MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Binafsharang astragal

Binafsharang astragal () — Burchoqdoshlar oilasi, astragal turkumiga kiruvchi gulli o‘simlik.
O‘rta Osiyoda Buxoro viloyati, qizilqum cho‘li hududida uchraydi. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga endemik tur sifatida kiritilgan.

Biologik tasnifi
Balandligi taxminan 5—10 sm boʻlgan, mayin tuk bilan qoplangan, chim hosil qilib oʻsuvchi koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Poyasi kumushrang, serbutoq, qalin, sirti ipaksimon tuklar bilan qoplangan. Bargining uzunligi 2-5 sm, 3-5 juft ellipssimon oʻtkir uchli, barglar ostki va ustki tomonlardan uzunligi 8-10 mm boʻlgan quyuq, mayin tuklar bilan qoplangan. To‘pgulining uzunligi 2,5-3 sm, ko‘pgulli, gullar zich joylashgan, yumaloq yoki tuxumsimon shaklda. Gulkosachabargining uzunligi 8—10 mm qalin, mayda, tarvaqaylagan tuk bilan qoplangan. Gultojibarglari nomiga mos holda binafsharang tusda. Mevasi mayda, bandsiz, oval shaklda, qirralari oʻtkir, poʻsti qalin. May oyida gullab, mevasi iyun oyida pishadi. Urug‘ orqali koʻpayadi.

Tarqalishi 
Buxoro viloyati, Qizilqum cho‘li, Quljuqtov, Oqtov, Oqtoshli va Oyoqgʻujumdi hududlarida tarqalgan.

Oʻsish joylari
Qoya yoriqlarida, oxaktoshli, toshli, tosh—shagʻalli, baʼzan mayda tuproqli—shagʻalli qoldiqtogʻ yonbagʻirlarida oʻsadi. Jami 1000 ga yaqin tupi borligi maʼlum. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga qizilqum cho‘lida uchrovchi endemik tur sifatida kiritilgan. O‘simlik populyatsiyalarining kamayib ketishi sababi aniqlanmagan.

Madaniylashtirish 
O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasining Qizilqum cho‘li stantsiyasida o‘simlikni madaniylashtirishga qaratilgan ishlar foyda bermagan.

Manbalar 

Buxoro viloyati geografiyasi
Mels Mahmudov

Mels Hasanovich Mahmudov (1944-yil 22-noyabr, Shofirkon tumani, Buxoro viloyati) — pedagogika fanlari doktori (2004), professor (2006).

Tarjimayi holi 
Mels Mahmudov 1944-yil 22-noyabrda Buxoro vioyati Shofirkon tumanida tugʻilgan. 1960-yilda Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti)ning pedagogika fakultetiga oʻqishga kirgan. 1965—1970-yillarda Buxoro davlat pedagogika institutining falsafa kafedrasida oʻqituvchi sifatida faoliyat yuritgan. 1970—1973-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti (hozirgi Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagoika universiteti) falsafa kafedrasi aspiranti, 1973—1974-yillarda esa mazkur institutning falsafa kafedrasi oʻqituvchisi boʻlgan.

U 1974-yildan Buxoroga qaytib, 1974—2003-yillarda Buxoro davlat universiteti falsafa kafedrasi oʻqituvchisi va dotsenti, 1980—1981 va 1997—2003-yillarda falsafa kafedrasi mudiri lavozimlarida ishlagan. Mels Mahmudov 1981—1986-yillarda Buxoro davlat pedagogika institutining boshlangʻich taʼlim va musiqa fakulteti dekani vazifasini bajaruvchi, 1991—1993-yilarda Buxoro davlat tibbiyot institutining ijtimoiy fanlar kafedrasi mudiri sifatida faoliyat olib borgan. 1993—2010-yillarda Buxoro davlat universiteti pedagogika va jismoniy madaniyat fakulteti dekani lavozimida faoliyat koʻrsatgan.

Ilmiy ishlari 
Mels Mahmudov „Xorazm va Buxoro Xalq Respublikalarida kapitalizmni chetlab sotsializmga oʻtish jarayonida inqilobiy qayta qurishlarning xususiyatlari“ mavzusidagi nomzodlik (1974) va „Taʼlimni didaktik loyihalashning nazariy asoslari“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyalarini yoqlagan (2004). Uning rahbarligida 2 nafar fan nomzodlari yetishib chiqan.

Ilmiy-uslubiy asarlari 
Mels Mahmudovning 100 ga yaqin ilmiy asarlari eʼlon qilingan. Jumladan, „Maʼnaviyat — komillik saodati“ (1997), „Oila maʼnaviyati“ (1998), „Falsafa dasturi va reyting tizimiga yangicha yondashish“ (Metodik qoʻllanma. 1999), „Taʼlim etaloni“ (1999), „Taʼlim texnologiyasi“ (Risola. 1999), „Soʻz bagʻridagi maʼrifat“ (Qoʻllanma. 2001), „Taʼlimni didaktik loyihalash prinsiplari“ (Risola. 2002), „Taʼlimni didaktik loyihalash“ (Risola. 2002) va boshqalar. Uning rahbarligida 2001-yilda „Pedagogik mahorat“ ilmiy-nazariy va metodik jurnali nashr etila boshlangan.

Mukofotlari 
Oʻzbekiston Respublikasi xalq maorifi aʼlochisi nishoni (1980).

Manbalar 

Buxoro davlat universiteti bitiruvchilari
Buxoro davlat universiteti dekanlari
Professorlar
Fan doktorlari
Mullo Shamsi Muhammad guzari

Mullo Shamsi Muhammad guzari (yoki Sharshara, yana Bozori alaf nomlari ham ishlatiladi) — XVIII asrda tashkil topgan Buxoro shahri guzarlaridan biri. Guzar aholisining asosiy qismi savdo-sotiq bilan shugʻullanib kelgan.

Tuzilishi
Bu yerda maktab va masjid, masjid ichida bir necha hujralar boʻlganligi sababli masjidga nisbatan madrasa nisbasi ham qoʻllanadi. Nodir Devonbegi madrasasi,
xonaqohi va hovuzning oʻzi, qisqasi Labihovuz ansambli shu guzar hududiga tegishli boʻlgan.
Guzarning ziyoratgoh maskanlaridan biri — bu uch aka-uka mozori hisoblanadi. Guzarda Nodir Devonbegi xonaqohining mehrobida ularning eng yoshi kattasi Xoʻja Karim dafn etilgan. Oʻrta yoshlisi esa qoʻshni guzar boʻlmish Xoʻja halim guzariga koʻmilgan. Guzar nomi shu kishining ismidan olingan. Eng kichik yoshlisi Xoʻja Salim
Mirzobiy guzar masjidi ichiga koʻmilgan. Guzarning ikki tarafi boʻylab savdo rastalari joylashgan. Hovuz atrofida holva-non, Bozori
alafdan Toqi Sarrofongacha — chitfurushlik, tovuq bozori, chit rastalari,
aylana toq ichidagi shaxsiy doʻkonlarda esa jun rumol sotilgan.

1927-yilgi olingan hisobotda yozilishicha, guzardan 47 xoʻjalik joy olgan
boʻlib, unda 235 kishi istiqomat qilgan. 1929-yil fevralda
guzarlarni qayta roʻyxatga olish jarayonida Eski mahalla, Masjidi Alvonj, Mullo Shamsi Muhammad, Xoʻja halim guzarlari birlashtirilib,
Ozod guzari deb nomlangan.

Hozigi holati 
Hozir ham guzar deyarli eski holatida. Ammo hozirda aholisi juda kam. Guzarning hozirgi oʻrnida Labihovuz ansambli tashkil topgan boʻlib, uning tarkibiga Nodir Devonbegi madrasasi, masjidi, xonaqohi va alohida hovuz joylashgan. Tarixiy yodgorlik sifatida davlat muhofazasiga olingan. Bozori alaf deb nom olgan joy esa, avtobuslar, marshrutlar,
taksilar toʻxtaydigan oxirgi bekat vazifasini oʻtaydi. Guzarning quyi qismidan
Najib Husaynov nomidagi koʻcha oʻtgan boʻlib, „Yoshlik“ nomli kinoteatr joylashgan.

Manbalar 

Buxoro guzarlari
Dōmyō-ji

Dōmyō-ji (道明寺) — Yaponiya Osaka prefekturasining Fujiidera shahridagi buddistlar ibodatxonasi. Bu ibodatxona VI asrda tashkil etilgan va Shingon buddizmi bilan bogʻliq.

Hududida 
 Asosiy zal — 1919-yilda qayta qurilgan.
 Daishido
 Gomado
 Sharqiy darvozasi
 Kuri
 Bogʻ
 Besh qavatli pagoda xarobalarining poydevor toshlari qolgan.

Havolalar 
Rasmiy websayt

Buddaviylik
Buddizm
Nobutaka Sasaki

Nobutaka Sasaki (1947-yil 3-oktyabrda tugʻilgan) – yapon changʻichisi. U 1972-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida Nordic birlashgan musobaqasida qatnashgan.

Manbalar

Havolalar 
Nobutaka Sasaki Olimpiada oʻyinlarida
1947-yilda tugʻilganlar
Yaponiya sportchilari
Erta homiladorlik

Erta homiladorlik (shuningdek, erta tugʻruq, oʻsmirlik davri homiladorligi yoki oʻsmirlik homiladorligi deb ham ataladi) — 20 yoshgacha boʻlgan ayol jinisga mansub shaxslarda uchrovchi homiladorlik holati. Ushbu holatlar sirasiga oʻz mamlakatida qonuniy ravishda voyaga yetgan shaxslar bilan sodir boʻlgan vaziyatlar kiradi. JSST oʻsmirlar deb 10-19 yosh oraligʻidagi kishilarni hisoblaydi. Homiladorlik tuxum hujayralarining tuxumdondan tana boʻshligʻiga chiqish (ovulyasiya) jarayoni boshlanganidan soʻng, dastlabki hayz kuni oʻtkandan keyingi davrdagi jinsiy aloqa davomida sodir boʻlishi mumkin. Organizmi sogʻlom, yaxshi rivojlangan qizlarda ilk hayz holati odatda 12 yoshda sodir boʻladi.

Homilador oʻsmirlar keksa ayollar kabi homiladorlik bilan bogʻliq koʻplab muammolarga duch kelishadi. 15 yoshgacha boʻlganlar uchun qoʻshimcha tashvishlar mavjud, chunki ular sogʻlom homiladorlikni saqlab qolish yoki tugʻish uchun jismoniy jihatdan kamroq rivojlangan boʻlishadi. 15-19 yoshdagi qizlar uchun xavf yoshning biologik taʼsiridan koʻra koʻproq ijtimoiy-iqtisodiy kabi omillar bilan bogʻliqdir. Kam vazn bilan yoki erta tugʻilish, kamqonlik (anemiya) va preklampsiya kabi xavflar qizlarning 16 yoshga toʻlgunga qadar biologik yoshiga bogʻliq emas.

Oʻsmirlar homiladorligi ijtimoiy muammolar, jumladan, past sifatli taʼlim va qashshoqlik bilan uzviy bogʻliq. Rivojlangan mamlakatlarda oʻsmirlik homiladorligi odatda nikohdan tashqarida boʻlib, koʻpincha ijtimoiy stigma bilan bogʻliq boʻladi. Rivojlanayotgan mamlakatlarda esa erta homiladorlik koʻpincha nikohdan keyinda sodir boʻladi va yarim rejalashtirilgan hisoblanadi. Biroq, bu jamiyatlarda erta homiladorlik toʻyib ovqatlanmaslik va sifatisz sogʻliqni saqlash tizimi bilan birlashib, tibbiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Jinsiy taʼlimga oid tadbirlar hamda homiladorlikdan saqlanish vositalaridan foydalanish oʻsmirlik davrida kuzatiluvchi kutilmagan homiladorlik holatlarini kamaytirishi mumkin.

2015-yilgi koʻrsatgichlarga koʻra, har 1000 nafar ayolning 47 nafari 20 yoshigacha farzand koʻrishgan. 2015-yildan 2021-yilgacha dunyo boʻylab oʻsmir qizlar va yosh ayollarning taxminan 14 foizi 18 yoshdan oldin tugʻishgani maʼlum qilingan. Bu kabi jarayonlar tarixan Afrikada yuqori, Osiyoda esa pastroq boʻlgan. Rivojlanayotgan mamlakatlarda har yili 16 yoshgacha boʻlgan 2,5 million ayol va 15 yoshdan 19 yoshgacha boʻlgan 16 million ayol farzandli boʻladi. Bundan tashqari 3,9 million kishi homilasini abort qildiradi. Bu qishloq joylarida shaharlarga qaraganda koʻproq uchraydi. Butun dunyoda homiladorlik bilan bogʻliq asoratlar 15 yoshdan 19 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻlimining eng koʻp uchraydigan sababdir.

2021-yilda dunyo boʻylab 13,3 million chaqaloq yoki jami chaqaloqlarning qariyb 10 foizining onalari 20 yoshgacha boʻlgan qizlar hisoblanadi.

Yana qarang 

 Oʻsmirlik homiladorligi (AQSh)
 Oʻsmirlik homiladorligi (Oʻzbekiston)
 Yolgʻiz ona

Manbalar

Koʻproq oʻqish

Havolalar  

 
 
Erta homiladorlik
Tugʻilish
Akusherlik
Akusherlik va ginekologiya
Ginekologiya
Homiladorlik
Azim Sharipov

Azim Sharipov (1881-yil, Buxoro — ?) — Buxoro jadidlari vakili, Buxoro Xalq Sovet Respublikasi Adliya Noziri, Buxoro okrugi shariat qozisi boʻlgan.

Azim Sharipov 1881-yilda Buxoro amirligi poytaxti Buxoro shahrida ziyoli oilada tugʻilgan. Otasi Sharifjon maxsum Buxoro madrasalarida mudarrislik qilgan, soatsozlik kasbini ham egallagan. Azim Sharipov madrasada Aminjon Ziyovuddinov bilan birga tahsil oladi. Ular birgalikda Buxoro taraqqiyparvarlari qatoriga qoʻshiladilar.
A.Sharipov Buxoroda amirlik tuzumi barham topgandan soʻng, 1920—1921-yillarda Buxoro Xalq Sovet Respublikasi Adliya nozirligida kutubxona boshligʻi, 1921-yildan 1922-yilgacha Buxoro shahar sud tizimi boshqarmasida rahbar vazifasida faoliyat yuritadi. 1922-yildan 1923-yilgacha BXSR Adliya noziri oʻrinbosari boʻlgan. 1923-yildan 1924-yilgacha Adliya Noziri vazifasida ishlaydi. Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tugatilgandan soʻng Qozilar kengashiga aʼzolikka qabul qilinib, 1925-yildan 1927-yilgacha Buxoro okrugi shariat qozisi mansabiga koʻtariladi. 1928-yilda Toshkentga koʻchib boradi. Azim Sharipovning uyida jadid maʼrifatparvaridan Oxunjon Abdusaid, Muhiddin Mahzum, Aminjon Ziyovuddinov tez-tez mehmon boʻlishgan.

OʻzSSR NKVD huzuridagi „uchlik“ning (1937-yilda Oʻz NKVD huzuridagi „uchlik“ tarkibi: raisi — Apresyan, aʼzolari — Segizbayev, Sheyndlin, kotibi — Baronenko boʻlgan. 1938-yilda „uchlik“ tarkibi raisi — Apresyan, aʼzolari — Yusupov, Sheyndlin, kotibi — Baronenko boʻlgan). 1937-yil 5-noyabrdagi qarori bilan nemis razvedkasi agenti bilan aloqa oʻrnatganlikda ayblanib, 10 yil muddatga mehnat lageriga hukm qilingan. Uni ayblashdagi asosiy eʼtibor doʻsti A.Ziyovuddinovning Germaniyada oʻqib kelgan shifokor oʻgʻli Bаhovuddin Аminjonovga borib taqaladi. Yaʼni B. Aminjonov bilan 1927-yildan buyon uchrashib yurgan, muntazam ravishda Sovet Ittifoqiga qarshi gʻoyalarni targʻib qilgan degan ayblovlar qoʻllanadi. Jazo muddati 1937-yil 14-iyuldan hisoblangan.
1990-yilning 28-fevralida boʻlib oʻtgan OʻzSSR prokraturasining qarori bilan Azim Sharipov aybsizligi isbotlandi va nomi toʻla oqlandi.

Manbalar 

1881-yilda tugʻilganlar
Buxoroda tugʻilganlar
Kishilar
Jadidlar
Shoxona xlorion

Shoxona xlorion (lat. Chlorion regale) — Hasharotlar sinfi, pardaqanotlilar turkumi, arilar super oilasi, Chlorion urugʻiga mansub kavlovchi arilarining kam uchraydigan turi (Sphecidae). Oʻzbekiston Qizil kitobiga zaif, tabiatda kam uchrovchi tur sifatida kiritilgan.

Tavsif 
Janubiy Osiyo, Afgʻoniston, Eron, Pokiston, Hindiston va Markaziy Osiyo Tojikiston, Turkmaniston, Oʻzbekiston hududlarida uchraydi. Tekislik va past togʻlarning choʻl qumli-tuproqli va xaroba hududlarida yashaydi. Oʻzbekistonda Buxoro, Qashqadaryo, Surxondaryo va Jizzax viloyatlarida uchrashi qayd etilgan. Ular chirildoqlarni (Gryllidae) ovlaydilar. Arilar parvozi aprel oyidan iyul oyigacha kuzatiladi. Bu tur birinchi marta 1873—yilda ingliz entomologi Frederik Smit (1805-1879) tomonidan tasvirlangan. Arilarning soni kam. Yakka holda uchraydi.

Yashash tarzi 
Yiliga bir marotaba nasl beradi. Uchishi va tuxum qoʻyishi asosan choʻlda oʻsimliklar gullagan vaqtga toʻgʻri keladi. Hashorotlar turli oʻsimliklarning gullari ayniqsa yulgʻun gullari bilan koʻproq oziqlanadi. Urgʻochi hashorotlar chirildoqlarni ovlaydi va ularni falaj qilib oʻz uyasida. Keyinchalik hashorotlardan biriga tuxum qoʻyadi. Qurtlarini falajlangan hasharotlar (asosan, oʻsimlik shiralari) va oʻrgimchaklar bilan boqadi. Voyaga yetgan arilar gul nektari bilan oziqlanishi tufayli oʻsimliklarni changlatishda ishtirok etadi.

Koʻpayishini cheklovchi omillar 
Xoʻjalik maqsadida choʻl hududlarini oʻzlashtirish, yerni shudgorlash, koʻp miqdorda chorva mollarini boqish hashorotlar sonining kamayib ketishiga sabab boʻlgan.

Muhofaza qilish choralari 
Nurota qoʻriqxonasida muhofaza ostiga olingan. Yashash joylarini va sonini mukammal oʻrganish lozim.

Manbalar

Adabiyot 
 
 Pulavskiy V. V. Prionyx. S.183-184. V kn.:Opredelitel nasekomix evropeyskoy chasti SSSR, Sphecidae // L., Nauka, 1978. — T. 3, str. 120—192.
Aʼzamjon Xoliqov

Aʼzamjon Abdusalomovich Xoliqov (1958-yil 10-mart, Jarqoʻrgʻon tumani, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori (2018), professor (2018).

Biografiyasi 
Aʼzamjon Xoliqov 1958-yil 10-mart Jarqoʻrgʻon tumanida ziyoli oilasida tugʻilgan. 1965—1975-yillarda ushbu tumandagi 29-maktabda oʻqigan. 1975—1977-yillarda ishlab chiqarish sohasida ishlagan. 1977—1979-yillarda harbiy xizmatni oʻtagan. 1979—1984-yillarda Termiz davlat pedagogika institutini rus tili va adabiyoti mutaxasisiligi boʻyicha tugatgan. 1989—1991-yillarda Termiz davlat pedagogika instituti oʻqituvchisi, 1994—1997-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi pedagogika fanlari ilmiy tadqiqtot instituti katta ilmiy xodimi, 1997—2000-yillarda institutning „Pedagogika nazariyasi va tarixi“ boʻlimi boshligʻi, 2003—2005-yilarda Toshkent davlat pedagogika universiteti „Umumiy pedagogika“ kafedrasi laboranti, oʻqituvchisi, 2005—2014-yillarda „Umumiy pedagogika“ kafedrasi dotsenti, 2014—2017-yillarda „Boshlangʻich taʼlim metodikasi“ kafedrasi dotsenti vazifasida faoliyat koʻrsatgan. 2017-yildan „Boshlangʻich taʼlim metodikasi“ kafedrasi mudiri.

Oilasi
Oilali. Uch nafar farzandi bor.

Ilmiy faoliyati
Aʼzamjon Xoliqov 1991—1994-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti aspiranturasida, 2000—2003-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi pedagogika fanlari ilmiy tadqiqtot instituti doktoranturasida tahsil olgan. 1994-yilda „Gumanitar oʻquv fanlarini oʻrganishda ideallashtirish uslubidan foydalanish“ mavzusida nomzodlik, 2018-yilda „Oliy ta’lim muassasalarida bo‘lajak o‘qituvchilarning pedagogik mahoratini rivojlantirish“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasii himoya qilgan. 1994-yilda pedagogika fanlari nomzodi, 2018-yilda pedagogika fanlari doktori ilmiy darajasini, 2018-yilda professor ilmiy unvonini olgan. Olim 5 ta darslik, 20 ta oʻquv metodik qoʻllanma, 60 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Mukofotlari  
 „Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni (2015);
 „Mehnat faxriysi“ koʻkrak nishoni.

Manbalar 

Oʻzbekiston olimlari
Fan doktorlari
Oʻzbekiston professorlari
Abdushukur ibn Abdurasul

Abdushukur ibn Abdurasul yoki Qozikalon Abdushukur (1817-yil, Chorjoʻy — 1889-yil, Buxoro) — shoir, mudarris, qozikalon, rais. Jadid maʼrifatparvarlaridan boʻlgan Sharifjon Maxdum Sadr Ziyoning otasi.

Abdushukur ibn Abdurasul 1817-yilda Choʻrjoʻy viloyati Ersari qishlogʻida tugʻilgan. Amir Haydar hukmronligi yillarida shoirning bobosi va otasi Buxoro shahriga kelib, Mirza Gʻafur mahallasiga joylashadilar. Abdushukur ibn Abdurasulning ustozi Oxund domla Hasan bin Bashar al-Tuntari Qiziltepa hududidagi Zarmitan qishlogʻidan boʻlgan. Abdushukur qozi amir Nasrulloh davrida madrasani tamomlab, Arab, Avazboy, Mulla Ernazar, Miskin, Muhammad Sharif va Tursunjon kabi madrasalarda dars bergan. Abdushukur qozi Naqshbandiya tariqatining „Dil ba yor-u, dast ba kor“ shioriga qattiq amal qilgan. Oʻzi ham ota-bobo kasbi boʻlgan ohorchilik va koʻnchilik bilan shugʻullanib roʻzgʻor tebrangan.
Amir Muzaffar Abdushukur domlani dastlab Chorjoʻy viloyatiga, soʻngra Ziyovuddin tumaniga qozi etib tayinlaydi. Undan soʻng Buxoro shahriga rais boʻladi. Amir Muzaffar uni 1878-yilda amirlik qozikaloni deb eʼlon qiladi. Abdushukur bu lavozimda umrining soʻnggiga qadar qolgan. 1889-yilda vaboga uchrab vafot etgan.

Amir Muzaffar viloyatlarga safarga chiqqanda oʻzi bilan qozikalon Abdushukurni olib yurgan. Sadri Ziyoning „Navodiri Ziyoiya“ asarida yozilishicha, qozikalon Abdushukur hech qachon oʻzining mansabi bilan gʻururlanmagan. Kartarin, ogʻir-bosiq, ota-onasi va oilasidagilarga mehribon boʻlgan. Shoir Iso, Ahmad Donish, Mirzo Azim Somiy Boʻstoniy qozi Abdushukurning eng yaqin doʻstlari boʻlgan. Abdushukur ibn Abdurasul „Oyat“ taxallusi bilan sheʼrlar yozgan. Buxorodagi taraqqiyparvar ulamo Muhammad Ikromga ustozlik qilgan.

Manbalar 

1817-yilda tugʻilganlar
1889-yilda vafot etganlar

Buxoro amirligi
Rodriges dronti

Rodriges dronti (lot. Pezophaps solitaria) — Kaptarar oilasining Pezophaps monotipik urugʻiga mansub qirilib ketgan uchmaydigan qush. Hind okeanidagi Madagaskarning sharqida joylashgan Rodriges orolining endemigi hisoblanadi. Genetik jihatdan, kaptar va gʻurraklarlardan tashqari, uning eng yaqin genetik qarindoshi qirilib ketgan Mavrikiy dronti boʻlgan. Bu ikki tur kaptarlar oilasing, drontlar ost oilasiga birlashtiriladi. Nikobar kaptari Rodriges va Mavrikiy drontlarining eng yaqin yashab keluvchi genetik qarindoshi hisoblanadi.

Havolalar 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  |god=2003}}
Naimjon Rahimov

Naimjon Rahimov (1951-yil 2-may, Namangan tumani, Namangan viloyati, Oʻzbekiston SSR – 2011-yil, Oʻzbekiston) – oʻzbekistonlik fizik olim, fizika-matematika fanlari doktori (1988), professor (1989).

Biografiyasi 
Naimjon Rahimov 1951-yil 2-may Namangan tumanidagi Rovuston qishlogʻida tugʻilgan. 1968—1973-yillarda Toshkent davlat universiteti fizika fakultetini tugatgan. Naimjon Rahimov Namangan davlat pedagogika instituti fizika kafedrasining oʻqituvchisi (1978—1979), katta oʻqituvchi (1979—1981), dotsent (1982—1988), kafedra mudiri (1988—1993), ilmiy ishlar boʻyicha prorektor (1993-2000), oʻquv ishlari boʻyicha prorektor (2000—2005), kafedra mudiri (2005—2011) lavozimida faoliyat koʻrsatgan.

Ilmiy faoliyati 
1979-yilda „Geterooʻtishlar asosidagi tiristorlarni tayyorlash va oʻrganish“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini, 1988-yilda „Koʻp qatlamli geterotuzilmalarning yarimoʻtkazgichli elektronikada qoʻllanishi“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Olim 1 ta monografiya va 5 ta oʻquv-uslubiy qoʻllanma, 15 ta ixtiro, 70 dan ziyod ilmiy maqolalari muallifi.

Manbalar 

2011-yilda vafot etganlar
Oʻzbekiston fiziklari
Oʻzbekiston olimlari
Fan doktorlari
Professorlar
Avazbek Turdaliyev

Avazbek Turdaliyevich Turdaliyev (1980-yil 10-fevral, Mingbuloq tumani, Namangan viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, biologiya fanlari doktori (2016), dotsent.

Biografiyasi 
Avazbek Turdaliyev 1980-yil 10-fevral Namangan viloyati, Mingbuloq tumanida tugʻilgan. 2002-yilda Fargʻona davlat universiteti tabiiy fanlar fakultetini tugatgan. 2008—2009-yillarda Fargʻona davlat universiteti tuproqshunoslik kafedrasi oʻqituvchisi, 2009—2018-yillarda universitetning Tabiiy fanlar fakultetida assistent, katta oʻqituvchi, 2018—2022 yilari zootexniya fakultetida kafedra mudiri, 2022—2023-yillarda uzumchilik, mevachilik va sabzavotchilik qoʻshma fakulteti dekani lavozimida faoliyat olib borgan. 2023-yildan Toshkent davlat texnika universiteti Qo‘qon filialida ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha direktor o‘rinbosari.

Ilmiy faoliyati
Avazbek Turdaliyev 2009—2012 yillarda Fargʻona davlat universitetida aspiranturasida tahsil olgan va 2016-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, 2016-yilda biologiya fanlari doktori ilmiy darajasini va „Tuproqshunoslik“ ixtisosligida dotsent ilmiy unvonini olgan. 250 dan ziyod ilmiy ishlar, shu jumladan, 2 ta monografiya, 6 dan ortiq oʻquv uslubiy qoʻllanmalar, „Tuproq geografiyasi“ (2021), „Tuproqni xaritaga tushirish“ (2022) oʻquv qoʻllanmalari mualilifi.

Manbalar 

Biolog olimlar
Fan doktorlari
Dotsentlar
Oʻzbekiston olimlari
Dekanlar
Usmonlilar imperiyasidagi armanlar

Usmonli armanlari Usmonlilar imperiyasi tarkibidagi muhim etnik aholi qatlami edi. Imperiyadagi armanlar asosan arman pravoslav cherkovi yoki arman katolik cherkoviga tegishli edi. Ular 19-asrdagi Tanzimot islohotlari barcha Usmonli fuqarolarini qonun oldida tenglashtirmaguncha arman millatining bir qismi edi. Armanlar imperiyadagi muhim ozchilik qatlam edi. Ular Usmonli sanoati va savdosida hal qiluvchi rol oʻynagan va arman jamoalari imperiyaning deyarli barcha yirik shaharlarida mavjud edi. Ularning muhim ahamiyatiga qaramay, armanlar, ayniqsa, 19-asr ikkinchi yarmidan boshlab, Usmonli hukumatining kuchli taʼqibiga uchragan va bu taʼqiblar armanlar genotsidi bilan yakunlangan.

Manbalar 

Usmonlilar imperiyasida xristianlik
Usmonlilar imperiyasi armanlari
Maxmatrasuljon Joʻrayev

Maxmatrasuljon Joʻrayev (1948-yil 17-aprel, Oʻsh shahri, Qirgʻiziston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori (1993), professor (1998).

Biografiyasi
Maxmatrasuljon Joʻrayev 1948-yil 17-aprel Oʻsh shahrida ishchi oilasida tugʻilgan. 1965-yilda Toshkent davlat pedagogika institutining fizika-matematika
fakultetiga oʻqishga kirgan va 1969-yili fizika oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha bitirgan. Oʻqishni bitirgach 1969—1992-yillarda ushbu fakultetdagi nazariy fizika kafedrasi oʻqituvchisi, 1992—1998-yillarda fizika fakulteti dekani, 1998—2007-yillarda Qirgʻizistondagi „Qirgʻiz-oʻzbek“ universitetida kafedra mudiri, fakultet dekani va „Qirgʻiz-oʻzbek“ universitetining pedagogika institutin direktori vazifasida faoliyat koʻrsatgan. 2007-yildan Toshkent davlat pedagogika universiteti fizika va uni o'qitish metodikasi kafedrasi professori.

Ilmiy faoliyati
1985-yilda Chelyabinsk pedagogika institutida  mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan va pedagogika fanlar nomzodi ilmiy darajasini olgan. 1988-yilda dotsent ilmiy unvonini olgan. 1993-yilda  mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1998-yilda professor unvonini olgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston olimlari
Fan doktorlari
Professorlar
Dekanlar