MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Shahzoda Albert yodgorligi

Shahzoda Albert yodgorligi () — Kensingston Parkdagi yodgorlik, London, Buyuk Britaniya. Yodgorlik qirolicha Viktoriya tomonidan 1861-yilda tifdan vafot etgan eri, shahzoda Albert sharafiga ochilgan.

Yodgorlik 1864-1872-yillarda meʼmor J. G. Skott tomonidan neo-gotik uslubda yaratilgan. Yodgorlik 1875-yilda ochilgan va davlatga 120 000 funt sterlingga tushgan.Yodgorlikning markazida, tomi bilan qoplangan gotik kiborium ostida kresloda oʻtirgan shahzoda Albert tasvirlangan, oʻqituvchisi Jon Genri Folining dastlabki modeli asosida haykaltarosh Tomas Brok tomonidan yasalgan zarhal qilingan bronza haykal joylashgan.

Manbalar

Havolalar 

 Albert memorial of London Survey onlayn:
 Loyihalash va ishga tushirish
 Tavsif
 Albertopolis: Albert yodgorligi — yodgorlik arxitekturasi (RIBA)
 BBC News 1998-yil 11-maydagi restavratsiya haqidagi xabar
 IanVisits blogi — Albert ostida: yodgorlik ostidagi poydevorlar, 2007-yil 7-fevral
 V&A Collections Skottning yodgorlik uchun original modelining tasvirlari va tafsilotlari
E‘lon qilinmagan urushlarda vafot etgan samaraliklar yodgorligi

Eʼlon qilinmagan urushlarda halok boʻlgan samaraliklar xotirasiga yodgorlik ― Samara shahrida Oktabr tumanidagi Xotira maydonida oʻrnatildi.

Tarixi 
Samara uzoq vaqt davomida mahalliy urushlarda halok boʻlgan askarlarning yodgorliklari boʻlmagan shahar boʻlib qoldi. 1995-1996-yillarda Samarada bunday yodgorlik loyihasi boʻyicha tanlov oʻtkazildi va yodgorlik uchun 2 ta loyihani — Moskva va Sankt-Peterburgni birlashtirishga qaror qilindi, ammo ish poydevor bosqichida toʻxtadi.

Mahalliy urushlarda halok boʻlgan samariyaliklarga haykal oʻrnatish gʻoyasi Samaradagi 64-sonli maktabda BMD-1 butun ekipaj bilan 1999-yilda Ikkinchi Chechen urushi paytidada halok boʻlgan Rossiya Qahramoni samariyalik Vitaliy Talabaevga bagʻishlangan yodgorlik lavhasi ochilishida yana koʻtarildi. 2000-yilda Xotira va qaygʻu kunida Samara shahri maʼmuriyati yodgorlikni 2001-yil 2-avgustda ochishga vaʼda berdi.

Yodgorlikning ochilishi Afgʻonistondan qoʻshinlar olib chiqilganining 15-yilligiga toʻgʻri keldi va 2001-yil 4-oktabrda boʻlib oʻtdi. Odatga koʻra bu yerda har yili 15-fevralda Internatsionalist jangchilar xotirasi kunida tantanali mitinglar oʻtkaziladi. Har yili 14-dekabrda 81-gvardiya moto-oʻqotar polki Kryaj stantsiyasidan Chechenistonga yuborilgan kuni, bu yerda Shimoliy Kavkazdagi mojarolarda halok boʻlgan askar va ofitserlar xotirasiga bagʻishlangan motam tadbirlari oʻtkaziladi.

Yodgorlik arxitektor Aleksandr Temnikov va haykaltaroshlar Vladimir Obuxov va Boris Cherstviy tomonidan yaratilgan. U SSSR va Rossiya oʻrtasidagi 33 ta mahalliy mojarolar paytida halok boʻlgan samariyaliklarga bagʻishlangan. Yodgorlik bronzadan yasalgan olovli Ural marmaridan yasalgan 5 ta baland ustun-shamlardan iborat. Ustunlarda jangchilar jang qilgan davlatlarning nomlari oʻyib yozilgan. Yodgorlik devorida ochilmagan marmar varaqlardan 463 ta qahramon nomi oʻyib yozilgan boʻlib, ularning martabalari koʻrsatilgan. Keyinchalik issiq nuqtalar askariga bronza haykali oʻrnatildi. Yodgorlik shahar va viloyat byudjetlari, shuningdek, fuqarolarning xayr-ehsonlari hisobidan qurilgan, uning qiymati taxminan 10 million rublni tashkil etgan.

Manbalar

Havolalar 

 
 
e'lon qilinmagan urushlarda halok bo'lgan Samariyaliklar
afg'on urushi yodgorliklari (1979-1989)
 harbiy yodgorliklar
Nokia 7370

Nokia 7370 - bu Nokia kompaniyasining uch diapazonli mobil telefoni, L'amour kolleksiyasining ikkinchi modeli bo'lgan. 2005-yilda taqdim etilgan, GSM 900, 1800, 1900 tarmoqlarida ishlagan.

Nokia 7373 ning yangilangan versiyasi 2006-yilda taqdim etildi, unda takomillashtirilgan 2 MP kamera hamda 2 Gbaytgacha bo'lgan xotira kartalari mavjud.

Boshqaruv va tashqi ko'rinish 
Telefon korpusini bezashda eski 7380 modelida bo'lganidek, teri, mato, metall va keramika ishlatilgan.

Korpusning aylanuvchi qismida displey va dinamika joylashagan. Korpusning asosiy old panelida stereodinamik, joystikli standart klaviatura, funksional tugmalar, mikrofon teshigi mavjud. Orqa panelda - ishlab chiqaruvchining nomi va kamera o'lchamlari va linzalari bilan metall plastinka; chap tomonda ovoz balandligini o'zgartirish tugmasi, o'ng tomonda quvvat va kamera tugmasi, pastki qismida shnur uchun teshik, kompyuter ulash uchun ulagich va va zaryadlovchi mavjud.

Batareya va ish vaqti 
Telefon 700 mA/soat quvvatga ega litiy-ion batareyasi bilan jihozlangan. Ishlab chiqaruvchi tomonidan e'lon qilingan ish vaqti quyidagicha:

 suhbat vaqti - 240 min;
 kutish rejimida - 270 soat.

Matbuot sharhlari 
Telefon odatda ijobiy sharhlarni oldi. Afzalliklar orasida ekran tasvirining yuqori sifati, korpus dizayni, sig'imi batareya , foydalanuvchi uchun qulay yinterfeysi ; Kamchiliklar orasida esa xotiraning hajmi kichikligi, xotira kartalarini qo'llab-quvvatlamaslik , kameraning imkoniyatlarining oddiyligi , buklanganda funksiyalarning cheklanganishi .

Manbalar

Havolalar 

 Nokia veb-saytida tavsif

 Sharhlar

 
 
 
 
 
 
 
Mobil telefonlar
Nokia
Nokia mobil telefonlari
Huquqni muhofaza qilish organlari askarlari yodgorligi Chelyabinsk

Chelyabinskdagi huquqni muhofaza qilish organlari askarlari yodgorligi shaharning markaziy tumanidagi Miass daryosi boʻyida Truda koʻchasida joylashgan.

Tarixi 
Yodgorlik Miass qirgʻogʻida oʻlkashunoslik muzeyi yonida oʻrnatilgan. Uning muallifi Yekaterinburglik haykaltarosh Aleksandr Samvel boʻlib, viloyat ichki ishlar organlari xodimlari, fuqarolar va tashkilotlarning ixtiyoriy xayriyalari evaziga qurilgan. Uning qiymati 20 million rublni tashkil etdi.

Xizmat burchini bajarish chogʻida halok boʻlgan Ichki ishlar vazirligi xodimlariga yodgorlik Chelyabinsk viloyati Ichki ishlar boshqarmasi va Rossiya Ichki qoʻshinlari faxriylari kengashi tashabbusi bilan yaratilgan. Ushbu gʻoyani Rossiya Federatsiyasi Ichki ishlar vazirligining Chelyabinsk viloyati boʻyicha Bosh boshqarmasi rahbariyati, Faxriylar kengashi, Chelyabinsk viloyati hukumati va gubernator Mixail Yurevich qoʻllab-quvvatladi.

Yodgorlikning tantanali ochilishi ichki ishlar organlari xodimlari kuni arafasida 2013-yil 8-noyabr kuni boʻlib oʻtdi. Yodgorlikning ochilishida viloyat hokimligi raisi S. Komyakov, Chelyabinsk maʼmuriyati rahbari S. Davydov, viloyat GUMVD boshligʻi V. Skalunov, shuningdek, mitropolit Feofan va Urals tumani bosh muftiysi Rinat Hoji Hazrat Raev ishtirok etishdi.

Yodgorlik shohsupaga oʻrnatilgan motamsaro jangchi va oʻgʻil bolaning bronza figuralaridan iborat boʻlib, uning yonida 1918-yildan beri xizmat burchini bajarish chogʻida halok boʻlgan Ichki ishlar vazirligi xodimlarining 232 nafar ism-sharifi oʻyib ishlangan marmar stelalar oʻrnatilgan. Haykaltarosh Janubiy Ural politsiyasi xodimlarining fotosuratlari asosida politsiya xodimining jamoaviy qiyofasini yaratdi. Bolaning qiyofasi politsiya xodimlaridan birining oʻgʻli prototipidan qilingan. Poydevorda „Qonun va tartib askarlariga“ yozuvi va Chelyabinsk gerbi tasvirlangan.

Memorial yonida xotira tadbirlari oʻtkaziladi.

Manbalar

Havolalar 

 
 
huquq-tartibot askarlari
Yonib ketgan qishloqlar yodgorligi

"Yonib ketgan qishloqlarga yodgorlik" — Slovechno qishlogʻiga kiraverishda (Ukraina, Jitomir viloyati, Ovruch tumani)  oʻrnatildi. Yodgorlik 1942-1943-yillarda fashistlar qoʻlida halok boʻlgan qishloq aholisi xotirasiga oʻrnatilgan.

Slovechno viloyati partizan Polissya markazlaridan biri edi. Bu yerda oʻtib boʻlmaydigan oʻrmonlarda partizan otryadlari (O. N. Saburova, T. L. Grishana va boshqalar) va yashirin tashkilotlar faoliyat koʻrsatdi. 1942-yil 4-dekabrda xalq qasoskorlari Slovechnodagi fashistik garnizonni yoʻq qilishdi, koʻplab qurol va oʻq-dorilarni qoʻlga kiritishdi, partizan bazalariga Germaniyaga joʻnatish uchun tayyorlangan non va chorva mollarini olib kelishdi. Qattiq nafrat bilan partizanlarning harakatlariga javoban fashistlar 13 qishloqni kulga aylantirdilar va oʻrmonda yashirinishga ulgurmagan aholi tiriklayin yoqib yuborildi.

Yodgorlik pushti granitdan yasalgan boʻlib, unda kuchini yoʻqotayotgan oʻgʻlini qoʻllab-quvvatlayotgan ona tasvirlangan. Hayot va oʻlim oʻrtasidagi lahzalar, insoniyat fojiasi, oʻnglab boʻlmas baxtsizliklar, bu sabrli zaminga kelgan lahzalar koʻrsatilgan.

Yozuvli poydevorning sayqallangan yuzasi yuqoriga otilayotgan alanga shaklida.

Yodgorlik 1980-yilda qurilgan, uning mualliflari haykaltarosh I. S. Tabachnik, meʼmor P. N. Biryuk.

Manbalar
Spinoza mukofoti

Spinoza mukofoti () Gollandiya Tadqiqot Kengashi (NWO) tomonidan yangi tadqiqotlar uchun sarflanadigan yillik 2,5 million evro mukofotidir. Mukofot Niderlandiyadagi eng oliy ilmiy mukofot hisoblanadi. U faylasuf Barux de Spinoza sharafiga nomlangan.

Mukofot Niderlandiyada oʻz sohasi boʻyicha eng yaxshi tadqiqotchilarga beriladi. Akademiklar bir-birlarini taklif qilishlari mumkin va xalqaro komissiya taqdimotlarni baholaydi. Uni baʼzan Gollandiya Nobel mukofoti deb ham atashadi.

Gʻoliblar roʻyxati 
Spinoza mukofotini quyidagi shaxslar olgan:

Manbalar
SpaceX COTS Demo Flight 2/3

SpaceX COTS Demo Flight 2/3 (shuningdek, Dragon C2+ va SpaceX COTS Demo 2 nomi bilan ham tanilgan) 2006-yilda SpaceX va NASA oʻrtasida imzolangan shartnoma boʻyicha Commercial Orbital Transportation Services (COTS) dasturi doirasidagi Dragon avtomatik yuk fazo kemasining ikkinchi parvozidir.

Xalqaro kosmik stansiyaga xususiy kosmik kemaning birinchi parvozi.

Parvoz 
Falcon 9 v1.0 raketa tashuvchisining uchinchi uchirilishi.

Parvoz COTS dasturi bosqichi doirasida NASA mutaxassislari tomonidan oʻtkazilgan parvozlarga tayyorgarlik koʻrish (Flight Readiness Review) ekspertizasi, jarayonida yuzaga kelgan barcha texnik muammolarni hal qilish uchun bir necha marta qoldirildi. 16-aprelda ekspertiza tugagandan soʻng, parvoz sanasi „7-maydan oldin emas“ deb belgilanib olindi. May oyi boshida, SpaceX muhandislariga Dragon kosmik kemasi dasturiy taʼminoti ustidagi ishlarni yakunlash uchun vaqt berish uchun parvoz 19-mayga surildi.

19-may kuni yakuniy hisob, uchirilishdan yarim soniya oldin raketa tashuvchi kompyuterlari tomonidan toʻxtatildi, birinchi bosqich 5-(markaziy) dvigatelining yonish kamerasida notabiiy bosim tufayli uchirish 3 sutkaga kechiktirildi. Nosoz Merlin 1C dvigatel klapani almashtirildi.

Dracon kosmik kemasi bilan Falcon 9 raketa tashuvchisining uchirilishi 2012-yil 22-may kuni UTC vaqti bilan 7:44 da Kanaveral burnidagi SLC-40 uchish maydonchasidan amalga oshirildi.

Foydali yuk 
Dragon Xalqaro kosmik stansiyaga 520 kilogramm foydali yuk yetkazib berdi (qadoqlardan tashqari 460 kg), shu jumladan:

 Ekipaj uchun oziq-ovqat va buyumlar — 306 kg
 Ilmiy tadqiqot uchun materiallar — 21 kg
 Yuklar uchun sumkalar — 123 kg
 Kompyuterlar va komplektlar — 10 kg

Yerga qaytib, Dragon 660 kilogramm foydali yukni qaytardi (qadoqlardan tashqari 620 kg), shu jumladan:

 Ekipaj buyumlari — 143 kg
 Ilmiy tadqiqot materiallari — 93 kg
 Stansiyaning jihozlari va qismlari — 345 kg
 Ochiq kosmosga chiqish uchun uskunalar — 39 kg

Galereya

Havolalar 

 Missiyaning rasmiy press-relizi
 19-may kuni yakuniy ort hisoblash parvozdan yarim soniya oldin uzildi (video)
 Raketa tashuvchi uchirilishi (video)
 Dragon Xalqaro kosmik stansiyaga yetib keldi (video)
 Kanadarm2 manipulyatori tomonidan kemaning qoʻlga olinishi (video)
 Dragon kosmik kemasining lyuki Xalqaro kosmik stansiyada birinchi marta ochildi (video)

Manbalar
Laokoon

"Laokoon" haykali — Odessada Odessa arxeologiya muzeyi binosi oldida oʻrnatilgan mashhur „Laokoon va uning oʻgʻillari“ haykalining nusxasi boʻlgan marmar haykal.

Haykalning paydo boʻlish tarixi 
Haykal yirik odessalik tadbirkor (keyinchalik — Odessa meri) G. G. Marazli buyurtmasiga binonan uning Fransuz bulvari oxirida, Odessa botanika bogʻi va Chkalov sanatoriysi hududida joylashgan dala hovlisini bezash uchun yasalgan. Yevropa boʻylab sayohat qilgan janob G. Marazli El Grekoning „Laokoon“ (hozirda Vashingtondagi Milliy sanʼat galereyasida joylashgan) kartinasini koʻradi va hatto uni sotib olmoqchi boʻladi. Lekin Vatikanga tashrif buyurganida, u yerda qadimgi „Laokoon va uning oʻgʻillari“, yunon haykalidan hayratlangan va uning nusxasini oʻzi uchun buyurtma qilgan.

1917-yilgi Oktabr inqilobidan soʻng, Sovet hukumati qarorlari asosida haykal boshqa koʻchmas mulklar singari milliylashtirildi va olti marta bir joydan ikkinchi joyga koʻchirildi. 1920-yillarning oʻrtalarida shahar meʼmorlari M. V. Zamechek va M. F. Bezchastnov shahar hokimiyatiga shahar maydonlari va bogʻlarni sobiq savdogar va aristokratik elita vakillaridan tortib olingan haykallar bilan bezashni taklif qildi. Palais Royal maydonida „Kupid va Psyche“, Shahar bogʻidagi „Arslon va sher“ va boshqa haykallar shunday paydo boʻldi. 1924-yilda „Odesskix izvestiy“ning kechki nashri Laokoonning Feldman bulvarida oʻrnatilishini xabar qildi. 1927-yilda ushbu haykal Preobrajenskaya va Spiridonovskaya koʻchalari chorrahasida joylashgan Armiya va dengiz floti madaniyat uyi (Odessa harbiy okrugi ofitserlar assambleyasining sobiq binosi) yaqinidagi bogʻga oʻrnatildi. Shu bilan birga, matbuot yangi joyda Laokoon nafaqat ilonlardan, balki axloqsizlikdan ham azob chekishi haqida kinoya qildi. Yangi joyda haykal koʻpincha vandalizm harakatlariga duchor boʻlgan.

1969-yilda I. T. Chernyakovning taklifiga binoan haykalni Arxeologiya muzeyiga koʻchirishga qaror qilindi. Haykal demontaj qilindi, lekin faqat 1971-yilda u hozirgi kunda turgan yangi joyda paydo boʻldi. Biroq, u hali ham vandallarning qurboniga aylanib kelmoqda. Jamoatchilik marmar asl nusxani arxeologiya muzeyi zallariga qoʻyishni, gips yoki zamonaviy polimerlardan yasalgan nusxasini ochiq havoda saqlashni taklif qildi.

Yana qarang 

 Bolalar va qurbaqa

Manbalar

Havolalar 

 
 
 Odesskiy Laokoon: istoriya vandalizma Telekompaniya „GRAD“
Odessa Yodgorliklari
Yunon-Rim mifologiyasiga oid haykallar
alifbo tartibida haykallar
marmar haykallar
 XIX asr haykallari
 qadimgi yunon haykallarining nusxalari
 yalang'och erkaklar tasvirlangan haykallar
T. V. Chernyak qabri

T.V. Chernyak qabri — Vorobyovkadagi mahalliy ahamiyatga ega (2010-yildan), ilgari respublika ahamiyatiga ega boʻlgan (1965-2009) tarixiy yodgorlik.

Tarixi 
Ukraina SSR Vazirlar Kengashining 1965-yil 21-iyuldagi 711-sonli „Ukraina SSR sanʼat, tarix va arxeologiya yodgorliklari roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida“gi qarori bilan ("Pro zatverdjennya spisku pam’yatnikіv mistestva, іstorії ta arxeologії Ukraїnskoї RSR") „Fuqarolar urushi Qahramoni T. V. Chernyak qabri“ deb nomlangan respublika ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy yodgorlik maqomi berildi. 1919-yilda dafn etilgan.

Ukraina Vazirlar Mahkamasining 03.09.2009-yildagi 928-sonli „Ukrainaning milliy ahamiyatga ega madaniy meros ob’ektlarini Ukraina koʻchmas yodgorliklari davlat reestriga kiritish toʻgʻrisida“gi qarori ("Pro zanesennya ob'єktіv kulturnoї spadщini natsіonalnogo znachennya do Derjavnogo reєstru neruxomix pam’yatok Ukraїni") bilan, Vazirlar Mahkamasining 1965-yil 21-iyuldagi 711-sonli Ukraina SSR Vazirlari qarori oʻz kuchini yoʻqotdi.

Ukraina Madaniyat va turizm vazirligining 03.02.2010-yildagi 58/0/16-10-son qarori (16.06.2011-yildagi 453/0/16-11-son oʻzgartirishlar) bilan № 5521-Chr xavfsizlik bilan taʼminlangan 1919-yil 11-avgustda Rovno shahrini pelyuristlardan ozod qilish uchun janglarda halok boʻlgan 1-Ukraina Sovet diviziyasi 3-brigadasi komandiri — fuqarolar urushi arbobi T. V. Chernyak (1891-1919) qabri nomidagi mahalliy tarixiy yodgorlik maqomi berildi.

Tavsifi 
Fuqarolar urushi paytida 1-Ukraina Sovet diviziyasining 3-brigadasi qoʻmondoni Timofey Viktorovich Chernyak 1919-yil 11-avgustda Rovno shahri uchun UXR armiyasi bilan janglarda halok boʻldi. Boshqa maʼlumotlarga koʻra, Zdolbunov stantsiyasida, noaniq sharoitlardagi Qizil Armiya polkining shtab-kvartirasida, Galisiya armiyasining harbiy asirlaridan tuzilgan boʻlinma qoʻzgʻolon paytida halok boʻlgan.

Uning jasadi 1919-yilda tugʻilib oʻsgan Vorobyovka qishlogʻi qabristoniga koʻchirildi va dafn qilindi. Qabr ustiga barelyefli granit yodgorlik oʻrnatilgan.

1952-yilda qabr ustiga balandligi 3,15 m boʻlgan T.V.Chernyak haykali oʻrnatildi, 1977-yilda esa haykal maktab hududiga koʻchirildi. Xalq deputatlari Chernigov viloyat Kengashi ijroiya qoʻmitasining 17.11.1980-yildagi 551-son qarori bilan yodgorlikka 1292-son xavfsizlik bilan mahalliy ahamiyatga molik monumental sanʼat yodgorligi maqomi berildi. Davlat tasarrufi hisobidan chiqarildi. Ukraina Madaniyat vazirligining 04.04.2016-yildagi 200-son buyrugʻi bilan u Ukraina koʻchmas yodgorliklari davlat reestriga kiritilishi shart boʻlmagan ob’ektlar roʻyxatiga kiritilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 ПЕРЕЛІК ПАМ’ЯТОК ТА ОБ’ЄКТІВ КУЛЬТУРНОЇ СПАДЩИНИ м. ЧЕРНІГОВА ЗА ВИДОМ АРХІТЕКТУРИ, ІСТОРИЧНИЙ, МОНУМЕНТАЛЬНОГО МИСТЕЦТВА
 ІСТОРИКО-АРХІТЕКТУРНИЙ ОПОРНИЙ ПЛАН м. ЧЕРНІГОВА З ВИЗНАЧЕННЯМ МЕЖ І РЕЖИМІВ ВИКОРИСТАННЯ ЗОН ОХОРОНИ ПАМ’ЯТОК ТА ІСТОРИЧНИХ АРЕАЛІВ (договір від 19.10.2018 р. № 
 Чернігівщина: Енциклопедичний довідник, К.: УРЕ і м. М. П. Бажана, 1990. — с. 936 ЧЕРНЯКУ Т. В. ПАМ’ЯТНИК
Chernigov viloyatining tarixiy yodgorliklari
Mahalliy ahamiyatga ega Ukraina madaniy merosi yodgorliklari
Odessadagi Arslon va sher

"Arslon va sher" — Odessa Shahar bogʻida oʻrnatilgan Arslon va sher figuralaridan iborat misdan yasalgan haykaltaroshlik guruhi.

Paydo boʻlish tarixi 
Haykaltaroshlik guruhini yosh fransuz haykaltaroshi Auguste Cahen () yasagan va uni boy odessaliklardan biri sotib olgan. Uni Fransiya bulvarida joylashgan dala hovlisiga oʻrnatgan va u yerda asosiy kirishni „qoʻriqlab turgan“. Odessada Sovet hokimiyati oʻrnatilgandan soʻng, dala hovli va u bilan birga haykaltaroshlik guruhi ham milliylashtirildi. 1920-yillarning oʻrtalarida shahar meʼmorlari M. V. Zamechek va M. F. Bezchastnov shahar hokimiyatiga shahar maydonlari va bogʻlarini sobiq savdogar-aristokratik elita vakillaridan tortib olingan haykallar bilan bezashni taklif qildi. „Arslon va sher“ kompozitsiyasi 1927-yilda shahar bogʻida oʻrnatildi.

Hozirgi holat 
Maʼlumki, haykallar 1927-yilda shahar bogʻiga oʻrnatilganidan boshlab to XXI asr boshlariga qadar hech qachon restavratsiya qilinmagan. Haykallarda teshiklar (shu jumladan oʻq izidan) va yoriqlar paydo boʻldi, deformatsiyalar yuz berdi, haykallarning tanasi mis va loy oksidlarining qalin qatlami bilan qoplangan edi. Restavratsiya uchun tosh poydevorlar kerak edi. 2006-yilda ikkala haykal Kiyev konservatsiya va restavratisya korporatsiyasining ustaxonalarida olti oy davomida qayta tiklandi va 2007-yilda oʻz oʻrniga qaytdi. Qayta tiklash jarayonida umumiy ogʻirligi bir yarim tonnaga teng boʻlgan ikkala haykal juda murakkab texnologiyaga muvofiq quyilganligi aniqlandi, chunki ular deyarli sof misdan qilingan — ularning tozaligi 99,7 %ni tashkil qiladi. Qayta tiklash qiymati 200 000 Grivnadan ortiqni tashkil qilgan.

Yana qarang 

 Bolalar va qurbaqa

Manbalar

Havolalar 
Odessa Yodgorliklari
 XIX asr haykallari
 mis haykallari
Gabon oʻrmonchi qush

Gabon oʻrmonchi qush () — oʻrmonchilar oilasiga mansub qush. Ekvatorial Afrikada tarqalgan. U fermalarning chekkasida, chakalaklar orasida, oʻrmon chetlarida yashaydi.

Tavsif 
Kichik oʻlchamli oʻrmonchi qushning uzunligi 16-17 sm, vazni 24-30 g. Tumshugʻi juda qisqa va asosi keng. Erkaklarining tojda va boshning orqa qismida qizil rangli, urgʻochilarda esa jigarrang „qalpoq“ ajralib turadi. „Moʻylov“ juda kam yoki umuman yoʻq. Tanlangan sariq rangli iyak, boʻyin, koʻkrak va qorin qora chiziqlar bilan choʻzilgan. Yuqori, shu jumladan parvoz va dum patlari, qattiq toʻq yashil. Eng oʻxshash turlar — Kardinal („Dendropicos fuscescens“) va Uganda (Dendropicos „poecilolaemus“) Oʻrmonchi qush. Birinchisida tananing boshi va pastki qismi oq yoki ozgina sargʻish (lekin toʻyingan sariq emas!) quyuq chiziqlar bilan, tepada kulrang rang-barang naqshli zaytun yashil rangga ega. Ikkinchi turda chiziqlarsiz limon-sariq qorin bor, tepasi kardinal bilan bir xil. Erkak Elliot afrikalik oʻrmonchi qushni („Dendropicos elliotii“) orqa va qorinda xuddi shunday patlar rangiga ega, ammo u sezilarli darajada kattaroq va tojda qora nuqta bor, shuningdek, butunlay boshqa biotoplarda — yopiq oʻrmonda yashaydi.

Tarqalishi 
Gʻarbiy va markaziy Afrikaning ekvatorial kamarida tarqalgan. Diapazonning ikkita ajratilgan qismi maʼlum. Katta qismi Nigeriya janubi va Kamerun janubidan Angolaning Kabinda provinsiyasigacha va Kongo daryosining quyi oqimigacha, janubi-sharqda Kongo Respublikasining oʻrta qismi orqali Demokratik Respublikasining markaziy va sharqiy hududlarigacha boʻlgan hududni qamrab oladi. Kongo (Gʻarbiy Kasai viloyati). Birinchisining sharqidagi ikkinchi qism Kongo Demokratik Respublikasi shimolidagi Semliki daryosi vodiysidan janubi-sharqdan Ugandaning janubi-gʻarbiy qismiga, soʻngra janubdan Rvenzori togʻlarining gʻarbiy yon bagʻirlarigacha nisbatan kichik maydonni egallaydi.

„Savanna“ soʻzi qizilishtonning nomida mavjud boʻlishiga qaramay, bu turning savanna bilan hech qanday aloqasi yoʻq. Xuddi shunday, u suv toshqini oʻrmonlarida sodir boʻlmaydi va odatda doimiy oʻrmonlardan qochadi. Uning odatiy yashash joylari oʻrmon chekkalari, yosh plantatsiyalar va fermer xoʻjaliklarining chetlari. Qoida tariqasida, dengiz sathidan 1400 m gacha balandlikda uyalar.

Ovqatlanishi 
U hasharotlar, asosan chumolilar va ksilofag hasharotlarning lichinkalari bilan oziqlanadi. U ochiq jonli hasharotlarni ham, qobigʻi ostida yashiringanlarni ham ushlagan holda, soyabon va oʻsimliklar ostida oziqlanadi. Ikkinchisini qidirishda baʼzan qobiq qismlarini qisib qoʻyadi.

Koʻpayish 
Maʼlumotlar juda kam. Oktyabr oyi oʻrtalarida Nigeriyada erkakning chuqurni oʻyib tashlagani haqida xabar berilgan edi. Sentyabr va oktyabr oylarida Kamerun va Kongo Demokratik Respublikasida, iyun oyida esa Ugandada naslchilik qushlari kuzatilgan.

Manbalar

Adabiyot

Havolalar 
Gabon savannasi oʻrmonchi ishtirokidagi foto, video va audio materiallar

Qushlar