MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kadena (Okinava)

Articles with short description
Short description is different from Wikidata

 Yaponiyaning Okinava Prefekturasidagi Nakagami tumanida joylashgan shaharcha.

2016-yil, oktabr holatiga koʻra, shaharning taxminiy aholisi 13,671 kishini va zichligi 1 km² ga 910 kishini tashkil qiladi. Umumiy maydoni 15.04 kv/km (5.81 sq mi). Shaharning taxminan 85 foizi AQSh hukumati tomonidan nazorat qilinadi, shu jumladan Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy-havo kuchlaridagi ikkinchi yirik baza boʻlgan Kadena aviabazasi ham.

Geografiyasi 
Kadena gʻarbda Sharqiy Xitoy dengiziga qaragan.

Qoʻshni munitsipalitetlar 
Kadena Okinava prefekturasining yana uchta munitsipaliteti bilan chegaradosh.

 Shimolda Yomitan
 Sharqda Okinava
 Janubda Chatan

Tarixi 

Kadena hududida, Okinava orolida qobiqli tepaliklar koʻrinishidagi eng qadimgi turar-joy qoldiqlari mavjud. Hozirda Yomitan va Kadena oʻrtasidagi chegara hisoblangan Hija daryosi atrofi ilk aholi punktlari boʻlgan deb hisoblanadi. Mintaqada bir qancha kichik gusuku xarobalari (qasrlar va qal’alar) topilgan. Amavari, mashhur sarkarda, Kadena Chatanning bir qismi boʻlgan vaqtda Kadena hududida tugʻilgan. 1879-yilda Yaponiya Okinava orolini anneksiya qildi va 1908-yilda Chatan qishloqqa aylandi. Tinch okeani urushi vaqtida Yaponiya Kadena hududida uchish yoʻlagi qurgan. 1945-yilda Okinava jangi paytida Amerika Qoʻshma Shtatlari Hija daryosi qirgʻogʻiga qoʻngan va oʻsha uchish-qoʻnish yoʻlagini egallagan va u Kadena havo kuchlari bazasiga aylangan. 1948-yil 4-dekabrda Amerika harbiy hukumati Kadenani Chatandan ajratib, Kadena qishlogʻini tashkil etgan. Qoʻshma Shtatlar bazadan tashqarida Kadena doirasini qurgan. 1976-yil 1-yanvarda, Okinava Yaponiya nazoratiga qaytganidan toʻrt yil oʻtgach, Kadena shaharcha maqomiga koʻtarilgan.

Iqtisodiyoti 
Asosan Kadena iqtisodiyoti Kadena havo kuchlari bazasi mavjudligiga bogʻliq. Shuningdek, shaharchada oz miqdorda ananas va shakarqamish yetishtiriladi.

Taʼlimi 
Munitsipal maktablarga quyidagilar kiradi:

 Kadena oʻrta maktabi (嘉手納中学校)
 Kadena boshlangʻich maktabi (嘉手納小学校)
 Yara boshlangʻich maktabi (屋良小学校)

Okinava prefekturasi taʼlim kengashi  boshqaradi.

DoDEA amerikalik xodimlarning qaramogʻidagilar uchun boʻlgan Kadena AFB maktablarini boshqaradi. Bir nechta maktablar Kadena shahrida boʻlmasa ham.

Manbalar

Tashqi havolalar 

 Kadena rasmiy veb-sayti 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Okinava prefekturasidagi shaharchalar
Yapon tilidagi matnni oʻz ichiga olgan maqolalar
Zulmi

Zulmi - hind jangari dramasi boʻlib, rejissyor Kuku Kohli tomonidan 1999-yil 16-aprelda chiqarilgan. Unda Akshay Kumar va Twinkle Khanna rol oʻynagan.

Syujeti 
Balraj Dutt Baba Thakurning qoʻriqchisi boʻladi, Thakur vafot etayotgan paytda Balrajga nabirasi Niholga gʻamxoʻrlik qilishi va himoya qilishi haqida vaʼda beradi.

Yillar oʻtib, Raj Malxotra va uning singlisi restoranda ovqatlanishadi, biroz vaqt oʻtib ularga nomaʼlum odam hujum qiladi. Bu shaxs Rajning singlisiga zoʻravonlik qilmoqchi boʻladi ammo qiz oʻz joniga qasd qiladi.

Bu voqeadan azob chekayotgan Raj shunga oʻxshash voqeaning guvohi boʻladi va bu qizni zoʻravonlardan qutqaradi. Bu voqeaning tasodifan guvohi boʻlib qolgan Balraj Rajni qizi Komalga tansoqchi qilib yollaydi. Komal dastlab Rajni yoqtirmaydi va uni ishdan boʻshatishga qayta-qayta urinib koʻradi, lekin Raj uning hayotini hujumdan qutqarib qolgach, asta-sekin uni yoqtira boshlaydi. Raj maʼlum vaqt oʻtib Niholni singlisini haqorat qilgan shaxsligini bilib qoladi va vaziyat murakkablashadi. Endi Raj Niholni oʻldirish harakatiga tushadi.

Film qahramonlari 

 Akshay Kumar Raj Malxotra rolida
 Twinkle Khanna Komal Dutt rolida
 Amrish Puri Balraj Dutt rolida
 Aruna Irani Sumitra Dutt rolida
 Zoravar Dalip Tahil rolida
 Deep Dhillon Baxtavar rolida
 Arun Bakshi inspektor Vikram rolida
 Dara Singx Baba Thakur rolida
 Milind Gunaji Nihal Thakur rolida
 Rakxi Malxotra Pooja Malxotra rolida
 Ghanshyam Rohera uchuvchi rolida

Soundtrack 

Musiqani Dilip Sen-Sameer Sen va RD Burman bastalagan, soʻzlarini esa Gulshan Bawra yozgan.

 01 – „Teri Badmashiyan Aur Meri“ – Asha Bhosle va Udit Narayan
 02 – „Bhool Se Humne Bhool Ki“ (Baxtli) – Kumar Sanu va Asha Bhosle
 03 – „Shalu Ya Sheela“ – Amit Kumar
 04 – „Mere Liye to Fit Hai Tu“ – Amit Kumar va Asha Bhosle
 05 – „Sapne Mein Aake Loot Gaya“ – Asha Bhosle * Musiqa: RD Burman
 06 – „Zulmi Toone Zulm Kiya“ – Asha Bhosle
 07 – „Bhool Se Humne Bhool Ki“ (Gʻamgin) – Asha Bhosle
 08 – „Bhool Se Humne Bhool Ki“ – Instrumental

Tanqidlar 
Deccan Herald tanqidchisi shunday deb yozgan edi: „Shov-shuv odatda sifatga teskari proportsionaldir. Bu film ushbu gapning yaqqol isboti. Hech qanday daʼvo belgilari yoʻq. Hech qanday makr, hiyla yoʻq. Film oddiy va toʻgʻridan-toʻgʻri syujetga ega“ .

Manbalar

Tashqi havolalar 

 
1999-yil filmlari
IMDb identifikatori Vikimaʼlumotlardagisi bilan ayni boʻlgan sahifalar
Filmlar haqidagi chala maqolalar
Vladimir Rengarten

Vladimir Pavlovich Rengarten (12[24]-iyul 1882-yil, Toshkent, Turkiston general-gubernatorligi – 10-iyul 1964-yil, Leningrad) – sovet geologi va paleontologi, SSSR Fanlar akademiyasining muxbiri (1946). Ikkinchi darajali Stalin mukofoti laureati (1948).

Biografiyasi 
Mintaqaviy geologiya, asosan, Kavkaz tektonigi, stratigrafiyasi va paleontologiyasiga oid asarlar muallifi hamdir. Kavkazni Pomir bilan qiyoslab tektonik rayonlashtirish ishlarini olib bordi, hamda Kavkazning boʻr yotqiziqlarining stratigrafik diagrammalarini ishlab chiqdi.

Toshkent shahrida kon muhandisi oilasida tugʻilgan.

Talabalik yillaridan Geologiya qoʻmitasida ishlagan. Geologiya qoʻmitasi (1918–1929), Geologiya xaritasi instituti (1932–1934), Markaziy ilmiy tadqiqot geologiya-qidiruv instituti (TSNIGRI) (1934–1948; 1963–1964) katta geologi boʻlib ishlagan. Butunittifoq geologiya instituti (VSEGEI) katta ilmiy xodimi boʻlib ham faoliyat yuritgan (1939-1942).

1942–1947-yillarda SSSR Fanlar akademiyasining Geologiya fanlari institutida ishlagan.

F. N. Chernisheva nomidagi Markaziy ilmiy tadqiqot geologiya muzeyi direktori boʻlgan (1947-1949).

1950–1955-yillarda SSSR Fanlar akademiyasining koʻmir geologiyasi laboratoriyasi, soʻngra SSSR Fanlar akademiyasining aerometodlar laboratoriyasi xodimi boʻlib faoliyat yuritgan (1955-1964).

U geologiya-mineralogiya fanlari doktori (1935), hamda professor (1938). SSSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi (1946).

Ilmiy va amaliy faoliyati 
1912-yilda Fortanga va Kambileyevskaya daryolari oraligʻida kenglik yoʻnalishi boʻyicha choʻzilgan Ushkor antiklinalini ochdi. 1915–1916-yillarda Geologiya qoʻmitasining topshirigʻiga binoan Boguchan tepaligida kam uchraydigan flor shpatini qidirish va qazib olishni tashkil qildi. 1926-yilda Kavkazni tektonik rayonlashtirishning birinchi diagrammasini taklif qildi.

1951-yilda u Kavkazning quyi boʻr davrining biostratigrafik diagrammasini nashr etgan va diagramma uzoq vaqt davomida maʼlumotnoma sifatida ishlatilgan.

Manbalar 

 Luppov N. P. Vladimir Pavlovich Rengarten xotirasiga, „Butunittifoq paleontologiya jamiyatining yilligi“ 1965.17.
 Ural entsiklopediyasi

Havolalar 

 Rengarten, Vladimir Pavlovich na ofitsialnom sayte RAN
 Biograficheskie svedeniya
 Bibliografiya v informatsionnoy sisteme „Istoriya geologii i gornogo dela“ RAN.
1964-yilda vafot etganlar
10-iyulda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1882-yilda tugʻilganlar
24-iyulda tugʻilganlar
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Kangwon milliy universiteti

Kangwon Milliy Universiteti (KNU) – Janubiy Koreyaning Gangwon shahridagi oʻnta yetakchi davlat universitetlaridan biri hisoblanadi. Dastlab 1947-yilda Chuncheon shahrida Chuncheon qishloq xoʻjaligi kolleji sifatida tashkil etilgan boʻlib, 1978-yilda keng qamrovli universitetga aylandi. Hozirda KNU tarkibiga 93 ta kafedra va 5 ta aspiranturaga ega 19 ta kollej kiradi

Tarixi 
Dastlab qishloq xoʻjaligi kolleji sifatida tashkil etilgan Kangwon milliy universiteti bugungi akademik sohalarning barcha spektrini qamrab oladi. KNU tarkibiga 1997-yilda tibbiyot dasturi va 2000-yilda universitet kasalxonasi qoʻshilib, kengaytirildi.2002-yilda universitet aspiranturalarida „Sud ishlari oliy maktabi“ deb nomlangan yuridik maktab tashkil etilgan boʻlib, „Koreya huquqtizimini isloh qilish“ning dastlabki bosqichi uchun namuna sifatida ochilgan Janubiy Koreyadagi yagona laboratoriya maktabidir. 2006-yilda KNU Samcheok universiteti bilan birlashdi va KNUning mavjud kollejlariga veterinariya tibbiyoti va axborot texnologiyalari kollejlari qoʻshildi.2009-yil 2-martdan boshlab KNU Koreya hukumati tomonidan rasman tasdiqlangan universitet sifatida professional yuridik maktabni boshqaradi.

Qabul 
Hozirgi vaqtda,KNU bakalavriat va magistratura bosqichida 20 000 dan ortiq talabalarni qabul qiladi. Janubiy Koreyaning koʻplab universitetlari singari, KNU oʻquv jadvali ham semestr tizimiga asoslanadi: bahorgi semestr har yili mart oyining birinchi haftasidan boshlanadi va kuzgi semestr, odatda, avgust oyining toʻrtinchi haftasida boshlanadi.

Toʻlov miqdori 
Bakalavr (bir semestr uchun):

Universitet hayoti 
Har yili may oyida Kangwon milliy universiteti talabalari uyushmasi tomonidan klublar, mashhur koʻngilochar tadbirlar va boshqa tomoshalardan iborat boʻlgan Dae Dongje shahrida universitetning asosiy tadbiridi oʻtkaziladi.

Manbalar

Havolalar 

Universitetlar
Taʼlim
Sovuq qurol

Sovuq qurol— hujumda va himoyada jarohat etkazish uchun maxsus tayyorlangan yoki moslashtirilgan (qayta ishlangan) hamda porox va portlash moddalari bilan bog'liq bo'lmagan predmetlar. E.I.Tixonov bergan ta'rif bo'yicha bevosita badanga shikast yetkazish maqsadidida maxsus tayyorlangan, bevosita ishlab chiqarish yoki xo'jalik turmushiga va hujum yoki faol himoyaga mo'ljallangan, konstruksiyasi, o'lchami va materiali bo'yicha ushbu maqsadlarga mos tushadigan, harakatdagi prinsipiga ko'ra esa,chopuvchi, sanchuvchi, kesuvchi, sanchuvchi-chopuvchi, uruvchi-bo'laklovchi yoki shularning barchasini o'zida jamlagan qurollardir.

Sovuq qurollar tuzilishi, o'lchovlari, ishlatilgan metriali bo'yicha xo'jalikda ro'zg'orda ishlatiladigan asbob-uskunalardan farq qiladi. Sovuq qurollar ishlatilishi ko'zlangan maqsadiga ko'ra jangovor(harbiy va fuqarolik) va ov qurollariga bo'linadi. Harbiy sovuq qurol asosan insonga tana jarohatini yetkazish uchun ko'zlangan, bularga qilichning barcha turlari, shtiklar, desatchilar va harbiylarning pichoqlari(xanjar, fikka) kiradi.

Ishlanish, tayyorlanish nuqtai nazaridan suvuq qurollar sovuq qurollar uch guruhni tashkil qiladi: Zavodda, hunarmandlar tomonidan va qo'lda yasaladigan qurollar.

Sovuq qurollarni yasash, olib yurish va sotish uchun amaldagi jinoyat qonunida ma'muriy javobgarlik (O‘zbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksining 185-2-moddasiga asosan, sovuq qurol sifatida foydalanilishi mumkin bo‘lgan ashyolarni jamoat joylarida ochiq(g‘ilofsiz) holda olib yurish qatʼiyan taqiqlanadi va BHMning ikkidan bir qismidan bir baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo‘ladi.
Shuningdek, sovuq qurolni va sovuq qurol sifatida foydalanilishi mumkin bo‘lgan ashyolarni jamoat joylarida olib yurish huquqbuzarlik ashyolarini musodara qilib yoki musodara qilmay, BHMning 1 baravaridan - 5 baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo‘ladi. Bu tartibga, xuddi shuningdek o‘zini o‘zi himoya qilish maqsadida olib yurish ham kiradi va u ham taqiqlanadi) ko'rsatilgan. Shuningdek ular yordamida jinoyat sodir etilsa, uni tasniflashda ahamiyatli bo'lib tegishli ekspertiza tayinlashga zarurat tug'iladi.

Sovuq qurollarning eksprtiza tekshiruvi asosan ularni qaysi tur va guruhga mansubligini aniqlashdan iborardir. Hal qilinadigan masalalar doirasi tekshiriluvchi qurolning texnik holati, guruh-turdosh mansubligi, qanday materialdan tayyorlanganligi va boshqalardan iboratdir.
2022-yil aprel oyidagi Kobul masjidi portlashi

Kobul sunniylar masjidi portlashi 2022-yilning 29-aprel kuni erta tongda sodir etilgan, voqea natijasida kamida 10 kishi halok boʻlgan.

Tafsilotlar 
Portlash 2022-yilning aprel oyida, musulmonlar uchun muqaddas Ramazon oyida sodir boʻlgan hujumlarning soʻnggisi hisoblanadi. Hujumlarning aksariyatini Iroq va Shom Islom Davlati va uning boʻlinmalari tomonidan amalga oshirilgan, shuningdek, ularning hujumdan koʻzlagan asosiy maqsadi shia va tasavvuf fuqarolarini nishonga olish boʻlgan. Portlash natijasida kamida 70 kishi halok boʻlgan. Ushbu hujum AQSh qoʻshinlarining Afgʻonistondan olib chiqib ketilishidan keyingi mamlakatdagi eng qonli hujumlardan biriga aylangan. Bundan oldin sodir etilgan eng daxshatli hujum esa Qunduzdagi portlash boʻlgan.

Namozxonlar baʼzi radikal sunniy guruhlar tomonidan bid’at deb hisoblangan zikr namozlari uchun masjidga toʻplanishgan.

Hujum 
Masjid portlatilishi soat 14:00 atrofida Kobuldagi Xalifa Ogʻa Gul Jan masjidida yuz bergan, u yerda namoz oʻqish uchun yuzlab jamoatchilar yigʻilgan. Ichki ishlar vazirligi matbuot kotibi Muhammad Nafi Takor hujum natijasida masjidda oʻn nafar namozxon halok boʻlganini tasdiqlasa, masjid rahbari Sayid Fozil ogʻaning aytishicha, 50 dan ortiq kishi halok boʻlgan. Politsiya rahbari matbuot kotibi Xolid Zadran bergan maʼlumotlarga koʻra 30 ga yaqin odam turli darajada jarohat olgan.

Xalifa Ogʻa Gul Jan va bir qator guvohlar hujumni xudkush terrorchilar amalga oshirganini aytishgan. Hujum uchun javobgarlikni Iroq va Shom Islom Davlati terrorchilik guruhi oʻz zimmasiga olgan.

Voqeaga nisbatan munosobatlar 
Tolibon matbuot kotibi Zabihulloh Mujohid uyushtirilgan ushbu hujumni qoralab, mamlakatda bundan keyin adolat oʻrnatishga vaʼda bergan.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti ushbu masjidga uyushtirilgan hujumni qattiq qoralagan, shuningdek, hujumni „dahshatli“ va „toʻxtovsiz xavfsizlik va zoʻravonliklarga duchor boʻlayotgan Afgʻoniston xalqiga yana bir ogʻriqli zarba“ deya taʼriflaydi. BMT Bosh kotibining Afgʻoniston boʻyicha maxsus vakili oʻrinbosari Mette Knudsen voqeani „razillik“ deya baholaydi.

Manbalar
Grigoriy Postolnikov

Grigoriy Nikolayevich Postolnikov (1923, Toshkent, Turkiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi, SSSR (hozirgi Oʻzbekiston) – 23-yanvar1944, Kalinin viloyati, Novosokolnicheskiy tumani, Melexovo qishlogʻi, RSFSR, SSSR (hozirgi Rossiyaning Gorojanskaya viloyati, Novosokolniche viloyati, Novosokolniche viloyati), Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, 8-gvardiya miltiq diviziyasining 15-gvardiya alohida razvedka kompaniyasining razvedkachisi (22-armiya, 2-Boltiq fronti), oddiy askar vazifasida xizmat qilgan. U pulemyot ambrazurasini oʻz tanasi bilan berkitgan.

Biografiyasi 
U 1923-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan va Guryevskiy bolalar uyida tarbiyalangan.

1942-yil mart oyida Guryevskiy RVK faol armiya safiga chaqirildi. 1942-yil 20-dekabrdan frontda 154-dengiz piyoda miltiq brigadasi tarkibida pulemyotchilarning alohida batalyonida pulemyotchi sifatida (1943-yil mart oyida harbiy 15-gvardiya dengiz piyoda miltiq brigadasiga aylantirildi) faoliyat yuritdi. Stalingradda bir oy jang qildi, 1943-yil 18-fevralda brigada Kalinin frontiga topshirildi.

U 1943-yil yozida Lovat daryosi boʻyida oʻzini koʻrsatdi. 1943-yil 20-iyuldan 21-iyulga oʻtar kechasi razvedkada qatnashayotganda, u oʻz tashabbusi bilan yarador otryad boshligʻini almashtirdi va dushman xandaqlariga yaqinlashdi, hamda ularga granatalar otdi, buning uchun "Jasurlik uchun" medali bilan taqdirlangan. Keyin u ikki marta ogʻir yaralangan, tuzalib ketganidan soʻng esa, 1943-yil 15-dekabrda 8-gvardiya miltiq diviziyasining 15-gvardiya razvedka kompaniyasida oʻqishni tugatgan.

1944-yil yanvar oyida 8-gvardiya miltiq diviziyasi Novosokolniki shimolida dushman mudofaasini yorib oʻtish uchun murakkab janglarda qatnashdi. 1944-yil 23-yanvarda kompaniyaga Melexovo qishlogʻini bosib olish va uni asosiy kuchlar kelguniga qadar ushlab turish vazifasi berildi. Jang paytida u yana isteʼfodagi otryad boshligʻini almashtirdi. Kompaniya dushmanni ikkita uydan yiqitishga muvaffaq boʻldi, ammo oldinga siljishni iloji boʻlmadi, chunki pulemyot orqali toʻsqinlik qilishdi. Keyin oddiy askar Postolnikov ikkita granata olib, yashirincha pulemyot nuqtasiga yaqinlasha boshladi. Biroq, granata portlashlaridan qaramay pulemyot ishlashda davom etdi va gvardiya oddiy askari Postolnikov ambrazurani tanasi bilan yopdi.

U Nasvadan yetti kilometr shimoli-sharqda joylashgan diviziya qabristoniga dafn qilindi va urushdan keyin Monakovo qishlogʻidagi memorial qabristonga dafn qilindi.

U Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga nomzod boʻlgan, taklif 22-Armiya Harbiy Kengashigacha qoʻllab-quvvatlangan, ammo negadir u front qoʻmondoni, armiya generali Yeromenko tomonidan imzolanmagan edi. U vafotidan keyin 1-darajali Vatan urushi ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar

Havolalar 

 Mukofot roʻyxati
 Tuzatib boʻlmaydigan yoʻqotishlar toʻgʻrisida hisobot

Jasurlik uchun medali bilan mukofotlanganlar
1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
1944-yilda vafot etganlar
23-yanvarda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1923-yilda tugʻilganlar
Sally Helgesen

Articles with hCards
Sally Helgesen (1948-yil 1-iyulda tugʻilgan) – amerikalik yozuvchi, notiq va yetakchi murabbiyi.

Tarjimai holi 
Helgesen Minnesota shtatida tugʻilib, Michigan shtatining Kalamazoo shahrida voyaga yetgan. U Michigan shtat universitetida 1973–1975-yillar ingliz tili va klassik Hunter kollejida bakalavr darajasini olgan va City University of New York (Nyu-York shahar universitet) ning magistratursida tahsil olgan.

Faoliyati 
1990-yilda Helgesen "The Female Advantage: Womenʼs Ways of Leadership" kitobini nashr etgan. Bu ilk kitobida ayollar qanday oʻzgarishi va moslashishi kerakligidan koʻra, yetakchi sifatida qanday hissa qoʻshishi kerakligiga eʼtibor qaratilgan. Kitob eng koʻp sotilgan va doimiy ravishda chop etilgan. 1995-yilda Helgesen "The Web of Inclusion: A New Architecture for Building Great Organizations" kitobini nashr etgan, ish muhitida inklyuzivlik tilini ochib berganligi haqida xabar qilingan. Kitob The Wall Street Journal tomonidan yetakchilik haqidagi eng yaxshi kitoblardan biri sifatida baholangan.

2018-yilda hammuallifi Marshall Golsmith bilan birgalikda "How Women Rise" kitobini nashr etgan. Kitobda ayollar muvaffaqiyatiga toʻsqinlik qiladigan 12 ta odat va ularni bartaraf etish yoʻllari oʻrgatilgan. Bu kitob xalqaro bestsellerga aylangan. Helgesen muntazam ravishda butun dunyo boʻylab korporatsiyalar, hamkorlik firmalari va uyushmalari uchun maxsus maʼruzalar, seminarlar oʻtkazgan. Shuningdek, BMT bilan yanada inklyuziv mamlakat ofislarini qurish boʻyicha maslahatlashib, AQSh va xorijdagi bir qator maktab va universitetlarda olim sifatida tashrif buyurgan. Helgesen Global Gurus tomonidan 2019-yil uchun dunyodagi eng yaxshi yetakchi mutaxassislaridan biri deb topilgan. U MEECO murabbiylik konsorsiumining 2018-yilgi Madaniy transformatsiya mukofoti laureati, Nyu-York aʼzosi va Xalqaro Ayollar Forumi aʼzosi boʻlgan.

Yozgan asarlari

Kitoblari 

 How Women Rise: Break the 12 Habits Holding You Back from Your Next Raise, Promotion or Job (with Marshall Goldsmith)
 The Female Vision: Womenʼs Real Power at Work (with Julie Johnson)
 The Web of Inclusion: A New Architecture for Building Great Organizations
 Thriving in 24/7: Six Strategies for Taming the New World of Work
 Everyday Revolutionaries: Working Women and the Transformation of American Life
 The Female Advantage: Womenʼs Ways of Leadership
 Wildcatters: A Story of Texas, Oil and Money

Shaxsiy hayoti 
Helgesen Nyu Yorkning Chatham shahrida yashagan.

Manbalar

Havolalar 

 
Yashayotgan insonlar
1948-yilda tugʻilganlar
Murabbiy
Yozuvchi
Notiqlar
Aksu daryosi

Aksu (xet tilida bronza davridagi nomi: 𒁉𒋻𒀀𒅀, Kaštaraya, yunoncha qadimgi nomi Kestros) – Antaliya viloyati (Turkiya janubi-gʻarbiy qismi)dagi daryo, Toros togʻlaridan oqib chiqadi. Aksu yoʻnalishi gʻarbda Düden va sharqda Köprüçay oʻrtasida joylashgan. Antaliya shahri yaqinida Oʻrta yer dengiziga quyiladi. Daryoning uzunligi 145 km ga yetadi va umumiy suv havzasi 3652 km² ni tashkil etadi. Uning suv havzasida bir nechta koʻllar, jumladan Kovada koʻli hamda Karacaören-1 va Karacaören-2 toʻgʻonlari orqali barpo etilgan suv ombori mavjud.

Aksu, birinchi navbatda, Toros togʻlaridagi karstik buloqlari suvlaridan toʻyinadi . Mintaqadagi koʻplab mavsumiy oqimlardan farqli oʻlaroq, Aksu butun yil davomida toʻlib oqadi, ammo uning hajmi yil boʻyi keskin oʻzgarishi ham mumkin . Masalan, uning oqimi 1942-yilda yanvarda 250 m³/s va yozda esa 7,5 m³/s ga teng boʻlgan . Boshqa karst oqimlari singari, Aksu ham oʻzi bilan juda koʻp choʻkindi jinslarni olib yurmaydi .

Quyi oqimida Aksu yumshoq, unumdor allyuvial tekislikni hosil qiladi, bu gʻarbda Antaliya atrofidagi qattiq travertin majmuasi va sharqdagi qoyali pleystosen terrasalaridan keskin farq qiladi . Daryoning past choʻkindi yuki va kuchli qirgʻoq oqimlari tufayli Aksu deltasida toʻlqinlar kuchli koʻtariladi . Bu jarayonlar baʼzi sobiq daryo ozanlarini yopiq limanlarga aylantiradi va qirgʻoqqa parallel boʻlgan toʻrtta alohida balandligi 12 metrga teng boʻlgan qumtepalar tizimini yaratdi . Deltaning baʼzi qismlari, xususan, daryo boʻylari atrofida, tarixda bezgak manbalari boʻlgan botqoqliklar mavjud .

Bugungi kunda daryoga inson faoliyati taʼsir oʻtkazmoqda. Karacaören-1 toʻgʻoni sugʻorish uchun suv bilan taʼminlash, elektr energiyasi ishlab chiqarish va quyi oqimdagi suv toshqinini bartaraf etish uchun qurilgan. Karacaören-2 toʻgʻoni Antaliya aholisini ichimlik suvi bilan taʼminlash uchun bunyod etilgan. Toʻgʻonlar Aksu daryosi suvining koʻp qismini elektr energiyasi ishlab chiqarish uchun oʻtkazib yuboradi va quyi oqimdagi intensiv qishloq xoʻjaligiga ham katta miqdorda suv yetkazib beradi. Natijada, quyi Aksuda suv kamroq boʻladi va baʼzi vaqtlarda qurib qolishi ham mumkin. Daryoning ifloslanishi bir qancha hududlarda ham taʼsir koʻrsatadi: toʻgʻon bilan toʻsilgan suv omborlaridagi suvga maishiy va sanoat oqava suvlari oqiziladi, shuningdek, Aksuga suv tozalash inshooti chiqargan suvlar ham kelib quyiladi.

Tarixi 

Buyuk Xet qiroli Tudaliya IV va uning vassali Tarhuntassa shohi oʻrtasida tuzilgan shartnomaga koʻra, hozirgi Aksu daryosining gʻarbiy chegarasini „Parxa“ qolgan qismini esa „Qastaraya daryosi“da nomlanishi belgilandi.

Doimiy suv taʼminoti va buning natijasida atrofdagi tekislikning unumdorligi qadimgi Perga shahrining gullab-yashnashiga sabab boʻlgan .

Kestros sifatida, daryo Pomponius Mela tomonidan Perga daryosining yuqori qismida, 60 stadia (taxminan  kema qatnovi sifatida qayd etilgan. Strabon yozgan manbalarga koʻra, bu daryoning asosiy qismidan hisoblangan. U Vizantiya davrida loyqalangan va buning natijasida Perga shahrining mavqei pasaygan.

Manbalar 

Turkiyadagi daryolar
Yirikbargli andiz

Yirikbargli andiz () – qoqioʻtdoshlar oilasi, andiz turkumiga mansub gulli oʻsimlik turi. Hayotiy shakli ikki yillik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Birinchi marta rus botanigi Aleksandr von Bunge tomonidan tasvirlangan. Samarqand viloyati hududida uchraydi.

Tavsifi 
Balandligi 50 sm gacha yetadigan ikki yillik oʻt oʻsimlik. Poyasi tik oʻsadi, yarmidan shoxlangan, pastki qismi uzun ipaksimon tuklar bor. Yuqorigi shoxlarining sirti qalin kulrang tuklar bilan qoplangan. Ildizoldi barglari choʻziq, bandi bilan qoʻshib hisoblaganda uzunligi 10 sm gacha yetadi, yuzasi dagʻal tukli, chetlari tishchalarga boʻlingan. Poyadagi barglari nashtarsimon, asosi yuraksimon, uzunligi 6 sm. Barglari poyaning yuqorisiga qarab kichrayib boradi. Gullari sariq, uchli tilsimon, uzunligi 1 sm, bir jinsli, savatcha to‘pgulda joylashgan. Savatchalarining diametri 2-3 sm, tashqi oʻrama barglari nashtarsimon tishli, chetlari dagʻal tuk bilan qoplangan, ichki oʻrama barglari yupqa pardasimon, chetlari och qirmizi tusda. Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyul oyida gullab, mevasi iyulda pishib yetiladi. Urug‘i tuklar bilan oʻralgan, shamol orqali atrofga tarqaladi. Urug‘i va ildizpoyalari orqali koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti 
Tabiatda kam uchraydi, birinchi marta 1940—yilda gerbariy uchun yigʻib olingan. Samarqand viloyati hududida tarqalgan. Toʻqaylarda, sernam yerlarda va unumdor tuproqlarda oʻsadi. Oʻsimlik oʻsuvchi yerlarda shagʻal olinishi natijasida populyatsiya soni kamayib ketgan.

Manbalar 

Samarqand viloyati geografiyasi