Irlandiya geografiyasi

Geografik joylashuv
Irlandiya-Atlantika okeanining shimoli-sharqidagi xuddi shu nomdagi orolning 83,5 foizini va unga tutash kichik orollarni egallaydi. Irlandiya oroli ikkita eng katta Britaniya orollarining gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib ,Sharqdan Irlandiya dengizi , shuningdek, Sankt-Jorj va Shimol boʻgʻozlari , janubdan Keltlar dengizi , gʻarbiy va shimoldan esa Atlantika okeanining ochiq suvlari bilan yuviladi . Gʻarbdan sharqqa uzunligi taxminan 300 km, shimoldan janubga - taxminan 450 km. Eng baland joyi - Karrantuil togʻi (1041 m).
Hududning umumiy maydoni taxminan 70,2 ming km². Buyuk Britaniya bilan chegara uzunligi 360 km. Irlandiya Islandiya va Portugaliyadan keyin butunlay gʻarbiy yarim sharda joylashgan Yevropadagi uchinchi yirik davlatdir.

Iqlimi 
Irlandiyaning iqlimi mo'tadil iqlim hisoblanadi. Orolning gʻarbiy qirgʻoqlari yaqinida issiq Shimoliy Atlantika oqimi mavjud boʻlib, u Atlantika okeanidan janubi-gʻarbiy shamollar bilan birga issiq va nam havo massalarini olib keladi.
Qishlari sovuq emas, yozi esa salqin. Yilning eng issiq oyi - iyul , havo harorati oʻrtacha 18-20 daraja. Eng sovuq oy - yanvar , uning harorati 7-9 darajaga tushadi.
Yiliga oʻrtacha 1200 mm gacha yogʻingarchilik mavsumi roʻy beradi, ammo ularning hudud boʻylab taqsimlanishi notekis. Eng yuqori koʻrsatkichlar orolning gʻarbiy qismiga xosdir - dengiz ta'siri tufayli ularning soni 1600 mm ga yetishi mumkin, sharqda va mamlakatning markaziy qismida esa taxminan 800-1000 mm.

Relyefi va geologik tuzilishi 
Irlandiya qirgʻoqlari (ayniqsa shimolda, janubda va gʻarbda) qoyali, koʻrfazlar bilan qattiq ajratilgan, koʻrfazlarning eng kattasi Galway, Shannon daryosi koʻrfazi , gʻarbda Dingl va Donegal , shimolda Loch Foyl. Irlandiya qirgʻoqlarida juda koʻp tosh orollar mavjud.
Landshaftlar asosan tekis: ichki qismni gʻarbiy va sharqdagi orol qirgʻoqlarigacha choʻzilgan keng markaziy pasttekislik egallaydi . Orolning chekkasida past togʻlar (eng baland joyi Karantuil tog'i , 1041 m) va plato (eng kattasi shimoli-sharqda Antrim ).

Oʻsimlik va tuproqlari 

Butunjahon yovvoyi tabiat jamgʻarmasining tasnifiga koʻra, Irlandiya ikkita ekohududga boʻlingan: Keng bargli oʻrmonlar va Shimoliy Atlantika aralash o'rmonlari, aslida oʻrmon orolning 12% dan koʻpini egallamaydi. Orol yuzasining katta qismini oʻtloqlar egallaydi . Shimoliy, alp oʻsimliklarining Janubiy Yevropaga xos turlari mavjud.
Markaziy pasttekisliklarda unumdor  tuproqlar, togʻlarda togʻ-unumdor  tuproqlari yomon qurigan plato va pasttekisliklarda torf-botqoq tuproqlar ustunlik qiladi. Ohaktoshlarda chirindi-ohakli tuproqlar mavjud.
Irlandiya ba'zan "Zumrad oroli" deb ataladi, chunki tez-tez yogʻingarchilik tufayli yil davomida oʻzining betakror yashil rangida oʻsuvchi oʻsimliklar koʻp.

Alohida muhofaza etiladigan tabiiy hududlar

Irlandiya milliy bogʻi tizimi orolning tipik va noyob tabiiy landshaftlarini aks ettiradi. Oltita parklar ( Ballikroy , Burren , Glenve , Killarney , Konnemara , Uiklou togʻlari ) davlat idorasi shuningdek,Milliy bogʻlar va yovvoyi tabiat xizmati  tomonidan boshqariladi . Ushbu tashkilotning maqsadi Irlandiya tabiatining barcha xilma-xilligini ifodalovchi tabiat moʻjizalarini qoʻriqlovchi hududlar tizimini yaratishdir.Shu bilan birga, agentlikning vazifalari ekotizimlar yaxlitligini, biologik xilma-xillikni saqlash va bogʻlarni ziyorat qilish va barcha uchun Irlandiya tabiatini oʻrganish imkoniyatini berishdir.

Manbalar

Havolalar 

{{Irlandiya Curlie Link Directory}}