MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Waylon Francis

Waylon Dwayne Frencis Box (1990-yil 20-sentabrda tugʻilgan) — Kosta-Rikalik professional futbolchi, Kosta-Rikaning CS Herediano klubi va Kosta-Rika terma jamoasida chap qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.

Faoliyati

Klubdagi faoliyati 
Waylon Frensis oʻz faoliyatini Deportivo Saprissa yoshlar tizimida boshlagan. U birinchi diviziondagi debyutini 2011-yil 13-yanvarda Bruxas bilan Barrio Mexikoga qarshi oʻyinda oʻtkazgan. Bruxas bilan qisqa vaqt qolgandan soʻng, u Limonga qoʻshilgan va Karib dengizi klubida faqat bir mavsum qolgan. 2012-yilda u Heredianoga qoʻshilgan. U karyerasidagi ilk golini KONKAKAF Chempionlar Ligasi 2012-13-yilgi mavsumda Panamadagi Rommel Fernandes Estadiosida Heredianoda oʻynab, Tauro FC darvozasiga kiritgan.

Uning Chempionlar ligasida Herediano bilan oʻyini Oliy Liga futbol klubi Columbus Crew SC eʼtiborini tortgan, bu esa uni klubning 2014-yilgi mavsum uchun shartnoma imzolashiga olib kelgan. Frencis MLS va klubdagi debyutini 2014-yilning 8-martida DC United ustidan 3:0 hisobida gʻalaba bilan boshlagan. 2015- yilda Frensis boshqa ikki jamoadoshi bilan Angliya Premer-ligasining „Tottenxem“ga qarshi MLS yulduzlar oʻyinida ishtirok etish uchun tanlangan. U oktabr oyi boshida oʻng yelkasida operatsiya qilingani uchun 2016-yilgi mavsum yakunini oʻtkazib yuborgan. 2017-yil 1-dekabrda Crew SC Frencis bilan shartnoma variantini rad etgan va uning klubdagi toʻrt yillik faoliyatini yakunlagan

2017-yil 14-dekabrda Frencis Seattle Sounders FCga 50 000 AQSh dollari miqdorida umumiy ajratma puli evaziga sotilgan.

2019-yil 5-fevralda Frensis Columbus Crew SC jamoasiga 50 000 AQSh dollari miqdoridagi umumiy ajratma puliga almashtirilgan.

Kolumb 2020-yilgi mavsumdan keyin Frencis bilan shartnoma variantini rad etgan. U 2021-yilning 6-yanvarida yana klub bilan shartnoma imzolagan. 2021-yilgi mavsumdan soʻng Kolumb Frencis bilan shartnoma variantini rad etishni tanlagan.

2022-yil 3-fevralda Frencis oʻzining tugʻilgan Kosta-Rikaga qaytishi uchun Herediano bilan 3 yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qilgan.

Xalqaro faoliyati 
Waylon Frencis Kosta-Rikaning 23 yoshgacha boʻlgan futbolchilari tarkibida boʻlgan. Frencis Nikaraguaga qarshi oʻyinda oʻzining debyut oʻynini oʻtkazgan 2013-yilda Centroamericana kubogini yutgan jamoaning asosiy oʻyinchilaridan biri boʻlgan.

Frencis, shuningdek, 2014-yilgi FIFA Jahon chempionatida chorak finalga chiqqan jamoaning bir qismi boʻlgan. Garchi u oʻynamagan boʻlsa-da, u „¡Llore conmigo, papi!“ deb baqirishi bilan mashhur. („Men bilan yigʻla, dada!“) Chorak finalga chiqqandan soʻng Jose Migel Cubero yigʻlab yuborgan shov-shuvli bayram paytida.

Faoliyat statistikasi

Xalqaro

Yutuqlari 

 Liga FPD : Clausura 2012, Clausura 2013

Columbus Crew

 MLS kubogi : 2020
 Kampeones kubogi : 2021

Kosta-Rika

 Markaziy Amerika kubogi : 2013-yil

Shaxsiy hayoti 
Frencis Stephanie Gonzales Davila bilan turmush qurgan, ammo ular 2016-yilda ajrashishgan.

Frencis 2016-yil iyun oyida AQSh yashil kartasini qoʻlga kiritgan. Bu maqom uni MLS roʻyxati uchun mahalliy oʻyinchi sifatida oʻynashga ham imkon bergan.

Manbalar 

Kosta-Rikalik futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1990-yilda tugʻilganlar
Econometrica (Jurnal)

Econometrica iqtisodning turli sohalari, xususan, ekonometrika boʻyicha maqolalarni nashr etuvchi ilmiy jurnal hisoblanadi. Econometrica jurnali butun dunyo boʻyicha asosiy jahon tillarida iqtisodiyot, ekometrika boʻyicha maqolalar muntazam ravishda chop etib boradi. Hozirgi kunda Jurnal Wiley-Blackwell va Econometric Society tomonidan birgalikda nashr etilib kelinmoqda. Nashrning hozirgi bosh muharriri Massachusets texnologiya institutida ishlaydigan amerikalik turkiyalik iqtisodchi Daron Acemoglu boʻladi.

Ekonometrika jurnalining birinchi soni 1933—yilda nashr etilgan. Tahririyat kengashining birinchi rahbari norvegiyalik iqtisodchi Ragnar Frish edi, u 1969—yilda Shvetsiya Davlat bankining Iqtisodiyot fanlari boʻyicha Alfred Nobel xotira mukofotining birinchi sohibi edi. Frish 1954—yilgacha oʻz lavozimida qoldi. Qizigʻi shundaki, hozir toʻliq ingliz tilidagi jurnalning birinchi sonlarida fransuz tilidagi materiallar mavjud boʻlgan edi.

Ekonometrik jamiyat maxsus mukofot — Frish medali taqdim etish orqali nashrga yuqori sifatli qogʻozlarni jalb qilishga intiladi. Mukofot har ikki yilda bir marta soʻnggi besh yil ichida chop etilgan eng yaxshi empirik yoki nazariy amaliy maqolalar mualliflariga beriladi.

Bugungi kunga qadar eng koʻp iqtibos keltiriladigan Ekonometrika hujjati Daniel Kahneman va Amos Tverskiyning istiqbollar nazariyasiga oid tadqiqoti sanaladi. Xalbert Uaytning „Heteroskedastiklik-Consistent Covariance Matrix Estimator and a Direct Test for Heteroskedasticity“ asari ijtimoiy va iqtisodiy fanlarda eng koʻp iqtibos keltiriladigan ish boʻldi, shuningdek, jurnalning oʻzida ham eng koʻp iqtibos keltirildi. Econometrica jurnali jahon boʻyicha ilmiy ommabopligi boʻyicha ham alohida ajralib turadi.

Manbalar

Havolalar 

 Wiley.com saytidagi jurnal sahifasi
Iqtisodiyot
Pul
Nobel mukofoti
Nobel mukofoti sovrindorlari
Temur tasmaqanoti

Temur tasmaqanoti (lat. Catocala timur) — Erebidae oilasiga mansub tungi kapalak. Qanot kengligi taxminan 40 mm.

Tarqalishi 
Tur quyidagi mamlakatlarda yashaydi: Oʻzbekiston (Zarafshon daryosining quyi oqimi), Tojikiston, Turkmaniston, Xitoy (Sinszyan). Temur tasmaqanoti (Catocala timur richteri) kichik turi Eronda yashaydi.

Yashash joyi 
Toʻrangʻi toʻqay oʻrmonlarida, pasttekislik daryolari boʻyidagi toʻqaylarda yashaydi.

Hayot tarzi 
Yilda 1 marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qoʻyishi– iyun-iyulda, kechasi va tunlari faol. Kapalakda juftlashish sodir boʻlgach,urgʻochisi tunda tuxum qoʻyadi. Qurtlari aprelda toʻrangʻida (Populus pruinosa) rivojlanadi, katta yoshdagilari qishlaydi va kelgusi yilning aprelida qoʻshimcha oziqlanadi. Toʻrangʻining koʻchgan poʻstlogʻi ostida yumshoq pilla ichida gʻumbakka aylanadi.

Kichik turlari 

 Katokala timur timur (Kaspiy orti hududi)
 Catocala timur richteri (Janubiy Eron)

Soni 
Hamma joyda kam va muntazam ravishda kamayib bormoqda. Oʻzbekistonda kam topilmalar orqali ma’lum.

Muhofaza etish 
Tur Oʻzbekiston Qizil kitobiga zaif, kamayib borayotgan, mahalliy sharoitda tarqalgan tur sifatida kiritilgan.

Cheklovchi omillar 
Xoʻjalik faoliyati oqibatida toʻqaylarning kesib tashlanishi.

Muhofaza choralari 
Yashash joylari va sonini mukammal oʻrganish, yashash joylarida muhofazasini tashkil qilish lozim.

Manbalar 

Oʻzbekiston Qizil kitobi
To‘rang‘i tasmaqanoti

Toʻrangʻi tasmaqanoti (Catocala optima) — Tunlamlar (Erebidae) oilasiga mansub kapalaklar turi sanaladi.

Tavsif 
Oldingi qanotining uzunligi 21,5-25 mm. Qanot kengligi 44-46 mm. Old qanotlari kulrang rangda boʻlib, oʻrta maydonni chegaralovchi ikkita aniq qoramtir koʻndalang chiziqlarga ega. Ichki chiziq biroz burmali, lekin asosan toʻgʻri yoʻnalishda ketadi va tashqi chiziq butun uzunligi boʻylab tashqi chetiga yoʻnaltirilgan kichik tishlarga ega va asosiy tishdan (oʻrta katakning qarshisida) toʻgʻridan-toʻgʻri pastga tushadi. Orqa qanotlari qora chegara va qora median chiziqli yorqin qizil rangga ega.

Tarqalishi 
Markaziy Osiyo uchun endemik. Tarqalishi bir nechta boʻlingan kichik qismlardan iborat. Oʻrta Osiyo choʻllarida mahalliy sharoitda uchraydi. Qozogʻiston (Sirdaryo, Baygʻoqum va Ili daryolarining tekislik toʻqaylarida topilgan), Turkmaniston, Oʻzbekiston, Tojikiston.

Hayot tarzi 
Kapalaklar toʻqay oʻrmonlari va kichik toʻqayzorlarda yashaydi. Yilda bir marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qoʻyishi – iyun-iyulda (tunlari). Qurtlari may–iyunda turangʻida (Populus pruinosa) rivojlanadi, katta yoshdagilari qishlaydi va kelgusi yilning may oyida qoʻshimcha oziqlanadi, turangʻining koʻchgan poʻstloqlari ostida yumshoq pilla ichida gʻumbakka aylanadi.

Muhofaza etish 
Qozogʻiston va Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan. Daryo tekisliklarini quritish, yongʻinlar, toʻqay oʻrmonlarini kesish turlarning populyasiyasiga salbiy ta’sir koʻrsatmoqda.

Soni 
Hamma joyda kam va uzluksiz kamayib bormoqda. Oʻzbekistonda ayrim topilmalar orqali ma’lum.

Muhofaza choralari 
Yashash joylari va sonini mukammal oʻrganish, yashash joylarida muhofazasini tashkil qilish lozim.

Manbalar 
2. Oʻzbekiston Respublikasining Qizil Kitobi 2022
Oʻzbekiston Qizil kitobi
Noto'g'ri balans

Notoʻgʻri balans — (-notoʻgʻri balans har ikki taraflama) jurnalistlar muammoni haqiqatdan koʻra qarama-qarshi nuqtai nazarlar oʻrtasida muvozanatliroq koʻrsatishi va dalillar bilan qoʻllab-quvvatlanadigan media tarafdorligi sanaladi. Ommaviy axborot vositalari tomonlarning har biri uchun haqiqiy dalillarga mos kelmaydigan dalillar va dalillar keltirishi yoki tomonlardan birining bayonoti asossiz boʻladigan maʼlumotlarni taqdim etmasligi mumkin. Yolgʻon maʼlumotlarning tarqalishining asosiy sababi sifatida notoʻgʻri balans koʻrsatiladi.

Baʼzida notoʻgʻri muvozanat sensatsiya bilan bir xil sabablarga koʻra boʻlishi mumkin, bu yerda ishlab chiqaruvchilar va muharrirlar bahsli munozara sifatida taqdim etilgan hikoya masalaning aniqroq bayonotidan koʻra koʻproq tijoriy jihatdan muvaffaqiyatli boʻladi deb oʻylashadi. Ommaviy axborot vositalaridagi boshqa tarafkashliklardan farqli oʻlaroq, notoʻgʻri muvozanatning paydo boʻlishi tarafkashlikdan qochishga urinish boʻlishi mumkin

Ilmiy jurnalistikadagi notoʻgʻri muvozanatga misollar — inson tomonidan qoʻzgʻatilgan va global iqlim oʻzgarishi, tiomersal va autizm oʻrtasidagi taxminiy bogʻliqlik evolyutsiya nazariyasi va aqlli dizayn kabilarni misol qilib keltirish mumkin.

Misollar

Iqlimning oʻzgarishi 
Notoʻgʻri muvozanatning oʻziga xos misoli global isish boʻyicha munozaradir: ilmiy hamjamiyat global isishni sanoat inqilobi oqibatlari bilan bogʻlashgan. Har ikki tomon olimlariga teng ovoz berish, ilmiy jamiyatda jiddiy tafovutlar bordek taassurot uygʻotadi.

MMR vaktsinasini autizm bilan bogʻlash 
Kuzatuvchilar ommaviy axborot vositalari Endryu Ueykfildning tadqiqotiga koʻproq eʼtibor berganini taʼkidlab, „matbuot anjumani boʻyicha fan“ deb nomlanuvchi munozarada ommaviy axborot vositalarining ishtirokini tanqid qilishdi. Shauna Xilton, Mark Petticrew va Kate Hunt tomonidan 2007—yil mart oyida BMC Public Health jurnalida chop etilgan maqolada, Ueykfild tadqiqoti haqidagi OAV xabarlari „autizm bilan bogʻliqlik dalillari qarshi dalillar kabi kuchli ekanligi haqida notoʻgʻri taassurot qoldirdi“.

Manbalar 

Jurnalistika
Pages with unreviewed translations
Qora libosli prioniks

Qora libosli prioniks (lat. Prionyx macula) — yerkovlov (Sphecidae) arilar oilasiga mansub Prionyx. Qozogʻiston    va Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Tarqalishi 
Qozogʻiston, Oʻzbekiston, Markaziy Osiyo, Janubi-Gʻarbiy Osiyo (Isroil, Saudiya Arabistoni, Afgʻoniston, Eron). Shimoliy Afrikadan (Jazoir, Liviya)  sifatida xabar qilingan. 2007-yilda esa Misr  koʻrsatilgan.

Tavsif 
Arilarning uzunligi taxminan 2,5 sm: urgʻochilar - 25 dan 30 mm gacha, erkaklar - 23 dan 25 mm gacha. Urgʻochilarining moʻylovlari va oyoqlari odatda qora rangda (oyoqlari va moʻylovlari qisman qizgʻish jigarrangga moyil). Erkaklar deyarli qora tusda (jagʻlari qizgʻish-jigarrang). Qanotlari tim-qora. Oyoq panjalari tagida 2-5 tikonli (odatda 3-4). Bu tur ilk marta 1804-yilda Saudiya Arabistonidan kelgan daniyalik entomolog Iogan Kristian Fabrisius (1744-1808) tomonidan Pepsis macula FABRICIUS, 1804 asl nomi bilan ifodalangan.

 Prionyx macula lugens kenja turi (Kohl, 1889)
 Prionyx macula makula kichik turi (Fabricius, 1804)

Yashash tarzi 
Yiliga bir marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qoʻyishi – iyun-avgust oylariga toʻgʻri keladi, turli oʻsimliklarning gullarida, asosan, murakkabguldoshlarda (Asteraceae) oziqlanadi. Urgʻochilari chigirtkasimonlarni (Acridoidea) ovlaydi, ularni falajlab, tuproqqa kovlangan iniga joylashtiradi, soʻng ulardan biriga tuxum qoʻyadi.

Cheklovchi omillar 
Xoʻjalik maqsadlarida choʻl-qoʻriqlarning oʻzlashtirilishi, xususan, haydash, chorvachilikda yaylovdan haddan tashqari koʻp foydalanish.

Muhofaza choralari 
Nurota qoʻriqxonasida muhofaza ostiga olingan. Yashash joylari, hayot tarzi va sonini mukammal oʻrganish lozim.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Kazenas V. L. Scelifron Shestakova. Sphex sariq qanotli. Prionix Haberhauer. Prionyx motam. / DA. L. Kazenas // Qozog'iston Qizil kitobi. - T. I. - Hayvonlar. - 2-qism. - Umurtqasizlar. - Almati: Oner, 2006. - S. 152-153.
 Pulavskiy V. DA. Prionyx. 183-184-betlar. Kitobda: SSSRning Evropa qismidagi hasharotlar kaliti, Sphecidae // L., Nauka, 1978-yil. - 3-jild, 120-192-betlar.
 Danilov Yuriy N. (2012). The digger wasps of the genus Prionyx Vander Linden (Hymenoptera: Sphecidae) of Russia and Central Asia, with a key to species, new synonymies, and lectotype designations.

Havolalar 

 Prionyx macula eol.org saytida )
 Prionyx biolib.cz saytida )
 Kaliforniya Fanlar Akademiyasida Prionyx turlarining izohli katalogi.
Oʻzbekiston Qizil kitobi
Yevgeniy Kondratyev

Yevgeniy Vladimirovich Kondratyev — (1946-yil 14- fevralda tugʻilgan — 1968-yil 3-sentyabrda vafot etgan) oʻq otish boʻyicha sovet sportchisi, miltiqdan otishga ixtisoslashgan, jahon va SSSR chempioni, Yevropa chempionati gʻolibi. SSSRning xalqaro toifadagi sport ustasi.

Tarjimai holi 

Yevgeniy Kondratyev yigirma yoshida otish boʻyicha milliy terma jamoaga aʼzo boʻlgan.
 1967-yilning aprel oyida Kondratyev Harbiy ov jamiyati (SSVVOO
Rossiya) tomonidan oʻq otish poligonida ov miltiqlaridan otish boʻyicha oʻtkazilgan xalqaro musobaqada ikkinchi oʻrinni egallagan (200 ta nishondan 194 tasini urgan).
 Yevgeniy Kondratyev 1968-yilda Mexiko shahri boʻlib oʻtishi
rejalashtirilayotgan Olimpiada oldidan oʻtkazilayotgan mashgʻulot jarayonida milliy terma jamoadagi hamkasbi Igor Bakalov tomonidan tasodifiy ravishda otib qoʻyilgan va halok boʻlgan.
Voqea joyida boʻlgan guvohlarning soʻzlariga koʻra, Bakalov xavfsizlik boʻyicha belgilangan koʻrsatmalar asosida omborda merganlar uchun allaqachon tayyorlab qoʻyilgan toʻpponchani oladi va uni tashqariga olib chiqishi taqiqlanligi sabab shu yerning oʻzida sinovdan oʻtkazmoqchi boʻladi.
Atrofida boshqa odamlar borligi uchun sportchi qurolni hech kim yoʻq boʻlgan tomon — yaʼni eshik tarafga qarab yoʻnaltiradi. Oʻsha vaziyatda tasodifan Kondratyev qurol-yarogʻ omboriga kirib qoladi va Bakalovning otgan oʻqi unga kelib tegadi. Bakalov oʻz pozitsiyasidan uni koʻrmay qolgan.

Kondratyev Toshkentdagi 1-qabristonga dafn etilgan.

Sportchi xotirasiga bagʻishlab har yili Toshkent shahrida Ye. Kondratyev nomidagi xotira kechasi uchun tanlov oʻtkazilib kelinadi.

Sportdagi yutuqlari 
 1967-yili Jamoaviy hisobda jahon chempioni;
 1966-yili Umumjamoa hisobida jahon chempionatining kumush medali sovrindori;
 1966-yili yakkalik bahslarda Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori;
 Oʻsmirlar oʻrtasida uch karra Yevropa chempioni;
 SSSR chempioni;
 SSSR kubogi gʻolibi.

Manbalar

Havolalar 
 
 Profil na sayte Mejdunarodnoy federatsii sportivnoy strelbi (ukazani tolko rezultati v lichnom zachyote)
Qora taroqli prioniks

Qora taroqli prioniks  (lat. Prionyx nigropectinatus ) — yerkovlovlar (Sphecidae) oilasiga mansub kam uchraydigan sahro arisi turi. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Tavsif 
Shimoliy Afrika, Gʻarbiy Osiyo, Markaziy Osiyo (Oʻzbekiston) va Qozogʻiston. Choʻlning qumloq yerlarida (Qizilqum va boshqalar) yashaydi. Yiliga bir marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qoʻyishi iyun-avgust oylarida, turli oʻsimliklarning gullarida, asosan, murakkabguldoshlarda (Asteraceae) oziqlanadi. Ular chigirtkalarni (Acridoidea) ovlaydilar, ular falaj boʻlgach, ular tuxum qoʻyadigan uyaga sudrab ketadilar, soʻng ulardan biriga tuxumini qoʻyadi. 

Bu tur birinchi marta 1869-yilda nemis entomologi Ernst Lyudvig Taschenberg (1818-1898) tomonidan qayd etilgan. Hamma joyda kam. Yakka tartibda uchraydi. Xoʻjalik maqsadlarida choʻl-qoʻriqlarning oʻzlashtirilishi, xususan, haydash, chorvachilikda yaylovdan haddan tashqari koʻp foydalanish tufayli kamayib bormoqda.

Yashash joyi 
Choʻllarning qumli hududlari.

Muhofaza choralari 
Yashash joylari va sonini mukammal oʻrganish, yashash joylarida muhofazasini tashkillashtirish lozim.

Adabiyotlar 

 
 Пулавский В. В. Prionyx. С.183-184. В кн.:Определитель насекомых европейской части СССР, Sphecidae // Л., Наука, 1978. — Т. 3, стр. 120—192.

Havolalar 

 Prionyx nigropectinatus eol.org saytida )
 Prionyx biolib.cz saytida )
 Kaliforniya Fanlar Akademiyasida Prionyx turlarining izohli katalogi.
Oʻzbekiston Qizil kitobi
Shestakov sselifroni

Shestakov sselifroni (lat. Sceliphron shestakovi)— yerkovlovlar (Sphecidae) ning oilasiga mansub kam uchraydigan turi. Markaziy Osiyo va Qozog'iston. Qozogʻiston  va Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Tarqalishi 
Markaziy Osiyo endemik. Qozogʻiston (Lengerdan 30 km janubda, Qorjontov tizmasining past togʻlari), Turkmaniston (Mari), Oʻzbekiston (Samarqand, Turkiston tizmasining etaklari, Sidjak, Qorjontov tizmasining past togʻlari). Vohalar, pasttekisliklardagi daralar, vodiylarda uchraydi.

Tavsif 
Arilarning oʻlchami 15 dan 17 mm gacha. Tanasi qora, sariq tusda ifodalangan. Yiliga bir marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qoʻyishi – iyun-avgust oylarida, turli oʻsimliklarning gullarida, asosan, soyabonguldoshlarda (Apiaceae) oziqlanadi. Urgʻochilari oʻrgimchaklarni (Aranei) ovlaydi, ularni falajlab, nam loydan yasalgan inchalarga joylashtiradi va ulardan biriga tuxum qoʻyadi. 

Bu tur ilk marta 1928-yilda sovet entomologi V. V. Gussakovskiy tomonidan qayd etilgan va arilar boʻyicha mutaxassis professor Andrey Valentinovich Shestakov nomi bilan atalgan (u 1933-yilda vafotigacha Yaroslavl pedagogika institutining zoologiya kafedrasini boshqargan).

Cheklovchi omillar 
Xoʻjalik maqsadlarida suvga yaqin choʻl qoʻriqlarini oʻzlashtirish, xususan haydash, chorvachilikda yaylovdan haddan tashqari koʻp foydalanish oqibatida nobud boʻlmoqda.

Muhofaza choralari 
Nurota qoʻriqxonasida muhofaza ostiga olingan. Yashash joylari, hayot tarzi va sonini mukammal oʻrganish lozim.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Kovshar A. F., Yashchenko R. V., 2002-yil. Qozog'iston Qizil kitobiga kiritilgan, Oqsu-Jabag'li qo'riqxonasi va uning chegaralari yaqinida yashovchi hayvonlar turlari ro'yxati. Tethys bioxilma-xilligi tadqiqoti I: 164-166.

Havolalar 

 Sceliphron Klug, 1801, biolib.cz saytida )
 Sceliphron Klug 1801 faunaeur.org saytida  )
 Noyob ari turlari (Sphecidae)
Oʻzbekiston Qizil kitobi
Ajoyib Eremoxares

Ajoyib Eremoxares (Eremochares mirabilis) — yerkovlovlar (Sphecidae) turkumiga mansub Eremochares arilar turi.

Tavsif 
Taxminan 20-30 mm uzunlikdagi yirik arilar. Oʻrta boldiri bir nayzali. Old oʻrta koʻkragi juftlashtirilmagan chiziqlar bilan ifodalangan.

Tarqalishi va yashash joyi 
Oʻzbekiston (Janubi-gʻarbiy Qizilqum, Buxoro atrofi, Xiva), Qozogʻiston, Eron, Turkmaniston. Noyob, mahalliy tarqalgan turlar. Choʻl zonasining qumli va shoʻrhok hududlarda yashaydi.

Hayot tarzi 
Yiliga bir marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qoʻyishi – iyun-avgustda. Urgʻochilari chigirtkasimonlarni (Acridoidea) ovlaydi, ularni falajlab yerda kovlangan iniga joylashtiradi, soʻng ulardan biriga tuxum qoʻyadi.

Soni va muhofaza etish 
Hamma joyda kam. Yakka tartibda uchraydi. Xoʻjalik maqsadlarida choʻl-qoʻriqlarning oʻzlashtirilishi, xususan, haydash, yaylovdan chorvachilikda haddan tashqari foydalanish hisobiga soni kamayib bormoqda. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Muhofaza choralari 
Yashash joylari va sonini mukammal oʻrganish, yashash joylarida muhofazasini tashkil etish lozim.

Adabiyotlar 

 
Oʻzbekiston Qizil kitobi
To‘qay kokildori

Toʻqay kokildori (Paragluphisia oxiana) — kokildorlar oilasiga mansub tungi kapalak. Oʻrta Osiyo choʻllariga endemik boʻlib, keng tarqalgan.

Tavsif 
Erkakning old qanotining uzunligi 12-13 mm, urgʻochisiniki 13-14 mm. Yuqori tarafdagi oldingi qanotlari kulrang-oqish tusda urchishdan keyin zich qora-kulrang tusga kiradi. Oʻrta maydon koʻndalang qoramtir keng toʻlqinli chiziqlar bilan cheklangan. Bazal va oʻrta maydonlar ba’zida och pushti-jigarrang rangga ega. Orqa qanotlari oq rangda, tashqi qismi toʻq tusda boʻladi. Orqa qanotlarning ichki burchagi ham qoraygan va qorayish ichida ingichka oq rangli chiziq oʻtadi.

Tarqalishi 
Mozaik keng tarqalgan Janubiy Turon endemik turlari. Mahalliy tartibda uchraydi. Kokildorlilarning tarqalishi bir qancha kichik va juda tor hududlarga boʻlingan. Unga Oʻzbekiston, Tojikiston, Qozogʻiston hududlari kiradi. Oʻzbekistonda Surxondaryoning Termiz yaqinida, Amudaryoning Toʻrtkoʻl shahri yaqinida, Samarqand, Buxoro, Gʻijduvon yaqinidagi Zarafshon tekisliklarida yashaydi. Qozogʻistonda u Sirdaryoning pasttekisligidan topilgan. Tojikistonda Parxar tumanidagi Qizilsuvning quyi oqimida, Fayzobodqal’a qishlogʻidagi Payanj daryosi boʻyida, Nijniy Pyanj qishlogʻida, Vaxsh vodiysidagi Tigrovaya Balka qoʻriqxonasida, Oʻzbekistonning quyi oqimida uchraydi. Oyvaj qishlogʻi yaqinidagi Kofirnigon daryosida uchraydi.

Turangʻi toʻqaylari choʻl hududlari 360–500 m balandlikdagi daryo tekisliklarida tipik yashash joylari hisoblanadi. Toʻrangʻi, soʻrgʻich, tamarisk, kendir va turli oʻt oʻsimliklardan iborat toʻrangʻili toʻqay oʻrmonlarida, shuningdek, pasttekislik daryolari oʻzanlari boʻylab toʻqayzorlarda yashaydi.

Hayot tarzi 
Yashash tarzi yetarlicha oʻrganilmagan. Yiliga 2-3 marta nasl qoldiradi. Ilk uchishi va tuxum qoʻyishi – tunlari aprelning oxiridan avgustning boshlarigacha. Kokildorlar tunlari faol. Qurti va ozuqa oʻsimligi noma’lum.

Muhofaza etish 
Tur Qozogʻiston Qizil kitobiga va Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Turlarning soni universal darajada past va doimiy ravishda kamayishda davom etmoqda. Turlar sonining kamayishiga toʻqay oʻrmonlarining pasttekisliklari vayron boʻlishi bilan bogʻliq.

Cheklovchi omillar 
Xoʻjalik faoliyati oqibatida toʻqaylarning kesib tashlanishi.

Muhofaza choralari 
Zarafshon qoʻriqxonasida muhofaza ostiga olingan. Yashash joylari, soni va yashash tarzini imkon qadar oʻrganish lozim.

Manbalar 

Oʻzbekiston Qizil kitobi
Rohat (futbol klubi)

„Rohat“ — Toshkent viloyati Qibray tumanining sobiq oʻzbek futbol klubi. Ushbu klub 1993-yilda tashkil etilgan.

Klub nomlari 
 1994—1995-yillarda — Madaniyat.
 1996—2000-yillar — Rohat nomiga oʻzgartirilgan.

Tarixi 
 1995—2000-yillarda Oʻzbekiston chempionatining Birinchi ligasida oʻynagan;
 1999-yilgi mavsumda 6-oʻrinni egallagan.

Yutuqlari 
 1999-yilda Birinchi ligada 6-oʻrinni qoʻlga kiritgan.

Havolalar  
 Клуб "Маданият" в базе footballfacts
 Клуб "Рохат" в базе footballfacts

Oʻzbekiston futbol klublari
Toshkent viloyati futbol klublari