Short-trek

Short-trek (,  ) — konkida uchish sportining bir turi. Masofadagi sportchilar (odatda 4-8: masofa qancha uzoq bo‘lsa, poygada shuncha ko‘p odam) bir vaqtning o‘zida uzunligi 111,12 m bo‘lgan oval muz yo‘lagi bo‘ylab konkida uchishadi.

Qoida va turlari 

Yo‘lak, qoida tariqasida, oddiy xokkey maydonchasiga joylashtiriladi. Burilishlar 8 m ichki radius bilan amalga oshiriladi, aylanmalar orasidagi masofa 28,85 m. Masofa — 111,12 — chetidan 0,5 m masofani o‘lchash yo‘li bilan olinadi. Ular soat miliga teskari yo‘nalishda harakat qilishadi. Qisqa masofalarga bo‘lgan musobaqalarda konkida uchuvchilar "toza" muzni burilishlari boshlang‘ich chizig‘i bilan birga (fotofinish apparati bilan marra chizig‘i harakatsiz holatda)poygadan-poygagacha biroz siljiydi. Uzoq masofaga — ular har bir poygadan keyin mashinani qo‘yib yuborishadi.

Poygalar 500, 1000, 1500 va 3000 metrgacha o‘tkaziladi.

Estafeta poygasi davomida oxirgi ikki aylanadan tashqari ishtirokchilar istalgan vaqtda bir-birlari bilan almashinishlari mumkin. Bunda ular o‘z safdoshlarini itarib yuborishlari mumkin. Yiqilgan sportchilarni istalgan vaqtda almashtirishi mumkin (shu jumladan oxirgi doirada). Erkaklar uchun 5000 m, ayollar uchun 3000 m estafeta.  

Ko‘pkurash to‘rtta yo‘nalishdan iborat: 500 m (4,5 aylana), 1000 m (9 marta doira), 1500 m (13,5 marta doira), 3000 m (27 marta aylana).  

Butun poyga yaqindan kurashganligi sababli, short-trek qoidalari juda keskin . Xususan, taqiqlanadi: 

 boshqa sportchilarga xalaqit berish (DQI — Impeding);  
 masofa kesish (DQO — Outside);  
 tezroq sportchining trayektoriyasini kesib o‘tish (DQX — Crossing);  
 oyoqni marraga qadar oldinga tashlash, konki tig‘ini muzdan uzmaslik (DQK — Kicking);  
 jamoadoshlarini turtish (estafeta berilishidan tashqari);  
 ikki yoki undan ortiq sportchining til biriktirib harakat qilishi.  

Agar konkida uchuvchi aylana bo‘ylab o‘tib ketsa, u quvib o‘tuvchining o‘tishiga ruxsat berishi shart. Agar konkida uchuvchi ikki doiradan oshib ketgan bo‘lsa, u musobaqani tark etadi (agar yaqin atrofda raqiblar bo‘lmasa). Biroq, sudyaning qarori bilan urib tushirilgan shaxs yakuniy tasnifga kiritilishi mumkin (masalan, agar uni urib yuborishgan bo‘lsa).

Uskunalar 
Konkilar (pichoqlar) botinkaga qattiq bog‘langan (klap-skeytlarda yurish taqiqlanadi). Pichoq etikning o‘rtasiga nisbatan chapga siljiydi - bu sizga tom ma’noda yerga "yaqin" turishga imkon beradi, pichoq ham egiluvchan, ovalga ega. Chap qo‘lqopning barmoq uchlarida maxsus yopishtirgichlar mavjud bo‘lib, kerak bo‘lganda muzga tayanish imkonini beradi. Boshqa anjomlar: dubulg‘a, kevlar qoplamali kombinezonlar, bo‘yin himoyasi, qalqonlardan iborat.

Tarixi 

Klassik konkida uchish uchun ixtisoslashtirilgan maydon kerak bo‘ladi (xalqaro musobaqalarda uzunligi 400 m yo‘lak qabul qilingan), bunday  maydon futbol stadionidan uzunroqdir. Short-trek konkida uchish uchun maxsus belgilarga ega oddiy xokkey “qutisi” lozim bo‘ladi. 

XX asrning boshlarida AQSH va Kanadada konkida uchishning yangi, yanada demokratik shakli vujudga keladi. 1967-yilda Xalqaro konkida uchish ittifoqi (ISU) 1976-yilgacha xalqaro musobaqalarni tashkil qilmagan bo‘lsa-da, konkida uchish bo‘yicha short-trekni o‘z zimmasiga oladi. Jahon chempionatlari 1981-yildan buyon (garchi oldingi musobaqalar ham bu maqomga ega bo‘lgan bo‘lsa ham) o‘tkazib kelinmoqda. Short-trek bo‘yicha birinchi Yevropa chempionati 1997-yilda Malmyoda (Shvesiya) bo‘lib o‘tgan. 1999-yildan buyon esa Jahon kubogi o‘tkazib kelinmoqda. Kalgarida o‘tkazilgan Olimpiya o‘yinlarida short-trek konkida uchish ko‘rgazmali sport turi edi. U faqat 1992-yilda Olimpiyaga to‘liq qabul qilingan va o‘shandan beri "oq" Olimpiya o‘yinlarining ajralmas qismi bo‘lib kelgan. Vankuverda short-trek bo‘yicha 8 ta Olimpiya medallari komplekti o‘ynaldi.

Rossiyada 1985-yilda Belluno (Italiya)dagi Universi ada short-trek bilan boshlangan. Birinchi SSSR chempionati 1988-yilda bo‘lib o‘tadi. AQSH va Kanadada — short-trek klassik konkida uchishdan ko‘ra mashhurroq bo‘ldi. 

2014-yilda Sochida o‘tkazilgan Qishki Olimpiada o‘yinlarida Viktor An (An Xyon-Su) uchta: ikkitasi 1000 va 500 metrga individual poygada va uchinchisi 5000 metrga estafetada oltin medalni qo‘lga kiritdi. Shunday qilib, Viktor An short-trek bo‘yicha yagona olti karra Olimpiya chempioni bo‘ldi.

Short-trek bo‘yicha rekordlar

Erkaklar

Ayollar

Manbalar 
Sport turlari