Michelle Yeoh

Michelle Yeoh Choo Kheng, PSM ( ; 1962-yil 6-avgustda tugʻilgan) — malayziyalik aktrisa. Yeoh oʻzining Gonkongdagi dastlabki filmlarida Michelle Khan sifatida eʼtirof etilgan. U 1990-yillarda Gonkongdagi bir qator jangovar filmlarda rol oʻynaganidan soʻng mashhurlikka erishdi, ularda „Yes, Madam“ (1985), „Police Story 3: Supercop“ (1992) va „Holy Weapon“ (1993) kabi oʻz stendlarini ijro etgan. Xalqaro miqyosda u James Bond haqidagi „Tomorrow Never Dies“ (1997) filmi va Ang Lining „Crouching Tiger, Hidden Dragon“ (2000) jang sanʼatlari filmidagi rollari bilan tanilgan. Oxirgi rolda u „Eng yaxshi aktrisa“ nominatsiyasi uchun BAFTA mukofotiga sazovor boʻldi.

Uning boshqa asarlari orasida "Memoirs of a Geisha" (2005), "Reign of Assassins" (2010), „Kung Fu Panda 2“ (2011), „Crouching Tiger“, „Hidden Dragon: Sword of Destiny“ (2016) va "The Lady" (2011) kabilar tasvirlangan. 2018-yilda u Amerikaning „Crazy Rich Asians“ romantik komediya-drama filmida rol oʻynadi, buning uchun u oʻz ansambli tarkibida Screen Actors Guild Award nominatsiyasini oldi. U, shuningdek, 2018-yilgi „Master Z: The Ip Man Legacy“ va 2019-yilgi „Last Christmas“ filmlarida ham rol ijro etgan. U Marvel kinematografiya koinotining „Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings“ (2021) filmida asl qahramon Ying Nan rolini ijro etgan. 2022-yilda u „Everything Everywhere All at Once“ ilmiy-fantastik filmida rol oʻynadi.

Televideniyeda Yeoh „Star Trek“ franshizasi „Paramount+“ seriali „Star Trek: Discovery“ dagi Filippa Jorjiu roli bilan 2017-yildan 2020-yilgacha tanilgan. 2019-yilda Yeoh rolini oʻynaydigan nomsiz spin-off seriyasi eʼlon qilindi.

Rotten Tomatoes filmini oʻzida jamlagan veb-sayt uni 2008-yilda barcha davrlarning eng buyuk jangovar qahramoni deb eʼtirof etdi. 1997-yilda u People tomonidan „Dunyoning 50 ta eng goʻzal insoni“ roʻyxatiga kiritilgan va 2009-yilda xuddi shu jurnal uni „Barcha vaqtlardagi 35 ta ekran goʻzallari“ roʻyxatiga kiritgan. 2022-yilda Time jurnali uni yillik roʻyxatida dunyodagi eng nufuzli 100 kishidan biri deb eʼtirof etdi.

Yoshlik va taʼlim 
Yeoh 1962-yil 6-avgustda Perakning Ipox shahrida mahalliy etnik malayziyalik xitoy oilasida tugʻilgan. Uning ajdodlari hokkien va kantonlar edi. Uning ota-onasi Janet Yeoh va Yeoh Kian-teik (2014-yil 5-noyabrda vafot etgan), advokat va MCA siyosatchisi, shuningdek, Shri Maju mashhur ekspress avtobusi xizmatidagi odamlar boʻlgan.

Yeoh bolaligidan raqsga qiziqib, toʻrt yoshida balet bilan shugʻullana boshlagan. U Ipoxdagi Main Convent Ipox qizlar oʻrta maktabida boshlangʻich maktab sifatida oʻqigan. 15 yoshida u ota-onasi bilan Buyuk Britaniyaga koʻchib oʻtdi va u yerda maktab-internatga oʻqishga kirdi. Keyinchalik Yeoh Londondagi Buyuk Britaniyaning Qirollik raqs akademiyasida balet boʻyicha tahsil oldi. Biroq, orqa miya jarohati uning professional balet raqqosasi boʻlishiga toʻsqinlik qildi va u oʻz eʼtiborini xoreografiya va boshqa sanʼatga qaratdi. Keyinchalik u dramatik yoʻnalish boʻyicha ijodiy sanʼat boʻyicha bakalavr darajasini oldi.

Faoliyati 
1983-yilda, 20 yoshida Yeoh Miss Malaysia World tanlovida gʻolib chiqdi. U Londonda boʻlib oʻtgan „Dunyo goʻzali 1983“ tanlovida Malayziya vakili boʻlgan. Oʻsha yilning oxirida u Avstraliyaga sayohat qildi va u yerda yana bir juft goʻzallik tanlovida gʻolib chiqdi: „Tinch okeani malikasi“ va „Miss Moomba“. U yerda u Jackie Chan bilan televizion reklama roligida paydo boʻldi, bu Gonkongning yangi paydo boʻlgan D&B Films film ishlab chiqaruvchi kompaniyasining eʼtiborini tortdi.

Yeoh oʻzining kino karyerasini harakat va jang sanʼati filmlarida aktyorlik bilan boshladi, u yerda u oʻzining eng koʻp stuntslarini qildi. „Yes, Madam“ (1985) uchinchi filmida unga asosiy rol berildi. U ushbu va oldingi filmlarda Michelle Khan sifatida eʼtirof etilgan. Bu taxallusni xalqaro va gʻarbiy tomoshabinlar uchun koʻproq sotilishi mumkin deb oʻylagan D&B Films tanlagan. Yeoh 1987-yilda D&B guruhini boshqargan Dickson Poonga turmushga chiqdi va aktyorlikdan nafaqaga chiqdi.

Yeoh Poon bilan ajrashganidan keyin „Police Story 3: Super Cop“ (1992) filmida aktyorlik faoliyatini boshladi. Keyin u 1993 va 1994-yillarda "The Heroic Trio" (1993) va „Yuen Woo-ping“ filmlarida „Tai Chi Master „ va „Wing Chun“ filmlarida paydo boʻldi.

U Hollywooddagi karerasini 1997-yilda „Tomorrow Never Dies“ bilan boshlaganida sahna nomini yana Michelle Yeohga oʻzgartirdi. 1997-yilda James Bond filmida u yulduz Pierce Brosnanga qarshi Vay Lin rolini oʻynadi. Brosnan hayratda qoldi va uni „oʻz ishiga jiddiy va sodiq“, „ajoyib aktrisa“ deb taʼrifladi. U jangovar qobiliyatlarini nazarda tutib, uni „ayol James Bond“ deb atagan. U oʻzining stuntlarini oʻtkazmoqchi edi, lekin rejissyor Rojer Spottisvud buni oʻta xavfli deb hisoblagani uchun buning oldini olishdi. Shunga qaramay, u oʻzining barcha jang sahnalarini ijro etdi. Keyin Yeohni Ang Li xitoy tilidagi jang sanʼatlari haqidagi „Crouching Tiger, Hidden Dragon“ (2000) filmida Yu Shu Lien rolini oʻynash uchun yollashdi. Film Xitoyning turli provinsiyalarida suratga olingan. Yeoh kanton tilini oʻrganishdan oldin ingliz va malay tilida gapirgan edi. U mandarin tilida ozgina gapirishi kerak edi va fonetik jihatdan „Crouching Tiger, Hidden Dragon“ uchun mandarin qatorlarini oʻrgandi. Film xalqaro muvaffaqiyatga erishdi va Yeoh „Bosh roldagi eng yaxshi ayol roli“ uchun BAFTA 2000 nominatsiyasini qoʻlga kiritdi.

2002-yilda Yeoh oʻzining „Mitical Films“ prodyuserlik kompaniyasi orqali “The Touch“ nomli birinchi ingliz filmini suratga oldi. 2005-yilda Yeoh „Memoirs of a Geisha“ filmiga moslashtirilgan filmda Mameha rolini oʻynadi va u 2007-yilda „Sunshine“ bilan ingliz tilidagi ishini davom ettirdi. 2008-yilda Yeoh shuningdek, Brendan Fraser va Jet Li bilan birgalikda "The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor" fantastik filmida rol oʻynadi.

2011-yil oktabr oyida Yeoh Guerlain tomonidan terini parvarish qilish boʻyicha elchi etib saylandi. Yeohning roli fransuz kosmetika kompaniyasining Osiyo bilan aloqalarini mustahkamlashga yordam berish edi. Jangovar filmlardan tashqari, u ikkita biopikada millatchilar rolini oʻynagani bilan mashhur. 1997-yilda u mukofotga sazovor boʻlgan "Song Sisters" filmida Sung Ai-ling rolini oʻynadi. 2011-yilda u Luc Bessonning „The Lady“ filmida Ang San Su Chi obrazini yaratgan. Yeoh „The Lady“ filmidagi ishtiroki uchun Birma hukumati tomonidan qora roʻyxatga kiritilgan; 2011-yil 22-iyun kuni unga Myanmaga kirishiga ruxsat berilmagan va shu kuni deportatsiya qilingan.

Yeoh 2015-yilgacha televideniyega chiqmadi, uning katta tanaffusdan keyingi birinchi roli „Cinemaz/Sky“ serialining beshinchi mavsumi „Strike Back“da Mey Foster, Buyuk Britaniyaning Tailanddagi elchisining rafiqasi, Shimoliy Koreyaning Li-Na ismli yashirin josusi roli edi. 2016-yilda Yeoh "Star Trek: Discovery " serialida Yulduzlar floti kapitani Filippa Georgiou rolini ijro etdi va keyinchalik hikoyada Georgiouning aksi sifatida takrorlanadi.

2018-yilda Yeoh Konstans Vu va Henry Goldingga qarshi Kevin Kvanning shu nomdagi kitobidan ishlangan Jon M. Chuning „Crazy Rich Asians“ filmida oilaviy matriarx Eleanor Yang rolini oʻynadi. The Wrapdan Karlos Agilar uning faoliyatini „ishonchli tarzda boʻysundirilgan“ deb taʼrifladi. 2019-yilda u Henry Golding va Emilia Clarke bilan „Last Christmas“ filmida doʻkon egasi Santa rolini oʻynadi. Film 2019-yil 8-noyabrda prokatga chiqdi va butun dunyo boʻylab 121 million dollardan ortiq daromad keltirgan holda kassada muvaffaqiyat qozondi.

Yeoh Marvel Studiosning Destin Daniel Cretton rejissyori boʻlgan „Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings“ filmida Ying Nan rolini oʻynadi. Film kinoteatrlarda 2021-yil 3-sentabrda chiqdi. The Game Awards 2020 marosimida Yeoh „Ark: The Animated Series“ filmida suratga tushishi eʼlon qilindi, film „Ark: Survival Evolved by Studio Wildcard“ videooʻyiniga asoslangan, unda u oʻrmondagi yirtqich hayvonlar malikasi Mei-Yin Li rolini oʻynaydi.

2022-yilda Yeoh „Everything Everywhere All at Once“ ilmiy-fantastik qora komediya filmida rol oʻynadi, film mart oyida chiqarilgan va deyarli universal eʼtirofga sazovor boʻldi. Filmda u kir yuvish xonasining egasi Evelin Vang rolini oʻynadi, bu rol oʻzining keng tanqidiga sazovor boʻldi, IndieWiredan Devid Erlix esa bu „Michelle Yeoh koʻrsatgan eng zoʻr ijro“ ekanligini taʼkidladi.

Yeoh Jen Luen Yangning xuddi shu nomdagi kitobiga asoslangan Disney+ boʻlajak „American Born Chinese“ seriyasida paydo boʻladi.

Shaxsiy hayoti 
Yeoh 1988-yildan 1992-yilgacha Xarvi Nikols va Charlz Jourdan kabi biznes egasi Gonkonglik tadbirkor Dickson Poon bilan turmush qurgan. 1998-yilda Yeoh amerikalik kardiolog Alan Heldman bilan unashtirilgan edi. 2004-yilda u Jan Todt bilan uchrashishni boshladi, Jan keyin Scuderia Ferrari bosh direktori va bosh rejissyori, keyinroq FIA prezidenti boʻlgan. 2008-yil iyul oyida u CBS telekanalining The Late Late Show koʻrsatuvida Craig Ferguson bilan suhbat chogʻida unga unashtirilganligini tasdiqladi.

Yeoh buddist. 2008-yil mart oyida u Vetnamga Osiyo jarohatlarni oldini olish fondi uchun hujjatli film suratga olish uchun tashrif buyurdi. Yeoh, shuningdek, yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan Janubiy Xitoy yoʻlbarsini himoya qilishga qaratilgan Save Chinaʼs Tigers loyihasining homiysi hisoblanadi.

Mukofotlar, unvonlar va uslublar 

1999-yilda u 49-chi Berlin xalqaro kinofestivalida hakamlar hay’ati aʼzosi boʻlgan.

2001-yil 19-aprelda Yeoh davlatga keltirgan shon-shuhratini eʼtirof etish uchun oʻz vatani Perak sultoni Sulton Azlan Shoh tomonidan Datoʻ unvoniga ega boʻlgan Darja Datuk Paduka Mahkota Perak (DPMP) bilan taqdirlandi.

2002-yil 25-noyabrda Yeoh JCI (Junior Chamber International) tomonidan „Dunyoning eng yaxshi yoshlari“ (TOYP) (Madaniy yutuqlar) unvoniga sazovor boʻldi.

2007-yil 23-aprelda Fransiya prezidenti Jacques Chirac Yeohga Faxriy Legion ordeni (Chevalier de la Légion d’honneur) unvonini berdi. Dekoratsiya unga 2007-yil 3-oktabrda Kuala-Lumpurda boʻlib oʻtgan tantanali marosimda topshirildi. U 2012-yil 14-martda Fransiya Prezidenti Nicolas Sarkozy tomonidan Fransiyaning xuddi shu ordeni (Officier de la Légion d’honneur) lavozimiga koʻtarilgan. Orden unga oʻsha kuni prezidentning rasmiy qarorgohi, Yelisey saroyida boʻlib oʻtgan marosimda topshirildi. 2011-yilda Yeoh 24-Malayziya kinofestivalida Malayziya kinosiga qoʻshgan hissasi uchun maxsus mukofotga sazovor boʻldi.

2012-yil 22-mayda Yeoh Perak sultoni Sulton Azlan Shohning tugʻilgan kuni munosabati bilan investitsiya marosimida Dato Seri unvoniga ega boʻlgan Darja Seri Paduka Mahkota Perak (SPMP) bilan taqdirlandi.

Yeoh 2013-yilning mart oyida Gonkongda boʻlib oʻtgan 7-Osiyo kino mukofotlari marosimida „Excellence in Asian Cinema“ mukofotini oldi.

2013-yil 1-iyunda Yang Yang di-Pertuan Agong Tuanku Abdul Halim Muadzam Shohning tugʻilgan kuni munosabati bilan investitsiya marosimida Tan Sri unvoniga ega boʻlgan Panglima Setia Mahkota (PSM) bilan taqdirlandi.

2013-yil 30-noyabrda Yeoh Hindiston xalqaro kinofestivalida bosh mehmon sifatida raislik qildi.

2016-yil 12-fevralda Yeoh Kuala-Lumpurda Fransiya hukumati tomonidan Fransiyaning Ordre des Arts et des Lettres mukofoti bilan taqdirlandi. 

Yeoh BBCning 2020-yildagi 100 ta ayol roʻyxatiga kiritilgan. U Time jurnalining 2022-yilda dunyodagi eng nufuzli 100 kishi roʻyxatiga kiritilgan.

Malayziyaning faxriy yorliqlari 

 :
  Commander of the Order of Loyalty to the Crown of Malaysia (PSM) — Tan Sri (2013)
 Perak:
  Knight Commander of the Order of the Perak State Crown (DPMP) — Dato' (2001)
  Knight Grand Commander of the Order of the Perak State Crown (SPMP) — Datoʻ Seri (2012)

Xalqaro unvonlar 

 :
  Knight of the National Order of the Legion of Honour (2007)
  Officer of the National Order of the Legion of Honour (2012)
  Officier of the National Ordre des Arts et des Lettres (2016)
  Commander of the National Order of the Legion of Honour (2017)

Mukofotlar va nominatsiyalar

Maxsus mukofotlar

Manbalar

Havolalar 

 
 
 Michelle Yeoh Web Theatre
 Michelle Yeoh Yahoo! Moviesda
 „Michelle Yeoh Interviewed by Scott Feinberg“—Aprel 2011 (video, 42 min.)

Yashayotgan insonlar
Malayziyalik aktrisalar