Yuriy Polyakov

Yuriy Aleksandrovich Polyakov (1921-yil 18-oktyabr, Toshkent, Turkiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi – 2012-yil 27-dekabr, Moskva, Rossiya) – sovet va rus tarixchisi, zamonaviy rus tarixi, iqtisodiy tarix, tarixiy demografiya va tarixiy geografiya (ayniqsa  fuqarolar urushi davri) boʻyicha mutaxassis. Tarix fanlari doktori (1965), professor (1970) va Rossiya Fanlar akademiyasining akademigi (1997). Rossiya Tabiiy fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi (1993).

Hayoti 
Yuriy Polyakov 1921-yil 18-oktyabrda Toshkentda xodimlar oilasida tugʻilgan. MIFLIda oʻqib, Moskva davlat universiteti tarix fakultetiga oʻqishga kirgan. U yerda akademik M. V. Nechkina, M. N. Tixomirov va V. M. Xvostovlardan tahsil olgan. Ulugʻ Vatan urushi yillarida Moskva yaqinidagi mudofaa liniyalarini qurishda qatnashib (1941), Sverdlovskdagi harbiy zavodida ishlagan (1942-1943). 1945-yilda Moskva davlat universitetini tamomlagan. SSSR Fanlar akademiyasining Tarix institutida sirtqi aspiranturada oʻqib, „Moskva ishchilari 1919-yilda Sovet poytaxtini himoya qilishda“ nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan (1949-yil, ilmiy rahbari I. M. Razgon).

Faoliyati 
1943–1945-yillarda – SSSRdagi fuqarolar urushi tarixi bosh tahririyatida kichik ilmiy xodim, 1945–1948-yillarda – assistent, katta assistent, 1948-yildan – „Komsomolskaya pravda“ xalqaro boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari boʻlgan. 1949-yildan SSSR Fanlar akademiyasining Tarix institutida kichik, keyin katta ilmiy xodim, Sovet jamiyati tarixi boʻlimi mudiri (1959-1968) boʻlib ishlagan. SSSR tarixi institutining SSSRdagi sotsialistik va kommunistik qurilishning murakkab muammolarini oʻrganish sektori mudiri (1968-1991), IRI RAS Rossiya hududi va aholisi tarixini oʻrganish markazining asoschisi va direktori (1992-2012). Tarix fanlari doktori (1965-yil, „NEP va Sovet dehqonligiga oʻtish“ dissertatsiyasi), 1966-yil 1-iyuldan esa SSSR Fanlar akademiyasining tarix (SSSR tarixi) boʻlimining muxbir aʼzosi va 1997-yil 29-maydan Rossiya Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi boʻlgan.

U tarixchi Aleksandra Yakovlevna Polyakova (1921-2016) bilan turmush qurgan. Qizi – tarix fanlari nomzodi Elena Polyakova boʻlib, fizik M. V. Kovalchuk bilan turmush qurgan.

2012-yil 27-dekabrda Moskvada vafot etgan. 2012-yil 29-dekabrda Vagankovskoye qabristoniga dafn etilgan. Ayoli Yu. A. Polyakova ham turmush oʻrtogʻining yoniga dafn etilgan.

Xotirasi 
2015-yil 20-oktyabrda Moskva janubi-gʻarbiy maʼmuriy okrugining Cheryomushki tumanidagi koʻchaga Yuriy Polyakov sharafiga nom berilgan.

Mukofotlari 

 Davlat mukofotlari va mukofotlari

 "Shon-sharaf belgisi" ordeni (1975)
 Xalqlar doʻstligi ordeni (1981)
 SSSR Davlat mukofoti (1987) – 13 jildlik „Jahon tarixi“ asarini yaratishga qoʻshgan hissasi uchun.

 Ilmiy hamjamiyat tomonidan xizmatning tan olinishi

 RAS V. O. Klyuchevskiy nomidagi mukofot (2002) – 1930-yillardagi Rossiya aholisi tarixiga oid bir qator ishlar uchun
 Uraniya jamiyatining kumush medali (GDR, 1977)
 nomidagi medal G. Kirkova (Bolgariya fan xodimlari ittifoqi, 1977)

Manbalar

Adabiyotlar 

 Bugaev A. M. Akademik Yu. A. Polyakov: znachenie nauchnogo naslediya v svete sovremennix problem kavkazovedeniya // Гуманитарий Юга России. 2015.
 Davidson A. B. Literaturnoe masterstvo istorika. K 80-letiyu akademika Yu. A. Polyakova // Новая и новейшая история. – 2001. – № 4;
 Dmitrenko V. P., Kim M. P., Xromov S. S. V neustannom tvorcheskom poiske (k 60-letiyu chlena-korr. AN SSSR Yu. A. Polyakova) // Istoriya SSSR. – 1981. – № 5;
 Dostoinstvo istorika: K 90-letiyu so dnya rojdeniya akademika RAN Yuriya Aleksandrovicha Polyakova / otv. red. V. A. Tishkov; sost. V. B. Jiromskaya. – : ROSSPEN, 2011. – 406 s. – 1000 ekz. – ISBN 978-5-8243-1595-0
 Jiromskaya V. B. Akademik Yuriy Aleksandrovich Polyakov. Jizn i tvorchestvo // Novaya i noveyshaya istoriya. – 2013. – № 6.
 K yubileyu akademika RAN Yu. A. Polyakova // Otechestvennaya istoriya. – 2001. – № 5;
 Kim M. P., Poletaev V. Ye., Samsonov A. M. 60-letie Yu. A. Polyakova // Voprosi istorii. – 1981. – № 9;
 Mins I. I., Samsonov A. M. Pyatidesyatiletie Yu. A. Polyakova // Istoriya SSSR. – 1972. – № 1;
 Mir glazami istorika: pamyati akademika Yuriya Aleksandrovicha Polyakova / otv. red. V. A. Tishkov. – M.: IRI RAN, 2014.
 Pamyati akademika Yu. A. Polyakova // Novaya i noveyshaya istoriya. – 2013. – № 2;
 
 
 Razgon A. I. 50-letie Yu. A. Polyakova) // Вопросы истории. – 1971. – № 12;
 Sevostyanov G. N., Morozov S. D. Deystvitelniy chlen RAN Yu. A. Polyakov // Novaya i noveyshaya istoriya. – 2006. – № 6.

Havolalar 

 
  Profil Yuriya Aleksandrovicha Polyakova na ofitsialnom sayte RAN
 
 
 
 
 
 
 
 
 Golovkin N. I ne prervyotsya serebryanaya nit… // Stoletie.ru, 26.12.2013.

Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
Rossiya tarixchilari
Sovet tarixchilari
SSSR Davlat mukofoti laureatlari
Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Xalqlar doʻstligi ordeni sohiblari
Hurmat ordeni sohiblari (Rossiya)
Vatan oldidagi xizmatlari uchun 4-darajali ordeni sohiblari
Rossiya fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzolari
Moskvada vafot etganlar
2012-yilda vafot etganlar
27-dekabrda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1921-yilda tugʻilganlar
18-oktyabrda tugʻilganlar