Moʻmin Salomov

Moʻmin Zokirovich Salomov (1923-yil 10-yanvar—?) – 280-piyoda polki (185-piyoda diviziyasi, 47-armiya, 1-Belorussiya fronti) ogʻir pulemyotlar brigadasi komandiri, serjant, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, uchchala darajadagi „Shuhrat“ ordeni sohibi.

Tarjimai holi 
1923-yil 10-yanvarda Turkiston ASSR Sirdaryo viloyati Xondayliq qishlogʻida (hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi Toshkent viloyati Boʻstonliq tumani) dehqon oilasida tugʻilgan. Millati oʻzbek.

1938-yilda qishlogʻidagi maktabning 7-sinfini, 1941-yilda esa Toshkent pedagogika texnikumini tamomlagan.

1942-yil mart oyida Boʻstondiq tuman harbiy xizmat koʻrsatish boʻlimi orqali oʻz ixtiyori bilan frontga joʻnadi. U yangi tashkil etilgan 120-piyoda diviziyasi tarkibiga kirdi. Avgust oyining oxirida diviziya Stalingrad frontiga oʻtkazildi, Stalingrad shahrining shimolida jang qildi va 1942-yil noyabrda feldmarshal Paulyus qoʻshinlarini yoʻq qilish uchun Uran operatsiyasida qatnashdi. Ushbu janglarda Qizil Armiya askari Salomov 538-piyoda polki tarkibida Maksim ogʻir pulemyotining otuvchisi sifatida jang qildi. U ikki marta yaralangan: sentyabrda yengil va dekabrda ogʻir.

Kasalxonadan soʻng u 21-minomyot polkining (1943-yil avgustidan – 35-gvardiya) alohida minomyot brigadasining 131-minomyot polki tarkibida jangovar safarini davom ettirdi. Kursk jangida qatnashdi. 1943-yil 10—16-iyuldagi janglarda Qizil Armiya askari Salomovni tashuvchi sifatida oʻz ichiga olgan ekipaj dushmanning 50 tagacha askarini yoʻq qildi, uchta pulemyoti va tankini yo'q qildi. Ushbu janglarda minomyotini uzluksiz oʻq-dorilar bilan taʼminlaganligi uchun M.Salomov „Harbiy xizmatlari uchun“ medali bilan taqdirlangan.

1943-yil avgust oyining oxirida Bryansk yaqinidagi janglarda uchinchi marta yarador boʻldi. Sogʻayib ketgach, u 185-piyoda diviziyasining 280-piyoda polkiga qabul qilindi va yana pulemyotchi boʻldi. U urush oxirigacha u bilan birga xizmat qildi. 1944-yilda VKP(b)/KPSS safiga qoʻshildi.

1944-yil 9—10-avgustda Parchev (Polsha) shahri janubidagi hujum janglarida kichik serjant Salomov dushmanning 3 ta oʻq otish nuqtasini yo'q qildi, bu miltiq boʻlinmalarining oldinga siljishini taʼminladi. Jangning keskin pallasida u jangovor qobilyatini yo'qotgan pulemyot vzvod komandirini almashtirdi.

185-piyoda diviziyasi boʻlinmalarining 1944-yil 21-avgustdagi buyrugʻi (№ 46/n) bilan kichik serjant Moʻmin Zokirovich Salomov 3-darajali „Shuhrat“ ordeni bilan taqdirlangan.

1944-yil 26-avgustda Grabe Nove qishlogʻi (Polsha, Varshava shahrining shimoli-sharqida) uchun boʻlgan jangda kichik serjant Salomov dushmanning 3 ta oʻq otish nuqtasini yoʻq qildi va qarshi hujumni qaytarishda 10 tagacha fashistni yoʻq qildi. 1-sentyabrda ikkita qarshi hujumni qaytarish chogʻida u 20 ga yaqin dushman askarini oʻldirdi va egallab olingan chiziqdan bir qadam ham chekinmadi.

47-Armiya qoʻshinlarining 1944-yil 27-sentyabrdagi buyrugʻi (117/n-son) bilan kichik serjant Salomov Moʻmin Zokirovich 2-darajali „Shuhrat“ ordeni bilan taqdirlandi.

Urushning yakuniy bosqichida serjant Salomov pulemyot ekipajiga rahbarlik qildi. Uning ekipaji polkning eng yaxshilari hisoblanib, barcha hujumkor janglarda bir necha bor jasorat namunalarini koʻrsatdi. 1945-yil 1-martda Pirita (Pirjitse shahri, Polsha) qal’asiga bostirib kirishda serjant Salomov qal’aga devordagi teshik orqali dushman joylashgan joyga kirib, u yerda avtomat oʻrnatdi va darhol uylarga qamalgan dushmanga qarata oʻt ochdi. U oʻz harakatlari bilan boʻlinmasining olg'a yurishini taʼminladi. Pirita shahri uchun keyingi janglarda u har doim piyoda jangovar tuzilmalarida pulemyot bilan birga boʻlgan. 2-mart kuni shakar zavodi hududida, qarshi hujumni qaytarish paytida u natsistlarni ular ajralib ketguncha qirib tashladi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 31-maydagi farmoni bilan serjant Salomov Moʻmin Zokirovich 1-darajali „Shuhrat“ ordeni bilan mukofotlandi. „Shuhrat“ ordenining toʻliq sohibi boʻldi.

Urushdan keyin u armiyada, Ural harbiy okrugida xizmat qilishni davom ettirdi.

1947-yil mart oyida serjant Salomov demobilizatsiya qilindi. Uyga qaytib, qishlogʻidagi Stalin nomidagi maktabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi boʻlib ishlay boshladi. Shu bilan birga u Toshkent pedagogika institutida tahsil oldi, ammo faqatgina 4-kursni tamomlamagan.

1954-yil nomidagi Stalin nomidagi Chirchiq elektrokimyo zavodiga (keyinchalik „Elektrkimyosanoat“) ishga ketdi. Separator operatori, operator, katta operator boʻlib ishlagan. 1974-yil may oyida nafaqaga chiqdi.

Oʻzbekiston Respublikasi Toshkent viloyati, Boʻstonliq tumani, Tovoqsoy qishlogʻida yashagan.

Olgan mukofotlari
 I darajali Vatan urushi ordeni (03.06.1985);
 I darajali Shuhrat ordeni (1946-05-15);
 II darajali Shuhrat ordeni (27.09.1944);
 III darajali Shuhrat ordeni (21.08.1944);
 medallari, shu jumladan:
 „Jangovar xizmatlari uchun medali“ (20.07.1943)
 „1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali (1945).

Adabiyotlar 
 Белан П.С., Потапов А.В., Честнов С.И. Доблесть солдатская. Алма-Ата, 1974. с.251-253;
 Кургузов И.П. Солдатская доблесть. Ташкент, 1970. с.76-82.

Manbalar

Havolalar  
 
 

10-yanvarda tugʻilganlar
1923-yilda tugʻilganlar
Boʻstonliq tumanida tugʻilganlar
Serjantlar (SSSR)
Kishilar