MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Shahed 129

Shahed 129 () — „Shahed Aviation Industries“ tomonidan Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusi (IIQK) uchun ishlab chiqilgan Eronning bir dvigatelli oʻrta balandlikda uzoq masofaga uchuvchi uchuvchisiz uchuvchi apparatidir (UUA). Shahed 129 jangovar va razvedka missiyalarini bajarishga qodir va 24 soatlik avtonomlikka ega. Hajmi, shakli va maqsadi boʻyicha Amerikaning „MQ-1 Predator“ UUAga oʻxshash va Eron harbiy qurolli kuchlarida foydalanuvchi eng samarali dronlardan biri hisoblanadi. UUA nomi fors tilidan tarjima qilganda „shohid“, „guvoh“ yoki „kuzatuvchi“ degan maʼnoni bildiradi.

UUA Suriya fuqarolar urushi davridagi havo hujumlari paytida va Eronning sharqiy chegarasida chegarani qoʻriqlashda ishlatilgan. „Saegeh“ UUA „Shahed 129“ bilan birgalikda keyingi oʻn yil davomida Eronning yuqori texnologiyali UUA flotining asosini tashkil qilishi kutilmoqda.

Dizayni 
2005-yilda Eron samolyotsozlik sanoati kompaniyasi (HESA) „HESA-100“ UUAni loyihalashni boshlaydi. „HESA-100“ asosan „Shahed 129“ bilan bir xil dizaynga ega edi, ammo undan qisqaroq va kvadrat fyuzelyajga ega edi. „HESA-100“ keyinchalik „Shahed 123“ deb qayta nomlandi va keyinchalik „Shahed 129“ ga aylantirildi. Bir qator manbalarda qayd etilishicha, „Shahed 129“ Eronda halokatga uchragan Isroilning „Hermes 450“ UUAdan koʻchirilgan.

Buyurtmalar 
IIQK uchun 2024-yilgacha 40 ta Shahed 129 UUA sotib olish rejalashtirilgan. Dronning „Semurg'“ (Simurgʻ) deb nomlangan harbiy-dengiz versiyasini yetkazib berish ishlari ham boshlangan.

Rossiyaga 
Washington Post gazetasining AQSh razvedka maʼlumotlariga tayanib yozishicha, Eron Ukrainaga qarshi urushda foydalanish uchun Rossiyaga uchuvchisiz uchish apparatlarining birinchi partiyasini yuborgan. Shahed va  dronlari 2022-yil 19-avgustda yuborilgan.

Xususiyatlari

Umumiy 

 Ekipaj: yoʻq
 Yuk koʻtaraolishi: 400 kg foydali yuk
 Uzunligi: 8 m
 Qanotlari kengligi: 16 m
 Balandligi: 3,1 m
 Quvvati: 1 × Rotax 914 75 kVt (100 ot kuchi) toʻrt silindrli toʻrt taktli samolyot dvigateli)
 Parvonalar: 3 parrakli

Ishlash 

 Kreyser tezligi: 150 km/soat
 Jangovor uchish masofasi: 1700 km
 Toʻliq uchish masofa: 3400 km
 Parvoz avtonomligi: 24 soat
 Maksimal uchush balandligi: 7300 m

Qurollari 
Bombalar: 4 × Sadid-345 PGM

Avionika 

 Oghab-6 elektro-optik/infraqizil sensori
 Lazerli masofa oʻlchagich

Operatorlar 
 Bayraktar TB2
 Selchuk Bayraktar
 Bayraktar Mini UUA
 Akınji Bayraktar
 TAI Aksungur
 Kargu
 Orion (UUA)
 „Korsar“ (UUA)

Manbalar 

Dronlar
Albaniya gerbi

Albaniya gerbi (albancha : Stema e Republikës së Shqipërisë) Albaniya bayrogʻining moslashuvchan ko'rinishi boʻlib, Gjergj Kastrioti Skanderbeg ramzlari asosida yaratilgan.

Manbalar 

Davlat gerblari
Abunglar

Abunglar (oʻz nomlari orangabung, lamung, lampong) — Indoneziya janubidagi Sumatra orolidagi xalq (Lampung viloyati). Ularning soni 300 ming kishi.

Tili 
Janubiy Osiyo irqiga tegishli.Ular Lampung tilida gaplashadilar. Indoneziya tili ham keng tarqalgan.

Dini 
Diniy eʼtiqodlar musulmon-sunniylikdir

Tarixi 
Ular 15-asrda Janubiy Sumatraning gʻarbiy qismidagi baland togʻli hududlar hozirgi yeriga koʻchib kelishgan. Abung madaniyati pubianlar (pabeliklar), pamingerlar va maringgaylar, janubiy Sumatraning aborigenlari, markaziy Sumatra va Javadan kelganlar, Lampungda yashovchi yava va sundanliklar bilan uzoq muddatli aloqada boʻlgan.Moddiy madaniyati jihatidan Abunglar malaylarga yaqin.

Kasb-hunari 
Asosiy mashgʻuloti qoʻlda dehqonchilik (guruch, qalampir). Ayrim hududlarda baliqchilik rivojlangan. Shuningdek, ular buyvol, mayda qoramol, echkilarni va qushlarni boqadilar. Asosiy mashgʻuloti qoʻl va shudgorli dehqonchilik (quritilgan sholi, qalampir). Ayrim hududlarda baliqchilik rivojlangan. Bufalolarni, qoramollarni, echkilarni, qushlarning kichik zotlarini saqlang. Doimiy aholi punkti mavsumiy qishloq bilan o'ralgan. Turar-joy karkasli, qoziqli, to'rtburchak shaklda, egar shaklidagi peshtoqli, ochiq ayvon bilan o'ralgan. Har bir qishloqda 500 m² gacha bo'lgan umumiy uy mavjud.

Hayot tarzi 
Abunglar 19 ta mahalliy qabilaga (buvey) boʻlingan, ular boshchiligida urugʻ boshliqlari (penimbang), qishloq jamoalari (ti-uh) va patrilineal urugʻlar (suku). Turar-joy uylari ramkali, qoziqli, toʻrtburchaklar shaklida, tomi odam shaklida, ochiq ayvon bilan oʻralgan.Har bir qishloqda 500 m2 gacha boʻlgan kommunal uy mavjud.

Manbalar 

Xalqlar
Indoneziya
Alas xalqi

Alas xalqi — Indoneziyaning Shimoliy Sumatra provinsiyasida yashovchi xalq. Soni 50 ming kishi bor. Ular Zond Sunda tillarining ilk Sumatran bo'limining Batak guruhining Alas-Kluet tilida gaplashadi, shuningdek, indoneziyaliklar ham gapiradi.

Tili 
Avstroneziyalik oilasining gʻarbiy Avstroneziya guruhining batak kichik guruhining tili. Indoneziya tili ham keng tarqalgan

Dini 
Diniy pozitsiyalar: musulmon-sunniy va anʼanaviy eʼtiqod tarafdorlari.

Kasb-hunari 
Asosiy anʼanaviy kasbi — qishloq xoʻjaligi (guruch, makkajoʻxori, shakarqamish,paxta). Mayda qoramol va ot zotlari yetishtiriladi. Ov va baliq ovlash ikkinchi darajali rol oʻynaydi. Noyob raqs va musiqa, an'anaviy soyabon payung mesikhat, turli marosimlar uchun ishlatiladi

Hayot tarzi 
Patrilineallik urugʻlar (mergi) rajalar boshqariladigan aholi punkti ichida joylashgan urugʻlarga (suku) boʻlinadi. Nikoh patrilokal, matrilokal va poligamlikdir. Aholi punktlari (kut) daryo vodiylarida tartibsiz joylashgan chodirli karkasli uylar (uma) va bir yoki bir nechta erkaklar uylaridan (meresa) iborat edi.

Van Daalenning , Alas, Batak va Gayo kampaniyasi 
1904-yilda, Aceh urushining yakuniy bosqichida Gottfrid Koenraad Ernst van Daalen Gollandiya mustamlaka nazoratini o'rnatish uchun Gayoland, Alasland, Bataklandga o'z kampaniyasini boshladi. Gayolandda 7 ta qal'ani vayron qilib, 1300 ga yaqin aholini o'ldirgandan so'ng, uning korpusi Marechausse te voye 1904-yil 10 iyunda Alas vodiysida paydo bo'ldi. Shimoliy Alaslanddagi bir mahalliy lord (kejuhun) zudlik bilan taslim bo'ldi, ammo janubiy Alaslanddagi gaionlardan bo'lgan boshqa bir mahalliy lord sifatida uning o'g'li, janubiy mahalliy lord vazifasini bajaruvchi Gottfrid Koenraad Ernst van Daalen va shimoliy mahalliy lordning ukasi qarshilik ko'rsatishga qaror qildi. Gayolanddagi islomiy bo'lmagan gollandlar, 3 ta qal'a yoki mustahkam qishloqlar qurgan.

1904-yil 14-iyunda Gollandiya qo'shinlari Kuta-Reh qal'alarini vayron qildi, 313 mahalliy erkak, 189 ayol, 59 bola va 2 golland askari halok bo'ldi. 1904-yil 20-iyunda ular Likat qal'asini vayron qildilar va 220 erkak, 124 ayol va 88 bolani o'ldirdilar, faqat bitta askar halok bo'ldi. Darhaqiqat, Likat qishlog‘i Alas vodiysidagi Gayon ko‘chmanchilardan biri edi. 1904-yil 24-iyunda ular Kute Lengat Baru qal'alarini vayron qildilar, 338 erkak, 186 ayol, 130 bola, shu jumladan janubiy mahalliy lord, 3 askarni o'ldirdi. 1904-yil 29-iyunda Gotfrid Koenraad Ernst van Daalen shimoliy mahalliy lordni va marhum janubiy mahalliy lordning o'g'lini Alasning barcha boshliqlari va boshliqlari bilan birga Pedesi qishlog'iga chaqirib, butun Alaslandning tegishli ekanligini e'lon qildi. Gollandiya Sharqiy Hindistoni.

Ushbu kampaniya davomida harbiy shifokor Henricus Marinus Neeb ko'plab fotosuratlarni oldi, jumladan jang sahnalari, tropik yomg'ir o'rmoni bo'ylab yurish, mahalliy baliq ovlash faoliyati, an'anaviy uylar, masjidlar va boshqalar.

Manbalar 

Xalqlar
Indoneziya
Alorlar

Alorlar (asl nomi — orang baranusa), boshqa nomi: orang-alor — Janubi-Sharqiy Indoneziya xalqlaridan biri. Pantar va Alor orollarining shimoli va shimoli-gʻarbiy qismida yashaydi. Soni 70 ming kishi.

Tili 
Sharqiy Indoneziya antropologik guruhiga kiradi. Avstroneziya tillari oilasiga mansub indoneziya tili, alor tili

Dini 
Diniy pozitsiyalar — musulmon-sunniylar, Makassarlar 17—18-asrlarda islom dinini qabul qilganlar. Anʼanaviy eʼtiqodlar ham saqlanib qolgan.

Dyu Bois alorianlarning dinga munosabati haqida quyidagi xulosaga keldi. Sehrga boʻlgan yondashuv odamlar bilan muloqot qilish usuliga oʻxshaydi. Asosiy maqsad xudolarni takabbur qilish uchun ularni diniy marosimlar bilan boqishdir. Uning soʻzlariga koʻra, bu bolalik davridagi tizimli mahrumlik va ochlik bilan bogʻliq (Kardiner 1945: 157).

Tarixi 
Aloriyaliklar haqidagi maʼlum faktlar madaniyat haqida toʻliq tasavvurga ega emas, bu shaxsning shakllanishida muhim va asosiy boʻlgan koʻplab jihatlarning ahamiyatini tushunish uchun etarli.

Oʻrta asrlarda aloriylarning shakllanishida Solor, Bugis, Makassar, Yava, Ternate orollaridan kelgan emigrantlar qatnashgan. 20-asrning oʻrtalarigacha Aloriyanlarni Raxalar boshqargan. Aloriyaliklar madaniyati boshqa „savdo etnoslari“ga xosdir. Aholi punktlari qirgʻoqboʻyi, chiziqli joylashuvdir. Iroquois qarindoshlik tizimi. Ular etti patrilineal avlodga boʻlingan, ikkita ekzogam qabilaga birlashgan — „yer egalari“ va „keyinchalik musofirlar“. Nikoh oʻzaro qarindosh, ikki tomonlama. Ona-bola munosabatlari Ikki hafta davomida bolaga gʻamxoʻrlik qilgandan soʻng, ona uni tashlab, dalada ishlashni davom ettiradi. Ajdaho amakilarga sigʻinish odatiy holdir.

Kasb-hunari 
Anʼanaviy kasblar — savdo, baliqchilik, bogʻdorchilik. Yogʻoch oʻymakorligi rivojlangan.

Hayot tarzi 
Iroquois tipidagi qarindoshlik tizimi. Ular etti patrilineal urugʻga boʻlingan, ikkita ekzogamik fratriyaga birlashgan — „yerning egalari“ va „keyinroq kelganlar“. Qarindoshlik nikoh, ikki tomonlama. Naga ajdaholariga sigʻinish odatiydir.

Manbalar 

Xalqlar
Indoneziya Xalqlari
Aloro-pantar xalqlari

Aloro-pantar xalqlari — Indoneziyaning janubi-sharqidagi Alor va Pantar orollaridagi xalqlar guruhidir: abui, blagar, voisika, kabola, kafoa, kui, kelon, kolana, lamma, nedebang, tanglapui, teva va boshqalar. Umumiy soni 170 ming kishiga yaqin.

Tarixi 
Aloro-pantar xalqlarining ajdodlari Sharqiy Indoneziya aholisi edi. Ular doimo avstroneziya xalqlari taʼsirida boʻlgan. 20-asrning oʻrtalarigacha aloro-pantarlarda feodalizm hukm surgan. Markaziy rayonlarning qabilalari platolarni bosib oldi. Endi feodal mulklarning barcha izlari yoʻqoldi.

Tili 
Til jihatidan ular Timor xalqlariga (bunak, makay, fataluku) va yana Yangi Gvineyaning shimoli-gʻarbiy qismidagi papualiklar (konda, yaxodiy) xalqlariga yaqin. Aloro-pantar xalqlari indoneziya tilidan foydalanadilar.

Dini 
Aloro-pantar xalqlarining aksariyati nasroniylar (katoliklar, protestantlar) va musulmon-sunniylar, shuningdek, anʼanaviy eʼtiqodlarga ega. Katoliklar ustunlik qiladi, keyin protestantlar. Biroq sunnat islom vakillari ham bor. Monoteistik dinlar bilan bir qatorda aloro-pantark xalqlari oʻzlarining anʼanaviy eʼtiqodlarini saqlab qolishgan. Ular missionerlar yetib bora olmaydigan tog‘li hududlarda keng tarqalgan.

Kasb-hunari 
Aloro-pantar xalqlarining asosiy kasbi — dehqonchilik, asosiy donli ekinlari — makkajoʻxori, ikkilamchi ekinlari sholi, banan va ildiz ekinlaridir. Ovchilik muhim rol oʻynaydi.

Hayot tarzi 
Oilalar patriarxallik yana meros otadan oʻgʻilga beriladi. Umuman olganda, xalqlar gavayiliklar qabul qilingan qarindoshlik bilan ajralib turadi. Aloro-panteralar 20-asrgacha yashagan dastlabki davrda ovchilik anʼanalariga ega boʻldi, hozir u yoʻqolgan. Aloro-pantar xalqlarining sheʼriyati oʻziga xos turi — serintaga ega edi. Bular qadim zamonlarda xalq hayotida sodir bo‘lgan voqealar haqida sheʼriy shakldagi qisqa hikoyalardir. Ular koʻpincha ommaviy bayramlarda (masalan, toʻylarda) oʻqilgan.

Manbalar 

Xalqlar
Michaëlla Krajicek

Mixaella Krajicek (1989-yil 9-yanvarda tugʻilgan) — gollandiyalik sobiq tennischi. U WTA turnirida uchta yakkalik, beshta juftlik, shuningdek, ITFda 14 ta yakkalik va 22 juftlik chempionligini qoʻlga kiritgan. 2008-yil 11-fevralda u dunyodagi yakkalik reytingida 30-oʻrinni egalladi. 2015-yil 23-mart kuni u juftliklar reytingida 23-oʻrinni egallagan.

Shaxsiy hayoti 

Michaëlla Krajicek sobiq Wimbledon chempionati chempioni Richard Krajicekning kenja singlisi. Shuning uchun unga Kleine Kraai laqabi qoʻyilgan edi. Bu golland tilida „kichkina qargʻa“ degan maʼnoni anglatadi.

Gollandiya gazetasida Fed Kubogi sardori Manon Bollegrafning bayonotlari bilan chiqqan bir maqola Krajicekning Gollandiya terma jamoasidagi ishtirokini toʻxtatishiga sabab boʻldi. Bollegraf Krajichekning murabbiyi Allistair McCaw bilan munosabatlariga salbiy fikr bildirgan edi. 2010-yil aprel oyida Krajicek 2007-yilda fitnes boʻyicha murabbiy sifatida ish boshlagan Makkau bilan munosabatda ekanligini tasdiqladi. 2011-yilda u Bollegraf bilan kelishmovchiliklarni bartaraf etib, Fed Cup jamoasiga qaytdi.

U ota-onasining vatani boʻlgan Chexiyaning Praga shahrida yashaydi.

Tennisdagi faoliyati 
2002-yilda 13 yoshli Krajicek Cesky Telecom World Junior Tennis finalida Gollandiya terma jamoasi tarkibiga kiritildi. Oʻsha paytda u Yevropada birinchi raqamli oʻyinchi edi. Krajicek finalda Polsha ustidan gʻalaba qozondi va Gollandiyaga 3:0 hisobida gʻalaba olib keldi.

Krajicek 2003-yilgi birinchi A daraja turnirida (Meksikadagi Yukatan kubogi) gʻolib chiqdi va bu oʻzi ishtirok etgan yetti turnirdagi toʻrtinchi gʻalabasiga aylandi. Uning natijasi 33-3 ni tashkil etdi. Krajicek Italiya ochiq chempionatida ikkinchi darajali A turnirida gʻolib chiqdi va bu uni dunyoda 2-oʻringa olib chiqdi. Fransiya Ochiq chempionatida Krajicek yarim finalda Vera Douchevinaga yutqazib qoʻydi va Katerina Bohmova bilan juftlik finaliga chiqdi. Ular Marta Fraga Peres va Adriana Gonsales Penasga ketma-ket magʻlub boʻldi. Wimbldonda oldidan Krajieck asosiy raqiblardan biri boʻlishi kutilgandi, biroq u uch setda Anna Chakvetadzega 6:8 hisobida magʻlub boʻldi. U Bohmova bilan „Katta Dubulgʻa“ turkumidagi oʻsmirlar juftlik bahslarida ketma-ket ikkinchi finalga chiqdi. Ular Alisa Kleybanova va Saniya Mirza juftligini uchta setda magʻlub etishdi. Amerika ochiq chempionatida Krajicek hamda Wimbldon gʻolibi Kirsten Flipkens eng yaxshi o'yin ko'rsatishdi. Qura yakunlandi va ular finalda uchrashishdi, Flipkens 6-3, 7-5 hisobida gʻalaba qozondi.  Sentyabr oyida Krajicek Gollandiya oʻsmirlar Fed kubogi jamoasiga kiritildi. Bu musobaqada Gollandiya 1990-yildan beri gʻolib chiqmagan edi. Krajicek turnir davomida magʻlubiyatga uchramadi. Birinchi oʻrindagi Gollandiya jamoasi finalda Kanadani 2:1 hisobida magʻlub etdi. U yilni Flipkensdan keyin 2-oʻrinda yakunladi.

Yakkalik bahslar

Juftlik bahslar

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1989-yilda tugʻilganlar
Tennischi ayollar
Rune Jarstein

Rune Almenning Jarstein (1984-yil 29-sentyabrda tugʻilgan) — norvegiyalik professional futbolchi, Bundesliganing „Hertha“ klubi va Norvegiya terma jamoasida darvozabon sifatida oʻynaydi.

Klublardagi faoliyati

Faoliyatining erta davrlari 
Jarstein Porsgrunn shahrida tugʻilgan. Futboldagi faoliyatini Skien shahridagi mahalliy Herkules jamoasida boshlagan. Oʻsmirlik davrida u Yevropaning bir qancha top-klublarida, jumladan, "Manchester United " va „Bayern Munich“ jamoalarida bir qancha sinovlardan oʻtgan. 

Jarstein 2002-yil 18 yoshida Odd jamoasi tarkibida Norvegiya oliy divizionida debyut oʻyinini oʻtkazgan. 2007-yilda Odd jamoasi Norvegiya birinchi divizioniga tushib ketganidan soʻng, Jarstein „Rosenborg“ jamoasiga oʻtib ketgan.

2010-yil 8-martda Jarstein asosiy tarkibdagi oʻrnini Daniel Örlundga boy berganidan keyin Viking jamoasi bilan shartnoma imzolaydi. Uning Viking bilan shartnomasi 2013-yilgi mavsumdan keyin yakuniga yetadi.

Hertha BSC 

2013-yilning 17-dekabrida u Germaniyaning Hertha BSC jamoasi bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. 2015-2016-yilgi mavsumda u asosiy tarkib darvozaboni boʻldi, chunki ungacha asosiy tarkib darvozaboni boʻlgan Tomas Kraft yelkasidan jarohat olganidan soʻng zaxira oʻrindigʻiga tushib qolgan edi. 2015-yilning 18-dekabrida Jarstein „Hertha“ bilan shartnomasini 2018-2019-yilgi mavsum oxirigacha, uch yarim yilga uzaytiradi.

Jarstein Kraftga nisbatan Hertha jamoasining asosiy darvozaboni boʻlib qoldi. Faqat UEFA Yevropa ligasi saralash bosqichida Kraft va Jarstein oʻz oʻrinlarini almashtirdilar. Borussia Dortmundga qarshi kechgan oʻyinda Jarstein oʻzini juda yaxshi koʻrsatdi va bir necha seyvlardan soʻng Pierre-Emerick Aubameyang tomonidan amalga oshirgan penaltini qaytardi.

2020-21-yilgi mavsum oldidan Aleksandr Shvolov yangi bosh murabbiy sifatida shartnoma imzoladi. Menejer Pal Darday 2021-yil yanvarida quyi ligaga tushib qolish xavfi ostida qolgan „Hertha“ga qaytadi. Jarstein 2021-yil aprel oyida COVID-19 kasalligiga chalinib shifoxonaga yotqizilganidan to tuzalib chiqqunga qadar vaqt oraligʻida liganing 8 ta oʻyinini oʻtkazib yuboradi.

Xalqaro faoliyati 
Jarstein Norvegiya yoshlar terma jamoasida jami 30 ta oʻyinda maydonga tushgan.

2007-yil 23-avgustda u Norvegiya terma jamoasi tarkibida Argentinaga qarshi oʻyinda (2:1) 45 daqiqa oʻynaydi. 2011-yilda Jon Knudsen jarohat olganidan soʻng Jarstein milliy terma jamoaning yangi asosiy tarkib darvozaboniga aylanadi. Jarstein Sloveniyaga qarshi navbatdagi oʻyinda yana asosiy tarkibda maydonga tushdi va 2013-yilning yanvarida milliy terma jamoadagi darvozabonlar murabbiyi Frode Grodås Jarsteinning rosmana asosiy tarkib darvozaboniga aylanganini aytdi.

Faoliyati statistikasi

Klub

Xalqaro

Yutuqlari 
Rosenborg

 Tippeligaen : 2009
 Superfinal : 2010-yil

Individual

 Gullballen : 2018

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1984-yilda tugʻilganlar
Alyutorlar

Alyutorlar () — Rossiyadagi Koryaklarning etnografik guruhi, Kamchatka viloyatining Koryak avtonom okrugining shimolida yashovchi. Ayrim tadqiqotchilar alutorlarni mustaqil etnik guruh deb hisoblashadi. Bu raqam bir necha yuzdan (til mezoniga koʻra) 1 ming kishigacha (2010). 2002-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra,Rossiyada 100 dan kam aleutlar yashaydi.

Tili 
Ularning anʼanaviy tili aleut tili, keyinchalik rus tiliga oʻtishdi.

Dini 
Asosiy dinlar — shamanizm, ajdodlar shaxsuga sigʻinish, arvohlar, nasroniylik 18-asr oʻrtalaridan eʼtiborga olingan.

Kasb-hunari 
Anʼanaviy turmush tarzi — bugʻu boqish, baliq ovlash va dengizdagi ovchilik. Ular iyundan sentabrning oʻrtalariga qadar baliq ovlash bilan shugʻullanishgan. Dengizda baliq ovlash bahorgi va kuzgi fasllarida oʻtkazildi. Dengiz ovchilik mahsulotlari kiyik terisi bilan goʻshtini almashtirildi. Qimmatbaho teriga ega hayvonlar dekabrdan fevralgacha ovlangan. Koʻchmanchi alyutorlarning bugʻu dehqonchiligi oilaviy yoki mulkiy aloqalar bilan bogʻliq boʻlgan 4-6 mulkdorning jamoaviy mulki edi. Anʼanaviy hunarmandchilik — morj tishlarini bezaklar bilan bezash, moʻyna, qush terisini qayta ishlash.

Quruqlikda ular bugʻu yoki itlar chanalari bilan harakat qilishgan va yana qorda yurish uchun changʻilardan foydalanganlar. Suv transporti sifatida ular koʻp oʻrindiqli charm kanolardan foydalanganlar.

Hayot tarzi 
Alyutor turar-joylari odatda baland joylarda joylashgan. 19-asrgacha turar joylari 3-5 ta oila istiqomat qiladigan yarim uylar edi. Ular tomning oʻrtasidagi kvadrat teshik orqali yogʻoch zinapoya orqali kirib, chiqish, shu bilan birga moʻri va osmonni yorituvchi boʻlib xizmat qildi. Yozda chodir kabi kulbalar qurilgan. Alyutorsning har bir qishlogʻida yozda tayyorlangan oziq-ovqat bilan baʼzi uy-roʻzgʻor buyumlarini saqlashga uchun konus shaklidagi kichik kulba yoki yukolnik bor edi.

Anʼanaviy taomi — tolkusha (ildizli quritilgan goʻsht), turli shakldagi kiyik goʻshti. Oʻtroq aleutiyaliklar dengiz hayvonlarining goʻshti va yogʻini va yangi pishgan baliqlarni, qishda esa — stroganinani yeydi. Anʼanaviy kiyim — bugʻu terisidan tikilgan kuhlyanka, muhr terisidan moʻynali shim, moʻynadan tikilgan qalpoq, torbasa, ayollar kiyimi — kiyik terisidan tikilgan kombinezon va yengil kuhlyanka. Qishki poyabzal kiyik terisidan tikilgan.

Shimolning boshqa xalqlari singari, 1930—1970-yillarda aleyutlar ham sovet ijtimoiy-madaniy tajribalarining taʼsirini boshdan kechirdilar. Shunday qilib, Alyutor tilining taqdiridagi burilish nuqtasi internat maktablarida bolalarni rus tilida oʻqitish boʻldi, ularning ota-onalari odatda tundrada joylashgan lagerlarda ishladilar. Aholining bir qishloqdan ikkinchisiga koʻchishi ham teskari rol oʻynadi, bu yerda aholi boshqa lahjada gaplashdi, buning natijasida oʻsyabgan yosh avlod asosiy muloqot tili rus boʻlgan aholi punktlarida oʻsib ulgʻaydi, oʻz ona tilini deyarli butunlay yoʻqotdi.

Manbalar 

Xalqlar
Fantômas

Fantômas (fransuzcha talaffuzi: ​[fɑ̃tomas]) 1964-yilda ekranlarga chiqarilgan filmdir. Gaumont, Production artistique et cinématographique va Produzioni cinematografiche Mediterranee studiyalari tomonidan ishlangan, Gaumont tomonidan esa tarqatilgan. Film rejissori — André Hunebelle, produserlar — Paul Cadéac, Cyril Grize va Alain Poiré, ssenariy mualliflari — Pierre Souvestre, Marcel Allain, Jean Halain va Pierre Foucaud. Filmda bosh rollarni Jean Marais, Louis de Funès va Mylène Demongeot ijro etgan.

Mazmuni 
Fantomas hammaga mashhur ogʻridir.Uni tutish esa komissar Jukka buyurilgan.Ammo uni tutish oson boʻlmaydi.U har safar qochishga muvaffaq boʻladi.

Rollarda

Fantômas trilogiyasi

Manbalar

Havolalar 
 
 

1964-yil filmlari
Fransuz tilidagi filmlar
Fransiya filmlari
Wang Dong

Wang Dong () (1981-yil 10-sentabrda Shandunning Qingdao shahrida tugʻilgan) — nafaqadagi xitoylik futbolchi.

Klubdagi faoliyati 
Wang Dong professional futbolchilik faoliyatini 2001-yilda ikkinchi divizion vakili Changchun Yataining asosiy jamoasiga koʻtarganida boshlagan va u yerda debyut mavsumida 19 ta oʻyinda maydonga tushib, 5 ta gol urgan holda tezda jamoada oʻzini namoyon qilgan. U keyingi mavsumlarda faol oʻynashda davom etgan, ular oxir-oqibat 2005-yilda Xitoy Superligasida gʻalaba qozonganlar. Wang Dong yuqori saviyali oʻyin0 oʻzining gol urishi va toʻp uzatish qobiliyati bilan koʻpchilikni hayratda qoldirgan. Xitoy Superligasining 2007-yilgi mavsumi uning faoliyatidagi eng muhim voqea boʻlib qolgan, u markaziy yarim himoyada muhim rol oʻynagan Changchun Yatai bilan chempionlikni qoʻlga kiritgan.

2009-yilgi liga mavsumi boshida Wang Dong jarohati tufayli maydonga kam tushgan, Wang Dong toʻliq tuzalib ketgach, 2009-yilgi mavsum oxirida klub chempionlik unvonini boy bergan. Wang Dong yana jamoaning muhim aʼzosi boʻlgan, u 2010-yilgi Osiyo Chempionlar Ligasi oʻyinlarida maydonga tushgan, u yerda beshta oʻyinda ishtirok etib jamoasining gʻalablariga hissa qoʻshgan .

2014-yil yanvar oyida Wang Xitoyning birinchi ligasi vakili Chongqing Lifanga 3,500,000 ¥ evaziga oʻtgan. 2016-yilning 13-dekabrida Wang Superliga vakili „Tianjin Teda“ga o‘tgan. 2018-yilning 8-fevralida Wang Xitoyning birinchi ligasida o‘z shahrining „Qingdao Huanghai“ klubiga ijaraga berilgan.

Xalqaro faoliyati 
Wang Dong kattalar terma jamoasiga bosh murabbiy Zhu Guanhu tomonidan 2006-yil 12-fevralda Gondurasga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida ishtirok etish uchun tanlangan. Shundan soʻng 2006-yil 10-avgustda Tailandga qarshi navbatdagi oʻrtoqlik oʻyini boʻlib oʻtgan, unda Wang Dong oʻzining terma jamoadagi debyut golini kiritgan. Oʻsha oʻyindan soʻng u Xitoy jamoasining asosiy oʻyinchisiga aylangan, asosan oʻng yarim himoyada oʻynagan.

Faoliyat statistikasi

Yutuqlar

Klub 
Changchun Yatai

 Xitoy Superligasi : 2007-yil
 Xitoy Jia B ligasi: 2003-yil

Chongqing Lifan

 Xitoy Birinchi ligasi : 2014

Qingdao Huanghai

 Xitoy Birinchi ligasi : 2019

Shahsiy yutuqlar 

 Xitoy ligasining eng qimmat oʻyinchisi: 2014-yil

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1981-yilda tugʻilganlar