Tungi ilon

Tungi ilon (Hypsiglena torquata) — orqa tishli kolubridlarning bir turi . U Kanadaning Britaniya Kolumbiyasidan AQShning gʻarbiy qismidan Meksikagacha joylashgan.Bu ilon o‘ziga xos tabiiy yo‘l bilan ko‘payadi.

H. torquata ichida ilgari tan olingan kichik turlar 

 Hypsiglena torquata affinis Boulenger, 1894 — Boulengerning tungi iloni
 Hypsiglena torquata baueri Zweifel, 1958 — Sedros orolining tungi iloni, Bauerning tungi iloni
 Hypsiglena torquata catalinae WW Tanner, 1966 — Santa Catalina tungi iloni
 Hypsiglena torquata chlorophaea (Cope, 1860) — Sonoran tungi ilon
 Hypsiglena torquata deserticola WW Tanner, 1966 — choʻlda tungi ilon
 Hypsiglena torquata gularis WW Tanner, 1954 yil — Isla Partida tungi iloni
 Hypsiglena torquata jani (Dugès, 1866) — Texasdagi tungi ilon
 Hypsiglena torquata klauberi WW Tanner, 1944 yil — San-Diegodagi tungi ilon
 Hypsiglena torquata loreala WW Tanner, 1944 yil — Mesa Verde tungi iloni
 Hypsiglena torquata martinensis WW Tanner va Banta 1962 — San-Martin orolidagi tungi ilon
 Hypsiglena torquata nuchalata WW Tanner, 1943 yil — Kaliforniya tungi iloni
 Hypsiglena torquata ochrorhyncha Cope, 1860 — dogʻli tungi ilon
 Hypsiglena torquata tiburonensis WW Tanner, 1981 — Tiburon orolidagi tungi ilon
 Hypsiglena torquata torquata (Gyunter, 1860) — yoqali tungi ilon
 Hypsiglena torquata tortugaensis WW Tanner, 1944 yil — Isla tortuga tungi ilon
 Hypsiglena torquata unaocularis WW Tanner, 1944 yil — Klarion orolidagi tungi ilon
 Hypsiglena torquata venusta Mocquard, 1899 — markaziy Baja tungi iloni

Quyidagi maʼlumotlarning aksariyati Hypsiglena ichidagi turli turlarga tegishli.

Morfologiya va fiziologiya

Tavsif 
Umumiy uzunligi 12-26 da (30-66). sm). U och kulrang, och jigarrang yoki bej rangga ega, orqa va yon tomonlarida quyuq kulrang yoki jigarrang dogʻlar mavjud. Tungi ilonning boshi ancha tekis va uchburchak shaklida boʻlib, odatda boʻynida bir juft toʻq jigarrang dogʻlar mavjud. Bundan tashqari, koʻz orqasida oq yoki och kulrang yuqori labial tarozilarga qarama-qarshi boʻlgan qora yoki toʻq jigarrang chiziq bor va koʻz qorachigʻi vertikaldir. Qorin oq yoki sargʻish rangga ega. Ayollar odatda erkaklarga qaraganda uzunroq va ogʻirroqdir.

Zahar 
 
Tungi ilon odamlarga hech qanday xavf tugʻdirmasa ham, u ozgina zaharli va oʻljasini boʻysundirish uchun bu zahardan foydalanadi.

Tarqalishi va yashash joyi 
 
Tungi ilon shimolda Britaniya Kolumbiyasining janubida va janubda Gerreroda, Meksikada topilgan. Tungi ilonning sharqiy diapazoni Texasgacha choʻzilgan. Shunga qaramay, tungi ilonning juda sirli tabiati tufayli aholi zichligi va aniq diapazoni haqida koʻp narsa maʼlum emas.

Tungi ilon turli xil yashash joylarida, shu jumladan oʻtloqlarda, choʻllarda, oʻtloqlarda, chaparral, oʻrmonzorlarda, tikanli butazorlarda, tikanli oʻrmonlarda va tog 'oʻtloqlarida uchraydi. Toshli va qumli hududlarda tungi ilonlar yashaydi va 8500 futdan (2600 m) oshiq balandliklar qayd etilgan. Tungi ilon sutemizuvchilarning chuqurlarida ham yashashi maʼlum.

Ekologiya

Xulq-atvor 
Maʼlumki, tungi ilonlar ham krepuskulyar (eng faol tong va kechqurun), ham tungi. Ular odatda tunda yoʻllarni kesib oʻtayotganda koʻrinadi, lekin kunduzi toshlar, taxtalar, oʻlik novdalar va boshqa sirt axlatlari ostida topilishi mumkin. Tungi ilonlar qish oylarida uxlaydilar va yoz faslida uyquga ketishadi. Ular odatda apreldan oktyabrgacha eng faol boʻlib, faollik choʻqqisi odatda iyun oyida sodir boʻladi. Agar xavf tugʻilsa, tungi ilon xavf ostida oʻralib, boshini uchburchak mudofaa shaklida tekislashi mumkin.

Parhez 
Ularning asosiy oʻljasi kaltakesaklardir . Aydaxo janubi-gʻarbiy qismida oʻtkazilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, tungi ilonning ratsioni asosan yonboshi kaltakesaklar (Uta stansburiana) va ularning tuxumlaridan iborat . Boshqa oʻljalar orasida balogʻatga etmagan çıngʻıraklı ilonlar va koʻr ilonlar, salamanders, qurbaqalar va yirik hasharotlar mavjud.

Koʻpaytirish 
Tungi ilonlar bahorda juftlashadi va urgʻochilar apreldan avgustgacha 2-9 ta tuxum qoʻyadi . Tuxum 7 dan 8 haftagacha, odatda yoz oxirida chiqadi. Erkaklar bir yildan keyin jinsiy etuklikka erishadilar.

Asirlikda 
 
Maʼlumki, tungi ilonlar itoatkor va oson ishlov berishadi. Asirga olingan tungi ilonlar 12 yildan ortiq yashagan.

Manbalar 

Gipsiglena