MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
BIPA

Chet ellik o‘rganuvchilar uchun indonez tili (qisqartirilgan BIPA "Bahasa Indonesia bagi Penutur Asing) Indonez tilini o‘rganish dasturi bo‘lib, uning asosini chet ellik talabalar tashkil etadi.  Chet ellik o‘rganuvchilarda indonez tilini o‘rgatish va rivojlantirish kabi vazifalariga ega. Indonez tilini o‘rgatishga yo‘naltirilgan bo‘lishidan tashqari, BIPA dasturi kengroq ma'noda diplomatiya vositasi sifatida kuchga ega. Hukumat tomonidan Indoneziya xalqining dunyodagi mavqeini mustahkamlash uchun ishlatilishi mumkin bo‘lgan diplomatik vosita.  BIPA dasturi orqali boshqa davlatlar Indoneziya bilan osongina tanishishlari va ikki tomonlama yoki ko‘p tomonlama hamkorlikni yo‘lga qo‘yish uchun ochiq kirishga ruxsat berishlari mumkin. BIPA shuningdek, Indoneziya madaniyati haqida tushunchalar berish vazifasiga ham ega.

Tarqalishi 
BIPA harakatlari nafaqat mamlakat ichida, balki chet el miqyosida ham namoyon bo‘lgan.  BIPA dasturi hozirda mamlakatda va xorijda 219 ta universitet yoki muassasalarda amalga oshirilgan. BIPA ning tarqalishi ingliz tilida so‘zlashuvchilar kabi keng emas, lekin hech bo‘lmaganda dunyoning 40 mamlakati e'tiborini tortdi. BIPA dunyo nazarida suhbat mavzusiga aylandi, aslida ko‘proq universitet yoki muassasalar chet ellik o‘rganuvchilar uchun indonez tilini o‘rgatmoqda. BIPA Indonez tilini xalqarolashtirishda muhim rol o‘ynaydi. BIPA ning rivojlanishini ko‘rib, indonez tilining jahon tiliga aylanishi uchun katta imkoniyat bor.  Asosiymaqsadlar qatorida amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan strategik sa'y-harakatlar BIPA o‘qitish sifatini yaxshilashdan iborat. BIPA o‘qitish tizimi unga ko‘proq e'tibor qaratishi, sifatli o‘quv materiallarini tayyorlashi, indonez tili bo‘yicha ishonchli testlarni taqdim etishi va yuqori darajadagi BIPA o‘qituvchilarini tayyorlashi kerak.

Indonez tilini o‘rganish sabablari 
Chet ellik o‘rganuvchilar yoki chet ellik talabalarning indonez tilini o‘rganishdagi motivlari va maqsadlari kontekstga moslashtiriladi.  Ushbu turli kontekstlarni  xorijiy talabalar uchun indonez tilini o‘rganish zarurati yoki ehtiyoji sifatida talqin qilish mumkin. Shu sababli, BIPA talabalarining maqsadlari juda xilma-xildir. Indoneziyaga shunchaki sayohat qilib, keyin til o‘rganishga qiziqqan talabalar bor. Boshqa hollarda, Indoneziyada akademik muvaffaqiyatga erishish uchun tilni o‘rganish niyatida bo‘lgan talabalar ham mavjud. Chet ellik o‘rganuvchilar Indoneziyadagi ish dunyosida muloqotni osonlashtirish uchun indonez tilini o‘rganmoqdalar.

BIPA uchun kitoblar 
O‘rganuvchilar uchun foydalanish mumkin bo‘lgan indonez tili darsliklaridan biri Nita Novianti va Iyen Nurlaekawati tomonidan tuzilgan "Sahabatku Indonesia" deb nomlangan kitob. Ushbu kitob 2016 yilda Til strategiyasi va diplomatiyani rivojlantirish markazi, tillarni rivojlantirish va murabbiylik agentligi tomonidan nashr etilgan. Bundan tashqari, BIPA talabalari Udikshadan chet ellik talabalar uchun indonez tilidagi kitoblardan ham foydalanishlari mumkin.

Manbalar 

Indonez tili
Ganjnoma tosh bitiklari

Ganjnoma tosh bitiklari — Eronning Hamadon shahridan 5 km. janubi-sharqda, Alvand togʻi etagidagi Abbosobod darasida shoh Doro va uning farzandi Xashoyorshoh haqida mixxatda yozilgan ikki tosh bitik. Tosh bitiklar 3 ustunda, 20 qatordan qadimgi fors tili, bobil tili va elam tilida yozilgan. Bitiklar atrofidagi teshiklar matnlarni tashqi zarardan saqlab turadigan qoplamalar mavjud boʻlganligidan darak beradi. Tosh bitiklar yaqinida katta va goʻzal sharshara oqib tushadi.

Manbalar 

Eron geografiyasiga oid chala maqolalar
Forscha soʻzlar va iboralar
Aziz o'tmish

Aziz o'tmish - Process Film tomonidan imzolangan turk seriali, birinchi qismi 2019-yil 25-oktabrda namoyish etilgan, Aydin Bulut rejissyorligi va Funda Alp tomonidan yozilgan.Serial 2019-yil 13-dekabrda efirga uzatilgan 8-qismi bilan yakunlandi.

Aktyorlar va qahramonlar

Bosh qahramonlar 

Seriallar Izmirda suratga olingan.

Manba

Havolalar 

 Aziz o'tmish Star TV rasmiy saytida 4 Ekim 2019 tarihinde     
   
   
Izmirda surʼatga olingan seriallar
Turkiya drama teleseriallari
Sinan Tuzju

Sinan Tuzju (1977 yil 10-iyulda tugʻilgan, Gaziantep); Turk aktyori, ssenarist.

Hayoti va faoliyati 
Bilkent universitetida turizm va mehmonxona boshqaruvi fakultetini tamomlagandan so‘ng 2004-yilda Mimar Sinan universiteti Davlat konservatoriyasi teatr bo‘limini tamomlagan. Keyin u Londondagi Arkola teatrida ishlaydi.

2005-yilda u "Ihlamurlar Oltinda " serialida tasvirlangan „Oʻmer“ obrazi bilan mashhur boʻldi. 2006-yilda u birinchi spektaklidan 60 yil oʻtib qayta sahnalashtirilgan " Ayshe " operettasida bosh rolni oʻynadi.  U 2006-yil 9-iyulda ushbu spektaklda bosh rolni oʻynagan Dolunay Soysertga turmushga chiqdi. 2008-2009 yilgi mavsumda BKM va Istanbul xalq teatri qoʻshma spektaklida sahnalashtirilgan " Surmanset " spektaklini yozgan. 

2014- yilda u Kanal D va Star TVda namoyish etilgan Urfalıyam Ezelden serialini loyihalashtirib, ssenariy muallifi bo‘lgan. Xuddi shu yili u Dolunay Soysert bilan turmushidan ajrashdi.

U oʻzining soʻnggi teatr ishini 2020-yilda Emre Kinay rahbarligida va Duru teatri tarkibida „Yüzleşme“ spektakli bilan qilgan.

Manbalar 

1977-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Gondvananing zabt etilishi.

Gondvananing zabt etilishi (1564). Akbarning navbatdagi harbiy tashabbusi Gondvanani zabt etish edi.Sharqiy viloyatlar gubernatori Asaf Xonga Gondvanada Garax Katanga (Shimoliy Madxya Pradesh)ni voyaga etmagan o'g'li Bir Narayan qo'l ostida regent sifatida boshqargan Rani Durgavatiga qarshi chiqish buyurildi.U Rajput ajdodlariga munosib o'jar qarshilik ko'rsatdi, ammo uning qo'shinlari Garax va Mandala (Jabbalpur tumani) o'rtasida bo'lib o'tgan jangda mag'lubiyatga uchradi.Mag'lubiyatdan xabar topgan Durgavati o'zini xanjar bilan sanchdi. Bir Narayan ham Chauragarh qal'asini himoya qilishda mardonavor halok bo'ldi. Ayollar Jauharning dahshatli marosimini [o'zini o'zi yoqib yuborish.-Tahr.] qilishdi.

Manba. 
Sinha N. K., Banerji A. C. Hindiston tarixi. - Kalkutta 1952 yil 

Sinha N. K., Banerji A. C. Hindiston tarixi. - Kalkutta 1952 yil
Hegmatona

Hegmatona (Ekbatana) tarixiy tepaliklari — Hamadon shahri markazida joylashgan boʻlib, Erondagi maydoni keng tepalikdir. Yaqin yillarda olib borilgan qazilma ishlari ushbu tepaliklarda qasr va bir nechta binolar boʻlganligini isbotladi. Shahar rejasi tartib bilan amalga oshirilgan boʻlib, tarixiy asarlarda bunday holat kam uchraydi. Tepalikda qadimiy cherkov, muzey va eksponatlarni koʻrish mumkin.

Manbalar 

Eron geografiyasiga oid chala maqolalar
Eftalya Işılay

Eftalya Işılay (1891-yil — 15-mart 1939-yil) — usmonli (keyinchalik, turk) qoʻshiqchisi. Istanbulning Sariyer tumanida tugʻilgan.

Manbalar 

1939-yilda vafot etganlar
1891-yilda tugʻilganlar
Turk qoʻshiqchilari
Lor (Eron)

Lor  ( — Eron Fors viloyati (ostan)dagi shahar. Shahriston Loristonning maʼmuriy markazi. Aholisi — 66 377 kishi. (2005-yilga qaraganda) .

Shahar aholisini lorilar deb atashladi. Aholining koʻp qismi fors tilining mahalliy lahjasida gaplashadi.

Tarix 
1470 va 1474-yillar atrofida „Uch dengizdan tashqariga sayohat“  kitobida Afanasiy Nikitin shaharga tashrif buyurganini eslatib oʻtadi.

Eski va Yangi shahar 
Larada ikki shahar qismi ajralib turadi: Yangi shahar (Shahre-jadid) va Eski shahar (Shahre-qadim). Yangi shahar 1960-yilgi zilziladan soʻng rivojlangan va hozirgi paytda zamonaviy iqtiodiy va transport infratuzilmaga ega boʻlib aholining koʻp qismini oʻziga jalb qilyapti. Shaharning eski qismida Safaviylar sulolasi hukmronligidan oldingi davrdagi shaharsozlikning namunasi boʻlgan va 2007-yilda YuNESKOning dastlabki roʻyxatiga kiritilgan Qaysariya bozori deb ataladigan bozor mavjud mavjud.

Transport 
Lar shahri zamonaviy tezyurar magistral orqali mamlakatning boshqa shaharlari bilan bogʻlangan .Lar shahrining yonida ham mahalliy aviakompaniyalarga va ham Fors koʻrfazi mamlakatlariga reyslarni qabul qiladi va amalga oshiradigan Xalqaro Larestan aeroporti joylashgan.

Eslatmalar 

Fors koʻrfazi
Eron
Fors ustoni shaharlari
Ekofakt

Ekofakt—Insonlarni qurshab turgan tabiiy muhit omillari hisoblanadi.Inson hayoti davomida yashash uchun kurashib, tabiiy muhitga moslashadi. Oʻz hayot tarzi uchun zarur narsalarni muvjud tabiatdan undiradi hamda oʻziga xos madaniy izlarni qoldiradi.

Manbalar 

Arxeologiya
Bobo Tohir maqbarasi

Bobo Tohir maqbarasi — Bobo Tohir hijriy-qamariy V asrda (milodiy 1009-yil) yashagan mashhur shoir va orifdir. Bobo Tohir oʻzining toʻrtliklari bilan shuhrat qozongan. Uning maqbarasi Hamadon shahrida, Bobo Tohir nomli maydonda joylashgan. Yaqin yillarda Bobo Tohir tavalludining yubileyi munosabati bilan maqbara binosi qayta taʼmirlandi.

Manbalar 

Eron geografiyasiga oid chala maqolalar
Eron milliy asarlari
Banton Gallitin Boone

Banton Gallitin Boone (1838-yil 23-oktyabr — 1900-yil 11-fevral) Missuri shtatidan Demokratik partiya siyosatchisi va huquqshunosi edi.  U 1875-yildan 1877-yilgacha Missuri Vakillar Palatasining spikeri va 1885-yildan 1889-yilgacha Missuri Bosh prokurori boʻlgan. Boone Daniel Bunning avlodi edi.  U Kallavey okrugida tugʻilgan va Genri okrugidagi Klintonga koʻchib oʻtgan, u yerda 1856-yilda okrug kotibining oʻrinbosari boʻlgan. U 1860-yilda barkamollikka qabul qilingan. Fuqarolar urushida Konfederatsiya uchun kurashgan.

Maʼlumotnomalar 
^ Lamkin, Uel V. (1919).  „Genri okrugi tarixi, Missuri“.  Tarixiy nashriyot kompaniyasi.

^ Styuart, A. J.D.  (1898).  „Missuri skameykalari va advokatlari tarixi: oʻtmishdagi taniqli huquqshunoslarning xotiralari va hozirgi qonun rahbarlarining yozuvlari bilan“.  Yuridik nashriyot kompaniyasi.

Manbasi
Abu Ali ibn Sino maqbarasi

Abu Ali ibn Sino maqbarasi — mashhur olim, faylasuf Abu Ali ibn Sino hijriy-qamariy 428-yil (milodiy 1036-yil) vafot etgan va Hamadon shahrida dafn etilgan. Ibn Sino tibbiyot, falakiyot, matematika ilmida tengsiz olim boʻlgan. Ibn Sino maqbarasi joylashgan maydonning umumiy kengligi 3090 metr kv boʻlib, maqbara granit toshdan qurilgan. Olim tavalludining 1000 yillik yubileyi munosabati bilan maqbara binosi qayta taʼmirlandi. Maqbara binosi tarkibida muzey va kutubxona mavjud. Maqbara yaqinida Ibn Sinoning qoʻlida kitob ushlagan haykali oʻrnatilgan.

Manbalar 

Eron geografiyasiga oid chala maqolalar
Hooshang Seyhoun qurgan binolar
Erondagi maqbaralar
Eron muzeylari
Ibn Sino
Itachi Uchiha

, Naruto nomli manga va anime seriyasidagi qahramonlardan biri.

Itachi Uchiha - Konoha qishlog'ida tug'ilib o'sgan, Uchiha sulolasi vakili, eng kuchli ninzalardan biri. Mangekyou Sharingan ko'z texnikasiga ega, jang mahorati yuqori, S darajadagi ninza. Mangekyou Sharinganning uchta eng kuchli jutsulari: Amaterasu, Tsukuyomi va Susanooni qo'llay oladi. Sasuke Uchihaning akasi.

Hayoti 
Itachi Fugaku va Mikoto Uchihalarning katta farzandi. Bolalik davrida, 4 yoshligida III Yirik Ninza Urushiga guvoh bo'ladi. O'lim va buzg'unchiliklarni juda erta anglab yetgani tufayli pasifist insonga aylanadi. O'lim va hayotning haqiqatini anglab yetshga, tiriklik ma'nosini anglashga intiladi. 5 yoshida Shisui Uchiha bilan tanishadi va yaqin do'stga aylanadi. 7 yoshida Shinobi Akademiyasini eng yuqori ball bilan bitiradi. 8 yoshida jamoadoshi Izuku Tenmaning o'limiga guvoh bo'lgach, Sharingani uyg'onadi. 10 yoshida Chunin imtihonlarini muvaffaqiyatli yakunlab, Chuninga aylanadi. 11 yoshida ANBU ga olinadi. 13 yoshida o'z klani(sulolasi) Konoha qishlog'iga qarshi urush boshlashidan xabar topgach, mahsus topshiriq asosida butun sulolasini yo'q qiladi. Faqatgina o'z ukasi, Sasuke Uchihanigina tirik qoldiradi.

Fe'l-atvori 
Itachi sovuqqon xarakterga ega. Zimmasiga yuklatilgan vazifa tufayli yoki o'zi to'g'ri deb hisoblagan hollarida suiqasd qilishi mumkin. Bolaligida III Katta Ninza urushida ishtirok etishi uning xarakteriga katta ta'sir ko'rsatdi. Pasifist insonga aylanadi, majbur bo'lmagunicha birov bilan jang qilmaydi. Xuddi shaxmat o'yinchisidek fikrlaydi, analiz qobiliyati juda kuchli rivojlangan.

Manbalar 

Anime
Uchiha
Naruto qahramonlari
Akatsuki a'zolari
Eronda yilning eng yaxshi sportchisi

Eronning yilning eng yaxshi sportchisi — Eron jismoniy tarbiya tashkiloti va IRIB tomonidan joriy yilda sportda eng katta muvaffaqiyatga erishgan sportchilarga beriladigan yillik mukofot.

Gʻoliblar

Havolalar 

 
Eron sportchilari
Sovrinlar
Sher haykali

Sher haykali — Hamadon shahrining yodgorliklaridan biri toshdan oʻyilgan sher haykalidir. Sher haykali joylashgan tepalik ham tarixiy tepalik hisoblanadi. Chunki u yerdan Arshakiylar davriga oid tobut topilgan. Haykal aslida ikkita boʻlgan va Hamadon shahri darvozasining ikki tarafida turgan. Eronga islom dinini yoyish uchun kelgan arablar uni „Bob ul-asad“ (Sher darvozasi) deb ataganlar. Murodvich Deylamiy ularni Ray shahriga olib ketmoqchi boʻladi. Lekin natijada bir sherning panjasi sinadi, ikkinchi sher esa butunlay sinib ketadi. Singan sher haykali 1949-yilgacha singan holida yerda yotgan. Oʻsha yilda Ibn Sino maqbarasining arxitekturasi Muhandis Sayhon tomonidan hozirgi joyga oʻrnatildi.

Manbalar 

Eron geografiyasiga oid chala maqolalar
Eron milliy asarlari
Balerina yubka

Balerina yubka - bu to'liq yubka bo'lib, u to'piqning o'rtasiga yoki to'piqdan yuqoriga etib boradi, balet spektaklida kostyum sifatida kiyiladi. Odatda bir necha qatlamli matolardan iborat. Bu 1950-yillarda mashhur tasodifiy yubka uslubi edi

Balerina yubkalari har doim rasmiy liboslar uchun mashhur uzunlik bo'lib kelgan, ayniqsa yosh ayollar uchun. Balerina yubkalarining eng bardoshli tasviri - bu eng mashhur balerina Anna Pavlova kiygan tasvirdir. Birinchi balerina yubkalari og'ir, katta va katta edi, bu raqqosaning harakatlarini keskin cheklab qo'ydi. Yigirmanchi asrning boshlarida u tiz cho'kib o'zining punkt ishlarini namoyish etdi

Balerina yubka odatda besh dan 12 qatlamgacha tulli matodan qilingan. Balerina yubka odatda klassik balet spektakllari uchun ishlatiladigan an'anaviy kostyum bilan bog'liq, shuningdek, kiyinuvchini yanada chiroyli, nazokatli va oqlangan qiladi.

Manba
Meltem Arikan

Handan Meltem Arikan (1968-yil 7-yanvarda tugʻilgan, Anqara ) — roman, tadqiqot, teatr va hikoya sohalarida ijod qilgan turk yozuvchisi.

Biografiya 
Meltem Arıkan Anqarada tug'ilib o'sgan. Uning ilk hikoya va insholari 1992-1995 yillarda turli adabiy jurnallarda chop etilgan. Uning birinchi romani Va… Yoki… Balki… 1999 yilda nashr etilgan bu kitob Ha. . . Lekin. . . Go'yo... va undan keyin 2002 yilda nashr etilgan "Ayol tanasini o'g'irlasa" . Yozuvchining to‘rtinchi romani “ Terimgazor yetdi ” Istanbul Bosh prokuraturasining Turkiyada mavjud bo‘lmagan yaqin qarindoshlar o‘rtasidagi nikoh faktini yozishda ayblaganiga ko‘ra, Bosh vazirlik Voyaga yetmaganlarni ayanchli nashrlardan himoya qilish kengashi hisoboti bilan taqiqlangan edi. , turkcha ismlarni ishlatib, feministik tushuncha bilan turk oila tuzilishini yo'q qilishga urinish.Huquqiy jarayon oxirida. Jinoyat ishlari bo‘yicha Tinchlik sudining qarori bilan u ozodlikka chiqarilgan. Turkiya nashriyotlar uyushmasining 2004 yilgi Fikr va so‘z erkinligi mukofoti bu jarayon yakunida Meltem Arikanga berildi . Uning beshinchi romani “ Sen yo‘qolibsan” 2005-yilda, “Umut Damattir” esa 2006-yilda nashr etilgan . Ushbu oltita romandan so'ng Arikan "Men o'yinni buzaman" nomli pyesa yozdi, uning premyerasi 2007 yil avgust oyida Tsyurix teatr tomoshasida bo'lib o'tdi va 2007 yilda ikki mavsum Garajistanbul tomonidan sahnalashtirildi, VIII. "Lions Theatre Awards"da "Eng yaxshi original asar" mukofoti bilan taqdirlandi. Muallifning “Badan biladi” tadqiqot kitobi 2008 yilda nashr etilgan. 2009 yilda u Linz 2009: Yevropa madaniyat poytaxti tadbirlari doirasida 10+ tomonidan sahnalashtirilgan Parallel spektakli dramaturgiyasini ijro etdi. Yozuvchining so'nggi romani Sening sog'inching meni qutqarmoqda 2009 yil iyun oyida nashr etilgan  .

Teatr o'yinlari 

 2007 Men o'yinni buzyapman (Matn: Meltem Arikan)
 2009 Parallel (Dramaturgiya: Meltem Arikan)
 2012 yil Mi Minor
 2017 Yetarli

Manba 

Yashayotgan insonlar
XXI asr turk romanchilari
XX asr turk romanchilari
1968-yilda tugʻilganlar
Markazi Bixsud tumani

Markazi Behsud tumani () Afgʻonistonning Maydan Vardak viloyatidagi tumanlardan biri . U Kobuldan gʻarbiy va Bamyan janubida bir soatdan kamroq masofada joylashgan. Tumandagi asosiy shahar bu — Behsuddir. Tumanda taxminan 134 852 kishi istiqomat qiladi, ularning aksariyati etnik hazoralar hisoblanadi .

Markazi Behsud Maydan Vardak viloyatining eng yirik tumani boʻlib, bir qancha qishloqlari bor. Tuman aholisining aksariyati dehqon va qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadi . Tuman boshligʻi — Abdul Rahmon Tavfiq.

Hesa Aval Behsud tumani ushbu tumanning shimoli-sharqida joylashgan. Ikkalasi ham Tolibon va Afg‘oniston Milliy Xavfsizlik Kuchlari (AMXK) bilan partizan urushida qatnashgan hazora militsiya kuchlarining tayanch nuqtalari. Bu guruhlardan biriga sobiq Afg‘oniston hukumatidan qochqin bo‘lgan Abdul G‘ani Alipur (qo‘mondon Shamshir nomi bilan ham tanilgan) boshchilik qiladi; uning izdoshlari 2021-yil 18-mart kuni Afg‘oniston milliy politsiyasining bir necha xodimlarini olib ketayotgan Afg‘oniston Harbiy-havo kuchlarining Mil Mi-17 samolyotini urib tushirish uchun granatadan foydalangan . Mi-17 vertolyotidagi barcha to‘qqiz AMXK aʼzosi, jumladan afg‘on uchuvchilari halok bo‘lgan.

Aliparning militsiyasi 2021-yil avgustida hokimiyatni egallab olgan Tolibonga qarshi kurashni davom ettirdi.2021-yilning sentabr holatiga koʻra militsiya va Tolibon oʻrtasida vaqti-vaqti bilan toʻqnashuvlar boʻlib turardi.

Maʼlumotnomalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Qurbon minorasi

Qurbon minorasi — XV asrga taalluqli inshoot boʻlib, Hamadondagi Zand qabilasi yashaydigan mahallada joylashgan. Aslida bu minora Shayx ul-islom Hasan bin Attor Hofiz Abulaʼlo Hamadoniy va Saljuqiy amirlar dafn etilgan maqbaradir. Minoraning Qurbon nomi bilan nomlanishining sababi shundan iboratki, Safaviylar davridagi norozilik yurishlarida Qurbon ismli shaxs maqbarada joylashib, undan qoʻrgʻon sifatida foydalangan va oʻz mahallasini qaroqchilardan himoya qilgan. 1933-yilda olib borilgan izlanishlar natijasida maqbara ichkarisida Saljuqiylar xonadoniga tegishli xilxona topilgan. Bundan tashqari Hamadon-Toʻyserkon qadimiy yoʻlida Ashtaron qalʼasi ham mavjud.

Manbalar 

Minoralar
Eron geografiyasiga oid chala maqolalar
Azimjon Qosimov

Azimjon Qosimov1940-yil 19-sentyabrda Toshkentda tug‘ilgan.

Ilmıy faolıyatı 
1959-yilda Toshkentdagi 22-o‘rta ta’lim maktabini, 1965-yilda Qarshi tibbiyot bilim yurtini, 1971-yilda Toshkent Davlat Pedagogika institutining "Til va adabiyot" fakultetini tamomlagan.
1982 yilda “Dorishunoslik terminlari” mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan. 1971-1988 yillarda “Meditsina” nashriyotida muharrir vazifasida faoliyat yuritgan. 1988-2000 yillarda Til va adabiyot institutida tibbiyot terminologiyasi bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib borgan. Uning shu sohaga bag‘ishlangan 50 ga yaqin ilmiy maqolalari, rus tilidan o‘zbek tiliga tarjima qilingan 50 dan ziyod ilmiy ishlari e’lon qilingan.

Kitoblari 
 “Ruscha-o‘zbekcha-lotincha farmatsevtik terminlar lug‘ati” (1990),
 “Botanikadan qisqacha izohli lug‘at” (1990), 
 “Ruscha-o‘zbekcha-lotincha dorivor o‘simliklar lug‘ati” (1992),
 “Dorivor o‘simliklar” (1994), 
 “Inglizcha-o‘zbekcha-ruscha anatomik terminlar lug‘ati” (2006) 
 “Tibbiyot xodimlari lug‘ati” (1998),
 "4 jildlik “Tibbiy terminlar izohli lug‘ati” (2003, 2008) 
 “Hayotim - saboqlarim” (2005, 2006, 2008),
 “Mangu qalbimda u” (2006),
 “Zavjam ruhiga maktublar” (2008, 2010, 2012),
 “G‘o‘r yoshlar qismati” (2008), 
 “Iztirob” (2010), 
 “Hayotim” (2010), 
 “Muborak haj taassurotlari” (2011),
 “Hayot sinoatlari” (2011),
 “Inson qismati” (2013)
Olim Davlatov

Olim Davlatov — (1973, Surxondaryo) adabiyotshunos, sharqshunos, navoiyshunos. U 1973-yil Surxondaryo viloyatidagi Sariosiyo tumanida tugʻilgan.

Faoliyati 
Toshkent Davlat universiteti (Hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti) Sharqshunoslik fakultetini tugatgan (1998). Toshkent davlat sharqshunoslik instituti (hozirgi universitet) aspiranturasi (1999—2002)ni tamomlagan. Alisher Navoiyning 4 jildli „Xazoyin ul-maoniy“ kulliyoti (2011), Hofiz Sheroziyning „Devon“i (2012)ni lugʻat va izohlar bilan nashrga tayyorlagan. Navoiyning „Nasoyim ul-muhabbat“ tazkirasini hozirgi oʻzbek adabiy tili meʼyorlariga muvofiqlashtirib, nashr ettirgan (2015).

Tarjimalari 
Xomanaiyning „Alloma Sadriddin Sheroziy“ (2006), Murtazo Mutahhariyning „Hofiz va irfon“ (2008), Lui Massinʼonning „Mansur Halloj“ (2011) asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Asarlari 
„Milliy istiqlol gʻoyasi: asosiy tushunchalar, tamoyillar, atamalar“ lugʻati (2002), „Falsafa: qomusiy lugʻat“ (2004), „Gʻarb falsafasi“ (2004, barchasi hammualliflikda), „Ibn al-Arabiy va uning vahdat ul-vujud falsafasi“ (2007) kitobining muallifi. 2 jildli „Alisher Navoiy qomusiy lugʻati“ mualliflaridan biri.

Manbalar
Sharl-Lyudovik de Sekondat

Sharl-Lyudovik de Sekondat (keyinchalik baron de la Bred va de Monteske nomini olgan) (1689-1755yy.) — XVIII asrdagi eng buyuk siyosiy nazariyotchilardan biri bo‘lgan edi.

Asarlari 
«Qonunlar ruhi», «Taab haqidagi tajriba», «Arzas va Ismeniya haqida Sharq qissasi», «Fors maktublari». Ta’limoti: Monteske huquq fanini o‘rganib Bordo shahrida dastlab maslahatchi, so‘ng parlament prezidenti (rais)laridan biri lavozimida ishlaydi. Tezda Monteske hakamlarning qirol davlati zo‘ravonligiga munosib qarshilik ko‘rsata olmasliklarini anglab, o‘z xizmat burchidan soviy boshlaydi. Shundan keyin Monteske fizik tadqiqotlar bilan mashg‘ul bo‘ladi va «akademiya» deb ataluvchi mahalliy ilmiy jamiyatda bir necha ma’ruzalar qiladi. Shu bilan birgalikda ijtimoiy-falsafiy masalalar tahsili bilan ham shug‘ullana boshlaydi va o‘z g‘oyalarini «Fors maktublari» deb nomlangan romanida ajoyib iboralarda ifodalaydi. Bu roman Gollandiyada anonim (muallif nomisiz) bosilib chiqadi. Lekin romanning muallifi Monteske ekanligi ma’lum bo‘lib, hurfikrlilar va feodal-mutlaq tuzumni tanqid qiluvchilar o‘rtasida katta shuhrat qozonadi. Monteske Parijdagi hurfikrlilar klubini faol ishtirokchisiga aylanadi.1728-yilda Monteske Fransiya akademiyasiga saylanadi. Hakamlik lavozimidan butunlay voz kechib, Monteske qo‘shni mamlakatlar urf-odatlari, axloqi, qonunchiligi va siyosiy muassasalarini o‘rganish maqsadida Germaniya, Avstriya,Italiya,Shveysariyaga safar qiladi, ikki yil Angliyada yashaydi. 1731- yilda Monteske vataniga qaytib kelib, Bordo shahri yaqinidagi o‘z yerida ko‘p vaqtini o‘zining ijtimoiy-falsafiy risolasiga sarf qiladi. Bu risolaning 1734-yilda nashr qilingan kirish qismi „Rimliklarning buyuklikka erishishi va tanazzulining sabablari haqida mulohazalar“ deb nomlanadi."Qonunlar ruhi" deb nomlangan risolaning o‘zi 1748-yilda nashr qilinadi. Monteskening bir nechta keyingi asarlari o'limidan so‘ng nashr qilinadi. Uning mumtoz estetik ruhdagi „Taab haqidagi tajriba“ asari 1757-yildayoq mashhur bo‘lib, „Ensiklopediya“ga kiritiladi.

Jamiyatga doir asari 
Shuningdek, uning muhim asarlaridan yana biri 1783-yilda nashr qilingan «Arzas va Ismeniya haqida Sharq qissasi»dir. Bu asarda xalq farovonligi haqida qayg‘uruvchi, adolatli qonunlar o‘rnatgan, «hamma vaqt xalq haqida gapirgan shoh haqida, o‘zlari haqida mutlaqo gapirmagan» faylasuflar yordamida mamlakatni boshqargan «ma’rifatli monarx»ning orzudagi timsoli tavsif qilinadi. Shunday qilib, Monteskening «Fors maktublari» Fransiyadagi feodal-mutlaq tuzumning illatlari, chunonchi, qirol saroyining tizginsiz boylikka hirsi, buzuq zodagonlar tomonidan qirolning sovg‘alarga ko‘milib tashlanishi, xalq ommasini xonavayron qiluvchi adolatsiz soliq yig‘uvchilarning ochko‘zligi va hokazolar zaharxandalik bilan tanqid qilinadi.

Adabiyotlar 

Gʻarb falsafasi tarixi. Toshkent 2018