MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Abarka (daryo)

Abarka (, ) — Qrimning janubiy qirgʻogʻidagi kichik, bir vaqtlar sersuv, ammo hozir kamsuv boʻlgan daryo. Oʻtmishda sersuv boʻlgani tufayli Abarka oʻzani Qrimning janubiy qirgʻogʻida Aya burnidan Alupkagacha boʻlgan hududdagi eng sezilarli vodiyni saqlab turibdi. Daryoning uzunligi 3,6 km, suv havzasi 4,2 km², irmoqlari yoʻq Uning qirgʻoqlarini Laspi daraxtzorlari egallaydi. Shimoldan va sharqdan vodiyni tik qoyatoshli Baydarskaya yaylasi kesib oʻtadi. Abarka daryosi gʻarbda Aya burni va sharqda Sarich burni oʻrtasidagi Laspi koʻrfaziga quyiladi. 1927-yil Qrimdagi zilzilalar mahalliy relyefni keskin oʻzgartirdi. Ilgari daryo vodiysida yer osti karst suvlari chiqqan joylar koʻp boʻlgan, ammo zilziladan keyin ular yoʻqolib ketgan, toʻgʻrirogʻi sharqqa siljigan. Shu sababli, hozirgi vaqtda daryo oʻzani yilning koʻp qismida quruq boʻladi Daryoning boshlanishi 384 m balandlikdagi Komperiya bulogʻi hisoblanadi, lekin suv quvurga chiqarilgani uchun oqim kuzatilmaydi. Daryo suvini muhofaza qilish zonasi 50 m qilib belgilangan.

Manbalar 

Ukrainadagi daryolar
Indigo yarim buta

Yarim buta indigo yoki Anil (lat. Indigofera suffruticosa, Gvatemala indigosi, mayda bargli indigo (Syerra-Leone), hind indigosi, yovvoyi indigo) — noʻxatdoshlar oilasiga mansub gulli oʻsimlik.

Anil Amerikaning subtropik va tropik mintaqalarida, jumladan, Janubiy Amerika, Karib dengizi, Meksika, Markaziy Amerika va Janubiy Amerikada, Argentinaning Shimoliy qismiga toʻgʻri keladi. TBu tur dunyoning boshqa qismlariga keltirildi va bugungi kunda pantropik taqsimot mavjud 1 metrgacha oʻsadigan, pinnat barglari bilan baland boʻlgan buta. Odatda quruq joylarda oʻsadi, qoʻpol oʻsimlik hisoblanadi : yoʻl boʻyida oʻsadi.

Anil odatda indigo boʻyoq manbai sifatida ishlatiladi va agar palygor loy bilan aralashtirilsa, mezoamerikalik mamlakatlarda ishlatiladigan pigment Maya blue ni olish mumkin.

Manbalar 

Janubiy Amerika Florasi
Meksika Florasi
Markaziy Amerika Florasi
Qon To'kilishi
Texas florasi
Bo‘yoq olinadigan o‘simliklar
Adicha

Adicha () (Borong yuqori oqimida) — Saxadagi daryo, Yana daryosining oʻng irmogʻi.

Geografiyasi 
Uzunligi 715 km, suv havzasi maydoni 89,8 ming km² ni tashkil qiladi. Cherskiy tizmasining gʻarbiy yon bagʻirlaridan boshlanadi. Tomponskiy va Verxoyansk tumanlari hududi orqali keng vodiy boʻylab oqadi. Yana daryosiga uning 648-kilometrida quyiladi.

Gidrologiya 
Qor va yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Yillik oʻrtacha suv sarfi boshlanishidan 26 km uzoqlikda 512,5 m³/s, 212 km.da — 327,76 m³/s, 334 km.da — 300,92 m³/s ni tashkil qiladi. Yilning oktabr oyida muzlashni boshlaydi, qishda 1 oydan 4,5 oygacha muzlaydi; may oyining oxirida foydalanish uchun ochiladi. Katta hajmda muzlar uchrab turishi bilan oʻziga xosdir.

Asosiy irmoqlari 
 (quyilish masofasi)

 68 km — Tuostax daryosi (oʻng irmoq)
 222 km — Borulax daryosi (chap)
 338 km — Charki daryosi (oʻng)
 351 km — Nelgese daryosi (chap)
 429 km — Derbeke daryosi (chap)
 463 km — Delakag daryosi (oʻng)

Xoʻjalikda foydalanish 
Daryo transporti uchun qulay.Oyun-Xomoto qishlogʻidan boshlanuvchi 223 km uzunlikdagi qismi Rossiya Federatsiyasining ichki suv yoʻllari roʻyxatiga kiritilgan.

Sovet davrining oxirida daryoda Adichan gidroelektrostantsiyasi qurish rejalashtirilgan edi, ammo mamlakatdagi qayta qurish va iqtisodiy qiyinchiliklar bu loyihani bekor qilinishiga olib keldi.

Suv reestri maʼlumotlari 
Rossiya suv resurslari federal agentligi tomonidan Rossiya davlat suv reestri hamda RF hududlaridagi suv xoʻjaliklarini geoaxborotlashtirish tizimi maʼlumotlariga koʻra tayyorlangan:

 Havza hududi — Lenskiy
 Daryo havzasi — Yana
 Daryo quyi havzasi — Adicha
 Suv xoʻjaligi uchastkasi — Adicha

Manbaalar

Adabiyotlar 
 Adicha // Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 30 t.] / gl. red. A. M. Proxorov. — 3-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1969—1978.
 Adicha // Slovar sovremennix geograficheskix nazvaniy / Rus. geogr. o-vo. Mosk. sentr; Pod obщ. red. akad. V. M. Kotlyakova. Institut geografii RAN. — Yekaterinburg: U-Faktoriya, 2006.
 Adicha // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.

Rossiyadagi daryolar
Аdzva

Adzva (komi adz „tut“, va „daryo“ — „tutilgan daryo“) — Nenets avtonom okrugi va Komi Respublikasidagi daryo, Usa daryosining oʻng irmogʻi (Pechora basseyni). Uning uzunligi 334 kmni, suv jamlanmasi maydoni 10600 km² ni tashkil etadi.

U Vanyukti koʻlidan (Vashutkin koʻllari)dan kelib chiqadi. Komi Respublikasi va Nenets avtonom okrugi hududi orqali Chernishev tizmasi boʻylab Bolshezemelskaya Tundrasi boʻylab oqadi. Ogʻizdan 161-km uzoqlikda Usu (Pechoraning irmogʻi)ga borib quyiladi.

Adzvaga 307 ta irmoq kelib quyiladi, ular orasida eng kattasi Xosedayu (oʻngda) hisoblanadi. Basseynda umumiy maydoni 353 km² boʻlgan 5332 ta koʻl mavjud.

Qordan taʼminlanadi, daryo oqimi shimoldan janubga yoʻnaltirilganligi sababli, bahorda tez-tez kuchli toshqinlar boʻladi. Oktabr-noyabr oylarida esa muzlaydi. Muzdan may kam hollarda iyun oyida ochiladi.

Syomga Adzvada tuxum qoʻyadi. U yerda baliq ovlash mutlaqo taqiqlangan. Sohil boʻylab eni 1 km boʻlgan suv muhofazasi oʻrmon hududlari barpo etilgan.

Daryoning Nenets nomi — Xirmor, Xirmor.

Arxangelsk viloyati va Komi Respublikasi chegarasida, yaʼni daryodan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, tabiiy yodgorlik — Pim-Va-Shor termal buloqlari mavjud. Adzva daryosidagi Xarutino manzilgohida tosh artefaktlar bilan birga trogonteriya filining suyaklari ham topilgan  .

Daryo nomidan kelib chiqib, aholi punktining nomi Adzvav va Adzva deb ataladi.

Manbalar

Havolalr 

 Adzva // Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 30 t.] / gl. red. A. M. Proxorov. — 3-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1969—1978.
Montevideo nayzabargi

Montevideo nayzabargi ―  Alismataceae oilasining Nayzabarglar turkumidan boʻlgan suvda yashovchi koʻp yillik oʻsimlik. Shimoliy va Janubiy Amerikada oʻsadi.

Botanik tavsifi 
Montevideo nayzabargi — ildizpoyasi yoʻq, suvda yashovchi koʻp yillik oʻsimlik. Tasmasimon yosh barglar suvga botib oʻsadi, qariroq barglar esa suv sathidan yuqoriga chiqadi. Barglari oʻq shaklida, silliq, uzunligi 28 sm va kengligi 23 sm gacha. Uning teretik, goʻvakdor bandi uzunligi 0,75 m dan ortiq va qalinligi 8 sm gacha yetishi mumkin.

Toʻpgullari odatda barglardan kaltaroq boʻladi va tushib turadi. Gullari dumaloq yoki juft boʻlib tugunlarda toʻplanadi, diametri 2 dan 3 sm gacha boʻladi. Gulning uchta gulbargi bor, ularning har biri yorqin qizil dogʻli oq va uchta yashil gulkosabargga ega. Qalin gulbandlar uzunligi 5 sm ga etadi. Iyundan sentabrgacha gullaydi.

Kichik turlar 

 Sagittaria montevidensis subsp. kalitsina (Engelm. ) Bogin (sinonimi: Sagittaria calycina Engelm.) — AQSh, Meksika;
 Sagittaria montevidensis subsp. montevidensis — Janubiy Amerika;
 Sagittaria montevidensis subsp. spongiosa (sin. Sagittaria calycina var. Engelm shimgichi., Lophotocarpus spongiosus (Engelm. ) JGSm.) — Oʻrta Atlantika shtatlari va Shimoliy-Sharqiy AQSh, Kanadadagi Nyu-Brunsvik.

Tarqalgan va oʻsish joylari 
Montevideo nayzabargi Shimoliy Amerika (AQSh, Kanada, Meksika) va Janubiy Amerikaning (Braziliya, Boliviya, Ekvador, Peru, Argentina, Chili, Paragvay, Urugvay) suv-botqoqli hududlarida keng tarqalgan. Shimoliy Amerikada asosan Gʻarbiy Virjiniyadan Texas va Janubiy Dakotagacha boʻlgan keng hududga yoyilgan, ammo Nyu-Brunsvik, Meyn, Konnektikut, Nyu-York, Nyu-Jersi, Kaliforniya, Florida va Alabamada alohida populyatsiyalari mavjud.

Bundan tashqari, mazkur tur Ispaniyada, Tanzaniya va Indoneziyadagi Java orolida naturalizatsiya qilingan.

Ushbu oʻsimlik asosan suv havzalarining chekkasida, sayoz va koʻpincha vaqtinchalik suv havzalarida oʻsadi.

Manbalar
Аdiyok

Adiyok — Rossiyadagi daryo boʻlib, u Murmansk viloyati Lovozersk tumani hududidan oqib oʻtadi. Daryoning ogʻzi Iokanga daryosining oʻng qirgʻogʻidan 63 km uzoqlikda joylashgan. Daryoning uzunligi 20 km boʻlib, suv jamlanmasi basseyni 87,4 km² ni tashkil etadi. U aholi punktlaridan uzoqda oqib oʻtadi. Porojista.

Suv reestri maʼlumotlari 
Rossiya davlat suv reestri maʼlumotlariga koʻra, u Barents-Belomor basseyn okrugiga, daryoning suv xoʻjaligi uchastkasi — Barents dengizi basseyn daryosi, Voronya daryosi basseynining sharqiy chegarasidan Gʻarbiy chegarasigacha boʻlgan Iokanga daryosi basseyni (Muqaddas Nos dahosi)ga tegishli. Daryoning oqimli basseyni — Kolsk yarim orolining daryolari basseynlari, Barents dengiziga kelib quyiladi .

Davlat suv reestridagi obyekt kodi — 02010000912101000005266 .

Manbalar
Swainsona greyana

Swainsōna greyāna (lat.) — koʻp yillik kenja buta, dukkaklilar (Fabaceae) oilasiga mansub Swainsona (Swainsona) turkumining gulli oʻsimliklar turi.

Oʻsimlik birinchi marta 1846-yilda ingliz biologi Jon Lindley tomonidan tasvirlangan. Ingliz tilida bu tur „darling pea“ yoki „hairy darling pea“ nomlari bilan ham tanilgan.

Tarqatish, tavsif 
Avstraliya endemik; asosan Janubiy Avstraliya, Viktoriya va yangi Janubiy Uels Shtatlarida oʻsadi.

1,5 metr balandlikda oʻsadi, barglarning uzunligi 10-15 sm, sentabrdan martgacha gullaydi. Meva uzunligi 30–50 mm.

Kimyoviy tarkibi 
Chorvachilik uchun xavf tugʻdiradigan zaharli modda swaynsonin[en] (alkaloid) oʻz ichiga oladi. 2014-yilning may oyida uy qoʻylarining xatti-harakatlarida keskin salbiy oʻzgarishlar yuz berdi, ularning dietasi Swainsona greyana edi. Zaharli oʻsimlik oxir-oqibat yuzlab chorva mollarining ommaviy nobud boʻlishiga olib keldi. Muzlatilgan hayvonlarda gallyutsinatsiyalar qayd etilgan, ular ongsiz ravishda boshlarini turli xil narsalarga urgan va olgan jarohatlaridan vafot etganlar.

Manbalar

Havolalar 
 Swainsona greyana: Taksonomiya na sayte Australian Plant Name Index (APNI)

Avstraliya Endemik
Avstraliya Florasi
Qon To'kilishi
Odamlar nomi bilan atalgan o'simlik taksonlari
Zaharli o‘simliklar
Avvakumovka

Avvakumovka — Rossiyaning Primorye oʻlkasidagi daryo. U Furmanovka (1972-yilgacha Tadagou) va Kazakovskaya (Sin-Kvandagou) daryolari qoʻshilishidan hosil boʻlib, janubi-sharqiy yoʻnalishda oqadi, faqat bir joyda janubga burilib, keyin esa toʻgʻirlanib, avvalgi yoʻnalishiga qaytadi va shu yoʻnalishda oqib Yapon dengizining Olga koʻrfaziga quyiladi.

1857-yilda rus koʻchmanchilari tomonidan Sankt-Olga koʻrfazini kashf etgan arximandrit Avvakum (Chestny) sharafiga nomlangan. Daryoning xitoycha nomi Vay-Fudzin boʻlib, rus koʻchmanchilari bu nomdan foydalanmagan.bu Rossiya va Xitoy chegarasida

Tavsif 
Daryoning uzunligi 67 km, drenaj havzasining maydoni 3170 km², daryoning quyilish kengligi 770 m, Uning Vasilkovka daryosigacha qadar kengligi 20–25 m, chuqurligi 0,4-0,8 metrni tashkil etadi. 1937-1985-yillar oraligʻidagi kuzatuvlarga koʻra, Vetka qishlogʻi hududida oʻrtacha suv sarfi 16 m³/s ni tashkil qiladi.

Yoz mavsumida uzoq muddatli surunkali yomgʻirlar tufayli suv toshqinlari tez-tez sodir boʻladi.

V nijnem techenii dolina Vay-Fudzina ochen jivopisna. Utyosi s pravoy storoni imeyut prichudlivie ochertaniya i poxoji na lyudey, zamki, minareti i t. d. S levoy storoni opyat potyanulis visokie dvoynie terrasi iz glinistix slansev, postepenno perexodyaщie na severe v gori.

Vay-Fudzin vodiysining quyi oqimi tabiati juda chiroyli. Oʻng tomondagi qoyalar ajoyib shakllarga ega va odam, qasr, minoralar va b.ga oʻxshaydi. Chap tomonda toshli tuproqlardan hosil boʻlgan baland ikkiqatli terrasalar choʻzilib, shimolda toqqa qoʻshilib ketadi. .

Avvakumovka daryosi tabiatni muhofaza qilish maqomiga ega, yozda sim, kuzda — keta baliqlari uvildiriq qoʻyish uchun suzib keladi. Kichik hajmdagi ichki yonuv dvigatellari bilan jihozlangan kichik qayiqlar harakatlanishi taqiqlanadi (faqat baliqchilik inspeksiyasining brakonyerlarni taqib qilishi istisno).

Asosiy irmoqlari 
(masofada)

 7,8 km — Arzamazovka daryosi (chap)
 9,2 km — Vasilkovka daryosi (oʻng)
 32 km — Benevka daryosi (oʻng)
 38 km — Forelnaya daryosi (oʻngr)
 49 km — Vigonka daryosi (chap)
 56 km — Xarchenkovaya daryosi (chap)

Galereya

Manbalar

Adabiyot 
 

Rossiyadagi daryolar
Abasiri (daryo)

Abashiri ( Abashiri-gun )  - Yaponiyaning Ohotsk subperfekturasida joylashgan tuman.

2004-yil holatiga koʻra, tumanda 38013 nafar aholi yashaydi va aholi zichligi 1 km2 ga 25,37 kishidan toʻgʻri keladi. Umumiy maydoni 1498,58 km kv2.

Memanbetsu aeroporti Ozora shahrida joylashgan; aeroport 2006-yilda shahar Ozora shahriga qo'shilishidan oldin Memanbetsu shahrida joylashgan edi.

Shahar va qishloqlar 

 Bihoro shahri
 Ozora shahri
 Tsubetsu shahri

Tarixi 

 1869-yil: Xokkaydoda 11 ta viloyat va 86 ta tuman tashkil etildi. Abashiri tumani Kitami provinsiyasiga joylashtirildi
 1881-yil iyul: Abashiri okrugi Kushiro viloyatidan birlashtirildi
 1947-yil: Abashiri shahri Xigashimokoto qishlog'i va Abashiri shahriga bo'lindi; Abashiri shahri tumanni tark etdi
 2006-yil 31-mart: Memanbetsu shahri va Xigashimokoto qishlog'i yangi Ozora shahrini tashkil qilish uchun birlashdi.

Alfavit boʻyicha daryolar
Yaponiyadagi daryolar
Yarim buta

Yarim buta (lotincha: Suffrútex) — oʻsimliklarning hayot shakli (biomorf); koʻp yilli,yarim yogʻochli,yarim oʻtsimon oʻsimlik, buta va butalardan farqli oʻlaroq, faqat kurtaklarning pastki qismi qotib qoladi va koʻp yillar davomida qishda saqlanadi, yuqori qismi esa sovuq boshlanishi bilan oʻladi, issiqlik boshlanishi bilan qayta oʻsadi.

Raunker tizimiga koʻra, yarim tunikalar Hamefit kabi toʻrtta kichik turlardan biridir.
 Butalarning yangilanishi odatda 20sm yoki undan ortiqroq balandlikda joylashgan boʻlib,bu-ularning otsu oʻsimligidan koʻp yillik farqidir.
Yarim butalar,odatda,80 sm dan yuqori emas, kamdan-kam hollarda ular 150-200 smga yetadi.

Moʻtadil zonada pastki butalar orasida malina, karabuak, koʻkatlar mavjud.

Adabiyotlar 

 Полукустарники // Плата — Проб. — М.: Советская энциклопедия, 1975. — (Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров; 1969—1978, т. 20).
 Полукустарники // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Коровкин О. А. Анатомия и морфология высших растений, словарь терминов. — М.: Дрофа, 2007. — ISBN 978-5-358-01214-1.
 Готовим из дикоросов. Деревья и кустарники. Справочник. М.Вишневский. 790 стр. 2017. —ISBN 9785392265831

Havolalar  
 Полукустарник — статья на сайте «Экосистема»

O'simliklarning hayot shakllari
Yarim Butalar
Ingliz gitarasi

Ingliz gitarasi () sistralar oilasiga mansub torli cholgʻu asbobidir (nomidan koʻrinib turibdiki, gitara emas). Evropada 1750-1850-yillarda tarqalgan. Ingliz gitarasining odatiy turi 10 tordan iborat edi, ulardan eng yuqoridagi toʻrttasi juftlashgan; tipik sozlash: c, e, g, c1, e1, g1; shuningdek, barcha olti tovush pogʻonalari uchun xorga ega 12 torli cholgʻu asboblari ham mavjud edi.

Atamasi va tarixi 
"Ingliz" atributi taxminan 1780-yilda asbobni 6 torli ispan gitarasidan farqlash uchun paydo boʻlgan, u oʻsha paytda butun Evropada keng tarqalgan (va oxir-oqibat "ingliz gitarasini" butunlay siqib chiqargan). Tarixiy davrlarda ingliz gitara nafaqat Angliyada mavjud edi (u erda  atamasi koʻproq ushbu asbob uchun ishlatilgan), balki boshqa Evropa mamlakatlarida ham (Fransiyada u  ; Norvegiyada oddiygina "gitara" deb atashardi) va AQShda (ma’lumki, J. Vashington oilasida chalingan) ham tarqalgan. Ingliz gitara Britaniya protektorati davrida (miloddan avvalgi XVIII-XIX asrlar) Portugaliyaga olib kelingan portugal gitarasining prototipi boʻlib xizmat qilgan).

XVIII asrning ikkinchi yarmida ingliz gitarasi salon ohangini yaratish uchun ma’lum bir "murakkab boʻlmagan" asbobni oʻrganmoqchi boʻlgan musiqa ixlosmandlari orasida mashhurlikka erishdi; koʻcha musiqachilarining asbobi sifatida ham keng tarqaldi. Repertuar asosini ommalashgan ariyalar, qoʻshiqlar va raqs kuylarining aranjirovkalari tashkil etgan. Akademik bastakorlardan Felice Jardini va Franchesko Jeminiani ingliz gitarasida kamera ansambli uchun musiqa yozishgan. Ingliz gitarasi uchun sonata muallifligi (taxminan 1775-yil) I.K. Bahga tegishli.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Spencer R., Harwood I. English guitar // The New Grove Dictionary of Music and Musicians. London; New York, 2001.
 Россиус А. А. Английская гитара // Музыкальные инструменты. Энциклопедия. М.: Дека-ВС, 2008, с.26-27.

Sistra
Xordofonlar
Torli cholgʻu asboblar
Oligotrofik ko‘llar

Oligotrofik koʻllar ( — „kam“, „ahamiyatsiz“ va  — „oziqlanish“) suvda erigan ozuqa moddalarining past ulushi bilan tavsiflanadigan koʻllar.

Odatda sovuq togʻ koʻllari va buloqlar bilan faol oziqlanadigan qumli tubli koʻllar oligotrofik boʻladi. Oligotroflik, odatda, chuqur koʻllarga xos. Ushbu turdagi suv omborlari butun yil davomida suvning past minerallashganligi, yuqori shaffofligi va sezilarli darajadagi kislorod miqdori bilan ajralib turadi.

Oligotrof koʻllarda fitoplankton va mikroorganizmlarning rivojlanishi ahamiyatli emas. Trofik zanjirlarning asosiy turi — oʻtloq, chirish zanjirlari zaif ifodalangan. Organik moddalarning unumdorligi past. Oʻsimliklarning oʻsishi sezilarli darajada cheklangan, baliq faunasining koʻpayish qobiliyati ham.

Odatda, koʻllar hayot siklining boshida oligotrofik boʻladi. Ombor rivojlangani sayin ozuqa moddalari toʻplanib boradi, bu esa asta-sekin evtrofikatsiyaga olib keladi. Biroq, oligotrofizatsiya deb ataladigan teskari jarayon ham mumkin. Oligotrofizatsiya suvning vodorod koʻrsatkichi pasayishi (muhitning kislotaliligi oshishi) bilan birga kechadi.

Sobiq SSSR hududidagi oligotrofik koʻllarga misollar: Baykal, Ladojskoye koʻli, Onejskoye koʻli, Issiqkoʻl, Teletskoye.

Manbalar

Adabiyotlar 

Алігатро́фныя азёры // Энцыклапедыя прыроды Беларусі / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. Ааліты — Гасцінец. — С. 74. — 575 с. (белор.)

Havolalar  
 

Koʻllar
Androfor

Androfor (yunonchadan aner — erkak, phero — olib boryapman) — erkak gulning gulkosa pallasi ustidagi changchini koʻtarib turadigan choʻzilgan guldoni. Shuningdek, Ascomycetes boʻlimining baʼzi zamburugʻlarining anteridiyalari hosil boʻladigan shoxchani va anteridiya joylashgan baʼzi suv oʻtlaridagi maxsus tuzilmani (Vaucheria synandra Woronin) belgilash uchun ishlatiladi.

Ikki jinsli gullar uchun androginofor atamasi ishlatiladi.

Manbalar 

Gullar
Anandalahari

Anandalahari (bengalchadan: anandalahari) — Bengal va Sharqiy Hindiston musiqa asbobi. U bochka shaklidagi korpusga ega, bir tomoni ochiq va "ostki" qismiga mahkamlangan bittalik yoki ikkitalik yagona tor. Janubiy hind pulluvan kudamiga oʻxshab, anandalahari koʻpincha raqsga hamroh boʻladi va ham ohang, ham ritmni ijro eta oladi.

"Anandalahari" nomi "quvonch toʻlqinlari" degan ma’noni anglatadi, xalq orasida bu asbob — tovushga taqlid:gubgubi va xamak deb ataladi.

Asbobning korpusi yogʻoch, ikki tomoni ochiq; pastki va yuqori qismlarida charm halqa va bogʻichlar yordamida membrana biriktiriladi. Ba’zi asboblar yuqori membranada teshikka ega, boshqalarida esa yoʻq; eski asboblarda umuman boʻlmasligi mumkin. Tor bambuk yoki boshqa material bilan ostki qismga mahkamlanadi. Torning ikkinchi uchi mis xumchaning ichiga mahkamlanadi.

Bochka chap qoʻltiqqa qoʻyiladi, xumcha chap qoʻlga olinadi va u bilan tor tortiladi, oʻng qoʻl bilan naycha yordamida chalinadi. Musiqa chaluvchi mistiklar, baullar bu asbobni sevib qolishgan.

Zacks Anandalahari va unga tegishli asboblarni membranafonlarning alohida, sof hind sinfi deb hisoblagan, ammo etnomuzikolog Lorens Piken va boshqalar ularning barchasi sof xordofonlar ekanligini koʻrsatdi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 

Hind musiqa asboblari
Torli cholgʻu asboblar
Cite web (til koʻrsatilmagan)
Avdarma (daryo)

Avdarma (mold. va gagauzcha. Avdarma) — Moldovadagi daryo, Gagauziya muxtor hududiy tuzilmaning Bessarabiya, Komrat va Chadir-Lung tumanlari hududlari boʻylab oʻtadi, Lunga daryosining oʻng irmogʻi (Dunay havzasi) chegaralarida oqadi. Uchinchi darajadagi irmoq hisoblanadi  .

Nomlanishi 
Suv havzasi nomi noʻgʻay tilidan kelib chiqqan boʻlib, daryo oqib oʻtadigan Avdarma vodiysi hududining fizik-geografik xususiyatlari bilan bogʻliq. „Avdar“ soʻzi (tarjimada — „aylantirmoq“ va feʼl oʻzagidan ot hosil qiluvchi -ma qoʻshimchasidan hosil boʻlgan)  . Avdarma nomining kelib chiqishining muqobil varianti „av“ — ov va „darma“ — hovli, panjara, „ov hududi“ degan maʼnoni ham anglatadi .

Tavsif 
Avdarma daryosi Boshqaliya qishlogʻidan 3,0 km janubi-sharqda 185,91 m balandlikdagi yomgʻir suvlaridan hosil boʻladigan manbadan boshlanib, u yerdan oʻz irmogʻini hosil qiladi va shimol-janub yoʻnalishida Chadir-Lunga shahrigacha oqib keladi va Lunga daryosiga 49,57 m balandlikdan quyiladi  .

Yuqori oqimida daryo havzasi keng, kengayuvchi va sayoz, silliq tushishlari bilan yarim doira shakliga ega. Vodiy oʻrta va quyi oqimlarda aniq aks etgan trapetsa shaklga ega boʻlib, yaqqol ifodalangan. Nishablarning pastki qismi orasidagi kenglik 70 dan 250 m gacha, qirgʻoqlari orasi — 0,8 dan 1,1 km.gacha choʻziladi. Ikkala yonbagʻir ham qishloq xoʻjaligi ekinlarni yetishtirish uchun foydalaniladi. Daryoning manbasidan to Avdarma qishlogʻigacha boʻlgan oqimi tabiiy boʻlib, oʻrta va quyi qismida havzasini toʻgʻrilash va chuqurlashtirish yoʻli bilan tartibga solingan. Daryoning oʻrtacha chuqurligi 0,05 m, tubi qumli-silliq. Oqimning kengligi 0,6 dan 9,3 m gacha, suv toshqini tekisligida — 16,4 m. 2,0 m balandlikdagi loyli substrat oʻt-oʻlan bilan qoplangan. Daryo juda sekin oqadi, tezligi 0,25 m/s  .

Yomgʻir suvlaridan hosil boʻladigan manbadan 2,7 km masofada joylashgan va quyiga oqadigan hamda Avdarma qishlogʻidan 1,5 km shimolda, 153,46 m balandlikda joylashgan buloq daryoning doimiy manbai hisoblanadi. Geografik koordinatalari: 46°16’24.95"Shm. va 28°49’53.07"Shr.

Morfometrik va morfografik xususiyatlari 

 asosiy daryo uzunligi 23,9 km ;
 havzasining uzunligi 24,5 km  ;
 havza maydoni 62,1 km²  ;
 tushish 136,3 m, oʻrtacha qiyalik 5,7 m/km (0,0057 %)  ;
 daryo qiyaligi 1,039  ;
 gidrografik tarmoqning zichligi 0,62 km/km²  ;
 koʻllarning ulushi 1,339 %  ;
 oʻrmonlar ulushi 0,199 %  .

Daryo etagi 
Lunga daryosiga quyiladi. Qoʻshilish nuqtasi Chadir-Lunga shahrining shimoli-sharqiy chekkasida, 49,57 m balandlikda joylashgan. Geografik koordinatlari: 46°5’22,35"Shm. 28°50’40,04"Shr.

Daryoning ekologik holati 
Avdarma daryosining ekologik holatiga asosiy antropogen taʼsirni tozalash inshootlari yoʻqligi sababli Avdama qishlogʻi koʻrsatmoqda < .

Avdarma daryosining sifat koʻrsatkichlariga taʼsir etuvchi tabiiy omillar qatoriga kuchli yogʻingarchilik kiradi, bu esa suv yigʻish joylari yuzasidan qattiq zarrachalar, qishloq xoʻjaligida ishlatiladigan kimyoviy moddalar, maishiy chiqindilar va boshqalarni yuvish jarayonlarini kuchaytiradi ref></ref>.

Manbalar
Sukimi Namiki

Sukimi Namiki (; tugʻ. 1998-yil 17-sentyabr, Narita, Chiba Prefecture, Yaponiya) — yaponiyalik bokschi, 51 kg gacha bo'lgan vazn toifasida ishtirok etadi, Yaponiya terma jamoasi aʼzosi. 2018-yilgi Jahon chempionati gʻolibi, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining bronza medali sovrindori.

Faoliyati 
U 2018-yilda Hindistonda ayollar o'rtasida bo'lib o'tgan  boks  Jahon chempionatida 1/2 final jangida  qozogʻistonlik bokschi Jayna Shekerbekova bilan ringga tushadi va g'olib bo'ladi, Jahon chempionatidagi oʻyinini yakunlab, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Bu yapon qizining boks boʻyicha xalqaro turnirlardagi birinchi ahamiyatga molik g'alabasi edi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 51 kg vazn toifasida yaponiyalik sportchi yarim finalgacha yetib borgan edi. Musobaqa davomida Uganda, Braziliya va Kolumbiya sportchilari nokautga uchradi. Yarim finalda u Stoyka Krastevaga imkoniyatni boy berib, oʻyinlarning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi bokschilar
Yashayotgan insonlar
1998-yilda tugʻilganlar
17-sentabrda tugʻilganlar
Ayol bokschilar