MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Nikolay Ostrovskiy

Nikolay Alekseyevich Ostrovskiy (; ; 16-sentabr 1904-yil, Rovno viloyati Viliya qishlogʻi — 22-dekabr 1936-yil, Moskva) — rus yozuvchisi. Cherkov krshidagi diniy maktabni tugatib (1913), 9 yoshida mehnat faoliyatini boshlagan. Dastlab 2 sinfli, keyin Oliy boshlangʻich bilim yurtida oʻqigan (1917—19). Soʻng koʻngilli sifatida frontga ketib, G. I. Kotovskiyning otliq brigadasi va Birinchi otliq armiyada xizmat qilgan. 1920-yilda ogʻir jarohat olgach, „mehnat fronti“da ishlab, komsomol tashki-lotlarida faollik koʻrsatgan. 1927-yilda xastaligi ogʻirlashib, koʻzi nogiron, oʻzi esa toʻshakband boʻlib qolgan. Shunga qaramay, Ostrovskiy adabiy faoliyat bilan shugʻullanib, dastlab Kotovskiy brigadasi toʻgʻrisida qissa (1927—28), keyin „Poʻlat qanday toblandi“ romanini yozadi (1932—34). Fuqarolar urushi yillaridagi komsomol yoshlar jasoratiga bagʻishlangan va muharrirlar tomonidan qayta ishlangan mazkur asar sovet adabiyotining ulkan yutugʻi sifatida baholanib, uzoq davrlar mobay-nida sovet yoshlari hayotiga bagʻishlangan sovet davri qahramoni obrazi yaratilgan asarlar uchun andoza boʻlib qolgan. Romanning bosh qahramoni Pavel Korchagin obrazi esa yoshlarni sovet davri gʻoyalari ruhida tarbiyalashda sovet targʻibot va tashviqot mashinasi uchun muhim vositalardan biriga aylangan. Dastlabki romanining katta muvaffaqiyat qozonganidan ilhomlangan Ostrovskiy yana fukarolar urushi mavzuida „Boʻron bolalari“ qissasini yozgan (1934—36) va publitsistik maqolalar eʼlon qilgan. Ostrovskiyning har ikkala romani oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Manbalar 
 Sochineniya, t. 1—3, M., 1969; Poʻlat qanday toblandi, T., 1970; Boʻron bolalari, T., 1985.

Adabiyot 
 Timofeyev V., Shiryayeva M., Nikolay Ostrovskiy. Kritikobiograficheskiy ocherk, M., 1957.

 
Rossiyalik yozuvchilar
Sovet yozuvchilari
Mixail Ostrogradskiy

Mixail Vasilyevich Ostrogradskiy [1801.12(24)9, Poltava viloyati — 1861.20.12 (1862.1.1), Poltava] — rus matematigi, Peterburg mat. maktabi asoschilaridan biri, Peterburg Fanlar akademiyasi akademik (1830). Parijda Ostrogradskiy Koshi, P. Laplas, J. Furye qoʻlida oʻqigan (1822—28). Asosiy ishlari matematik analiz, sonlar nazariyasi, ehtimollar nazariyasi va boshqa sohalarga oid. U qattiq jism va suyukliklarda issiklik tarqalishi tenglamasini, hajm intefalini sirt integraliga oʻtkazuvchi formulani keltirib chiqardi (qarang Ostrogradskiy formulasi).

Manbalar 

 

1801-yilda tugʻilganlar
1862-yilda vafot etganlar
24-sentabrda tugʻilganlar
1-yanvarda vafot etganlar
Ostrogradskiy formulasi

Ostrogradskiy formulasi - hajm boʻyicha olingan integralni shu hajm chegaralangan Ssirt boʻyicha olingan integralga oʻtkazadigan formula.

Manbalar
Larisa Ostyakova

Larisa Aleksandrovna Ostyakova (1952.20.5, Chimkent viloyati) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1996). Toshkent pedagogika institutini tugatgan (1975). 1975-yildan Ohangaron shahridagi 3-, 1993—2002-yillarda 4- maktabda tarix oʻqituvchisi. Darslarni ilmiy asoslangan, koʻrgazmali qurollardan foydalangan holda olib borgan.

Manbalar 

    

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Ossillograf

Ossillograf (lot. oscillog— tebranaman va ...graf) — ikki yoki undan yuqori kattaliklar (parametrlar va funksiyalar; elektr kattaliklar) orasidagi bogʻliqlikni kuzatishga imkon beradi-gan, kattaliklarning vaqt boʻyicha oʻzgarish egri chiziqlarini oʻz-oʻzidan yozib oladigan asbob. Turli texnika masalalarini hal qilishda ishlatiladi. O. tasvirlanadigan va tekshirilayotgan jarayonning vaqtga bogʻlikligini ifodalaydigan egri chiziq ossillogramma deb ataladi.

Manbalar
Ossillyator

Ossillyator (lot. oscillare — tebranish) — mexanik, elektromagnit va boshqa tebranishlar hosil qiladigan fizik tizim. Tizim holatini ifodalovchi kattaliklar vaqt boʻyicha davriy oʻzgaradigan tizimlar uchun O. atamasidan foydalaniladi. Tizimni muvozanat holatidan chiqaruvchi kuch uni muvozanat holatiga qaytaruvchi kuchga mutanosib boʻlsa, bunday O. garmonik (uygʻunlashgan) O. deyiladi. Bunda O. chastotasi tizim parametrlariga bogʻliq boʻlib, garmonik tarzda tebranadi. Mas, kichik tebranishlar bilan harakatlanayotgan mayatnik garmonik O. hisoblanadi. Elektromagnit maydon nazariyasida O. dipol deb ataladi. Bunday O.ning toʻlqin tarqatishi elektrodinamika masalalarini hal qilishda juda muhim. Molekula va kattiq jismdagi ionlar, atomlar, radikallar va boshqalarning tebranishi ham O. deb qarash mumkin.

Manbalar 

Mexanika
Osminoglar

Osminoglar (Octopoda), sakkizoyoqlilar — boshoyoqli mollyuskalar turkumi. Uzunligi 1 sm dan 60 sm gacha, qoʻllari bilan birga 3—5 m gacha, vazni 50 kg va undan koʻproq. Gavdasi oval, xaltasimon, boshi tanasidan sal ajralib turadi. Ogʻzi atrofida soʻrgʻichlar bilan qoplangan 8 ta qoʻli joylashgan. 200 turi maʼlum. 11 oilaga boʻlinadi. Deyarli barcha dengizlarda uchraydi. Urgʻochisi bir necha ming tuxumini suv tubiga yoki uyasi tomiga osib koʻyadi, baʼzan qoʻlida, argonavt chigʻanogʻida olib yuradi. Urgʻochisi tuxumlarini qoʻriklaydi va tozalab turadi. Bu davrda ular hech narsa yemasdan juda ozib ketadi va koʻpincha halok boʻladi. Inkubatsiya davri bir necha sutkadan 1 yil-gacha, 2 turi tirik tugʻadi. Suv tubida, suv qaʼrida yoki planktonda yashaydi. Zooplankton, baliklar, krablar, krevetkalar, mollyuskalar, baʼzan chuvalchanglar va ignaterililar bilan oziqlanadi. Ayrim turlari doimo inida yashaydi. Koʻpchilik O.ning oʻz joyini tanish xususiyati yaxshi rivojlangan; xilma-xil va murakkab shartli reflekslar hosil qiladi; qoʻlga oson oʻrganadi. Tajribalarda O. qisqichbaqa solingan banka krpqogʻini ochishni bilgan; gʻovvos koʻlidan balikni bemalol olgan. O. goʻshti uchun sanoat miqyosida ovlanadi. Ayrim joylarda O. soni tez kamayib ketmokda.

Manbalar 

 

Osminoglar
Ot zavodi

Ot zavodi — nasldor va yuqori sifatli chopqir va ishchi otlar yetishtirish, mavjud ot zotlarini takomillashtirish va yangi ot zotlarini yaratish, naslchilikseleksiya ishlari bilan shugʻullanuvchi maxsus xoʻjalik (qarang Yil-qichilik).

Manbalar
Ot yili

Ot yili — muchal yil hisobida yettinchi yil nomi (qarang Muchal).

Manbalar
Ot sporti

Ot sporti (lotincha: , , , 'ot') — otda yurish musobaqasi. Asosiy turlari: ot yoʻrttirish; konkur-ippik (toʻsiqlardan sakrab oʻtishning yuksak turi); uch kurash (manejda yurish), dalada sinash (yoʻdda yurish, stipl-cheyz, kross) va toʻsiqlardan sakrash; poyga, otda ov qilish, ot ustida mashq qilish va boshqa miloddan avvalgi 680-yildan boshlab antik Olimpiada oʻyinlari dasturiga ot aravalarda musobaqalar kiritilgan edi. Otda yurishning maxsus maktabi 16-asr boshida Italiya, Fransiya, Ispaniya, Avstriyada paydo boʻldi. Oʻrta Osiyo, Zakavkazye, Shimoliy Kavkaz, shuningdek, kazaklar yashaydigan joylar (Don, Kuban, Ural, Terek)da qadimgi zamonlardan milliy ot oʻyinlari rivojlangan. Oʻzbekiston hududida Ot sporti taxminan 3 mingyillik tarixga ega. Uloq (koʻpkari), olomon-poyga, "agʻdarish", "qiz quvdi" xalqning ommaviy milliy ot sporti oʻyinlari hisoblanib kelgan.

Hozirgi zamon ot sporti 1900-yildan Olimpiada oʻyinlaridan joy olgan. 1953-yildan jahon va Yevropa chempionatlari oʻtkaziladi. Ot sporti xalqaro federatsiyasi — FEI (1921-yil tuzilgan) 100 ga yaqin mamlakat milliy federatsiyalarini birlash-tiradi. Oʻzbekiston ot sporti federatsiyasi unga 1993-yildan aʼzo.

20-asrning 30-yillari boshida Oʻzbekistonda DOSARM (Armiyaga koʻmaklashuvchi koʻngilli jamiyat) tashkil qilingan edi. Unda armiyaning kavaleriya qismlari uchun otliqlar tayyorlanardi. 1953-yil DOSARM ot sporti klubi DOSAAF (Armiya, aviatsiya va flotga koʻmaklashuvchi koʻngilli jamiyat) ot sporti klubiga aylantirildi. Shu yildan oʻtkazila boshlagan butunittifoq mu-sobaqalarida oʻzbek sport ustalari mu-vaffaqiyatli qatnashgan. Aleksandr Kiselyov, Joʻra Alimov, Vladimir Arafyev, Roza Bagautdinovadan iborat jamoa aʼzolari DOSAAF mamlakat kubo-gini qoʻlga kiritdilar (1954). 1960-yilgacha Ot sporti faqat poytaxt Toshkentdagi yagona sport klubi bazasida rivojlangan boʻlsa, keyingi oʻn yil oraligʻida res-publikada bir qancha Ot sporti klublari va seksiyalari ochildi. Xalqaro toifadagi sport ustasi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan murabbiy M. Ismoilov, shuningdek, V. Dvoryaninov, A. Abduqodirov, Yu. Kovshov, Iskandar va Ibrohim Yoʻddoshev, V. Petrov, S. Lisitsin, A. Tankovlar olimpiada oʻyinlari, jahon va Yevropa chempionatlarida, boshqa xalqaro musobaqalarda muvaffaqiyatli ishtirok etdilar. 1990-yilgacha Ot sporti boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi bu musobaqalarda 50 dan ortiq medalni qoʻlga kiritgan.

Oʻzbekistonda respublika Ot sporti oliy mahorati maktabi, 3 ta olimpiya zaxiralari maktabi va 5 ta bolalar hamda oʻsmirlar sport maktablari faoliyat koʻrsatadi (2003). Har yili Ot sporti boʻyicha respublika chempionati oʻtkaziladi. 1997-yildan Oʻzbekiston milliy terma jamoasi mustaqil ravishda xalqaro musobaqalarda qatnashadi. Oʻzbekistonliklar jahon kubogi musobaqalarida toʻsiqlardan sakrash boʻyicha 1-oʻrinni egalladi (2003-yil, Bishkek shahri), Gʻayrat Nazarov "Kovum" laqabli otida jahon kubogini qoʻlga kiritdi (1998, Olmaota), Sergey Shmelev, Iskandar Yoʻldoshev, Aleksandr Martinov, Anna Lisyak sovrinli oʻrinlarni egalladilar.

Manbalar

Havolalar 

 International Ot sporti federatsiyasi rasmiy bosh sahifasi 

 

en:Equestrianism
Ot oʻyin

Ot oʻyin — sirk sanʼatining qad. turi. O.oʻ. harbiy mashqlar, chavandozlarning xalq oʻyinlari, musobaqalari ("chovgan", "qiz quvish", agʻdarish", poyga va h.k.) dan kelib chiqqan. 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida oʻzbek sirki tarixiga Rahmonovlar, Xoʻjayevlar, Zarifovlar sulolasi kirib keldi. Ular repertuaridan 1 tadan 6 tagacha ot oʻyna-tish, egarlangan va egarsiz ot ustida yakka yoki koʻpchilik boʻlib raqsga tu-shish, jonglyorlik, muallaqchilik, turli murakkab mashqlar tomoshalari oʻrin olgan. Hozirgi Zarifovlar sulolasi O.oʻ.i jahon arenalarida katta muvaf-faqiyat bilan namoyish etilmoqda.

Manbalar
Ota valixontoʻra masjidi

Ota valixontoʻra masjidi - Namangandagi meʼmoriy yodgorlik (20-asr boshlari). Meʼmor Mullo Kirgʻiz loyihasi asosida qurilgan. Masjid toʻgʻri toʻrtburchak tarxi (25,6x22,6 m), oʻrta-sida xonaqoh (17,31x23,99 m), uning uch yoniga 11 ta balxi gumbazli hujralar joylashgan. Bosh tarzi sharqka qaragan. Peshtoq darvozasi girih va islimiy naqshlar bilan bezatilgan. Burchaklariga mezanali guldastalar ishlangan. Xonaqoh gʻarovli gumbaz (diametri 13,9 m) bilan qoplangan. Gumbaz ogʻirligi poygumbaz osti devoriga singib ketgan 8 qirrali burchaklari boʻylab koʻtarilgan ravoqlarga tushadi. Meʼmorlar bu uslub bilan bino ichini ortiqcha gʻishtdan holi etib, tashki va ichki qismi gʻishtlari mutano-sib terilgan, bu binoning yaxlitligini taʼminlagan. Poygumbaz sirtidagi darchalar oʻrtasida bezakli yozuvlar bor. Koshinkori moviy hoshiyalar xona ichini yanada koʻrkamlashtirgan. Gʻarbiy de-vorida chuqur ravoqli mehrob joylashgan. Peshtoq yonlariga 2 tadan 4 ta ravoqli derazalar ishlangan. O.Ota valixontoʻra masjidi meʼmoriy koʻlami va qurilma yechimi, mahobatli qiyofasi bilan oʻziga xosdir.

Manbalar 

    

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Namangan
Oʻzbekistondagi masjidlar
Ota darvoza

Ota darvoza – Ichan qalʼaning gʻarbiy darvozasi. Olloqulixon hukmronligi davrida qurilgan (1828—29). Shermuhammad ota nomi bilan ham atalgan. Ota darvoza Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari roʻtxati“ga kiritilgan. Shuningdek, Xiva shahrining tarixiy yodgorligi sifatida YuNESKOning Jahon madaniy merosi roʻyxatiga ham kiritilgan.

Tarixi 
Ota-darvoza Xiva xoni Olloqulixon davrida 1828—1829-yillarda qurilgan. Darvozaning ichki qismida 13 ta savdo qatori va yopiq bozor chorsu boʻlgan. Darvozaning oʻng tomonida Muhammad Aminxon madrasasi, chap tomonida xon saroyi Koʻhna ark joylashgan edi.

Shahar darvozalari mudofaa tizimining bir qismi edi. Ota darvoza misolida koʻrish mumkinki, ularning arkli oʻtish joyining ikki tomonida kuzatuv minoralari, darvoza ustida kuzatish maydoni ham bor.

Darvoza ichida bojxona va sarrofxona (pul almashish xonasi), shuningdek, darvozabon uchun xona bor edi. Binoning kattaligi va strukturaning oʻlchamlari Xiva xonligining 19-asrda qurilgan boshqa darvozalariga oʻxshab ketadi. Strukturaning barqarorligini taʼminlash uchun gʻishtlarning ogʻirligini hisobga olgan holda darvoza arklarining shakli ishlab chiqilgan. Terilgan gʻishtlar qatoriga yogʻoch toʻsinlar kiritib chiqilgan. Kichik gumbazlarni qurishning bu usulida „davra“ va „balxa“ shaklida gʻisht teriladi. Shu bilan birga, binoning ichki qismi suvoq qilingan.

Ota darvozaning asl qiyofasi saqlanib qolmagan, darvozalari 1920-yilda vayron qilingan. Ota darvoza 1974—1978-yillarda arxiv materiallari asosida qayta tiklandi.

Meʼmorchiligi 
Darvozaxona toʻgʻri toʻrtburchak tarhli (17,50×15,40 m), ichkarisi uzun dalon boʻlib, usti ikki katta gumbaz (diametri – 15,07 m) bilan krplangan. Da-lonning 2 tomonida bir-biriga oʻtiladigan oldi ochiq, gumbazli xonalar darvozabonlar xonasi vazifasini oʻtagan. Xonalarning biridan hujraga oʻtiladi. Hujradagi aylanma zinadan tomga chiqiladi. Darvoza peshtogʻi baland boʻlib, ikki yon tomonini guldastalar egallagan. Peshtoqining ravokli darchalari guldastalar qafasasi bilan bir balandlikda boʻlib, kunguralar bilan yakunlangan. Darvoza barglari oʻyilgan gul naqshlari („islimi“) va geometrik naqshlar bilan bezatilgan. Markaziy qismdagi ikkala darvozaning barglari bir xil nisbat va oʻlchamdagi teng qirrali toʻrtburchaklar bilan bezatilgan boʻlib, ularda sakkiz burchakli yulduzlar tasviri bilan doiralar yozilgan. Oʻng qanotdagi doira ichida arab tilida Qur’onning „Ixlos surasi“, chap qanotida „Kalimai shahodat“ „La ilaha illallohu Muhammadur Rasululloh“ soʻzlari yozilgan. Biroq, bu eshiklar binoning haqiqiy eshiklari emas, ular ilgari Muhammad Aminxonning 1850-1851-yillardagi Xiva yaqinidagi Angarik qishlogʻida qurilgan saroyi hovlisiga oʻrnatilgan edi. Ota darvozaning dastlabki koʻrinishi saqlanmagan, arxiv materiallari asosida qayta tiklangan (1974). 1978-yildan doʻkon uchun moslashtirilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xiva
Xorazm
Xiva darvozalari
Otajalol Nosirov

Otajalol Nosirov (1845, Buxoro — 1928, Samarqand) — hofiz, sozanda, bastakor. Dastlabki musiqa sabokdarini onasidan olgan, keyinchalik Tillaboy xrfizdan sozandalik hamda maqom ijrochilik sirlarini oʻrgangan. 1862-yildan Buxoro amirlari (Muzaffarxon, Abdulahadxon, Olimxon) saroylarida xonanda va sozanda boʻlib xizmat qilgan. 1920—27 yillar Buxorodagi Sharq musiqa maktabida, 1928-yili Samarqand musiqa va xoreofafiya institutida oʻzbek va tojik xalqlari mumtoz musika merosidan dare bergan. Shashma-qom yoʻllarini mukammal biluvchi ma-krmdon ustoz, murakkab usullar ustasi sifatida tan olingan. Xususan mushkilot kismlarini tartibga solgan, ayrim makom shoʻʼbalarini kengaytirgan, Segoh maqomiga savtlar bastalagan (Savti Ja-loliy). Uning ijro uslubi maqom yoʻllari usulining ravonligi, talaffuzining burroligi va ovozining katta taʼsir kuchiga ega ekanligi bilan ajralib tu-radi. 1923-yil O. J. ijrosida V. Uspenskiy Buxoro Shashmakrmining ashula va cholgʻu yoʻllarini tarixda ilk bor notaga yozib olib, 1924-yilda nashr ettirgan. Domla Halim Ibodov, Hoji Abdulaziz, Levina hofiz Boboxonov, B. Fayzullayev va boshqa O. J. shogirdlaridir.

Manbalar
Otabek

Otabek — 1) Yaqin Sharqdagi ayrim mamlakatlar davlat boshliklarining unvoni (12—13-asrlar); 2) Mamluklar davridagi Misrda lashkarboshi; 3) saljuqiy sultonlar valiahdlari murabbiysi. O.ning otaliq shakli ham boʻlgan.

Manbalar
Nosir Otaboyev

Nosir Aminjonovich Otaboyev (1938.12.8, Fargʻona) — rej., Oʻzbekiston (1983) va Qoraqalpogʻiston Respublikasi (1999) sanʼat arbobi. Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1965). Hamza teatrida rejissyor (1965—69), Fargʻona teatrida (1970—86), Satira teatrida (teatr tashkilotchilaridan; 1986—88), Muqimiy teatrida bosh rejissyor (1988—91; 1994—96), rejissyor (1996—2001). "Oq kabutar" (F. Musajonov), "Veronalik ikki yigit" (U. Shekspir), "Boʻron qushi" (R. Ishmurodov), "Mirzo Ulugʻbek" (M. Shayx-zoda) va boshqa O. sahnalashtirgan (Hamza teatrida) dastlabki spektakllardir. Fargʻona teatrida "Kumush tuy" (3. Fat-xullin; Ik. Akbarov), "Yaylov tongi" (Tamkin; S. Hayitboyev), "Oltin devor" (E. Vohidov), "Zavqiy" (Q. Mahkamov; S. Hayitboyev), "Tanbur nolasi" (M. Xalil; H. Rahimov), "Parvoz" (Uygʻun), "Bir oʻlikka bir tirik" (A. Ibrohi-mov), "Insonlikka nomzod" (Oʻ. Umar-bekov), "Oʻtgan kunlar" (A. Qodiriy); Muqimiy teatrida "Gul va Navroʻz" (S. Abdulla; T. Jalilov), "Mushkul savdo" (M. Boboyev; S. Hayitboyev), "Bashorat" (E. Samandar; S. Hayitboyev) singari spektakllar, bolalar uchun bir qancha musiqali ertaklarni sahnalashtirdi. Satira teatri u sahnalashtirgan "To-butdan tovush" (A. Qahhor) spektakli bilan ochilgan. Keyinroq "Temir xotin" (Sh. Boshbekov), "Sabil qoldi" (F. Musajonov), "Gap egasini topadi" (S. Ahmad, O. Farmon, N. Otaboyev) kabi satirik komediyalarni sahnallashtirdi. 1992-yildan har yili respublikamizda oʻtkaziladigan Mustaqillik va Navroʻz bayramlari, shahar va shaxslar yubileylari, teatr va qoʻshiq festivallarini oʻtkazish tomoshalarini sahnallashtirishda katta hissa qoʻshib kelmokda.

Manbalar 

    

1938-yilda tugʻilganlar
12-avgustda tugʻilganlar
Qaygʻisiz Otaboyev

Otaboyev Qaygʻisiz Sardorovich (1887, Zakaspiy viloyati Tajan uyezdi — 1937, Moskva) — davlat va jamoat arbobi. Turkiston ASSR Xalq komissarlari Soveti raisi (1920—22). Toshkentdagi oʻqituvchilar seminariyasini tugatgan. 1917 yilgacha Mari shahrida oʻqituvchi, bank xodimi boʻlib ishlagan. Marv Soveti ijroiya komiteti raisi oʻrinbosari va raisi (1917-19). 1920 yilda O. Toshkentga chaqirildi va Turkiston ASSR hukumati raisligiga tayinlandi. U shoʻrolar davrida "bosmachilik" nomini olgan harakat aslida Turkiston xalklarining milliy ozodlik qarakati ekanligini tushunib yetgan va uni harbiy kuch bilan bostirishga qarshi chiq-qan. Samarqand viloyatida kizil armi-yaga qarshi kurashayotgan Bahrombek qoʻrboshi bilan teng asoslarda tinchlik shartnomasini imzolagani va uni qamoqqa olmaganligi sababli lavozimidan boʻshatildi va "qayta tarbiyalanish" uchun Moskvaga yuborildi (1922). 1923 yil yozida BXSR Nozirlar Shoʻrosi raisining 1-oʻrinbosari. Oʻrta Osiyoda milliy-hududiy chegaralanish oʻtkazilgach, Turkmaniston SSR XKSning 1-raisi (1925 yil fevral).

O. Moskvada qamoqqa olingan (1937 yil 11 iyun) va "xalq dushmani" sifatida otib tashlangan. Keyinchalik oklangan. Ashxobodda haykali oʻrnatilgan (1967).

Manbalar
Raʼno Otaboyeva

Raʼno Otamirzayevna Otaboyeva (1952.31.10, Kosonsoy tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1999). Namangan pedagogika institutini tugatgan (1982). 1972-93 yillarda Kosonsoy tumanidagi 19-, 1994-yildan 20-maktabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi. Darsni koʻrgazmali qurollar, texnika vositalari yordamida noanʼanaviy usulda oʻtadi.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Otajon Hoshimov

Otajon hoshim (taxallusi; asl ism-sharifi Hoshimov Otajon) (1905—Toshkent — 1938.4.10) — adabiyotshunos, jamoat arbobi. Rus-tuzem maktabida, soʻngra oʻqituvchilar tayyorlash bilim yurtida oʻqigan (1919—21). Iqtidorli oʻquvchi sifatida Moskvadagi Buharin nomidagi ishchilar fakultetiga oʻqishga yuborilgan (1922). Uni tugatgan O. H. Kizil professorlar institutining tayyorlov boʻlimiga qabul qilingan (1923). O. H. mazkur institutda oʻqib yurgan kezlarida (1924—27) oʻzbek drama studiyasi tinglovchilariga dare bergan. Sogʻligʻi yomonlash-gani bois institutni tugatmay, ona vataniga qaytgan O. H. oʻzbek yozuvchilarining birinchi adabiy uyushmasi — "Qizil qalam" tashkilotiga rah-barlik qiladi (1926—29) va shu davr adabiy hayotida muhim voqea boʻlgan "Kizil qalam" majmualarini nashr etadi (1-kitob, 1928; 2-kitob, 1929). Oʻsha kezlarda Maorif xalq komissarligi huzuridagi ilmiy kengashga rais etib tayinlanadi. O. H. tashabbusi bilan 1927-yanvarda Samarqandda Oliy pedagogika instituti (hozirgi Samarkand davlat universiteti) tashkil etiladi. Oʻzbekistonda "burjua millatchilari"ga qarshi kurash kampaniyasi boshlanganda, respublika rahbariyati O. H.ni Leningraddagi SSSR Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik intining aspiranturasiga oʻqishga yuboradi (1929). Aspiranturani tugat-ganidan soʻng institutning ilmiy kotibi qilib olib qolinadi. 1933-yil dekabrida O. H. Toshkentga chaqirib olinib, Til va adabiyot ilmiy tadqiqot institutiga direktor etib tayinlanadi. Shuningdek, u Yozuvchilar uyushmasi tanqid va adabiyotshunoslik shoʻʼbasi raisi (1934-yildan), yangi tashkil etilgan Fanlar komiteti raisi oʻrinbosari (1937-yildan) sifatida ham qizgʻin ilmiytashkiliy faoliyat bilan shugʻullanadi. Shu vaqtda olimning tashabbusi bilan xalq ogʻzaki ijodi namunalari ("Oʻzbek folkloridan namunalar", 2 jildli; "Oʻzbek xalk, ertaklari", "Alpomish", "Malikai ayyor" va boshqalar), oʻzbek mumtoz va zamonaviy adabiyotiga bagʻishlangan ilmiy asarlar, bir kancha terminolo-gik lugʻatlar nashr etiladi. O.H.ning adabiyotshunos va jamoat arbobi sifatida faoliyati ayni qizigan bir vaqtda — 1937-yil 2 avgustda u "xalq dushmani" sifatida qamoqqa olinadi va koʻp oʻtmay Toshkentda otib tashlanadi.

Manbalar 

 
  
Adabiyotshunoslar
Qatagʻon qurbonlari
Otajonboy madrasasi

Otajonboy madrasasi (yoki Otajon boy madrasasi) – Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyatining Xiva shahridagi meʼmoriy yodgorlik. Madrasa 1884-yilda xivalik mulkdor shaxs Otajonboy mablagʻi hisobiga qurilgan. Bugungi kunda u „Ichan qalʼa“ MFY, Pahlavon Mahmud koʻchasi, 23-uyda joylashgan.

Otajonboy madrasasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda „Ichan qalʼa“ davlat muzey-qoʻriqxonasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulki hisoblanadi.

Tarixi 
1842-yilda Xiva xonligi hukmdori Olloqulixon Xivaning bir qismini maxsus devor bilan oʻrashni buyurib, shaharning bu qismini „Ichan qalʼa“ deb atagan. XIX asrda Xivada koʻplab madrasa va masjidlar qurilgan. Mashhur madrasalar qatorida binosi badiiy usulda bezatilgan Otajonboy madrasasi ham bor. Otajonboy madrasasi Xivadagi Mozori Sharif madrasasining yonida qad rostlagan. U 1884-yilda xivalik mulkdor Otajonboyning tashabbusi va mablagʻlari evaziga bunyod etilgan. Madrasa Pahlavon Mahmud majmuasidagi oxirgi qurilgan imoratlardan biri hisoblanadi. Yuqoridan qaralganda uning shakli sharqdan gʻarb tomonga koʻndalang choʻzilib borgan, janubida joylashgan devoridagi tashqi kirish eshigiga nisbatan assimetrik toʻrtburchakka oʻxshab koʻrinadi.

Otajonboy madrasasi va Mozori Sharif madrasasi oʻrtasida ichki yoʻlak bor. Ushbu ikki madrasa bir-biriga yaqin joylashganligi sababli yagona majmuaga oʻxshab koʻrinadi.

Madrasa 1970—1980-yillarda qayta taʼmirlangan. Bugungi kunda unda amaliy sanʼat – yogʻoch oʻymakorligi ustaxonasi faoliyat olib bormoqda.

Qurilish uslubi 

Madrasa murakkab tarhli (19,9x17,25 m) qilib qurilgan boʻlib, peshtogʻi janub tarafga qaragan. 2 qanoti guldasta bilan bezatilgan. Peshtoq orqali gumbazli miyonsaroyga kiriladi. Kichik hovli (5,65x11,0 m) atrofi hujralar bilan oʻralgan. Masjid gumbazi tomli, bagʻali, qalqonsimon. Bagʻali va janubiy devordagi mehrobga muqarnaslar ishlangan. Hujralar balxi gumbazli. Kirish dahlizi gumbaz bilan bostirilgan boʻlib, shu dahlizdan hovliga chiqiladi. Madrasaning maxsus oʻquv xonasi boʻlmaganligi sababli uning vazifasini bittagina janubi-gʻarbiy tarafdagi katta xona bajargan boʻlishi kerak.

Yana qarang 

 Matniyoz Devonbegi madrasasi
 Matrasulboy Mirzaboshi madrasasi
 Yusuf yasovulboshi madrasasi
 Arab Muhammadxon madrasasi
 Muhammad Amin inoq madrasasi

Manbalar 

Xorazm meʼmoriy yodgorliklari‎
Xorazm madrasalari
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xiva
Xorazm