Oemar Said Tjokroaminoto

Oemar Said Tjokroaminoto haqida 
Oemar Said Tjokroaminoto (1882-yil 16-avgust - 1934-yil 17-dekabr),Indoneziyada indoneziyalik millatchi edi. U Samanhudiy tomonidan asos solingan Sarekat Dagang Islomining yetakchilaridan biri boʻldi, bu esa ular hammuallif boʻlgan Sarakat Islomiga aylandi.‌‌
Raden Hodji Oemar Said Tjokroaminoto (1882-yil 16-avgust - 1934-yil 17-dekabr (Indoneziya Respublikasi Milliy arxivida va Ijtimoiy ishlar vazirligining Milliy qahramonlar boshqarmasida qayd etilgan) Indoneziya Respublikasi)), H.O.S Cokroaminoto nomi bilan mashhur, Indoneziyadagi birinchi tashkilot, ya'ni Sarekat Islam (SI) rahbarlaridan biri edi.‌‌

Shaxsiy hayot 
Tjokroaminoto R.M ismli otadan 12 farzandning ikkinchisi edi. Tjokroamiseno, Kleco wedana rasmiylaridan biri, o'sha paytdagi Magetan. Uning bobosi R.M. Adipati Tjokronegoro, shuningdek, Ponorogo regenti bo'lib xizmat qilgan, uning qaynonasi R.M. Ponorogo regentining o'rinbosari Mangoensoemo. U Tegalsari Ponorogo islom maktab-internatidan Kiai Ageng Hasan Besarining bevosita avlodi edi.
O'rta maktabni tugatgach, u Magelangdagi davlat xizmati maktablarida o'qishni davom ettirdi. O‘qishni tamomlagach, Ngavida gubernatorning kotibi bo‘lib ishladi. Uch yil o'tgach, u ishdan ketdi. Tjokromaninoto 1906-yilda Surabayaga koʻchib oʻtdi va u yerga joylashdi. Surabayada u Britaniyaning “Kooy & Co” firmasida xizmatchi boʻlib ishladi va Burgerlijk Avondschool kasb-hunar maktabida “Mashinasozlik” mutaxassisligi boʻyicha oʻqishni davom ettirdi.
1912 yil may oyida HOS Tjokroaminoto ilgari Islomiy Kasaba uyushmasi sifatida tanilgan va rais etib saylangan Sarakat Islom tashkilotini tuzdi.
Uning mashhur trilogiyalaridan biri “Bilimdek yuksak, yakkaxudolikdek sof, strategiyadek aqlli”. Bu ozodlik kurashchisida uchta qobiliyatni talab qiladigan o'sha paytdagi Indoneziya kurashining muhitini ko'rsatadi. Turli shogirdlari orasida unga eng ko‘p yoqqani Soekarno edi, shuning uchun u Sukarnoni qizi, Soekarnoning birinchi xotini Siti Oetari bilan turmush qurdi. Uning shogirdlariga murojaati “Agar siz buyuk Lider bo‘lishni istasangiz, jurnalist kabi yozing va notiq kabi gapiring”. Bu so'zlar shogirdlarini giyohvandlikka olib keldi, shuning uchun Soekarno har kecha do'stlari Muso, Alimin, S.M. Kartosuwiryo, Darsono va boshqalar bu manzaraga kulishdi.
Tjokro 1934-yil 17-dekabrda Indoneziyaning Yogyakarta shahrida 52 yoshida vafot etdi. U Banjarmasindagi SI kongressida qatnashganidan keyin kasal bo'lib qolganidan keyin Yogyakartadagi TMP Pekuncen da dafn qilindi.‌‌

"Tojsiz Java qiroli" 
Belgiya tomonidan u De Ongekroonde van Java yoki "Tojsiz Yava qiroli" laqabini oldi, Tjokroaminoto Indoneziyada harakatning kashshoflaridan biri va Indoneziyada buyuk rahbarlarning o'qituvchisi edi. Uning fikrlaridan tashqari, o'sha paytdagi Indoneziya xalqining turli xil mafkuralarini ham tug'dirdi. Uning uyi undan ilm olish uchun buyuk rahbarlar uchun pansionat sifatida foydalanilgan, ya'ni Semaoen, Alimin, Muso, Ananda Xirdan, Imron Halomoan va hatto Fajri Hamonangan u bilan birga o'qigan. U gollandlarga bo'ysunishdan bosh tortgan birinchi odam edi. 1934-yil 17-dekabrda vafot etganidan so'ng, uning shogirdlari, ya'ni Semaoen, Muso, Aliminni quchoqlagan sotsialistlar/kommunistlar tomonidan qurilgan rangli Indoneziya harakati tug'ildi. Millatchi bo'lgan Sukarno va musulmon bo'lgan Sekarmadji Maridjan Kartosoewirjo ham xususiy kotiblik qildilar.
Biroq, uning uchta shogirdi o'z tushunchalariga ko'ra bir-biriga zid edi. O'sha paytdagi siyosiy kuchlarning ta'siri guruh rahbarlariga 1948-yilda Indoneziya Kommunistik partiyasi tomonidan Muso boshchiligidagi "Indoneziya Sovet Respublikasi" ni e'lon qilish uchun amalga oshirilgan Madiun qo'zg'oloni sodir bo'lgunga qadar bir-birlariga duch kelishlariga imkon berdi. Prezident Soekarno elita TNI qo'shinlarini, ya'ni Silivangi bo'linmasini yuborishga majbur bo'ldi, natijada "aka" Soekarnoning laqabi Muso, o'sha paytdagi Kommunistik partiya rahbari 1948-yil 31-oktyabrda otib o'ldirilgan.
Keyin qoʻzgʻolonni S.M. boshchiligidagi Indoneziya Islom Davlati (NII) amalga oshirdi. Kartosuwiryo va nihoyat, Sukarno o'zining do'sti Sekarmadji Maridjan Kartosoewirjoga 1962-yil 12-sentyabrda o'lim hukmini chiqardi.‌‌

Manbalar 
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Oemar_Said_Tjokroaminoto

Havolalar 
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Oemar_Said_Tjokroaminoto