MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Guruch va no‘xat

Guruch va noʻxat () ― yoki noʻxat va guruch Karib dengizidagi anʼanaviy taomdir. Noʻxat odatda kaptar noʻxatidir, lekin ular koʻpincha loviya bilan almashtiriladi va ovqat koʻpincha echki goʻshti karri bilan tortiladi. 1961-yilda tilshunos va leksikograf Frederik J. Cassidy taʼkidladiki, taom Yamayka ramzi sifatida tilga olingan.

Anglo-Kariblar 
Guruch va noʻxat Bagama orollari, Yamayka, Barbados va boshqa ingliz tilida soʻzlashuvchi Karib dengizi orollari oshxonalarining asosidir. Bagama orollarida u peac nʼ rice sifatida tanilgan, shuning uchun Bagam qoʻshigʻining nomi „Mama Donʼt Want No Peas anʼ Rice anʼ Cocoanut Oil“ shundan olingan. Taom guruch va loviya, kaptar noʻxati yoki noʻxat kabi mavjud dukkaklilardan tayyorlanadi. Donni dukkaklilar bilan birlashtirganda „toʻliq protein“ hosil boʻladi: inson ratsionida zarur boʻlgan toʻqqizta muhim aminokislotalarning har birining yetarli qismini oʻz ichiga olgan oqsil manbai.

Noʻxat qalampir urugʻi va sarimsoq bilan pishirilgunga qadar qaynatiladi. Keyin guruch bilan birga skotch bonnet qalampiri, kekik, piyoz, maydalangan zanjabil va Hindiston yongʻogʻi suti qoʻshiladi va pishganicha qaynatiladi.

Retseptlarning oʻzgarishi tuz oʻrniga tuzlangan choʻchqa yoki mol goʻshtidan foydalanishni oʻz ichiga oladi. Tovuq goʻshti, shuningdek, bu taomning gayan variantlarida ishlatiladi va pishirilgan guruch sifatida tanilgan. Bu taomga lazzat qoʻshadi va qoʻshimcha proteinga boʻlgan ehtiyojni kamaytiradi.

Guruch va noʻxat, yakshanba kuni klassik tushlik taomidir, odatda tovuq, mol goʻshti, qoʻzichoq yoki choʻchqa goʻshti yoki qisqichbaqalar yoki qisqichbaqa kabi baliq yoki dengiz mahsulotlari bilan birga beriladi. Kabutar noʻxati yoki gungo noʻxati Rojdestvo bilan bogʻliq.

AQSH 
Jumping Jon — Qoʻshma Shtatlar janubida qora koʻzli noʻxat (yoki dala noʻxati) va guruch, toʻgʻralgan piyoz va toʻgʻralgan choʻchqa goʻshtidan iborat taom.

Manbalar 

Karib dengizi taomlari
yamaykalik oshxona
fasol taomlari
Guruchli taomlar
Barbados oshxonasi
Christina Applegate

Christina Applegate (1971-yil 25-noyabrda tug'ilgan) - amerikalik aktrisa.Yosh aktrisa sifatida u " Married... with Children" (1987—1997) sitkomida "Kelly Bundy" rolini yaxshi ijro etgani uchun ommaga yaxshi tanildi. Applegate o'zining voyaga yetgan davrida muvaffaqiyatli kino va televideniye karerasini yaratdi, yetti nominatsiya bo'yicha Primetime Emmy mukofotini, shuningdek, to'rtta Oltin Globus mukofoti va Tony mukofotiga nomzodlari qoýildi.

Applegate NBC sitcom Jesse (1998—2000) ning bosh rolida o'ynadi, bu orqali u " Oltin globus" mukofotiga sazovor bo'ldi. Broadwaydagi " Sweet Charity " (2005) filmidagi roli uchun u "Tony Award for Best Actress in a Musical" nominatsiyasida mukofotga sazovor bo'ldi.

Applegate shuningdek, bir qancha filmlarda, jumladan, Don't Tell Mom the Babysitter's Dead (1991),The Big Hit (1998), The Sweetest Thing (2002), “ Grand Theft Parsons ” (2003), Anchorman: The Legend of Ron, Burgundy (2004), Hall Pass (2011), Anchorman 2: The Legend Continues (2013), Vacation (2015), Bad Moms (2016) va Crash Pad (2017) kabi filmlarda ham bosh rollarni ijro etgan.

Erta hayoti 
Applegate Kaliforniyada tug'ilgan. Uning otasi Robert William "Bob" Applegate rekordchi prodyuser va ovoz yozish kompaniyasining rahbari edi; onasi "Nancy Priddy" qo'shiqchi va aktrisadir. Uning tug'ilishidan ko'p o'tmay, ota-onasi ajralishdi. Uning otasining ikkinchi nikohidan Alisa va Kyle ismli ikki aka-ukasi bor. Ajrashganidan keyin Applegatening onasi musiqachi Stephen Stills bilan yaqin munosabatda bo'lgan. Bolaligida Applegate turli uslublarda, jumladan, jazz va baletda raqqosa sifatida ta'lim olgan.

Shaxsiy hayoti 
2001-yil 20-oktyabrda Applegate Kaliforniyaning Palm-Springs shahrida aktyor Jonathon Schaechga turmushga chiqdi. Schaech 2005-yil dekabr oyida murosasiz kelishmovchiliklarni keltirib, ajrashish uchun ariza berdi va ajralish 2007-yil avgustida yakunlandi 2009-yilda u gollandiyalik musiqachi Martyn LeNobl bilan uchrashishni boshladi. Er-xotin 2010-yil Sevishganlar kunida unashtirilgan va 2013-yil 23-fevralda Los-Anjelesdagi uylarida turmush qurishgan. Bu ikkalasi uchun ikkinchi nikoh edi. Ularning 2011-yil yanvar oyida tug‘ilgan bir qizi bor.

2008-yilda People nashri Applegatega ko'krak saratoni tashxisi qo'yilgani haqida xabar berdi. Vakilning ta'kidlashicha, "Christina Applegeytga ko'krak bezi saratonining dastlabki bosqichi tashxisi qo'yilgan. Shifokor buyurgan MRT yordamida erta aniqlangan saraton hayot uchun xavfli emas edi. Christina shifokorlari tomonidan tavsiya etilgan davolanishni davom ettirmoqda."

2021-yil avgust oyida Applegate bir necha oy oldin unga bir nechta skleroz tashxisi qo'yilganligini e'lon qildi.

Filmografiyasi

Film

Teatr

Musiqa videolari

Havolalar 

Amerikalik ovoz aktrisalari
Amerikalik televideniye aktrisalari
Amerikalik filantroplar
Yashayotgan insonlar
1971-yilda tugʻilganlar
Amerikalik aktrisalar
Amerikalik bola aktrisalar
Mardakan dumaloq qal’asi

Dumaloq qal’a yoki Mardakan qal’asi () — Ozarbayjonning Absheron yarim orolining Mardakan qishlogʻida joylashgan.

Qal’adagi yozuvga qaraganda, u 1232-yilda meʼmor Abdulmajid ibn Maqsud tomonidan Shirvonshoh Gershasp davrida qurilgan. Qal’a dumaloq, hozir mahalliy aholi uni "Shix qal’asi " (Shayx qal’asi) deb ataydi. donjonning balandligi 16 m, diametri 7,6 m. Ichki qismi sferik gumbazlar bilan 3 yarusga boʻlingan, devor qalinligida aylanma zinapoyalar bilan tutashgan.

Havolalar 

 Mardakondagi dumaloq qal’a haqida masala
 Mardakondagi dumaloq qal’a haqida sheʼrlar
 Ozarbayjon shaharlari
 Boku va Absheron

Manbalar

Yana qarang 

 Toʻrtburchak qal’a (Mardakan)
Ozarbayjon Qal'alari
Ozarbayjon Qal'alari
Shirvano-Absheron arxitektura maktabi
Crookston qal’asi

Crookston qal’asi ( — Shotlandiyaning Glazgo shahrida joylashgan Shotlandiya qal’asi. Crookston qal’asi oʻz nomini 12-asrning soʻnggi qismida mulk yerlariga egalik qilgan Nilstonlik ser Robert Krokdan olgan.

Qal’a XII asrda qurilgan. Taxminan 1180-yilda qal’ada xususiy ibodatxona qurilgan.

Yana qarang 

 Shotlandiyadagi qal'alar ro'yxati

Manbalar

Havolalar 

 Ancient-scotland.co.uk saytidagi qal’aning fotosuratlari
Shotlandiya Qal'alari
 Glasgow binolari va inshootlari
Shotlandiyadagi xarobalar
Quloqli tepa

Quloqli tepa — Termiz yaqinida 5-asrda qurilgan qadimiy Chagʻoniyon qalʼasi xarobalari. Bu Zang-tepaga oʻxshaydi, boshqa Chagʻoniyon qal’asi yaqinida joylashgan.

Quloqli tepa qalʼasi kichik kvadratli aholi punktining shimoli-gʻarbiy burchagini egallagan va katta paxsa bloklari — stilobat va yirik xom ashyolardan (devor) qurilgan. Qal’aning rejasi burchaklaridagi toʻrtburchak minoralar bilan 60x60 metrni tashkil qiladi. Mutaxassislarning fikriga koʻra, qal’a ikki qavatli boʻlib, tashqi tomondan bezatilgan: uning minoralaridan birining derazasida vertikal, yarim doira shaklida, koʻndalang kesimdagi toʻplamlardagi ramka saqlanib qolgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Xmelnitskiy S. G. Mejdu Kushanami i Arabami. Arxitektura Sredney Azii V—VIII vv. — Berlin—Riga : GAMAJUN, 2000. — 288 p.

Tarixiy yodgorliklar
Kumamoto qal’asi

Kumamoto qal’asi ― Yaponiyaning Kumamoto prefekturasidagi Kumamoto shahrida joylashgan. Shuningdek, „ginkgo qal’asi“ yoki „qargʻa qal’asi“ nomlari bilan mashhur.

Kumamoto qal’asi Yaponiya milliy xazinasi roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi 

Dastlab, kelajakdagi qal’aning hududida 1469-1487-yillarda qurilgan kichik qal’a bor edi.

Yetti yildan koʻproq vaqt davomida (1601-yildan 1607-yilgacha) qal’a Daimyo Kato Kiyomasa buyrugʻi bilan qayta qurildi va kengaytirildi. Qurilish jarayonida Kato Koreya bilan urushda olgan bilimlaridan foydalangan — qal’a umumiy uzunligi 13 km boʻlgan qal’a devori bilan oʻralgan, qal’a ichida garnizon ehtiyojlari uchun 120ta ichimlik suvi quduqlari qazilgan va yongʻoq daraxtlari ekildi. 50 yildan soʻng qalʼa Xigo viloyati hukmdorlari Xosokava urugʻi tasarrufiga oʻtdi.

1874-yilda Meydzi restavratsiyasidan soʻng qal’a foydalanilmay qoldi. 1877-yilda Satsuma qoʻzgʻoloni paytida, ellik kunlik qamaldan soʻng, qal’a bosib olindi, qal’aning bir qismi yonib ketdi, faqat tosh poydevori va Uto minorasi qoldi.

1960-yilda qal’a qayta tiklandi, qal’aning asosiy minorasi temir-beton yordamida tiklandi. Qayta tiklangan qal’aning maydoni asl nusxasidan ancha kichikroq, ammo hozir ham u 760 ming kvadrat metrni tashkil etadi.

Hozirda qasr muzey sifatida foydalanilmoqda. Koʻrgazmalar kiyim-kechak, qurol va samuray zirhlari koʻrgazmaga qoʻyilgan.

Qal’a devorlari 2016 -yil 14-apreldagi Kyushu zilzilasida jiddiy shikastlangan.

Yana qarang 

 Yaponiyadagi qal'alar ro'yxati

Manbalar

Havolalar 

 Qal’aning rasmiy sayti )
Yaponiya Qulflari
 Kumamoto Prefekturasi
Yaponiya milliy xazinalari
 Kumamoto (shahar)
Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish aʼlochisi

„Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish a’lochisi“ koʻkrak nishoni — mamlakatimiz aholisining uy-joy sharoitlarini yaxshilash, muhandislik kommunikatsiyalarini oʻz vaqtida sifatli qurish va ta’mirlash, ularning atrofidagi hududlarni obodonlashtirish, uy-joy kommunal xizmatlar koʻrsatish tashkilotlarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va zamonaviy uskunalar bilan jihozlash ishlarida yuqori natijalarni qoʻlga kiritgan, soha rivojiga munosib hissa qoʻshgan fuqarolarni ragʻbatlantirish maqsadida ta’sis etilgan.

Tavsifi 

 „Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish a’lochisi“ koʻkrak nishoni diametri 34 millimetrli doira shaklida boʻlib, mis qotishmasidan tayyorlanadi. Koʻkrak nishonining old tomoni pastki qismida quyosh nurlari fonida ikkita uy binosi koʻk rangda va muqobil elektr energiyasini anglatuvchi tomi va moʻrisi qizil rangda tasvirlangan. Uning orqasida koʻp xonadonli uy binolari ifodalangan boʻlib, binolarning romlari zarhallangan. Pastdan tepaga qalinlashib boruvchi radiusga ega boʻlgan yarim aylana Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi ranglarida ishlangan.
 Koʻkrak nishonining aylanasi boʻylab zarhal hoshiya bilan oʻralgan oq emalli doirada balandligi 6 millimetr boʻlgan „UY-JOY KOMMUNAL XIZMAT KOʻRSATISH“ soʻzlari hamda pastdan ikkita sakkiz qirrali yulduz oʻrtasida „AʻLOCHISI“ soʻzlari yozilgan.
 Koʻkrak nishonining orqa tomoni markazida besh qatorda harflarning balandligi 2 millimetr boʻlgan „Uy-joy kommunal“, „xizmat koʻrsatish“, „sohasi rivojiga“, „qoʻshgan hissasi“, „uchun“ yozuvi joylashgan. Koʻkrak nishonining qalinligi 2,2 millimetr. Tasvirlar va yozuvlar qavariqdir.
 Koʻkrak nishoni old va orqa tomonlarining chetlari qavariq doira bilan oʻralgan. Koʻkrak nishoni halqa va ilmoqchalar yordamida toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi qadagʻichga ulangan.
 Qadagʻichning eni ― 26 millimetr, boʻyi ― 17 millimetrdan iborat. Qadagʻich eni 22 millimetrli shoyi lenta bilan qoplangan boʻlib, lentaning markazidan eni 6 millimetrli koʻk yoʻl oʻtgan. Uning har ikki tarafidan eni 1 millimetrli koʻk, eni 2 millimetrli yashil va eni 5 millimetr boʻlgan oq rangdagi yoʻllar tushirilgan. Qadagʻichning orqa tomoniga koʻkrak nishonini kiyimga taqib qoʻyish uchun toʻgʻnogʻich koʻrinishidagi moslama oʻrnatilgan.

Manbalar

Havolalar  
 148 nafar xodim koʻkrak nishoni bilan taqdirlandi
 Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish xizmatining eng yaxshi xodimlari mukofotlanadi
Kurnik qal’asi

Kurnik qal’asi () — 19-asr oʻrtalarida Karl Shinkel tomonidan Polsha gʻarbidagi Buyuk Polsha voevodaligidagi Kurnik shahrida qurilgan qasr. Alupka saroyi singari, u neo-gotik va mavr uslubidagi elementlarning kombinatsiyasidir. 2011-yildan beri Polsha tarixiy yodgorligi, qoʻshni arboretum bilan birga.

Tarix 
Kurnikdagi qasr haqidagi birinchi maʼlumotlar 1426-yilga toʻgʻri keladi. 1592-yilgacha Buyuk Polshalik gurka magnatlarining qarorgohi edi. 1573-yilda Anjey Gurka Krakovga toj kiydirish marosimiga ketayotgan Valualik Geynrixni shu yerda qabul qildi. 17-asrning oxiridan boshlab qal’ada Dzyalinskiylarning zodagonlar oilasi joylashdi. U Adam-Tit Dzyalinskiy tashabbusi bilan qayta qurildi, u atrofga keng dendropark qurdi.

Qal’aning oxirgi egasi Tit Dzyalinskiyning nabirasi graf Vladislav Zamoyskiy edi. 1924-yilda qal’ani va uning barcha tarkibini (shu jumladan eng boy kutubxona — Polshadagi beshta yirik kutubxonadan biri) polsha xalqiga sovgʻa qildi. Mulk muzey sifatida jamoatchilik uchun ochiqdir.

Galereya

Yana qarang 

 Kurnikdagi dendropark

Manbalar

Adabiyotlar 

 Marceli Kosman: Opowieści Kornickie. Poznan: Wydawnictwo Poznańskie, 1983-yil. ISBN 83-210-0382-6.
 Róża Kąsinowska: Zamek w Korniku. Kornik: BK PAN, 1998-yil. ISBN 83-85213-21-X.
 Stanislaw Sierpowski (qizil.): Kornik — skarbiec madaniyati va przyrody. Kristian Parma (zdjęcia). Marki: Parma Press, 2007-yil. ISBN 978-83-7419-093-0.
 Pamiętnik Biblioteki Kornickiej — czasopismo naukowe, organ Biblioteki Kornickiej. 1929-yil. 2009-yilgacha ukazalo się 29 zeszytów.

Havolalar 

 Kurnice qal’asi qush nazaridan (YouTube)
Polsha Qal'alari
Polshaning Neo-gotik arxitekturasi
 Buyuk Polsha voivodizm muzeylari
Polsha tarixiy yodgorliklari
Polsha Muzeylari
Kusi qal’asi

Kusi () — Fransiyadagi oʻrta asr qal’asi. Aisne departamentining Kusi-le-Château-Aufrik kommunasida joylashgan. Qal’aning perimetri boʻylab devorlarining umumiy uzunligi 2400 m. Bahaybat donjon poydevorida diametri 35 m, balandligi esa taxminan 55 m edi. Devor qalinligi — 7 m gacha.

Kusi qal’asi vodiydan 60 m balandlikda shimolda qoya bilan tugaydigan tepalikda joylashgan.

Qal’a 1220-yillarda Enguerrand III de Coucy tomonidan qurilgan. 19-asrning oʻrtalarida taniqli arxitektor Viollet-le-Duk batafsil tadqiqot, binolarni oʻlchash va baʼzi restavratsiya ishlarini olib bordi. 1862-yilda u Fransiyaning tarixiy yodgorliklari davlat reestriga kiritilgan.

Birinchi jahon urushi paytida qal’a jiddiy zarar koʻrdi: 1917-yil 27-martda chekinayotgan nemis qoʻshinlari general Ludendorff buyrugʻi bilan toʻrtta burchak minorasini va bir donjonni portlatib yubordi. Portlash uchun 28 tonna dinamit sarflangan.

Oʻrta asrlar meʼmorchiligining ajoyib yodgorligi hisoblangan qal’aning vayron boʻlishi harbiy nuqtai nazardan maʼnosiz edi va Fransiyada jamoatchilikning noroziligiga sabab boʻldi. 1917-yil aprel oyida qal’a xarobalari „vandalizm yodgorligi“ deb eʼlon qilindi. Fransiya Germaniyadan olgan tovon pullarining bir qismi vayronalarni tozalash va devorlarni mustahkamlash uchun ishlatilgan, ammo ulugʻvor minoralar qoldiqlariga tegmagan.

Manbalar 

 ena departamentining qulflari
XII asrda qurilgan qulflar
 1220-yillarda paydo bo'lgan
Fransiyadagi qal'a xarobalari
ena departamentining tarixiy yodgorliklari
Eugene Violle-Le-Dyukni qayta qurish
Skirli

Skirli () — shotlandiya taomidir, suli yormasi, piyoz va ziravorlardan qovurib tayyorlanadi. „Skirlie“ nomi („shitirlash“ ga oʻxshash) qovurish paytida hosil boʻlgan shovqinni bildiradi. Oʻxshash ingredientlarga ega boʻlgan oq puding analogi, u kartoshka bilan yonma-yon taom sifatida xizmat qilgan yoki tovuq yoki boshqa parranda goʻshti uchun nachinka sifatida ishlatilgan. Bu, shuningdek, Mince va tatties uchun va Rojdestvo kechki ovqat uchun, ayniqsa Shotlandiya shimoli-sharqida keng tarqalgan garnir hisoblanadi.

Qovurish uchun choʻchqa yogʻi, buyrak yogʻi, mol goʻshti yogʻi yoki sariyogʻ ishlatiladi. Suli piyozli bilan alohida, qiyma alohida qovuriladi. Dasturxonga tortilayotganda ular aralashtiriladi.

Manbalar 

Rojdestvo taomlari
Suli
Garnirlar
Shotlandiya oshxonasi
Sakrayogan Jon

Sakrayotgan Jon () — anʼanaviy Janubiy Amerika taomidir vigna, guruch, maydalangan piyoz va achchiq qalampir, tuz va sarimsoq bilan ziravorlangan bekon boʻlaklaridan tayyorlanadi.

„Sakrayotgan Jon“ hikoyasi Qoʻshma Shtatlardagi qullik davriga borib taqaladi. Uning asosiy tarkibiy qismi boʻlgan vigna oʻsha paytda Gʻarbiy Afrikada keng tarqalgan edi. Shuning uchun, unga asoslangan taomni tayyorlash Amerika Qoʻshma Shtatlariga import qilingan Kongo qullari uchun oson edi. Taomni surlangan mol goʻshti yordamida tayyorlagan Senegal va Nigeriya musulmonlari yoki Seminole hindulari tufayli paydo boʻlgan versiyalari mavjud.

Taom nomining kelib chiqishi haqida aniq maʼlumotlar yoʻq. Bir versiyaga koʻra, u fransuzcha pois pigeons [pwapiˈʒɔ̃] (kabutar noʻxati) iborasidan, boshqasiga koʻra, hindcha bahatta kachang iborasining Madagaskar talaffuzidan kelib chiqqan, yaʼni noʻxat degan maʼnoda.

„Sakrayotgan Jon“ odatda 1-yanvarda isteʼmol qilinadi. Bu taom yangi yilda boylik va omad keltiradi, deb ishoniladi. Noʻxat tangalarni, koʻkatlar — bu dollar pullarini va taom bilan birga beriladigan makkajoʻxori noni — oltinni anglatadi. „Sakrayotgan Jon“ ning qoldiqlari „Sakrayotgan Jenny“ deb nomlanadi (), ular egalarining tejamkorligini ifodalaydi; qoldiqlarini isteʼmol qilish kelgusi yilda boyib ketish imkoniyatini oshiradi, deb ishoniladi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 
AQSHda Yangi yil
Yangi yil oshxonasi
Amerika oshxonasi
Choʻchqa goʻshtidan taomlar
Guruchli taomlar
AQSh janubi
Irulan Korrino

Irulan Korrino — Frank Gerbertning „Dun“ romanlari va filmlariga moslashtirilgan qahramon. Yer yuzining mashxur imperatori-podshoxi Shaddam IV ning qizi, uning biografi hisoblangan Pol Atreidesning rafiqasi. Irulan butun sikl davomida muhim rol oʻynaydi: „Dyuna“ romanida voqea uning soʻzlaridan hikoya qilinadi, har bir bobdan oldin Irulandan iqtibos koʻrinishidagi epigraf mavjud. 1984-yilda suratga olingan " Dyuna " filmida malika rolini Virjiniya Madsen, " Dyuna va Dyuna bolalari " mini-serialida esa Juli Koks ijro etgan. Irulan Denis Villeneuvening Dyuna 2 filmida, uni Florens Pyu ijro etadigan filmda  paydo boʻlishi kerak.

Kitoblarda 
Frank Gerbert Irulan tomonidan tasvirlangan — yer yuzining mashxur imperator-podshoxining besh qizidan eng kattasi Shaddam IV va hali tanilmagan Bene Gesserit Anirul. U Pol Atreidesning koʻzlari bilan aristokratik koʻrinishga ega uzun boʻyli yashil koʻzli sargʻish inson sifatida tasvirlangan. Irulan oʻzining epigraflari bilan har bir bobda oʻzi haqida eslatib turadi. Bu malikaning goʻyoki kundaliklaridan iqtiboslar, tarixiy va falsafiy mulohazalar; ular hikoyaning ohangini belgilaydi, ekspozitsiya va kontekstni yaratishga yordam beradi va oʻquvchiga Dyuna olamining murakkabligini tushunishga yordam beradigan tafsilotlarni koʻrsatib beradi. Epigraflar qoʻshimcha hikoya qatlamini yaratadi. Ular romanlardagi taqdimot xolis boʻlishi mumkinligidan dalolat beradi va kitoblar sahifalarida sodir boʻlayotgan voqealarga oʻziga xos sharhga aylanadi.

Ekranlarda 
Devid Linchning 1984-yilda suratga olingan Dyuna filmi Irulanning hikoya qilish vazifasidan foydalanadi: malika Dyuna olami haqida dastlabki maʼlumotlarni aytib beradi, lekin uning oʻzi rasmning boshida va oxirida kam koʻrinish beradi. Rol dastlab Helena Bonham Karter uchun moʻljallangan edi, biroq u „Koʻrinishli xona“ filmining suratga olish jadvalidagi ziddiyatlar tufayli loyihada ishtirok eta olmadi. Madsen Irulan rolini oʻzi uchun „katta tanaffus“ deb atadi, lekin shu bilan birga aniqlik kiritdi: „Aslida, meni asosiy vazifam oʻsha monologni tomoshabinga etkazib berishdan iborat edi va bu bilan men mashhur shaxsga aylandim“.

2000-yilgi Dyuna mini-seriyasida Irulan uchun butun bir hikoya oʻylab topilgan. Rejissor Jon Xarrison kitob epigraflari va Gerbertning keyingi kitoblarida Irulanning muhim roli tufayli ekranda ushbu personajning mavjudligini oshirish zarurligini his qildi. Tanqidchilar bu harakatni yuqori baholadilar: malika shoudagi eng qiziqarli qahramon ekanligi sezildi.

Manbalar 

 Dune Belgilar
Sitin kunjutli pechenyesi

Sitin kunjutli pechenyesi (xitoy anʼanaviy yozuvida: 西亭脆餅, ieroglif: 西亭脆饼 pinyin: xītíng cuìbǐng, palladia: sitin tsuybin) — Jiangsu provinsiyasi  qishlogʻidan kelib chiqqan Xitoy kunjutli pechenyesi.

Tavsifi 
Sitin kunjut pechenesini tayyorlash uchun anʼanaviy ravishda faqat qoʻlda bajariladigan 28 ta bosqichni ketma-ket bajarish kerak. Natijada 18 qatlamdan iborat pechenye, lekin uning qalinligi 2 cm dan oshmaydi.

Asosiy tarkibga oq un, shakar va oq kunjut kiradi.

Odatda pechenyelar toʻgʻridan-toʻgʻri qanday boʻlsa, yoki ularni avval issiq suvga botirib, keyin isteʼmol qilinadi.

Tarixi 
Birinchi marta anʼanaviy kunjut pechenyelari Xitingda (Nantong, Jiangsu) XIX-asrda imperator Guangxu davrida pishirilgan. Afsonaga koʻra, Chjentszyan Leng Chunxi (xitoycha 冷纯溪) va uning rafiqasi qishloqda qandolatchilik fabrikasini ochishgan va u yerda Xitingning kambagʻal qishloq aholisining imkoniyatlaridan kelib chiqib, arzon pechenye tayyorlashni boshlaganlar. Isteʼmolchilar pechyenelarning oʻziga xos taʼmi va qarsildoqligini qadrlashdi va hatto unga qoʻshiq bagʻishladilar:Oʻn sakkizta qatlamli Sitin pechenyesi, qatlam-qatlam odamlarga yorugʻlik olib keladi, uni ye va shamolda iforini his qil, oddiy odamlarning shirin qarsildoq sevgisi.Pechenyelarning mashhurligi Sitin qishlogʻida tugʻilgan, Savdo va sanoat vaziri Chjan Jian tufayli qishloqdan tashqariga chiqdi, u har yili ota-bobolari ruhiga taʼzim qilish uchun keladi. Mahalliy pechenyelarni qadrlab, u ularni boshqa taniqli shaxslarga sovgʻa sifatida taklif qila boshladi, buning natijasida ular imperator saroyida tanildi.

XXI-asrning boshiga kelib, bu pechenyelarning 20 dan ortiq turlari mavjud edi.

Manbalar 

Xitoy shirinliklari
Pechenyelar
Is, mifologiya

Is () — «Iliada »ning kichik qahramoni, troya qiroli Priamning noma’lum kanizakdan boʻlgan noqonuniy oʻgʻli, Troya urushi ishtirokchisi.

Troya urushi boshida Is va uning o'gay ukasi Antifos Ida tog'ida qo'ylarni boqib yurganlarida, Axilles ularni "egiluvchan shoxlar" bilan bog'lab, qo'lga oldi. Priam akalarini badal puli evaziga sotib oladi. Keyinchalik ular yunonlar bilan kurashadilar (Antifaning Buyuk Ayaks bilan jangi IV Kantoda eslatib o'tilgan). XI kantoda tasvirlangan jangda u Antif nayzachi bo'lgan aravani boshqargan. Ularga Agamemnon hujum qildi, bu jangda muvaffaqiyat qozondi va ikkalasini ham o'ldirdi (Isa ko'kragiga nayza bilan urdi, Antifa - qulog'iga qilich bilan urib, uni aravadan yiqitdi), shundan so'ng u Axillesning uzoq yillik asirlarini bilgach, shoshilinch ravishda ularni qurollarini olib ketdi.

E.Maas , turli joylarda yunoncha belgilar nomlarining o'zgarishi bilan o'xshashliklarga asoslanib, Is - bu ismning qisqa shakli va to'liq shakli Iss (Osos), Lesbos oroli hukmdorining qizi Makareya ekanini hisobgaolib, Issa ismining erkak varianti bo'lishi kerakligini taklif qildi.  Miloddan avvalgi X asrda bu yerga ko'chib kelgan Eoliyaliklar Issani orolning va undagi shaharning timsoli deb bilishgan, shuningdek, Agamemnonga sig'inishgan va u bilan bog'liq afsonalarni bilishgan, ulardan birida Is paydo bo'lishi mumkin edi. Mahalliy afsonalarning troyan miflari bilan aniq aloqasi ma'lum, masalan, Makareya Ilosning o'g'illaridan biri troyan qahramoni hisoblangan, Priam Eresning unchalik taniqli bo'lmagan keyingi o'g'li tilga olingan, uning taqdiri Maas taqdiri bilan bir xil deb hisoblangan. Demak, eslatib o'tilgan shaharning eponimi faqat Is boʻlishi mumkin.

Manbalar