MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Gʻozlar

Gʻozlar (lot. Anser) – suv qushlarining oʻrdaksimonlar oilasi gʻozsimonlar turkumiga mansub urugʻ.

Tashqi koʻrinishi 
Gʻozlarning tumshugʻi ajralib turadi. Tumshugʻining tepa qismi pastki qismiga qaraganda kattaroq va oʻtkir qirrali tirnoq bilan tugaydi. Tumshugʻ chetlarida kichik tishlar mavjud. Boʻyni oʻrta uzunlikda (oʻrdaklarnikidan uzun, ammo oqqushlarnikidan qisqaroq), oyoqlari ancha uzun, oʻrdaklarnikiga qaraganda tanasining oʻrta qismiga yaqinroq joylashgan.

Patlari va parlari juda yaxshi rivojlangan. Narlar modalardan deyarli farq qilmaydi. Faqat narning burni tumshugʻining boshida, shuningdek, tanasi bir oz kattaroq boʻladi.

Koʻpgina gʻozlar xavf ostidaligida yoki asabiylashganda qichqiradi, gʻagʻalaydi va vishillaydi.

Yashash tarzi 

Gʻozlar oʻtloq va botqoqli yerlarda, baʼzilari dengiz qirgʻoqlarida yashaydi; yaxshi yuradi va yuguradi; tez uchadi, lekin oʻrdaklarga qaraganda sekin suzadi va shoʻngʻiydi. Oʻrdak va oqqushlarga qaraganda suvda kamroq hayot kechiradi, hayotining koʻp qismini quruqlikda oʻtkazadi. Gʻozlar qishlash va uyalash hududlariga kechalari yuqori balandlikda, juda tez uchib boradi.

Oziqlanishi 

Ular asosan oʻsimliklar va urugʻlarning yashil qismlari bilan oziqlanadi. Oʻtkir tishli tumshugʻi yordamida ular oʻt, don, karamni chimchilab, barglar, rezavorlar, dukkaklilar va otquloqlarni terib yeyishadi. Oʻsimliklardan tashqari, baʼzi turlar ham mayda umurtqali hayvonlar va hasharotlar bilan oziqlanadi.

Koʻpayishi 

Gʻozlar juft boʻlib yashaydilar va migratsiya paytida ular katta toʻdalarda toʻplanishadi. Ular botqoqlarda, baʼzilari daraxtlarda in quradilar; odatda 6-12 donagacha tuxum qoʻyadi. Nar tuxum bosmaydi, urgʻochisini va joʻjalar ochib chiqqanda, butun oilani himoya qilib, yaqin atrofda yuradi.

Yana qarang 
 Xonaki gʻoz

Adabiyotlar 
 Бейчек В., Штясны К. Птицы. Иллюстрированная энциклопедия. — М.: «Лабиринт-пресс»
 Акимушкин И. Мир животных. Птицы, рыбы, земноводные и пресмыкающиеся. — М.: «Мысль», 1995

Manbalar
Qambarov

Qambarov

 Boymurod Qambarov
 Murodali Qambarov — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni
 Tursun Qambarov — sovet va oʻzbek partiyalari yetakchisi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Fargʻona viloyat qoʻmitasi birinchi kotibi (1954—1962)

Yana qarang 
 Qambarova
Bosh vazir

Bosh vazir ( – birinchi; minister – vazir) – Hukumatni boshqaradigan yuqori mansabdor shaxs. Mutlaq monarxiya, dualistik monarxiya va prezidentlik respublikalarida davlat rahbari oʻz xohishiga koʻra yakka tartibda tayinlanadi, parlamentar mamlakatlarda esa parlamentda eng koʻp oʻringa ega boʻlgan partiya rahbari bosh vazir boʻladi. Bosh vazir hukumat ishiga mas’uldir, hukumat majlislarini tashkil qiladi va ularga raislik qiladi, hukumatning kun tartibini belgilaydi, vazirlarga topshiriqlar beradi, ularning ishini nazorat qiladi, hukumat qarorlarini imzolaydi, oʻz nomidan farmonlar va farmoyishlar chiqaradi. Bosh vazir isteʼfoga chiqsa, butun hukumat ham isteʼfoga chiqadi. Koʻpgina mamlakatlarda bosh vazir davlat rahbaridan keyingi ikkinchi mansabdor shaxs hisoblanadi. Davlat rahbari oʻz vazifalarini bajara olmagan taqdirda uning vakolatlari vaqtincha bosh vazirga oʻtadi. Bosh vazir alohida tartibda jinoiy javobgarlikka tortiladi (faqat davlat ayblovchisi ish qoʻzgʻatishi mumkin, ishni faqat oliy sud koʻrib chiqishi mumkin va hokazo).

Baʼzi mamlakatlarda bosh vazir xalq ovozi bilan belgilanadi, boshqalarida esa parlament uni (Qirgʻiziston Respublikasi, Qozogʻiston, Belorussiya, Rossiya Federatsiyasi) yoki davlat rahbari (Buyuk Britaniya, Fransiya) etib tayinlaydi.

Har bir mamlakatda bosh vazirning oʻz unvoni bor, masalan, Latviyada – vazirlar prezidenti; Germaniya va Avstriyada – kansler; Qirgʻiziston va Isroilda – hukumat boshligʻi, Italiya va Peruda uni Vazirlar Kengashi Raisi deb atashadi.

Tarixi 
Bosh vazirlik idorasi Gʻarbiy Yevropada XVI – XVII asrlarda paydo boʻlgan. Bosh vazir soʻzi birinchi vazir deb tarjima qilinadi. Fransiyada XVI – 17 asrlarda bosh davlat vaziri lavozimi paydo boʻlgan.

Adabiyotlar 
 Yuridik atama va tushunchalarning ruscha-qirgʻizcha izohli lug'ati. Ilmiy maʼlumotnoma nashri/ARD/Chekki loyihasi, mualliflar jamoasi. – B.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
 Ruscha-qozoqcha huquqiy izohli lugʻat-maʼlumotnoma. – Olmaota: „Jeti xartiyasi“ nashriyoti, 2008 yil. ISBN 9965-11-274-6
Lavozim
Mansab
Bosh vazirlar
Carrossel

Carrossel – Íris Abravanel tomonidan yaratilgan Braziliya telenovela. Telenovela SBT telekanali orqali 2012-yilning 21-maydan 2013-yilning 26-iyuliga qadar efirga uzatildi.

Rollarda 

 Rosanne Mulholland – Professora Helena Fernandes
 Jean Paulo Campos – Cirilo Rivera
 Larissa Manoela – Maria Joaquina Medsen
 Maisa Silva – Valéria Ferreira
 Nicholas Torres – Jaime Palillo
 Stefany Vaz – Carmen Carrilho
 Guilherme Seta – Davi Rabinovich
 Aysha Benelli – Laura Gianolli
 Thomaz Costa – Daniel Zapata

Manbalar

Havolalar 

  
 

Braziliya teleseriallari
2010-yillar teleseriallari
Intuitive Machines

Intuitive Machines — Amerikaning kosmik texnologiyalar ishlab chiqaruvchi kompaniyasi. Kompaniya 2024-yil fevralida IM-1 missiyasi doirasida Oyga ilk parvozini amalga oshirgan Nova-C qoʻnuvchi qurilmasini ishlab chiqqan.

Tarixi 

Kompaniya 2018-yil noyabr oyida NASA tomonidan Commercial Lunar Payload Services (CLPS) dasturi doirasida 9 ta kompaniyadan biri sifatida tanlab olindi. Kompaniyaning Nova-C oʻzi qoʻnuvchi moduli NASA tomonidan Oyning tabiiy resurslarini oʻrganish va ulardan foydalanishga qaratilgan ushbu dasturning birinchi loyihasi sifatida taklif qilingan.

2019-yil 31-may kuni NASA Intuitive Machines kompaniyasiga Nova-C qoʻnuvchi qurilmasini ishlab chiqish va uni Oyga uchirish uchun 77 million dollar ajratganini eʼlon qildi.

2020-yil 13-aprel kuni Intuitive Machines oʻzining birinchi tijorat missiyasi Oyning Shryoter vodiysi yaqiniga qoʻnishni moʻljallanayotganini maʼlum qiladi.

2021-yil 22-aprel kuni qoʻnish joyi Oyninv Aniqlik dengizi va Inqiroz dengizi oraligʻidagi nomaʼlum joyga oʻzgartirilgani maʼlum qilindi.

2023-yil 14-fevral kuni NASDAQ fond birjasida Intuitive Machines kompaniyasining aksiyalari savdosi boshlandi.

Fevral oyida kompaniya Inflection Point Acquisition kompaniyasi bilan oʻzaro birlashish jarayonini yakunladi va Delaver shtatida roʻyxatdan oʻtadi.

2024-yil 15-fevralda Intuitive Machines kampaniyasining (IM-1) Nova-C qoʻnuvchi modulini Oy yuzasiga yetkazish uchun birinchi parvozni amalga ishirdi. Modul 2024-yil 22-fevral kuni GMT bilan soat 23:23 da Oyning janubiy qutbi hududidagi Malapert krateri yaqinida qoʻndi.

Ushbu parvoz muvaffaqiyatli amalga oshgandan soʻng kompaniyaning aksiyalarining narxi deyarli 1,5 baravar yoki 2024-yilning ilk kunidagi narxiga nisbatan 3 baravarga koʻtarildi.

Mahsulotlar

Nova-C 
Nova-C – yengil qoʻnish qurilmasi (moduli) boʻlib, Oy yuzasiga kichik tijorat yuklarini yetkazish uchun moʻljallangan. Ushbu modul uchirilishi Falcon-9 raketasi yordamida amalga oshirililadi.

Boshqa mahsulotlar 

Yengil vaznli Nova-C modulidan tashqari kompaniya qoʻshimcha ravishda, oʻrta va ogʻir yuk koʻtarish imkoniyatiga ega Nova-D va Nova-M modullarini ishlab chiqarishni rejalashtirgan

Intuitive Machines NASAning Jonson kosmik markazi bilan hamkorlikda xalqaro kosmik stansiyadan yuklarni qayta olib tushish uchun moʻljallangan Universal Return Vehicle (URV) modulini ishlab chiqdi.

Yana qarang 

 Aerobotic

Manbalar

Havolalar 

 https://intuitivemachines.com
Kompaniyalar
Kosmik parvoz navigatsiya qutilari
Muskovi oʻrdak

Muskoviya oʻrdagi (Cairina moschata) Amerika qitʼasida, Texasning Rio Grande vodiysi va Meksika janubidan Argentina va Urugvaygacha boʻlgan hududlarda tarqalgan oʻrdak turi. Muskoviya oʻrdaklari Yangi Zelandiya, Avstraliya, Markaziy va Sharqiy Yevropada uchraydi. Bir qator populyatsiyalari Amerika Qoʻshma Shtatlarida, xususan Florida, Luiziana, Massachusets, Katta Gavayi orolida, shuningdek Shimoliy Amerikaning koʻplab boshqa qismlarida, jumladan, Kanadaning janubida ham uchraydi.

Manbalar
Azad axborot agentligi

Azad axborot agentligi (ANA – Azad News Agency) () – Eron axborot agentligi 2004-yil 19-mayda Islom Azad universitetining Inson fanlari boʻlimida ochilgan. Axborot agentligi fors, ingliz, arab va turk tillarida faoliyat yuritadi. Agentlik egasi Islom Azad universiteti boʻlib, Murtazo Xalafi-Zade ANA kompaniyasining hozirgi bosh direktori hisoblanadi. Hasan Karbalay uning sobiq „bosh ijrochi direktori“ edi.

Agentlik rahbarining soʻzlariga koʻra:

„Azad axborot agentligi axborot tarqatishni rivojlantirish va universitet faoliyati sohasida oʻzgarishlar yaratish maqsadida tashkil etilgan… Boshqa tomondan, ANA (Islom) Azad universitetining turli boʻlimlarida faol boʻlish uchun tashkil etilgan.“

Yana qarang 

 Talabalar yangiliklar tarmogʻi

Manbalar 

Islom Azad universiteti
Eron siyosati
Tehrondagi ommaviy axborot vositalari
Islom universiteti kolleji

Iroqdagi Najah Islom universiteti kolleji 2004-yilda Iroqning Najaf shahrida tashkil etilgan xususiy universitetdir. Universitet 2004-yilda Sadiruldin Al-Gubanchi tomonidan tashkil etilgan. Universitetda hozir 7000 ga yaqin talaba tahsil oladi. Kollej Iroq Oliy taʼlim va ilmiy tadqiqotlar vazirligi tomonidan tan olingan.

Tarixi 
Islom universiteti kolleji 1996-yilda № (13) buyruqqa koʻra, Oliy taʼlim va ilmiy tadqiqotlar vazirligining rasmiy tan olinishi va taʼsis litsenziyasini qoʻlgan kiritgan. Shuningdek, Vazirlar Kengashi Bosh Kotibiyati (Najaf shahridagi Islom universiteti kolleji) Vazirlar Mahkamasining 2009-yildagi 381-son qarori bilan tasdiqlangan 11-may 2009-yildagi 331906-sonli maktubida kollejga taʼsis litsenziyasi berilgan.

Boʻlimlari 
Kollej oʻzining turli boʻlimlarida bakalavr darajasini beradi. Boʻlimlarga quyidagilar kiradi:

 Huquq
 Siyosiy va xalqaro fanlar
 Qur’on va tilshunoslik
 Islom doktrinasi
 OAV
 Kompyuter injiniringi texnologiyasi
 Havo sovutish muhandisligi texnologiyasi

Yana qarang 

 Iroqdagi universitetlar roʻyxati

Manbalar 

Iroqdagi universitetlar
Iroqdagi islomiy universitet va kollejlar
Miqot Zu al-Hulayfa

Miqot Zu al-Hulayfah (), shuningdek, Masjid ash-Shajaroh () yoki Zu al-Hulayfah (), Madinaning Abyar Ali shahridagi miqot va masjid. Bu As Sayl al Kabirdagi Miqot Qorn al-Manazildan keyin ikkinchi eng katta miqot masjididir.

Tarixi 
Ibn Abbos rivoyat qilgan „Sahih Buxoriy“, 25-kitob, 14-hadisda Muhammad tomonidan Zu al-Hulayfa Madina ahlining miqoti deb taʼriflangan:„Allohning elchisi (ﷺ) Zu al-Hulayfani Madina ahli uchun miqot qilib belgilagan edilar…“Masjid 706–712-yillarda (hijriy 87-93) Madinada umaviylar hokimi boʻlgan Umar ibn Abdulaziz davrida qurilgan boʻlib, shundan soʻng bir necha marta taʼmirlangan.

Arxitekturasi 

Hozirgi masjid binosi qirol Fahd davrida qurilgan. U 36 000 kvadrat metr shaklidagi korpus ichida taxminan 6 000 kvadrat metr maydondagi kvadrat shaklida. U taxminan 1000 kvadrat metr (11 000) keng hovli bilan ajratilgan ikkita galereya toʻplamidan iborat. Galereyalar uzun gumbazlar bilan tugaydigan ark shaklida tuzilgan.

Yana qarang 

 Saudiya Arabistonidagi masjidlar ro'yxati
 Bayda

Manbalar

Havolalar 

 Bu yerda masjidning bir nechta suratlari bilan galereyani topish mumkin
 Masjidning xususiyatlari haqida qisqacha maʼlumotni shu yerda topishi mumkin
 3D virtual sayohatni bu yerda topish mumkin
Madinadagi masjidlar
Islom muqaddas joylari
Haj
Yangi klassik arxitektura
Yetti masjid

Yetti masjid () – Saudiya Arabistonining Madina shahridagi oltita kichik tarixiy va tez-tez tashrif buyuriladigan masjidlardan iborat majmua. Majmua oltita masjiddan iborat boʻlsa-da, „Sabʼah“ nomi „yetti“ maʼnosini bildiradi, chunki bitta masjid buzib tashlagan. Masjidga tez-tez ziyoratchilar tashrif buyurishsa-da, Saudiya manbalari Islom paygʻambari Muhammadning buyrugʻida yoki shariatda bu masjidlarni ziyorat qilishning fazilati haqida hech qanday maʼlumot yoʻqligini daʼvo qilmoqda. Paygʻambar ayti: „Sizlar oʻzingizni bu uch masjiddan boshqasi: Masjid an-Nabaviy, Masjidul-Harom va Al-Aqsodan tashqari ziyorat qilishga tayyorgarlik koʻrishga majburlamaysiz“. Ammo soʻnggi paytlarda buni madaniy va diniy meros sifatida saqlashga intilish kuzatilmoqda. Quyida Ali ibn Abu Tolib masjidi uchun aytilgandek.

Manzil 
Bu masjidlar Sela togʻining janubida joylashgan.

Majmuadagi masjidlar

Al-Fath masjidi 
Al-Fath masjididan 20 metr janubda joylashgan boʻlib, Xandaq jangi paytida qurilisga rahbarlik qilgan Salmon Al-Forisiy nomi bilan atalgan. Masjid xalifa Umar bin Abdulaziz davrida qurilgan va Makka sharifi davrida 1154-yilda vazir Sayfuddin Abu al-Hija tomonidan taʼmirlangan.

Salmon al-Forisiy masjidi 
Bu masjid eng katta masjid boʻlib, gʻarbiy qismida Salo togʻining ostida joylashgan. Xandaq jangida paygʻambar bu yerda namoz oʻqigani va jang musulmonlarning gʻalabasi bilan yakunlangani (arabchada „Fath“ degan maʼnoni anglatadi) rivoyatlari tufayli bu masjid „Al-Fath“ nomini olgani rivoyat qilinadi. Masjid xalifa Umar ibn Abdulaziz davrida qurilgan va 1154-yilda Makka sharifi davrida vazir Sayfuddin Abu al-Hija tomonidan taʼmirlangan.

Abu Bakr Siddiq masjidi 
U Salmon al-Forsiy masjididan 15 metr janubi-sharqda joylashgan.

Umar bin Xattob masjidi 
U Abu Bakar As-Siddiq masjididan 10 metr janubda joylashgan. Bu masjid balandroqda joylashgan boʻlib, uning koʻrinishi Al-Fath masjidiga toʻgʻri keladi, shuning uchun ular bir vaqtning oʻzida qurilgan va taʼmirlangan deb hisoblanadi.

Saʼd ibn Mu’oz masjidi

Ali ibn Abu Tolib masjidi 
Fotima az-Zahra masjidining janubida kichik tepalikda joylashgan. Bu masjidning uzunligi 8,5 metr, kengligi 6,5 metr. Rivoyat qilinishicha, Ali shu yerda Xandaq jangiga qoʻshilgan. Bugungi kunda Madina mahalliy hukumati ushbu masjidni asl shaklini saqlab qolgan holda taʼmirlamoqda va kichik binoning bezaklari sifatida uning atrofida katta park barpo etmoqda.

Fotima az-Zahra masjidi 
Bu boshqa masjidlarga tutashgan kichik masjid boʻlib, maydoni 4x3 metr. Bu masjid Hijoz viloyatining Usmonlilar davrida Sulton Abdulmajid I davrida qurilgan.

Yana qarang 

 Saudiya Arabistonidagi masjidlar roʻyxati
 Masjidlar roʻyxati
 Madinadagi masjidlar roʻyxati
Madinadagi masjidlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Ibn Xaldun nomidagi xalqaro ilmiy tadqiqot instituti

Xalqaro Islom Tafakkuri va Sivilizatsiyasi Instituti – (ISTAC) Malayziya Xalqaro Islom Universiteti (IIUM) qoshidagi aspirantura institutidir. ISTAC – IIUM islomiy tadqiqot instituti boʻlib, milliy va global miqyosda islom tafakkuri va sivilizatsiyasi boʻyicha ilgʻor darajadagi tadqiqotlar bilan shugʻullanishga qaratilgan. U yangilanishga bagʻishlangan qiyosiy, madaniy va sivilizatsiyaviy tadqiqotlarni rivojlantirishga eʼtibor beradi.

Joylashuvi 
Institut binosi Kuala-Lumpurning Taman Duta shahrida, Malayziya xalqaro islom universitetining Gombakdagi asosiy kampusidan taxminan 20 kilometr uzoqlikda joylashgan.

Yana qarang 

 Bilimni islomlashtirish

Manbalar

Adabiyotlar 
 Waardenburg, Jacques (1998). „Observations on the Scholarly Study of Religions as Pursued in Some Muslim Countries“. Numen. Vol. 45. No. 3. pp. 237. JSTOR.

Havolalar 

 Sayid Muhammad Naqib al-Attas kutubxonasi 

Malayziyadagi islomiy universitet va kollejlar
Selangordagi universitet va kollejlar
Malayziyadagi xalqaro islom universitetlari
Malayziyadagi tadqiqot institutlari
Al-Rojhi masjidi

Shayx Sulaymon al-Rojhi masjidi (), oddiygina Al-Rojhi masjidi (), Saudiya Arabistonining Ar-Riyod shahridagi al-Jazira mahallasidagi jome masjidi. 2004-yilda ochilgan bu Ar-Riyoddagi eng katta masjid va Saudiya Arabistoni va arab dunyosidagi eng yirik masjidlar qatoriga kiritilganidan tashqari shaharning eng mashhur diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi. U saudiyalik tadbirkor va milliarder Sulaymon bin Abdulaziz al-Rojhi sharafiga nomlangan.

Umumiy koʻrinishi 
Masjid qurilishi saudiyalik tadbirkor Sulaymon bin Abdulaziz al-Rojhi tomonidan moliyalashtirilgan. Masjid 1985-yildan beri al-Safo mahallasining sharqida joylashgan xuddi shu nomdagi eski masjid o‘rnini bosgan.

Ilgari al-Rabvah mahallasida joylashgan edi.

Masjid 2004-yil 26-sentyabrda Ar-Riyodning o‘sha paytdagi gubernatori shahzoda Salmon bin Abdulaziz al-Saud tomonidan ochilgan. Uning ochilishidan taxminan ikki oy o'tgach, mahalliy ko'cha sotuvchilari masjidning sharqiy avtoturargohini ochiq bozorga aylantirdilar, natijada odamlar gavjum va tartibsizliklar paydo bo'ldi. Mahalliy “Ar-Riyod” gazetasi bu haqda xabar berib, shahar munitsipalitetlaridan masalaga aralashishni so‘ragan.

Masjid kutubxonasi 2005-yilda ochilgan, dastlab 3 mingga yaqin kitobni o'z ichiga olgan bo'lsa, 2013-yilga kelib bu ko'rsatkich 16 mingtani tashil etdi.

Masjidda saudiyalik tadbirkor va xayriyachi, Al-Rojhi Bank asoschisi Solih Abdulaziz al-Rojhining vafoti janoza namozi o‘qilgan. 2012-yilda masjidda Solih va Sulaymonning ukasi Muhammad bin Abdulaziz al-Rojhining janoza namozi ham bo‘lib o‘tgan.

COVID-19 yopilishi va qayta ochilishi 
2020-yil mart oyida Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti koronavirusni global pandemiya deb eʼlon qildi. Bir necha hafta o'tgach, qirol Salmon Saudiya Arabistoni bo'ylab barcha turdagi yig'ilishlarni taqiqlab, uch haftalik umummilliy komendantlik soati e'lon qildi. Al-Rojhi masjidi keyinchalik 2020-yil iyungacha yopildi. 2021-yilda Islom ishlari vazirligi Al-Rojhi masjidini mamlakatda COVID-19 pandemiyasining tarqalishini oldini olish maqsadida Ar-Riyoddagi islomiy dafn marosimlari uchun moʻljallangan 12 ta masjiddan biri sifatida tan oldi.

Manbalar 

Saudiya Arabistonidagi sunniy masjidlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Ar-Riyoddagi masjidlar
Yovvoyi kurka

Kurka (Meleagris gallopavo (Linnaeus, 1758)) – qirgʻovullar turkumiga mansub yirik Yangi dunyo oʻtxoʻr qushi. Xonaki kurkaning ajdodi hisoblanadi.

Umumiy xususiyatlari 

Yovvoyi kurkaning tabasi yirik, vazni 8 kg gacha (erkak). Narining uzunligi 100-110 sm, urgʻochisi 85 sm. Oyoqlari uzun va kuchli. Qushlar qisqa masofalarga ucha oladi.

Tashqi koʻrinish 
Tanasining ustki qismi jigarrang-sariq va jigarrang-qizil, metall rangi koʻrinishida, qanotlaridagi patlari qora, orqa va quyruq patlarining pastki qismi yashil va qora chiziqlar bilan uygʻunlashgan jigarrang tusda. Tanasining pastki qismi sargʻish-jigarrangdan jigarrang-kulranggacha oʻzgarib boradi.

Boshi va boʻynining yuqori qismi koʻk rangda, tuklarsiz. Tumshugʻining tagida gʻoʻshtli qoʻshimcha osilib turadi.

Oyoqlari qizil yoki binafsha rangda. Koʻkragida ot tukiga oʻxshash tuklar bor.

Modaning rangi sustroq, oʻlchami erkaklarnikiga qaraganda kichikroq.

Yashash tarzi 
Shimoliy Amerika oʻrmonlarida uchraydi.

Oʻsimlik va hayvonot ozuqalari – yongʻoq, boshoq, don va turli xil mevalar, shuningdek, hasharotlar bilan oziqlanadi.

Koʻpayishi
Yerga in quradi. Aprel oyida moda 10 dan 15 gacha va hatto 20 ta gacha tuxum qoʻyadi va ularni qattiq himoya qiladi.

Yovvoyi kurkalar koʻpincha xonaki urgʻochilar bilan juftlashadi va natijada olingan joʻjalar mahalliy  joʻjalarga qaraganda yaxshiroq sifatga ega boʻlad.

Manbalar

Havolalar
Muhammad bilan muloqot qilgan arab qabilalari

Paygʻambar Muhammad bilan oʻsha davrda bir qancha arab qabilalari aloqa oʻrnatgan.

Kirish 
Eng koʻzga koʻringan arab qabilalaridan biri Quraysh qabilasi boʻlib, qabilaning oʻzi bir necha kichik urugʻlarga boʻlingan. Muhammadning oʻzi aynan Banu Hoshim urugʻidan boʻlgan. Quraysh qabilasi orasida Banu Abd-Shams urugʻi esa Banu Hoshimning eng ashaddiy dushmani sifatida tanilgan. Muhammaddan keyin musulmon xalqi Usmonli turklari hokimiyat tepasiga kelguniga qadar hudud faqat Quraysh qabilasi tomonidan boshqarilgan.

Bundan tashqari Qurayshning boshqa bir koʻzga koʻringan qabilalari orasida Banu Saqif va Banu Utub qabilalari boʻlgan.

Madinada qoʻnim topgan yahudiy qabilalari ham diqqatga sazovor qabilalardan boʻlishgan, ular orasida Banu Qurayza, Banu Nodir va Banu Qaynuqo qabilalari Muhammadning hayotida muhim rol oʻynagan, shuningdek, tarixda boʻlib oʻtgan Buas jangida ham ishtirok etgan. Ushbu qabilalar musulmonlarga qarshi chiqmaslik toʻgʻrisida shartnoma tuzishgan, biroq keyinchalik uni buzganliklari uchun urush boshlanishiga sabab boʻlishgan.

Qabilalar roʻyxati 
Paygʻambar Muhammad bilan aloqada boʻlgan arab qabilalariga quyidagilar kiradi:

 Quraysh — Makkadagi eng mashhur urugʻ.
 Banu Kinana — Qurayshga aka-uka qabilalar, ular Makkada va Makka atrofida mashhur boʻlgan.
 Banu al-Axdariy (Quraysh qabilasi boʻlimi) – Jazoir va Yamanda juda katta taʼsirga ega boʻlgan.
 Banu Bakr ibn Abdumanat — Yalamlam va Yasrib shahri atrofidagi urugʻlardan biri boʻlib, Banu Kinana qabilasining boʻlimi boʻlgan.
 Banu Jozima — Yalamlam shahrida joylashgan, Banu Kinana urugʻining bir tarmogʻi.
 Banu Xotayl — Huzaymaning aka-ukalari va ularning Makkadagi qoʻshnilari.
 Banu Saqif — Toif shahrida joylashgan qabila, boshligʻi Urva ibn Mas’ud.
 Banu Bariq — Borak shahri qabilasi.
 Banu Utub — Najd shahridagi qabila.
 Banu G'atafon — Yasrib va Xaybarning sharqiy qismidagi qabila.
 Banu Hilol – Hijoz va Najd qabilasi.
 Banu Tamim — Markaziy Arabistondagi hukmron kuch.
 Banu Saʼd qabilasi.
 Banu Amr — xalifa Umar va uning hamrohlari Makkadan hijrat paytida ular bilan birga boʻlgan.
 Banu Davs — Makkaning janubiy qismidagi qabila, boshligʻi Abu Hurayra.
 Banu Abs — boshligʻi Huzayfa ibn al-Yaman.
 Banu Juma.
 Banu Kalb.
 Abdulqays.
 Banu Xuzoa — Makka va Badr oʻrtasidagi qabila.
 Banu Hanifa — Banu Bakrning bir tarmogʻi.
 Banu Laxm.

Madinada joylashgan qabilalar:

 Banu Kinana
 Banu Xazraj

Yahudiy qabilalari:

 Banu Alfajir.
 Banu Alkahinon — Horun naslidan kelib chiqqan qabila.
 Banu Avf.
 Banu Horis yoki Banu Chorath Najron shahri hukmdor qabilalari.
 Banu Nodir – Yasribda joylashgan al-Kahinon qabilasi boʻlimi.
 Banu Najjor
 Banu Qaynuqo — yarim oroldagi yahudiy qabilalarining Islomdan oldin eng kuchli qabilasi.
 Banu Quzoa – sadduqiy yahudiylikni qabul qilgan Himʼyariy qabilasi.
 Banu Qurayza – Yasribda joylashgan al-Kahinon qabilasi boʻlimi.
 Banu Shutayba.

Yana qarang 

 Arabiston yarim orolidagi qabilalar va urugʻlar

Manbalar

Havolalar 

 https://web.archive.org/web/20071006092639/http://www.yanabi.com/forum/messageview.cfm?catid=79&threadid=5270&forumid=1

Muhammad bilan muloqot qilgan arab qabilalari
As-Suhum masjidi

As-Suhum masjidi () – Saudiya Arabistonining Ar-Riyod shahridagi al-Yamama mahallasida hozirda tiklanayotgan masjid. 49 kvadrat metr maydonni egallagan masjid taxminan 18-19-asrlarga toʻgʻri keladi, u Manfuha shahrida joylashgan. Masjid loydan foydalanilgan holda Najdiy meʼmorchiligi asosida qurilgan. Saudiya Arabistoni rasmiylari 2020-yilda masjid atrofidagi barcha qazish ishlarini toʻxtatib, uni himoya qilish choralarini koʻrishni boshladi.

Manbalar 

Saudiya Arabistonidagi sunniy masjidlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda emas
Banu Damra

Banu Damra () – Islom paygʻambari Muhammad davridagi qabilalardan biri. Saudiya Arabistonining al-Abvo hududida istiqomat qilishgan. Vaddan bosqinida Muhammad bilan toʻqnash kelishgan.

Yana qarang 
 Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar 

Muhammad bilan muloqot qilgan arab qabilalari
QAMO Katta masjidi

QAMO Katta masjidi – Juma (juma) masjidi va Saudiya Arabistonining Riyod shahridagi Qirol Abdulloh moliya okrugining meʼmoriy markazi. 6103 kvadrat metrli inshoot jamoat maydoni va kerak boʻlganda ochiq havoda namozgoh vazifasini bajaradigan katta shahar maydonida joylashgan. Ar-Riyodda joylashgan Omrania and Associates arxitektura va muhandislik firmasi tomonidan loyihalashtirilgan masjidda choʻl atirgulining shaklidan ilhomlanilgan.

Manbalar 

Ar-Riyoddagi masjidlar
Ar-Riyoddagi bino va inshootlar
Jaʼfar ibn Muhammad ibn Ammar al-Burjumiy

Jaʼfar ibn Muhammad ibn Ammar al-Burjumiy () (866-yilda vafot etgan) Abbosiylar xalifaligi bosh qozisi (qozi al-quzzot).

Asli kufalik oila aʼzosi deya maʼlumot berilgan Jaʼfar 849/50-yillarda mihna davri qozisi Gʻasson ibn Muhammad al-Marvaziy oʻrniga Kufa qoziligiga tayinlanishiga qadar Vosit qozisi boʻlgan. 863 yoki 864-yilda xalifa Mustaʼin tomonidan bosh qozilik lavozimiga tayinlangan va 866-yilda vafotiga qadar shu lavozimda qolgan.

Yana qarang 
 Jaʼfar ibn Abulvohid ibn Jaʼfar al-Hoshimiy
 Yahyo ibn Aktam
 Ibn Qutayba

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 

Abbosiylar xalifaligi bosh qozilari
866-yilda vafot etganlar
9-asr Abbosiylar xalifaligi kishilari
Kufalik kishilar