MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Refik Muzafarov

Refik Ibrahimovich Muzafarov (qrim-tatarcha: Refiq Ibraim oğlu Muzafarov, 1928-yil 18-aprel Biyuk-Ass Ak-Shayx (Razdolnenskiy) tumani – 2011-yil 20-dekabr) – filologiya fanlari doktori, professor. Qrim-tatar Xalq Majlisi ikkinchi Qurultoyi delegati, Qrim-tatar Xalq Majlisining birinchi chaqiruv deputati, madaniyat, til va din masalalari bilan shugʻullangan.

Refik Muzafarov 1928-yil 18-aprelda tugʻilgan. U koʻp sonli qrim-tatarlar qatori Oʻzbekistonga koʻchirilgan. Chirchiq shahrida yashagan.

1960-yilda nomzodlik, 1967-yilda Bokuda Qrim-tatar folklori boʻyicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

1967-yil iyun oyida filologiya fanlari doktori Muzafarov Kremlda Andropov, Shchelokov, Rudenko va Georgadze tomonidan tashkil etilgan Qrim-tatar Xalq Majlisi delegatsiyasi tarkibida edi.

Refik Muzafarovning mehnat faoliyati davomida unga nisbatan turli xil koʻrinishda bosimlar oʻtkazilgan. 10 ga yaqin oliy oʻquv yurtidan turli bahonalar bilan ishdan boʻshatilgan.

U oʻsha paytda SSSRda qrim-tatar filologiyasi boʻyicha ilmiy darajaga ega boʻlgan yagona mutaxassis boʻlgan. U yozgan kitob va maqolalar nashr etilmagan. Uning kitoblaridan biri Qozon universiteti nashriyoti tomonidan nashrga tayyorlanadi, ammo chop etilmaydi.

U Ulugʻ Vatan urushi yillarida qrim-tatar xalqi, deportatsiya joylaridagi vaziyat haqida materiallar toʻplagan.

1987-yilda u rafiqasi bilan Qrimga qaytib keldi. 1990-yilda Feodosiyada qrim-tatar va rus tillarida nashr etiladigan „Vatan“ jurnaliga asos soladi. Qrim-tatarlarning „Vatan“ madaniy-maʼrifiy va ilmiy tadqiqot markazi direktori boʻlgan.

2 jilddan iborat „Qrim-tatar ensiklopediyasi“ni yaratdi. Ushbu ensiklopediyani Refikning ukasi professor Nuzzet Muzafarov oʻz mablagʻi hisobidan nashr ettirdi.

1990—1994-yillarda „Vatan“ jurnalining 36 ta soni chop etildi.

Refik Ibrahimovich Muzafarov 2000-yilda Qrim Avtonom Respublikasi mukofotini qoʻlga kiritadi.

Refik Muzafarov vafotidan soʻng, 2011-yil 21-dekabr kuni Aqmesjit – Kebir-Jomi markaziy masjidida Qrim muftiysi hoji Emirali Ablayev boshchiligidagi muftiylik vakillari, qarindoshlar, doʻstlar ishtirokida janoza namozi oʻqildi.

Manbalar
Stanislav Ivanovskiy

Stanislav Antonovich Ivanovskiy (1893-yil 28-noyabr, Vitebsk viloyati, Drissenskiy tumani, Kevral qishlogʻi – 1975-yil 31-yanvar, Toshkent) – sovet harbiy rahbari, general-mayor (1940-yil 4-iyun).

Tarjimai holi 
Stanislav Antonovich Ivanovskiy 1893-yil 28-noyabrda Vitebsk viloyati, Drissenskiy tumani, Kevrali qishlogʻida tavallud topgan.

1907-yilning kuzidan 2-Riga stansiyasi deposida mexanik, yoʻl taʼmirlash boʻyicha ishchi, qozonxonachi, oʻt oʻchiruvchi va haydovchi yordamchisi boʻlib ishlagan.

Harbiy xizmati 
Stanislav 1914-yil oktyabr oyida Rossiya imperatorlik armiyasi safiga chaqirildi va Kanskda (Yenisey viloyati) joylashgan 16-Sibir zaxira miltiq batalyoniga yuborildi. Oʻquv guruhini tugatgandan soʻng, oʻsha yilning dekabr oyida Sibir 32-piyoda polkida xizmat qildi. Ivanovskiy Gʻarbiy frontdagi jangovar harakatlarda qatnashgan va qahramonligi uchun katta unter-ofitser unvoniga sazovor boʻlgan. 1915-yil may oyida Grodno qal’asida ogʻir jarohat olganidan soʻng, qoʻlga olindi. U Bütow va Gdańsk lagerlarida saqlangan. 1916-yil avgustda qochishga muvaffaq boʻldi, lekin Kaunas hududida hibsga olindi, va yana lagerga qaytarildi.

Urushdan keyingi karyerasi 
Ivanovskiy 1945-yil may oyida tuzalib ketganidan soʻng, 159-chi hududga (Lvov harbiy okrugi) komendant lavozimiga, 1946-yil may oyida Drogobichskiy oʻqituvchilar institutining harbiy kafedrasi mudiri lavozimiga tayinlangan. 1947-yil aprel oyida Oʻzbekiston Davlat universiteti harbiy kafedrasi mudiri boʻlib, 1951-yil fevraldan esa Toshkent viloyati harbiy komissarligining harbiy komissar boʻlib faoliyat olib borgan.

General-mayor Stanislav Antonovich Ivanovskiy 1954-yil mart oyida zaxiraga olingan. 1975-yil 31-yanvarda Toshkentda vafot etgan.

Mukofotlari 
Stanislav Antonovich 1945-yil 30-aprelda Lenin ordeni bilan, 1944–1945–1949-yillarda uch marta Qizil Bayroq ordeni bilan va 1944-yil Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Samarqand davlat universiteti oʻqituvchilari
Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti bitiruvchilari
Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
Ishchi-Dehqon Qizil Armiyasining XX yilligi yubiley medali sohiblari
„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
Qizil Yulduz ordeni sohiblari
Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
General-mayorlar (SSSR)
Toshkentda vafot etganlar
1975-yilda vafot etganlar
31-yanvarda vafot etganlar
1893-yilda tugʻilganlar
28-noyabrda tugʻilganlar
Dyu Cher Xo

Dyu Cher Xo (1906-yil 13-fevral, Yivon okrugi, Janubiy Hamgyong viloyati, Koreya — 1989-yil 24-avgust, Yessentuki, Stavropol oʻlkasi) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumani Dimitrov nomidagi kolxoz aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

1906-yilda Koreyaning Janubiy Hamgyong provinsiyasidagi aholi punktlaridan birida dehqon oilasida tugʻilgan. 1918-yilda Koreyada boshlangʻich maktabni tugatgan. 1922-yilda u ota-onasi bilan Shimoliy Manchuriyaga koʻchib oʻtdi, u yerdan 1923-yilda Rossiyaning Uzoq Sharqiga koʻchib oʻtdi. U Suchan tumanida yashagan, u yerda qishloq xoʻjaligi sohasida ishlagan (1924—1929).

1929-yilda Qizil Armiya safiga chaqirildi. Nikolsk-Ussuriyskdagi 76-chi Kareliya otishma polkida xizmat qilgan . KPSS (b) aʼzosi. Xizmatdan soʻng u Koreya partiya maktabida oʻqidi va uni 1933-yilda tugatdi. 1934-yildan Posyetov MTS siyosiy boʻlimining partiya boʻlimi mudiri boʻldi. Keyinchalik u KPSS (b) Posyetovskiy tuman qoʻmitasining targʻibot boʻlimida ishlagan (1934—1937).

1937-yilda Toshkent viloyatiga surgun qilingan. Quyi Chirchiq tumani, Toʻytepa qishlogʻidagi 12-son oʻrta maktabda oʻqituvchi boʻlib ishlagan (1937—1939). 1941-yilda Toshkent pedagogika institutini tamomlagan. Rais oʻrinbosari, partiya tashkilotchisi, Quyi Chirchiq viloyatidagi Pushkin nomidagi kolxoz maktabida oʻqituvchi (1941—1946) boʻlib ishlagan. Keyinchalik Quyi Chirchiq viloyatidagi „Trudovik“ kolxozida (1946—1948), Toshkent viloyatidagi „Avangard“ kolxozida (1948—1950), Dimitrov nomidagi kolxozda rahbar boʻlib ishlagan.

1952-yilda Dyu Cher Xo jamoasi 5 gektar maydonda 123,1 sentnerdan yashil kanip poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi Farmoni bilan „1950-yilda kolxozlar tomonidan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini majburiy yetkazib berish va shartnoma tuzish, sugʻoriladigan yerlarda yashil kanop poyasidan yuqori hosil olganlik, shuningdek, natura shaklida toʻlov amalga oshirishni joriy qilganligi, 1951-yil bahorgi ekish uchun barcha ekinlarni urugʻlik bilan taʼminlaganligi uchun“ Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi.

U keyinchalik Quyi Chirchiq tumanidagi „Polar Star“ kolxozida paxtachilik brigadasida hisobchi boʻlib ishladi (1952—1953). 1953-yilda Shimoliy Osetiyaning Kardjin qishlogʻiga koʻchib oʻtdi va u yerda „III Internasional“, Lenin nomidagi, Stalin nomidagi mahalliy kolxozlarda sholichi va hisobchi boʻlib ishladi (1953—1958). 1959—1961-yillarda oddiy kolxozchi, Stavropol oʻlkasidagi Lenin nomidagi kolxozda sabzavotchilik brigadasi rahbari boʻldi.

1962-yildan Yessentuki shahrida yashab, 1989-yilda vafot etgan. Dyu Cher Xo Markaziy shahar qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
Toshkent bolalar temir yoʻli

Toshkent bolalar temir yoʻli Oʻzbekistonning Toshkent shahridagi dam olish bogʻi. Oʻzbekiston Milliy bogʻida joylashgan.

Tarix 
Bolalar temir yoʻlini qurish gʻoyasi 1936-yil 3-avgustda paydo boʻldi va tez orada Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi qurilishni boshlash toʻgʻrisida qaror qabul qildi. 1940-yil 1-mayga kelib qurilishning birinchi qismi yakunlandi. Bu markaziy parkdagi Komsomolskoye koʻli qirgʻogʻida uzunligi 1070 metr boʻlgan S shaklidagi yoʻl edi. Yoʻlda ikkita bekat bor – Solnechnaya va Zaozernaya. Poyezdlarni haydash uchun Amerikaning ALCO kompaniyasining parvozi keltirildi va Toshkent lokomotiv deposida kapital taʼmirlandi. Foydalanish uchun inqilobdan oldingi „Kolomna zavodi“ning uchta yoʻlovchi vagonlari ham taʼmirlandi.

1955-yilda yoʻlning ikkinchi bosqichi, yangi Komsomolskaya stansiyasi va daryo boʻylab koʻprik qurildi. Shundan keyin yoʻlning uzunligi 1700 metrga yetdi.

1957-yilda Toshkent bolalar temir yoʻlining yagona parovozi foydalanishdan chiqarildi. 1964-yilda yoʻlga TU2-114 teplovozi qoʻyildi.

1960-yilda yoʻlning vagon parki ham yangilandi. Inqilobdan oldingi yoʻlovchi vagonlari oʻrniga bolalar yoʻliga Polshada qurilgan uchta yangi yoʻlovchi vagonlari berildi. Ushbu vagonlar Rossiya temir yoʻllarida 1983–1984-yillarga qadar xizmat qilgan.

1988-yilda Toshkent bolalar temir yoʻliga ikkita yangi TU7A-3045 va TU7A-3048 teplovozlari berildi.

1989-yilda Toshkentda temir yoʻl texnikasi muzeyi ochildi. Muzeyga tashrif buyuruvchilar uchun uning boʻylab poyezd qatnovi yoʻlga qoʻyildi. Bu yoʻnalish Toshkent bolalar temir yoʻlining bir boʻlimiga aylandi. Unda harakatni tashkil qilish uchun TU2-064 teplovozi bolalar yoʻlidan muzeyga oʻtkazildi. Bir muncha vaqt muzeydagi yoʻl shoxobchasiga bolalar xizmat koʻrsatgan boʻlsa, tez orada unga faqat kattalar xizmat koʻrsata boshladi.

SSSR parchalanganidan soʻng „Komsomolskaya“ stansiyasi buyuk oʻzbek shoiri va mutafakkiri Alisher Navoiy sharafiga „Navoiy“ bekati deb oʻzgartirildi, hozir esa bogʻ uning nomi bilan ataladi. 2003-yilning yozida esa „Solnechnaya“ stansiyasi „Yoshlik“ deb oʻzgartirildi. Toshkent temir yoʻl transporti muzeyida TU2-064 teplovozi Toshkent bolalar temir yoʻlidan yangi temir yoʻlga oʻtkazildi. TU2-114 teplovozi biroz vaqt oʻtgach olib tashlandi.

2017-yil sentyabr oyining boshida bolalar temir yoʻlining yopilishi eʼlon qilindi. 18-sentyabr kuni butunlay yopildi va demontaj qilindi.

Manbalar 

Oʻzbekistonda temir yoʻl transporti
Toshkent
Armen Ayriyev

Armen Tevanovich Ayriyev (Ayriyan, 1910-yil 20-sentyabr – 1966-yil 13-fevral, Toshkent) – sovet ofitseri, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi (503-hujum aviatsiya polkining eskadron komandiri, Janubiy front kapitani), Sovet Ittifoqi Qahramoni (1944), mayor.

Hayoti 
Armen Ayriyev 1910-yil 20-sentyabda Tug (Tuk, Tox) qishlogʻida (hozirgi Ozarbayjonning Xoʻjavend viloyati) arman dehqonlari oilasida tugʻilgan. U umrining koʻp qismini Oʻzbekistonda oʻtkazdi. U yerda Ishchilar fakultetining 2-kursini tamomlagandan soʻng Samarqandda „Dehqonin“ zavodida mexanik boʻlib ishladi.

Ayriyan 1931-yilda Qizil Armiya safiga qabul qilindi, bir yil oʻtib 1932-yilda KPSS (b) aʼzosi boʻldi. Qizil Armiya saflarida u kichik aviatsiya mutaxassislari maktabini va Engels harbiy aviatsiya maktabini tugatdi.

Ulugʻ Vatan urushining birinchi kunlaridan boshlab u frontda boʻlib, 503-shturmchi aviatsiya polkining eskadron komandiri lavozimini egallagan (206-hujum aviatsiyasi diviziyasi, 7-hujum aviatsiya korpusi, 8-havo armiyasi, Janubiy front). 1943-yil oktyabr oyiga kelib, kapitan Ayriyev dushman aerodromlari, oʻtish joylari, ishchi kuchi va texnikasi konsentratsiyasiga hujum qilish uchun bir yuz beshta jangovar topshiriqni bajardi. Shu bilan birga, unga ishonib topshirilgan eskadron uch yuz yigirma toʻrtta muvaffaqiyatli jangovar topshiriqlarni bajardi, buning natijasida u dushmanga katta zarar yetkazdi. Armen Ayriyev boshchilligidagi eskadron, ayniqsa, Taganrog dushman guruhini magʻlub etish va Donbassni ozod qilish paytida ajralib turdi.

Urushdan keyin Armen Ayriyev SSSR Harbiy havo kuchlarida xizmat qilishni davom ettirdi. 1947-yilda u Harbiy-havo kuchlari ofitserlarini takomillashtirish kursini tamomlagan. 1951-yildan mayor A.T.Ayriyev zahiraga olindi. Umrining oxirida Toshkentda yashagan, Toshkent shahar ijroiya qoʻmitasida ishlagan.

1966-yil 13-fevralda Toshkentda vafot etgan, Botkin qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari 
 „Oltin yulduz“ medali
 Lenin ordeni
 Ikkita Qizil Bayroq ordeni (1941, 1942)
 Aleksandr Nevskiy ordeni
 Qizil yulduz ordeni
 "Stalingrad mudofaasi uchun" medali

Adabiyotlar 
 Амирханян М. Д. Армяне — Герои Советского Союза. Ер., 2005. — 202 с.: ISBN 99930-4-342-7
 Петросянц X.С. Крылатое племя. Ереван, 1980
 Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
 Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. Спб., 2005. : ISBN 5-9676-0034-5

Manbalar

Havolalar 
 Авиаторы Второй мировой

Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilganlar
Moskva mudofaasi uchun medali bilan mukofotlanganlar
Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
Stalingrad mudofaasi uchun medali sohiblari
Jangovar xizmatlari uchun medali sohiblari
Qizil Yulduz ordeni sohiblari
Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sovet Ittifoqi Qahramonlari
Toshkentda vafot etganlar
1966-yilda vafot etganlar
13-fevralda vafot etganlar
1910-yilda tugʻilganlar
20-sentyabrda tugʻilganlar
Toshkent praporshchiklar maktabi

Toshkent piyoda praporshchiklarni tayyorlash maktabi yoki Toshkent praporshchiklar maktabi – Toshkentda joylashgan Imperator Rossiyasi qurolli kuchlarining harbiy taʼlim muassasasi.

Tarixi 
Toshkent piyoda praporshchiklar tayyorlash maktabi 1915-yil 2-noyabrda „okrug qoʻshinlari qismlarida ofitserlar yetishmasligi, shuningdek, harbiy harakatlar teatrida joylashgan harbiy qismlardagi qoʻshinlarga oʻrinbosar ofitserlarni yuborish maqsadida“ tashkil etilgan. Maktabda urush davrida ofitserlar lavozimiga koʻtariladigan quyi darajadagi mansabdorlar, Turkiston harbiy okrugi qismlari va Birinchi jahon urushi frontlarida harbiy harakatlar olib borayotgan qismlarning ofitserlar korpusini toʻldirish uchun praporshchiklar tayyorlangan.

Maktabda oʻqish muddati 3 oyni tashkil qilgan. Kursga 200 ga yaqin yunkerlar qabul qilingan. Maktabning birinchi bitiruvi 1916-yil 2-fevralda boʻlib oʻtgan. 1916-yil 15-mayda Toshkent maktabi 4 oylik oʻquv kursiga aylantirilgan va oliy oʻquv yurtlaridan safarbarlikka chaqirilgan tarbiyalanuvchilar bilan taʼminlangan. Keyinchalik, maktab 3 oylik oʻqish kursiga qaytarilgan. Oʻz faoliyati davomida maktab kamida 8 marta bitiruvchilar tayyorlagan va kamida 1800 kishi ofitser unvoniga ega boʻlgan.

Maktab qal’a artilleriya rotasining 564-sonli kazarmasi hududida joylashgan boʻlib, u bir tomondan Toshkent qal’asiga tutashgan, ikkinchi tomondan esa Mahram shoh koʻchasiga va Chernayev bogʻiga qaragan, yaʼni deyarli shahar markazida joylashgan. Kazarmaning asosiy kirish eshigi qarshisida tramvay bekati joylashgan bo'lib, bu maktab o'qituvchilari va o'qituvchilariga qulaylik yaratgan. Yunkerlar kazarmalari binoning ikkinchi qavatida boʻlgan, birinchi qavati esa tayyorlov rotasi uchun ajratilgan.

Podpolkovnik Sergey Vladimirovich Savitskiy Toshkent praporshchiklar maktabiga rahbar etib tayinlangan, bunga qadar u Toshkent kadet korpusi ofitser-tarbiyachisi boʻlib faoliyat yuritgan. Ushbu tayinlov uchun 1915-yil 22-sentyabrda Petrograddan Bosh shtab infanteriya generali A.F. Zabelin nomidan telegramma keladi.

Toshkent harbiy bilim yurti yunkerlari va Toshkent kadet korpusi kadetlari bilan bir qatorda 1917-yil oktyabr oyida Toshkentdagi praporshchilar maktabining yunkerlari bolsheviklar va soʻl eserchilar koalitsiyasining ishchilar, dehqonlar va askarlar deputatlari sovetlari tomonidan hokimiyatni qurolli egallab olish davrida Toshkentda Muvaqqat hukumatni himoya qilish uchun janglarda qatnashganlar.

Toshkent praporshchilar maktabi 1917-yil noyabr oyining boshlarigacha mavjud boʻlib, sovet hokimiyati qarori bilan tarqatib yuborilgan.

Yana qarang 
 Toshkent harbiy bilim yurti
 Toshkent kadet korpusi

Manbalar
Tashkent Open

Tashkent Open by Zeromax – Oʻzbekistonning Toshkent shahrida ayollar oʻrtasida tennis boʻyicha oʻtkazilgan turnir hisoblanadi. 1999-yildan beri oʻtkazib kelinayotgan ushbu WTA Tour doirasidagi Xalqaro turnir ochiq qattiq qoplamali kortlarda oʻtkaziladi

2014-yildan beri tadbir kuzning boshida, Wuhan Open bilan bir haftada oʻtkazilishi rejalashtirilgan. 2019-yilda turnir oxirgi marta oʻtkazildi va 2020-yilda turnir WTA Lyon Open bilan almashtirildi.

Oʻtkazilgan finallar

Ayollar yakkalik bahslari

Ayollar juftlik bahslari

Manbalar

Havolalar 

 Rasmiy veb-sayt 
 WTA turniri profili

Toshkentda sport
1999-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Qattiq qoplamali maydonlardagi tennis musobaqalari
Tashkent Open
Bilyalov Bilyal

Bilyal Shevketovich Bilyalov (1962-yil 30-dekabr Toshkent) – sovet va ukraina aktyori, rejissyor, ssenariynavis. Qrim-tatar akademik musiqa va drama teatri direktori (1998-2018). Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist (2006).

Biografiya 

1962-yil 30-dekabr kuni Toshkent shahrida qrim-tatar oilasida tugʻilgan. Toshkent davlat teatr va rassomlik institutini (1984) va Moskvadagi Rossiya sanʼat tarixi institutini (1992) tugatgan.

1982–1984-yillarda drama toʻgaragi rahbari boʻlib ishlagan. 1986–1987-yillarda Maksim Gorkiy nomidagi Fargʻona drama teatri, 1987–1989-yillarda "Oʻzbekfilm" kinostudiyasi qoshidagi teatrida faoliyat yuritgan.

1989‐yildan Qrim-tatar musiqa va drama teatrida ishlaydi. Bilyalov dastlab aktyor va rejissyor sifatida faoliyat yuritgan. 1991-yildan – bosh rejissyor, 1994-yildan – badiiy rahbar, 1998-yildan – rejissyor boʻlib ishlagan. Bilyalov ishtirokida Nikolay Gogol, Lesya Ukrainka, Anton Chexov va Aleksandr Pushkinning pyesalari birinchi marta qrim-tatar tilida sahnalashtirilgan.

2018-yilning yozida Qrim-tatar akademik musiqa va drama teatri direktori lavozimidan ozod etildi. Bilyalov isteʼfoga chiqqanidan keyin teatr aktyorlarining bir qismi norozilik sifatida KAMDTni tark etib, mustaqil „Oltin beshik“ teatriga asos soldilar.

Faol sifatida u Kiyevdagi apelsin inqilobi voqealarida qatnashgan. Qrim teatr arboblari uyushmasi raisi, Xalqaro teatr instituti (YUNESKO) Qrim markazi prezidenti, „Qrim kemasi“ xalqaro teatr festivali asoschisi va bosh direktori boʻlgan. 2010-yilgacha u Ukraina prezidenti huzuridagi madaniyat va maʼnaviyat boʻyicha milliy kengash aʼzosi boʻlgan. Taras Shevchenko nomidagi Milliy mukofot qoʻmitasi aʼzosi edi. „Muloqot“ gazetasining asoschilaridan biri.

U bir qator kontsert dasturlarini, shu jumladan qrim-tatar xalqi deportatsiyasining 50 yilligiga bagʻishlangan kechani, 1995-yilda „Qrim tatarlarining Yaltada madaniyati kunlarini“ tashkil etishda ishtirok etdi. Qrim Ark festivali tashkilotchilaridan biri. „Guzel Qrim“ („Muhtasham Qrim“, 2001) spektakli muallifi.

Mukofotlar va unvonlar 

 Ukrainada xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (2001)
 Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist (2006)
 Ukraina Prezidentining minnatdorchiligi (2001, 2005)
 Panas Saksaganskiy mukofoti (2014)

Shaxsiy hayot 
Oʻgʻli – Shavkat Bilyalov bastakor.

Manbalar 

Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1962-yilda tugʻilganlar
30-dekabrda tugʻilganlar
Stanislav Shteyn

Stanislav Fedorovich Shteyn (fon Stein, Fon Stein) (1855—1921) – otorinolaringolog, tibbiyot fanlari doktori, professor, Devichyedagi otorinolaringologiya klinikasi direktori. Otorinolaringologiya muammolari bilan shugʻullanuvchi olimlar, klinisyenler va oʻqituvchilar maktabining asoschisi.

Hayoti 

Stanislav Shteyn 1855-yilda Kamenets-Podolsk viloyati, Kukulya qishlogʻida agronom oilasida tugʻilgan. Moskva davlat universitetining tibbiyot fakultetini tugatgandan soʻng (1881), u ikki yil anatomiya va embriologiya kafedrasida ishladi. U yerda gistolog A.I.Babuxin va fiziolog F. P. Sheremetevskiy rahbarligida ilmiy ish bilan shugʻullanadi.

1884-yilda u Gʻarbda otorinolaringologiya shakllanishining asoschisi Adam Politzer bilan Vena shahrida tahsil oldi.

1884-yildan 1891-yilgacha gistologiya kafedrasi dissektor assistenti lavozimida ishlagan va shu bilan birga otorinolaringolog sifatida faoliyat yuritgan.

1890-yilda u „Ichki quloqning anatomiyasi va fiziologiyasi boʻyicha adabiyotlar sharhi“ monografiyasini nashr etdi.

Ikki yildan soʻng Vena shahrida nemis tilida nashr etilgan „Quloq labirintining alohida qismlari, funksiyalari haqidagi taʼlimot“ (1892) mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi. Shteynning doktorlik dissertatsiyasiga asoslangan monografiya I.M.Sechenov tomonidan yuqori baholandi.

1892-yilda Moskva universitetining tibbiyot fakultetida yordamchi professor sifatida „Quloq kasalliklari haqida oʻqitish“ fakultativ kursini oʻqitishni boshladi.

1896-yilda u oʻz tashabbusi bilan yirik sanoatchi Yuliya Ivanovna Bazanovaning bevasi hisobidan tashkil etilgan Devichyedagi quloq, burun va tomoq kasalliklari klinikasining birinchi direktori boʻldi. Klinikia maxsus loyiha asosida qurilgan va oʻsha davrning barcha ilmiy yangiliklari bilan jihozlangan edi. U 1914-yilgacha klinikaga rahbarlik qilgan.

Shteynning „Vertigo“ (1910) ilmiy asari oʻzining fundamental tadqiqotlari natijalarini va labirintologiyaning turli jihatlari boʻyicha yozilgan.

1914-yilda Toshkentga koʻchib oʻtdi. 1918-yildan Toshkentdagi Xalq universitetining otorinolaringologiya kafedrasini boshqargan.

Ichki quloqni oʻrganish va vestibulyar apparatni oʻrganish usullari boʻyicha 140 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi hisoblanadi. Shteyn bir nechta yangi asboblar va maxsus qurilmalarning loyihalarini ishlab chiqdi. Vestibulyar analizator funksiyasini oʻrganish uchun u taklif qilgan original qurilmalar zamonaviy asbob-uskunalar va jihozlarning prototipiga aylandi. S. F. Shteynning bir qator asarlari quloq, burun va tomoq kasalliklarini jarrohlik yoʻli bilan davolash usullarini ishlab chiqishga bagʻishlangan.

Otorinolaringologlarning Birinchi Butunrossiya Kongressida (1908) u birinchi faxriy rais etib saylandi.

Manbalar

Havolalar 
 
 
 

Toshkentda vafot etganlar
1921-yilda vafot etganlar
1855-yilda tugʻilganlar
Ivan Kablukov

Ivan Alekseyevich Kablukov (21-avgust 1857-yil, Moskva, Moskva okrugi, Troitskiy uyezd, Prussi qishlogʻi, Rossiya imperiyasi – 1942-yil 5-may, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – rus va sovet fizik kimyogari.

SSSR Fanlar akademiyasining faxriy aʼzosi (1932). Ivan bir vaqtning oʻzida va mustaqil ravishda V. A. Kistyakovskiy bilan ionlarning kontseptsiyasini taklif qilgan va eritmalarning fizik va kimyoviy nazariyalarini birlashtirishga asos solgan. Rossiyada fizik kimyogarlar maktabining asoschisi. Mehnat Qahramoni.

Biografiyasi 
Ivan Alekseyevich 21-avgust 1857-yil Moskvada Moskva viloyati , Troitsk uyezdining Prussi qishlogʻida (hozirgi Mitishinskiy tumani, Moskva viloyati) stomatologlar oilasida tavallud topgan.

Kablukov 1876-yilda 2-Moskva klassik gimnaziyasini tamomlagan. Moskva universitetining fizika-matematika fakultetining tabiiy fanlar boʻlimi talabasi boʻlgan (1876–1880) va uni nomzodlik darajasi bilan tugatgan. Ivan talabalik yillarida V. A. Maklakovning ustozi boʻlgan. Professor V. V. Markovnikovning tavsiyasiga koʻra, Kablukov kimyo kafedrasiga professorlikka tayyorlash uchun qoldirildi. 1881–1882-yillarda Sankt-Peterburg universitetida kimyo professori A. M. Butlerovning kimyoviy laboratoriyasi xodim boʻlib ishlagan, keyin esa Moskva universitetida V. V. Markovnikov bilan ishini davom ettirgan.

Kablukov 1889-yilda professor S. Arrenius rahbarligida Leypsig universitetida professor V. Ostvald laboratoriyasida ishlagan.

Ivan 1897–1906-yillarda Moskva muhandislik maktabida dars bergan. U yerda noorganik va analitik kimyo, shuningdek, qurilish materiallari texnologiyasi va temir metallurgiya boʻyicha amaliy mashgʻulotlar olib borgan.

1918-yil kuzida oktyabr inqilobidan soʻng uning akasi Nikolay Alekseyevich hibsga olingan. Ammo tez orada Ivan Alekseyevichning qoʻllab-quvvatlashi tufayli ozodlikka chiqqan.

1941-yil sentyabr oyida Ulugʻ Vatan urushi boshlanganidan keyin boʻlim xodimlarining bir qismi Chakino (Tambov viloyati) va Samarqandga evakuatsiya qilingan. Kablukov 1942-yil 5-mayda evakuatsiya paytida Toshkentda vafot etgan.

Oilasi 
Ivan Alekseyevichning otasi Aleksey Fedorovich Kablukov (1814–1882) – Moskva viloyati Vitenevo qishlogʻidagi Saltikov-Shedrin mulkining boshqaruvchisi, stomatolog boʻlgan.

Onasi – Kablukova Yekaterina Stepanovna.

Manbalar 

Fizik kimyo
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Toshkentda vafot etganlar
1942-yilda vafot etganlar
5-mayda vafot etganlar
1857-yilda tugʻilganlar
2-sentyabrda tugʻilganlar