Eron oshxonasi

Eron oshxonasida arab dunyosi oshpazlik sanʼatining taʼsiri sezilib tursa-da, asosan, ularni tayyorlashda Eronning oʻzidagi mavjud mahsulotlardan foydalaniladi. Shuningdek, Eronning tarixiy nomidan kelib chiqib, uni „Fors milliy taomlari“ deb ham atashadi.

Guruch eronliklar ovqatlanish ratsionidagi asosiy mahsulotdir. Bundan tashqari goʻsht (asosan qoʻy goʻshti) ham eronliklarning deyarli har bir ovqatlanish mahalida uchraydi. Koʻkatlar va piyoz eron milliy taomlarida muhim ahamiyatga ega mahsulot boʻlib, deyarli har bir taomda ishlatiladi. Maʼlumki, chorvachilik uzoq vaqtdan beri bu mamlakatning qadimiy tarmogʻlaridandir. Xususan, sut, pishloq va ayniqsa qatiq kabi sut mahsulotlari eronliklarning dasturxonida doim uchraydi. Haqiqiy Eron pazandachiligi nozik taʼmlarni yaratishga va qayla va kabob kabi nisbatan oddiy taomlar bilan taomlar tayyorlashga moyildir. Eronda ishlatiladigan eng mashhur ziravor za'farondir; Ammo boshqa koʻplab taʼm beruvchi qoʻshimchalar, jumladan, limon, yalpiz, zardchova, gulob, shuningdek, anor va yongʻoq kabilar eron milliy taomlarida keng foydalaniladi.

Guruchdan tashqari non ham eronliklar ovqatlanish rejimining asosiy tarkibiy qism hisoblanadi. Barbari, Taftan, Lavash va Sangaki kabi non turlari sevib isteʼmol qilinadi. Eronliklar Chelou turlarini tayyorlashda tah-e dig, Zirk zaʼfaron va Ojil  foydalanadilar. Bu mamlakatdagi umumiy ovqatlanish maskanlarida birinchi taom sifatida kabob taklif etiladi. Kabobning keng tarqalgan turlariga kabobi baxtiyori, chelou kabob, joʻja kabob va Kubide kabobi  kiradi.

Baliqli sabzi palov, Obgusht,  do'lma, zereshk palov, sabzi palov, fasenjon,  qorme sabzi va mirzoqosimi kabi taomlar eronliklar dasturxoniga rang-baranglik bag‘ishlaydi

Eron shirinliklarining barcha turlari ham disert sifatida isteʼmol qilinadi. Masalan, ranginak, folude va eron muzqaymoqlari bu mamlakatning eng mahhur disertlaridandir. Eronliklar nonushtasi oʻziga xos menyuga ega. Tushlik asosiy taom, kechki ovqat esa odatda engilroq boʻladi. Eron ikrasi dunyoda mashhurdir va bir vaqtlar Eron dunyodagi birinchi ikra ishlab chiqaruvchisi boʻlgan.

Tarixi 
Eron afsonalarida aytilishicha, ovqat pishirish Zahhok hukmronligi davridan boshlangan. Undan avval devlar bu hunar bilan tanish boʻlishgan va mazali osh va boshqa taomlarni pishirishgan. Pahlaviy tilida bitilgan manbalar orasida Xosrov Kvatan va Ritekning (Xosrov va Ridg) risolasida xo'reshlar, ovqatlar va sosoniylar davrida ular qanday isteʼmol qilinishi maʼlumotlar qayd etilgan. Bu eron oshpazlik tarixini tayyorlashda ishonchli manba hisoblanadi.

Bir qancha eron milliy taomlarining nomlari va oshpazlikka oida atamalarning arabiylashgan shaklini arab manbalarida uchratish mumkin. Arab tilida oshpazlik sohasiga oid koʻplab kitoblar mavjud boʻlib, ularda bir qancha oʻxshash atamalar va soʻzlarni uchratish mumkin. Bu, ehtimol , Abbosiylar xalifalarining maʼmuriy va devon ishlariga koʻp sonli eronliklarning jalb qilinganligi va natijada ularning urf-odatlari qatorida oshpazlik elementlari ham arablar hayotiga kirib kelgan boʻlishi mumkin. Xususan, bu Abbosiylar davrida ham davom etgan. Fors tilida oshpazlikka oid 4 ta mustaqil kitob bor:

 Hoji Muhammad Ali Belorchi Bag‘dodiyning pazandachilik va uning sanoati bo‘yicha ish kitobi. Bu kitob Shoh Ismoil davrida yozilgan
 Nurullohning Madal al-Hiyova asari. U Shoh Abbosning oshpazi boʻlgan.
 „Shoh Jahon nusxasi“ Hindistondagi Boburiy shohlaridan biri Shoh Jahon (1027-1068) davrida yozilgan.
 Nodir Mirzo „Kornome“ asari. Nodir Mirzo Qojarlar davridagi yozilgan „Tabriz tarixi“ kitob muallifi hamdir.

Eron oshpazligi Afgʻoniston, Tojikiston, Ozarbayjon, Armaniston, Iroq va Turkiya oshpazligi bilan oxshash tomonlari bor.

Galereya

Eron taomlari roʻyxati

Mavzuga oid maqolalar 

 Eron taomlari ro'yxati
 Mozandaron oshxonasi
 Ozarbayjon oshxonasi
 Gilon oshxonasi
 Kurd oshxonasi

Manbalar

Adabiyotlar

Tashqi havola 

 Eron madaniyati va oshxonasiga oid qoʻshimcha maʼlumotlar (ingliz tilida)
dunyo_oshxonasi
Dunyo oshxonasi