MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Gʻulom Jabborov

Gʻulom Jabborov (1917.10.19, Buxoro — 1998, Dushanbe) — fizik olim, fizika fanlari nomzodi (1973), dotsent (1975), ikkinchi jahon urushi qatnashchisi.

Tarjimayi holi 
Gʻulom Jabborov 1917-yil 19-oktyabrda Buxoro amirligi poytaxti Buxoro shahrida tugʻilgan. 1935-yilda Buxoro muallimlar bilim yurtini tamomlagan. 1935—1941-yillarda Stalinoboddagi maktablardan birida o‘qituvchi bo‘lib ishlagan. 1941—1944-yillarda Sovet Armiyasi saflarida xizmat qilib, ikkinchi jahon urushida qatnashgan. 1944—1950-yillarda Shahrinav bolalar uyi mudiri, 1950—1951-yillari Dushanbedagi bolalar uyida mudir boʻlib ishlagan. 1951—1957-yillarda Tojikiston SSR Xalq taʼlimi vazirligi inspektori va kadrlar boʻlimi mudiri boʻlgan.

1957-yilda T.G.Shevchenko nomidagi Stalinobod davlat pedagogika institutining fizika-matematika fakultetining sirtqi bo‘limini tamomlagan. 1957—1975-yillarda mazkur pedagogika institutida katta o‘qituvchi, 1975-yildan umrining oxirigacha institutning umumiy fizika kafedrasi dotsenti lavozimlarida ishlagan. 1974-yilda Jabborov tashabbusi bilan Pedagogika institutining fizika fakultetida „Fizika o‘qitish metodikasi“ kafedrasi tashkil etilgan. Fizika o‘qitish metodikasi kafedrasining birinchi mudiri lavozimida ishlagan. Shuningdek, uning tashabbusi bilan kafedrada tajribalar oʻtkazish laboratoriyalari, amaliy fizika darslari va texnik o‘quv qurollari, fizika o‘qitish metodikasi kabinetlari tashkil etildi. Teskari korrelyatsiya kengayish usullari va fizika taʼlimining boshqa masalalari boʻyicha ilmiy ishlar olib borgan.

1998-yilda Dushanbe shahrida 81 yoshida vafot etgan.

Mukofotlari 
Xizmatlari „Ulug‘ Vatan urushi (1941—1945) davridagi jasoratli mehnati uchun“, „Xizmat mehnati uchun“, „Fashizm ustidan qozonilgan g‘alaba uchun“ medallari, „Tojikiston SSRda xizmat ko‘rsatgan maktab o‘qituvchisi“ (1976) faxriy unvoni bilan taqdirlangan va Tojikiston SSR Prezidiumining bir qator ordenlari sohibi.

Manbalar

Havolalar 

 Tojikiston davlat pedagogika universiteti ensiklopediyasi nomidagi S. Aynan
Dushanbeda vafot etganlar
1998-yilda vafot etganlar
Buxoroda tugʻilganlar
1917-yilda tugʻilganlar
19-oktyabrda tugʻilganlar
Tappeh Sabz

Tappeh Sabz(  ) — Eronning Kirmonshoh viloyati Kermonshoh tumaniga qarasli Miyon Darband qishloq okrugi . 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 106 nafar va 26 oiladan iborat.
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Keshmesh Tappeh

Keshmesh Tappeh(  ) Eronning Gʻarbiy Ozarbayjon viloyati Maku tumani Qalih Darrehsi okrugiga qarashli qishloq.

2006-yilgi Milliy aholini ro'yxatga olishda uning aholisi 594 xonadonda 2,655 kishidan iborat edi. 201-yilgi aholini ro'yxatga olishda 935 ta xonadonda 3623 kishi bor edi. 2016-yildagi oxirgi aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, 1079 ta xonadonda 4046 kishi; qishloq okrugidagi eng katta qishloq edi.
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Xvorshid, Mozandaron

Xvorshid(   , shuningdek, Xvorshid va Khowrshid sifatida romanlashtirilgan ; Xorshid) — Eronning Mozandaron viloyati, Neka tumani Markaziy tumaniga qarashli Qoreh Toʻgʻon qishloq tumaniga qarashli qishloq.

2006-yilgi Milliy aholini ro'yxatga olishda uning aholisi 556 xonadonda 2175 kishidan iborat edi. 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda 657 xonadonda 2222 kishi bor edi. 2016-yildagi oxirgi aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, 748 ta xonadonda 2293 kishi; qishloq okrugidagi eng katta qishloq edi.
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Zanus Rastaq Rural

Zanus Rastaq qishloq okrugi(  ) Eronning Mozandaron viloyati, Novshahr tumaniga qarashli Kojur tumanida joylashgan.

2006-yilgi Milliy aholini ro'yxatga olishda uning aholisi 1526 xonadonda 4915 kishidan iborat edi. Keyingi 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda 2130 ta xonadonda 6354 kishi istiqomat qilgan. Oxirgi 2016-yilda o‘tkazilgan aholini ro‘yxatga olishda qishloq okrugi aholisi 2476 ta xonadonda 6982 nafarni tashkil qildi. 26 qishloqning eng kattasi Kandolus bo'lib, 1092 kishi bor.
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Mazraeh Emam

Mazraeh Emom(   , rum. nomi bilan Mazra'eh Emam) Eronning Isfaxon viloyati, Nain tumani Markaziy tumani Bafran qishoq okrugiga qarashli.

2006-yilgi Milliy aholini ro'yxatga olishda uning aholisi 255 xonadonda 851 kishidan iborat edi. 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda 362 xonadonda 1118 kishi bor edi. 2016-yildagi so‘nggi aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, 366 ta xonadonda 1074 kishi istiqomat qiladi. Bu qishloq okrugidagi eng katta qishloq edi.
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Ba Monir

Ba Monir(   , shuningdek, Bā Monir sifatida romanlashtirilgan ; Bāb Monīr) — Eronning Busher viloyati, Dashti tumanining Chegʻapur qishloq okrugiga qarashli.

2006-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 81 xonadonda 430 kishidan iborat edi. 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda 115 xonadonda 467 kishi bor edi. 2016-yildagi oxirgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 129 ta xonadonda 417 kishi; qishloq okrugidagi eng katta qishloq edi.
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Senjed, Shimoliy Xuroson

Senjed (   )Eronning Shimoliy Xuroson viloyati Shirvon tumani Qushxone-ye Pain qishloq okrugiga qarashli.

2006-yilgi Milliy aholini ro'yxatga olishda uning aholisi 348 xonadonda 1,774 kishidan iborat edi. 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda 345 xonadonda 1421 kishi bor edi. 2016-yildagi oxirgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 313 ta xonadonda 1135 kishi; qishloq okrugidagi eng katta qishloq edi.
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Abul Hasan Muhammad al-Ifriqiy

Abul Hasan Muhammad al-Ifriqiy — Somoniylar davlatining mashhur shoir va olimlaridan biri. U X asrning ikkinchi yarmida yashab, taxminan 1000-yillar atrofida vafot etgan bo‘lishi ehtimol. Chunki Abu Mansur as-Saolibiy o‘z tazkirasida u bilan 992-yili Buxoroda uchrashganini va bu vaqtda shoir juda keksayib qolganini eslatib o‘tadi.

Hayotiga oid manbalar 
Abul Hasan al-Ifriqiyning hayoti va faoliyati haqida Abu Mansur as-Saolibiyning „Yatimat ad-dahr“ tazkirasida ma’lumot berilgan. Bundan tashqari mashhur arab sayyohi va qomuschi olimi Yoqut ibn Abdulloh al-Hamaviy (1179—1229)ning „Mu’jam al-udabo“ („Adiblar haqida lug‘at“) va Saloh al-Kutubiyning „Favot al-vafayot“ („Vafot etganlarning o‘tib ketishi“) asarlarida ham bu shoir eslatib o‘tilgan.

Asarlari 
Al-Ifriqiy „Kitob ash-she’r an-nudamo“ („Suhbatdoshlar she’rlari to‘plami“), „Kitob al-intisof lil-Mutanabbiy“ („Al-Mutanabbiy g‘alabalar kitobi“) kabi asarlar muallifidir. U tabobat va astronomiya ilmlari bilan ham shug‘ullangan. Uning juda katta she’rlar to‘plami bo‘lgan. Al-Ifriqiyning ilmiy asarlari va devoni bizgacha yetib kelmagan, faqat ayrim she’rlaridan parchalar saqlanib qolgan. Bu parchalarda shoir o‘zining Buxoroda nihoyatda og‘ir hayot kechirganini tasvirlaydi va amir, vazir hamda boshqa amaldorlarni qattiq hajv qiladi.

„Yatimat ad-dahr“ tazkirasida keltirilgan, Nuh ibn Mansur amirligining boshlarida, 975—980-yillarda yozilgan bir she’rida o‘zi yashagan davrda hukm surgan adolatsiz tuzumdan noroziligini bayon qiladi. Butun davlat arboblarini, jumladan, somoniylar vaziri Abul Husayn al-Utbiy (977—986), Foiq, Tosh, Bektosh, Kunbosh va Nasr ibn Molik singari lashkarboshilar va xalq hisobiga boylik orttirgan boshqa amaldorlarni, hatto amirni ham tanqid qiladi.

Manbalar 
Somoniylar davri adabiyoti
Somoniylar davri shoirlari
Buxoro shoirlari
Abu Nasr ibn Huzaym al-Huzaymiy

Abu Nasr ibn Huzaym al-Huzaymiy (X asr) — somoniylar hukmdorlari saroyida xizmat qilgan arabiynavis shoir.

Tarjimayi holi 
Abu Mansur as-Saolibiyning „Yatimat ud-dahr“ tazkirasida qayd etilgan ma’lumotlarga qaraganda, al-Huzaymiy Abivard shahridan bo‘lib, ko‘zga ko‘ringan shoir va adib bo‘lgan. U „Mahosin ash-she’r va ahosin al-mahosin“ („She’riyat go‘zalligi va go‘zallar go‘zali“) asarining muallifidir.

Al-Huzaymiy ko‘p yillar Buxoroda amir saroyida xizmat qiladi va bu shahar yodgorliklarini o‘rganadi, keyin ona yurti Abivardga kelib, umrining oxirigacha shu yerda yashaydi. Uning she’rlari Buxoro va Abivardda devonga to‘plangan. Al-Huzaymiyning shoir Iskofiyga atab yozgan madhiyasi, amir Abdulmalik (954—961) vafoti munosabati bilan yozilgan marsiya va vazir Abu Ali al-Bal’amiyga (960—974) bag‘ishlangan qasidasi 960-yillarda, ya’ni uning ijodi gullagan davrda yozilganini ko‘rsatadi. Bir she’rida shoir 56 yoshda ekanligini yozadi. Demak, u bundan ham ko‘proq yashagan. Uning vafot etgan yili taxminan 970—980-yillar.

Ijodi 
Bizgacha Al-Huzaymiyning birorta asari yetib kelmagan. „Yatimat ud-dahr“ga kiritilgan ayrim namunalar al-Huzaymiyning qasida, hajv va vasfiy she’rlaridan olingan parchalardir.

Somoniylar davri she’riyatida qishloq xo‘jaligi, yer va yerni ishlash masalalariga bag‘ishlangan she’rlarni deyarli uchratmaymiz. Bu xususda al-Huzaymiyning bir parcha yeri haqida yozgan she’rini eslatib o‘tish mumkin. Shoir bunda yerning inson va uning hayoti uchun qanchalik ahamiyatga ega ekanligini to‘g‘ri ifodalab bergan. Al-Huzaymiy yana bir she’rida hayotidan nolib, o‘z taqdiridan shikoyat qiladi. Turmush mashaqqatlaridan qutulish yo‘lini topolmagan shoir ruhiy tushkunlikka uchraydi. Taqdir bevafoligidan qutulish uchun uyda o‘tirib, o‘z or-nomusini saqlash bilan shug‘ullanish kerak, degan xulosaga keladi.

Manbalar 

Somoniylar davri adabiyoti
Somoniylar davri shoirlari
Buxoroda ijod qilganlar
Buxoroda yashagan shoirlar
Qozi Oʻrda masjidi

Qozi Oʻrda masjidi (Mirzo Usmon masjidi) — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Buxoro Arkning sharqiy darvozasi tomonida joylashgan boʻlgan. Mazkur masjid XVIII asrda ashtarxoniy hukmdor Ubaydullaxon II davrida Koʻkaldosh madrasasi mudarrisi Mirzo Oxund mulla Usmon tomonidan bunyod etilgan. Masjid Mirzo Oxund Mulla Usmon mahallada joylashgan boʻlgan. Masjid Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi 
Qozi Oʻrda masjidi XVIII asr boshlarida Buxoro xoni Ubaydullaxon II davrida Koʻkaldosh madrasasi mudarrisi Mirzo Oxund mulla Usmon tomonidan qurilgan. Mazkur masjidda Qozi Oʻrta mahallasidagilar va ayollar ham namoz oʻqishgan. Bolihovuz masjidi qurilganidan soʻng, mazkur masjidga ayollar oʻtib namoz oʻqishgan. Mirzo Oxund Mulla Usmon mahallada 40 ta hovli, ikkita madrasa va bitta masjid mavjud boʻlgan. 1990-yilda masjidda olib borilgan taʼmirlash ishlari natijasida tuproq ostida bir qancha sagʻanalar borligi aniqlangan. Masjidga kiraverishdagi zina ostidan bir sagʻanali qabr topilgan va bu qabrdan sopol koʻzachalar topilgan. Masjid sovet yillarida matbuot jamiyati, klub va bozor mehmonxonasi sifatida foydalanib kelingan. Masjid Oxundi mulla Usmon, Qozi Oʻrda, Mirzo Usmon kabi nomlar bilan tilga olinadi. Majid ichkari tomoni 21 ta katta-kichik ravoqlardan iborat boʻlib, qadimiy mehrob ustiga gireh yaʼni gul chizilgan. Masjidda ayvon boʻlib, hozirgi kungacha yaxshi saqlangan. Taʼmirlash davrida masjid atrofidagi yogʻoch ustunlar va devorlar qayta tiklangan. 2000-yillarda masjidda taʼmirlash ishlari olib borilgan.

Meʼmorchiligi
Qozi Oʻrda masjidi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Masjid pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Yodgorlik ichkarisida mehrob mavjud boʻlib, tashqi hovlisi esa ayvonli qilib qurilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
2022-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari

2022-yilgi Osiyo oʻyinlari (), rasman XIX Asiad nomi bilan tanilgan, 2023-yilda Xitoyning Xanchjou shahrida boʻlib oʻtadigan koʻp sport turi boʻyicha musobaqadir.

2015-yil 16-sentyabrda Osiyo Olimpiya Kengashi 2022-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari Xanchjouda oʻtkazilishini eʼlon qildi.

Oʻyinlar dastlab 2022-yil 10-sentyabrdan 25-sentyabrgacha boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan edi, ammo COVID-19 pandemiyasi sababli yangi sanalar 2022-yil 19-iyulda 2023-yil 23-sentyabrdan 8-oktyabrgacha eʼlon qilindi.

Ishtirokchi davlatlar 
Oʻyinlarda Osiyo Olimpiya Kengashiga aʼzo boʻlgan 45 ta davlatning barchasidan sportchilar ishtirok etadi (sportchilar soni qavs ichida koʻrsatilgan).

Manbalar 

Osiyo oʻyinlari
Issiqkoʻl xalqaro aeroporti

Issiqkoʻl xalqaro aeroporti (qirgʻizcha:Isik-Kөl el aralik aeroportu,Isıq-Köl el aralıq aeroportu, ىسىق-كۅل ەل ارالىق اەروپورتۇ; ruscha: Mejdunarodniy aeroport „Issik-Kul“) — Qirgʻizistonning Issiqkoʻl viloyati Issiqkoʻl tumanidagi Tamchi qishlogʻi yaqinidagi xalqaro aeroport. Issiqkoʻl xalqaro aeroportining Rossiya IATA kodi — IKU.

Faoliyati 
Ilgari Tamchi aeroporti nomi bilan mashhur boʻlgan Issiqkoʻl xalqaro aeroporti 1975-yilda yaqin atrofdagi Choʻlponota aeroportining zaxira aeroporti sifatida oʻz faoliyatini boshlagan. Hozirgi uchish-qoʻnish yoʻlagi va terminali 2003-yilda qurilgan. Oʻsha yili Qirgʻiziston hukumati Tamchi aeroporti nomini „Issiqkoʻl“ xalqaro aeroporti deb oʻzgartirdi. Bu 4D toifali aeroport boʻlib, CAT I asboblari qoʻnish moslamalari va uchish-qoʻnish yoʻlagida yorugʻlik va tunda ishlash uchun stendlarga ega.

Issiqkoʻl xalqaro aeroportida bojxona va chegara nazorat punkti mavjud boʻlib, ichki va xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatadi. Uchish-qo‘nish yo‘lagini yana 500 metrga uzaytirish rejalashtirilgan.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Manbalar

Havolalar 
 Rasmiy veb-sayti
 Issiqkoʻl xalqaro aeroporti OurAirports.com saytida
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Qirgʻiziston
Qirgʻiziston aeroportlari
Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar
Buxoro astragali

Buxoro astrgali (Astragalus bucharicus Regel,Buxarskiy astragal) — Janubi Gʻarbiy Pomir-Oloyda tarqalgan kamyob (yoʻqolib borayotgan) endemik turga kiruvchi oʻsimlik. Oʻzbekiston Respublikasining ''Qizil Flora'' kitobiga kiritilgan

Qisqacha tavsifi 
Boʻyi 20-25 sm, deyarli poyasiz yoki qisqa poyali (2-3 sm), koʻp yillik, barglari oddiy yoki murakkab, uchta bargchadan tashkil topgan, bargi bandi uzun, yarim yotiq tuklar bilan qoplangan. Bargchalari keng ellips yoki keng tuxumsimon shaklda, baʼzan yumaloq. Gulpoyasi 15 sm uzunlikda, popuklari momiq va gʻovak. Guli yashil-sargʻish rangli. Dukkagi choʻziq yumaloq shaklda. Aprelda gullab, may-iyun oylarida mevasi pishib, yetiladi.

Tarqalishi 
Surxondaryo viloyati:Koʻhitang va Hisor tizmalarida (Xoʻjagurgur-Ota,Choʻlbayir,Gʻozimoylik,Oqboshtogʻ),Xondiza daryosi havzasida hamda Bobotogʻning Chagam qishlogʻi yaqinida tarqalgan.Buxoro,Navoiy viloyatida ham keng tarqalgan oʻsimlik. Tojikiston va Oʻzbekistondan tashqarida ham uchraydi.

Oʻsish sharoiti 
Ola-bula, loyqa va gipsli tuproqlarda, qizil qumtoshlarda oʻsadi. Parvarish talab qilmaydi.

Soni 
Yakka holda,3-4 tupi birgalikda yoki kichik toʻplar hosil qilib oʻsadi, urugʻidan koʻpayadi. Hozirda bu oʻsimlikning aniq soni mavjud emas.

Oʻsimlikning kamayish sabablari 
Aniq maʼlumotlar yoʻq. Lekin gipsli jinslardan tashkil topgan oʻziga xos tuproq sharoitida oʻsishga moslashganli sababli, deyarli kengaymasligi mumkin. Oʻsimlikning chorva mollar tomonidan isteʼmol qilingani ham uning kamayishiga olib keladi.

Qoʻshimcha maʼlumot 
OʻzRFA Botanika bogʻida ekib oʻstirilmoqda. Muhofaza choralari mavjud emas. Butkov,Villis,Yongʻoqsimon,Zarhal va Buxoro astragallari bir oilaga mansub. Buxoro asterasi (Kalimeris incisa) — guldordoshlar oilasiga mansub guldor oʻsimlik turi. Uning vatani Oʻrta Osiyo, jumladan Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston davlatlari. Buxoro aster koʻp yillik oʻsimlik boʻlib, odatda balandligi 20-50 sm (8-20 dyuym) gacha oʻsadi. U chuqur boʻlingan barglari va kichik, oq yoki pushti romashka oʻxshash gullarga ega. Buxoro asteri mashhur manzarali oʻsimlik boʻlib, u koʻpincha bogʻlarda va bogʻlarda oʻstiriladi. Baʼzi madaniyatlarda anʼanaviy tibbiyotda ham qoʻllaniladi. Bu Asterae qabilasining aʼzosi boʻlib, unga Aster jinsi ham kiradi.Buxoro asteri tuproq-iqlim sharoitlariga toqat qila oladigan chidamli oʻsimlik hisoblanadi. Bu nisbatan kam parvarish qilinadigan oʻsimlik boʻlib, uni etishtirish oson. Buxoro asteri kapalaklar va boshqa changlatuvchilarni bogʻga jalb qilish uchun yaxshi tanlovdir. Buxoro asteri goʻzal va koʻp qirrali oʻsimlik boʻlib, turli bogʻlarda foydalanish uchun juda mos keladi. Bu chidamli va oson oʻsadigan oʻsimlik boʻlib, har qanday bogʻga goʻzallik va qiziqish uygʻotadi.

Havolalar 
1.https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:476565-1 -> Buxoro astragali oʻsimligining rasmlari, gerbariy va uning xaritadagi joylashuvi(ingliz tilida).

2.https://plants.jstor.org/stable/10.5555/al.ap.specimen.e00385426 -> Buxoro astrgali haqida qoʻshimcha maʼlumot va gerbariy(ingliz tilida).

Manbalar 

Buxoro
Dahmayi Behishtiyon

Dahmayi Behishtiyon (Mozori sharif) — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. 2007-yilda ushbu yodgorlik Mozori Behishtiyon qabristonida dafn etilganlarni nomini abadiylashtirish maqsadida bunyod etilgan. Maqbara Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Dahmayi Behishtiyon oʻrnida oʻrta asrlardan boshlab qabriston mavjud boʻlgan. Mazkur hududda  VIII—XX asrlarda Pushtayi Behishtiyon, Pushtayi Tugʻrobek, Shayx Rangrez, Yetti qozi, Darvozai Qavola kabi mozor va qabristonlarda koʻplab mashhur kishilar dafn etilgan. Dahmayi Behishtiyonda  Abu Jaʼfar Muhammad ibn Umar Shaʼbiy, Abuzayd Abdulloh ibn Iso Dabusiy, Imom Zadzan, Shayx Ahmad ibn Umar Sheroziy kabi shaxslar qabrlari  boʻlgan. Mazkur mozorda qomusiy olim Ahmad Donishning ham qabri mavjud boʻlgan.
Sovet hokimiyati davrida ushbu qabriston buzib tashlangan va uning oʻrniga Buxoro shahar yogʻ zavodi va 4-maktab, Buxoro koperativ texnikumi (hozirgi Yuridik texnikumi) bunyod etilgan. Oʻzbekiston mustaqillikka erishganidan soʻng ushbu qabriston joylashgan hududning bir qismida ularning xotirasini abadiylashtirish maqsadida Dahmayi Behishtiyon maqbarasi qurildi. Mazkur yodgorlik Buxoro shahar hokimi Kamol Kamolov boshchiligida Buxoro viloyat bosh arxitektori Mahmud Ahmedov loyihasi asosida yaratilgan. Buxorolik ustalar Olim Abdiyev, Bahriddin Yoʻldoshevlar maqbara qurilishida ishtirok etgan. Qadimda mazkur hududda avliyolar qabrlari ustida marmartoshdan maqbaralar boʻlgan. Behishtiyon dahmasi yonida Quzotus sab’a yaʼni Yetti qozi mozori ham boʻlgan. Mozorda oʻsha davrdagi mashhur qozilar dafn qilingan. 2007-yilda Sadriddin Salim Buxoriyning „Dahmayi Behishtiyon“ risolasi Buxoroda chop etilgan.

Manbalar 

Buxoro tarixi
Ziyoron

Ziyoron () — Erondagi shahar. Aholisi 4,2 ming kishi (2006).

Manbalar 

Eron shaharlari
Aholi punktlari
Subhonqulixon jomeʼ masjidi

Subhonqulixon jomeʼ masjidi — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. XVIII asr boshida ashtarxoniy hukmdor Subhonqulixon tomonidan Ark ichkarisida bunyod etilgan. Hozirda masjid ichida Ark viloyat oʻlkashunoslik muzeyining „Yozma yodgorliklar“ ekspozitsiyasi joylashgan. Mazkur masjid Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi 
Ashtarxoniy hukmdor Subhonqulixon davrida ushbu jomeʼ masjidi qurilgan. Yodgorlik Buxoro hukmdorlari qishki saroyining masjid binosi hisoblangan. Mazkur masjidda Buxoro amiri Amir Olimxon davrida (1910—1920) taʼmirlash ishlari amalga oshirilgan. Taʼmirlash ishlarini mashhur meʼmor, ganch oʻymakor usta Shirin Murodov va usta Gʻaffor tomonidan boshqarilgan, duradgorlik ishlarini usto Abdusalom amalga oshirgan.

Meʼmorchiligi 
Masjidning qishki zali toʻgʻri toʻrtburchak shaklida boʻlib, janubiy-sharqiy va shimoliy tomondan ustunli ayvonlar bilan oʻrab olingan. Ayvon esa uncha baland boʻlmagan sufadan joy egallagan. Masjidning janubiy tomoni yoʻlga qaratilgan boʻlib, salomxona hovlisiga shu yoʻldan chiqiladi. Ayvonning ustki qismi bolorlar bilan yopilgan, shifti tabiiy va geometrik bezaklar, yozuvlar bilan qoplangan. Janubiy ayvon ustunlarining toqi pastga qarab tushadigan yogʻoch muqarnaslar bilan bezatilgan. Masjid 4 ta mehrobdan iborat. Masjidning qishki zali 8 ta eshikdan iborat: ayvonning shimoliy va janubiy qismlarida 3 tadan, sharqiy qismida esa 2 ta eshik joylashgan. Kirish eshiklari ayvonning janubiy qismida joylashgan boʻlib, uning supasiga maxsus zina orqali chiqilgan. Shifti 8 kv.ga boʻlingan boʻlib, markazida osma shift ajralib turibdi. Shift yogʻoch oʻymakorlik naqshlari bilan bezatilgan. Shift oʻrtasida kichkina gumbazcha boʻlib, yirik muqarnaslar bilan toʻldirilgan, gumbaz markazi muqarnas va oynalar bilan qoplangan alohida toʻrtburchak xonachalardan iborat. Chetlari esa 2 ta bezatilgan yoʻlakchalar bilan qoplangan: yuqoridagisi „girix“ bezagi bilan bezatilgan, quyi qismi takrorlanuvchi islom ramzlaridan biri  „Tayyiba“  kalimasi keltirilgan. Masjidning yuqori qismi „muqarnas“ murakkab karnizi bilan qurshab olingan. Gʻarb tomondagi yuqorida joylashgan birinchi katibaga epigrafik yozuv joylashgan boʻlib, unda hijriy 1338-yil (milodiy 1919-yil) sanasi keltirilgan, yaʼni bu yozuv masjidning taʼmirlash davrini bildiradi.

Manbalar
Buxoro Xalq Sovet Respublikasining pochtasi va pochta markalari tarixi

Buxoro Xalq Sovet Respublikasining pochta va pochta markalari tarixi — 1920-yildan 1924-yilgacha bo‘lgan davr, yaʼni Buxoro Xalq Sovet Respublikasi (BXSR) o‘z pochta aloqasiga ega bo‘lib, oʻz ehtiyoji uchun maxsus pochta markalari chiqargan davrni o‘z ichiga oladi.

Pochtaning rivojlanishi 
BXSR 1920-yil 2-sentyabrda Qizil Armiya yordami bilan amir hokimiyatini agʻdargan xalq qoʻzgʻolonidan soʻng Buxoro amirligi hududida 1920-yil 8-oktyabrda tashkil topgan.

Bir qator viloyatlarda (tumanlarda) doimiy pochta aloqasi muassasalari mavjud emasligi sababli respublika hukumati ot-pochta xizmatini tashkil qilgan.

Sovetlarning 1924-yil 19-sentyabrda boʻlib oʻtgan Beshinchi Butunbuxoro qurultoyi BXSRni Buxoro Sovet Sotsialistik Respublikasiga aylantirish toʻgʻrisida qaror qabul qilgan. 1924-yil 27-oktyabrda Oʻrta Osiyo Sovet respublikalarining milliy-maʼmuriy chegaralanishi natijasida BXSR tugatilib, hududiy jihatdan yangi tashkil etilgan Oʻzbekiston SSR, (1929-yildan — Tojikiston SSR) va Turkmaniston SSR tarkibiga kiritilgan.

Pochta markalarining chiqarilishi 
1923-yildan 1925-yil fevraligacha Buxoro shahar pochtasining pochta markasi sifatida toʻrt nashr chiqarilgan mahalliy davlat (fiskal) markalari ishlatilgan.

1924-yil avgust-sentyabr oylarida BXSR viloyatlari oʻrtasida ot pochtasi orqali aloqa qilish uchun uch nominaldagi pochta markalari chiqarilgan — 1 rubl (oq qogʻoz, Kalon minorasi tasviri bilan), 3 rubl (kulrang qogʻoz, Miri Arab madrasasining tasviri tushirilgan) va 5 rubl (kulrang qogʻoz, bezakli). Markalar Buxoroda litografik bosma usulida bosilib, teshikli (chiziqli teshilish hajmi 11½), yelimli yoki yelimsiz chop etilgan. Belgilangan qoidalarga koʻra, BXSR pochta markalaridan faqat respublika hududida foydalanish mumkin boʻlgan.

10, 15, 25, 50 va 75 rubllik nominaldagi BXSR pochta markalari, ular haqida maʼlumot F. G. Chuchina tomonidan tahrirlangan katalogda keltirilgan. Bu katalogda faqat nashr qilish rejalashtirilgan markalar joy olgan, lekin ular tirajga kirmagan.

Yana qarang

Manbalar

Havolalar 
 Známkové uzemia — Buchara (slovakcha)
 Známkové uzemia — Buchara a Chorazm vo svetle nových poznaní (chexcha)

Buxoro Xalq Sovet Respublikasi
Oʻzbekiston pochta tarixi
Oʻzbekiston pochta markalari