MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Erkenek

Erkenek ( Erkecel, Erkecey, Ernek, İrkenek, İrkeyel ) - turk / turk folklorining qahramoni hisoblanadi. Erkenek odam  bosh barmog'idan kattta bolmagan hajmga ega qahramon. Uning sarguzashtlari asosan gigantlar bilan muomalaga kirishishni o'z ichiga oladi. Erkenek - an'anaviy xalq qahramoni. Ozarbayjon folklorida uning  Cirt nomi ham bor.  Anadoluda Parmak Çocuk (Bosh barmoqli bola) nomi bilan ham tanilgan.

Ertaklar 
Ertaklar qaldirg'ochlar davriga oid. Erkenekni sigir yoki dev yutib yuboradi, garchi kichkina bo'lsa ham, u kuchli bo'ladi va jangchi devlar va qaroqchilarni zabt etuvchidir. Uning sarguzashtlari bor, ular  g'alaba qozonish (tegirmonchi tomonidan), sichqonchaning tuzog'iga qamalib qolish va nihoyat o'rgimchakning zaharli nafasidan o'lishdan iborat. Erkenek boshqa o'g'il bolalar bilan o'yin o'ynarkan ularga yolg'on gapiradi va  ko'plab nayranglari tufayli bolalar u bilan muloqot qilmay qo'yadi.

Boshqa bir hikoyada, bechora farzandsiz dehqon er-xotin baland ovozda "qanchalik kichik bo'lsa ham " farzand tilaydi. Oradan yetti oy o‘tgach, xotinning “Erkenek” deb ataydigan “bosh barmog‘idan katta bo‘lmagan” farzandi dunyoga keladi va u “dono va chaqqon maxluq”ga aylanadi. Erkenek o'sib ulg'aygan sayin otasiga uy ishlarida yordam berishni kanda qilmaydi.

Etimologiya 
Moʻgʻul tilida Erhi yoki Erki  (Qadimgi moʻgʻulcha: Erekey ) va turkcha Ernek (eski turkcha: Erŋek )  Bosh barmoq maʼnosini bildiradi.

Yana qarang 

 Dumaloq
 Tom Thumb

Manbalar

Havolalar 

 Azerbaydjanskaya skazka: Kak Djirtdan uvel detey ot strashnogo diva 
Mifologiya
Folklor
Bekmurodboy madrasasi

Bekmurodboy madrasasi — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahri Darvozatutak MFYda joylashgan, hozirgi kungacha saqlanib qolingan tarixiy-madaniy yodgorliklaridan biri hisoblanadi. Bekmurodboy madrasasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Hozirda masjid Qarshi shahrining „Eski shahar“ qismidagi Odina bogʻida joylashgan.

Nomlari 
Mazkur meʼmoriy yodgorlik Bekmurodboy tomonidan bunyod qiligan boʻlib u mangʻit urugʻining qozoqlaridan boʻlgan. U shahar aholisi oʻrtasida Bekmir Qozoq nomi bilan mashxur edi. Shu sababdan Bek­murodboy qurdirgan Madrasa „Bekmir qozoq“ nomi bilan ham yuritilgan. Hozirgi kunda madrasa xalq orasida Bekmir madrasasi deb ataladi.

Tarixi 
Bekmurodboy madrasasi 1911-yilda (hijriy 1329-yil) Qarshi qal’asnning bosh maydoni — Registonning shimol tomonida bunyod etilgan. Inqilobdan oldin ushbu madrasada xotin-qizlar tahsil olgan. Hatto, bir necha davrada uni „Ayollar akademiyasi“ deb atashgan.

Meʼmorchiligi 
Madrasa peshtoqi ostidagi marmar lavhada forsiy tilda madrasani qurdirgan kishi, uni qurgan meʼmorning ismi sharifi hamda qurilgan sanasi oʻyib yozilgan. Madrasa buxorocha uslubda koshinsiz, choʻzinchoq pishiq gʻishtlardan boʻyiga 24.0 metr, eniga 20.5 metr hajmda bunyod etilgan. Uning qurilishida chorgʻisht ishlatilmagan. Darvozaxonadan kirishda oʻng va chap tomonlarda darsxonalar joylashgan. Hovlisi ham katta bo‘lib, uning yuzasi 12,1 x 11,8 metrdan iborat. Atrofida tolibi ilmlarga atab qurilgan hujralar soni 23 tani tashkil etgan. Hujralar kirishda oʻng va chap tomonlarda joylashgan. Hujralar asosan bir xonadan iborat boʻlib, bezaksiz, eshik tanasida ganch panjaralar oʻrnatilgan boʻlib, ulardan yorugʻlik tushib turgan. Madrasaning peshtoqi uncha baland boʻlmagan. Peshtoqning ikki yoni tepasi naqshli gʻishtin qubbalar bilan bezatilgan. Binoning ikki yon burchagida minoralar boʻlib, ular anchayin katta bo‘lgan. Bekmurodboy madrasasi asosan bir qavatli boʻlib, uning peshtoq tarafidagi ikkinchi qavatida ham hujralar joylashgan. Madrasa qurilishi rejasi Shermuhammad madrasasiga o‘xshash bo‘lgan. Madrasaning janubiy-sharqiy tomonidagi ikkinchi qavatda joylash­gan 2 ta hujra madrasaning meʼmoriy koʻrinishiga mos boʻlmagan boʻlib, ular ancha keyin qurilgan.

Manbalar 

Qarshi madrasalari
Juliano Belletti

Juliano Haus Belletti (; 1976-yil 20-iyunda Braziliyada tugʻilgan) — braziliyalik professional futbolchi, himoyachi. Futbolchilik faoliyati davomida u "Barcelona", "Chelsea", "Villarreal", "San-Paulu" va "Atletiko Mineyro" kabi klublarda oʻynagan.

1999-yilda Atletiko Mineyro klubi bilan Braziliyaning Kumush toʻpi gʻolibi, „Placar“ jurnali tomonidan taqdirlangan. 2002-yilda Juliano Braziliya terma jamoasi bilan jahon chempioni. 2005/06-mavsumda „Barselona“ bilan UEFA Chempionlar Ligasi gʻolibi.

Klub martaba

Futbolchilik martabasining boshlanishi 
Juliano Belletti oʻynagan birinchi klub Braziliyaning „Kruzeyro“ klubi boʻlib, u ikki yil oʻynagan. U klubdagi debyutini 1994-yilning noyabr oyida oʻtkazgan. Keyin u Braziliyaning boshqa klubi — "San-Paulu" ga oʻtgan va u 6 yil davomida 10 dan ortiq gol urgan. 1999-yilda Juliano markaziy yarim himoyachi sifatida oʻynagan va "Atletiko Mineiro" klubiga ijaraga berilgan. Juliano ushbu klubda oʻynab, Braziliyaning „Kumush toʻpini qoʻlga kiritgan. Villarrealga koʻchib oʻtgandan soʻng, Juliano Belletti terma jamoaga chaqiruv oldi va 2002-yilgi FIFA Jahon chempionatiga yoʻllanma oldi.

Barselona 
2004-yilning yozida Juliano Belletti Kataloniya klubiga oʻtgan. Butun mavsum davomida u himoyachi sifatida oʻynan.

2005/06-yilgi mavsumda u himoyachi sifatida koʻproq oʻyin oʻtkazdi. Uning 2006-yili Belletti UEFA Chempionlar ligasi finalida Londonning “Arsenal" klubiga (2:1) urgan goli kataloniyaliklarga Yevropaning eng kuchli jamoasi nomini keltirdi. Uchrashuvning ikkinchi bo‘limida Belletti zaxiradan maydonga tushgan.

Futbolchilik martabasining tugashi 
2011-yilning 15-iyunida Belletti „Ceara“ klubiga koʻchib oʻtdi va oʻn ikki kundan soʻng, 27-iyun kuni oʻzining Twitter sahifasida futbolchilik faoliyatini yakunlayotganini eʼlon qildi. Sababi doimiy jarohatlar edi.

2016-yil 21-dekabrda Juliano Belletti Coritiba klubining xalqaro aloqalar boʻyicha ijrochi direktori etib tayinlandi.

Manbalar 

FC Barcelona futbolchilari
Braziliyalik futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1976-yilda tugʻilganlar
20-iyunda tugʻilganlar
Yalbuz

Yalbuz yoki Albuz, sifatdosh sifatida Taz-Dag ( Tas-Tav, Taz-Tog, Daz-Dağ, Taskildag yoki Tazkil Togʻ degan maʼnoni bildiradi; kal togʻ degan maʼnoni anglatadi) bu turkiy mifologiyadagi sirli va afsonaviy togʻdir.

Bu turkiy, shuningdek, Oltoy xalq mifologiyasining sehrgarlik bilan bog'liq tushunchasi hisoblanadi. Afsonalarga ko'ra, qarg'alar, qora burgutlar, jodugarlar va boshqa g'ayritabiiy mavjudotlar vaqti-vaqti bilan "taqir tog'larda" to'planishadi. Yalbuz haqidagi eslatmalar turli tarixiy va adabiy manbalarda, masalan, Oltoy rivoyatlarida uchraydi. Kontseptsiyaning aniq kelib chiqishi va faktik dalillari aniq emas.

Adabiyotlar 

 Türk Söylence Sözlüğü (Turkcha mifologik lug'at), Deniz Karakurt, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
 Turk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi

Havolalar 

 TURK MİTOLOJİSİ SÖZLÜĞÜ (TU); Pinar Karaja - "Taskil"
Dodhoh madrasasi

Dodhoh madrasasi — Qarshi madrasasi.
Madrasa Dodxoh guzari masjidi atrofida qurilgan hujralardan iborat boʻlgan. Ikkita hujjatda ushbu madrasa faoliyatiga oid maʼlumotlar saqlanib qolgan. Bittasida madrasaning vaqfsiz ekani aytilgan: „Ojiz banda duogoʻyingiz qozi Abul Fazl sudur hazratimning boshiga sadqa boʻlsin. Qarshi viloyatidagi Dodxoh guzari masjidi hujralari vaqfsiz boʻlgani uchun mudarrisi yoʻq. Bu joydagi talabalar bekor qoldi. Shu sababdan mulla Elmurod ismli ilm tolibi unga mudarris boʻlishni istaydi va oliy marhamatingizdan umidvor boʻlib, janobi oliyni duo qilgay. Umid birla arz qilurmizki, mulla Elmurod taʼlim koʻrgan solih kishi va dars oʻtishga munosibdir. Hazratimning oʻzi koʻproq va yaxshiroq bilguvchidir. Faqiringiz“. Ikkinchi hujjatda qozi mulla Mir Sirojiddin sudur oliy hukmdorga arz qiladi: „Tasadduqingiz boʻlay, Abdullaxon madrasasi hujrasining bir tarafida yashovchi duogoʻyingiz mulla Hamdam vafot etdi. U Qarshidagi Dodxoh, guzari masjidi hujralarida dars berardi. oʻrni boʻsh qoldi“. Hujjatda koʻrsatilishicha, shundan soʻng Abdullaxon madrasasidagi joy mulla Yusuf ismli talabaga beriladi. Dodxod masjidi hujralari uchun dam quyidagicha mudarris tayinlanadi: „Tasadduqingiz boʻlay. Mazkur masjid hujralarida marhum mulla Hamdam oʻrniga dars oʻtish uchun talabalar tahqiq va imtihon qilindi. Ularning orasida oʻqimishli, kambagʻal va xokisor mulla Abdujalil nomli ilm tolibi mazkur masjid hujralarida mulla Hamdam oʻrniga dars oʻtishdan umidvor boʻlib, janobi oliyni duo qilgaydir. Maoshi bir tilla“. Shu tariqa Dodxoh madrasasi mudarrisi maoshi bir tilla ekanligi maʼlum boʻldi. Mazkur oʻquv dargohi ham buzilib ketgan.

Meʼmorchiligi 
Dodhoh madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Tohir Raj Bxasin

Tohir Raj Bxasin (,  1987-yil 21-aprel) — hind aktyori, hind filmlarida suratga tushadi. Dehlida tugʻilgan, Melburn universitetida media boʻyicha magistr darajasiga ega. Bxasin ekrandagi debyutini Kismat Love Paisa Dilli (2012) filmi bilan qildi va Kai Po Che! (2013) va Bittadan ikkita (One by Two 2014) filmida qisqacha chiqish qilgan.

Bxasin Mardaani (2014) filmi bilan rasmiy kino debyutini qildi, bu unga „Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor“ nominatsiyasi uchun Filmfare mukofoti va salbiy roldagi eng yaxshi aktyor uchun ekran mukofotini taqdim etdi. Shuningdek, u Force 2 filmida antagonistni ijro etdi. Uning navbatdagi Chhichhore (2019) filmi blokbaster xitiga aylandi. Keyin u 83 (2021) filmida Sunil Gavaskarni ijro etdi.

Faoliyati 
Tohir 2012-yilda Hindiston kino va televideniye instituti uchun to‘rtta qisqa metrajli filmda suratga tushgan va Samsung va Canon kamera kabi kompaniyalar uchun Hindiston televideniesi reklamalarida suratga tushganida professional rol ijro etishga qaror qilgan. Oʻsha yili u Sanjay Xanduri rejissyori Kismat Love Paisa Dilli komediya triller filmida kamo rolida koʻrilgan. Abhishek Kapurning Kai Po Che (2013) filmida etti soniyalik rolni ijro etgan, filmdagi kriketchi Ali rolini ijro etdi. Tohir Devika Bhagat rejissyorligidagi Bir-ikkita (2014) romantik komediyasida ham suratga tushdi.

2016-yilda Tohir Jon Abraham va Sonakshi Sinxaga qarama-qarshi boʻlgan Force 2 josuslik trillerida rol ijro etdi. Uning eʼtirof etilgan obrazi unga „Yulduzli ekran“ nominatsiyasida ikkinchi plandagi eng yaxshi aktyor nominatsiyasini qoʻlga kiritdi. Mardaani va Force 2- dagi ishi uchun Tohir 2017-yilda Forbes jurnalida 30-dan 30-gacha boʻlgan roʻyxatda joy oldi. Oʻsha yili u The Times of India roʻyxatida eng kerakli 50 kishi roʻyxatiga kiritilgan. Tohir 2018-yilgi Kann kinofestivalida qizil gilamdan Nandita Dasning 1940-yillardagi Bollivud yulduzi Shyam obrazini aks ettirgan Manto filmi uchun aktyorlar tarkibida o‘tdi. 2019-yilda u Dangal rejissyori Nitesh Tivarining Chxichhor badiiy filmida bosh rollardan birini tasvirlagan. Film Hindiston prokatida 200 milliondan ortiq daromad olib, blokbaster hitga aylandi va eng yaxshi film uchun nufuzli Milliy mukofot bilan taqdirlandi.

Shaxsiy hayoti va ekrandan tashqari ishi 
Intervyuda Bxasin maktab va kollej kunlarida munosabatlari boʻlganini tan oldi, lekin aktyorlik qilishga sodiq qolganidan keyin munosabatlarga vaqt topolmaydi. Bxasin toʻqqizinchi marta boʻlib oʻtgan „Ramp For Champs“ moda koʻrgazmasi uchun va Smile Foundation xayriya tashkilotiga yordam berdi. Tadbirdan olingan daromad qizlarni o‘qitishga sarflandi.

Filmografiyasi

Filmlari

Veb-seriyasi

Mukofotlari

Manbalar

Havolalar 
 
Screen Awards g'oliblari
Hindistonlik kino aktyorlari
Dehli xalqi
Dehli aktyorlari
Panjob xalqi
Hind kino aktyorlari
Yashayotgan insonlar
1987-yilda tugʻilganlar
Humus

Humus (hummus, xomus, hommus; ) noʻxat pyuresidan tayyorlanadigan gazak boʻlib, uning tarkibi: kunjut pastasi, zaytun yog'i, sarimsoq, limon sharbati hamda qizil qalampirdan iborat.

Arab tilida “hummus” soʻzi yashil noʻxat oʻsimligi degan maʼnoni anglatadi. Oʻtmishda Yaqin Sharq mamlakatlarida keng tarqalgan, bugungi kunga kelib u butun dunyoga mashhur boʻldi. U mustaqil taom yoki sous sifatida isteʼmol qilinadi. Tarkibi va tayyorlash usuliga koʻra masabaha, meshasha taomlariga oʻxshaydi.

Tarixi 
Humusning tayyorlanish yoʻriqnomasi XIII-asrda arab oshxonasi kitoblarida paydo boʻlgan. Taom eng koʻp Yaqin Sharq mamlakatlarida Isroil, Suriya, Livan, Iordaniya, Turkiya, shuningdek Gretsiya va Kiprda keng tarqalgan. Sharqda anʼanaviy ravishda pita noni, boshqa mintaqalarda esa baʼzan makkajoʻxori chipslari, non bilan sovuq gazak yoki sous sifatida tortiq qilinadi.

XXI-asrning boshida xumus Amerika Qoʻshma Shtatlarida va boshqa rivojlangan mamlakatlarda vegetarianlar orasida mashhur boʻla boshladi.

Kelib chiqishi 
Humusning kelib chiqishi Isroildagi yahudiylar va arablar oʻrtasidagi tortishuv nuqtasidir. Isroillik yahudiylar koʻpincha bu taomini oʻzlashtirishadi va "milliylashtirishadi", baʼzida humusni "Isroil milliy taomi" deb atashadi. Tarixchi Dafna Xirshning taʼkidlashicha, baʼzi Falastin taomlari, jumladan, humus, Sharqiy Yevropadan kelgan yahudiy koʻchmanchilari tomonidan Yaqin Sharqda joylashish harakatlarining bir qismi sifatida qabul qilingan. Falastin-Isroil mojarosi, Isroil va qoʻshni arab davlatlari oʻrtasidagi urushlar va yahudiylarning musulmon mamlakatlardan koʻchirilishi isroillik yahudiylar orasida humus taomi mashhurligining oshishiga va uning falastinliklardan kelib chiqishini inkor etishiga olib keldi. Shunga qaramay, soʻnggi yillarda Isroil va boshqa mamlakatlarda humusni maqomini koʻtarish jarayoni sodir boʻldi.

Tarkibi va xususiyatlari 
Humus qaynatilgan noʻxatdan tayyorlanadi, ular qoʻlda yoki zaytun yog'i, limon sharbati va kunjut xamiri qoʻshilishi bilan blender yordamida bir xil holga keltiriladi. Taʼbga koʻra ziravorlar (xususan, sarimsoq, tuz,  piyoz, maydalangan zira, zaʼatar, chili) qoʻshish mumkin.

Humusga qoʻshilgan mahsulotga qarab, u turli xil lazzatlarga ega boʻlishi mumkin. Humusga mashhur qoʻshimchalar orasida qovurilgan qizil qalampir, sarimsoq, qovurilgan piyoz, qovurilgan pomidor, qaragʻay yongʻoqlari, qovoq pyuresi, oq pishloq, dudlangan paprika, kakao.

Humus oʻsimlik oqsili, xun tolasi, toʻyinmagan yogʻlar va temirga boy taom hisoblanadi. Humus retseptlari turlicha boʻlgani uchun, birinchi navbatda, noʻxat va suvning nisbatlariga qarab, uning ozuqaviy qiymati ham oʻzgaradi. Humus 100 gramm uchun taxminan 170 kaloriyani oʻz ichiga oladi va xun tolasi, B6 vitamini va boshqa minerallar manbai hisoblanadi.

Manbalar 

Livan oshxonasi
Arab taomlari
Misr oshxonasi
Zellenbau konslageri

Zellenbau, Cellenbau, Prominentenbau, shuningdek, kazarma yoki bunker Cellenbau — lager va Gestapo qamoqxonasi, Zaksenxauzen konslagerida joylashgan. 1937-yilda qurilgan. Ushbu qamoqxonada Reyxning eng xavfli va muhim mahbuslari hisoblangan odamlar — taniqli siyosatchilar, davlat arboblari, shuningdek, Adolf Gitlerning shaxsiy dushmanlari deb eʼlon qilingan odamlar bor edi. Mahbuslar orasida OUN-B dirijyori Stepan Bandera ham bo‘lgan.

Tavsif 
Zellenbau lagerning eng nozik hududi edi. Bu alohida bino bo‘lgan. Lagerning qolgan qismidan ajratilgan toʻrtta burchagida projektorlar va statsionar pulemyotlar oʻrnatilgan qorovul minoralari bor edi. Mahbuslar doimiy nazorat ostida bo‘lgan. Mahbuslar har birining maydoni bir necha kvadrat metr boʻlgan kichik bir kishilik kameralarda yashashgan. Har bir hujraning derazasi bor edi, u yogʻoch qalqon bilan yopilgan.

Qamoqxona konslagerning boshqa sharoitlariga nisbatan eng yaxshi qamoq sharoitlari bilan ajralib turardi. Mahbuslarning aksariyati Qizil Xochdan yoki oʻz oilalaridan yordam oldi.

Mahbuslarning „dahshati“ dan biri blok komendanti, SS Gauptsharfürer Kurt Ekkarius (Ikarius) edi, uning fikricha, rejimni har qanday buzganlik uchun mahbusni shafqatsizlarcha qiynoqqa solishi yoki oʻldirishi mumkin edi.

Ukrainalik tarixchi Olesya Isayukning fikricha, Zellenbauning ichki qamoqxonasi tarixi 1945-yilda tugamadi. Zaksenxauzen Sovet qoʻshinlari tomonidan bosib olingan, shundan beri u sovetlarning konslageriga aylandi va Zellenbau Sovet ichki maxsus qamoqxonasiga aylandi.
Hammasi boʻlib, O.Isayukning hisob-kitoblariga koʻra, 200 ga yaqin kishi qamoqqa tashlangan. Ulardan: 71 nemis, 14 polyak, 8 ukrain, 7 fransuz, 5 nafardan ingliz, norveg, rus, bitta arab — Shimoliy Afrikadagi fashistlarning yordamchi politsiyasi askari.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Ivan Gavrish. Taʼemnitsya v’yaznya No 72192. Bandera Zaksenxauzenda // Tarix. — Lvov, 2016. — 2-son (jonli). — S. 1, 3-5.
 STEPAN BANDERA en prisiones alemanes y campos de concentración, Mykola Posivnych tomonidan. (isp.)
Konslagerlar
Abaxan

Abaxan ( xakas : Agban ; turkcha : Abahan ; Ozarbayjon : Abaxan yoki ạbạkạn ; o'zbek : Abakan ; qirg'iz, mo'g'ul : Abakan ; rus : Abakán, usmonli : Ảbạḭạn, tatar : Ảbạḭạn : ạbạkạn . U asosan Aba Xon, Abakan yoki Abaxan nomi bilan ham tanilgan va xakas va Abakan xalqlarining ajdodi hisoblanadi.

Abaxan haqidagi afsonalariga ko'ra u xakas jangchisi bo'lgan, uning ismi " Ayiqning qoni " degan ma'noni anglatadi. U Abakan daryosiga sakrab tushad va shu tariqa daryo va Abakan shahriga uning nomi beriladi

Xususiyatlari 
Turkiy afsonalarga ko'ra, u Altingo'lda (Oltin ko'l) yashaydi va yomg'ir yog'diruvchi kuchga ega bo'ladi  Bundan tashqari, u Oltoy Respublikasining erlarini himoya qiladi.  Jangchi Aba Xon ("Ayiq podshosi") qadimgi davrlarda Abakan daryosi bo'yida yashagan. Oti bilan Abakan daryosi suviga cho‘kib ketadi. Ilgari Abakan xalqlarining totemlari ayiqlar edi. Xakas xalqiga ko'ra, ayiq muqaddas hayvondir. Abakan daryosining qarama-qarshi qirg'og'idan jangchi Aboxon ot bilan boshqa tarafga otiladi. Kichik-Abakan va Katta-Abakan daryolari urgʻu bergan joylarda ursinsimon jinslarni koʻrish mumkin.

Etimologiya 
Bu so'z "Ayiq shohi" yoki ayiqning qoni degan ma'noni anglatadi. Turk tilida Abi (katta aka) va Aba/Apa (ota, bobo) birikkan ma’nolardir. Qadimgi moʻgʻulcha Aba va qadimgi turkiy “Ab” soʻzlari ovchilik bilan bogʻliq ma'lum bir maʼnoga ega.  Abakan so‘zi Onado‘li turkchasida saxovatli, hurmatli yoki obro‘li kabi  ma’nolarini bildiradi.

Adabiyotlar

Havolalar 

 Mitolojik Irmaklar 
Mifologiya
Yvelines

Yvelines () Fransiyaning shimolidagi Île-de-France mintaqasida joylashgan boʻlimdir. 2019-yilda uning aholisi 1,448,207 kishini tashkil etdi. Uning markazi Versal boʻlib, unda Versal saroyi joylashgan. 1682-yildan 1789-yilgacha Fransiya qirolining asosiy qarorgohi, 1979-yildan beri UNESCOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Yvelines katta shaharlari — Sen-Jermen-en-Laye, Mantes-la-Joli va Rambouillet.

Tarixi 
Yvelines 1964-yil 10-yanvarda qabul qilingan qonun va decret d’application (qonunni qanday qoʻllash kerakligini koʻrsatuvchi farmon)asosan 1968-yil 1-yanvarda sobiq Seine-et-Oise departamentining gʻarbiy qismidan tashkil topgan. U Seine-et-Oise rasmiy hududini meros qilib oldi, chunki u oʻz hududining eng katta qismini egallagan. Bunga qoʻshimcha ravishda, u Seine-et-Oise shaharlari va Versalni qabul qilib oldi.

Yvelines oʻz nomini Rambouillet yonidagi Yveline oʻrmonidan oladi.

U 1969-yilda Essonne qoʻshni departamentidan Châteaufort va Toussus-le-Noble kommunalarini qoʻshib oldi.

Hudud 1871-1879 yillarda Uchinchi Respublikaning dastlabki yillarida Fransiya poytaxti boʻlgan. Oʻshandan beri konstitutsiyaviy oʻzgarishlarni kiritish yoki Prezidentning rasmiy deklaratsiyasini tinglash uchun kongress majlisi shu yerda oʻtkaziladi.

Geografiyasi 
Yvelines shimolda Val-d’Oise, sharqda Hauts-de-Seine, janubi-sharqda Esson, janubi-gʻarbda Evre departamentlari bilan chegaradosh.

Departamentning sharqiy qismi, shuningdek, Sena daryosi boʻyidagi shimoliy qismi Parij metropoliyasining bir qismidir. Ammo boʻlimning qolgan qismi qishloq boʻlib, uning katta qismi Rambuye oʻrmoni bilan qoplangan.

Asosiy shaharlari 

Versal (markaz va eng koʻp aholi yashaydigan kommuna) va Mantes-la-Joli, Rambuye va Sent-Jermen-an-Laye shaharlaridan tashqari, Conflans-Sainte-Honorine, Puissy, Les Mureaux, Houilles , Sartrousir kabi shaharlar kiradi. 2019-yil holatiga koʻra, 20 000 dan ortiq aholiga ega 21 ta kommuna mavjud. Aholisi eng koʻp boʻlgan 10 ta kommuna ham bor.

Siyosati 
Departament kengashining rahbari Per Bédier hisoblanadi.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Fransiya
Mir Chaman madrasasi

Mir Chaman madrasasi — Qarshi madrasasi. Qarshida joylashgan koʻhna madrasalardan biri hisoblangan. Madrasa vaqf hujjatida u shahar devori ichkarisida ekani koʻrsatilgan. Madrasa hujjatlariga qaraganda madrasa XVIII asrdan oldinroq qurilgan. Madrasa masjid bilan birpaytda qurilgan. Vaqf hujjatida masjid hujralari yoki madrasa hakida soʻz yuritilmagan. Bu unchalik ajablanarli emas. Chunki, qadimda masjid, madrasa yo tahoratxona kabi turli bino va boshqa maqsadlarda ham alodida-alodida vaqf qilish hollari koʻp uchraydi. Shunday kilib, mazkur Madrasa Mir Chaman masjidi atrofida qurilgan bir qancha hujralardan tashkil topgan oʻquv maskani boʻlgan. Madrasaga tegishli bitta hujjat aniqlangan. Unda qozi Inoyatulloh sudur oliy hukmdorga shunday arz qiladi: „Charmgari guzari masjidi imom xatibi va mudarrisi duoguyingiz mulla Abdurauf vafot etdi. Ushbu mavzening barcha fuqarosi sizni duo qilib hamda hukmdorimizning xusravona marhamatidan umidvor boʻlib, Mir Chaman masjidi hujralari mudarrisi mulla Joʻrani ushbu oʻringa oʻtkazishingizni soʻraydi“. Hujjatda taʼkidlanishicha, mulla Joʻraning oʻrniga endigina madrasani tugatgan mulla Shamsiddin xoja munosib koʻriladi“. Madrasaga uzurli sabasiz 2 oyi 10 kun darsga qatnashmagan talabalar oʻqishdan chetlashtirilgan. Madrasa mutavvali tomonidan nazorat qilib borilgan. Mir Chaman madrasasi mudarrisi qancha maosh olganligi toʻgʻrisida maʼlumot berilmagan. Mazkur hujjat qozi Inoyatulloh tomonidan yozilgan.

Meʼmorchiligi 
Mir Chaman madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolgan.

Manbalar 
Qarshi madrasalari
Oʻzbekistonda saqlanib qolmagan madrasalar
Sutgol

Sutgʻol (    , "Sut ko'li") yoki Akgol (    , "Oq ko'l") - turk mifologiyasidagi ko'l. Bu hayot baxsh etuvchi favvora  hisoblanadi. Umay ma’buda bola tug‘ilishidan oldin ko‘ldan bir tomchi olib, bolaga ruh bag‘ishlaydi. Ba'zi manbalarga ko'ra, bu vazifani Ayzit yoki Yiyik bajaradi. Ko'l mifologiyasiga ko'ra u Kaf tog'ining orqasida yoki osmonning uchinchi qavatida joylashgan.

Ko'l yaqinida qanotli otlar bor. Xizir u yerga borganida ularni olib ketmoqchi bo'ldi. U ko'lga bir oz sharob tushiradi va otlarni osongina ushlab oladi. U otlarning qochib qutulolmasligi uchun qanotlarini sindirib tashlagan va afsonaga ko'ra, bugungi otlar shu tarzda paydo bo'lgan.

Adabiyotlar 

 Turk Mitolojisi Sözlüğü, Pınar Karaja 
 Turk Mitolojisi / Murat Uraz 
 Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt, Turkiya, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0) 
Mifologiya
Rixsiyeva Nasiba

Rixsiyeva Nasiba Rixsiyevna — (1932 — 2002) Toshkent shahrida tugʻilgan. SAGU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1957-yil bitiruvchisi. Sharqshunos-tarixchi-eronshunos, tarix fanlari nomzodi, dotsent.
1957 — 1961 Oʻzbek adadabiyoti nashrning Sharq xalqlari adabiyoti boʻlimida kichik muharrir; 1961-yildan OʻzFA SHIda aspirant va 1992-yilgacha ToshDU sharq fakulteti oʻqituvchisi, katta oʻqituvchi, 1981 — 1992-yil nafaqagacha dotsent.

Asosiy ilmiy ishlari 
Nomzodlik dissertatsiyasi mavzusi: „Voprosi russko-iranskix otnosheniy v materialax Sentralnogo Gosudarstvennogo Arxiva Uzbekistana (vtoraya polovina XIX — nachalo — XX v)“. — T., 1975.

Adabiyotlari 
1. Otrajeniye sobitiy Iranskoy revolyutsii 1905-1911 g i materialax SGA UzSSR // Materialno nauchnoy konferensii professorsko-prepodavatelskogo soveta TashGU. — Toshkent, 1956.
2. K istorii soveteskiy respublikiy Tursii otnosheniy. — M.: Gospolitizdat, 1958. — 84 b.
3. Nizkiy formi kapitalizma v promishlennosti Tursii: (na primere tekstiln. proizvodstva) // Tures. sb. — M., 1958. — B. 87
4. Osobennosti razvitiya kapitalizma v Tursii: 1923-1960 g. / 1962. −354 B. — Shu nashr: turk tilida.
5. Klassik borba v Tursii: (Burjuaziya i proletariat). — M.: GRVL, 1966. −167 B. — Shu nashr: turk tili

Manbalar