MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Buxoro hovuzlari

Buxoro hovuzlari — Buxoro shahridagi yodgorlik majmualarida qurilgan boʻlib, ulardan suv ichish, poklanish va turli maqsadlarda foydalanishgan. Hovuzlar asosan shahar maydonlarida, masjid va madrasalar oldida, chorbogʻ va saroy bogʻlarida bunyod etilgan. XIX asrda Buxoro shahrida Labi hovuz, Boli hovuz, Sitorai Mohi Xossa va boshqa meʼmoriy majmualarda hovuzlar boʻlgan.

Tarixi 
XX asr boshlarida Buxoro shahrida hovuzlar 100 dan ortiq boʻlib, uning atrofida esa 250 dan ortiq hovuzlar boʻlgan. Hovuzlar asosan yoz oylarida ikki haftada bir marotaba toʻldirilib, xonadonlarni meshkoblar hovuz suvi bilan taʼminlashgan. Hovuzlar asosan atrofi marmardan yoki toshlardan qilingan. Hovuz boʻylari esa saylgoh boʻlgan. Hovuzlarda tarnov boʻlib, ulardan suv kelgan. Hovuzlar odatda toʻrtburchak shaklda va 6-8 qirrali koʻrinishga ega. Xalifa Xudoydod va Eshoni Imlo hovuzlari ustida sardoba bunyod etilgan. 1925-yilga kelib Buxoroda uylarda vodokachka (suv tortgich) oʻrnatilgan va vodoprovod oʻtkazilgan. Buxoro hovuzlarining oʻlchami turlicha boʻlib, barcha hovuzlarning suv sigʻimi 82580 kub metrga yaʼni 6606376 chekakka yetgan. Shaharda hovuzlarni barpo qilish muhim ahamiyat kasb etgan. Buxoro hovuzlari Oʻrta Osiyo uslubida qurilgan boʻlib, ustalar huvuz tagidan uning qirgʻogʻiga chiqish uchun zinapoya shaklidagi tosh yoʻlaklarni yasashgan. Hovuz qurilishi asosan  davlat, amaldorlar va mahalliy zodagonlar mablagʻlari hisobiga bunyod etilgan. Hovuzlarning nomlanishi uning quruvchisi yoki qurilgan joy nomi bilan atalgan. Mir-Doʻstim hovuzining tosh bilan qoplamasini mahallada yashovchi Qozi Badriddin tashabbusi bilan gʻazna hisobidan qurilgan. Buxoro hovuzlarining baʼzilari hozirgi kunda qayta taʼmirlangan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar 
 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro hovuzlari
Lamin Jalllow

Lamin Jallow (1994-yil 22-iyulda tugʻilgan) — gambiyalik professional futbolchi, Turkiyaning „Kechiörenguju“ klubi va Gambiya terma jamoasida oʻng qanot yarimhimoyachisi sifatida oʻynaydi.

Klub faoliyati 
Banjulda tugʻilgan Jallou Real de Banjul, Chievo Verona, Cittadella, Trapani va Salernitana klublarida oʻynagan.

2018—2019-yilgi mavsumning birinchi yarmida Salernitanada ijara asosida oʻynagach, „Kyevo Verona“ bilan toʻrt yarim yillik shartnoma imzoladi.

2020-yil 30-sentyabrda u Vichensa bilan uch yillik shartnoma imzoladi. 2021-yil 12-avgustda u Vengriyadagi Fexervar jamoasiga sotib olish opsiyasi bilan ijaraga oʻtdi.

2022-yilning 11-avgustida Jallow ikki yillik shartnoma asosida Turkiyaning „Adanaspor“ klubiga oʻtdi.

Terma jamoadagi faoliyati 
U 2016-yilda Gambiya terma jamoasi safida debyut qilgan. U 2021-yilgi Afrika Millatlar Kubogida oʻynaydi, milliy jamoasining birinchi qitʼa turniri, ular chorak finalga yoʻl oldi.

Shaxsiy hayoti 
2020-yilning noyabr oyida u COVID-19 uchun ijobiy natija berdi.

Faoliyat statistikasi

Terma jamnoa uchun gollar 

 Ballar va natijalar birinchi boʻlib Gambiyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi.

Manbalar 
1994-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Gambiyalik futbolchilar
Serie A futbolchilari

Havolalar 

 Worldfootball.net saytidagi profil
Koʻkaldosh masjidi

Koʻkaldosh masjidi — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Mazkur masjid Buxoro xonligida hukronlik qilgan shayboniylar sulolasi hukmronligi davrida 1585—1586-yillarda bunyod etilgan. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi 
Koʻkaldosh masjidi XVI asrda shayboniylar sulolasi davrida bunyod etilgan. Mazkur masjid Oʻrta Osiyo meʼmorchilik uslubida, pishiq gʻishtdan qurilgan. Masjid ichkari tomonining oʻrtasida gʻisht ustunli gumbazli bino mavjud boʻlib, bezaklari bilan ajralib turadi. Koʻkaldosh masjidi sharq va shimol tomonlarida yogʻoch ustunli ayvon boʻlgan. Hozirgi kunda bu ayvonlar saqlanib qolmagan. Masjid gʻisht devor bilan oʻralgan boʻlib, masjid hovlisiga kirish qismi gumbazli darvozaxonadan iborat boʻlgan. Masjid darvozaxonasining ustida esa azonchixona (muazzinxona) mavjud boʻlgan. Vaqf hujjatlaridagi maʼlumotlariga koʻra mazkur masjid, shayboniy Abdullaxon II davrida uning koʻkaldoshi Qulbobo Koʻkaldosh tomonidan 1585—1586-yillarda bunyod etilgan. Masjid qarshisida mangʻitlar sulolasi davrida 1897-yilda Mirzo Hamdam madrasasi qurilgan. 1920-yil qizil armiyaning Buxoroga bosqinidan soʻng, bir qancha vaqt shahar majmuasining ombori sifatida foydalanilgan. Masjidning ahvoli ayanchli boʻlib, baʼzi joylarida taʼmirlash ishlari olib borilgan. Masjidning hozirgi kunda baʼzi bezaklari saqlanib qolgan boʻlib, kitoba bitik mavjud. Ushbu kitoba bitikda „Tayyiba“ kalimasi keltirilgan. Bundan tashqari masjidning kirish qismi saqlanib qolgan devorida naqshinkor bezaklar saqlanib qolgan.

Meʼmorchiligi 
Koʻkaldosh masjidi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Masjid pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Hozirgi kunda masjid taʼmir talab ahvolga kelib qolgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar

Havolalar 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro masjidlari
Nazim Osmanov

Nazim Seytxalilovich Osmanov ( ; 1939-yil 28-aprel — 1985-yil 7-sentyabr) — Muborak Kommunistik partiya qoʻmitasining birinchi kotibi, Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati. 1939-yilda Qorasuvbozorda tugʻilgan, keyinchalik, 1944-yilda qrim-tatar bo‘lgani uchun deportatsiya qilingan. Oʻzbekiston SSRda surgunda o‘sgan. Dastlab Shahrisabzda agronom boʻlib ishlagan.

1968-yilda Kommunistik partiyaga aʼzo boʻlib, Muborak hududi loyihasini qoʻllab-quvvatlash uchun Muborak shahriga koʻchib oʻtgan, soʻng, oʻzining siyosiy faoliyatini boshlangan.

Muborakda tuman ijroiya qoʻmitasi aʼzosi, soʻngra 1980-yilning noyabr oyida Muborak tuman partiya qoʻmitasining birinchi kotibi boʻladi. 1985-yilning avgust oyida shahar partiya qo‘mitasiga koʻchiriladi.

Manbalar

Havolalar 
 Sovet Oʻzbekistoni gazetasida nekrologi
 Lenin Bayrogʻi gazetasida nekrologi
Qrim-tatarlar
Deputatlar
Dorrit Musayeva

Dorrit Musayeva (1950-yil 12-yanvar, Quddus, Isroil) — isroillik zargarlik buyumlari dizayneri, muharriri va ishbilarmon ayol, 2003-yildan 2016-yilgacha Islandiyaning birinchi xonimi boʻlgan. U 2000-yilda prezident Ólafur Ragnar Grímsson bilan unashtirilgan va ular 2003-yilda Grimssonning 60 yoshga toʻlgani munosabati bilan turmush qurishgan.

Biografiyasi 
Dorrit Musayeva Isroilning Quddus shahrida tavallud topgan. Uning otasi Shlomo Musayev uzoq zargarlar sulolasining bir qismi boʻlgan Buxoroning boy buxoriyalik yahudiy oilasidan boʻlgan. Dorrit Shlomo Musayevning nevarasi. Uning ajdodlari Chingizxonning choponini toʻqiganligi aytiladi. Uning buvisi Ester Gaonoff Yusuf Mamanning avlodi.

Musayeva Quddusning Buxoro mahallasi tugʻilib oʻsgan. 13 yoshida u oilasi bilan Londonga koʻchib oʻtdi. U disleksiya bilan kasallangan va uyda oʻqigan. Ingliz va ivrit tillaridan tashqari nemis, fransuz va island tillarini ham biladi.

Biznes va media martabasi 
Musayeva bolaligida Londondagi Hilton Park Leyndagi oilasining zargarlik doʻkonida koʻp vaqt oʻtkazdi va muvaffaqiyatli zargarlik buyumlari dizayneriga aylandi. U ishtirok etgan boshqa biznes loyihalari — Londonning Canary Wharf shahrida ofis binosi qurilishi va Shimoliy Kiprdagi turizm loyihasi.

Islandiyaning birinchi xonimi 
2003-yilda Musayeva oʻzining 60 yoshga toʻlishi munosabati bilan prezident Ólafur Ragnar Grímssonga turmushga chiqdi. U Islandiya madaniyatini chet elda namoyish etishga yordam berdi. U nogiron bolalar uchun mablagʻ yigʻishda faolardan biri.

Shaxsiy hayoti 
Mussayfning birinchi turmush oʻrtogʻi dizayner Neil Zarach boʻlgan va ular ajrashish bilan yakunlangan. 2003-yilda Musayeva Islandiya prezidenti Ólafur Ragnar Grímssonga tugʻilgan kunida 2003-yil 14-mayda turmushga chiqdi.

Mukofot va unvonlari

Xorijiy unvonlari 

 : Polar Star Qirollik ordenining Grand Xoch aʼzosi.
 : Qirol Karl XVI Gustavning Ruby yubiley medali sohibi.
 : Qirol Karl XVI Gustav tavalludining 70 yilligi medali sohibi.

Musayeva Harper jurnalining Britaniyadagi eng koʻp aloqador odamlari roʻyxatida uchinchi oʻrinni egalladi. Reykyavikdagi mahalliy jurnal uni Islandiyadagi eng yaxshi kiyingan ayollardan biri sifatida tanladi. Musayeva, shuningdek, Islandiyaning mashhur nashriyot jurnali Nýtt Líf tomonidan 2006-yilning ayoli deb topildi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Buxoro yahudiylari
1950-yilda tugʻilganlar
Barno Isxoqova

Barno Isxoqova ( , ; 1927-yil 12-may, Toshkent — 2001-yil 7-sentyabr, Isroil) —tojikistonlik sovet va Buxoro yahudiylari musiqachisi.

Biografiyasi 
Isxaqova Buxoro yahudiylari Berax va Reychel Isxaqovlar oilasida tavallud topgan. 1941—1943-yillarda Toshkentdagi 24-son o‘rta maktabda kutubxonachi, 1943—1945-yillarda O‘zbekiston SSR radiosi xorida xonanda bo‘lib ishlagan. U professional Shashmaqom ijrochisi bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi. Ikkinchi jahon urushidan soʻng u turmush oʻrtogʻi bilan Stalinobodga (Dushanbe) koʻchib keldi va u yerda qoʻshiqchi sifatida faoliyat olib bordi, 1950-yildan Tojikiston SSR radio boʻlimi solisti boʻlib ishladi. Barno Isxoqova ayni paytda Markaziy Osiyo va Tojikiston tarixidagi eng buyuk zamonaviy ayol xonandalardan biri sanaladi.

Uning birinchi qoʻshigʻi — „Alloh“ Milliy mukofotga sazovor boʻlgan. Isxoqova anʼanaviy Shashmaqom qoʻshiqlarini tojik va oʻzbek tillarida va boshqa rus qoʻshiqlarini, shuningdek, ona tili buxoriy (yahudiy-tojik tili) tillarida ijro etishi bilan juda mashhur boʻldi. U tojik musiqasining Shashmaqom anʼanasi malikasi sifatida tanilgan. U radio va televideniyeda tojik sovet davrining Neriyo Aminov, Rafael Tolmasov, Shoista Mullojonova, Hanifa Mavlianova, Rena Galibova, Ahmad Boboqulov va boshqalar kabi mashhur ijrochilari bilan yonma-yon kuylagan.

1980-yildan Isxakova Dushanbedagi Tojikiston davlat sanʼat institutining Sharq musiqasi kafedrasi katta oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Sovet tojik yozuvchisi Sadriddin Ayniy uning qoʻshiq kuylaganini eshitib, uni „Ayollar orasida Levicha“ deb atagan, chunki Levi (Levicha) Babaxonov XX asr boshlarida Buxoroning soʻnggi amiri oldida chiqish qilgan mashhur buxorolik yahudiylar anʼanaviy qoʻshiqchisi boʻlgan.

U Tojikiston Milliy musiqa arxivida saqlanayotgan „Shashmaqom“ turkumining butun yozilishida ishtirok etgan.

Oilasi 
Barno Isxoqova va Isroel Badalbayevning besh farzandi bor edi: Sofiya, Olga, Tamara, Berta va Roman. Qizi Sofiya Badalbayeva Isroilda yashaydi, shuningdek, Shashmaqom ijrochisi.

Keyingi hayoti 
U 1992-yilda Tojikistondagi fuqarolar urushi va SSSR parchalanishidan keyin islom fundamentalizmining kuchayishi sababli oilasi bilan Isroilga koʻchib keldi va 2001-yil 7-sentyabrda Isroilning Ramla shahrida vafot etdi.

U eri bilan birga Quddusdagi Har HaMenuchot qabristoniga dafn etilgan.

Mukofot va unvonlari 
U Tojikiston SSRning Rudakiy nomidagi Davlat mukofoti, Mehnat Qizil Bayroq, Shon-sharaf belgisi ordenlari va Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan va xalq artisti unvoniga sazovor boʻlgan.

Xotira 
2017-yil may oyida Petax Tikva shahri koʻchasiga uning nomini berildi.

Yana qarang 

 Turkiston
 Oʻzbekiston
 Buxoro
 Buxoro yahudiylari
 Shashmaqom

Manbalar 

Buxoro yahudiylari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
2001-yilda vafot etganlar
1927-yilda tugʻilganlar
Muhammad Kabir Bahodirxonov

Muhammad Kabir Sayidxonovich (Sayidxon oʻgʻli) Bahodirxonov (1941-yil 17-avgust, Gʻulja shahri, XXR — 2021-yil 19-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston) —  oʻzbekistonlik fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi aʼzosi, akademik (2017), fizika-matematika fanlari doktori (1982), professor.

Biografiyasi 
Muhammad Kabir Bahodirxonov 1941-yil 17-avgustda Gʻulja shahrida tugʻilgan. 1959-yilda Toshkent davlat universiteti fizika fakultetiga oʻqishga kirib, 1965-yilda yarimo‘tkazgichlar va dielektriklar fizikasi mutaxassisligi boʻyicha tamomlaydi. 1971—1985-yillari Toshkent davlat universiteti „Yarimo‘tkazgichlar va dielektriklar fizikasi“ kafedrasi mudiri, 1985—1991-yillari Toshkent politexnika instituti „Fizikaviy elektronika“ kafedrasi mudiri, 1991—1992-yillari Toshkent davlat texnika universiteti ilmiy ishlar bo‘yicha prorektori, 1996—2003-yillarda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi raisining birinchi oʻrinbosari, 2004—2012-yillari Toshkent davlat texnika universiteti „Elektronika va mikroelektronika“ kafedrasi mudiri, 2012—2021-yillarda Toshkent davlat texnika universitetining „Raqamli elektronika va mikroelektronika“ kafedrasi professori boʻlib faoliyat yuritgan.

Oilasi 
Muhammad Kabir Bahodirxonovning uch oʻgʻil va bir qizi bor.

Vafoti 
Muhammad Kabir Bahodirxonov 2021-yil 19-avgustda Toshkent shahrida 80 yoshida vafot etgan.

Ilmiy faoliyati 
1965-yilda Rossiya Fanlar akademiyasi Abram Fyodorovich Ioffe nomidagi fizika-texnika instituti aspiranturasiga oʻqishga kiradi. Olim Boris Iosifovich Boltaks ilmiy rahbarligida yarimo‘tkazgichlar fizikasi boʻyicha nomzodlik ishini 1971-yilda himoya qilib, fizika-matematika fanlari nomzodi ilmiy darajasini, 1982-yili esa doktorlik dissertatsiyasini yoqlab, fizika-matematika fanlari doktori ilmiy darajasini oladi.  2017-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi. Olim „Yarimo‘tkazgich materiallarda diffuzion jarayonlar“, „Kirishma atomlar bilan kompensatsiyalangan kremniy materialining elektrofizik, fotoelektrik, optik va galvanomagnit xususiyatlarini o‘rganish“ ilmiy maktablariga asos solgan. Muhammad Kabir Bahodirxonov Oʻzbekistonda birinchilardan boʻlib sanoat-texnologik tizimidan iborat ilmiy laboratoriya tashkil etish va ushbu laboratoriyada nanostrukturali kremniy olish texnologiyasini yaratishga muvaffaq bo‘lgan. Olim 10 ta monografiya, 16 ta darslik, 20 ta ixtirolar, 300 dan ortiq ilmiy maqolalar mualllifidir. 100 dan ortiq maqolalari AQSh, Germaniya, Rossiya, Koreya, Xitoy va boshqa davlatlarning nufuzli ilmiy jurnallarida chop etilgan.

Unvon va mukofotlari 
 Abu Rayhon Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1992);
 Xinjiang universiteti faxriy porfessori (2003);
 Nukus davlat universiteti faxriy porfessori (2012);
 „Doʻstlik“ ordeni (2020);
„Mehnat faxriysi“ koʻkrak nishoni (2021).

Manbalar 

Toshkentda vafot etganlar
Oʻzbekiston fiziklari
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Professorlar
Fan doktorlari
Abu Bakr Sa’d Yamaniy

Abu Bakr Sa’d Yamaniy, Xoja Sa’d (IX—X asrlar) — imom Husaynning Zaynulobiddin ismli o‘g‘lidan tug‘ilgan nabirasi, Chor Bakrlardan biri.

Tarjimayi holi 
Buxoroga Ali ibn al-Husayn lashkarlari bilan birga kelgan. 13 oy Farob qal’asida turgandan keyin Buxoroga kelgan. Somoniylar amirining hurmatini qozongan. Uning saroyida xizmat qilgan. Xoja Sa’d harbiy ilmni ham puxta egallagan. U Ismoil Somoniyning harbiy yurishlarida ma’naviy madad berib turgan. Jo‘yi Mo‘liyon yerlarida vaqf yerlariga ega bo‘lgandan keyin bog‘-chorbog‘ bilan birga tim, hammom, bozorcha qurgan. Ulardan keladigan foydadan xayr-ehson qilib turgan. Yerli aholi uchun Xoja Sa’dning tegirmonlaridan foydalanish bepul bo‘lgan. 

Yerlaridan daromadi ko‘payganidan keyin Buxoroning Quyoshbotar, Navobod tomonlaridan yer sotib olib, dehqonchilik bilan shug‘ullangan. Jumladan, Sumitan qishlog‘idan katta, serdaromad yer xarid qilib, bu yerda bog‘, chorbog‘, ekin maydonlari, sarhovuz, sardoba, tegirmon qurgan. Tarixiy manbalarda qayd etilishicha, yer sotib olib chorakorlarni ishlatgan. Yetishtirilgan hosilning uch qismi yerda ishlagan dehqon haqi bo‘lib qolgan, bir qismi Xoja Sa’dga tegishli bo‘lgan. Shu yo‘l bilan Xoja Sa’d dehqonlarning chorakorlik yerlaridan manfaatdorligini oshirgan. Xoja Sa’dning ana shunday yer va chorbog‘lari ko‘p bo‘lib, ular Qorako‘l tumani bilan Sumitan qishlog‘igacha bo‘lgan kenglikni tashkil qilgan. Bu yerlar xalq tilida Qiblazamin (ya’ni qibla tomonda joylashgan yerlar) deb nomlangan. 

Xoja Sa’d shahristonga yaqin, tabiiy bulog‘ga ham ega bo‘lgan qadimiy Sumitan qishlog‘ida o‘zi va oilasi uchun qasr qurdirgan. „G‘iyos ul-lug‘ot“da Sumitan so‘ziga „jundan mato to‘quvchilar maskani“, deb sharh berilgan. Xoja Sa’d vafot etganida uning jasadi, vasiyatiga ko‘ra, Sumitan qishlog‘idagi qadimiy qabristonda ko‘milgan. Keyinchalik bu joy Jo‘yboriylarning xilxonasi bo‘lib qolgan.

Manbalar 

Buxoroda yashaganlar
Buxoroda vafot etganlar
Buxoroda dafn etilganlar
Chor Bakr
Jo'yboriylar
Firuz Allayev

Firuz Allayev (1989-yil 7-iyul; Gʻijduvon tumani, Oʻzbekiston SSR) — siyosiy tahlilchi, „Allayev Uz“ telegramm kanalini yurituvchi taniqli bloger, oʻzbekistonlik tadbirkor, Asaxiy.uzga tegishli Asaxiy Books loyihasi asoschisi va hozirgi kundagi rahbarlaridan biri. Firuz Allayev Asaxiy Books loyihasining yutugʻi sifatida „Shuhrat“ medali va Tahsin mukofoti bilan taqdirlangan.

Biografiyasi 
F. Allayev 1989-yilning 7-iyul kuni Gʻijduvon tumanida tugʻilgan. O‘zbekiston jahon tillari universitatining tarjimonlik fakulteti hamda Fransiyadagi Xalqaro siyosiy tadqiqotlar institutida taʼlim olgan. Yevropadagi taʼlimi davomida onlayn tijorat borasida tajribalar orttirgan. 2014-yili ishga tushgan Asaxiy.uz savdo tarmogʻining asoschilaridan biri.

Manbalar 

Oʻzbekistonlik blogerlar
Warner Bros. Discovery

Warner Bros. Discovery, Inc. — shtab-kvartirasi Nyu-York shahrida joylashgan Amerika media konglomerati. U 2022-yil 8-aprelda WarnerMedia (AT&T-dan ajratilgan) va Discovery, Inc.-ning birlashishi natijasida tashkil etilgan.

Manbalar

Havolalar 
 Rasmiy veb-sayt

AQSh shirkatlari
Gʻafurjon Muhamedov

Gʻafurjon Isroilovich Muhamedov (1946-yil 20-dekabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik kimyogar olim, kimyo fanlari doktori (1991), professor.

Biografiyasi 
Gʻafurjon Muhamedov 1946-yil 20-dekabr Toshkent shahrida tugʻilgan. 1972-yil Toshkent davlat universitetini tamomlagan. 1976—1997-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutida katta oʻqituvchi, dotsent, professor, 1983—1997-yillarda mazkur institutning „Umumiy fizika va kimyo“ kafedrasi mudiri vazifasida faoliyat olib borgan. 1997—2005-yillari Jizzax davlat pedagogika instituti rektori, 2005—2006-yillari Toshkent davlat pedagogika universiteti rektori, 2006—2015-yillarda Oʻzbekiston Milliy universiteti rektori, 2017-yildan Chirchiq davlat pedagogika instituti (hozirgi Chirchiq davlat pedagogika universiteti) rektori lavozimida faoliyat koʻrsatib kelmoqda. 2010—2014-yillari Oliy Majlis Senati senatori boʻlgan.

Oilasi 
Gʻafurjon Muhamedovning toʻrt nafar farzandi bor.

Ilmiy faoliyati 
Gʻafurjon Muhamedovning ilmiy ishlari karbamid formaldegid oligomerlarining uch oʻlchamli polimerlashtirish jarayonini sekinlashtirish usullariga oiddir. 1972—1975-yillari Moskvadagi Lev Yakovlevich Karpov nomidagi fizika-kimyo ilmiy tadqiqot instituti aspiranturasida oʻqigan. 1975-yilda nomzodlik ishini himoya qilib, kimyo fanlari nomzodi ilmiy darajasini, 1991-yili Moskva davlat universitetida doktorlik dissertatsiyasini yoqlab, kimyo fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. Olim 4 ta monografiya, 10 ta ixtiro, 250 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifidir.

Mukofotlari 
„Mehnat shuhrati“ ordeni (2021).

Manbalar 

Kimyogarlar
Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari
Professorlar
Oʻzbekiston olimlari
Fan doktorlari
Munavar Shagadaev

Munavar Shagadaev (; 1898-yil 6-may, Qorategin, Buxoro amirligi — 1974-yil 28-sentyabr, Dushanbe) — sovet va tojik davlat arbobi, 1938—1950-yillarda Tojikiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi raisi.

Biografiyasi 
Munavar Shagadaev 1898-yil 6-mayda Buxoro amirligining Qorateginining tarixiy hududi, keyinchalik Xisorak Garm (hozirgi Rasht) tumani tarkibiga kirgan Hisorak qishlog‘ida tavallud topgan.

1925-yilda u Kommunistik partiyaga qoʻshildi.

1930—1931-yillarda maktab direktori, 1931—1934-yillarda Tojikiston Kommunistik (bolsheviklar) Markaziy nazorat komissiyasi — Tojikiston SSR Ishchi-dehqon inspeksiyasi xalq komissarligi vakolatiga ega boʻlgan. 1934-yil iyulidan 1936-yil yanvarigacha — Hoit tuman Soveti (Tojik SSR) ijroiya qoʻmitasi raisi sifatida ishlagan. 1936-yilning yanvarida respublika poytaxtiga o‘qishga yuboriladi.

1936-yil yanvardan oktyabrgacha — Stalinoboddagi (hozirgi Dushanbe) Tojikiston KP (b) MK qoshidagi marksizm-leninizm kurslari talabasi. 1936-yil oktyabr oyida u Hoitga qaytib, yana tuman ijroiya qoʻmitasini boshqaradi. 1937-yil 14-oktyabrdan 1938-yil 13-iyulgacha — Tojikiston SSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi raisi.

1938-yil 15-iyuldan 1950-yil 29-iyulgacha — Tojikiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi raisi. 1939-yilda VKP (b) XVIII qurultoyiga Tojikistondan maslahat ovozi bilan delegat boʻldi.

Garm saylov okrugidan 1—3-chaqiriq SSSR Oliy Kengashi deputati.

1950—1952-yillarda Tojikiston Respublika partiya maktabi talabasi. Keyinchalik, 5 yil davomida Tojikiston SSR qishloq xo‘jaligi vaziri o‘rinbosari lavozimida ishlagan. 1957-yildan nafaqada.

1974-yil 28-sentabrda Dushanbe shahrida vafot etgan, Markaziy qabristonga dafn etilgan.

Shagadaev qishlogʻi uning nomi bilan atalgan.

Mukofotlari 
Beshta Lenin ordeni va Mehnat Qizil Bayroq ordeni

Manbalar

Havolalar 

 Шагадаев Мунавар (Миновар) 
 Шагадаев Мунавар // Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Dushanbeda vafot etganlar
1974-yilda vafot etganlar
28-sentyabrda vafot etganlar
Buxoro amirligida tugʻilganlar
1898-yilda tugʻilganlar
6-mayda tugʻilganlar
Buxoro tarixiy markazi

Buxoro tarixiy markazi Oʻzbekistonning Markaziy Osiyo davlatida YuNESKO roʻyxatiga kiritilgan Jahon merosi obyektidir. Butunjahon merosi obyekti Buxoro shahrining tarixiy markazini (Shahriston) oʻz ichiga oladi.

Buxoro 2000 yoshdan oshgan shahar. Soʻgʻd shahar-davlatlaridan biri hisoblanadi. Arablar tomonidan Oʻrta Osiyo islomlashtirilgach, Somoniylar saltanatining poytaxti boʻlgan Buxoro savdo va hunarmandchilikning gullab-yashnagan markazi va islom dinining maʼnaviy qutbiga aylandi. Somoniylar hukmronligi tugagach, Buxoro qoraxoniylar hukmronligi ostida oʻzining siyosiy ahamiyatini yoʻqotdi, ammo madaniy gullab-yashnashda davom etdi. 1220-yilda shahar Chingizxon qoʻshinlari tomonidan bosib olindi va vayron qilindi, 1370-yilda Amir Temur tomonidan qayta qurilgan shaharni yana moʻgʻullar bosib oldi. Shayboniylar hukmronligi davrida Buxoro 1533-yilda Oʻzbek xonligining poytaxti boʻlib, oʻshandan beri „Buxoro xonligi“ deb yuritiladi. 

Buxoro Markaziy Osiyodagi oʻrta asrlardagi islom shahrining eng yaxshi namunalaridan biri boʻlib, shahar tuzilishi buzilmagan. Chingizxon va Temurning moʻgʻullar bosqinidan oldingi ayrim qoldiqlarni hisobga olmaganda, Eski shahar asosan XVI asr boshlarida Shaboniylar davrining shaharsozlik va meʼmorchiligidan dalolat beradi.

Roʻyxatga olish 
1991-yilda Butunjahon meros qoʻmitasi Buxoroning tarixiy markazini YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritish qarorini keyinga qoldirdi. 1993-yilda Butunjahon meros qoʻmitasining istiqboldagi yigʻilishi. Bu Oʻzbekistondagi ikkinchi Jahon merosi obyekti va mamlakat Sovet Ittifoqidan mustaqillikka erishganidan keyin birinchi boʻldi. O‘zbekistondagi yagona Jahon merosi obyekti Ichan qalʼa Sovet davrida YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan edi.

Sayt hali ham Sovet Ittifoqi tomonidan taqdim etilgan taxminiy roʻyxatda boʻlganligi sababli, Oʻzbekiston Respublikasidan oʻzining taxminiy roʻyxatini taqdim etish soʻralgan. 1994-yil oktyabr oyida O‘zbekiston ularni taqdim etdi, shundan so‘ng Butunjahon meros qo‘mitasi Buxoroning tarixiy markazi YuNESKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilganligini tasdiqladi.

Manbalar 

Buxoro arxitekturasi
Buxoro amirligi
Buxoro viloyati