Anarhichas minor

Anarhichas minor, dogʻli boʻribaliq, dogʻli dengiz mushugʻi yoki qoplon baligʻi — Anarhichadidae oilasining yirik dengiz baligʻi hisoblanadi. Bu suv tubida yashovchi tur Shimoliy Atlantika va Shimoliy Muz okeaninida Rossiya shimoli va Skandinaviya yarim orolidan Shotlandiya shelfiga qadar boʻlgan hududda, Yangi Shotlandiya, Kanada yaqinidagi dengiz havzalarida uchraydi. Kanadada bu turning soni 1970-yillarning oxiridan 1990-yillarning boshigacha, ayniqsa shimoliy qismida 90 % ga kamaydi. Kanadada u yoʻqolib ketish xavfi ostidagi turlar qatoriga kiradi.

Taksonomiya 
Anarhichas minor birinchi marta 1772-yilda island tadqiqotchisi, yozuvchi va island tili konservatori Eggert Olafsson tomonidan tasniflangan. Anarhichas turkumidagi boʻribaliqlarning toʻrt turidan biri hisoblanadi. Baliqning zoologik o'ziga xos nomi minor "kichikroq " yoki „mittiroq“ degan maʼnoni anglatadi, ammo Olafsson uni „oxirgi“ degan maʼnoda nomlagan, chunki baliqni boʻribaliqlarning ikkinchi turi sifatida tasvirlangan

Umumiy tavsif 
Anarhichas minorning ikkala jagʻining old qismida koʻzga tashlanadigan itnikiga oʻxshash tishlari bor; toʻmtoq, yumaloq tumshugʻi va kichik koʻzlari oʻgʻir kallasida joylashgan; tos suzgichlari boʻlmagan uzun, qalin tanasida: kaudal asosga choʻzilgan uzun umurtqa pogʻonasi suzgichlari; moslashuvchan tikanli nurlar; kichik, biroz yumaloq muskul suzgichlari; yumaloq koʻkrak qanotlari; qattiq mushaklar joy olgan. Bali tanasi rangsiz zaytunrangidan quyuq jigarranggacha oʻzgaruvchan rangda boʻlib, yuqori qismlari tartibsiz shaklli qora-jigarrang dogʻlar bilan qoplangan. Uning maksimal uzunligi  dan ortiq va vazni  gacha boʻladi.

Oʻxshash turlar 
Dogʻli shimol boʻribaliqlari (A. denticulatus) va Atlantika boʻribaliqlaridan (A. lupus) qora dogʻlari bilan ajralib turadi.

Tarqalishi 
Dogʻli boʻribaliqlar Shimoliy Muz okeanida va Shimoliy Atlantika okeani hududiningLabradordan Barens dengizigacha boʻlgan dengiz havzalarida uchraydi. Uni Kanadaning shimoliy chegarasi Baffin koʻrfazida kamdan-kam hollarda uchratish mumkin. Shimoliy Atlantika okeanining gʻarbiy qismida, Grenlandiyaning sharqiy va gʻarbiy qismida, Labrador shelfida va Grand banklarda, ozroq miqdori esa Shotlandiya shelfida istiqomat qiladi.

Bu tur janubda Shotlandiya va Irlandiyaga qadar choʻzilgan hududdan ham topilgan.

Yashash joyi va hayot tarzi 
Anarhichas minor sovuq dengizda, chuqur suv havzalarida, odatda  dan past haroratda va  chuqurlikda yashaydi, lekin  ga qadar sayoz Kanada Arktika zonasida ham mavjud. Ular boshpana va uy qurish uchun qoʻpol qumloq, yaqin atrofdagi toshloq joylarni afzal koʻrishadi. Urugʻlantirish yozda kech kuz baʼzan erta qishda sodir boʻladi. 54 600 tagacha yirik tuxumni [diametri ] dengiz tubida toʻda boʻlib, chuqur suv ostiga qoʻyadi va birinchi navbatda erkak baliqlar tomonidan qoʻriqlanadi. Bu tur uchun oʻsish tezligi Atlantika va shimol boʻribaliqlariga qaraganda sekinroq (Barents dengizi) kechadi. Baliqlar yetti yosh va undan katta yoshda yetuk hisoblanib, 21 yilgacha yashashi mumkin. Tur migratsiyasi mahalliy va cheklangan hududdagina yashaydi.

Taomlanishi 
Ushbu baliqning ovqatlanish ratsioni, birinchi navbatda, qisqichbaqasimonlar va mollyuskalar kabi qattiq qobiqli umurtqasiz hayvonlardan tashkil topgan. Dogʻli boʻribaliqlarning ichaklaridan ignaterililar, naycha qurtlari, dengiz oʻtlari va baliqlar ham topilgan.

Muhofaza qilish holati 
Ushbu tur Kanadadagi yoʻqolib ketish xavfi ostidagi yovvoyi tabiat holati qoʻmitasi (COSEWIC) tomonidan xavf ostida ekanligi aniqlangan. U Kanadaning „Xavf ostidagi turlar toʻgʻrisida“ gi federal qonuni roʻyxatiga kiritilgan va 2004-yil iyun oyidan boshlab, mazkur qonunga koʻra himoyaga olingan. IUCN uni Yevropada xavf ostidagi jonzot deb baholaydi.

Xavflar 
Haddan tashqari koʻp miqdorda baliq ovlash va yashash joylarining oʻzgarishi boʻribaliqlar sonining pasayishiga sabab boʻlgan deb hisoblaniladi. Kanada suvlarida bu tur baliq sanoati ishchilari tomonidan ovlanmaydi, ammo dengizda trola va uzun laynerlar sababli nobud boʻlish holati kuztilgan. Bundan tashqari, okean tubini bezovta qiladigan harakatlar, masalan, trola ovlash usuli urugʻlanish hududlariga zarar yetkazishi mumkin.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Skott va Skott 1988; Qimmatli qogʻozlar holati hisoboti 2004/031 2003.

Havolalar 

 Boʻri baliqning videoklipini koʻring
Baliqlar
Yoʻqolib borayotgan turlar