MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
PUBG: Battlegrounds

PUBG: Battlegrounds (PlayerUnknownʼs Battlegrounds yoki oddiygina PUBG nomi bilan tanilgan) — Krafton shoʻba korxonasi va PUBG Studios tomonidan ishlab chiqilgan onlayn multiplayer jangovar oʻyin. Oʻyin Brendan Grin (PlayerUnknown) tomonidan 2000-yilda premyera qilingan „Battle Royale“ filmidan ilhomlangan holda yaratilgan.Oʻyinda yuzga yaqin oʻyinchi orolga parashyutda tushishadi va oʻzlarini oʻldirishdan qochib, boshqalarni oʻldirish uchun qurol va jihozlarni olib ketishadi. Oʻyin xaritasining mavjud xavfsiz hududi vaqt oʻtishi bilan oʻlchami kichrayib, omon qolgan oʻyinchilarni toʻqnashuvlarga majburlash uchun torroq joylarga yoʻnaltiradi. Omon qolgan oxirgi oʻyinchi (yoki jamoa) raundda gʻalaba qozonadi. PUBG: Battlegrounds 2017-yilning mart oyida birinchi marta Microsoft Windows foydalanuvchilariga beta talqinda taqdim etilgan. Oʻyinning toʻliq talqini 2017-yil dekabr oyida eʼlon qilingan.

PUBG Mobile[a] (xitoycha: hé Píng Jīng Yīng; pinyin: Hé Píng Jīng Yīng) — bu Tencent Games boʻlimi LightSpeed ​​& Quantum Studio tomonidan ishlab chiqilgan bepul jangovar royali videooʻyini.  Bu PUBG: Battlegrounds mobil oʻyiniga moslashtirilgan.  Dastlab u Android va iOS uchun 2017-yil 19-martda chiqarilgan.

Oʻyin jarayoni 
Oʻyinda 100 tagacha oʻyinchi jang qiladi, bunda ayrim xaritalarda kattaligiga qarab odam soni kamayishi mumkin. Oʻyinchilar omon qolgan soʻnggi boʻlish uchun oʻzaro kurashadilar. Oʻyinchilar oʻyinga qanday kirishni tanlashlari mumkin: yakka holda, juftlikda, trioda yoki toʻrt kishilik jamoada. Har qanday holatda ham, oxirgi tirik qolgan kishi yoki jamoa oʻyinda gʻalaba qozonadi. <div>  Har bir oʻyin barcha oʻyinchilarning samolyotdan 1 x 1 2 x 2, 4 x 4, 6 x 6 yoki 8 x 8 km xarita boʻylab parashyutdan sakrashi bilan boshlanadi. Samolyotning xarita boʻylab parvoz yoʻli oʻyin boshida tasodifiy tanlanadi, bu oʻyinchilardan parashyutdan sakrash uchun eng yaxshi vaqtni tezda aniqlashni talab qiladi. Oʻyinchilar raundni hech qanday jihozlarsiz boshlashadi, oʻyin jarayoniga deyarli taʼsir qilmaydigan moslashtirilgan kiyimlar bundan mustasno. Oʻyinchilar qoʻngandan soʻng, ular turli binolar, inshootlar va boshqa inshootlarda qurol, transport vositalari, kiyim-kechak, zirh, taktik jihozlar, tibbiy buyumlar va boshqa narsalarni qidirishlari mumkin.<div>  Qoʻngandan keyin bir muncha vaqt oʻtgach, har bir necha daqiqada xaritaning oʻynash mumkin boʻlgan maydoni tasodifiy joyda qisqara boshlaydi, xavfsiz zonadan tashqaridagi har qanday oʻyinchi shikastlana boshlaydi, bu oxir-oqibat ularning oʻlimiga va ular uchun oʻyinning tugashiga olib keladi qachonki ular oʻz vaqtida xavfsiz zonaga etib borishga ulgurmasalar; oʻyinda oʻyinchi hududning chegarasini vaqt oʻtishi bilan torayib borayotgan moviyrang devor sifatida koʻradi.

Manbalar 

Videooʻyinlar
Hisor tumani

Hisor tumani  () — Tojikistondagi respublikaga boʻysunuvchi tumanlarning biridir.  Dushanbe shahridan 26 km gʻarbda joylashgan Maʼmuriy markazi -  Hisor shahri. 1932-yilning 29-yanvarda tashkil topgan. 1939-1951 yillarda Stalinobod viloyati tarkibida boʻlgan.

Geografiyasi 

Hisor tumani Hisor vodiysida joylashgan. Shimolida Sugʻd viloyatining Ayniy tumani, gʻarbida Shahrinav tumani, janubda Rudakiy tumani, sharqda Varzob tumani bilan tutashgan. Hisorning shimolidan janubiga Xonaqa daryosi () kesib oʻtadi.

Tarixi 

1959-yilning 26-noyabrida tugatilgan Shahrinov tumani hududining bir qismi Hisor viloyatiga qoʻshib olindi..
Tojikiston Respublikasi hukumatining qarori bilan 2016-yilning 2-fevralidagi Tojikiston Respublikasining Oliy Majlisi 
Milliy Kengashining 2016-yil 3-martdagi 204-sonli qarori bilan Hisor shahri butun Hisor tumani bilan birga Hisor shahri maqomi bilan taqdirlangan.

Aholisi 
2016-yil 1-yanvar holati  boʻyich aholi soni  280,6 ming kishini tashkil qildi. Shahar aholisi —Hisor (27,4 ming) va Sharora (12,9 ming)  – 14,5 foizini yoki 40,3  ming kishini tashkil qiladi..

Manbalar 

Tojikistonning respublikaga boʻysunuvchi tumanlari
Vahdat tumani

Vahdat tumani () —  Tojikistondagi respublikaga boʻysunuvchi tumanlarning biridir. Dushanbe shahridan 21 km sharqda joylashgan Maʼmuriy markazi -  Vahdat shahri..

1927-yilning 17-sentabrda Yangibozor tumani sifatida tashkil topgan, 1936-yil aprelda Orjonikidzeobod tumani deb oʻzgartirilgan. Tojikiston SSR Oliy Kengashining 1991-yil 25-dekabrdagi 476-sonli qarori bilan Kofarnixon tumani deb oʻzgartirilgan.

Tojikiston Oliy Majlisining 2003-yil 7-apreldagi 389-sonli qarori bilan Vahdat tumani deb nomlandi.

Aholisi 
2016-yil 1-yanvar holati  boʻyich aholi soni  317,1 ming kishini tashkil qildi. Shahar aholisi — Vahdat shahrida (42,5 ming) va Numon Roziq qishlogʻida (11,6 ming) — 17,4 foiz yoki 53,8 ming kishini tashkil qiladi..

Hududiy bo'linishi 

Vahdat tumani tarkibiga Vahdat shahri  (Boʻston, Qipchoq, Rohati, Yakkatol qishloqlari bilan tutashgan), shahar tipidagi Numon Roziq va 10 ta qishloq jamoalari kiradi.

Manbalar 

Tojikistonning respublikaga boʻysunuvchi tumanlari
Temurnoma

„Temurnoma“  — Mullo Salohiddin Toshkandiy qalamiga mansub asar.

Ushbu asar milodiy 1908-yil, Hijriy 1327-yilda nashr etilgan. Ushbu asar Amir Temurning butun hayotini ifodalagan. Amir Temurning bolaligidan tortib butun hayoti, Markaziy Osiyoni moʻgʻullar zulmidan ozod qilishi, Dashti qipchoq, rus yerlari, Ural sari qilingan yurishlar, Eron, Turkiya, Shom va Iroq, Hindistonga qoʻshin tortishlar, Boyazid Yildirim bilan boʻlgan janglar, ular bilan bogʻliq sarguzashtlar qiziqarli hikoya qilingan. Ushbu asar haqida aytish mumkinki „Temurnoma“ ilmiy yoinki tarixiy asar emas. „Temurnoma“ — eng avvalo badiiy asar. Badiiy asar boʻlganda ham bir necha tildagi manbalar asosida bitilgan. Shu bois asarni tarjima deb atash faqat bir taraflama boʻlib qoladi. Shu bilan birga asardagi voqea-hodisalarni dalillashda tarixiy manbalarga murojaat etilgan oʻrinlar koʻp. Bu hol asarda boshan oyoq davom etadi. Ana shularga asoslanib „ Temurnoma“ni bir nechta tarixiy-badiiy asarlar umumlashtirilgan yangi asar deyish mumkin. Amir Temur shaxsini yoʻltoʻsar, qaroqchi deguvchi olimlar ham topiladi va bunday kitoblar ham talaygina. Salohidin Toshkandiy esa „Temurnoma“ asarini aynan ularning daʼvolarini inkor etish uchun yozilgandek. Vaxolanki kitob „oktabr“ inqilobian rosa toʻqqiz yil oldin nashr etilgan. „Temurnoma“ koʻp jihatdan ayniqsa, qamrovi eʼtibori bilan „Boburnoma“ga, „Qissas-ul-anbiyo“ga ancha yaqin turadi.

Adabiyotlar 
"Temurnoma" ning 1990-yildagi nashri. Soʻzboshi

Temurnoma
Salohiddin Toshkandiy
CTR

CTR — inglizcha soʻz qisqartmasi hisoblanadi va u turli sohalarda turlicha ishlatilinadi. Ushbu soʻz qisqartmasi qaysi sohada qanday avzifani bajarishini pastda sohalar kesimida koʻrib tanishib chiqamiz.

Muhandislik, fan va texnologiyada
 Hisoblagich rejimi (CTR rejimi), blokli shifrlar uchun kriptografik ish rejimi.
 X-nurli kristallni kesish tayoqchasi, kristall yuzalarning xususiyatlarini oʻlchash usuli.
 Opto-izolyator qurilmasida joriy uzatish nisbati.
 Content Threat Removal — kontent tahdidlarini yenguvchi kiberxavfsizlik texnologiyasi.
Ommaviy axborot vositalari va sanʼatda
 Zamonaviy teatr sharhi, Britaniyaning sahna sanʼatining akademik jurnali.
 Crash Team Racing, Sony PlayStation uchun Naughty Dog videooʻyini 1999-yil.
 Crash Team Racing Nitro-Fueled, uning 2019-yilgi remeyki.
Tibbiyot sanoatida
 Kardiyak resinxronizatsiya terapiyasi.
 Kardio-koʻkrak nisbati, yurak hajmining oʻlchovi.
 Karpal tunnelni boʻshatish, karpal tunnel sindromini davolash uchun jarrohlik.
 Klinik tadkikotlar reestri, dori vositalari kabi salomatlik aralashuvi haqidagi tadqiqotlar uchun rasmiy katalog.
Transportda
 "Cattle Creek " aeroporti, Avstraliya (IATA kodi CTR)
 Nazorat qilinadigan transport hududi, odatda aeroportlar atrofidagi boshqariladigan havo hududi
 Carlton Trail Railway, Saskachevan, AQSh qisqa muddatli temir yoʻl
 Chester temir yoʻl stantsiyasi (vokzal kodi), Angliya
Avtomobil modellari
 Honda Civic Type R, Honda tomonidan ishlab chiqarilgan avtomobil
 Ruf CTR, Germaniyaning Ruf Automobile kompaniyasining avtomobili
Boshqa yoʻnalishlarda
 Raqamli marketingda CTR reklamaning samaradorligini hisoblash uslubi yohud reklamaga foydalanuvchilarning qiziqishi qay darajada ekanligini hisoblash formulasi.
 Ot sportida musobaqa yoʻlida sayr qilish.

Atamalar
Qisqartmalar
Java dasturlash tili tarixi

Java dasturlash tili 1991-yilda James Gosling, Patrick Naughton, Chris Warth, Ed Frank va Mike Sheridanlar tomonidan Sun Microsystems kompaniyasida yaratilgan. Tilning birinchi versiyasini yaratish uchun 18 oy vaqt ketgan. Bu til boshida „Oak“ (eman) deb nomlangan edi, lekin keyinchalik 1995-yilda „Java“ ga oʻzgartiligan. „Oak“ ning 1992-yilning kuz oylaridagi birinchi tadbiq etilishi va 1995-yilning bahorida „Java“ ning ommaga eʼlon qilinishidagi vaqt oraligʻida koʻplab odamlar bu tilning dizayni va evolyutsiyasiga oʻz hissalarini qoʻshishgan. Bil Joy, Arthur van Hoff, Jonathan Payne, Frakn Yellin va Tim Lindhom javaning asl prototipiga asosiy hissa qoʻshuvchilar hisoblanadi.

Nega „Oak“ deb nomlangan 

Aslida „Oak“ bu daraxtning nomi hisoblanadi. Nimaga Oak? Chunki Oak kuch va qudrat ramzi hisoblangan va bir nechta AQSH, Fransiya, Germaniya, Ruminiya kabi mamlakatklarning milliy daraxti sifatida tanlangan. Lekin, bu nom Oak Technologies deb nomlanuvchi kompaniyaning savdo belgisi ekanligi aniqlangandan soʻng, tilning nomi „Java“ ga oʻzgartirilgan.

Nega „Java“ nomini tanlashgan? 
Barcha jamoa aʼzolaridan yangi nom tanlash uchun fikrlari toʻplangan. Bir qancha nomlar taklif qilingan, jumladan, „dynamic“, „revolutionary“, „Silk“, „jolt“, „DNA“ va shu kabilar. Ular texnologiyaning mohiyatini aks ettiruvchi inqilobiy, dinamik, jonli, ajoyib, oʻziga xos va talaffuzi oson va aytishi qiziqarli boʻlgan nom tanlashni xohlashgan. Jeyms Goslingning soʻzlariga koʻra, „Java Silk bilan birga eng yaxshi tanlovlardan biri edi“. Java juda noyob boʻlganligi sababli, jamoa aʼzolarining aksariyati boshqa nomlardan koʻra Javani afzal koʻrdi.
Java — Indoneziyadagi orol, u yerda birinchi kofe ishlab chiqarilgan (Java kofesi deb ataladi). Bu espresso loviyasining bir turi. Java nomini Jeyms Gosling oʻz ofisida bir chashka qahva ichayotganda tanlagan. Payqaganingizdek, java bu shunchaki nom, hech qanday qisqartma soʻz emas. 1995-yilda Time jurnali Javani 1995-yilning eng yaxshi oʻnta mahsulotidan biri deb atadi.

Java dasturlash tili relizlari 
JDK 1.0 1996-yil 23-yanvarda chiqarildi. Javaning birinchi versiyasidan soʻng tilga koʻplab qoʻshimcha funktsiyalar qoʻshildi. Endi Java Windows ilovalari, veb-ilovalar, korporativ ilovalar, mobil ilovalar, kartalar va hokazolarda qoʻllanilmoqda. Har bir yangi versiya Javaga yangi xususiyatlarni qoʻshadi. Hozirgacha koʻplab java versiyalari chiqarilgan. Javaning hozirgi barqaror versiyasi — Java SE 17.
Hozirda, 2022-yil 21-may holatiga koʻra, Java 8, 11 and 17 javaning barqaroq versiyalari, yaʼni doimiy ravishda qoʻllab quvvatlanadigan versiyalar sifatida qaraladi. Javaning asosiy relizlari, ularni chiqarilgan vaqti bilan keltirilgan:

Manbalar

Havolalar 
 Java dasturlash tiliga oid qoʻshimcha ingliz tilidagi manba
 Java dasturlash tilini ishlab chiqadigan kompaniya rasmiy sayti

Java
Obyektga asoslangan dasturlash
Dasturlash
Dasturlash tillari
Informatika
CTR (internet)

CTR ( — tiqillatib kirish tezligi) — Internet-marketingdagi koʻrsatkich. CTR banner yoki reklamani bosish sonining foiz sifatida oʻlchanadigan taassurotlar soniga nisbati sifatida aniqlanadi  . Texnika va internet rivojlanishi eskicha uslubdagi marketing reklamalariga qo‘shimcha shaklda yangicha internetdagi reklamalarning ham yaralishiga sababchi bo‘ldi. Yangi reklama uslublari paydo bo‘lishi esa o‘z-o‘zidan reklama samaradorligini hisoblash formulalari shakllanishiga olib keldi. CTR ham xuddi shu formulalardan biri hisoblanadi.

CTR ni hisoblash formulasi:
 

 Masalan: reklama 10 marta koʻrsatilgan va 2 marta reklamaga qiziqish bildirilib reklamani bosish orqali maʼlum yoʻnaltirilgan havolaga oʻtilgan. Shunda uning CTR ko‘rsatgichi 20% ni tashkil qiladi.

CTR qisqartmasi „si-ti-ar“ deb talaffuz qilinadi. CTR har qanday reklama kompaniyasi samaradorligining muhim koʻrsatkichidir. CTR indikatori internetdagi har qanday gipermatn havolasiga qoʻllanilishi mumkin. Eng yuqori CTR ko‘rsatgichi qidiruv tizimlarida kontekstli reklamada bo‘lishi mumkin, bunda reklama beruvchilarning reklamalari foydalanuvchi qidiruv soʻrovlariga qarab koʻrsatiladi.

Reklamaning CTR (bosish tezligi) ga quyidagi omillar muhim taʼsir koʻrsatadi:
 Bannerlarga joylashtirilgan rasmlar va matnlar.
 Hajm, katta reklamalar koʻproq eʼtiborni tortadi.
 Yorqinlik va kontrast.
 Media (ovoz, video) yoki animatsiyadan foydalanish.
 Interaktivlik.
 Reklama maydonidagi joylashuv o‘rni.

CTR koʻpincha reklama birligi yoki reklama maydoni sifatining oʻlchovi hisoblanadi. Shu bilan birga esda saqlash lozimki, rasmli reklama uchun CTR qiymati uni koʻradigan foydalanuvchilar sonidan (taassurotlar soni) va ular unga beradigan eʼtibordan ancha kam ahamiyatga ega. Umuman olganda CTR qanchalik yuqori bo‘lsa marketing kompaniyasi davomida reklamalar orqali odamlar eʼtiborini jalb qilish shunchalik samarali bo‘ladi. Shuningdek CTR reklamangiz, kontentingiz va veb-sahifalaringiz qidiruvchilar uchun qanchalik mos ekanligini koʻrsatishdan tashqari, CTR ham organik va pulli qidiruvda qidiruv tizimlari boʻyicha reytingga taʼsir qiladi. CTR orqali Google reyting algoritmi sizning reklamangiz yoki veb-sahifangiz qidiruv sahifasida qayerda koʻrinishini aniqlaydi. Bu sizning veb-saytingizni qidiruv natijalarida qancha odam koʻrishi va saytingizga shu maʼlumotni olish uchun kirishiga taʼsir qiladi.

Manbalar 

Marketing
Internet Qidiruv tizimi
Xo'ja Chorchinor

Xoʻja Chorchinor — bu ziyoratgoh Urgut shahri markazidan uch kilometr masofada joylashgan. Ziyoratgohdagi chinorlarning yoshi 1000-yildan oshgan, degan taxminlar bor. Kirish darvozasidan boshlangan markaziy yoʻlakning ikki tomonidan yuqoriga qarab chinorlar tizmasi qad rostlab borgan. Chap qatordagi chinorlar ichida ikkinchi chinor oʻzining kengligi bilan kishilar diqqatini tortadi. Rivoyatlarga koʻra, chinor oʻtmishda chillaxona xizmatini oʻtagan. Shoʻrolarning dastlabki hukmronlik davrida bir muddat bolsheviklarning majlis oʻtkazadigan joyi, keyinchalik esa maktab vazifasini bajargan. Boshqa bir rivoyatga koʻra, arab qoʻmondonlaridan biri Hoja Abu Tolib boʻlib, buloq atrofida toʻrt dona chinor ektiradi. U vafot etgach (866-867 yillar), shu chinorlar yaqinida dafn etiladi. Bu joyning yana bir nomi "Xoʻja Chorchinor" deb atalishining tarixi shu voqea bilan bogʻliq.

Chorchinor majmuasi ichida 1914-yilda Shayx Muhiddinxon tomonidan qurilgan masjid bor. Masjiddan dastlab madrasa sifatida foydalanilgan. Bino Abduqodir (1868-1934-yillar) ismli usta tomonidan qurilgan. 1927-yilgacha mazkur madrasada nafaqat Urgut, balki shu yaqin hududlardan kelgan tolibi-ilmlarga saboq berilgan.

Majmuaning ichki qismida bir nechta tarixiy shaxslarning qabrlari bor. Ulardan biri mashhur eshon Valixon Ismoilxoʻja oʻgʻli (1842-1915-yillar) boʻlib, Mir Arab madrasasida mudarrislik qilgan. U kishining oʻgʻillari Shayx Muhiddinxon (1875-1931-yillar) ham Urgutda yashab, Buxoro madrasalarida mudarrislik qilgan. Shayx Qutbiddinxon Muhiddinxon oʻgʻli (1906-1983-yillar) mashhur sharqshunos olim boʻlgan.

Majmuaning tashqari qismida eski qabriston boʻlib, Hoja Abu Tolib shu yerga dafn qilingan.
Agile

Ingliz tilidagi AGILE (Ejail) atamasi bir qancha maʼnolarni anglatadi:

1. Agile — harakatchan, chaqqon. 

●  a strong and agile athlete – kuchli va chaqqon atletikachi;

2. Agile — tezkor, hozirjavob.

●  an agile mind/brain — hozirjavob miya;

3. Agile — loyhani boshqarish yo'lini ta'riflashda ishlatiladi (biznesda).

●  Agile methods replace high-level design with frequent redesign — Agile usullar yuqori darajadagi dizaynni tez-tez qayta loyihalash bilan almashtiradi;

4. Agile — ishning o'rni va vaqtida ishlash kerakligini ta'riflashda ishlatiladi (biznesda).

●  Agile working is all about creating a flexible and productive environment — Agile ishlash - bu moslashuvchan va samarali muhit yaratishdir.

Loyihalar boshqaruvi 

 Agile dasturiy taʼminotni ishlab chiqish, dasturiy taʼminot ishlab chiqish usuli
 Agile konstruksiya, iterativ va inkremental qurilish usuli
 Agile oʻrganish, oʻquv jarayonlariga qoʻshimcha va iterativ usullarni qoʻllash
 Agile ishlab chiqarish, mijozlar ehtiyojlari va bozor oʻzgarishlariga tezda javob bera oladigan tashkilot

Harbiy 

 AIM-95 Agile, havo raketasi
 HMS  Agile, hech qachon ishlab chiqarilmagan Amphion klassi suv osti kemasi
 AGILE loyihasi, 1960-yillarning ARPA dasturi
 USS Agile, ikkita mina qoʻriqlash kemasi

Boshqa foydalanish 

 AGILE (sunʼiy yoʻldosh) (Astro-rivelatore Gamma va Immagini LEggero), Italiya kosmik agentligining astronomik sunʼiy yoʻldoshi
 Agile (ot) (1902-yilda tugʻilgan), amerikalik zotli poyga oti, 1905-yil Kentukki Derbisi gʻolibi
 Agile (produser) (1975-yilda tugʻilgan), kanadalik xip-xop musiqa produseri
 Agile, Mega Man X2 videooʻyinidagi X-Hunters aʼzosi
 Chevrolet Agile, kichik ixcham avtomobil
 Uollis WA-116 Agile, 1960-yillarda Britaniya avtogirosi (kemaning bir turi), Jeyms Bond filmida ishlatilgan " Siz faqat ikki marta yashaysiz "
 Agile (turlar guruhi), Pison genidagi ari turlari majmuasi
 AGILE (Heterojen ekspertlar jamoalarining innovatsion hamkorligi uchun 3-avlod samolyotlari MDO) H2020 Yevropa moliyalashtirilgan loyiha edi.
Islomxoʻja (film)

Islomxoʻja — oʻzbek badiiy dramasi. Film Xorazm bosh vaziri Islomxoʻja hayoti va faoliyatini yoritish maqsadida suratga olingan. Rejissori va senariy muallifi Jahongir Ahmedov Oʻzbekino agentligi Moskva bilan birinchi qoʻshma

Filmning bosh rollarida Ulugʻbek Qodirov, Alisher Uzoqov, Asal Shodiyeva, Matyoqub Matchonov, Husan Jumayev, Arslonov Hoshim va Azamat Ahrorov suratga tushishgan.

Syujet 
Xorazm bosh vaziri Islomxoʻja hayoti va faoliyati haqida hikoya qiluvchi filmda uning sirli oʻlimi tafsilotlarini oʻrganishga kirishgan tadqiqotchi-tarixchi, mavjud hujjatlar asosida haqiqiy aybdorlarni ochishga harakat qiladi.

Yaratilish 
2017-yil sentabr oyida Toshkent shahrida „Islomxoʻja“ filmi ustida ish boshlanishidan avval „Islomxoʻja“ mavzusida ilmiy-amaliy konferensiya boʻlib oʻtdi. „Filmlardagi hayot va badiiy tana“ mavzusidagi oʻzbek filmida gʻoyaviy talqin va senariy muhokama qilindi

Filmni suratga olish „Ezgu Film“ kinokompaniyasiga yuklangan. Filmda oʻzbek va rossiyalik mashhur aktyorlar suratga tushgan.

„Ezgu film“ kino saytida oʻsha davr muhiti qayta tiklandi. Rossiyadan kelgan ijodiy guruh bilan hamkorlikda 5 gektar maydonda shahar va jang maydoni manzaralari barpo etildi. 3500 kvadrat metr maydonni egallagan 5,5 metr balandlikdagi Xorazmshohning ikki qavatli saroyida 1500 ishchi mehnat qildi.

Rollarda 
 Ulugʻbek Qodirov — Islomxoʻja
 Alisher Uzoqov — Asfandiyor
 Asal Shodiyeva — Aziza poshshobieka
 Husan Jumayev — tarixchi
 Hoshim Arslonov — tarixchi
 Matyoqub Matchonov — Matvafo
 Oleg Galaxov — Aleksandr Likoshin
 Muhammadali Abduqunduzov — Feruzxon
 Azamat Axrorov — Bobojon
 Akmal Mirzaev — Omongaldi
 Elbek Fayziev — Shaxnazarboy
 Asadillo Nabiev — Sharif
 Boir Xolmirzaev — Xusayinbek
 Maʼruf Otajonov — Yasavulboshi

Ijodiy jamoa 
„Islomxoʻja“ filmi musiqasi Doniyor Aʼzamov tomonidan yozilgan. Ovoz muhandisi Anvar Fayzullaev. Ovoz dizayni Donyor Agzamov. CineLab Dolby Digital 5.1 tovozlarni qayta ishlagan.

Mukofotlar va nominatsiyalar 
 „Oltin humo“ milliy kinofestivalining „Eng yaxshi rassom“ nominatsiyasi gʻolibi (2019) (Akmal Saidov)
 „Oltin humo“ milliy kinofestivalining „Eng yaxshi vizajist“ nominatsiyasi gʻolibi (2019) (Valentina Abduqunduzova)

Manbalar 

2018-yil filmlari
Shayx Qutbiddinxon Muhiddinxon o‘g‘li

Qutbiy — Qutbiddin Muhiddinov — Eshoni Shayx hazratlari 1906-yil Urgut shahrida Muhiddinxon Valixon oʻgʻli xonadonida dunyoga kelib, 1983-yilda vafot etgan.

U kishining tarjimai holi juda murakkab. Oʻtgan yuz yillikda Oʻrta Osiyo xalqlari qancha ogʻir kunlarni boshdan kechirgan boʻlsa, hazrat ham bulardan benasib qolmagan. Lekin mashaqqatlarga qaramay, arab, fors tillari, tib, mantiq, tafsir va adabiyotshunoslik fanlarini mukammal egallab, olim va shoir boʻlib yetishadi. Xoja Ahrori Vali sulolasiga mansub bu inson bobosi Eshoni Valixon anʼanalarini ochiq boʻlmasa-da xufiyona davom ettirdi.

Eshoni Valixon olamdan oʻtgach, uning ishlarini oʻgʻli Muhiddinxon davom ettiradi. Sovet tuzumi balo-qazoday yopirilib, ilmu maʼrifatga jaholat qalqonini qoʻydi. Buxoroda madrasalar yopildi. Muhiddinxon Buxoro ilmu maʼrifatini Urgutda davom ettiradi. Chorchinor madrasasi qoshida 300 oʻrinli yotoqxona qurib beradi. Madrasa besh yil faoliyat koʻrsatadi. Unda taʼlim-tarbiya ishlari shu qadar mukammal yoʻlga qoʻyilgan ediki, „Buxoroi sharif Urgutga koʻchdi“, degan ovoza tarqaladi.

Xoja Muhiddinxon rahmdil, saxiy va notiq kishi boʻlgan. Ota-bobosidan qolgan boyliklaridan madrasa ahlini, chor-nochorlarni yedirib-ichirib, kiyintirgan. Biroq, mol-mulklari tortib olinib, unga yomon koʻz bilan qaray boshlashdi. Shundan soʻng u Arabistonga borib, 1931-yilda Madina shahrida vafot etadi. Qabri hazrati Usmondan toʻrt qabr narida.

Otasi Muhiddinxon izidan borgan Qutbiddinxon 1917-1920-yillarda Buxoroda Aspas mahdumdan taʼlim oladi. Urgutda Naqshbandiya sulukining yangi oʻchogʻini barpo etgan Eshoni Valixonda Xoja Ahrori Vali singari gʻayb ilmidan xabardorlik, „uvaysiy“lik mujassam edi. Bu xislatga Eshoni Shayx Qutbiddinxon hazratlari ham ega boʻlgan.

Qutbiddinxon hazratlari 1961-yildan boshlab OʻzFA Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim boʻlib ishladi.

Ish jarayonida Navoiy asarlarini oʻrganish bilan shugʻullandi. 1971-yilda Mirzo Muhammad Mahdixonning Alisher Navoiy asarlari tiliga bagʻishlab yozgan "Sangloh" asari ustida ishlab, 65 yoshida nomzodlik dissertatsiyasini yoqladi. Unda Navoiyning 12 ta nazmiy, 9 ta nasriy asari grammatikasi chuqur ilmiy tahlil qilingan. Domla toʻrt jildlik "Alisher Navoiy asarlari tilining izohli lugʻati"ning asosiy mualliflaridan biri boʻldi (Cahifa oxirida mazkur lugʻatning 1 jildi bilan tanishing). "Xamsa" dostonlari lugʻatlarini toʻliq sharhlab chiqdi. "Xazoyin ul-maoniy", "Lison ut-tayr", "Majolis un-nafois" asarlari lugʻatini tuzib, izohladi. Qutbiddinxon domlani akademik shoir Gʻafur Gʻulom „pirim“, „hazratim“ deb eʼzozlardi.

Bu farishtasifat inson shunchalar yoqimli, halim soʻzlar ediki, tinglab toʻymas edingiz. Uning yuksak insoniy xislatlari asarlariga shunday singdirilganki, odamlarni ezgulikka, maʼrifatga, dunyoda yaxshi nom qoldirishga chorlaydi.

Manbalar 

„Zarafshon“ gazetasi veb-sahifasi
WebCite

WebCite bu talab boʻyicha arxiv sayti boʻlib, u blogger yoki olim undan iqtibos keltirgan paytda mavjud boʻlgan internet mazmunini suratga olish orqali internetdagi ilmiy va taʼlim uchun muhim materiallarni raqamli saqlash uchun moʻljallangan. Saqlash xizmati asl veb-sahifalar qayta koʻrib chiqilayotgan, oʻchirilgan yoki boshqa sabablarga koʻra yoʻqolgan boʻlsa ham, havola chirishi deb ataladigan taʼsir koʻrsatilgan manbalar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan daʼvolarni tekshirish imkonini beradi.

2019-yil 9-17-iyul oraligʻida WebCite yangi arxiv soʻrovlarini qabul qilishni toʻxtatdi. Keyingi uzilishda, 2021-yil 29-oktabr holatiga koʻra, avval arxivlangan barcha kontentlar endi mavjud emas, faqat bosh sahifa ishlaydi.

Manbalar