MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Bursa Yenishehir Aeroporti

Bursa Yenishehir aeroporti  Turkiyaning Bursa viloyatida joylashgan aeroport. 1944-yilda harbiy baza sifatida tashkil etilgan obyekt. Keyinchalik harbiy aeroportda qurilgan qoʻshimcha inshootlar ommaviy havo transporti uchun tayyor holga keltirilgan va 2000-yil 3-noyabrda Bursa aeroporti nomi bilan foydalanishga topshirilgan. Fuqarolar va harbiy maqsadlarda tashkil etilgan aeroportning Bursa shahar markazigacha boʻlgan masofasi 50 km.  Shuningdek 3000x45 va 3000x30 metrli ikkita beton qoplamali uchish-qoʻnish yoʻlaklari ham mavjud.

Tarixi 

Bursa-Yenishehir aeroporti 2000-yil 3-noyabrda rasmiy ravishda ochildi. Ammo yoritish tizimidan kelib chiqqqan baʼzi kamchiliklar bartaraf etilib 2001-yil 1-iyunda rasmiy ochilish etib belgilandi.

Xuddi shu kuni Yunuselidagi Bursa aeroporti havo qatnoviga yopildi va aeroport havo kuchlari qoʻmondonligiga topshirildi. Shu kundan boshlab Yunuselidagi eski Bursa aeroporti havo harakati uchun yopiq.

2001- yil 25-may sanasida Vazirlar Kengashi 2001-2444-sonli qarori bilan Bursa-Yenishehir aeroportini doimiy yoʻlovchi kirish-chiqish havo chegara darvozasi sifatida belgiladi va Yenishehir aeroporti xalqaro havo qatnoviga ochildi.

2002-yil 28- dekabrda Rossiya va Ukrainadan sayyohlarni Yangi yil kechasini oʻtkazish uchun Uludagʻga olib borgan samolyotlar bilan Yenishehir aeroportiga birinchi yoʻlovchi reyslari boshlandi. Charter sifatida amalga oshirilgan ushbu reyslar bugungi kunda ham xuddi shunday amalga oshirilmoqda. Shundan soʻng, 2004-yilgi Haj mavsumida Yenishehir aeroporti ilk ziyoratchilarni joʻnatishni boshladi.

2004 yil 6-avgustdan boshlab Turk Havo Yoʻllari tomonidan Anqaraga birinchi rejalashtirilgan yoʻlovchi reyslari boshlandi. Biroq talab pastligi sababli bu reyslar bekor qilindi.

Aeroportda yuqorida qayd etilgan reyslardan tashqari VIP reyslar, harbiy parvozlar, parashyut parvozlari, uchuvchilarni tayyorlash reyslari, biznes reyslari, tez yordam reyslari ham mavjud. 

Toʻgʻridan-toʻgʻri Adana reyslari Borajet tomonidan 27.06.2013da boshlangan. Keyinchalik reyslar bekor qilindi.

2013 yil 7-avgustdan boshlab Bursa va Quvayt oʻrtasidagi oʻzaro reyslar Freebird Airlines bilan boshlandi.  Keyinchalik reyslar bekor qilindi.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Manba 

Bursa viloyati
Turkiya Iqtisodiyoti
Turkiya
Turkiya aeroportlari
Li Tsinchjao

Li Tsinchjao (xitoycha 李清照, pinyin Lǐ Qīngzhào) (1084-yil 13-mart, Chjantsiu, Tsichjou viloyati — 1155-yil 12-may, Tsinhua, Chjetszyan.) — Song davridagi Tsi janrda xitoylik shoira.

Li Tsinchjaoning taxallusi Yian Tsyuishi (xitoycha 易安居士, pinyin Yìān Jūshì).

Tarjimai hol 
U 1084-yil 13-martda Song imperiyasining Tsichjou provinsiyasi (hozirgi Szinan, Shandun provinsiyasi) Chjantsiu shahrida olim oilasida tug‘ilgan. Uning otasi Li Gei-ei Byanliangdagi Imperator akademiyasining professori edi. Li Tsinchjaoning adabiy va badiiy isteʼdodi bolaligidanoq oilada shakllangan.

1101 yilda u tarixchi va antikvar Chjao Mingchengga turmushga chiqdi. 1127 yilgacha er-xotin zamonaviy Shandun provinsiyasi hududida yashagan, ammo imperatorlarning oʻgʻirlanishi deb nomlanuvchi tarixiy voqealar ularni janubga qochishga majbur qilgan. Ular Nankinda bir yil yashab, keyin yana ketishdi. 1129 yilda Chjao Mingcheng kasallik natijasida vafot etdi. Li Tsinchjao Xanchjouda (Chjetszyan viloyati) yolg‘iz o‘rnashib oldi.

Erining o‘limi uning qayg‘u va iztirobga to‘la kelajakdagi ijodida iz qoldirdi.

Uning oʻlimi haqidagi maʼlumotlar juda ziddiyatli. Turli xil sanalar 1145 yildan 1156 yilgacha, Chjetszyan provinsiyasidagi turli shaharlarda berilgan. Bir rivoyatga koʻra, u 1155 yil 12 mayda vafot etgan. Encyclopædia Britannica Li Tsinchjaoning 1155-yilda Tsinhua shahrida vafot etgani haqida xabar berdi.

Li Tsinchjao haqida hotira 
 Szinandagi Li Tsinchjaoning memoriali (xitoycha 李清照纪念堂).
 Merkuriydagi Li Tsinchjaoning krateri.
 Veneradagi Li Tsinchjaoning krateri.

Tarjimalar 
 Li Tsinchjao. Qirrali yashmada qilingan ashoʻr/Mihail Basmanovning tarj. M.: Badiy adabiyoti, 1970-yil, 80 b; 1974-yil 106 b.

Manbalar 

1084-yilda tugʻilganlar
1155-yilda vafot etganlar
Borodino (Odessa viloyati)

Borodino ( ; ) — Ukrainaning Odessa viloyati Bolxrad tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti . Sakaning chap qirgʻogʻida Kogalnikning drenaj havzasida joylashgan. Borodinoda Ukrainan hududiy boʻlinmalardan biri boʻlgan Borodino posyolkasi maʼmuriyati joylashgan. Aholi soni 1,509 ta kishini tashkil qiladi.

2020-yil 18-iyulgacha Borodino Tarutin tumaniga tegishli boʻlgan. Ukrainaning maʼmuriy islohoti natijasida 2020-yil iyul oyida okrug tugatilib, Odessa viloyatidagi tumanlar soni 7 taga qisqargan. Tarutin tumani hududi Bolxrad tumaniga birlashtirilgan.

Iqtisodiyoti

Transport 
Eng yaqin temir yoʻl stantsiyasi Berezyne shahrida boʻlib, taxminan 5 km aholi punktining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. U Odessa va Izmailni bogʻlaydigan temir yoʻl stantsiyasi boʻlgan Artsizdan temir yoʻl liniyasidagi terminal stansiyasidir. Yoʻlovchi tashishi kam boʻladi.

Aholi punkti yoʻl orqali Artsiz bilan bogʻlangan, u yerda Odessa bilan keyingi aloqalar bor. Boshqa yoʻllar Moldovaga oʻtgan/

Manbalar 

Ukraina
Ukraina hududiy bo'linishi
1926-yilgi Indianapolis 500

1926-yil 31-may, dushanba kuni Indianapolis avtopoygasining 14-Xalqaro 500 millik poygalari boʻlib oʻtdi. Louis Chevrolet start uchun Chrysler peys avtomobilini bsohqargan.

Uzoq yogʻgan yomgʻir 72-davrada poygani toʻxtatdi va ishtirokchilar rasmiylar qanday qarorga kelishini kutishdi. Poyga bir soatdan keyin davom ettirildi. Yomgʻir yana yogʻdi va poyga 400 milya (160 aylanish) masofaga yetganda toʻxtadi.

Rookie Frank Lockhart 5-davrada 20-oʻrindan beshinchi oʻringa koʻtarilib, birgina oʻsha davrada 14 ta mashinadan oʻtgan. U 16-turda ikkinchi o‘ringa ko‘tarildi. Yomgʻirning uzoq yogʻishidan soʻng, Rookie Frank Lockhart va Dave Lewis musobaqani tark etdi. Ushbu vaqtgacha ular taxminan 20 davr mobaynida yetakchilik uchun kurashdilar. Dave Lewis singan klapan bilan poygalardan chiqqandan soʻng, poygalar qizgʻin tus oldi. Harry Hartz Rookie Frank Lockhartni ortda qoldira boshladi va olomon ushbu natijaga befarq boʻlmagan holda olqishlab turdi. Harry Hartz qisqa vaqt ichida taxminan 250 milya masofani bosib oʻtdi. Ammo koʻp oʻtmay Harry Hartz rejadan tashqari pit-stop qilishga majbur boʻldi. Keyin Rookie Frank Lockhart Hartzning pit-stop qilganidan foydalanib qolgan ikki davrada peshqadamlik qildi va gʻolib deb eʼlon qilindi. Bu Indianapolis 500 tarixidagi birinchi yomgʻirda boʻlgan poyga boʻldi. Frank Lockhart ushbu poygada birinchi marta gʻalaba qozongan toʻrtinchi poygachi boʻldi. Lokhart aslida 163 ta davrni (407,5 milya) bosib oʻtgan boʻlishi mumkin, ammo rasmiy hisob natijalari 160-davrani belgilab bergan.

Saralash 
1926-yilgi Indianapolis 500da Toʻrt davrli (10 milya) saralash poygalaridan foydalanildi. Earl Cooper yana bir bor ushbu mavsumda ham poul natijasini qoʻlga kiritdi. Frank Lokhart o‘zining birinchi urinishida 115,488 milya tezlikda yangi 1 davrali rekord o‘rnatdi. Biroq ikkinchi davrada shinalar nosozligidan keyin poygani to‘xtatildi. Keyinchalik u yana bir urinishda dvigatelni portlatib yubordi. Ammo saralash bahslarini 20-oʻrinda yakunlagan.

Natijalar

Musobaqa jadvali

Manbalar 

Indianapolis 500
Avtopoyga
Tunis arab lahjasi

Arab tilining Tunis lahjasi (tunis .   [ˈtuːnsi] ) — Shimoliy Afrikadagi Tunis Respublikasida keng tarqalgan Magribin arab tilining lahjalaridan ( darija ) biri. Hammasi boʻlib dunyoda 11 206 900 Tunis lahjasida soʻzlashuvchilar bor, ulardan 10,8 millioni Tunisda yashaydi .

Tunis aholisining aksariyati uchun ona tili boʻlgan Tunis lahjasi Magʻrib mamlakatlarida keng tarqalgan arab tili dialektlarining gʻarbiy guruhiga kiradi: Marokash, Mavritaniya, Jazoir, Tunis va Liviya . Mamlakatning rasmiy tili boʻlgan va adabiyot va matbuotda qoʻllaniladigan adabiy arab tilidan farqli oʻlaroq, Tunis lahjasidan yozma til sifatida foydalanish juda kam uchraydi . Tunisning kundalik-soʻzlashuv tili, Tunis poytaxti ( Koine ) lahjasi asosida shakllangan boʻlib, unda 20 ga yaqin. Ogʻzaki norasmiy muloqotda kundalik hayotda foydalaniladigan mamlakat aholisining % i .

Tunis shevasi adabiyotga ilk bor yozuvchi va dramaturg   (1909-1949) tomonidan 1938-yil iyun oyida nashr etilgan “So‘ngan fonar” ( al-Misbah al-Muzlim ) qissasida kiritilgan. “al-Kalam al-xurr” (“Erkin qalam”) gazetasida  .

Manbalar

Adabiyot 

 
 
Lahja
Tunis
Arab tili
Abu-Dabi (amirlik)

Abu Dabi  yoki Abu Zabi  (   — Birlashgan Arab Amirliklaridagi eng yirik amirlik boʻlib, Fors koʻrfazi sohilida 400 km dan ortiq choʻzilgan  .

 Maʼmuriy markazi Abu Dabi shahri boʻlib, u ham Birlashgan Arab Amirliklarining poytaxti hisoblanadi.
 Maydoni - , aholisi - 2  (2011 yil iyun).

Geografiya 
U shimoli-sharqda Dubay va Sharja, sharqda Ummon, janub va janubi-g'arbda Saudiya Arabistoni bilan chegaradosh. Shimolda u Fors ko'rfazi bilan yuviladi, unda ko'plab orollar va marjon riflari mavjud  .

Amirlikning eng katta shahri - Abu Dabi ; Al-Ayn - amirlikning ikkinchi yirik shahri.

Amirlik hududining katta qismi choʻl tekisligi boʻlib, baʼzi joylarda quruq daryo oʻzanlari kesib oʻtgan. Sohil bo'ylab, qoʼltiqlar bilan o'ralgan shoʼr botqoqlar bor, ular kuz va bahor migratsiyalarida ko'plab qushlarni, shu jumladan pushti flamingolarni oʼziga jalb qiladi  .

Iqlimi quruq, choʻl, subtropikdan tropikga oʻtuvchi. Havoning yillik oʻrtacha harorati 26 °C; eng issiq oy avgust (oʻrtacha harorat 34 °C), eng sovuq oy yanvar (18 °C)  . Mutlaq maksimal harorat 2008 yil iyun oyida qayd etilgan: 51,4 ° S. Yillik oʻrtacha yogʻingarchilik miqdori 107 mm; maydan oktyabrgacha yogʻingarchilik deyarli yoʻq, eng yomgʻirli oy dekabr (36 mm)  .

Tarixi 
19-asrning oʻrtalaridan Abu-Dabi amirligi hududi Britaniyaning Trucial Ummon protektorati tarkibiga kirgan, u yerda 20-asr boshlariga qadar hukmronlik qilgan, keyin esa yetakchilikni Sharja va Dubay amirliklariga boy bergan. 1961 yilda Abu-Dabi Britaniya rezidenti boʻlgan mustaqil maʼmuriy birlik maqomini oldi. 1971 yildan BAA tarkibidagi davlat  .

Ma'muriy bo'linishi 

 Абу-Даби (Центральный столичный регион)
 Эль-Айн (Восточный регион)
 Эд-Дафра (до 2017 года — Эль-Гарбия, Западный регион)

Manbalar 

BAA
Abu Dabi
Islom monarxiyalari
BAAning qirgʻoqboʻyi aholi punktlari
1928-yilgi Indianapolis 500

1928-yil 30-may, chorshanba kuni Indianapolis Motor Speedwayda 16-Xalqaro 500-mill Indy500 poygasi boʻlib oʻtdi. Bu Speedwayning yangi prezidenti Eddie Rickenbeker raislik qilgan birinchi Indianapolis 500 poygasi edi. Kun yomgʻir yogʻish bilan boshlandi, ammo yomgʻir toʻxtadi va poyga oʻz vaqtida boshlandi.

Bu masvusm 91 1⁄2 kubometr (1,5 L) quvvatga ega mashinalardan foydalangan uchinchi yil boʻld. Jami yettita super zaryadlangan old gʻildirakli avtomashinalar kiritildi. Poygada Leon Duray oʻrtacha 122,391 milya (196,969 km/soat) tezlik bilan qutbli pozitsiyani egalladi, bu yangi rekord hisoblangan. Duray poyganing birinchi yarmida ustunlik qildi. Biroq, u ikkinchi boʻlimda dvigatelning haddan tashqari qizib ketishi tufayli poygani tark etdi.

Yigirma davra qolganida Tony Gulotta, Jimmy Gleason va Louis Meyerni yetakchilik uchun bellashdi. Har uchala mashina ham bir-biridan oʻtshga harakat qildi. 181-davrada Gulotta yonilg‘i baki oqishi va yonilg‘i quvurining tiqilib qolishi tufayli tezlikni pasaytirdi. Keyin Jim Gleason va Meyer yetakchilik uchun kurashdi. 196-davrada Gleason radiator uchun suv olishga toʻxtadi.

Rookie haydovchisi Louis Meyer (u 1927-yilda yordam haydovchisi sifatida ishtirok etgan) Indydagi faloiyatida uchta gʻalabadan birinchisini qoʻlga kiritdi. Meyer poygadan bir hafta oldin yangi poyga mashinasini tayyorlagan edi. Avtomobil egasi, yonilgʻi pompasi ishlab chiqaruvchisi Phil „Red“ Shaferning dastlabki yordami bilan ushbu poygada ishtirok etgan. Shartnoma muvaffaqiyatsiz tugadi va Shafer toʻsatdan mashinani Alden Sampson II ga taqdim qilgan. Poyga davomida Meyer mashinani xavfsiz tarzda maydonga, 13-boshlangʻich pozitsiyasiga qoʻydi.

Poyga taqvimi 
Poyga 30-may chorshanba kuni boʻlib oʻtishi kerak edi. Musobaqa ishtirokchilari poygaga aprel oyining oʻrtalarida yetib kela boshlashdi. Trassa 1-maydan kechiktirmay mashgʻulotlar va sinovlar uchun tayyorlanishi kerak edi. Dastlabki sinovlar uch kunga (26-28-may) rejalashtirilgan edi.

Boshlanish oʻrni

Statistika

Manbalar 

Indianapolis 500
Avtopoyga
Chahormahol va Baxtiyoriy ustoni

Chahormahol va Baxtiyoriy ustoni — Eron platosi va Zagros togʻ tizmasining markaziy qismida, gʻarbiy togʻlar va Isfahon ustoni orasida joylashgan uston. Ushbu uston shimol va sharqdan Isfahon ustoni, janubdan Koʻhgiluya va Buyir-Ahmad ustoni, gʻarbdan Luriston ustoni bilan chegaradosh. Bu uston 7 ta tuman, 18 ta baxsh, 38 ta qishloq va 27 ta shahardan iborat.

Chahormahol va Baxtiyoriy ustoni daryo sathidan yuqoriroq joylashgan boʻlib, togʻ va vodiylardan iborat. Uston vodiylarida keng va yashil dalalar va bogʻlar parvarish etiladi. Bu ustonda Chagʻoxur, Sugalon, Gandumon, Dehnuv kabi suv havzalari mavjud.

Diqqatga sazovor joylari 
Chahormahol va Baxtiyoriy ustonida Shayx Alixon sharsharasi, Kuhrang sharsharasi, Chol shutur qalʼasi kabi diqqatga sazovor joylar mavjud.

Koʻllari 
Dehnuv koʻli, Chagʻoxur koʻli, Gandumon koʻli, Boz suv daryosi mavjud. Ulardan turli maqsadlarda foydajaniladi. Xususan, sugʻorish ishlarida yetarlicha foydalaniladi. Baʼzida aholi koʻngil ochar joy sifatida ham foydalanadilar.

Milliy bayramlari 
Baxtiyoriylar bayramdan oldin oʻz oʻtov va chodirlarining oʻrnini oʻzgartiradilar. Ular bu yangi joy uchun soʻlim, yashil oʻtloqzorli joylarni tanlashadi. Bayram kechasi oʻz oʻtov va chodirlarida qoladilar. Ammo bayramning ilk kuni bayramona maxsus kiyimlar, lur bosh kiyimlarini kiyib bir-birlarini ziyorat qiladilar. Baxtiyoriylar Navroʻz ayyomida oldin qora aza libosini yechib tashlash kerak, deb eʼtiqod qiladilar. Aks holda esa neʼmat va baraka qoʻldan ketishi mumkin, deb oʻylaydilar.

Toʻy marosimi 
Baxtiyoriylar, asosan, oʻzlaridan boshqa qabila bilan nikohlanmaydilar. Kamdan-kam hollarda baxtiyoriy erkaklar boshqa qabila ayolini nikohiga oladi va kamdan-kam holatlarda baxtiyoriy ayol boshqa qabilaga turmushga chiqadi. Ularning milliy raqslari oʻziga xos ahamiyatga ega boʻlib har biri oʻzining uzoq oʻtmishiga ega.

Musiqasi 
Musiqa sanʼati Baxtiyoriy qabilasi tarixining eng ajralmas qismi hisoblanadi. Baxtiyoriylar milliy musiqa maqomlari „bayt“ nomi bilan mashhur. Baxtiyoriylar cholgʻu asboblari sodda koʻrinishga ega. Masalan, karnay, duxul, gʻijjak.

Manbalar 

Eron ustonlari
Eron geografiyasiga oid chala maqolalar
Iskandariya tramvayi

Iskandariya tramvayi — Misrning Iskandariya shahridagi tramvay. Dunyodagi eng qadimgi va Afrikadagi eng qadimgilaridan biri (1863 yilda ish boshlagan) . Maʼlumki, bu dunyodagi uchta ikki qavatli tramvay liniyalaridan biri (qolgan ikkitasi Gonkong va Blekpul)  .

Tramvay haqida 
Tramvaylar dastlab otli, keyin bug ʼlokomotivlari ishlatilgan va 1902 yilda tizim elektrlashtirilgan . Hozirda Aleksandriyada 2 ta alohida liniya tarmogʻi va 38 ta tramvay stansiyasi mavjud .

Tramvay Iskandariyadagi ommaviy va qulay transport turlaridan biridir. Tarkibi birdan toʻrttagacha vagon boʻlishi mumkin (shu jumladan ikki qavatli). Tramvay chiptasi 50 piastr (0,06 dollar) turadi. Keng yumshoq oʻrindiqlar baland, boshning tepasida, orqa tomonda, butun vagonni bir nechta boʻlimlarga ajratadi. Derazalar balandlikning katta qismiga tushiriladi, shunda tramvayda issiq boʻlmaydi, kunduzi tramvay sekinroq, kechqurun esa tezroq harakatlanadi, poezd tezligiga etadi  . Kun davomida harakat tezligi shunchalik pastki, ular sayohat yoʻnalishi boʻyicha unga sakrab tushishadi (eshiklar yopiq emas)  .

Iskandariya tramvayi odatda shaharlararo poezd bilan toʻliq bogʻlanishni keltirib chiqaradi. Koʻpgina toʻxtash joylari temir yoʻl stantsiyasi bilan platforma sifatida qilingan. Savdo koʻpincha platformada joylashtiriladi, baʼzi temir yoʻl stansiyalarida kafelar mavjud . Vagonlarning bir qismi shahar hokimining qarori bilan tramvay kafelari deb ataladigan joyga aylantirildi .

.

Yoʻnalishlar haqida

Manbalar

Havolalar 

 Iskandariya tramvaylari va tramvaylari )
Tramvay
Misr
Iskandariya
1929-yilgi Indianapolis 500

17-Xalqaro 500-mill Indy 500 poygasi 1929-yil 30-may, payshanba kuni Indianapolis Motor Speedwayda boʻlib oʻtdi. Bir yil avval toʻrtinchi oʻrinni egallagan Ray Keech 158-davrdan boshlab peshqadamlikni qoʻlga kiritdi va oʻzining ilk Indianapolis 500dagi gʻalabasini qoʻlga kiritdi. Indy tarixidagi birinchi va hozirgi kundagi yagona gʻolib ayol hisoblanadi. Ray Keech poygada gʻalaba qozonganidan atigi ikki hafta oʻtgach, 1929-yil 15-iyunda Altoona Speedway poygasida avtohalokat natijasida vafot etgan. Poyga 1929-yilgi AAA Championship Car mavsumining bir qismi edi.

1929-yilgi masvum 91 1⁄2 kubometr quvvatga ega dvigatellardan foydalanishning soʻnggisi edi. Cliff Woodbury 4-davrada halokatga uchradi, ammo u Indy tarixida oxirgi (33-o‘rin) poulga erishgan poygachi boʻldi. Louis Meyer ikkinchi bo‘limda oldinda borayotgan edi, biroq 157-davrada mashinasi past yog‘ bosimi tufayli pitda to‘xtab qoldi. Shu sababli qariyb yetti daqiqa yutqazdi. U Keechdan olti daqiqadan sal ko‘proq ikkinchi o‘rinni egalladi.

Dvigatelning texnik xususiyatlari va oʻzgarishlari 
Speedway prezidenti Eddie Rickenbeker 1930-yil va undan keyingi yillar uchun dvigatelning texnik xususiyatlarini sezilarli darajada oʻzgartirishga qaror qildi. Bu esa yengil avtomobil ishlab chiqaruvchilarni oʻziga jalb qilish uchun harakat edi. Rickenbekerning istagi 1920-yillar davomida Speedwayni egallab olgan super zaryadlangan, maxsus poyga mashinalaridan uzoqlashish edi.

1929-yil uchun yordamchi mexanik ixtiyoriy edi. Hech bir jamoa ulardan foydalanmadi.

Poyga jadvali 
Ishtirokchilar Speedwayga aprel oyining o‘rtalarida kela boshladilar. Trassa 1-may chorshanba kunidan boshlab mashg‘ulotlar uchun rasman foydalanishga topshirildi. Vaqt sinovlari to‘rt kun davom etishi rejalashtirilgan edi (25—28-may kunlari). Shanba kuni saralash 13:00 dan 17:00 gacha, yakshanba kuni esa saralash 11:00 dan 17:00 gacha boʻlib oʻtdi. Dushanba va seshanba kungi vaqt sinovlari zaruratga qarab shartli ravishda rejalashtirilgan edi.

Statistika

Manbalar 

Indianapolis 500
Avtopoyga
1930-yilgi Indianapolis 500

1930 -yil 30-may, juma kuni Indianapolis Motor Speedwayda 18-Xalqaro Indianapolis 500-mil poygasi boʻlib oʻtdi. Shuningdek, ushbu poygalar 1930-yilgi Amerika avtomobillar assotsiatsiyasi chempionatining birinchi mavsumi boʻldi.

Pole pozitsiyasi gʻolibi Billy Arnold 3-davrada peshqadamlikni qoʻlga kiritdi va poyganing qolgan qismida yetakchilikni bermadi. U jami 198 davrani (barchasi ketma-ket) boshqardi, bu Indianapolis 500dagi poyga rekordi hisoblanadi. Arnoldga yordamchi mexanik Spider Matlock hamrohlik qildi.

Arnold 500 milni besh soatdan kamroq vaqt ichida (oʻrtacha tezlik 100 milyadan ortiq) hech qanday yordamsiz bosib oʻtgan birinchi poygachi sifatida tarixga qoldi. Pete DePaolo 1925-yilgi poygani besh soatdan kamroq vaqt ichida tugatgan edi, ammo natijasi boʻyicha Arnolddan orqada qoldi (21 aylanish kam edi). Keyinchalik Arnold nufuzli 100 mph klubining birinchi aʼzosi sifatida qabul qilingan.

Poyga Paul Marshallning oʻlimi bilan yakunlandi. U akasi Cy uchun yordamchi mexanik boʻlib poygada ishtirok etayotgan edi. Ularning mashinasi devorga urilgan va agʻdarilgan. Uning akasi og‘ir tan jarohatlari bilan tirik qolgan. Ammo Marshall vafot etgan.

Qoidalar 

1930-yilgi poygada bir qator yangi dvigatel qoidalari va spesifikatsiyalarini koʻrish mumkin edi. Ajratilgan siljish 91 1⁄2 kubometrdan oshirildi. Dyuym (1,5 L) dan 366 kubometrgacha (6,0 L) koʻtarildi. Ikki qismli dvigatellar bundan mustasno, super zaryadlovchilar taqiqlandi va haydash mexanikasi yana bir bor majburiy holga keltirildi. Bundan tashqari, maksimal 33 davrali maydonning anʼanaviy mandati olib tashlandi. Ushbu qoidalar toʻplami 1937-yilgacha amal qiladi.

Umumiy qoidalardan farqli oʻlaroq, 1929-yilgi fond bozori qulashiga javoban qoida oʻzgarishlari amalga oshirilmadi. Qoidalar toʻplami baʼzan "keraksiz " deb hisoblangan. Chunki koʻp ishtirokchilar moliyaviy inqiroz davrida ishtirokchilarga yengilik berish kerak deb hisoblagan. Ammo, Buyuk Depressiya davrida bir qancha yengilliklar berildi.

Speedway prezidenti Eddie Rickenbeker yengil avtomobil ishlab chiqaruvchilarni jalb qilish va poygadagi avtomobillarni oʻzgartirishga qaror qildi. Rickenbekerning istagi 1920-yillar davomida Speedwayni egallab olgan yuqori quvvatli, maxsus poyga mashinalaridan uzoqlashish edi . Oʻsha paytda uning maqsadi Speedwayni oʻzining kelib chiqishi va ildizlariga qaytarish, yengil avtomobillar sanoati uchun „sinov maydonchasi“ni tashkil qilish boʻlgan. Qoidaga kiritilgan oʻzgarishlarni eʼlon qilar ekan, u „Hatto Model T ham gʻalaba qozonishi mumkin“ degan soʻzlari keltirildi. Qoidaga kiritilgan oʻzgarishlar 1928-yilda ishlab chiqilgan va 1929-yil yanvar oyi boshida Amerika avtomobillar assotsiatsiyasi tanlov kengashi tomonidan tasdiqlangan.

Natijalar

Statistika

Manbalar 

Indianapolis 500
Avtopoyga
Tina Chang

Tina Chang — amerikalik shoir, professor, muharrir, tashkilotchi va notiqdir. 2010-yilda u Brooklyn shoiri laureati unvoniga sazovor boʻlgan.

Yoshligi 
Chang 1969-yilda Oklahomadagi tayvanlik muhojirlar oilasida tugʻilgan, ular Montrealda tanishgan, onasi hamshira boʻlib ishlagan va otasi fizika fanlari doktori darajasini olgan. Oila New-Yorkning Queenrs shahriga koʻchib oʻtgan, u bir yoshga toʻlganida u yerda katta boʻldi, Chang va uning akasi Taiwanda ikki yilga qarindoshlari bilan yashash uchun yuborilgan yoshlik davridan tashqari. „Men juda yoshligimdan soʻroq qila boshladim, yaxshi, til nima?“ — dedi u. „Soʻzlar qanday rol oʻynaydi?“ deya soʻzlarini bayon etganp.

Faoliyati 
2020-yil kuzidan beri Chang Binghamton universiteti bakalavriat alma-materida ijodiy yozuvlar boʻyicha direktor boʻlib ishlagan. U taniqli yozuvchilar turkumini, Global Imagination tarjima turkumini, Common Ground, bakalavriat va magistraturadagi ijodiy yozuvchilarga bag‘ishlangan o‘qish turkumini, Binghamton sheʼriyat loyihasini, Harpur Palate adabiy jurnalini, Binghamton kitob mukofotlarini o‘z ichiga olgan Binghamton Yozuvchilar markazini boshqarib keladi va Writing By Degrees milliy yozuv konferensiyasida ham oʻz faoliyatini olib boradi.

U MacDowell koloniyasida, Djerassi rassomi rezidensiyasida, Vermont studiya markazida, Fundacion Valparaiso, Ragdale, Konstans Saltonstall fondi, Blue Mountain markazi va Virjiniya ijodiy sanʼat markazlarida rezidentlik qilgan.

Mukofotlari 
Chang 2010-yilda Brooklyn shoir mukofoti sovrindori etib saylangan. U New-York sanʼat jamgʻarmasi, Barbara Deming xotira jamgʻarmasi, Ayollar uchun pul jamgʻarmasi va Ludwig Vogelstein jamgʻarmasi, shoirlar va yozuvchilar va Amerika shoirlari akademiyasidan grant va mukofotlarga sazovor boʻlgan. U sheʼriyat uchun Dana mukofotini ham qoʻlga kiritadi. U yarim yoritilgan uylar uchun Osiyo amerikalik yozuvchilar ustaxonasining Osiyo-Amerika adabiy mukofotining finalchisi boʻlgan edi.

Kitoblari

Antologiyalar 

 Sheʼriyat 30: Oʻttiz yoshlardagi shoirlar (MAMMOT kitoblari, 2005-yil)
 Osiyo Amerika sheʼriyati: keyingi avlod, (Illinoys Press universiteti, 2004-yil)
 Osiyo Amerika adabiyoti (McGraw-Hill, 2001-yil)
 Identity Lessons (Pingvin, 1999-yil).

Manbalar

Havolalar 

 Tina Chang uchun bosh sahifa
 Audio yozuv: Tina Chang Key West adabiy seminarida, 2008 yil 
 Lofting qilmaydigan shoir, The New York Times
 Nega yozaman, Publishers Weekly
 Amerika Sheʼriyat Jamiyati, Savol-javob: Amerika sheʼriyati
 Rasmiy press-reliz, BP Markowitz Park Slopedan Tina Changni Bruklin shoiri laureati deb atadi
 Bruklinning yangi shoiri laureati sheʼriyatni aholi hayotiga kiritmoqchi
 Bruklin shoir mukofoti laureati Bruklin jamoalariga targʻibot qilishni nazarda tutadi
 Fishouseʼdan, Tina Chang sheʼrlarining audio yozuvlari
 Li-Yang Li bilan suhbat 
 drunkenboat.com, Tina Chang sheʼrlarining audio yozuvlari
 New York Times, Prinston sheʼriyat festivali
 „Gʻalati teatr“; „Yovvoyi ixtiro“; „Tasavvur qiling, qochqin“, Guernica, 2007 yil noyabr
 „Ikkilik“, Poets.org

Yashayotgan insonlar
1969-yilda tugʻilganlar