MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Viktor Rozen

Viktor Romanovich Rozen [1849. 21.2(5.3), Tallin — 1908.10 (23) 1, Peterburg] — rus sharqshunosi, arabshunos. Rossiyada ilmiy sharqshunoslikning yangi maktabi asoschilaridan. Peterburg Fanlar akademiyasi akademik (1890). Peterburg universiteti shark, tillari fakultetini tugatgan (1870). 1872-yildan shu ftda privatdotsent, keyinchalik professor (1893—1902-yillardan dekan). 1885-yildan Rus arxeologiya jamiyatining sharq boʻlimiga boshchilik qilgan. "Zapiski vostochnogo otdeleniya Russkogo arxeologicheskogo obshestvo" ("Rus arxeologiya jamiyati sharq boʻlimining axborotnomasi") jur.ga asos solgan (1896).

R. arab mamlakatlari xalqlarining maʼnaviy madaniyatini (badiiy va ilmiy adabiyotlarni) tadqiq qilishda mamlakatlarning siyosiy tarixiga ham eʼtibor bergan; tarixiy manbalarni tadqiq etish va tanqidiy matnlarni tayyorlashda hozirgi zamon usullarini joriy etgan. Asosan, arab sheʼriyati, shuningdek, Sharkdagi musulmon va xristianlarning tarixi va madaniyati tarixiga oid asarlar yozgan. R.ning bir necha yirik asarlari arab va fors qoʻlyozmalarini oʻrganishga va tavsiflashga bagʻishlangan.

Adabiyot 
 Pamyati akademika V.R.Rozena, M.— L., 1947; Krachkovskiy I.Yu., Soch., t. 5, M.L., 1958.

Manbalar
Leonid Rozenblyum

Leonid Moiseyevich Rozenblyum  (1910, Simferopol — 1983, Toshkent) — ixtirochi olim; paxta terish mashinalari ixtirochilaridan biri. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1961). Butunittifoq Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalashtirish va elektrlashtirish institutida (Moskva) (1930—39), Oʻrta Osiyo Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalashtirish va elektrlashtirish institutida ilmiy xodim (1940—58), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Mexanika va inshootlarning seysmik mustahkamligi institutida katta xodim, boʻlim mudiri (1958-yildan). R. rahbarligida pnevmatik, mexanik paxta terish mashinalarining tajriba nusxalari tayyorlangan, gorizontal va vertikal shpindelli mashinalarni yaratish borasida ilmiy va amaliy ishlar olib borilgan. R. Oʻzbekiston sharoiti uchun vertikal shpindelli mashinalarning afzalligini isbotlagan va bir necha turini yaratgan. U paxta terish mashinalariga taallukli 25 dan ortik, ixtiro muallifi. Vertikal shpindelli paxta terish mashinasi uchun mualliflik guvohnomasini olgan (1937). Davlat mukofoti laureati (1950).

Manbalar 
 Tryoxkratnaya obrabotka kustov xlopchatnika vertikalnoshpindelnim apparatom, T., 1967 (hamkorlikda).

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1910-yilda tugʻilganlar
1983-yilda vafot etganlar
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Bahodir Roziqov

Bahodir Roziqovich Roziqov (1941.25.01, Zomin tumani — 2002.14.12, Mirzaobod tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Toshkent ped. institutini tugatgan (1964). 1964-yildan Mirzaobod tumanidagi 21-maktabda ona tili va adabiyot oʻqituvchisi, oʻquv ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari, 1969-yildan direktor. U rahbarlik qilgan maktab 1995-yil "Yil maktabi" respublika koʻrik tanlovida 1-oʻrinni egallagan, 1999-yil YUNESKO ning maxsus grantiga sazovor boʻlgan. R. bir qancha tarixiy ocherk, risola hamda sheʼriy toʻplamlar muallifi.

Manbalar
Rozmarin

Rozmarin (Rosmarinus) — labguldoshlar oilasiga mansub oʻsimliklar turkumi, efir moyli ekin. Oʻrta dengiz havzasida 1—3 turi usadi. Doim yashil buta. Boʻyi 1,5–2 m cha. Bargi va toʻpgulidan efir moyi olinadigan d o rivor P. (R. ofﬁ cinalis), asosan, Yevropa mamlakatlarida, shuningdek, Qrim va Kavkazda oʻstiriladi. Qalamchasidan, kamdankam urugʻidan koʻpaytiriladi. 2—3 yillik koʻchatlari ekiladi. Ekilgandan keyin 2—3yildan boshlab bargi va toʻpguli yigʻib olinadi. Hosildorligi 40—120 s/ga. Bargi va toʻpguli tarkibida parfyumeriya va tibbiyotda ishlatiladigan 1,5 — 2,5% (quruq moddaga nisbatan) efir moyi, 0,5% gacha rozmaritsin va boshqa alkaloidlar, ursol va rozmarin kislotalari bor. Butalari 7 — 9 yilda yoshartiriladi. R. 2 0—25 y. hosil beradi.

Manbalar
Rozmarin (olma)

Rozmarin, Oq Rozmarin — kechpishar qishki olma navi. Italiya (Janubiy Tirol)da chiqarilgan. 19-asrning oxirlarida Qrim orqali Oʻzbekistonga keltirilgan. Daraxti keng piramidasimon, shoxlari tik va kuchli usadi. Bal. 13–15 m ga boradi. Gullari yirik, oq. Aprelning 2-yarmida gullaydi. Mevasi oʻrtacha (75—100 g), sirti silliq, choʻziq, pusti mayin, oq nuqtalari bor, eti oq, muloyim, suvli, xushxoʻr. Tarkibida 83,6% suv, 0,34% kul, 10,8% qand, 0,53% kta, 0,7% pektin moddalari, 2,2 mg (1000 g da) temir moddasi mavjud. Mevasi oktabr boshlarida terib olinadi. Yer osti suvi chuqur, boʻz tuproqli yerlarda har tupi 300–500 kg (ayrim daraxtlaridan 1,5—2 t) hosil olinadi. 22—25 yoshida moʻl hosil beradi. Biroq mevalari (ayniqsa, hosil yigʻishtirilishi oldidan) koʻp toʻkiladi. Mazasi saqlanishi jihatdan eng yaxshi navlardan. Sovuqqa chidamli. 20-asrning 60-yillariga qadar Oʻzbekistonda asosiy navlardan biri sifatida koʻp ekilgan.

Manbalar
Rozo

Rozo — Dominika poytaxti. Dominika orolning janubi-gʻarbiy qismida, Gudvil va Sharlot buxtalari oʻrtasida, Rozo daryosi boʻyida joylashgan. Aholisi 15,8 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Dengiz porti; chetga efir moyi, tropik mevalar, sabzavot, ziravorlar chiqariladi. Oziqovqat, tikuvchilik sanoati korxonalari bor. Katoliklar sobori (1841), cherkov, Hukumat uyi va boshqa meʼmoriy binolar, Viktoriya muzeyi, botanika bogʻi bor. Shaharga 17-asrda fransuzlar tomonidan asos solingan.

Manbalar 

Dominika
Roy Bimal

Roy Bimal (1909.12.7, Dakka — 1967.8.1, Bombay) — hind kinorej.i, operator, prodyuser. Hind kinosida realistik yoʻnalishning asoschilaridan. "Nyu tietr" firmasida operatorlik maktabini tugatgan (1933). 1935— 42 yillar operator. 1943-yildan rejissyor "Devdas" uning birinchi mustaqil ishi. "Ikki bigxa yer", "Akaukalar", "Sirli kishi", "Ona muhabbati", "Tahqirlangan", "Sinov", "Maxbus" kabi filmlari bilan jahonga tanilgan.

Manbalar
Rok (maqom)

Rok — 1) Shashmaqom tarkibidagi Buzruk maqomi ashula boʻlimining ikkinchi guruh shoʻʼbalaridan biri. R.ning 5 ta shoxobchasi bulib, ular "Rok", "Mustahzodi Rok", "Qashqarchai Rok", "Soqiynomai Rok" va "Ufari Rok" deb ataladi. Bular oʻz tuzilishi jihatidan boshqa 2guruh shoʻʼbalaridan farq qiladi. Uning "Rok" qismi murakkab chapandoz usulida, 2 qismi talqin doira usulida, 3 qismi qashqarcha usulining oʻzgargan shaklida, keyingi qismlari soqiynoma va ufar doira usullarida ijro etiladi. R.ning 1 va 2 qismlarida Uz zol namudi avj sifatida qoʻllanilgan. Rok yengil va shoʻx yangraydi. R. shoʻʼbasi surnayda ham chalinib, "Shodiyona" deb ataluvchi kuylar turkumining bir qismini tashkil etadi; 2) uygʻur muqomlaridan biri. Uning ohanglari Shashmaqomdagi R.dan butunlay farq qiladi.

Manbalar
Roka

Roka — Pirenei yarim oroldagi burun, Portugaliyada. Yevropaning eng chekka gʻarbiy nuqtasi (9°34’ gʻ.u. va 38°47’ sh.k.).

Manbalar
Rokvell usuli

Rokvell usuli — materiallar (asosan, metallar)ning kattikligini aniqlash usullaridan biri. Qattiqlik materialning sirtiga olmos konus (uchidagi burchak 120°, shkala A va S) yoki toblangan poʻlat sharcha (diametri 1,588 mm, shkala V) botirib aniqlanadi. Qattiklik birligi miqdori (amerika metallurgi S. P. Rokvell usuli boʻyicha) konus (yoki sharcha)ning metall sirtiga oʻq boʻylab 0,002 mm botishiga mos miqdorga teng. Rokvell usuli boʻyicha sinovlar stolga oʻrnatib ishlatiladigan asbob — qattiklik oʻlchagichda bajariladi. Qattikdik miqdori indikatorda oʻlchanadi (rasmga q.). xa  you

Manbalar
Rokirovka

Rokirovka [frans, roguer, asli forscha rox (shaxmatdagi rux) soʻzidan] — shaxmat oʻyinida shoh va ruxni bir vaqtda dastlabki joyidan qoʻzgʻatib (oʻrnini oʻzgartirib) qoʻyish (shohni — bir katak tashlab chapga yoki oʻngga, ruxni — shoh surib qoʻyilgan katak ustidan oʻtkazib chap yoki oʻng tomonga). Shohni oʻz tomonidagi rux bilan oʻrnini oʻzgartirib qoʻyish kichik R., farzin tomondagi rux bilan oʻrnini oʻzgartirib qoʻyish katta R. x,isoblanadi. R.ning hozirgi qoidasi 19-asr oʻrtalaridan Yevropada qoʻllanila boshlagan. "R." termini, shuningdek, oʻzgartirishlar, joyjoyni almashtirish (Mas, siyosatdagi R.) maʼnosida qoʻllaniladi.

Manbalar
Rok-n-roll

Roknroll ( — chayqal va aylan) — ommabop musiqa janri, rok musiqanpng ilk shakli. 1950-yillarda AQShning turli milliy anʼanalari negizida yuzaga kelgan. Unda shaharda yashovchi qora tanli aholi orasida ommalashgan ritmendblyuz (raketa moslashtirilgan blyuz), kantriendvestern (fermerlar folklori), bugivugi va boshqa uslublar oʻzaro tutashgan. Roknrollr. oʻzining ehtirosli ohanglari, joʻshqin usullari, yangi va erkin raqs (ayniqsa, bel va tizza) harakatlari bilan tez orada yoshlarni oʻziga jalb qilib, yoshlar musiqasiga asos soldi. Roknroll asosida 1950—60 yillarda yangi (tvist, sheyk, medison va boshqalar) raqslar yuzaga kelgan. Roknrollning tanikli ijrochilari: E. Presli; "Bitlz" guruhi va boshqa Oʻzbekistonda 1960—70 yillarda VIA (Mas, "Navo", "Yalla" va boshqa guruh)lar ijodidan oʻrin olgan.

Manbalar
Rokoko

Rokoko (frans. rococo), rokayl — 18-asr 1-yarmida Yevropa nafis sanʼatida yuzaga kelgan uslub (bezaklari chigʻanoqqa oʻxshatib gajaksimon ishlanadi). Dastlab Fransiyada paydo boʻlgan, keyinchalik Germaniya, Avstriya va boshqa mamlakatlarga tarqalgan. 30—40-yillarda R. eng gullagan davrini boshidan kechirgan. Absolyutizm inqirozi davrida kiborlarga xos boʻlgan xususiyatlar, yaʼni real hayotdan qochib, soxta teatrlashtirilgan hayot tarziga intilish va boshqalarni oʻzida aks ettirgan. Meʼmorlikda bezakka taʼsir etib, jimjimadorlikka eʼtibor kuchaydi: nozik hoshiyalarga olingan oʻyma va boʻrtma naqshlar, oʻrama, kartush, rokayl va boshqa keng qoʻllanildi; binolarda simmetriya oʻrnini asimmetriya, tartibsizlik egallay boshladi. Binolar tashqi koʻrinishi jiddiy va sipo ishlangani holda xonalarni bezashga eʼtibor ortdi, bino, uning xonalari uchun olingan nisbatlar ham yengil va nafislikka ega boʻla boshladi, xonaning ichki qismi yengil "pastel" rangida ishlangan naqshlar, afsonalardan olingan kichik suratlar bilan bezatildi, xonalarning burchaklari yoʻq qilinib oval shakliga ega boʻla boshladi. Ichki bezaklarda koʻzgularning bezak imkoniyatlari ham hisobga olindi, mebellar ham xona va uning bezagiga moslab tanlandi (meʼmorlar J. M. Oppener, J. O. Meysonye, J. Bofran va boshqalar).

Rangtasvir, grafika va haykaltaroshlik R. asarlari oʻta nafis, nozik sahnalar bir oz oʻynoqi va jimjimadorligi bilan ajralib turadi. Bezak va dastgoh sanʼatida namoyon boʻlgan devor, plafon, eshik tepasiga ishlangan tasvirlar, gobelenlar koʻngil ochishga moʻljallangan mavzular bilan toʻldirildi; odam krmati bezak boʻlagiga aylana bordi; kompozitsiya qurilishi yengillik, mayinlik hislatini ifodalashga boʻysundirildi. Rasmlar mavzusi ham birmuncha cheklangan boʻlib, ishq-muhabbat, kiborlarning koʻngil ochishi va dam olishi, pastoral mavzuda (tabiat qoʻynida erkin, farogʻatda yashayotgan choʻpon yigit va qizlar hayotiga bagʻishlangan) asarlar yaratildi, portretlar chizildi (rassomlar F. Bushe, A. Vatto, N. Lankre, J. Fragonar va boshqalar). Haykaltaroshlikda relyeflar, binolar interyerini bezaydigan haykallar (haykalcha, byust, terrakotadan yasalgan naqshlangan yoki sirlanmagan chinnilar) keng oʻrin egalladi. Nozik ranglar jilosiga boy R. rangtasviri ham bezak xususiyatiga ega edi. Amaliy sanʼat ustalari xom ashyoning ifoda imkoniyatlarini nozik ochib bera oldi.

18-asr oʻrtalaridan R. uslubi kompozitsiyalarining haddan ortiq murakkabligi, jimjimadorligi tanqidga uchray boshladi. R. oʻrnini klassitsizm egallay boshladi.

Manbalar
Rokopera

Rokopera — musiqali teatr janri. 1960-yillarda myuzikl hamda rok musiqannig ifodaviy vositalari negizida yuzaga kelgan ("Sochlar", G. Makdermot, 1967; "Qutulish", T.Lin, 1969 va boshqalar). Unda operaga xos ariya, xor, uvertyura kabi shakllar, shuningdek, monolog, dialog, zamonaviy raqs, yoritish vositalari hamda ovoz chiqarish elektron moslamalari keng qoʻllaniladi. Ijroda simfonik orkestr hamda rok ansambl cholgʻulari qatnashadi. Rokoperada koʻpincha mifologik (diniy), tarixiy mavzular zamonaviy talqinda namoyon boʻladi (Mas, "Iso Masih — superyulduz", E.L. Uebber, 1971). A. Jurbinning "Orfey va Evridika", A. Ribnikovning "Yunona va Avos" Rokoperalari Oʻzbekistonda namoyish etilgan.

Manbalar
Roksolanlar

Roksolanlar (lot. ) -koʻchmanchi chorvador sarmat qabilalari nomi; koʻchmanchi qabilalar markazi — Shim. Azov boʻyida joylashgan yirik harbiy-siyosiy itgifoqni tuzganlar. Mil. av. 2-asr oxirida R. skiflar bilan ittifokda Qrimda Pont sarkardasi Diofantga karshi urushganlar. Mil. av. 2—1-asrlarda skiflardan Don va Dnepr daryolari oraligʻidagi dashtni tortib olishgan. Mil. 1-asrda R. Dneprdan gʻarbdagi dashtni egallashgan. taxminan 70-yilda ular Myoziyaga chopkun uyushtirganlar. 2—3-asrlarda R. Dunay boʻyida Rim bilan urush olib borishgan, lekin aftidan ularning aksariyati gunnlar bosqiniga qadar (mil. 4-asr) Qora dengizning shim. dagi dashtlarda istiqomat qilganlar. Gunnlar sarmatlar ittifoqiga barham berib, R.ning bir qismini oʻzlariga qoʻshib, gʻarbga yurishni davom ettirganlar.

Manbalar 

 

Millatlar
Tarix
Rokfellerlar

Rokfellerlar — AQSHdagi eng yirik moliya-sanoat guruhlaridan biri. 1870-yilda Jon Rokfeller (1839-1937) "Standart oyl" kompaniyasini tuzib, XIX asr oxirida neft sanoati va savdosini monopoliya qilib olishi asosida yuzaga keldi. XX asrning 20-yillarida AQShdagi yirik monopolistik guruhlar ichida Morganlardan soʻng 2-oʻrinni egalladi. 1970-yil boshiga kelib R. nazoratidagi aktivlar 124,6 mlrd. dollarga yetdi. R.ning hozirgi moliya-sanoati oʻzagini "Ekson" neft monopoliyasi (aktivi 1973-yilda 36,8 mlrd. dollar) va "Cheyz Manxetten bank" tijorat banki tashkil kiladi. R. guruhi koʻpgina moliya-kredit muassasalariga ega. Mashinasozlik, elektrotexnika va oziq-ovqat sanoati tarmoklarining bir qancha korxonalari ularning tasarrufida.

R. boshqa moliyaviy guruhlar bilan birgalikda bir qancha yirik sanoat korporatsiyalari va banklarni nazorat qiladi. R. AQSH ning siyosiy hayotida ham muhim rol oʻynaydi.

Manbalar 

 

Milliarderlar
Romain Rolland

Romain Rolland (1866.29.1, Klamsi — 1944.30.12, Vezle) — fransuz yozuvchisi, musiqashunos, jamoat arbobi. Dastlabki pyesalari Italiyaning Uygʻonish davri tarixiga bagʻishlangan. Lekin ular matbuotda chop etilmagan. Tarixiy mavzudagi "Eʼtiqod fojiasi" nomi bilan umumlashgan 3 pyesasida oʻz vatandoshlarini eʼtiqod, mardlik va ishonchga daʼvat qilgan. R.ning Shekspir ruhida yozgan 2 tarixiy pyesasi (30 yildan soʻng yozgan) uchinchi — "Robespyer" bilan yakun topgan. "Jan-Kristof" (1 — 10 j.lar, 1904—12) romanepopeyasida Betxoven tipidagi daho musiqachining tarixi 20-asr boshlaridagi Yevropa madaniyati inqirozining realistik kartinasi fonida kursatilgan. "Kola Bryunon" qissasi (1914, nashri 1918) markazida erksevar mehnatkash xalq ustasi obrazi turadi. R.ning keyingi ijtimoiy-siyosiy qarashlari "Maftunkor qalb" romanepopeyasi (1—4 j.lar, 1922—33)da aks etgan. L. Betxoven (1903), Mikelanjelo (1907), Lev Tolstoy (1911), Mahatma Gandi (1923) kabi buyuk kishilarning badiiy biografiyasini yozgan. Musikashunoslikka oid asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Nobel mukofoti laureati (1915).

Manbalar 

Shoirlar
Adiblar
1866-yilda tugʻilganlar
29-yanvarda tugʻilganlar
1944-yilda vafot etganlar
30-dekabrda vafot etganlar
Rol

Rol (frans.) — 1) sahnada, ekranda aktyor tomonidan ijro etilgan badiiy obraz. Hajviy (komedik), fojiaviy (tragik), dramatik, tragikomedik, shuningdek, birinchi (asosiy) va ikkinchi darajali (epizodik) R. boʻladi; 2) aktyorning spektakl davomidagi nutqi; 3) koʻchma maʼnoda vazifa, ahamiyat, mavqe, hissa va hokazo

Manbalar
Rolgang

Rolgang (nem. Rolle — gula va Gang — yoʻl) — yuklarni kichik masofaga tashish uchun moʻljallangan qurilma (rolikli konveyer). Yuritmali va yuritmasiz xillari bor. Yuritmali R.da roliklar guruhli yoki xususiy yuritma (harakatlantirgich)ga ega boʻladi. Yuritmasiz R.da tashiladigan yuklar (donali, qutiga joylangan yuklar) ramaga birbiriga yaqin qilib oʻrnatilgan roliklar ustiga qoʻyiladi. Yukni qoʻlda itarganda roliklar dumalab, yukni suradi. Yukni maxsus itargichlar yordamida itarish (gorizontal R.), oʻz ogʻirligi taʼsirida siljitish (kiya R.) ham mumkin. Shunda ham roliklar dumalab yukni suradi. R. Sanoat korxonalarida, omborlarda ishlatiladi. U k,, x., transport mashinalari va boshqalarning bir qismi boʻlishi ham mumkin.

Manbalar
Rom (ichimlik)

Rom (ing. rum) — kuchli spirtli ichimlik, shakarqamish sharbatini yoki shakarkamishdan shakar i. ch. chiqindilarini bijgʻitib va uni haydash yoʻli bilan olinadigan spirtdan tayyorlanadi. Spirtga distillangan suv (quvvati 40— 45° va undan ortiq boʻlishi mumkin), 1 % qand qoʻshiladi va aralashmaga kuydirilgan qand qoʻshib, rang beriladi. Eman bochkalarda havo namligi 70—80% va harorati 18—23° boʻlgan joyda kamida 4 yil saqlanadi. R. barcha shakarqamish yetishtiriladigan mamlakatlarda ishlab chiqariladi. Dastlab 17-asr da VestIndiyayaa tayyorlangan.

Jahonda Yamayka, Kuba, Gvadulepa, Martinika R.lari mashhur. Oʻzbekistonda 20-asrning 70-yillarida Surxondaryo viloyatining Denov shahrida joylashgan Denov rom (hozirgi vinoaraq) zdida "Surxon" R. ichimligi, Samarqand vino kombinatida "Sovet Romi" ishlab chikarilgan. Olimjon Alimov.

Manbalar 

 

Ichimliklar
Roman uslubi

Roman uslubi – Yevropa (asosan, Gʻarbiy Yevropa) sanʼatida 10-asrdan 12—13-asrlargacha hukm surgan badiiy uslub. Bu davr sanʼatida Qad. Rim madaniyati va meʼmorligida Qadimiy Rim meʼmorligi uslub va unsurlaridan keng foydalanilgan („roman“ iborasi shartli boʻlib, „rimniki“ maʼnosini anglatadi). Roman uslubi (termin 19-asr 20-yillaridan ishlatila boshlangan) Yevropada xristian diniy tizimining mustahkamlanishi va yoyilishi bilan bogʻliq holda rivojlandi, shuning uchun markazlari monastirlar boʻlib, quruvchi, haykaltarosh va toshtaroshlari esa monaxlar edi. 11-asr oxiridan sayyor quruvchilar sobor, monastir, cherkov, qoʻrgʻon va qasrlar qurib Roman uslubini yaratdilar. Binolar toshdan qurilgan (bazilika turi asosiy oʻrinni egallaydi), tuzilishining asosini minora tashkil etadi, uning atrofidagi geometrik shakllar (kub, prizma, silindr va boshqalar) binoning yaxlit majmuini hosil qiladi. Roman uslubi meʼmorligiga antik sanʼat, Vizantiya hamda arab mamlakatlari sanʼati sezilarli taʼsir koʻrsatgan, yuzaga kelgan meʼmorlik maktablari yagona tamoyillarga boʻysungan. Bu binolar tarhi va tuzilishida, bezaklar shakli va mazmunida koʻrinadi. Roman uslubi Fransiya, Germaniya meʼmorligida yorkin namoyon boʻlgan. Jumladan, Notr dam la Grant ibodatxonasi (11 —12-asrlar) koʻrinishi birmuncha past, uch nefli (oʻrtadagi nefi yonidagilardan birmuncha baland), tosh devorlar kalin, undagi kichik tor darchalar devor qalinligini boʻrttirib, salobatini oshiradi, bino (ichki va tashqi devorlari) rassomlik va haykaltaroshlik asarlari bilan bezatilgan. Dastlab devoriy rasmlarga keng oʻrin berilgan, 11-asr oxiri – 12-asr boshlaridan ibodatxonalar bezagida monumental relyeflar yetakchi oʻrin egallaydi; bino peshtoqi va odd tarzida, ichki bezaklardan ustun va uning kapitelida keng ishlatilgan. Roman uslubida vitraj ham oʻz oʻrniga ega boʻlgan. Amaliy sanʼatda kitob miniatyurasi rivojlandi. Yevropaning koʻpgina mamlakatlarida miniatyura maktablari (rassomlar) shakllandi, yaratilgan asarlar mustaqil asar sifatida ahamiyatga egadir. Jumladan, fransuz rassomlari akauka Limburglar 60 dan ortiq miniatyuralarda yil fayellari, qishloq xoʻjaligi bilan band kishilarning hayotini jonli ifodalagan.

Manbalar
Romankosh

Romankosh — Qrim yarim oroldagi eng baland choʻqqi. BabuganYayla togʻlarida, Qrim togʻlarining Janubiy gryadasida. Bal. 1545 m. Ohaktoshlardan tarkib topgan.

Manbalar 

 

Togʻlar
Yevropa
Valentina Romanova

Valentina Nikolayevna Romanova (1938.20.9, Moskva viloyati Ximki sh. — 2003.14.4, Toshkent) — raqqosa, baletmeyster. Oʻzbekiston xalq artisti (1977). Toshkent xoreografiya bilim yurtini (1955), Toshkent madaniyat institutini (1992) tugatgan. 1955—57 yillar Navoiy teatrida balet raqqosasi, 1957—78 yillar "Bahor" davlat ashula va raqs ansamblining yakkaxon raqqosasi, 1978—82 yillar baletmeysteri. Uning ijrosidagi "Qoʻgʻirchoq", "Jonon", "Fargʻonacha rez", "Zang", "Andijon polkasi", "Choʻpon", "Xorazmcha raqs", "Pilla", "Rohat", "Kashtadoʻzlar", "Salom" kabi raqslar oʻzining shoʻxchanligi, harakatlarining tez va aniqligi, oʻzbek raqs maktabi texnikasining ustasi ekanligi bilan ajralib turadi. Madaniyat instituti va Milliy raqs va xoreografiya oliy maktabida pedagoglik qilgan (1996-yildan dotsent). M. Turgʻunboyeva bilan birgalikda Davlat mukofotiga sazovor boʻlgan (1973).

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Romanovlar

Romanovlar () — 1613–1917-yillarda Rossiyadagi boyarlar urugʻi, 16-asr boshigacha Koshkinlar, 16-asr oxirigacha Zaharinlar deb atalgan. 

1613-yildan podsholar, 1721-yildan imperatorlar sulolasi. Romanovlardan chiqqan birinchi podsho — Mixail Fyodorovich, birinchi imperator — Pyotr I, soʻnggi imperator — Nikolay II. U 1917-yil fevral inqilobida taxtdan tushirilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Rossiya imperatorligi kolleksiyasi Kongress kutubxonasida

 

Sulolalar
Yelena Romanovskaya

Yelena Yevgenyevna Romanovskaya (1890.24.5. hozirgi Leningrad viloyati Pushkin shahri — 1947.22.11, Toshkent) — musiqiy folklorshunos. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1944). 1917-yildan Oʻzbekistonda yashagan. Leningrad konservatoriyasini tugatgach (1929), Toshkent musiqa bilim yurtida (1929—36), Toshkent konservatoriyasida (1936-yildan) pedagog, "Oʻzbek musiqasi" kursini yaratgan. Oʻzbek ayollar qoʻshiqlari, Xorazm maqomlari, dutor kuylarini notaga yozib olib, nashr ettirgan ("Xorazm klassik musiqasi", T., 1939; "Oʻzbek laparlari" T., 1941; "Oʻzbek cholgʻu musiqasi", T., 1948 va boshqalar). Bular orasida 2 jildli "Oʻzbek xalq qoʻshiqlari" (T., 1939, I. Akbarov bilan hamkorlikda) toʻplamining ahamiyati katta.

Manbalar 
 Romanovskaya Ye. Ye., Stati i dokladi. Zapisi muzikalnogo folklora, T., 1957.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Vsevolod Romanovskiy

Vsevolod Ivanovich Romanovskiy (1879.4.12, Olmaota — 1954.6.10, Toshkent) — matematik olim, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (1943), Peterburg universitetini tugatgan (1906). Varshava universiteti professor (1911 — 15), RostovDon universiteti professor (1915—18), 1918-yildan umrining oxirigacha Urta Osiyo universitetida professor.

Romanovskiy Toshkent mat. maktabi asoschisi. U ehtimollar nazariyasi va matematik statistikata katta hissa qoʻshgan. Markov zanjirlarini chuqur oʻrganib, umumlashtirgan, bu sohada matritsalar usullarini yaratgan; markaziy limit teoremani koʻp oʻlchovli holga oʻtkazgan. Matematik statistika sohasida R. bosh toʻplam empirik harakteristikalari taqsimot funksiyalariga doir ishlari bilan mashqur. R. oʻz ishlarida statistik nazorat, statistika usullarini xalq xoʻjaligida qoʻllashga alohida eʼtibor bergan. Oʻzbekistonda oliy mat. taʼlimini yoʻlga qoʻyish va rivojlantirishda, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Matematika institutini tashkil etishda (1943) R.ning xizmatlari katta. T. A. Sarimsoqov. S. H. Sirojiddinov va boshqa uning shogirdlari.

Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Matematika institutiga uning nomi berilgan (1954).

Manbalar

Adabiyotlar 
 Izbr. Trudi, t. 12, T., 19591964; Matematicheskaya statistika, t. 1—2, T., 19611963; Matematik statistikaning tajribada qoʻllanishi, T., 1950.
 

Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Oʻzbekiston matematiklari
Gennadiy Romanovskiy

Gennadiy Danilovich Romanovskiy (1830.30.7 — Peterburg — 1906.5.5) — rus geologi. Oʻrta Osiyo geologiyasining ilk tadqiqotchilaridan. 1874-yil Oʻrta Osiyoga kelib, I. V. Mushketov bilan birga Oʻrta Osiyoning geologik tuzilishini oʻrgangan, stratigrafiyasini tavsiflagan. Kumir konlari bu yerda yura davriga mansubligini aniqladi. Fargʻona vodiysida neft konlari bilan birga rudali foydali qazilmalar ham mavjudligi haqida fikr bildirdi. R.ning Oʻrta Osiyo geologiyasiga tegishli tadqiqotlari "Turkistonning geologiyasiga oid materiallar" asarida yoritilgan.

Manbalar 

 

Rossiya kishilari
1830-yilda tugʻilganlar
1906-yilda vafot etganlar
Romboedr

Romboedr (romb va yun. hedra — asos, yon, tomon) — hamma yokdari teng romblar boʻlgan parallelepiped. Baʼzi kristallarning, Mas, island shpatining kristallari R. shaklida boʻladi. Parallelepiped faqat uchinchi tartibli simmetriya oʻqiga ega boʻlgandagina R. boʻladi.

Manbalar