MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Gʻazalkent GESi

Gʻazalkent gidroelektr stansiyasi (GES-28) — Oʻzbekistondagi GES, Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumani (tuman) ning Gʻazalkent shahri yaqinida joylashgan. Chirchiq daryosi boʻyida qurilgan boʻlib, Chirchiq-Boʻzsuv gidroelektr stansiyalari kaskadi tarkibiga kiradi. Stansiya egasi “Oʻzbekgidroenergo” AJ hisoblanadi.

Stansiya dizayni 
Gʻazalkent GESi — daryo boʻyidagi toʻgʻon yonida qurilgan. Elektr stansiyasiningquvvati 120 MVt, oʻrtacha yillik elektr energiyasi ishlab chiqarish 418 million kVt/soatni tashkil etadi. Stansiya konstruksiyalariga maksimal balandligi 35 m boʻlgan ikkita tuproqli toʻgʻon (oʻng qirgʻogʻi uzunligi 485 m va chap qirgʻogʻi 177 m), suv oʻtkazgichlar bilan birlashtirilgan gidroelektrostantsiya binosi va 110 kV kuchlanishli ochiq oʻtkazgich qurilmasi kiradi .

GES binosida har birining quvvati 40 MVt bo'lgan uchta vertikal gidragregat o'rnatilgan. Gidroagregatlar pervanel diametri 5 m, o‘tkazuvchanligi 157 m³/s bo‘lgan, 25 m loyiha balandligida ishlaydigan PL-587-a/500 aylanma qanotli turbinalar bilan jihozlangan. Gidraagregat turbinalar SV 808/130-44-UHL4 gidrogeneratorlarini boshqaradi. Shlang turbinalar ishlab chiqaruvchisi Rossiyaning Tyazhmash (Sizran) korxonasi, generatorlar ham Rossiyaning Elsib (Novosibirsk) zavodi tomonidan ishlab chiqariladi.

Tarix 
Stansiya qurilishi 1976-yilda boshlangan, birinchi gidroagregat 1980-yilda, qolgan ikkitasi 1981-yilda ishga tushirilgan. 2020-yil boshi holatiga ko‘ra, G‘azalkent GESi  16 milliard kVt/soatdan ortiq elektr energiyasi ishlab chiqargan. Stansiyani modernizatsiya qilish va quvvatini 124 MVtga oshirish mo‘ljallangan. Loyihaning umumiy qiymati 35 million dollarga baholanib, ishlarni 2027-2030 yillarda amalga oshirish rejalashtirilgan.

Manbalar 

Oʻzbekgidroenergo
Chirchiq-Boʻzsuv suvenergetika trakti
Oʻzbekiston gidroelektr stansiyalari
Yıldız Hamidiye masjidi

Yulduz Hamidiye masjidi (), ayrim manbalarda Yulduz masjidi () – Turkiyaning Istanbul shahri, Beşiktaş tumani, Yıldız mahallasi, Yıldız saroyiga boriladigan yoʻlda joylashgan Usmonlilar imperiyasi masjidi. Masjid Usmonlilar sultoni Abdulhamid II buyrugʻi bilan 1884–1886-yillarda qurilgan. Bino toʻrtburchak shaklda, bitta minorali. Masjid meʼmorchilikning neo-gotik va Usmonli meʼmorchiligi klassik uslubida yaratilgan naqshlar uygʻunligidan iborat. Suriyaning Damashq shahri Marjeh maydonida Abdulhamid II tomonidan oʻrnatilgan bronza ustun tepasida Yıldız masjidining kichik haykali joylashgan.

2017-yilning 4-avgustida masjidda 27 million turk liraga (7,6 million dollar) 4 yillik restavratsiya ishlari amalga oshirilgan va Prezident Recep Tayyip Erdoğan tomonidan qayta ochilgan.

Abdulhamid II ga suiqasd 

1905-yil 21-iyulda Dashnaksutyun aʼzolari masjid oldida ot aravaga bomba qoʻyib, Abdulhamid II ni oʻldirmoqchi boʻlishgan, bu voqea „Yıldızga suiqasd“ nomi bilan tarixda qolgan. Bomba kutilmagan kechikish tufayli sultonning oʻlimiga sabab boʻla olmagan boʻlsa-da, voqea natijasida 26 kishi halok boʻlgan, 58 kishi yaralangan.

Yana qarang 

 Yildiz saroyi

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 Yulduz Hamidiye masjidi tasvirlari 
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Masjidlar
Turkiyadagi masjidlar
Istanbuldagi masjidlar
Istanbuldagi binolar va inshootlar
Bebek masjidi

Bebek masjidi (), rasmiy nomi Hümayun-u Obod masjidi () – 1913-yilda qurilgan masjid, Turkiyaning Istanbul shahri, Beşiktaş () tumani, Bebek mahallasida joylashgan.

Bebek masjidi meʼmor Kamoliddin (1870–1927) tomonidan loyihalashtirilgan va Bebek shahrida vazir Nevşehirli Damat Ibrohim posho () (1666–1730) tomonidan foydalanishga topshirilgan masjid oʻrnida bunyod etilgan.

Arxitekturasi 
Bebek masjidi Jevdet posho koʻchasida past beton devorlar bilan oʻralgan hovli ichida joylashgan. Masjidning qurilish rejasi kvadrat shaklda boʻlib, ohaktoshdan bunyod etilgan. Binoning old va orqa tomonida ikkitadan, yon tomonlarida oltita hamda ularning tepasida jami 28 ta derazalar mavjud. Masjid gʻarbiy devorga tutash baland poydevor ustiga qurilgan koʻp burchakli minoraga ega. Minora ayvonining pastki tomoni uch qator muqarnas bilan bezatilgan.

Manbalar
Kartalab Xon masjidi

Bangladeshning eski Dakka shahridagi Begum Bozor hududidagi Kartalab Xon masjidi yoki Begum Bozor masjidi 1700-1704-yillar orasida Navob Divon Murshid Quli Xon (taxallusi Kartalab Xon) tomonidan qurilgan. Masjid yuqori baholi platformadan iborat boʻlib, shimolda platformaning gʻarbiy yarmida „dochala“ qoʻshimchasi boʻlgan masjid va platformaning sharq tomonidagi „baoli“ (quduqli) qismdan iborat. Uning tomi sakkiz burchakli barabanlarga tayangan beshta gumbaz bilan qoplangan. Masjid XIX asrda Mirzo Gʻulom Pir tomonidan toʻliq qayta taʼmirlangan. Murshidqulixon oʻz xohishiga koʻra, ushbu masjidning eshigi ostiga dafn etilgan.

Tarixi 

Kartalab Xon masjidi Dakkadagi eng yirik Boburiylar sulolasi davrida qurilgan masjidlaridan biridir. U taxxona deb ataladigan baland supa ustida qurilgan. Platforma ostida doʻkondorlarga beriladigan bir qator toʻrtburchak xonalar mavjud. Masjid xarajatlarini qoplash uchun baliq bozori qurilgan.

Bengaliyadagi yagona maʼlum namuna boʻlgan „Baoli“ usuli Shimoliy Hindiston yoki Dekkadan kelib chiqqan deb hisoblaniladi. Uning ilk qoʻllanilishi Dakkadan oldin Dekanda amalga oshirilgan.

1777-yilda bozor nazoratini oʻsha paytdagi Naib-e-Nozim Sharfarazxonning qizi Begim oʻz qoʻliga olgan. „Begumbozor“ mahallasi va masjid nomi ham ayni shu nomdan kelib chiqqan boʻlishi mumkin. Boshqa bir ehtimolga koʻra, u masjidning mutavalli (maʼmuri) nomi bilan atalgan boʻlishi ham mumkin.

Arxitekturaviy qiymati 
Arxeolog Ahmad Hasan Doniy masjid haqida quyidagilarni aytgan,

Yana qarang 

 Bangladeshdagi masjidlar roʻyxati

Adabiyotlar 

 Mamun, Muntasir. (1993). Dakka-Smriti Bismritir Nogori . Dakka: Anannya. (182-183-bet)

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Dakkadagi masjidlar
Handan ogʻa masjidi

Handan ogʻa masjidi () yoki Kuşkonmaz masjidi () – Turkiyaning Istanbul shahri Beyoğlu () tumani, Hasköy () mahallasining Oltin shox yaqinida joylashgan masjid. Masjid „Kuşkonmaz“ yaʼni „Qushlar qoʻnmas“ nomi bilan ham tanilgan. Sulton Mehmed II ning ogʻalaridan biri boʻlmish Handan ogʻa inshootni XV asrda qurdirgan. Masjidning ichki qismi XVI–XVII asrlarga oid Iznik koshinlari hamda XIX asrga oid mayolika (sirlangan guldor sopol va sopol idishlar kuydirilgan loyning tabiiy rangi va gʻovak parchalarga ega boʻlib, nafis va rangli boʻyoqlar bilan sirlanadi) koshinlari bilan bezatilgan. Masjidning sohil chizigʻi melioratsiya uchun toʻldirilgunga qadar bino yertoʻlasi qayiqxona boʻlgan. Masjid XVIII–XIX asrlarda, shuningdek, 1960-yillarda bir necha bor taʼmirlangan.

Adabiyotlar 

 Ani Anitsal Yapılar Koruma Değerlendirme ve Yapım Mimarlık Restorasyon Ltd. Şti. Istanbul: Handan Aga Camii Rölöve Restitüsyon ve Restorasyon Projeleri . URL: https://web.archive.org/web/20110707144041/http://www.anitsal.com/projedetay.asp?pid=254 2009-yil 9-oktyabrda olingan.

Manbalar 
Masjidlar
Turkiyadagi masjidlar
Istanbuldagi masjidlar
Istanbuldagi binolar va inshootlar
Hindistondagi masjidlar roʻyxati

Bu sahifada Hindistondagi mashhur masjidlar roʻyxati keltirilgan. Hindistonda 300 000 dan ortiq faol masjidlar mavjud, bu koʻplab islomiy davlatlardagi statistikadan koʻra balandroqdir. Hindiston aholisi musulmonlar soni boʻyicha dunyoda uchinchi oʻrinda turadi.

Andaman va Nikobar orollari

Andhra Pradesh

Assam

Bihar

Chattisgarh

Dehli

Goa

Haryana

Karnataka

Kerala

Madhya Pradesh

Maxarashtra

Meghalaya

Panjob

Tamil Nadu

Gʻarbiy Bengaliya

Yana qarang 

 Hindistonda Islom
 Masjidlar roʻyxati
 Katta masjidlar roʻyxati
 Eng katta masjidlar roʻyxati
 Eng qadimgi masjidlar roʻyxati
 Eng baland masjidlar roʻyxati
 Kolkatadagi masjidlar

Manbalar 

Hindistondagi masjidlar
Masjidlar roʻyxati
Mamasiddiq Sherayev

Mamasiddiq Qamchiboyevich Sherayev (1946-yil 10-avgust, Margʻilon, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston SSR — 2023-yil 21-noyabr, Fargʻona, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik qiziqchi, askiyachi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1999), „Doʻstlik“ ordeni sohibi (2021). Yusufjon qiziq Shakarjonov nomidagi respublika Askiya va qiziqchilik san’ati markazi asoschisi va badiiy rahbari.

Tarjimayi holi 
Mamasiddiq Sherayev 1946-yil 10-avgustda Margʻilon shahrida tavallud topgan. Toshkent teatr va rassomchilik sanʼati instituti (Hozirgi Toshkent sanʼat instituti) da tahsil ogan. Faoliyati davomida Jizzax, Fargʻona va yana bir qator teatrlarda aktyor, qiziqchi sifatida ishlagan. Erkin Vohidov nomidagi Margʻilon bogʻida askiya sayllarni oʻtkazib kelgan va Margʻilonda askiyachilik makatabini yoʻlga qoʻygan. 2020-yildan Margʻilon shahridagi musiqali maqom teatrida faoliyat olib borgan.

Faoliyati 
Mamasiddiq Sherayev 1972−1975-yillarda Sirdaryo musiqali teatrining 2-toifali aktyori, 1975−1977-yillari Fargʻona oʻzbek teatrining drama artisti, 1979−1986-yillarda „Nurxon“ xalq teatri rejissyori, 1986−1987-yillari Toshloq tumani Madaniyat boʻlimi badiiy rahbari, 1987−1993-yillarda Fargʻona shahridagi „Neftch“ klubi kinoopreratori, 2006−2016 yillari „Muhammadsiddiq askiyas“ xususiy korxonasi rahbari, 2016−2020-yillarda Margʻilon shahridagi Madaniyat boʻlimining toʻgarak rahbari, 2020−2023-yillari Margʻilon shahar musiqali maqom teatrining oliy toifali drama artisti sifatida faoliyat yuritgan.

Mukofotlari 
Mamasiddiq Sherayev 1999-yil Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist unvonini olgan. 2021-yil 24-avgustda „Doʻstlik ordeni“ bilan taqdirlangan.

Vafoti 
Mamasiddiq Sherayev 2023-yil 21-noyabrda 77 yoshida vafot etgan.

Manbalar

Havolalar 
 
 
 
 

1946-yilda tugʻilganlar
Margʻilonda tugʻilganlar
Margʻilonlik kishilar
2023-yilda vafot etganlar
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar
Muhammad ibn Ali ibn Abdulloh

Muhammad ibn Ali ibn Abdulloh () yoki Muhammad al-Imom (679/80 — 744) Ali ibn Abdulloh ibn al-Abbosning oʻgʻli va Abbos ibn Abdulmuttalibning katta nabirasi va Islom paygʻambari Muhammadning amakisi edi. Iordaniyaning Humayma shahrida tugʻilgan. Ikki dastlabki Abbosiy xalifalar As-Saffoh va Mansurning otasi sifatida Abbosiylar sulolasining ajdodi boʻlgan.

Muxtor as-Saqafiy qoʻzgʻoloni 

Muxtor imom Husayn uchun qasos eʼlon qilgach, oʻzini Muhammad ibn al-Hanafiyyaning vakili, unga koʻra vaʼda qilingan Mahdiy sifatida tanishtirdi.

Kaysoniylarning oltinchi imomi 

Muhammad ibn al-Hanafiyya vafotidan keyin Kaysoniylarning shia imomligi uning oʻgʻli Abu Hoshimga oʻtdi. Hoshim esa oʻz mavqeini Muhammadga topshirib, Abbosiylar daʼvati va Abbosiylar inqilobiga yoʻl ochib berdi.

Ota-bobolari va shajarasi

Hoshimiyya sektasi imomlari uchun vorislik

Yana qarang 
 As-Saffoh

Manbalar 

Abbosiylar
7-asr arab shaxslari
744-yilda vafot etganlar
8-asr arab shaxslari
Dmitriy Kim

Dmitriy Aleksandrovich Kim (1918-yil 2-fevral, Quyi Yanchik, Nikolsk-Ussuriyskiy uezdi, Primorsk viloyati, – 1985-yil 18-noyabr) – Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Yuqori Chirchiq tumanidagi Sverdlov nomidagi kolxoz raisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Tarjimai holi 

1918-yilda Nikolsk-Ussuriyskiy uezdi Quyi Yanchik qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati koreys. 1934-yilda oʻzining qishlogʻidagi yetti yillik maktabni tugatgan. Posyetovskiy tumani Kraskino qishlogʻida Rossiya Qizil Xoch boʻlimi kotibi, keyin esa shu tumanning OSOVIAXIM tuman kengashi kotibi boʻlib ishlagan. 1936-yilda Tomsk un tegirmon ishchilari fakultetiga oʻqishga kirdi. 1937-yil may oyidan Blagoveshchensk moliya-iqtisodiyot texnikumida talaba boʻlgan, shundan soʻng u 1937-yil iyuldan sentyabrgacha Kraskino qishlogʻidagi Posyetovskiy tuman moliya boʻlimida hisobchi bo'lib ishlagan.

1937-yilda Toshkent viloyatidagi maxsus aholi punktiga deportatsiya qilinadi. Yangiyoʻldagi Mudofaa, aviatsiya va kimyo muhandisligini targʻib qilish jamiyati (OSOVIAXIM) zavodida ishlagan (1937—1938). 1938-yildan — oddiy kolxozchi, buxgalter, hisobchi, Yuqori Chirchiq tumani Sverdlov nomidagi kolxoz raisining oʻrinbosari. 1945-yilda shu kolxozga rais etib saylandi.

U Sverdlov nomidagi kolxozni Toshkent viloyatidagi kolxozlari orasida oldingi qatorga olib chiqdi. 1950-yilda kolxoz 295 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 79,8 sentnerdan yashil kanop hosilini oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

Uning rahbarligida Sverdlov kolxozi SSSRdagi birinchi millioner koreys kolxoziga aylandi. 21 kolxozchi Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor boʻldi. 1971-yil pensiyaga chiqqunga qadar kolxozga rahbarlik qildi.

Ittifoq ahamiyatiga ega nafaqaxoʻr. 1985-yil noyabr oyida vafot etdi. Sobiq Sverdlov nomidagi kolxoz (hozirgi Ahmad Yasaviy nomidagi fermer xoʻjaligi, Yuqori Chirchiq tumani) qabristoniga dafn etilgan.

Olgan mukofotlari 
 Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
 Lenin ordeni;
 Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1957);
 „Hurmat Belgisi“ ordeni
 „1941-1945 yillar Ulugʻ Vatan Urushida jasorat bilan qilgan xizmatlari uchun“ medali;
 „Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun“ medali (1965);
 Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan paxtakor (1964).

Adabiyotlar 
 Shin D. V., Sovetskie koreysi Geroi Sotsialisticheskogo truda, Almati: Service Press, 2019
 Z. V., Pan N. G. Geroi Sotsialisticheskogo Truda – kazaxstansi, Alma-Ata, 1969—1985, tt. 1-5
 Men D. V., Kvon L. A., Kim, Sovetskie koreysi Kazaxstana, Almati, 1992
 Kim P. G., Koreysi Respubliki Uzbekistan, Tashkent: Uzbekiston. 1993
 Kan G. V., Istoriya koreysev Kazaxstana, Almati: Gilim, 1995
 Kim G. N., Men D. V., Istoriya i kultura koreysev Kazaxstana, Almati: Gilim, 1995
 Kim B. I., Koreysi Uzbekistana. Kto est kto, Tashkent, 1999

Manbalar

Havolalar 
 German Kim, Video-Ensiklopediya koryo saram. Geroy Sotsialisticheskogo truda Kim Dmitriy Aleksandrovich

Kishilar
Yuqori Chirchiq tumani Sverdlov nomidagi kolxozning Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Toshkent viloyatida dafn etilganlar
Sallama ummu Abdulloh

Sallama Ummu Abdulloh () Abbosiylar sulolasining asosiy ajdodi. Muhammad al-Imomning rafiqasi hamda Abbosiylar davlatiga Mansur nomi bilan xalifa boʻlgan Abdullohning onasi.

Sallama Muhammad ibn Alining xotini edi. Magʻriblik. Muhammadga 713/14-yilda turmushga chiqqan. Abbosiylarning ajdodi. Barcha Abbosiy xalifalar Sallamaning avlodlari, faqatgina as-Saffoh oʻgay oʻgʻli boʻlgan. Muhammadning qonuniy xotinimi yoki oddiy kanizagimi, bu bahsli masala. As-Suyutiyning Xalifalar tarixi kitobiga koʻra, Mansur hijriy 95—158-yillarda (milodiy 714—775-yil 6-oktyabr) yashagan. Abdulloh 714-yilda (hijriy 95) Hijozdan hijrat qilingandan keyin Humaymadagi (hozirgi Iordaniya) Abbosiylar xonadonida dunyoga kelgan. Mansurning onasi berber qul ekani haqida maʼlumotlar mavjud. Sallama, ehtimol Umaviylarning Magʻribni zabt etishi paytida asirga olinib, keyinchalik Muhammad egalik qilgan boʻlishi mumkin.

Eri, Muhammad ibn Ali ibn Abdulloh Ali ibn Abdulloh ibn Abbosning oʻgʻli, Abbos ibn Abdulmuttalibning katta nabirasi va Islom payg‘ambari Muhammadning amakisi edi. U Iordaniyadagi Humayma hududida tugʻilgan. Dastlabki ikki Abbosiy xalifa: as-Saffoh va Mansurlarning otasi boʻlib, Abbosiylar sulolasining bevosita ajdodi edi.

Sallam 740-yillarda, erining vafotidan qisqa vaqt oʻtib, vafot etgan.

Avlodlari

Yana qarang 
 Banu Hoshim

Manbalar

Adabiyotlar 

 al-Masudi. The Meadows of Gold, The Abbasids. transl. Paul Lunde and Caroline Stone, Kegan Paul, London and New York, 1989.
 Al-Suyuti. History of the Caliphs.

8-asrda tugʻilganlar
8-asrda vafot etganlar
Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr ayollari
Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Umaviylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Abbosiy xalifalarning onalari
Li Sinbon

Li Sinbon, shuningdek, Li Sin Bon (1919-yil, Primorsk viloyati, Nikolsk-Ussuriysk tumani, Putsilovka qishlogʻi – vafot etgan yili nomaʼlum) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda“ kolxozining agronomi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950).

Hayoti 
Li Sinbon 1919-yilda Nikolsk-Ussuri tumani Putsilovka qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda ota-onasi bilan birga Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilinadi. Oʻrta maktabning 9-sinfini tamomlagan. Oʻrta Chirchiq tumanidagi koreyslarning „Polyarnaya zvezda“ kolxozida sholichilik brigadasida oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan.

1948-yildagi erishgan mehnat yutuqlari uchun Li Sinbonnga 1949-yilda Lenin ordeni berilgan.

Li Sinbon jamoasi 1949-yilda 5 gektar yerning har gektaridan oʻrtacha 80,6 sentnerdan sholi oldi. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1950-yil 13-iyundagi farmoni bilan „Kolxozda barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalarni toʻliq bajargani, sugʻoriladigan yerlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sholidan yuqori hosil olgani uchun“ Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, „1948-yilda MTS ishi uchun natura toʻlovlari va 1949-yil bahorgi ekinlarni ekish uchun tayyorlash, ularni toʻliq miqdorida urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun“ Lenin ordeni hamda "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali berilgan.

Xuddi shu farmon bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni „Polyarnaya zvezda“ kolxozining toʻrtta kolxozchisiga berildi: Kim Pendyu, Park Bong Chun, Li Gvanok va Xe Rim.

Oʻlim sanasi aniq emas.

Mukofotlari 
 Sotsialistik Mehnat Qahramoni
 Lenin ordeni – ikki marta (1949, 1950)

Adabiyotlar 
 Шин Д. В., Советские корейцы Герои Социалистического труда, Алматы: Service Press, 2019
 З. В., Пан Н. Г. Герои Социалистического Труда — казахстанцы, Алма-Ата, 1969—1985, тт. 1-5
 Мен Д. В., Квон Л. А., Ким, Советские корейцы Казахстана, Алматы, 1992
 Ким П. Г., Корейцы Республики Узбекистан, Ташкент: Узбекистон. 1993
 Кан Г. В., История корейцев Казахстана, Алматы: Гылым, 1995
 Ким Г. Н., Мен Д. В., История и культура корейцев Казахстана, Алматы: Гылым, 1995
 Ким Б. И., Корейцы Узбекистана. Кто есть кто, Ташкент, 1999

Manbalar 

Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
1919-yilda tugʻilganlar
Yesen Topoyev

Yesen Tolenovich Topoyev () - qirgʻiz generali va Qirgʻiziston sobiq mudofaa vaziri.

Faoliyati

Sovet Armiyasidagi xizmati 
1952-yil 28-fevralda Qizilqiya shahrida tugʻilgan. 1969-yilda Sovet Armiyasi safiga borgan. Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurtida tahsil olib, uni 1973-yilda tugatadi. Yesen Topoyev keyin zudlik bilan Vengriya Xalq Respublikasiga yuboriladi. U yerda janubiy kuchlar guruhida motorli miltiq otryadiga qoʻmondonlik qilgan. Uch yildan soʻng, Rossiya janubidagi Shimoliy Kavkaz harbiy okrugida polk komandiri sifatida xizmatga chaqiriladi. 1985-yilda Frunze nomidagi harbiy akademiyani (hozirgi Rossiya Federatsiyasi Qurolli kuchlarining umumiy harbiy akademiyasi) tamomlagan. Shundan beri Sovet Ittifoqi tarqagunga qadar Rossiyaning sharqiy qismidagi turli boʻlinmalarda, shu jumladan Blagoveshchenskdagi miltiq boʻlinmasida xizmat qilgan.

Rossiyadagi faoliyati 
1990-yillarning boshi va oʻrtalarida Yesen Topoyev Rossiya Qurolli Kuchlarida ofitser boʻlib, shu vaqt ichida ham oʻqishni davom ettirgan. 1992—1993-yillarda Uzoq Sharq harbiy okrugidagi 8-motorli otishmalar diviziyasi komandir oʻrinbosari boʻlgan. Rossiya Qurolli Kuchlari Bosh shtabining Harbiy akademiyasini tamomlagan.

Qirgʻizistonga qaytishi 
1995-yilda qaytib kelib, darhol Qirgʻiziston Respublikasi Qurolli Kuchlari Bosh shtabi boshligʻi boʻladi. Bu lavozimda 1999-yilgacha faoliyat koʻrsatgan. U ishdan boʻshatilgan yil, qisqa muddatga Davlat xavfsizlik xizmati rahbari va bir vaqtning oʻzida Qirgʻiziston Xavfsizlik kengashi kotibi lavozimlarida ishlaydi. Botken mojarosi boshlanganidan koʻp oʻtmay, urush zonasiga yuboriladi. 1999-yil 29-avgustda general Mirzakan Subanov oʻrniga oʻsha paytda general-mayor Topoyev Mudofaa vaziri etib tayinlangan. Uning tayinlanishi natijasida operatsiyaning keyingi bosqichlarida barcha harbiy harakatlarga rahbarlik qilgan.

Yesen Topoyev 2003-yil oktyabr oyida Rossiya Qurolli Kuchlarining Kant aviabazasi ochilishida raislik qiladi. Tashrif buyurgan Amerika delegatsiyasi bilan uchrashuvda AQShning terrorga qarshi urushdagi rolini kinoya qilib tanqid qiladi: „Amerikadagi prezidentingizga ayting, u kimga qurol berayotganiga eʼtiborli boʻlsin, Afgʻoniston va Pokiston Sovetlarga qarshi kurashadi“,-degan edi. Prezident Asqar Akayevning eng yaqin amaldorlaridan biriga aylangan Topoyev harbiy unvonlarda tez koʻtarilib, general-leytenant unvoniga tayinlanadi. 2002-yilda general-polkovnik, 2004-yil avgustida esa armiya generali (Bunday harbiy unvonga ega boʻlgan shaxs Qirgʻizistonda yagona). 2005-yilgi lola inqilobi paytida Qirgʻiziston Bosh vaziri Qurmanbek Bakiyevga isteʼfoga chiqish toʻgʻrisida ariza berib, mamlakatni tark etgan. OAV maʼlumotlariga koʻra, Topoyev hozirda Moskvada „Rosoboroneksport“ bosh direktorining maslahatchisi sifatida faoliyat koʻrsatmoqda.

Manbalar 

Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti bitiruvchilari
Yashayotgan insonlar
1952-yilda tugʻilganlar
Qirgʻiziston Mudofaa vazirlari
Qirgʻiziston harbiy xizmatchilari
Nikolay Li

Nikolay Li (1920-yil, Uzoq Sharq Respublikasi, Primorsk viloyati Nikolsk-Ussuriysk tumani, Gorniy Xutor qishlogʻi – 1978-yil, Toshkent viloyati) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda“ kolxozining rahbari. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Hayoti 
Nikolay Li 1920-yilda Nikolsk-Ussuriysk tumani, Gorniy Xutor qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1936-yilda yetti yillik maktabni tamomlagan. 1937-yilda ota-onasi bilan birga Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilinadi. Quyi Chirchiq tumanidagi Budyonniy nomidagi kolxozda yashagan. 1940-yildan Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Yangi yoʻl“ kolxozida oddiy kolxozchi va 1945-yildan „Polyarnaya zvezda“ kolxozida oddiy kolxozchi, brigada rahbari, brigadir, sholichilik jamoasi rahbari boʻlgan.

1948-yilda Nikolay Lining boʻlinmasi 5,1 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 81,8 sentner sholi yigʻib oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 18-maydagi farmoni bilan u Lenin ordeni va "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Nikolay Li 1948-yilgi mehnat yutuqlari uchun 1949-yilda ikkinchi bor Lenin ordeni bilan taqdirlangan. 1958-yilda u Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzoligiga qabul qilindi. Xalq xoʻjaligi yutuqlari Butunittifoq koʻrgazmasida bir necha bor qatnashgan (1957, 1970, 1972, 1973).

Toshkent viloyati xalq deputatlari Orjonikidze tuman Kengashining deputati va ijroiya qoʻmitasi aʼzosi etib saylangan.

1978-yil vafotigacha kolxozda ishladi. U Oʻrta Chirchiq tumani, Kim Pen Xva nomidagi sobiq kolxoz qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari 
 Sotsialistik Mehnat Qahramoni
 Lenin ordeni – ikki marta (1949, 1950)
 Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1958)
 "Shavkatli mehnati uchun" medali (1951)
 „1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali
 „Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan“ medali

Adabiyotlar 
 Шин Д. В., Советские корейцы Герои Социалистического труда, Алматы: Service Press, 2019
 З. В., Пан Н. Г. Герои Социалистического Труда — казахстанцы, Алма-Ата, 1969—1985, тт. 1-5
 Мен Д. В., Квон Л. А., Ким, Советские корейцы Казахстана, Алматы, 1992
 Ким П. Г., Корейцы Республики Узбекистан, Ташкент: Узбекистон. 1993
 Кан Г. В., История корейцев Казахстана, Алматы: Гылым, 1995
 Ким Г. Н., Мен Д. В., История и культура корейцев Казахстана, Алматы: Гылым, 1995
 Ким Б. И., Корейцы Узбекистана. Кто есть кто, Ташкент, 1999

Manbalar 

“Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan” medali sohiblari
Shavkatli mehnat uchun medali sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasining kumush medali bilan taqdirlanganlar
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
1978-yilda vafot etganlar
1920-yilda tugʻilganlar