Bill Clinton

William „Bill“ Jefferson Clinton (; 1946-yil 19-avgustda tugʻilgan) amerikalik siyosatchi va prokuror boʻlib, 1993-yildan 2001-yilga qadar Amerika Qoʻshma Shtatlarining 42-prezidenti lavozimini bajargandir. Bungacha 1977-yildan 1979-yilga qadar Arkansas shtati bosh prokurori, 1979-yildan 1981-yilgacha va 1983-yildan 1992-yilgacha Arkansas shtati gubernatori vazifalarida faoliyat yuritgan. Demokratlar partiyasi aʼzosi boʻlgan Clinton siyosatida „Uchinchi yoʻl“ siyosiy falsafasi aks etgani ortidan „Yangi demokrat“ oʻlaroq tanildi. Uning rafiqasi Hillary Clinton boʻlib, u 2001-yildan 2009-yilga qadar New York shtatidan senator, 2009-yildan 2013-yilga qadar davlat kotibi va 2016-yilgi prezidentlik saylovida Demokratlar partiyasidan nomzod boʻlgan.

Clinton Arkansas shtatida tugʻilib oʻsgan. Maktabni tugatgach, Georgetown universitetiga oʻqishga kirgan. U Oxford universitetida Rhodes nomidagi stipendiya asosida oʻqidi, keyinchalik Yale universitetining huquqshunoslik fakultetini tamomladi. U Hillary Rodham bilan Yaleda uchrashgan; ular 1975-yilda turmush qurishgan. Yaleni tugatgach, Clinton Arkansasga qaytdi va shtat bosh prokuroriligi saylovlarida qatnashib, gʻalaba qozondi, keyinchalik ikki muddat (ketma-ket emas) Arkansas gubernatori lavozimini (1979-1981, 1983-1992) bajardi. Gubernator sifatida, u shtat taʼlim tizimiga eʼtibor qaratdi va Gubernatorlar milliy assotsiatsiyasi raisi lavozimida faoliyat olib bordi. Clinton 1992-yilgi prezidentlik saylovida qatnashdi va Respublikachilar partiyasidan George H. W. Bush va mustaqil nomzod Ross Perot ustidan gʻalaba qozondi. Shunday qilib, 46 yoshida AQSh prezidenti lavozimini egallab, buning ortidan AQSh tarixida uchinchi eng yosh prezident boʻldi.

Clinton 1996-yilgi prezidentlik saylovlarida ham gʻalaba qozonib, ikkinchi muddatga qayta saylandi. Ikkinchi muddati davomida Clinton 22 yoshli Oq uy xodimasi Monica Lewinsky bilan jinsiy aloqa qilganligi ortidan 1996-yilda boshlangan Monica Lewinsky mojarosi uning nufuziga putur yetkazdi. Bu mojaro yil davomida avj oldi va shu yilning 19-dekabrida Vakillar palatasi unga qarshi impichment eʼlon qildi va Clinton AQSh tarixida Andrew Johnsondan keyin impichment eʼlon qilingan ikkinchi prezident boʻldi. Clinton sudga yolgʻon koʻrsatmalar berganlikda hamda prezidentlik vakolatlaridan foydalangan holda haqiqatni qaror toptirishga toʻsqinlik qilganlikda ayblandi. Keyingi yili Sentada impichment boʻyicha sud jarayoni boshlandi, ammo Senatda unga qarshi 67 ta ovoz toʻplanmadi va buning ortidan Clinton ikkala ayblov boʻyicha ham oqlandi.

Clinton prezidentlik lavozimini muddati tugab tark etganidan soʻng, turli ommaviy tadbirlarda chiqish qildi va insonparvarlik ishlari bilan shugʻullandi. Uning prezidentlik davri AQSh prezidentlari tarixiy reytingida yuqori oʻrinni egallagan. Clinton OITSga qarshi kurash va global iqlim oʻzgarishi bilan shugʻullanuvchi Clinton Jamgʻarmasiga asos soldi. 2009-yilda BMTning Gaiti boʻyicha maxsus vakili etib tayinlandi. 2010-yili sodir boʻlgan Gaiti zilzilasidan soʻng, Clinton va George W. Bush birgalikda Clinton Bush Haiti Fund xayriya fondiga asos solishdi. Clinton Demokratlar partiyasi siyosatida faolligicha qolib, turmush oʻrtogʻini 2008- va 2016-yilgi saylovlarda qoʻllab-quvvatladi.

Dastlabki hayoti va karyerasi 

Clinton 1946-yil 19-avgustda Arkansas shtatining Hope shahrida Julia Chester shifoxonasida dunyoga kelgan. Tugʻilgan paytida ismi William Jefferson Blythe III () boʻlgan. Otasi William Jefferson Blythe Jr. oʻgʻli tugʻilishidan uch oy avval avtomobil halokati tufayli vafot etgan. Onasi — Virginia Dell Cassidy (keyinchalik Virginia Kelley). Ular 1943-yil 4-sentyabrda turmush qurishgan. Virginia oʻgʻli Bill tugʻilganidan soʻng, hamshiralikka oʻqish uchun Billni ota-onasi Eldridge va Edith Cassidyga tashlab, Yangi Orleanga ketadi va Billni ota-onasi Eldridge va Edith Cassidyga tashlab ketadi. Billning bobosi va buvasi boʻlmish Cassidylar Hope shahrida oziq-ovqat doʻkoniga egalik qilishib, uni yurgizishgan. Ular AQSh janubida irqchilik ketayotgan bir davrda barcha irqdagilar uchun mahsulotlarini kredit asosida berishgan. 1950-yili Billning onasi hamshiralik maktabidagi oʻqishdan qaytib kelgach, Roger Clinton Sr.ga turmush quradi. Roger Arkansas shtatining Hot Springs shahrida akasi Earl T. Ricks bilan birgalikda avtomobil sotadigan firmaga egalik qilgan. Shunday qilib, oila 1950-yili Hot Springsga koʻchib oʻtgan.

Bill qisqa fursatda oʻgay otasini familiyasini oldi. Clinton oʻgay otasini muntazam ravishda onasini va oʻgay ukasi Roger Clinton Jr.ni uradigan qimorboz va piyonista sifatida tasvirlaydi. Bill ularni himoya qilganda koʻp marota oʻgay otasi unga kuch ishlatishi bilan tahdid qilgan.

Hot Springsda Clinton St. Johnʼs katolik boshlangʻich maktabi, Ramble boshlangʻich maktabi va Hot Springs oʻrta maktabida oʻqigan va u yerda faol oʻquvchilar lideri, gʻayratli kitobxon va musiqachi boʻlgan. Oʻquvchilik yillarida saksofon ham chalgan.

Clintonning hayotidagi ikki hodisa uning jamoat arbobi boʻlish qaroriga muhim taʼsir oʻtkazgan boʻlib, ularning ikkalasi ham 1963-yilda sodir boʻlgan. Birinchisi, Boys Nation senatori sifatida prezident John F. Kennedy bilan uchrashish uchun Oq uyga tashrifi boʻlgan. Ikkinchisi, Martin Luther King Jr.ning „I Have a Dream“ („Menda orzu bor“) nomli nutqini televizor orqali tomosha qilgani boʻlgan, ushbu nutq uni shunchalik lol qoldirganki, keyinchalik uni yod oladi.

Saylov tarixi

Kitoblari

Manbalar

Oʻqish uchun 

 Peter Baker The Breach: Inside the Impeachment and Trial of William Jefferson Clinton (2000) 
 James Bovard Feeling Your Pain: The Explosion and Abuse of Government Power in the Clinton-Gore Years (2000) 
 Joe Conason va Gene Lyons The Hunting of the President: The Ten-Year Campaign to Destroy Bill and Hillary Clinton (2003) 
 Elizabeth Drew On the Edge: The Clinton Presidency (1994) 
 David Gergen Eyewitness to Power: The Essence of Leadership. (2000) 
 Nigel Hamilton Bill Clinton: An American Journey (2003) 
 Christopher Hitchens No One Left to Lie to: The Triangulations of William Jefferson Clinton (1999) 
 Michael Isikoff Uncovering Clinton: A Reporter’s Story (1999) 
 Mark Katz (speechwriter)|Mark Katz Clinton and Me: A Real-Life Political Comedy (2004) 
 David Maraniss The Clinton Enigma: A Four and a Half Minute Speech Reveals This Presidentʼs Entire Life (1998) 
 Dick Morris with Eileen McGann Because He Could (2004) 
 Richard A. Posner An Affair of State: The Investigation, Impeachment, and Trial of President Clinton (1999) 
 Mark J. Rozell The Clinton Scandal and the Future of American Government (2000) 
 Timperlake, Edward va William C. Triplett II Year of the Rat: How Bill Clinton Compromised U.S. Security for Chinese Cash. Washington, D.C.: Regnery Publishing, 1998. 
 Michael Waldman POTUS Speaks: Finding the Words That Defined the Clinton Presidency (2000) 
 Ivory Tower Publishing Company. Achievements of the Clinton Administration: the Complete Legislative and Executive. (1995)

Havolalar 

 Bill Clinton kutubxonasi va muzeyi 
 Clinton Jamgʻarmasi 
 Oq uy biorafiyasi 
 Arxivlangan Oq uy sayti 
  

1946-yilda tugʻilganlar
AQSh prezidentlari
Yashayotgan insonlar
Grammy mukofoti sovrindorlari
Amerikalik yozuvchilar
Amerikalik siyosatchilar