolmachalar orasidagi to‘siq vositasida chegaralanib turadi. Uning devorida joylashgan oval chuqurcha o‘ng bo‘lmacha tomonida yaxshi koʻrinadi. Chap boʻlmachaning oldingi yuzasida chap quloqcha (auricula sinisitra) joylashgan. Bo‘lmachaning ichki yuzasi silliq, quloqcha ichida taroqsimon mushaklar bor. Chap bo‘lmachaga ochiladigan 5 ta teshikdan to‘rttasi yuqori va orqa tomonda joylashgan. Bular o‘pka venalariga ochiladigan teshiklar hisoblanadi. Beshinchi boʻlgan chap bo‘lmacha va qorinchalar orasidagi teshik chap boʻlmachani chap qorinchaga qo‘shib turadi.

Manbalar 

Tibbiyot
Anatomiya
Angiologiya
Kardiologiya
Yurak qon-tomir sistemasi
Hazora (Karmana tumani)

Hazora — Oʻzbekiston Respublikasi Navoiy viloyati Karmana tumanidagi qishloq fuqarolari yigʻini. Qishloq viloyat markazi — Karmana shahar tipidagi aholi punktidan 30 kilometr g‘arbda joylashgan. Hazorada Deggaron masjidi mavjud. U zamonaviy Oʻzbekiston hududida saqlanib qolgan eng qadimgi diniy binolaridan biri boʻlib, soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, masjid qurilishi taxminan 11-asrga toʻgʻri keladi.

Tarixi 
Davlat Ermitaj muzeyi tomonidan tashkil etilgan Aleksandr Yakubovskiy boshchiligidagi Penjikent ekspeditsiyasi (1946) qadimiy aholi punkti qoldiqlarini, shahar qal’asi devorlarini va qishloqdagi bir qancha kichik rabotlarni topgan. Topilmalar orasida koʻplab sopol idishlar, jumladan, zardushtiylar qabridan olingan marosim idishi ham bor boʻlgan. Qishloqqa tutash hudud oʻrta asrlarda kulolchilik ishlab chiqarish markazlaridan biri boʻlganligi maʼlum boʻlgan.

Arxeologik ekspeditsiya 11-asrga oid noyob Deggaron masjidini ham topdi, bugungi kunda u zamonaviy Oʻzbekiston hududida saqlanib qolgan eng qadimiy masjidlardan biri hisoblanadi.

XIV asr tasavvuf taʼlimotining ko‘zga ko‘ringan namoyandalaridan biri, Bahouddin Naqshbandiy ustozlari sanalgan shayx Orif Deg‘aroniy shu qishloqda tug‘ilib oʻsgan. Shayx umrining qolgan qismini Deggaron masjidi yonidagi kichik xonaqohda o‘tkazgan.

17-asrda Deggaron qishlogʻidan Hazar qalʼasi paydo boʻlgan, qalʼa devori qoldiqlari bugungi kungacha qisman saqlanib qolgan.

„Mavlono Orif Deggaroniy“ zamonaviy tarixiy majmuasi Deggaron masjidi, oʻlkashunoslik muzeyi, Shayx Orif Deg‘aroniy qabri toshini oʻz ichiga oladi. Navoiy viloyatidagi sayyohlik marshrutlari Hazora qishlog‘i orqali o‘tadi.

Manbalar 

Karmana tumanidagi aholi punktlari
Oʻng boʻlmacha

Oʻng boʻlmacha — (atrium dextrum) kub shaklida boʻlib, katta qon aylanish doirasining yakunlovchi qismi hisoblanadi. U bo‘lmachalar orasidagi to‘siq tufayli chap bo‘1machadan ajralib turadi. To‘siqda bitib ketgan oval teshik qoldig‘i hisoblangangan oval chuqurcha ko‘rinib turadi. 0‘ng boʻlmachaning hajmi kattaroq boʻlib o‘ng quloqcha bo‘shlig‘i hisobiga kattalashadi. Boʻlmacha devorining qalinligi 2-3 mm, ichki yuzasi silliq hisoblanadi. Quloqchaning ichki yuzasida taroqsimon mushak tutamlari joylashgan.

Tuzilishi 
0‘ng bo‘lmacha devorida yuqorigi kavak vena teshigi va pastki kavak vena teshigi o‘rtasida kichkina venalararo do‘mboqcha joylashgan. Pastki kavak vena teshigining pastki cheti bo‘ylab yarimoysimon burma koʻrinishida pastki kavak vena to‘sig‘i boʻladi. Bu burma homila davrida qonni o‘ng bo‘lmachadan oval teshik orqali chap boʻlmachaga yo‘naltiradi. 0‘ng boʻlmacha oʻng qorincha bilan ular orasidagi teshik tufayli qo‘shilib turadi. Pastki kavak vena teshigi bilan o‘ng boʻlmacha va o‘ng qorinchalar orasidagi teshik o‘rtasida tojsimon sinus teshigi joylashgan. Uning atrofini ingichka o‘roqsimon burma — tojsimon sinus to‘sig‘i o‘ragan. Tojsimon sinusga mayda yurak vena teshiklari ochiladi.

Manbalar 

Tibbiyot
Anatomiya
Kardiologiya
Yurak qon-tomir sistemasi
Angiologiya
Chap qorincha

Chap qorincha — (ventriculus sinister) asosi yuqoriga qaragan konus shaklidagi yurak kamerasining biri boʻlib, katta qon aylanish doirasining boshlanish qismi hisoblanadi. Uning yuqori keng qismini o‘ng tomonida aorta teshigi, chap tomonida chap bo‘lmacha va chap qorinchalar orasidagi teshik joylashgan. Chap qorinchaning ichida ko‘p sonli mushak trabekulalari va ikkita mushak tutamlari joylashgan. Ular oidingi va orqa so‘rg‘ichsimon mushaklar hisoblanadi. Ularning paysimon ipchalari to‘sg‘ich tavaqalarini erkin chekkasiga birikadi.

Manbalar 

Tibbiyot
Anatomiya
Angiologiya
Kardiologiya
Yurak qon-tomir sistemasi
Oʻng qorincha

Oʻng qorincha — (ventriculus dexter) uchi pastga qaragan uch qirrali piramida shaklidagi yurak kameralaridan biri boʻlib, kichik qon aylanish doirasining boshlanuvchi qismi deyiladi. Uning devori qalinligi 5-8 millimetr hisoblanadi. Uning medial devori qorinchalar o‘rtasidagi to‘siqni hosil qilib, asosiy qismi mushakdan va yuqori boʻlmachaga yaqin qismi pardadan iborat. Uning diafragmani pay markaziga tegib turuvchi pastki devori yassi, oldingisi esa qavariq boʻlib, o‘ng qorinchaning yuqorigi keng qismida ikkita teshik bor. Orqadagi teshik o‘ng bo‘lmacha va o‘ng qorinchalar orasdagi teshik boʻlib, u orqali vena qoni o‘ng boʻlmachadan o‘ng qorinchaga o‘tadi. Oldingi o‘pka poyasining teshigi orqali qon o‘pka poyasiga o‘tib ketadi. 0‘ng bo‘lmacha va o‘ng qorinchalar orasidagi teshik ular orasidagi to‘sg‘ich yoki uch tavaqali to‘sg‘ich bilan bekilgan. To‘sg‘ich tavaqalari uchburchak shaklidagi pay qatlamcha ko‘rinishida boʻlib, ulaming asosi teshik doirasiga birikkan, qirralari esa qorincha bo‘shlig‘iga qaragan.

Manbalar 

Tibbiyot
Anatomiya
Angiologiya
Kardiologiya
Yurak qon-tomir sistemasi
Koʻndalang–targʻil mushak tolalari

Koʻndalang-targʻil mushak tolalari — tolalardan iborat boʻlib, ularning uzunligi bir necha santimetrgacha (12,5 sm), diametri 100 mikrometrgacha yetishi mumkin. Shu sababli koʻndalang-targʻil mushak tolalari simplastik tuzilmalar deb ataladi. Ular skelet mushaklarini, ovqat hazm qilish traktining baʼzi aʼzolari (til, tanglay, qizilo`ngachning bir qismi) mushaklarini, ko'z mushaklarini, mimika va nafas olish mushaklari tarkibida boʻladi. Yurakning oʻrta mushak qavati boʻlgan miokard koʻndalang-targil mushak toʻqimasining maxsus turi hisoblanadi.

Manbalar 

Tibbiyot
Anatomiya
Gistologiya
Miologiya
Asab buzilishi

Asab buzilishi — bu oʻziga xos buzilishning oʻtkir, vaqtinchalik bosqichi boʻlib, u birinchi navbatda depressiya va nevroz belgilari bilan namoyon boʻladi.

Taʼrifi 
"Asab buzilishi" va „Nerv shikastkanishi“ atamalari DSM-IV va ICD-10 kabi diagnostika tizimlarida rasmiy ravishda aniqlanmagan va ruhiy kasalliklar boʻyicha hozirgi ilmiy adabiyotlarda deyarli uchramaydi. Garchi „asabiy buzilish“ har doim ham aniq va statistik taʼrifga ega boʻlmasa-da, tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, bu atama nevroz yoki ruhiy tushkunlik alomatlari boʻlgan oʻziga xos, oʻtkir, vaqtinchalik reaktiv buzilishni anglatadi. Maxsus holatlar baʼzan odam kundalik hayotida asab tizimi ishlamay qolgandan keyingina „buzilish“ deb taʼriflanadi.

Sabablari 
Bunday buzilishlarning sabablari har xil. 1996-yilda olib borilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, turmushda ajralish yoki janjallar kabi yaqin munosabatlardagi muammolar turmush yoshiga toʻlgan insonlarda asabiy buzilishlarning 24%ni tashkil qiladi. Ishda va maktabda muammolar 17%ga toʻgʻri keladi va moliyaviy muammolar — 11%ni tashkil qiladi. Aksariyat mutaxassislar asabiy buzilishlarni sogʻliq muammosi deb hisoblashadi. 1957-yilgi izlanishlar shuni koʻrsatadiki boshqa sogʻliq bilan bogʻliq muammolarning 28%ni asabiy buzilishlar tashkil etdi. 1976-yilda 28% va 1996-yilda atigi 5,6%ni tashkil qilgan. Asab buzilishining sababi ham uzoq davom etadigan psixologik tushkunlik va stressdir. Qoida tariqasida, bu insonning kundalik hayoti, yangi jamoaga qiyin moslashish, yaqin odam bilan ajralish, oʻzining yoki boshqa birovning sogʻligʻi haqida haddan tashqari tashvishlanish kabilar bilan bogʻliq muammolar ham sabab boʻladi.

Yana qarang 

 Vahima hujumi
 Stressga o'tkir reaktsiya
 Psixogigiena
 Nevrasteniya
 Psixoz

Manbalar 

Psixologiya
Nevrologiya
Asab kasalliklari
Nerv tizimi kasalliklari
Tibbiyot
Stress
Tibbiy psixologiya
Kardiofizika

Kardiofizika — bu kardiologiya va tibbiy fizika fanlari orasida joylashgan fanlararo fan boʻlib, tadqiqotchilar fizika usullari va nazariyalaridan yurak-qon tomir tizimini tashkil qilishning turli darajalarida, molekulyar miqyosdan butun organizmlargacha boʻlgan jarayonlarni oʻrganish uchun foydalanadilar. Tarixiy jihatdan olinadigan boʻlsa tizimli biologiyaning bir qismi sifatida shakllangan mazkur kardiofizika yurak-qon tomir tizimini tashkil etilishining asosi hisoblangan jismoniy mexanizmlar va uning faoliyatining biologik xususiyatlari oʻrtasidagi bogʻliqlikni aniqlash uchun moʻljallangan zamonaviy-ilmiy usul hisoblanadi

Zbigniew R. Struzik bu atamani 2004-yilda ilmiy nashrda ishlatgan birinchi muallif boʻlib hisoblanadi. Kardiyovaskulyar fizika atamalarini bir-birining oʻrnida ham ishlatish mumkin.

Yana qarang 

 Tibbiy fizika
 Tibbiyot fizikasi boʻyicha muhim nashrlar
 Biotibbiyot
 Biotibbiyot muhandisligi
 Fizioma
 Nanomtibbiyot

Tashqi havolalar 

 RAS Axborot uzatish muammolari institutining bioelektrik axborotni qayta ishlash laboratoriyasi.
  Anoxin RAMS nomidagi Oddiy fiziologiya ilmiy-tadqiqot instituti hissiyot fiziologiyasi laboratoriyasida eksperimental va klinik kardiologiya guruhi.
 Oksford yurak elektrofiziologiyasi guruhi, koʻp yillar davomida prof. Denis Noble
 London Imperial kolleji Milliy yurak va oʻpka institutining yurak biofizikasi va tizimlari biologiyasi guruhi
  Berlin Gumboldt universiteti Fizika institutining 1-matematika va tabiiy fanlar fakultetining chiziqli boʻlmagan dinamika va yurak-qon tomir fizikasi guruhi 
Amaliy va fanlararo fizika
Kardiologiya
Biofizika
Tibbiyot
Tibbiy fizika

Manbalar 

 Adabiyotlar
 
 
 
 Ilmiy qoʻllanmalar
Oynisa Musurmonova

Oynisa Musurmonova (1952-yil, Past Dargʻom tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori (1994), professor (1998).

Biografiyasi
Oynisa Musurmonova 1952-yil Samarqand viloyati, Past Dargʻom tumanida tugʻilgan. 1970—1975-yillarda Samarqand davlat universiteti oʻzbek va tojik filologiyasi fakultetida oʻqigan. Oynisa Musurmonova „Past Darg‘om  haqiqati“ gazetasin tahririyati adabiy xodimi (1975), 1975—1980-yillarda Past Darg‘om tumani pioner o‘quvchilar uyi direktori, 1980—1988-yillarda Oʻzbekiston pedagogika fanlari ilmiy-tadqiqot instituti kichik, so‘ngra katta ilmiy xodimi, Toshkent davlat pedagogika instituti umumiy pedagogika kafedrasi katta o‘qituvchisi, dotsent, doktorant hamda institutga qarashli „Xalq ta’limini boshqarishning ilmiy asoslari“, „Odobnoma“ kafedralari, ayni bir paytning o‘zida „Oila“ ilmiy laborotoriyasi mudiri (1988—1995), 1995—1998-yillarda Vazirlar Mahkamasi xotin-qizlar ishlari bo‘limi mudiri, keyinchalik oila, onalik va bolalikni ijtimoiy muhofaza qilish kotibiyati mudiri, 1998—2000-yillarda „Oila“ ilmiy-amaliy markazi direktori, Oliy Majlisning ijtimoiy masalalar va bandlik qo‘mitasi raisi hamda „Sog‘lom avlod uchun“ xalqaro xayriya jamg‘armasi raisi (2000—2002), Oliy Majlisning fan, ta’lim, madaniyat va sport masalalari qo‘mitasi raisining o‘rinbosari (2002-2005), Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti pedagogika, psixologiya kafedrasi mudiri (2005—2020), O‘zbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash vazirligi huzuridagi „Mahalla va oila“ ilmiy-tadqiqot instituti direktorining ilmiy ishlar bo‘yicha o‘rinbosari (2020—2022) vazifasida ishlagan. 2022-yildan O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar davlat qo‘mitasi huzuridagi „Oila va xotin-qizlar“ ilmiy-tadqiqot instituti direktorining ilmiy ishlar bo‘yicha o‘rinbosari va respublika „Oqila ayollar“ harakati yetakchisi. Oliy Majlisning 1—2-chaqiriq deputati boʻlgan. „Ma’rifat“ targ‘ibotchilar jamiyati, Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi a’zosi.

Ilmiy faoliyati
Oynisa Musurmonovaning ilmiy ishlari pedagogika sohasida milliy va umuminsoniy qadriyatlar vositasida yoshlar ma’naviy madaniyatini shakllantirish muammosiga oid. 1986-yilda nomzodlik ishini, 1994-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1988-yilda dotsent, 1998-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. Oynisa Musurmonova 10 dan ortiq monografiyalar, 21 ta darslik, 30 dan ortiq o‘quv-metodik qo‘llanmalar, 10 dan ortiq risolalar, 300 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Mukofotlari
 1-darajalari „Sogʻlom avlod uchun“ ordeni (1999);
 „O‘zbekistan  belgisi“ ko‘krak nishoni;
 „Ma’naviyat fidoyisi“ ko‘krak nishoni (2021).

Manbalar 

Oʻzbekistonlik olim ayollar
Professorlar
Fan doktorlari
Su fei-erh

Su fei-erh  ( ) — musulmon Buxoro amiri, Son sulolasi imperatori tomonidan Xitoyga taklif qilingan va Xitoy imperatori tomonidan shahzoda unvoni berilgan. U Xitoyda musulmon Xueylar xalqini shakllantirishda va islom diniga hozirgi nomini xitoy tilida berishda muhim rol oʻynadi.

Ismi 
Su fei-erh uning nomi xitoycha edi Su Fei’er va So-fei-er uning ismining boshqa romanizatsiyasi. Uning ismi asl tilida Safar, Sufair, yoki Zubayr sifatida turlicha qayta tiklangan.

Hayoti 
Song sulolasi xitan koʻchmanchilariga qarshi jang qilish uchun Buxorodan musulmon jangchilarni yolladi. 5300 nafar buxorolik musulmon erkaklar 1070-yilda Song imperatori Shenzon tomonidan shimoli-sharqda Liao imperiyasiga qarshi kurashda yordam berish va janglar natijasida vayron boʻlgan hududlarni koʻpaytirish uchun Xitoyga koʻchib oʻtishga daʼvat etilgan va taklif qilingan. Imperator bu odamlarni Liao imperiyasiga qarshi yurishida yollanma askar sifatida yollagan. Keyinchalik bu odamlar bufer zonasini yaratish uchun Song poytaxti Kayfeng va Liao poytaxti Yanjin (hozirgi Pekin) oʻrtasida joylashishga daʼvat etildi. Xitoyning shimoliy va shimoli-sharqiy viloyatlari 1080-yilda Xitoyga yana 10 000 musulmon taklif qilinganda musulmonlar tomonidan joylashtirildi. Ularga Buxoro amiri sayyid xitoycha „So-fei-er“ boshchilik qilgan. U Xitoy Islomining „Otasi“ deb ataladi.  va Song xitoylari Islomni „arablarning “ deb atashgan). Su fei-erh islom diniga yangi nom berdi „Xueylar dini“ ( ).

Avlodlar 
Su fey-erning koʻp avlodlari XII asrdanXIX asrgacha siyosiy hokimiyat va obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan. Su fey-erning oʻgʻillaridan biri Shandunga gubernator etib tayinlangan, Shamsshoh ismli nabirasiga esa „tatarlarning himoyachisi“ unvoni berilgan. Kamoliddin, buyuk nabirasi, imperator Gaozong davrida qoʻshinning bosh qoʻmondoni etib tayinlandi. Oʻz navbatida Kamolning oʻgʻli Mahmud Yunnan va Shensi gubernatori boʻlib xizmat qilgan. Keyingi avlodlar ham Song sulolasida yuqori lavozimlarga tayinlangan.

Su fey-erh Fa-hsiang tomonidan Sayid Ajjol Shamsiddin Umarning (Muhammad paygʻambar avlodlaridan boʻlgan) ajdodlari deb daʼvo qilinadi, biroq baʼzilar bu daʼvoga shubha bilan qarashgan va Sayyid Ajjalning moʻgʻullar bilan Xitoyga kelishini niqoblash soxta deb oʻylashgan.

Yana qarang 

 Buxoro tarixi
 Hui odamlari
 Song sulolasi davridagi islom
 Sayyid Ajjal Shamsiddin Umar
 Gʻarbiy hududlar

Izoxlar

Manbalar 

Buxorolik kishilar
Shamsiddin Shoxin

Shamsiddin Muhammad Shoxin (, 1865-yil, Buxoro — 1895-yil, Qarshi) — tojik shoiri, pedagogi, Ahmad Donish izdoshi.

Biografiyasi 
Kambagʻal mulla oilasida tugʻilgan, ota-onasidan erta ayrilgan, koʻzi ojiz shoir Zarir Juyboriyning qoʻliga oʻtgan va shu tufayli madrasani bitirgan.

Yoshligidan sheʼr yozishni boshlagan, so‘ngra Buxoro amiri Abdulahadning saroy shoiri bo‘lgan. U amir saroyida topshiriqlar boʻyicha amaldor boʻlib xizmat qilgan, bu juda ogʻir edi.

Amirga mamlakat bo‘ylab gastrol safarida hamrohlik qilayotganda isteʼmoldan vafot etgan.

Yaratilishi 
U 12 mingdan ortiq „bayt“ (ikki misra) lirik sheʼrlar, „Sanʼat moʻjizalari“ nasriy asari (naql, aforizmlar, qisqa satirik hikoyalar toʻplami), ikkita masnaviy (maʼlum qofiyali juftlik sheʼri) — „Layli va Majnun“ va tugallanmagan „Gʻift“ni yaratdi.

Xotira 
2016-yilda Tojikistonning Xatlon viloyatining Sho‘roobod tumani shoir xotirasiga o‘zgartirildi.

Havolalar 

 Shoxin
 XIX—XX asr boshlarida SSSR xalqlari sheʼriyati: [tarjimasi: kirish maqolasi va L.Arutyunov toʻplami, L.Osipova qaydlari]. „Badiiy adabiyot“ nashriyoti, 1977-yil.

Buxoro amirligi adiblari
Buxoro amirligi shoirlari
Sadr ash-Shari’a al-Asgʻar

Sadr ash-Shari’a al-Asgʻar (), Sadr ash-Shari’a at-Tani ( nomi bilan ham tanilgan) — hanafiy — moturidiy olimi, faqih (fiqh), mutakallim (teolog), mufassir (Qur’on tafsiri), muhaddis (hadis mutaxassisi), nahoviy (grammatik), lug‘oviy (tilshunos), mantiq va astronom bo‘lgan, o‘zining zamon va fiqhi, o‘rni va islom dinini sharhlashi bilan mashhur bo‘lgan. turli islom fanlaridagi bilimlarining chuqurligi. Uni at-Taftazoniy va Abdulhay al-Luknaviy maqtagan.

Ismi 

U „Sadr ash-shari’a al-asg‘ar“ deb ham ataladi. Umuman, Sadr ash-shariat deyilganda, u kishini nazarda tutadi. Al-Asgʻar atamasi () yoki al-Tani () katta bobosi Ahmad b.dan farqlash uchun unvonidan keyin baʼzan qoʻshiladi. Ubayd-Alloh, u Sadr ash-shariat nomi bilan ham tanilgan, lekin al-Akbar qoʻshimchasi bilan () yoki al-Avval ().

Oʻqituvchilari 
U olimlar oilada tug‘ilgan. U bobosi singari otasi qo‘lida ham o‘qigan.

Faoliyati 
Uning bilimi hadis, fiqh, kalom, grammatika, ritorika, aniq va tabiiy fanlar kabi koʻplab sohalarda kengaydi. Uning bilimi juda katta va chuqur edi, bu orqali u koʻplab muhim va qiyin mavzularni qisqacha bayon qila oldi.

Hanafiy mazhabida bir qancha nufuzli asarlar muallifi. Uning at-Tanqih (), unga at-Tavdih ( nomli oʻzining sharhi bilan birga. Aniqlik), „fiqhiylar yoʻli“ (yaʼni hanafiylar) va „ sxolastiklar yoʻli“ oʻrtasida qoʻshilib, hanafiy Faxrul-islom al-Bazdaviy va Molikiy ibn al-Hojib asarlarini birlashtirib, yangi sintezga aylantiruvchi usulul-fiqh asaridir. Bu asar hanafiy fiqhi nazariyasini sxolastiklashtirishdagi yangi taraqqiyotni aks ettiradi.

U Taʼdil al-'Ulum () nomi bilan mashhur (hali nashr etilmagan) asar yozgan. Fanlarning sozlanishi ), bu Xuroson va Ma Varaʼ an-Nahrda (Mavaroʻniya) moturidiy kalomining rivojlanishida muhim bosqich boʻldi. Uning „Taʼdil al-Ulum“ asari XVI asrdagi Usmonli olimi va qozisi Ahmad Toshkoʻpruzoda (vaf. 1561) tomonidan mantiqda eng yuqori darajaga erishmoqchi boʻlgan har bir kishiga tavsiya etilgan.

Oʻlimi 
U hijriy 747 (milodiy 1346—1347)da vafot etgan va Buxoroda dafn etilgan.

Yana qarang 

 Shamsiddin as-Samarqandiy
 Ulugʻbek
 Al-Beruniy
 Ali Qushji
 Faxriddin ar-Roziy
 Oʻrta asrlarda islomda kosmologiya
 Oʻrta asrlar islom dunyosi olimlari roʻyxati
 Hanafiylar roʻyxati
 Musulmon teologlari roʻyxati
 Ash’ariylar va moturidiylar roʻyxati

Manbalar

Adabiyotlar

Arab manbalari 

 Mu’jam al-Muallifin, Umar Rido Kahhalah .
 Hadiyat al-Orifin, Ismoil Posho al-Boboniy al-Bagʻdodiy.
 Xayriddin az-Zirikliyning Al-Olam .
 Quvayt Avqof va Islom ishlari vazirligi tomonidan Islom huquqshunosligi entsiklopediyasi .
 ktạb: mʿjm ạlạ̉ṣwlyyn — yḥty ʿly̱ ʿlmạʾ ạ̉ṣwl ạlfqh wạ̉ạb ạlạ̱rạ̉ lwd ạlsryry ạlswsy, ạlnạsẖr: dạr ạltb ạlʿlmyẗ, ạ: 330

Havolalar 

 Sadr ash-Shari’a at-Taniyning tarjimai holi — MakGill universiteti
 Sadr ash-shari’a al-Asg‘ar (vaf. 747 hijriy). 
 Sadr ash-Shariyaning „Prolegomena“ asariga ikkita lug‘at (arabcha) 
1347-yilda vafot etganlar
1346-yilda vafot etganlar
Sunniy musulmon ulamolar
Buxorolik kishilar
Tilshunoslar
Qurʼon tafsirchilari
Hanafiylar
Mahmudxon Ismoilov

Mahmudxon Ismoilovich Ismoilov (1947-yil 22-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR — 2015-yil 2-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik muhandis olim, texnika fanlari doktori, professor.

Biografiyasi 
Mahmudxon Ismoilov 1947-yil 22–iyunda Toshkent shahrida ziyoli oilada tugʻilgan. Mahmudxon Ismoilov 1965—1970-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutida oʻqigan. 1970—1972-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti „Elektr energiyasini ishlab chiqarish va tarqatish“ kafedrasi assistenti, 1976-1980-yillarda „Qishloq xo‘jaligida elektr energiyasini  qo‘llash“ kafedrasi katta o‘qituvchisi, 1980—1985-yillarda „Qishloq xo‘jaligini elektrlashtirish va avtomatlashtirish“ fakulteti dekani oʻrinbosari, 1985—1992-yillarda ushbu fakultet dekani, 1992—1993-yillarda sirtqi ta’lim fakulteti dekani, 1993—1996-yillarda sirtqi ta’lim boʻyicha prorektor, 1996—2001-yillarda sirtqi ta’lim fakulteti dekani,  2001—2003-yillarda  o‘quv ishlari bo‘yicha prorektor,  2003—2004-yillarda sirtqi ta’lim fakulteti dekani,  2004—2014-yillarda moliya-iqtisodiyot ishlari bo‘yicha prorektor lavozimida faoliyat koʻrsatgan.

Vafoti 
Mahmudxon Ismoilov 2015-yil 2-avgustda vafot etgan.

Ilmiy faoliyati 
Mahmudxon Ismoilov 70 dan ortiq ilmiy-uslubiy ishlar, jumladan, 2 ta monografiya, 3 ta metodik tavsiyalar muallifi. 1972—1976-yillarda Moskva shahridagi Butunittifoq qishloq xo‘jaligini elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti aspiranturasida oʻqigan,  1977-yilda nomzodlik ishini yoqlab, texnika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan.

Mukofotlari 
 „Shuhrat“ medali (1995);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil“ esdalik nishoni (2011).

Manbalar 

Oʻzbekiston muhandislari
Professorlar
Fan doktorlari