Imeretiya

Imeretiya (Imereti, gruz. იმერეთი) — mintaqasi (oʻlka, mxare) Gʻarbiy Gruziyada, Rion daryosining oʻrta oqimida joylashgan tarixiy viloyat. Mintaqaning aholisi gruzin tilining (imeretlar) imereti lahjasida soʻzlashadi, tarixda ular madaniyat va turmushning ayrim mahalliy xususiyatlari bilan ajralib turardi.

Oʻlka markazi — Kutaisi. Mintaqa hududining bir qismi qisman tan olingan Janubiy Osetiya Respublikasi tomonidan nazorat qilinadi.

Tsxaltubo shahridan unchalik uzoq boʻlmagan va Kutaisi shahridan taxminan 10 kilometr uzoqlikda Gruziyadagi eng katta gʻor — Kumistavi gʻori joylashgan. U 2010-yilda Prometey gʻori deb oʻzgartirilgan .

Tarixi 

XV asr oxirida Temur istilosidan keyin kuchaygan feodal nizolar natijasida Imeretiya Gruziya davlatidan mustaqil feodal davlatga — Imeretiya qirolligiga (Kartli va Kaxeti bilan birga) — poytaxt Kutaisi bilan birga ajralib chiqdi. .

XVI asr oxirida Imeretiya qirolligi Imeretiya hududi bilan chegaralangan.

1555-yilgi Eron -Turkiya sulhigiga koʻra, Imeretiya podsholigi Usmonli Turkiyaga boʻysunib, qul yoki pul va naqd oʻlpon toʻlagan. Uning tarixi doimiy feodal tartibsizliklari va qul savdosining gullab-yashnashi bilan ifodalanadi. Ayniqsa, XVII asrda oʻzaro feodal nizolar kuchaydi.

Podshoh Sulaymon I (1752-1784) davriga kelib qirol hokimiyati mustahkamlandi. U qul savdosini taqiqladi, butun Gʻarbiy Gruziyani birlashtirishga harakat qildi. Sulaymon I ning turklar bilan uzoq muddatli urushi 1757-yilda gʻalaba qozonish va 1758-yilda Kartli qiroli Erekle II bilan harbiy ittifoq tuzish bilan belgilanadi.

XVIII asrda Imeretiya qirolligi qirollari yordam soʻrab Rossiyaga bir necha bor murojaat qilishgan, ammo Turkiya bilan munosabatlarni murakkablashtirmaslik uchun soʻrovlar rad etilgan. Nihoyat, 1769-yilda Yekaterina II general Totleben korpusini Gruziyaga yubordi (rus qoʻshinlari olib chiqilishidan biroz oldin, uning oʻrniga keyinchalik general Suxotin keldi). Totleben Imeretiyadagi turk qal’alarini qoʻlga olib, Kutaisini egallashga muvaffaq boʻldi. Poti shahri va qal’asini ham qamal qildi. Rossiya qoʻshinlarining qisqa muddat turishiga qaramay, bu harbiy muvaffaqiyatlar Turkiya bilan keyingi tinchlik muzokaralariga taʼsir koʻrsatdi: 1774 -yilgi Kuchuk-Qaynarji rus-turk shartnomasiga koʻra, Turkiyaning Imeretiya qirolligiga soliq bekor qilindi. Totleben tomonidan olingan qal’alar turklarga qaytarilmadi.

1811-yilda Imereti qirolligi Rossiya imperiyasining Imeretiya viloyatiga aylantirildi.

Maʼmuriy boʻlinishi 
Imeretiya maʼmuriy jihatdan 11 munitsipalitetga (2006-yilgacha — tumanlar) va 1 viloyatga boʻysunadigan shaharga boʻlingan:

Aholi punktlari 
Mintaqaning milliy tarkibi(2014-yil aholini roʻyxatga olish) 

 Shahar tipidagi aholi punktlari

 Kutaisi (147 635 kishi, 2014-yil aholini roʻyxatga olish boʻyicha),
 Samtredia (25 318 kishi),
 Zestaponi (20 814 kishi),
 Chiatura (12 803 kishi),
 Tsxaltubo (11 281 kishi),
 Tkibuli (9770 kishi),
 Xoni (8987 kishi),
 Sachxere (6140 kishi),
 Terjola (4644 kishi),
 Vani (3744 kishi),
 Bagdati (3707 kishi).
 Xaragauli (1965 kishi, 2014-yil aholini roʻyxatga olish boʻyicha),
 Kulashi (1702 kishi).

Aholisi 
Mintaqaning aholisi (imeretilar) gruzin tilining imereti lahjasida gaplashadi.

2018-yil 1-yanvar holatiga viloyat aholisi 507 038 kishi , 2014-yil 1-yanvar holatiga 703 300 kishi , 2009-yil 693 500 kishi .

Viloyat aholisi 2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 533 906 kishi , 2002-yil aholi roʻyxatiga koʻra 699 666 kishi edi.

 2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Imeretiya aholisining milliy tarkibi

Umumiy xaritasi

Manbalar