Qisqa davrli kometalar roʻyxati

Davriy kometalar (qisqa davrli kometalar deb ham ataladi) — orbital davrlari 200 yildan kam bo'lgan yoki bir perigeliyadan ko'proq o'tish paytida kuzatilgan kometalardir (masalan , 153P/Ikeya-Chjan ). "Davriy kometa" ba'zan davriy orbitaga ega bo'lgan har qanday kometa ma'nosida ham ishlatiladi, hatto davri 200 yildan ortiq bo'lsa ham.

Davriy kometalar, odatda, ikkinchi perigeliyani o'tishdan keyin doimiy raqam prefiksini oladi, shuning uchun P/2005 T5 (Broughton) kabi bir qator raqamlanmagan davriy kometalar mavjud. Bir perigeliyani o'tganidan keyin kuzatilmaydigan yoki yo'qolgan deb taxmin qilingan kometalarga D belgisi beriladi, shuningdek davriy raqam berilgan va keyinchalik yo'qolgan kometalar ham 3D kabi [n]P o'rniga [n]D beriladi, 3D/Biela yoki 5D/Brorsen kabi.

Deyarli barcha holatlarda kometalar o'zlarining kashfiyotchilari sharafiga nomlanadi, biroq 2P/Encke va 27P/Crommelin kabi ba'zi hollarda ular orbitalarini hisoblab chiqqan qurilma (orbita kompyuterlari) nomiga atalgan. Kometalarning uzoq muddatli orbitalarini hisoblash qiyin, chunki ma'lum bo'lgan traektoriyadagi xatolar sayyoralardan tebranishlar bilan to'planadi, elektron kompyuterlardan oldingi davrlarda ba'zi olimlar butun hayotlarini shunga bag'ishlashgan. Shunga qaramay, juda ko'p kometalar yo'qolgan, chunki ularning orbitalari tortishish kuchidan tashqari boshqa unsurlardan ham ta'sirlangan, masalan, gaz va kometa dumini hosil qiluvchi boshqa moddalarning chiqishi.

Davriy kometalar ba'zan bir xil nom bilan atalgan (masalan, to'qqizta Shoemaker-Levi kometasi yoki yigirma to'rtta NEAT kometasi); XAI tizimi ularni raqam prefiksi yoki toʻliq belgilash orqali ajratadi (masalan, 181P va 192P/Shoemaker–Levy ikkalasi ham “Kometa Shoemaker–Levy”). Adabiyotda davriy kometalarga norasmiy raqamlash tizimi qo'llaniladi (davriy bo'lmaganlarni o'tkazib yuboradi), shuning uchun 181P va 192P mos ravishda Shoemaker-Levy 6 va Comet Shoemaker-Levy 1 deb nomlanadi. Davriy bo'lmagan Shoemaker-Levy kometalari quyidagi ketma-ketlikda qo'yilgan: C/1991 B1 2 va 3 orasida, C/1991 T2 5 va 6 orasida, C/1993 K1 va C/1994 E2Shoemaker-Levy 9 dan keyin.

Kometa nomenklaturasida " /" dan oldingi harf "C" (davriy bo'lmagan kometa), "P" (davriy kometa), "D" (yo'qolgan yoki parchalangan kometa), "X" (aniq orbitasini hisoblab bo'lmaydigan kometa - odatda tarixiy kometa) lar qo'llaniladi. "I" yoki "A" yulduzlararo obyekt yoki noto'g'ri kometa sifatida aniqlangan, lekin aslida kichik sayyora bo'lgan ob'ekt uchun ishlatiladi, yoki giperbolik orbitadagi kometalar faolligini ko'rsatmaydigan obyekt uchun ham shu harflardan foydalaniladi. Ba'zi ro'yxatlarda "C" prefiksi kometalarning qaytishi tasdiqlanmaguncha taxminan 30 yildan kattaroq davrlar uchun saqlanadi.

Yupiter oilasiga mansub raqamsiz kometalari ro'yxati

Yupiter oilasi kometalari rasman 2 < T Yupiter < 3 bilan aniqlangan bo'lsa-da, ular 20 yildan kamroq muddatga ega bo'lgan, nisbatan past moyillik va Yupiternikiga to'g'ri keladigan orbitaga ega bo'lgan har qanday kometa sifatida ham erkin ta'riflanishi mumkin. Bu kometalar ko'pincha yaxshi kuzatilmayadi, chunki sayyora bilan orbital o'zaro ta'sir ko'pincha kometalarning orbitalarini bezovta qiladi, bu esa ularni osmonda kutilgan holatda topilmasligiga va keyinchalik yo'qolishiga olib keladi. Bundan tashqari, ularning past kotarali albedolari va Oort bulutiga nisbatan Quyoshga tez-tez yaqinliklari kometalar ularning uchuvchi moddalarni tezroq yo'q bo'lishiga olib keladi, bu ularni uzoqroq orbital davrlarga ega bo'lgan kometalarga qaraganda nisbatan xiraroq ko'rinishiga olib keladi.

Manbalar 

Astronomiya
Tabiat