MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Salimaxon Xoʻjayeva

Salimaxon Shoyusupovna Xoʻjayeva (1916.1.1 — Toshkent — 2004.9.6) — opera xonandasi (lirikdramatik soprano), Oʻzbekiston xalq artisti (1967). Moskva oʻzbek opera studiyasi (1941) va Toshkent konservatoriyasi (1945)ni tugatgan. Navoiy teatrida yakkaxon xonanda (1941—67). Katta Fargʻona kanali qurilishida (1939), Ikkinchi jahon urushi davrida harbiy qismlarda madaniy xizmat koʻrsatgan. Toshkent konservatoriyasi (1961—72), Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti (1972—84)da pedagog.

Xoʻjayevaning yoqimli, jozibador ovozi, nurli chehrasi, yuqori vokal va aktyorlik maxrrati oʻzbek va chet el mumtoz operalarida ijro etgan asosiy partiyalarda namoyon boʻlgan: Layli ("Layli va Majnun"), Zuhra ("Tohir va Zuhra"), Shirin ("Farhod va Shirin"), Tana ("Er Targʻin", B. Brusilovskiy), Nigor ("Koʻr oʻgʻli", U. Hojibekov), Tatyana, Liza, Iolanta (P. Chaykovskiy, "Yevgeniy Onegin", "Iolanta"), Karmen (J. Vize, "Karmen"), Lyubasha (N. RimskiyKorsakov, "Shoh qayligʻi") va boshqa Konsert repertuaridan oʻzbek xalq qoʻshiqlari ("Qoshlari qalamlar" va boshqalar), chet el kompozitorlari (Gendel, Motsart, Shubert, Glinka, Chaykovskiy va boshqalar) asarlari keng oʻrin olgan. Shu bilan birga X. oʻzbek bastakor va kompozitorlarining qoʻshiq va romanslarining ilk ijrochisi sifatida ham tanildi: T. Sodiqovning "Bahor", M. Burhonovning "Tabassum qilmading", "Ishqida" va boshqa, A. Muhammedovning "Alla", Ham. Rahimovning "Sevimli yor" va boshqa.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Xolida Xoʻjayeva

Xolida Xoʻjayeva (1916.1.1, Samarqand) — Oʻzbekiston xalq artisti (1956). Moskva drama studiyasini tugatgan (1930). Studiyada Lazokat (L.Appoqova, "Qon va suv"), Nadya (D. Furmanov, "Isyon"), Martin (Molyer, "Zoʻraki tabib") kabi rollarni ijro etgan. 1930—33 yillar Buxoro teatri, 1933—87 yillar Hamza teatrida, 1987— 90 yillar Abror Hidoyatov nomidagi teatrda aktrisa. Ijroda bosiklik bilan eʼtiborni qahramon ichki kechinmalarini ochishga yoʻnaltirish X. ijodiga xos. Bu narsalar uning Halima (F. Zafariy, "Halima"), Laurensiya (Lope de Vega, "Qoʻzibuloq qishlogʻi"), Dilbar, Oʻlmas (K.Yashin, "Tormor", "Yondiramiz"), Xonzoda, Poshshooyim, Xolisxon (Hamza, "Boy ila xizmatchi", "Paranji sirlari"), Lyubov Yarovaya (K. Trenyov, "Lyubov Yarovaya"), Nina (M. Lermontov, "Maskarad"), Tatyana (M. Gorkiy, "Meshchanlar"), Xumorxon (Abdulla Qahhor, "Ogʻriq tishlar"), Shamsiqamar (M. Abliyev, "Shamsiqamar"), Gavharshod begim (M. Shayxzoda, "Mirzo Ulugʻbek"), Boʻston (S.Ahmad, "Kelinlar qoʻzgʻoloni"), Oynisa (Oʻ. Umarbekov, "Kuzning birinchi kuni") kabi rollari talkinida namoyon boʻldi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1979). "Elyurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1999).

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureatlari
Xoʻjayevlar

Xoʻjayevlar — oʻzbek sirk artistlari sulolasi. Zamonaviy oʻzbek sirkida chavandozlik va ot urgatish janri rivojiga katta hissa qoʻshishgan. Sulola asoschisi:

Xoʻjayev Muhammad (taxallusi "Chaqqon") (1886, Qoʻqon — 1971. 28.2, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq artisti (1939). Ijodiy faoliyatini 8 yoshidan Baratboy rahbarligidagi sirk guruhida boshlab, muallakchilik, havo gimnastikasi va masxarabozlik uyinlarida ishtirok etgan. 1900-yildan namanganlik Mirzaahmad sirkida muallaqchi Qodir Abdullayev bilan ishlagan, 1905-yildan Mullaboy Mansurov sirkida faoliyatini davom ettirib, qiziqchilar va muallaqchilar guruhlarida qatnashgan, turnikda, bir pogonali va ikki pogonali chigʻiriqda ishlagan. 1919—20 yillar R. Abduxalilov va F. Yupatov sirklarida ishlagan. 1931-yil "Erkinlikdagi otlar" tomoshasini tayyorlab, oʻzbek sirki tarixida eng kuchli ot oʻyinlaridan birini yaratib, koʻp yillar davomida namoyish etdi.

Xoʻjayeva Lola (1923.18.9, Samarqand) — chavandoz, it oʻrgatuvchi. Muhammad Xoʻjayevning qizi. Oʻzbekiston xalq artisti (1950). 1931-yildan otasi rahbarligidagi "Ot ustida voltij" hamda "Chavandozlik" uyinlarida, shuningdek, akrobatlar guruhida qatnashgan. 1934-yil "Ot ustida grotesk" tomoshasini yaratib, unda milliy oʻzbek raqsi plastikasini anʼanaviy chavandozlik tryuklari bilan uzviy bogʻladi. Chopayotgan ot ustida bir necha murakkab uyinlarni yengil va epchil ijro etar edi, masalan, balandga sakrab, tizzaga oʻtirish, soʻzanalar ustidan sakrab oʻtish, otni tortilgan tasmalar ustidan sakratish va boshqa L.X. bajargan betakror mashklardan biri — chopayotgan otni keng tasma ustidan sakratib, Uzi ham balandliqdagi tasmadan sakragan va yana ot ustiga qaytib tik turgan. 1972-yildan it oʻrgatuvchi.

Xoʻjayev Lovar (Leonid) (1932.5.6, Toshkent) — chavandoz. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1964). Muhammad Xoʻjayevning oʻgʻli. 1941-yildan akrobatika uyinlarida ishtirok etgan. 1951-yildan opasi Lola Xoʻjayeva bilan "qoʻshaloq grotesk" tomoshasini tayyorlab, chopayotgan ot ustida yakka va juft tryuklarni, bir-biriga qarab chopayotgan ikki ot ustida murakkab mashklarni bajarishgan. Xujayev Andrey (1961.21.12, Toshkent) — chavandoz. Lovar Xujayevning oʻgʻli. 1975-yildan "Ot ustida grotesk" tomoshasi bilan tanilgan. 1992-yildan "Boʻgʻma ilon bilan olishuv" tomoshasini namoyish etib kelmoqda. Poʻlat Toshkanbayev.

Oʻzbekiston xalq artistlari
Xoʻjaikon tuz koni

Xoʻjaikon tuz koni - Surxondaryo viloyatining Sherobod tumanidagi kon, 1942 yilda ishga tushirilgan. Kon yotiq sinklinal burmada joylashgan, bunda tuz qatlamlari teskari qatlamlangan boʻlib, oq tuzlar yuqori, qizil tuzlar pastda joylashgan. Kizil tuz katlamlarida kaliy tuzlarining 6 qavati ajralib turadi. Tuzlarning razvedka qilingan zaxirasi 46 mln.t, yiliga 150 ming t. dan karyerlardan qazib olinmoqda. Xoʻjaikon tuz konik.da osh tuzi yirik donali, tarkibida 92,3— 99,7% NaCl mavjud. Kondagi osh tuzi qatlamining qalinligi 350–400 m ga yetadi. Rangi oq, sariq, pushti, qizil. Tuz qatlamlari 150–300 m qalinlikdagi qum, gil, qumtosh, ohaktosh kabi toʻrtlamchi va quyi boʻr davrlariga mansub yotqizikdar bilan qoplangan. Xoʻjaikon tuz konik. hozirgi kunda mamlakat ahamiyatiga molik sanoat korxonasidir. Yiliga 93 ming t osh tuzi qazib chiqarilmoqda. 1995-yil AQShdan keltirilgan jihozlar bilan ishlaydigan isteʼmol tuzi i.ch. liniyasi ishga tushirilgan.
Xoʻjaipok

Xoʻjaipok — Surxondaryo viloyati Boysun tumanidagi daryo, Surxondaryoning oʻng irmogʻi. Boysuntogʻning sharqidagi Xoʻjabuzboraktogʻdan 3360 m balandlikdan boshlanadi. Uzunligi 91 km, havzasining maydoni 765 km², oʻrtacha balandligi 695 m. Yillik oʻrtacha suv sarfi 16,8 m³/sek.dan (koʻp suvli 1969-yilda) 2,49 m³/sek.gacha (kam suvli 2001-yilda) oʻzgaradi. Qor va yomgʻirdan toʻyinadi. Daryoning gidroenergiya zaxirasi 1 mlrd. kVt/soat. X.dan ekinzorlarni sugʻorishda foydalaniladi. Qayroq, Duoba, Diybola, Qoʻrgʻoncha, Oqsuv, Fangart qishloqlaridan oqib oʻtadi. X.ning turli qismlari qaysi qishloq yonidan oʻtishiga qarab Xalqajar, Qizilsuv, Xoʻjabuzborak, Qoʻrgʻonchasoy, Tentaksoy deb yuritiladi.

Oʻzbekistondagi daryolar
Surxondaryo viloyati
Xoʻjakent GES

Xoʻjakent ges - Chirchiq daryosining yuqori qismida, Chorvoq GES dan quyirokda. Toshkent viloyati Boʻstonliq tumani Qoronkoʻl qishlogʻi yaqinida joylashgan. Oʻrta Chirchiq GESlar kaskadi tarkibiga kiradi. Styada umumiy kuvvati 165 MVt boʻlgan 3 gidroagregat oʻrnatilgan. GES qurilishi 1971-yilda boshlangan. 1gidroagregati 1976-yil 10 dekabrda foydalanishga topshirilgan, keyingi 2 agregati 1977-yilda ishga tushirilgan.

GES gidrouzeli tarkibiga bal. 40 m, uz. 597 m li toʻgʻon, 3 ta suv tashlama inshoot, stya binosi kiradi. GESdan elektr quvvati 110 kV kuchlanishli elektr uzatish liniyasi orqali sanoat korxonalariga yetkazib beriladi. 2003-yilda 688,1 mln. kVtsoat elektr energiyasi ishlab chiqarildi. Oʻrta Osiyo "Energiya" birlashgan energetika tizimiga ulangan.

    

Oʻzbekiston gidroelektr stansiyalari
Chirchiq-Boʻzsuv suvenergetika trakti
Oʻzbekgidroenergo
Xoʻjakent makoni

Xoʻjakent makoni - mustye davri gʻorlari. Hozirgi Xoʻjakent qishlogʻi (Toshkent viloyati) yaqinidagi qoyatoshlar orasidan topilgan (1957). Bir-biriga yondosh 2 ta ungurdan iborat. 1ungurdan 36 m² maydon ochilib, uning 1—2qatlamlaridan ilk oʻrta asrlarga oid sopol idishlarning siniqlari va bir necha tosh qurollar, 3quyi qatlamidan esa, mustye davriga oid sariq xarsangtosh boʻlaklari va koʻpgina tosh qurollar topilgan. 10 dan ortiq yirik tosh, shuningdek, mayda nukleuslar uchraydi. Xoʻjakent makonidan tosh parrakcha, qirgʻich, oʻchoq oʻrni, uning atrofida qoraygan toshlar va qad. hayvonlarning suyak qoldiqlari, 2un gurdan esa har xil tosh qurollar va hayvon suyaklari topilgan. Xoʻjakent makonida yashagan neandertallar ovchilik va terimchilik bilan kun kechirganlar.

    

Gʻorlar
Arxeologiya
Toshkent viloyati
Xoʻjamazgil makoni

Xoʻjamazgil makoni — yuqori paleolit davriga oid makon. Samarqand viloyati Bulungʻur tumanining Xoʻjamazgil qishlogʻi yaqinidagi qoya bagʻrida joylashgan. Maydoni taxminan 3 ga. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining Tarix va arxeologiya instituti xodimlari oʻrgangan (1969). Xoʻjamazgil makonidan koʻplab tosh qurollar, xilmaxil pichoqlar, qirgʻichlar, keskichlar, tosh boltalar, nukleuslar, tosh parrakchalar va plastinkalar topilgan.

Oʻzbekiston arxeologiyasi
Oʻzbekiston tarixi
Samarqand viloyati
Tilash Xoʻjamberdiyev

Tilash Xoʻjamberdiyev (1938.10.5, Boʻstonliq tumani Sijjak qishlogʻi — 2001.7.9, Toshkent) — sozanda (chang), bastakor. Oʻzbekiston xalq artisti (1998). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1964). Oʻzteleradiokompaniyasida Doni Zokirov nomidagi xalq cholgʻulari orkestri sozandasi (1961-yildan), xalq cholgʻu ansambli rahbari (1974-yildan). Repertuaridan oʻzbek xalq ("Kurd", "Ilgʻor" va boshqalar) va bastakorlar (F. Sodiqovning "Ishq" kabi) kuylari, oʻzbek (T. Azimovning "Goʻzal diyorim", F. Xarratovning "Yoshlar valsi", T. Toshmatovning "Bahor armugʻoni") va chet el kompozitorlari (U. Hojibekovning "Koʻr oʻgʻli" operasidan raqs, uvertyura va boshqalar) asarlari urin olgan. "Chang taronalari", "Sabolar aytdi", "Shodiyona", "Sarvigul", "Navroʻz navosi", "Gulchexra kiz oʻynasin" kabi chang uchun asarlar yaratgan. X. viloyatlarda xam turli ansambllar (mas, Fargʻona viloyatidagi "Rayhon" ashula va raqs ansambli va boshqalar) tashkil etgan. Belarus, Rossiya, Estoniya, Qozogʻiston, Tojikiston kabi mamlakatlarda gastrolda boʻlgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
1938-yilda tugʻilganlar
10-mayda tugʻilganlar
2001-yilda vafot etganlar
7-sentabrda vafot etganlar
Xoʻjamqulibek Balxiy

Xoʻjamqulibek Balxiy (taxallusi: Qipchokxon; XVII asr oxiri — XVIII asrning 1-yarmi) — tarixchi olim va davlat arbobi. Otasi Imomquli qoʻshbegi Subhonqulixon saroyida xizmat qilgan. Xoʻjamqulibek Balxiy Balx hokimi huzurida siyosiy faoliyat boshlagan. 1692—1693-yillarda Xorazm qoʻshinlari Qorakoʻlga bostirib kelganida Xoʻjamqulibek Balxiy otasi bilan birgalikda Mahmudbiy qatagʻon rahbarligida dushmanga qarshi kurashgan. Otasini Makkaga haj safariga kuzatib borgan (1695—1696) va orqaga qaytishda Panjobda qolishgan. Chunki bu paytda Balx hukmdori Mahmudbiyning markaziy hokimiyatga (Buxoroga) nisbatan ayirmachilik siyosati natijasida Balxda siyosiy ahvol murakkablashgan edi.

Xoʻjamqulibek Balxiy Panjobning poytaxti — Lohurda yashab, mahalliy noib Abdul Samadxonga bagʻishlab 1718—1724-yillarda fors tilida „Tarixi Qipchoqxon“ („Qipchoqxon tarixi“) asarini yozadi. Asar muqaddima, 9 ta bob va xotimadan iborat. Asarning oxirgi bobida Shayboniylar va Ashtarxoniylar, Oʻzbek ulusi xoni Abulxayrxondan boshlab 1724-yilgacha Dashti Qipchoq, Movarounnahr, Xuroson, Janubiy va Sharqiy Turkiston, Eron, Hindistonda yuz bergan muxim siyosiy hodisalar tasvirlangan. Hatto Turkiya va Misr tarixidan ham ayrim lavhalar keltirilgan. Asarda temuriyzoda Sulton Abu Said bilan Abulxayrxon oʻrtasida tuzilgan ittifoq, Buxoroda qalmiqlar, qipchoqlar, qoraqalpoqlar, xitoy-qipchoqlar koʻtargan qoʻzgʻolonlar (1681, 1715—1716, 1718—1719) haqida ham muhim maʼlumotlar bor. Asar qoʻlyozmasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti fondida ham saqlanadi.

Tarixchilar
Buxoro xonligida tugʻilganlar
Buxoro xonligi tarixchilari
Markaziy Osiyo tarixi
Buxoro xonligi olimlari
Xoʻjandiy

Xoʻjandiy (14-asrning 2-yarmi Xoʻjand — 15-asr boshlari) — shoir, dunyoviy adabiyot vakillaridan biri. X. haqida biografik maʼlumotlar saqlanmagan. Bizgacha uning "Latofatnoma" asari yetib kelgan. Asar Xorazmiyshsht "Muhabbatnoma"siga nazira tarzida yozilgan. Doston oʻnta noma (maktuba)dan iborat. Asarda sevgi tarannum etilib, visol ishtiyoqi va hijron iztiroblari tasvirlangan.

Tilar boʻlsang jahon ichra amorat.

Faqirlar koʻnglini qilgin imoratkabi misralarida insonparvarlik gʻoyalari ilgari surilgan. "Latofatnoma" 15-asr boshlarida oʻzbek sheʼriyatiga xos detallar va badiiy anʼanalar (ayniqsa, tajnis)ga boy, tili ommabop. Forscha, arabcha soʻzlar kam. Unda fikriy aniqlik va hissiy joʻshqinlik mujassam. Asar Oltin Oʻrda xonligida yaratilgan turkiy tildagi nodir adabiy asar boʻlib, oʻzbek adabiyotida nomanavislik janriga muhim hissa boʻlib qoʻshilgan.

Adabiyot 
 Oʻzbek adabiyoti, 1j., T., 1959.

    

Shoirlar
Maxset Xoʻjaniyozov

Maxset Saparovich Xoʻjaniyozov (1947.4.4, Nukus) — opera xonandasi (bas). Oʻzbekiston (1993), Qoraqalpogʻiston (1980), Tatariston (1981) xalq artisti. Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1972). 197274 ylar Navoiy teatrida, 1974-yildan Qoraqalpoq davlat musiqali drama va komediya teatrida yakkaxon xonanda, ayni paytda Nukus musiqa bilim yurtida oʻqituvchi. Opera sahnasida Primbiy (N. Muhammaddinov, "Ajiniyoz"), Gremin (P. Chaykovskiy, "Yevgeniy Onegin"), Kdri loʻli (S. Raxmaninov, "Aleko") kabi partiyalarni ijro etgan. Konsert repertuaridan qoraqalpoq (T. Esirkenovning "Oʻzbekistonim"), oʻzbek (H. Rahimovning "Sevimli yor", T. Sodiqovning "Jonon koʻrinur") va chet el mumtoz kompozitorlar (Brams, Betxoven, Verdi va boshqalar)ning romans, qoʻshiq va ariyalari, shuningdek, qoraqalpoq xalq koʻshiklari ("Boʻzatov", "Jetiasirim") oʻrin olgan. Mintaqaviy (Toshkent, 1972) va xalqaro (Toshkent, 1977; Rio de Janeyro, 1979) tanlovlar laureati. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofoti laureati (1983).

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti laureatlari
1947-yilda tugʻilganlar
4-aprelda tugʻilganlar
Sultonbek Xoʻjanov

Sultonbek Xoʻjanovich Xoʻjanov (1894, hozirgi Janubiy Qozogʻiston viloyatining Turkiston tumanidagi Aksumbe ovuli — 1938.10.2) — davlat va jamoat arbobi. Toshkentda qozoq tilida nashr etilgan "Birlik tugʻi" gaz.ning muharriri (1917). Sirdaryo viloyati inqilobiy qoʻmitasi raisi (1920), Turkiston ASSR ichki ishlar (1920—21), maorif (1921—22), yer ishlari (1923—24) xalq komissari, Turkiston ASSR MIK raisi oʻrinbosari (1924).

RKP(b) Qozogʻiston oʻlka komiteta kotibi va Markaz VKP(b) MKda milliy respublikalar va viloyatlar boʻyicha masʼul xodim (1925). Xoʻjanov milliy masalada "ogʻmachilik"ka yoʻl qoʻygan deb ayblangan va unga "xoʻjanovchilik" tamgʻasi bosilgan. Xoʻjanov keyinchalik Toshkentda VKP(b) MK Oʻrta Osiyo byurosi tashviqot-targʻibot boʻlimida ishladi (1928—29), Oʻrta Osiyo paxtachilikirrigatsiya politexnika instituti birinchi rektori (1929—31), "Oʻrta Osiyo paxtachilik markazi" boshqarmasi raisi (1931—32); Moskvada "Soyuzxlopok" boshqarmasi raisining oʻrinbosari (193233), SSSR IshchiDehqon nazorati xalq komissarligida paxtachilik boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari (1933—34); SSSR Yer ishlari xalq komissarligining Oʻrta Osiyodagi (Toshkent) vakolatxonasi raisi (1934), Oʻzbekiston paxtachilik tresti direktorining oʻrinbosari (1934).

Xoʻjanov matbuot, maorif va madaniyat, tarix va adabiyot masalalari bilan ham faol shugʻullangan. U "aksilinqilobiy qozoq millatchilik tashkiloti"ning rahbarlaridan biri sifatida ayblanib, 1937-yil 16 iyunda qamoqqa olingan va otishga hukm qilingan (1938-yil 8 fevral). 1957-yilda oklangan.

    

1894-yilda tugʻilganlar
1938-yilda vafot etganlar
Xoʻjaobod (maʼnolari)

Xoʻjaobod:

 Xoʻjaobod — Andijon viloyati Xoʻjaobod tumanidagi shahar.
 Xoʻjaobod tumani - Andijon viloyatidagi tuman.
Xoʻjapiryox togʻi

Xoʻjapiryox togʻi - Boysun tizmasining sharqiy tarmoqlaridan biri. Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlari chegarasida, Toʻpolondaryoning oʻng sohilida joylashgan. Deyarli kenglik boʻylab 30 km ga choʻzilgan. Bal. 3500–4000 m, eng baland joyi 4425 m (Xoʻjapiryox choʻqkisi). Suvayirgʻich qismining baʼzi joylari tekis, koʻp qismi qoyalardan iborat. Shimoliy, sharqiy va janubiy yon bagʻirlari Toʻpolondaryo va uning irmoqlari bilan zich va chuqur kesilgan (ularning koʻpchiligi dara shakliga ega). Qad. muzlik relyef shakllari (troglar, morena uyumlari) hamda kichik hozirgi zamon muzliklari va doimiy qor qoplamlari uchraydi. Yiliga 700–800 mm yogʻin tushadi. Tipik qoʻngʻir, och qoʻngʻir oʻtloq dasht baland togʻ tuproqlari tarqalgan. Oʻt oʻsimliklar oʻsadi, archazorlar bor. Xoʻjapiryox togʻi yaylov sifatida foydalaniladi.

Manbalar

Togʻlar
Oʻzbekiston geografiyasi
Xoʻjahayron gazkondensat koni

Xoʻjahayron gazkondensat koni — Qashqadaryo viloyati Koson tumanidagi kon. Muborak temir yoʻl stansiyasidan 15 km shim.gʻarbda. 1959-yilda ochilgan. 1978-yilda foydalanishga topshirilgan. Kon relyefi choʻl tekisligidan iborat. Xoʻjaxayron strukturasi Muborak koʻtarilmasida joylashgan boʻlib, shim.sharqqa choʻzilgan braxiantiklinaddan iborat. Burma asimmetrik tuzilishga ega, oʻki yoysimon egilgan, qabariq tomoni jan.ga yoʻnalgan. X.g.k.k.da jami 4 ta burgʻi qudugʻi qazilgan, yura, bur, paleogen, neogen va toʻrtlamchi davr yotqiziqlari ochilgan. Sanoat miqyosidagi gaz uyumlari bilan bogʻliq boʻlgan gorizontlar boʻsh ohaktoshlardan tuzilgan, ayrim joylarida zich, gʻovakli ohaktosh qatchalari mavjud. Uyum qatlami gumbazli tipga mansub. Ushbu gorizontlar 1697 –1710 m chuqurlikda ochilgan. Gorizontning quyi qismidan (1720–1718 m) gaz suv bilan birga chiqadi. Qatlam suvlari minerallashgan, natriyxlor koeffitsiyenta miqdori 0,9—0,92. Hoz, kunda kondan foydalanilmoqda.
Xoʻjash mahram madrasasi

Xoʻjash mahram madrasasi (yoki Xoʻjashoh mahram madrasasi) – Oʻzbekiston Respublikasining Xorazm viloyati Xiva shahridagi meʼmoriy yodgorlik. Bugungi kunda madrasa „Ichan qalʼa“ MFY, Pahlavon Mahmud koʻchasi, 11-uyda joylashgan. U 1839-yil Xoʻjashoh mahram tomonidan Ichan qalʼa hududidagi Pahlavon Mahmud maqbarasi yonida qurilgan.

Xoʻjash mahram madrasasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda „Ichan qalʼa“ davlat muzey-qoʻriqxonasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulki hisoblanadi.

Tarixi 
Xiva xonligida Olloqulixon hukmronlik qilayotgan davrning 1839—1840-yillari davomida 30 nafar talabaga moʻljallab bitkazilgan Xoʻjash mahram madrasasi Bojxona boshligʻi Xoʻjashoh mahram mablagʻlari hisobiga bunyod etilgan. Unda asosan diniy va dunyoviy bilimlar berilgan. Shunga qaramay, ushbu madrasa bojxona xodimlarini tayyorlash uchun ham moʻljallangan boʻlib, bu Xoʻjash mahramning istagi edi. Bojxona boshligʻi mansabiga koʻtarilib, boyib ketgan oddiy eroniy qul – Xoʻjash mahram oʻzining shaxsiy mulkidan madrasa taʼminoti uchun 1784 tanob (715 gektar) yerni vaqf qilib ajratgan. Xoʻjash mahramning mardligi va ishbilarmonligini koʻrgan Muhammad Rahimxon unga katta lavozimlar bergan. Mahram soʻzi bir-biriga nikohlanib boʻlmaydigan eng yaqin qarindosh, ulfat, hamdam, sirdosh degan maʼnolarni anglatadi. Shu qatori xususiy xizmatchi, ichki xizmatchi maʼnolarini ham bildiruvchi soʻz hisoblanadi. Mahramlar – Xiva xonligi davlat boshqaruvida bevosita xon maslahatchilari boʻlib faoliyat olib borgan, ular tashqi va ichki mahramlarga boʻlinadi.

Bugungi kunda madrasa ichida yogʻoch oʻymakorligi maktabi faoliyat koʻrsatmoqda.

Qurilish uslubi 
Madrasa toʻrtburchak tarhli, bir qavatli qilib qurilgan boʻlib, umumiy maydoni 21x19,5 m ni tashkil qiladi. Bosh tarzi peshtoqli (balandligi 7,5 m), gumbaz tomli, ikki yonida hovli atrofi boʻylab hujralar joylashgan, ikki burchagida guldastalar bor. Hovlining maydoni 11,8x11,8 m boʻlib, uning shimoli-sharqiy burchagidagi darsxona (3,8x3,8 m) tashqariga bir oz turtib chiqqan. Peshtoq ortidagi ikki qavatli, gumbazli miyonsaroy orqali hovliga oʻtiladi. Bino tarzlari gʻishtdan, faqat bosh tarzi, peshtogʻi va minora – guldastalar, „dandana“li hoshiyalar hamda sirli koshinlar bilan bezatilgan.

Yana qarang 

 Matniyoz Devonbegi madrasasi
 Matrasulboy Mirzaboshi madrasasi
 Yusuf yasovulboshi madrasasi
 Arab Muhammadxon madrasasi
 Muhammad Amin inoq madrasasi
 Mozori Sharif madrasasi

Manbalar 

Xorazm meʼmoriy yodgorliklari‎
Xorazm madrasalari
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xorazm
Xiva
Xoʻjagʻor

Xoʻjagʻor — soʻnggi paleolit davriga oid manzilgoh. Qirgʻizistonning Oʻsh viloyati Qopqon qishlogʻi yaqinida joylashgan. 1954—55 yillarda A. P. Okladnikov rahbarligida Tojikiston arxeologiya ekspeditsiyasi oʻrgangan. X.da yashagan odamlar chaqmoqtoshdan qurollar yasaganlar. X.dan tosh parrakchalar, chaqmoqtosh uchirindilaridan yasalgan xilmaxil qirgʻichlar, teshgichlar, parmalar, nayzasimon qurollar va boshqa topilgan. Tezoqarsoy manzilgohning bir qismini yuvib ketgan.

Arxeologiya
Oʻsh viloyati
Qirgʻiziston tarixi
Xoʻjagʻor (Vahdat tumani)

Xoʻjagʻor — Vahdat tumani Simiganji shahriga qarashli qishloq . Xo‘jagardan shahar markazigacha 16 km. Aholisi 20 kishi (2017) ni tashkil qiladi, Aholisi tojiklar.

Manbalar 
 Tojikiston joy nomlari reestri D : SIEMT, 2013. — 332 b. — ISBN 978-99947-33-54-5
Xoʻtan

Xoʻtan — Xitoyning gʻarbiy qismidagi dare, Tarim daryosining oʻng irmogʻi. Uzunligi (Qoraqosh daryosi bilan birga) 1035 km, xavzasining maydoni 43,6 ming km². Qoraqurum va Kunlun togʻlaridan boshlanadigan Qoraqosh va Yurunqosh irmoqlarining qoʻshilishidan hosil boʻlib, tekislikda Taklamakon choʻlidan oqadi. Bu yerdan oʻtgan qismida faqat iyul—avgust oylaridagina toʻlib oqadi. Oʻrtacha suv sarfi togʻdan chiqish joyida 120 m³/sek. Xoʻtan vohasini sugʻorishga sarflanadi.

Manbalar 

Alfavit boʻyicha daryolar
Xitoydagi daryolar
Sinszyan-Uygʻur muxtor rayoni
Konsepsion (provinsiya)

Konsepsion — Biobiodagi provinsiya. Poytaxti — Konsepsion. Maydoni — 3 439 km2. Aholisi — 912889 kishi (2002).

Shahar va kommunalari 
 Concepción
 Coronel
 Chiguayante
 Florida
 Hualpén
 Hualqui
 Lota
 Penco
 San Pedro de la Paz
 Santa Juana
 Talcahuano
 Tomé

Manbalar

Havolalar 
 Rasmiy veb-sayti 

Chili provinsiyalari
Biobio provinsiyalari
Chalov

Chalov () — gʻalladoshlarga mansub koʻp yillik, baʼzan bir yillik oʻtsimon oʻsimliklar turkumi. Moʻʼtadil va subtropik mintaqalarda, qisman tropik togʻlarda 300 ga yaqin turi maʼlum. Oʻzbekiston togʻlarida va togʻ yonbagʻirlarida 13 turi, jumladan, tukli Ch. (), kavkaz Ch.i (), sovich Ch.i () va boshqa uchraydi. Koʻpchilik turlari choʻl, dasht, preriyalar oʻt oʻsimliklar qoplamining asosiy kismini tashkil etadi. Shagʻalli va toshloq yerlarda ham oʻsadi. Barglari kambar, uzun,
chiziqsimon, qiltiqli. Boshoqlari bir gulli. Hamma turining xashagi sifati oʻrtacha. Chorva mollari ularni bahorda (maisa holatida) xush koʻrib eydi. Baʼzi turlari qogʻoz sanoati uchun xom ashyo.

Bugʻdoydoshlar
Portugalcha Vikipediya

Portugalcha Vikipediya — Vikipediyaning Portugal tilidagi boʻlimi. Portugalcha Vikipediya 2001-yilning iyun oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Portugalcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun):

Statistik tarixi 
 26-yanvar 2006-yil — 100 000 maqola
 12-avgust 2009-yil — 500 000 maqola
 26-iyun 2018-yil — 1 000 000 maqola

Manbalar

Havolalar 

 Portugalcha Vikipediyaning statistikasi
 Portugalcha Vikipediyaning statistik diagrammasi
 Portugalcha Vikipediyaning statistik koʻrsatkichi 
 Portugalcha Vikipediyaning mobil nusxasi

Portugal tili
Bogʻi Bobur (maʼnolari)

Bogʻi Bobur:

 Bogʻi Bobur — Andijon sh.ning jan.sharqida — Buyuk ipak yoʻli yoqasi (Bogʻishamol)dagi adirda joylashgan yodgorlik majmui.
 Bogʻi Bobur — Kobul sh.da Bobur barpo etgan bogʻ (1515—20).