Eron — Niderlandiya munosabatlari

Niderlandiya va Eron oʻrtasida diplomatik munosabatlar XVII asrdan beri mavjud. Biroq, Eron inqilobidan keyin munosabatlar sezilarli darajada oʻzgardi.

Rivojlanish

XVII asrda munosabatlarning boshlanishi 
Eron va Gollandiya oʻrtasidagi siyosiy munosabatlar Shoh Abbos I davrida boshlangan. 1626-yilda Gollandiyadagi birinchi elchisi Muso Beig () Niderlandiya general-shtatlariga ishonch yorliqlarini topshirgan.

XX asr 

1960-1970-yillarda Eron va Gollandiya qirollik oilalari bir-birlarining mamlakatlariga turli davlat tashriflarini amalga oshirganlar.

Islom Respublikasi bilan aloqalar 
Niderlandiya Eronni yadro dasturi tufayli qoralaydi.

2011-yilda Niderlandiya tashqi ishlar vaziri Niderlandiya va Eron o‘rtasidagi rasmiy aloqalar to‘xtatilganini eʼlon qildi.

2018-yil 7-iyun kuni Niderlandiya Eron elchixonasida akkreditatsiyadan o‘tgan ikki eronlik diplomatni chiqarib yubordi. Bunga javoban Eron 2018-yilning iyul oyida Gollandiya elchisini chaqirtirdi.

2019-yil yanvarida Niderlandiya hukumati Eronni kelib chiqishi eronlik bo‘lgan ikki golland fuqarosi: 2015-yilda Muhammad Rizo Kolahi Samadiy va 2017-yilda Ahmad Molla Nissiyning o‘ldirilishini uyushtirganlikda aybladi. Hodisa Niderlandiyada ham, xalqaro miqyosda ham noroziliklarga sabab boʻldi. Yevropa Ittifoqi Eron razvedkasiga qarshi sanksiyalar bilan javob qaytardi.

Savdo aloqalari 
Niderlandiya ilgari Eronning Yevropadagi yetakchi savdo hamkorlaridan biri edi. Gollandiyaning kamida 65 kompaniyasi Eron Islom Respublikasi bilan iqtisodiy aloqalarga ega bo‘lgan. Qoʻshma Shtatlar va Yevropa Ittifoqi tomonidan joriy etilgan iqtisodiy sanksiyalarga qaramay, Buyuk Britaniyada roʻyxatdan oʻtgan Angliya-Gollandiya neft kompaniyasi Shell har yili Erondan milliardlab xom neft sotib olishda davom etmoqda

Siyosiy-iqtisodiy ziddiyatlar 
1974 yilda Fors talabalari Forsdagi bosim va qatllarga qarshi norozilik sifatida Vassenardagi Fors elchixonasini egallab olishdi.  100 guilder jarimani talabalar uchun juda kam jazo deb hisoblagan Fors hukumati Gollandiyadan barcha importlarni bir muddat toʻxtatib qoʻydi. 

2008 yilda Eron Majlisining Milliy xavfsizlik va tashqi siyosat komissiyasi rahbari Alaaddin Borujerdi Niderlandiyani Geert Vildersning musulmonlarga qarshi " Fitna " filmini namoyish qilmaslik haqida ogohlantirgan edi. 

Eron Niderlandiyani „ Zamaneh“ radiosini moliyalashtirgani uchun tanqid qildi . 2009-yilda Erondagi ommaviy tartibsizliklar va namoyishlar paytida Eronning Niderlandiyadagi elchisi Majid G‘ahremoniy Niderlandiya hukumatini Eronning ichki ishlariga aralashishda aybladi. Gollandiya tashqi ishlar vazirligi vakili Erondagi inson huquqlari ahvolini yaxshilash maqsadida radiostansiyaga subsidiyalar berish davom etishini eʼlon qildi.

Boshqa munosabatlar 
Eron Niderlandiyani Erondagi terrorizmni qo‘llab-quvvatlashda ayblaydi. Eron tashqi ishlar vazirligi so‘zlovchisi Ramin Mehmonparast haftalik matbuot anjumanida „Biz G‘arb davlatlarining, xususan, Niderlandiyaning terrorchi guruhlarni qo‘llab-quvvatlash borasidagi noto‘g‘ri yo‘lini ko‘rishimiz mumkin… ularning qaydlarida 12 mingdan ortiq qotillik bor“, dedi. Mehmonparast Eron xalq mujohidini Gʻarbiy Yevropadagi aʼzolari bilan nazarda tutgan.

Madaniy munosabatlar 
2011-yilda Eron Eronning tarixiy obidalari va sayyohlik joylarini aks ettiruvchi rasmlarni namoyish etuvchi bir qator madaniy eksponatlarni tashkil etdi.

Diplomatiya 

Eron Respublikasi
 Gaaga (Elchixona)Gollandiya
 Tehron (Elchixona)

Manbalar

Adabiyot 

 Gerbert, Tomas. Forsga sayohat 1627-1629 . Ser Uilyams Foster tomonidan tahrirlangan, London, 1928 yil.
 Perzië Blokkert Import Uit Ons Land . Nieuwsblad van het Noorden, 19-04-1974.
 Meilink, MAP Fors va Gollandiya oʻrtasidagi eng qadimgi munosabatlar . „Persika“ (Gollandiya-Eron jamiyatining yillik jurnali), jild. 6, 1974 yil.
 Hotz, A. Journaal der reis van den gezant der O. I Compagnie, Joan Cunaus naar Perzië in 1651-1652 door Cornelis Speelman . General tarixchi, Utrext, Amsterdam, 1980 yil.
Niderlandiyaning ikki tomonlama aloqalari
Eronning ikki tomonlama aloqalari
Niderlandiyaning tashqi siyosati
Eronning tashqi siyosati
Xalqaro munosabatlar