MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Zekai Apaydın

Aziz Zekai Apaydin (1884, Graveşka, Bosniya — 29.04.1947, Istanbul), asli bosniyalik turk siyosatchisi. U Turkiya Respublikasi tashkil topgan yillardagi hukumatlarda, shuningdek, London va Moskva elchixonasida Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Milliy Mudofaa vazirligi kabi muhim lavozimlarni egallagan davlat va siyosat arbobidir.

Hayotiy 
1884-yilda Bosniyaning Graveshka shahrida tug'ilgan. O'rta va o'rta maktabni Aydin o'rta maktabi va Izmir markaziy o'rta maktabida tugatgandan so'ng, u Davlat xizmati maktabiga o'qishga kirdi. U 1903-yilda davlat xizmati maktabini tamomlagan. 1903-yilda oliy boʻlimni tugatib, Izmir viloyatining Majburiy ishlar boshqarmasiga tayinlangan. 1907-yilda u Vulchetrin gubernatori bo'ldi. 1908-1913-yillarda Palanga, Ushak, Eskishehir va Beykoz tuman hokimliklarida boʻlgan. 1914-yil may oyida Mersin gubernatori etib tayinlandi. 1916-yil oktabrda Kayseri va 1917-yil iyunda Eskishehir gubernatori boʻldi. U 1919-yil yanvar oyida Damat Ferit Posho hukumati tomonidan lavozimidan ozod etilgan. U qidiruvda ekani va hibsga olinayotganini bilgach, yashirincha Bosniyaga ketdi.

Milliy kurash boshlanishi bilan vataniga qaytib, Adana frontida ixtiyoriy ravishda ishladi. 1920-yil 27-avgustda Adanadan deputat etib saylandi va Turkiya Buyuk Millat Majlisiga a'zo bo'ldi. Bu davrda u Eskishehir Mustaqillik Mahkamasi aʼzosi, tashqi ishlar boʻyicha oʻrinbosari Bekir Sami Bey raisligidagi delegatsiya aʼzosi, London konferensiyasida GNAT hukumati aʼzosi va Lozanna konferentsiyasida ijroiya qo'mitasining maslahatchisi.

Parlament II. davrida Aydin parlament deputati etib saylandi. 2. Inönü hukumatida qishloq xo'jaligi muovini bo'ldi. 1924-yil 18-oktabrda London elchixonasiga, 1925-yil 6-mayda Moskva elchixonasiga tayinlangan. 1930-1935-yillarda 5-Inönü hukumatida Milliy Mudofaa vaziri bo'ldi. Parlament 3. Davr , Parlament 4. Muddati va parlamenti 5. Bu davrda Diyarbakirdan deputat etib saylangan. 1935-yil 9-iyulda u ikkinchi marta Moskva elchixonasiga tayinlandi. 1937-yilda Frakiya manevrlarida qatnashdi va xorijiy delegatsiyalarga hamrohlik qildi. 1939-yil sentabr oyida yangi prezident İsmet İnönü va II. Ikkinchi jahon urushi haqidagi kelishmovchiliklar tufayli ixtiyoriy ravishda nafaqaga chiqdi.

1947-yil 29-aprelda Istanbulda vafot etdi.

Manbalar 

 2006-yil  3 Şubat 2006 tarihinde    arxivlangan  Biography.info 2006  3 Mayıs 2006 tarihinde    -da arxivlangan 
1947-yilda vafot etganlar
1877-yilda tugʻilganlar
Ibroyim Sulaymanov

Ibroyim Sulaymenov (; 1908, Sarisu tumani, Uyim qishlogʻi — 1943 15.10 Nevel, Rossiya) — 2-jahon urushi qahramoni.

Biografiya 
Oʻrta juz Tarakti urugʻidan chiqqan.

 Sarisu tumanidagi “ Qizil kunchiqis” sovxozida ishlaydi.
 1939-yilda Jambil tumanidagi Jambil MTS da traktorchi bo'lib ishlagan.
 1941-yilda Qizil Armiya safiga chaqirilib, snayper sifatida oʻqitilgan.
 Kalinin frontidagi birinchi janglarda ham 7470 ming snayper miltiqlari bilan 79 fashist halok bo'ldi.
 Velikiye Luki shahri uchun jangda u 60 dushmanni o'ldirdi.

1943-yil kuzida Sulaymenov Nevel shahri uchun olib borilgan shiddatli jangda 102 fashistni o'ldirdi.Jasur jangchining jasadi Sovet Ittifoqi Qahramoni Manshuk Mametova bilan birga Nevel markazida dafn qilindi

Mukofotlar 
 Lenin ordeni
 Qizil yulduz ordeni
 "Jasorat uchun" medali

Eslab qoling 
3-piyoda diviziyasi komandiri general oʻzining jasoratlari haqida gapirdi K.N.Galitskiy

 "1941-44 fojiali yillar xronikasi"

A. Nurshaykov

 "Nevelning pastki qismida"
 "Avtoportret",

K. Sharipov

 "Oddiy qahramon"
 "Qurol" kitobida

B. Adambayevdan

 “Ibroyim qahramon” she’rida

Akademik S. Baishev

 boshqa memuarlarda batafsil bayon etilgan.

Nomi: 
 Neveldagi ko'cha
 Sarisu tumani Uyim qishlogʻidagi oʻrta maktab
 Tarazning markaziy koʻchalaridan biri

Manbalar 

Qizil Yulduz ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
1943-yilda vafot etganlar
15-oktyabrda vafot etganlar
1908-yilda tugʻilganlar
Abdüllatif Şener

Abdüllatif Shener (1954-yil 26-aprelda, Yulduzli shahrida tugʻilgan) — turk siyosatchisi, akademik, parlament deputati, sobiq bosh vazir oʻrinbosari , sobiq moliya vaziri va Turkiya partiyasi asoschisi.

58. Hukumat va 59. Davlat vaziri va hukumatda Bosh vazir oʻrinbosari, avval 54. Hukumatda Moliya vaziri, 19-Turkiya Buyuk Millat Majlisi. Davr va 20. Muddatli farovonlik partiyasi, 21. Fazilat partiyasi muddati, 22. Adolat va taraqqiyot partiyasining Sivas deputati sifatida ishlagan. 2018-yil 14-iyundan 27-iyungacha. U Respublika Xalq partiyasidan Konya deputati sifatida o'z vazifasini davom ettirmoqda.

Hayotiy 
Asli cherkes  boʻlgan Abdüllatif Shener 1954-yil 26-aprelda Sivasning Yulduzeli tumanidagi Emirler qishlogʻida Ahzerat va Bedirxon Shener oʻgʻli boʻlib tugʻilgan.

Sivas Imom Xatip oʻrta maktabini tamomlagan va 1977-yilda Anqara universiteti Siyosiy fanlar fakulteti Iqtisodiyot va moliya boʻlimida bakalavriat taʼlimini tamomlagan. Ilmiy faoliyatini Bolu dispetcherlik va boshqaruv maktabida ilmiy xodim sifatida boshlagan va Gazi universitetida moliya nazariyasi bo'yicha doktorlik dissertatsiyasini davom ettirgan. Gazi universiteti Bolu Iqtisodiyot va ma'muriy fanlar fakulteti dekan muovini bo'ldi. Hacettepe universiteti Iqtisodiy va ma’muriy fanlar fakulteti Moliya boʻlimida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Moliya vazirligida daromadlar nazoratchisi lavozimida ishlagan.

Siyosiy hayot 
1991-yili Turkiyada o'tkazilgan umumiy saylovlarda Refah partiyasidan Sivas deputati etib saylanib siyosatga kirdi. Nejmettin Erbakan rahbarligida tuzilgan REFAHYOL hukumatida Moliya vaziri lavozimida ishlagan. 1998-yilda Farovonlik partiyasi yopilgandan so'ng u Fazilat partiyasiga o'tdi. 2001-yilda Fazilat partiyasi ham yopildi.

U 2001-yilda tashkil etilgan Adolat va taraqqiyot partiyasi (AK partiya) asoschilaridan edi. 2002-yil Turkiyadagi umumiy saylovlarda yana Sivas deputati etib saylangan. 2002—2007-yillar orasida Abdulla Gul hukumati va 1. Erdog'an hukumatida Davlat vaziri va Bosh vazir o'rinbosari lavozimlarida ishlagan. U 2007-yilgi saylovlarda nomzod bo'lmadi va AK partiyadan iste'foga chiqdi. 2009-yil 25-mayda Turkiya partiyasiga asos solgan. U 2011-yil Turkiyadagi umumiy saylovlar oldidan partiyasi raisligidan iste'foga chiqdi va Sivasdan mustaqil deputatlikka nomzod bo'ldi. 17 092 ovoz olganiga qaramay, u parlament deputatligiga saylana olmadi. U asoschisi bo'lgan Turkiya partiyasi 2012-yil 27-avgustda tugatilgan. 2018-yil Turkiyada o'tkazilgan umumiy saylovlarda Respublika Xalq partiyasidan Konya deputati etib saylangan.

U fransuz tilida gapiradi. Oilali, 4 nafar farzandi bor.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1954-yilda tugʻilganlar
Ali Coşkun

Ali Coshkun (1939, Kemaliye) 58 va 59. Hukumatda sanoat va savdo vaziri, 22- Parlament assambleyasi. U davr mobaynida AK Partiya Istanbul deputati sifatida ishlagan. Oldin, 21. FP va 20 dan boshlab davr. Bu davrda ANAPdan Istanbul deputati etib saylangan.

Hayotiy 
1939-yilda Erzinjon -Kemaliya tumanidagi Boshpinarda tugʻilgan. 1940-yillarda uning oilasi farzandlariga ta’lim berish maqsadida Anqaraga koʻchib kelgan. Yulduz texnika universitetining elektrotexnika fakultetini tamomlagan va Istanbul universiteti Biznes boshqaruvi fakultetida biznes iqtisodiyoti boʻyicha magistrlik darajasini olgan. U elektrotexnika muhandisi, qasamyodli buxgalter va sanoatchi unvonlariga ega.

Bursa Merinos Fabrikalarida stajirovkani tugatgandan so'ng, Kayseri Pamuklu Sanayii'ga tayinlanganida Chanakkale Seramikni qurayotgan Ibrohim Bodur bilan bo'lgan uchrashuvi uning karerasida burilish nuqtasi bo'ldi. Kale Group Companies Group va Bisan Cycling Industry Inc. katta menejer hisoblanadi. Istanbul Sanoat palatasi boshqaruv kengashi raisi oʻrinbosari, TOBB raisligi, Islom mamlakatlari palatalari ittifoqi raisi oʻrinbosari, Xalqaro savdo palatasi Turk milliy qoʻmitasi raisi, DEİK ta’sischi raisi lavozimlarida ishlagan.. U Gamburg Wirtschaff Akademiyasining Faxriy diplomiga ega. U boshqarayotgan kompaniyalar orasida Chanakkale Seramik A.Ş., Kaleporselen Eloktroteknik Sanayi A.Ş., Kalebodur Seramik San. A.Ş., Turk Saudiya Investment Holding A.Ş., Turkiya shakar zavodlari Inc., Bisan Bicycle Industry and Trade Inc., Coşkun Mühendislik Müşavirlik Ltd. Sti. mavjud. Ixlas Finans bilan o'zini qurgan kompaniyalar soni 14 taga yetdi.

U ishlayotgan professional va ixtiyoriy tashkilotlar; Istanbul Sanoat Palatasi (ICI) boshqaruvi raisi oʻrinbosari, Milliy mahsuldorlik markazi (MPM) raisi oʻrinbosari, TSE Bosh assambleyasi va Xalqaro elektrotexnika komissiyasi delegati, Turkiya Palatalar va birjalar ittifoqi prezidenti, Turkiya milliy kengashi prezidenti Xalqaro Savdo Palatasi Qoʻmitasi, Tashqi Iqtisodiy Aloqalar Kengashi Taʼsischi Raisi, Yulduz Universiteti Jamgʻarmasi Taʼsischi Rais Oʻrinbosari, Ish Olami Jamgʻarmasi Prezidenti, Fotih Universiteti Vasiylar Kengashi Taʼsischi Rais Oʻrinbosari, Aydinlar Oʻchogʻi Rais Oʻrinbosari, Birlik Jamgʻarmasi va Turk Musiqa Jamgʻarmasi Taʼsischisi Qo'mita a'zosi, elektrotexnika muhandislari palatasi a'zosi, TÜRMOB Istanbul Sertifikatlangan Buxgalterlar Palatasi.

“Turkiyadagi energiya muammolari va yechimlari”, “Iqtisodiy tushunchalar va koʻrsatkichlar” nomli kitoblari bor. Uning ko'plab gazeta va jurnallarda chop etilgan ilmiy-tadqiqot maqolalari va maqolalari bor. 2008-yilda Milliy Energetika Forumi tomonidan berilgan "Barqaror hayot mukofoti"ni ham olgan Ali Coshkunning tarjimai holi kitob holida chop etildi. TOBB Iqtisodiyot va texnologiya universiteti Vasiylik kengashi aʼzosi. U ingliz va nemis tillarini biladi, uylangan va 2 farzandi bor.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1939-yilda tugʻilganlar
Celalettin Arif

Celalettin Orif (1875, Erzurum - 1928, Parij), Istanbul advokatlar uyushmasining tashkil etilishida, keyinchalik Turkiya Buyuk Millat Majlisining tashkil etilishida rol o'ynagan I. Ijroiya qo'mitasi deputatlari va (ya'ni) II. Majburiy ijrochilar hay’atida adliya sudining oʻrinbosari va 1. O'sha davrda Erzurum deputati bo'lgan huquqshunos va siyosatchi.

Hayotiy 
Erzurumlu Mehmet Orif Beyning o'g'li. Soğukcheshme harbiy litseyi va Mekteb-i Sultoniyni tugatgandan so'ng, Fransiyada huquq va siyosatshunoslik bo'yicha tahsil oldi. 1901—1908-yillarda Qohirada advokat boʻlib ishlagan. 1908-yilda Istanbulga qaytib, u huquq va fuqarolik maktablarida konstitutsiyaviy huquqdan dars berdi. 1914-1920-yillar orasida Istanbul Advokatlar Assambleyasi (Istanbul Advokatlar Assotsiatsiyasi) raisligini egalladi. Bu kimligi bilan Istanbul advokatlar uyushmasini tashkil etishda ishtirok etdi.

Usmonli Ahrar partiyasining asoschilaridan edi. Oxirgi Usmonli parlamentiga Istanbul deputati etib saylangan. Reshat Hikmet Bey vafot etgach, 1920-yil 4-martda parlament raisligiga saylandi. 1920-yil 16-martda Istanbul ishgʻol qilinganidan keyin 1920-yil 4-martda saylangan parlamentdan 12 kun oʻtib Anadoluga borib, Erzurumdan deputat sifatida Milliy kurashda qatnashdi. 1920-yil 23-aprelda ochilgan va 24-aprelda yagona nomzod sifatida oʻtkazilgan parlament saylovlarida yagona nomzod boʻlgan Mustafo Kamol Posho 120 deputatning 110 ovozi bilan birinchi prezident (reisievvel) etib saylandi va Jelalettin Orif Bey 109 ovoz bilan ikkinchi prezident (rais) etib saylandi. Keyinchalik u sud binosining o'rinbosari, Muvaqqat ijroiya qo'mitasi va Rimdagi elchi lavozimlarida ham ishlagan.

Mustafo Kamoldan farqli o'laroq, u Turkiya Buyuk Millat Majlisini mustaqillik urushining o'zagi sifatida ko'rmadi va uni o'zi prezidenti bo'lgan Usmonlilar parlamentining vaqtinchalik idorasi sifatida qabul qildi va qisqa vaqt ichida o'zaro kelishmovchiliklar paydo bo'ldi. U bilan Mustafo Kamol o'rtasida fikr paydo bo'ldi. 1920-yil sentabrda Armanistonga hujumga tayyorgarlik koʻrilayotgan bir paytda u Sharqiy viloyatlar (jumladan, Rize, Trabzon, Erzurum, Erzinjon, Van, Beyazit viloyatlari va tegishli deb topilgan boshqa viloyatlar) bosh gubernatorligiga tayinlanishni taklif qildi. Turkiya Buyuk Millat Majlisi) favqulodda vakolatlarga ega boʻlgan va Mustafo Kamolga maktub yoʻllagan.Ultimatumlarni oʻz ichiga olgan telegrammalar yomon taʼsir qilgan. 1921-yil boshida Zekai Apaydin Rim elchixonasiga tayinlanib, Adliya mahkamasi muovini etib tayinlandi. 1921-yil yanvarda tashkil etilgan II. Hafiz Mehmet bu vazifani vakil orqali amalga oshirdi, garchi u Majburiy advokatlar kengashida sud binosi o'rinbosari unvonini saqlab qoldi.

1928-yilda Parijda vafot etdi.

Manbalar 

 Turkiya Respublikasi Bosh Vazirligi
 Mashhur Erzurumliklar
 Nutq  11 Aralık 2004 tarihinde     
1928-yilda vafot etganlar
1875-yilda tugʻilganlar
Hakkı Behiç Bayiç

Hakqi Behich Bayich (1886, Istanbul — 1943-yil 12-oktabr, Anqara) — turk siyosatchisi. Turkiya Buyuk Millat Majlisining 1-davrida Denizli deputatlari va bu davrda tuzilgan I. Ijroiya deputatlari qo'mitasining ilk oylarida deputatlik qildi. U 1920-yil oxirida taktik fikrlar bilan Mustafo Kamol posho tomonidan asos solingan Turkiya Kommunistik partiyasining bosh kotibi (bosh kotibi) boʻlganida tarixga kirdi.

Hayotiy 
U 1886-yili Istanbulda asli cherkes oilasida tugʻilgan. 1905-yilda davlat xizmati maktabini tamomlab, Moliya vazirligining buxgalteriya bo'limiga o'qishga kiradi. 1909-1917-yillarda Bilejikda tahririyat mudiri, viloyat muxbiri, so'ngra gubernator bo'lib ishlagan. U 1917-yilda gubernator bo'lgan Akkaning inglizlar tomonidan bosib olinishidan keyin Istanbulga qaytib keldi. 1919-yili Anadoluga borib, Sivas kongressida Denizli vakili sifatida qatnashdi.

Oxirgi Usmonli parlamentiga va 1920-yili Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Denizlidan deputat sifatida kirdi. 1920-yil 25-aprelda Moliya vazirligining oʻrinbosari, 1920-yil 17-iyulda esa Ijroiya qoʻmitasining birinchi oʻrinbosarlari tarkibiga ichki ishlar boʻlimi muovini etib saylangan. U 1920-yil 4-sentabrda soʻlparast ekanligi ma’lum boʻlganligi sababli qisqa vaqt ichida sakkizta ogʻzaki savol va toʻrtta ishonchsizlik taklifi berilganidan soʻng oʻz lavozimidan iste’foga chiqdi. Xuddi shu yili Yashil armiya jamiyati tarqatib yuborilgach, 1920-yil 18-oktabrda Mustafo Kamol Posho tomonidan asos solingan Turkiya Kommunistik partiyasining bosh kotibi etib tayinlandi. Shuningdek, u partiyaning matbuot organiga aylangan Yeni Gün gazetasining bosh muharriri edi. Turkiya Kommunistik partiyasi tashkil etilganining uchinchi oyidayoq tarqab ketdi. 1923-yilgacha davom etgan deputatlik vazifasini bajarib, siyosatdan nafaqaga chiqib, nafaqada hayot kechirdi.

1943-yil 12-oktabrda Anqarada vafot etdi.

Manbalar 

 Turkiya Respublikasi Bosh Vazirligi
1943-yilda vafot etganlar
1886-yilda tugʻilganlar
Ömer Lütfi Argeşo

Oʻmer Lutfiy Argesho (1880, Istanbul — 1942.16.1, Istanbul), turk askari va siyosatchisi. Oxirgi Usmonli parlamenti va Turkiya Buyuk Millat Majlisining 1-parlamentida Usmonli parlamenti deputatlari. O'sha davrda Karahisar-i Sohib (Afyonkarahisar) noibi bo'lgan askar va siyosatchidir.

Hayotiy

Harbiy martaba 
Harbiy Akademiyani tamomlab, Gamburgdagi Harbiy maktabga o'qishga kirdi. Harbiy akademiyani 1898-yil 13 martda, 1901-yil 2-fevralda leytenant unvoni bilan tamomlagan. Harbiy akademiyani 1904-yil 4-yanvarda kapitan unvoni bilan tugatgan. 1909-1911-yillarda Germaniyada tahsil olgan. Nemis tilini o'rgandi. U 1908-yil 18-iyulda katta kapitan, 1915-yil 6-martda zahiradagi mayor, 1918-yil 12-mayda podpolkovnik unvoniga ega.

U 1901-yil 2-fevralda boshlagan harbiy faoliyatini 1914-yil 18-mayda tark etdi. Biroq, Birinchi jahon urushi boshlanganda, u 1914-yil 16-oktabrda va 65-yilda qayta ishga tushirildi. Polk 3. Batalyon komandiri etib tayinlangan. 23. 1916-yil 14-mayda ishonchli vakil bilan polk qoʻmondonligiga, 1917-yil 14-yanvarda esa asosiy lavozimga tayinlangan. 1918-yil 22-oktabrda asirga olingan. 1919-yilda yunon istilosining dastlabki davrlarida 23-armiya Solihlida, keyinroq Afyonda joylashgan edi. U diviziya komandiri edi.

1920-yil 17-martda Istanbulga qaytib, 1920-yil 27-mayda Quva-yi Milliyega qoʻshildi.

Siyosiy martaba 
Oxirgi Usmonli parlamentida deputatlik qilgandan keyin (12 kun) Anqaraga borib, Turkiya Buyuk Millat Majlisining 1-parlamentiga bordi. muddatga Afyonkarahisar vakili etib saylandi. II. Ijroiya kengashida ishlagan. 1923-yil 10-avgustda harbiy xizmatdan nafaqaga chiqdi.

Respublika e'lon qilingandan so'ng siyosatdan nafaqaga chiqdi. 1942-yil 16-noyabrda vafot etdi.

To'rt farzandning (Fikret Argesho, Samiha Argesho, Sait Semih Argesho va Mehmet Sait Argesho) otasi bo'lgan Argeshoning rafiqasi Fatma Saide Argesho 1975-yil 20-yanvarda vafot etdi.

Manbalar 

1942-yilda vafot etganlar
1880-yilda tugʻilganlar
Refik Şevket İnce

Mehmet Refik Inje (1885, Lesbos oroli - 1955-yil 24-aprel), turk siyosatchisi.

Hayotiy 
U 1885-yilda Lesbos orolidagi Polixinit shahrida tug'ilgan. Boshlang'ich va o'rta ta'limni Eşme Iptidai Mektebi va Izmir o'rta maktabida tugatgan. 1911-yilda Saloniki yuridik maktabini tamomlagan. Beylerbeyi provayder (zahiradagi ofitser) maktabini leytenant unvoni bilan tamomlagan. 1912-yilda Bolqon urushida zaxiradagi ofitser sifatida qatnashgan. U Selchuk stantsiyasida poyezd halokatida chap qoʻlini jarohatlaganidan soʻng shifoxonadan chiqarilgan. Birinchi jahon urushida 135. Polk bo'limi xodimi va 21. U Korpus sud-tibbiy maslahatchisi sifatida milliy xizmatini bajargan. Yunonlar Izmirni bosib olgandan keyin Milliy kurashga qoʻshildi.

1920-yil 28-aprelda Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Saruhan (Manisa) deputati sifatida a’zo boʻldi. 1920-yil 21-sentabrda Kastamonu Mustaqillik sudi raisligiga saylandi. 1921-yil 2-martda Turkiya Buyuk Millat Majlisidagi vazifasiga qaytdi. 1921-1922-yillar oralig'ida III. Majburiy advokatlar kengashida sudning o'rinbosari lavozimida ishlagan.

1931, 1935 va 1939-yilgi saylovlarda yana Manisa deputati etib saylandi. U 1945-yilda Demokratik partiyaning asoschisi bo'lgan. 1950-yilgi saylovlarda yana Manisa deputati etib saylandi. 1950-yil 22-mayda. Menderes hukumatida milliy mudofaa vaziri sifatida qatnashgan. 1951-yil 9 martdagi 2. U Menderes hukumatida Davlat vazirligiga tayinlangan, biroq partiya yetakchilari bilan ziddiyat tufayli 1951-yil 30-martda vazirlikdan ketgan. Sherafettin Turan “Turk inqilobi tarixi ” nomli asarida, Menderes hukumatining Turk Qurolli Kuchlari uchun amalga oshirmoqchi boʻlgan tozalash ishlarida kutilgandek tez harakat qilmagani, Injening Vazirlik lavozimidan chetlatilishida samarali boʻlganini taʼkidlaydi. Milliy mudofaa. 1951-yil 2-noyabrda Demokratik partiya parlament guruhining raisi etib saylandi va bu vazifani 1952-yil 17-iyungacha davom ettirdi.

1955-yil 24-aprelda Istanbulda vafot etdi. Izmirdagi Sogukkuyu qabristoniga dafn etilgan.

U taniqli jurnalist-yozuvchi Emin Çölaşanning ona tomondan bobosi.

Manbalar 

Istanbulda vafot etganlar
1955-yilda vafot etganlar
1885-yilda tugʻilganlar
Gavhar Zokirova

Gavhar Zokirova (1949-yil 10-sentabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) – oʻzbekistonlik aktrisa. Oʻzbekiston xalq artisti.

Biografiya 
Gavhar Zokirova 1949-yilda Toshkent viloyatining Toʻytepa tumanida tugʻilgan. Gavhar Zokirovaning otasi harbiylik kasbida faoliyat yuritgan boʻlsa, onasi shu vaqtaning oʻzidan injinerlik sohasida faoliyat olib borgan. Gavhar Zokirova oilada bir nafar oʻgʻildan keyinqi qiz farzand hisoblanadi. Oʻrta maktabni tugatgach,Toshkentdagi Politexnika oʻqishga kiradi, lekin Gavhar Zokirovaning sanʼatga boʻlgan qiziqishi oʻqishni Toshkent davlat teatr va rassomlik institutidavom ettirishga undaydi. Bu Oliygohni 1971-yilda tugatgan. 1971-yildan hozirgacha Hamza nomidagi Oʻzbek Davlat akademik drama teatri aktrisasi.

Oila 
Gavhar Zokirova boʻlajak turmush oʻrtogʻi mahoratli aktyor Jamshid Zokirov bilan birga sanʼat institutida birga tahsil olishgan. 1971-yilda aktyor Jamshid Zokirov bilan oila qurishadi. Bu juftlikdan bir nafar oʻgʻil: mahoratli aktyor va rejjisor Javohir Zokirov va saʼnatshunos Ohista Zokirova dunyoga kelgan.
Ammo oilaning baxtiga 2012-yilda putur yetdi: Jamshid Zokirov uzoq vaqt saraton bilan kurashdan soʻng 63 yoshida hayotdan koʻz yumdi.

Ajdodlari 
Gavhar Zokirovaning ona tomonidan bobosi Abdulla Avloniydir.

Filmlar 

Bundan tashqari, Gavhar Zokirova atoqli yozuvchi Tohir Malik qalamiga mansub „Shaytanat“ asari asosoida film suratga olinganda turmush oʻrtogʻi Jamshid Zokirov bilan juftlik hosil qilib, rol ijro etishgan.

Yutuqlar 
 Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artisti 1988-yil
 Hamza nomidagi Oʻzbekiston SSR davlat mukofoti 1989-yil
 Oʻzbekiston xalq artisti 2016-yil
  Buyuk xizmatlari uchun ordeni 2019-yil
 Fidokorona mehnatlari uchun ordeni 2020-yil
Gavhar Zokirova bugun 73 yoshda boʻlishiga qaramay hali hamon oʻzbek sanʼati uchun jon kuydirmoqda.

Manbalar

Havolalar 
 Oʻzbekiston milliy akademik drama teatri

1949-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Oʻzbekistonlik aktrisalar
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Seyyid Bey

Seyyid Bey (1873, Izmir — 1925-yil 8 mart, Istanbul), turk diniy va siyosatchisi, yozuvchi. 1., 2., 3. Davr Izmir va 1916-yil 22-oktabrda Ayan a'zosi, II. Muddatli Izmir deputati va 5. Ijroiya deputatlari qo'mitasi va 1. U Turkiya hukumatida Adliya vaziri bo'lib ishlagan va xalifalikning yo'q qilinishida muhim rol o'ynagan.

Hayotiy 
U 1873-yilda Izmirda tugʻilgan. Madrasa ta’limidan soʻng Istanbul universitetining huquq fakultetini tamomlagan va shu universitetda fiqhdan dars bera boshlagan. Usmonlilar parlamentiga ikki muddatga Izmir deputati etib saylangan. Respublikaning e'lon qilinishi bilan bir vaqtda Turkiyaning 2-Buyuk Millat Majlisi Xuddi shu davrda u Izmir deputati bo'ldi va tashkil etilgan vazirlar mahkamasida sud binosi o'rinbosari sifatida o'rin oldi.

1924-yil 3-martda 1-Inönü hukumatining soʻnggi kunlarida xalifalikni yoʻq qilishga qaratilgan “Halifalikning tabiati” mavzusida bugungi kunda tarixiy hisoblangan uzun nutq soʻzladi. qaror qabul qilindi. Deputat Komil Mirasning keyinchalik Mustaqillik sudida matn tayyorlashda hissasi borligi haqidagi bayonoti uning nutqi, ehtimol, jamoaviy mehnat mahsuli boʻlganidan dalolat beradi. Parlament majlisida, İsmet İnönüning xalifalikning bekor qilinishiga “xalifa Turkiyaning obro’si” yondashuvi bilan qarshi chiqishi ham bugungi kunga nazar tashlab, taktik harakat bo’lishi mumkin. Seyit Bey bu nutqida milliy suverenitet tamoyiliga asoslanib, xalifalikning bekor qilinishi islom dini uchun muammo boʻlmasligini ilgari surdi va parlamentdagi muxolifatni koʻp jihatdan ishontirdi. Ushbu hal qiluvchi nutq natijasida majlis xalifalikni bekor qildi.

1924-yil Konstitutsiyasini tayyorlashda ham muhim rol oʻynagan Seyit Bey, keyinroq qilgan baʼzi takliflari tufayli obroʻsizlanib, bosim ostida vazirlikni tark etishga majbur boʻldi. Shundan so'ng u akademiyaga qaytdi.

Keyingi yili, 1925-yil 8-martda Istanbulda vafot etdi. II. Mahmut maqbarasi U dafn etilgan.

ishlaydi 

 Usul-i fiqh darslari (1912)
 Usul-i fiqh darslari - Mebahis-i Hüsün va Kubuh (1914)
 Usul-i fiqh - Medhal (1917)
 Islom huquq falsafasi va Yevropa huquq falsafasi oʻrtasidagi taqqoslash (1922) Huquq tushunchasi va kuch sanktsiyalarining koʻrinishi haqida.
 Iroda, baxtsiz hodisa va taqdir (1922)
 Xalifalik va Hakimiyat-i Milliye (1924, anonim nashr etilgan)
 Xalifalikning Mahiyet-i Sher'iyyesi (1924, nutq matni)

Eslatmalar va manbalar 

1925-yilda vafot etganlar
1873-yilda tugʻilganlar