MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Gohi

Gohi (kashub.. gôchë, gôchòwie, gôchòwianie, ) - Kashubiyaning janubi-g'arbiy qismida yashovchi kashubiyaliklarning sub- etnik guruhi   - Bojishkoviy (), Bjezno-Szlacheckiye (pol ), Borowy Mlin () va Zapzen (), Lipnitsa kommunasida, Bitov okrugi, Pomeraniya vodiysida joylashgan. Sharqda gohlar yerlari krubyanlar (zaboriyaklar) sub-etnosi yashaydigan Zabora mintaqasi bilan chegaradosh. Gohi, barcha Kashubiyaliklar singari, katoliklardir.

O'tmishdagi gohlar orasida Janubiy Kashubian Gochian (gvara gôsko, gôchòwskô, ) va Bozhiszkowski () dialektlari   tarqalgan. F. Lorenz Gohi viloyati hududida Nebyshev-Brez va Bozhishkovskiy lahjalarini ajratib ko'rsatdi.

Gohlarning nomi, shuningdek, ularning yashash joylari Gohi (Gôche, ) bu Kashubiya hududiga xos boʻlgan qumli va toshloq yerlarni bildiruvchi soʻzdan kelib chiqqan. Xususan, B. Sihta (B. Sychta) gohlar nomini góhə "yomon yerlar" appelatividan olgan.

Manbalar

Yana qarang 

 Kashubiyaliklar
 Bytow poviat

Adabiyotlar 

kichik etnik guruhlar
 Polsha Aholisi
Daussahak

Daussahak (), shuningdek, idaksahak () — Berber xalqi, Menaka va Inékar , shuningdek , Gao viloyatining Ansongo Cercle Talataye, shimoli-sharqiy Malining yashovchi xalq.

Malidagi Daussahak aholisi 30 ming kishini tashkil qiladi. Aksariyat xalq vakillari sunniy islomni qabul qiladilar, garchi ular islomgacha boʻlgan koʻplab animistik amaliyot va eʼtiqodlarni saqlab qolishgan.

Asosan xalqi Tadaksahakning Songai tilida. Biroq, u asta-sekin boshqalar bilan almashtiriladi, shu jumladan taullemmet.

Tarixi 
Daussahak hech qachon fransuz mustamlakachiligi ostida boʻlmagan va 1950-yillargacha bosqinchilar bilan ziddiyatda boʻlmagan. 1963-yilda Daussahaklar boshqa tuareg qabilalari bilan birgalikda Mali hukumatiga qarshi isyon koʻtardilar. 1962-1964-yillardagi tuareglar qoʻzgʻoloni deb nomlanuvchi qoʻzgʻolon shafqatsizlarcha bostirildi. Daussahak erkaklari ham Tuareg rebellion (1990–1995) qatnashgan va Azavad Xalq ozodlik fronti (shuningdek, parchalangan Arab Movement of Azawad) ga qoʻshilgan.

Bugungi kunda Daussahak va Fulbe oʻrtasidagi toʻqnashuvlar va qurolli toʻqnashuvlar Malidagi Gao mintaqasi va Nigerdagi Ouallam Department departamenti hududida yer, hayvonlar va suv uchun davom etmoqda.

Daussahaklar bir vaqtlar tuareg xalqi Iwellemmedan people tarkibiga kirgan va alohida kasta tashkil etgan. Ular yuqori tabaqalar uchun chorva nazoratchilari boʻlib, shuningdek, ilohiyot mutaxassislari hisoblangan. VIII—IX asrlar oraligʻida ular hozirgi Malidagi Gaoning sharqiy tomoniga koʻchib oʻtgan. Daussahak xalqi Sahroi Kabir boʻylab janubga koʻchib oʻtgan birinchi tuareg xalqlaridan biri, shuningdek, bu hududdagi birinchi musulmon xalqlardan biri edi.

Yana qarang 

 Igdalen
 Tuareg

Manbalar 

 Mali Xalqlari
 Niger Xalqlari
Oniya IV

Oniya IV ― shuningdek, Onias yoki Onius ( ‎ ; ; miloddan avvalgi 145-yilda vafot etgan.) — yahudiy oliy ruhoniy geliopolis ibodatxonasida uning nomi (Misr) tomonidan qurilgan, Ikkinchi ibodadxona vaqtida. Eski Ahd xarakteri. Quddus maʼbadidagi oʻz oʻrnini meros qilib olmagan oliy ruhoniy Onias III ning oʻgʻli: Menelaus vafotidan keyin Alkim Antiox Evatordan oliy ruhoniy etib tayinlanganida, Onias Misrga nafaqaga chiqdi va u yerda qirol tomonidan yaxshi qabul qilindi. Ptolemey Filometor va qaerda, oʻz isteʼdodi bilan, Misr davlatida birinchi darajaga koʻtarilgan.

Biografiya 
Onias IV — Onias III ning oʻgʻli — oliy ruhoniyning qonuniy vorisi. U Iuda Makkabi boshchiligidagi xalq partiyasining gʻalabasi bilan taxtni egallaydi, deb taxmin qildi, ammo Alkimning saylanishi uning barcha umidlarini puchga chiqardi. Onias Misrga joylashdi va u yerda Ptolemeylar saroyida Misrning dushmanlari boʻlgan Salevkiylarga qarshi kurashda yordam olishga umid qildi.

Miloddan avvalgi 154-yil atrofida u, Ptolemey VI Filometorning ruxsati bilan, Geliopolis viloyatining Leontopolis shahrida ibodadxona, Quddusdan kichikroq hajmdagi nusxasini tashkil qildi. Ibodadxona uning nomi bilan atala boshlandi (Onias ibodatxonasi). U levilar va ruhoniylarni toʻpladi, ular buyruq boʻyicha ibodat qilishni boshladilar.

Oniya Misr saroyining iltifotiga sazovor boʻldi va Misrda yahudiylikni yuqori darajaga koʻtardi. Oniya bilan birga koʻplab yahudiylar u yerga koʻchib oʻtishdi va u yerda ular  (aholi); ular Memfis va Pelusiy oʻrtasida irsiy foydalanish uchun yer oldilar va harbiy xizmatni oʻtashlari va keyinchalik uzoq vaqt davomida „Oniya mamlakati“ deb nomlangan mamlakatning ichki dunyosini himoya qilishlari kerak edi. (Qadimgi, IX, 8, § 6). Barcha imtiyoz va burchlar oiladagi toʻngʻich oʻgʻliga meros boʻlib oʻtgan.

Oniyaning ikkala oʻgʻli ham Kleopatra III davrida armiyada xizmat qilgan va muhim mavqega ega boʻlgan (Drev., XIII, 10, § 4). Ptolemey Fiskon (146-117) oʻz xayrixohiga sodiq qolgan Oniya bilan jang qilishga majbur boʻldi (Flaviy, Apionga qarshi, II, 5).

Oniya, Ptolemey Filometordan bir necha oy keyin vafot etgan (u miloddan avvalgi 145-yilda vafot etgan). Yahudiylar uning oʻlimini samoviy jazo deb hisoblab, chunki uni qonunga zid ravishda yangi ibodatxona quriganni jinoyat deb hisoblashgan.

Vaqt oʻtishi bilan Oniya avlodlari oʻz ahamiyatini yoʻqotdi va oxirgi alabarh oliy ruhoniylar bilan hech qanday umumiylik boʻlmagan boshqa oilaga tegishli edi. „Oniyalar“ oilasi "Tobiadlar " boʻlgan degan maʼnoda na Falastinda, na Misrda mavjud boʻlmagan va bu atama, Byuhler ishlatganidek, EEBE maʼlumotlariga koʻra, hech qanday asosga ega emas va muvaffaqiyatsiz.

Ibodadxona va uning yonida paydo boʻlgan shahar milodiy 73-yilda rimliklar tomonidan vayron qilingan, Quddus qoʻlga kiritilganidan keyin bir muncha vaqt oʻtgach.

Manbalar 

 miloddan avvalgi II asr shaxslari
Yahudiylarning oliy ruhoniylari
 miloddan avvalgi 145 yilda vafot etgan
Shaxslar: Qadimgi Misr
Onk

Onk () — yunon mifologiyasida Arkadiyadan boʻlgan shoh, Apollonning oʻgʻli, chorvaning egasi, qizi Persefonani qidirib, maʼbuda Demeter yashiringan va Poseydon tomonidan sevib taʼqib qilingan.

Mifologiya 
Onk Arkadiya hududlaridan biri boʻlgan Onkiya hukmdori edi. Afsonaga koʻra, Apollonning oʻzi uning otasi edi. Onk bir vaqtlar Maʼbuda Demetra uning yerlarida aylanib yurgani sababli, mashhur boʻldi.

U tasalli topa olmay, Aid tomonidan oʻgʻirlab ketilgan qizi Persefonani qidirayotganda, Poseydon Demetrani sevib qolib taʼqib qildi. U behuda izlanishlardan charchagan va umidsiz boʻlib, hech boʻlmaganda zavqlanishga moyil edi. Biroq, Poseydon taslim boʻlmadi. Keyin Demetra hiyla-nayrangga qaror qildi — u toychoqqa aylandi. Yangi qiyofaga ega boʻlib, u qirol Onkga tegishli boʻlgan podada panoh topdi. Biroq, Poseydonni bu tarzda aldab boʻlmaydi. U, shuningdek, reenkarnasyon inʼomiga ega boʻlib, aygʻirga aylandi va podaga kirib, Demetra toyini qopladi. Ushbu gʻayritabiiy ittifoqdan yovvoyi ot Arion va nimfa Despina tugʻildi.

Arion oti noyob edi: u inson nutqini tushunar va oʻzi gapira oladi. Poseydonga tegishli ot podasida oʻsgan Onk birinchi boʻlib unga mindi. Keyin Gerakl Avgiyga qarshi urushga borganida, bu otni Onkdan olib, oʻzining sherigi va aravachi Iolausga uni boshqarishni buyurdi. Boshqa tahlilga koʻra, bu ot Geyaning oʻgʻli edi.

Poseydonning Demetra bilan aloqasidan tugʻilgan nimfaning nomi nomaʼlum. Despina (yoki Despoina) shunchaki epitet boʻlib, „xoʻjayin“ degan maʼnoni anglatadi. Uning haqiqiy ismiga kelsak, uni faqat tashabbuskorlar biladi. Arkadiyaning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan Figaliya aholisining hikoyalariga koʻra, Demetra otni emas, balki faqat Despoina nimfasini tugʻdirgan. Uning qurbongohi Olimpiada joylashgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Kondrashov A.P. Qadimgi Yunoniston va Rim mifologiyasida kim kim. 1738 qahramonlar va afsonalar. — M..: RIPOL klassik, 2016. — ISBN 978-5-386-09554-3.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Arcadia Afsonalari
Opida

Opida (Opis va   "koʻz") — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj.

Delosga Giperboreylar mamlakatidan Ilifiya sovgʻalari bilan yetib keldi. Giperboriya qizi Orion uni zoʻrlamoqchi boʻldi, lekin Artemida uni oʻldirdi.

Boreyaning qizi Delosdagi qahramon. Unga qurbonlik qiladilar. Kimdan Melanop madhiyasi unga bagʻishlangan. U Artemida epiteti hamdir (Kallimachus Upisda). Nonn tomonidan qayd etilgan.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Egey orollari afsonalari
Auran

Oran () — Marvel Comics tomonidan nashr etilgan komikslarda paydo boʻlgan qahramon.

Oran Sonia Balmors tomonidan tasvirlangan „Gʻayritabiiy “ teleserialida paydo boʻlgan.

Nashr tarixi 
Qahramon Charlson Soul, Pepe Larraz va Rayan Stegman tomonidan yaratilgan va birinchi marta Inhuman #7 (2014-yil dekabr) filmida paydo boʻlgan.

Biografiya 
Oran — sariq teri va katta quloqlari boʻlgan gʻayriinson. Uning quloqlari, unga har kimni eshitish imkonini beradi. U Attilan shahrida portlash sodir boʻlgunga qadar, taniqli tergovchi boʻlgan, portlashdan soʻng u ikki qizi bilan qochishga majbur boʻldi. U Nur laqabini olgan sherigi Frenk Mak-Gi bilan Attilanning yangi xavfsizlik kuchlari bilan ishlagan. Ular Meduza tomonidan Qora Boltni qidirish uchun yollangan va uni tungi klubdan topishgan. Maximus ham u yerda edi va Oranni oʻldirgan portlashni yaratdi.

Oranning qizlari Treste va Irel, Noinsoniy oʻquvchidan onalarini tiriltirish uchun oʻz kuchlaridan foydalanishni soʻrashadi. U hayotga qaytadi, lekin u oʻzini kim deb oʻylayotganligini soʻrashni boshlaganida, shaxsiyat inqiroziga duch keladi.

Kuch va qobiliyatlar 
Oran parabolik eshitish qobiliyatiga ega boʻlib, u xohlagan soʻzni tanlashi mumkin. Yer yuzida bu soʻz qachon aytilsa, u soʻz aytilgan joyni eshitishi va bilishi mumkin.

Komikslardan tashqari 
Oran Sonia Balmores tomonidan tasvirlangan „Gʻayritabiiy odamlar“ " Marvel Cinematic Universe" teleserialida paydo boʻldi. Hikoyada u Maksimusning asosiy yordamchisi.

Manbalar

Havolalar 

 Oran Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Oran Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Marvel Komiks Belgilar
2014 yilda paydo bo'lgan chiziq belgilar
Deremela

Deremela ― etnonim boʻlib, Volin knyazlari tomonidan magʻlub boʻlgan xalqlar roʻyxatida „Igorning yurishi“ da qayd etilgan. Boshqa manbalarda uchramaydi, uning aniq maʼnosi haqida maʼlumot yoʻq. Tadqiqotchilar deremelaning Litvaga tegishliligi, latviyaliklarning ajdodlari, Boltiqboʻyi-Fin xalqlari, uning sargardonlar bilan oʻziga xosligi haqida turli xil farazlarni ilgari surdilar.

«Igorning yurishi» haqidagi ertak da 
Deremela soʻzi gapaks: u bir manbada faqat bir marta ishlatiladi. Bu „Igorning yurishi haqida soʻz“ boʻlib, uning muallifi Volin knyazlari Roman Mstislavich va Mstislavga (ikkinchisi aniq aniqlanmagan) murojaat qilib, ular magʻlub etgan xalqlarni sanab oʻtadi. U shunday deb yozadi: „Ular yerni yorib yuboradilar va koʻplab Xinov, Litva, Yatvyaz, Deremela va Polovtsi mamlakatlari, ularning sulitlari singan va boshlari sizning haralujniy qilichlaringiz ostida egilgan.“ Deremela qanday odamlar boʻlganligi va nima uchun ularning kam maʼlum va kam sonli boʻlishiga qaramay, ular ushbu roʻyxatga kiritilganligi nomaʼlumligicha qolmoqda.

Olimlarning farazlari 
L. N. Gumilyov, „Igor yurishi haqidagi ertak“ XII asr oxirida emas, balki XIII asr oʻrtalarida yozilganligini taʼkidlagan, etnonimni moʻgʻul tilidagi Darmala nomi bilan bogʻlagan va bu rus knyazlari tomonidan magʻlubiyatga uchragan Oʻrda Baskak nomi degan fikrni ilgari surgan. A. A. Ziminga koʻra „Soʻz“ XVIII asr oxiridagi adabiy yolgʻon boʻlib, deremela soʻzi „dremat“ feʼlidan tuzilgan.

Tadqiqotchilar deremeluni qanday aniqlash mumkinligi haqida turli xil taxminlarni ilgari surdilar va ilgari surmoqdalar. Bir versiyaga koʻra (D. N. Dubenskiy, E. M. Ogonovskiy, V. N. Peretz, Yu. V. Podlipchuk), bu Litva qabilalaridan zamonaviy Latviya hududida yashagan Boltiqboʻyi qabilasi. G. F. Kovalyovning fikricha Deremela qabilasi litvaliklar va yotvingiyaliklar yonida tilga olingani uchun u bu qabila birlashmalariga kirmagan; balki Chudi, Korela yoki boshqa Boltiqboʻyi-Fin xalqlariga tegishli boʻlishi kerak. Deremela Kovalev etnonimi Korela, Zemgola, Letgola etnonimlari bilan bir qatorga qoʻyiladi va „oʻtib boʻlmaydigan chakalakzor“ (shuning uchun „zich“ soʻz) degan maʼnoni anglatuvchi Derem- ildizi bilan bogʻlanadi.

G. A. Ilyinskiy Deremela etnonimi bilan Sharqiy Prussiya toponimi Derne/Dernen/Dernme oʻrtasida oʻxshashlikni koʻrgan, bu kelib chiqishi pruss yoki yatvingian boʻlishi mumkin. Ushbu versiya G. Lovmyansky, V. T. Pashuto, A. V. Solovyov tomonidan qoʻllab-quvvatlandi. V. F. Miller etnonimning fin kelib chiqishi haqidagi versiyani ilgari surdi (fin törma / termä / terma — „yuqori bank“, „jarlik“ bilan bogʻliq holda), M. Fasmer tomonidan tanqid qilindi. O. I. Pritsak „Lay“ muallifi turkiy därmäl, „forddan kelgan odamlar“ tushunchasidan foydalanishni taklif qildi; bu holda, bu yerda siz roumerlar — kelib chiqishi noaniq boʻlgan Qora dengiz va Azov dashtlari aholisini eslatib oʻtishingiz kerak.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 
 

Evropaning yo'qolgan xalqlari
Igorning shelfi haqida so'z
Orlangur - Tartibli

Orlangur — rus ilmiy-fantastika yozuvchisi, Nik Perumovning koinotdagi ilohiy rejasining birligi. Uning eng mashhur mujassamlash shakli - Oltin Ajdarho.

Qahramon yaralishi 
Orlangur qahramoni, Nikolay Gumilyovning “ Boshlanish she’ri” she’ridan ilhomlangan. Kuchlar muvozanatining timsoli boʻlgan Perumov, Oʻrta Yer dunyosiga Tolkienning "oq va qora" dunyosini diversifikatsiya qilish va uni koʻp qutbli qilish uchun kiritilgan. Tartiblilarlar olamida u kuchda faqat Yaratgandan keyin ikkinchi oʻrinda turadi.

Tartiblining tsikllaridagi koʻrinishlari 
Orlangur, bilim ruhi sifatida tasvirlangan va ukasi Demogorgon bilan birgalikda Uchinchi kuchning ustunini ifodalaydi. U qorongʻu yoki yorugʻlik soniga tegishli emas, neytral xudodir. Odatda har bir koʻzida toʻrtta qorachigʻi boʻlgan ulkan oltin ajdaho sifatida tasvirlangan.

Birinchi boʻlib Ardada oʻrnatilgan " Zulmatning halqasi " siklida paydo boʻladi. Dastlab, u muvozanatni saqlash pozitsiyasini egallaydi, shuning uchun keyingi toʻqnashuv paytida u yorugʻlik Valar va qorongʻularga  —  Melkor va Sauronga qarshi turadi. Elf shahzodasi Forvening hikoyasiga koʻra, Orlangur Arda dunyosiga tashqaridan kelib, Qora mittilar yoniga joylashdi, ular tez orada Avari bilan birga uni hurmat qila boshladilar. Romanda Henna Adamant kuchli artefaktni saqlab qolishni istagan Valar irodasiga qarshilik koʻrsatdi va jang natijasida uning Oʻrta Yerdagi mujassamlanishi ogʻir yaralar tufayli yoʻq qilindi.
 
"Xyorvard yilnomalari" siklida, u vositachi va buyurtmachining xabarchisi sifatida ishlaydi va betarafligiga qaramay, odatda, ijobiy qahramonlarga yordam berdi. "Xudolarning oʻlimi" romanida u Xedin va Rakotani Tartiblilarning oʻzi tomonidan tanlangan yangi xudolar deb eʻlon qildi.

" Qilichlar qoʻriqchisi " siklida uning avatarini Klara Xummelning otryadi bilan birgalikda nekromanser Fessni qidirish uchun, dunyolar orasi boʻylab sayohat qilgan kulrang liganing josusi boʻlgan eski masxaraboz Kitsum tasvirlangan. Kitsumaning haqiqiy shaxsi "Maga urushi: oʻyin tugadi" romanigacha sir boʻlib qolmoqda. Bungacha Perumovning ishqibozlari oʻz veb-sayti forumida Kitsuma kelib chiqishining 500 dan ortiq tahlillarini e'lon qilishgan.

Orlangur Vadim Proskurinning "Koʻp narsani bilgan xobbit" romanida ham oddiy oʻquvchilari boʻlgan odam qiyofasida namoyon boʻladi.

Yana qarang 

 fess
 Falco Brandyback

Manbalar

Havolalar 

 WikiPalantirdagi Orlangur
 Fanbio veb-saytida Orlangurning tarjimai holi
 Nik Perumov Nomsizning Orlangurga munosabati haqida
 Muxlislarning Orlangur va Demogorgon haqidagi she’rlari 
 alifbo tartibida belgilar
badiiy jesters va palyaçolar
ilmiy-fantastik ajdarlar
belgilar-xudolar
 Tartiblangan
Jalaytlar

Jalaytlar () — janubiy moʻgʻul etnik guruhlaridan biri. Ular oʻrta asr jalairlarining avlodlari. Ular Ichki Moʻgʻulistonda yashaydilar.

Tarixi 
Jalaytlar — oʻrta asrlardagi jalayirlar avlodi. „Solnomalar toʻplami“ maʼlumotlariga koʻra jalairlar darlekin-moʻgʻullar qatorida boʻlgan. Rashid ad-Dinning yozishicha Jaloir qabilasi oʻnta yirik tarmoqdan iborat boʻlgan: Jat, Tukaraun, Kunksaut, Kumsaut, Uyat, Nilkan, Kurkin, Tulangit, Turi, Shankut.

Moʻgʻul istilolari davrida jaloirlarning bir qismi Chagʻatoy, Ilxonov va Oltin Oʻrda davlatlarida qolgan. XVI asr oʻrtalarida Chingiziylarning oltin oilasiga mansub jalairlarning aksariyati Geresenze oʻgʻillarining kattasi Ashixayning oldiga bordi. XVI asrning ikkinchi yarmida Xalxaning yetti shimoliy oqimining bir qismi sifatida Ashixay taqdirini ifodalovchi Jalairlar Xongay togʻlarida yashagan, u yerdan XVII asr boshlarida Oltoy togʻlariga koʻchib oʻtgan. Hozirda Moʻgʻuliston jalairlarining salmoqli qismi Govi-Oltoy viloyati hududida istiqomat qiladi.

XII asr oxiri — XIII asr boshlarida Jalairlar Chingizxonning kurenlaridan biri boʻlib, Moʻgʻullar imperiyasining tashkil topishida ishtirok etganlar. Jaloirlar yettita mingan tuzdilar, ulardan ikkitasi gʻarbiy qanotda, toʻrttasi sharqiy qanotda edi. Bir qismi Chingizxonning uchinchi oʻgʻli Ogedeyga berilgan.

Darhaqiqat, jalaytlar Habutu Hasar urugʻi avlodlari qoʻl ostida boʻlgan jaloirlarning avlodlaridir. Ular Ichki Moʻgʻuliston hududiga joylashdilar.

Tili 
Jalaytlar va durbetlar moʻgʻul tilining xorchi shevasining jalayt-durbet shevasida soʻzlashadi.

Zamonaviylik 
Moʻgʻulistondagi Jalaid qabila familiyasini tashuvchilar Ulan- Bator va Darxon-Uul viloyatida yashaydilar. Moʻgʻulistondagi Jalairlarning avlodlarining aksariyati Jalair familiyasining tashuvchilaridir. Ularning katta qismi Ulan-Batorda va Gov-Oltoy viloyati hududida istiqomat qiladi.

Jalaytlar Xingan viloyatining Jalayd-Tsi nomli bir xoshun aholisini tashkil qiladi. Xoshun shimolda Xulunbuyr tuzlari bilan, sharqda Durbetlar bilan, janubda Xeylunszyan provinsiyasining tomoqlari bilan, gʻarbda Xorchinlar bilan chegaradosh. Jalaytlar koʻp asrlar davomida gʻarbiy qanotdagi xorchinlar (Tushe-gun, Jasagtu-van) yaqinida yashagan.

Manbalar 

 mo'g'ul xalqlari
mo'g'ul tug'ilishi
Mo'g'ullar
Xitoy Xalqlari
Mongoliya Xalqlari
Peterburglik suv tashuvchi yodgorligi

Suv xoʻjaligi xodimlari faoliyatidagi ayrim kamchiliklarga qaramay, „Vodokanal SPb“ DUK rahbariyati ularning xotirasini abadiylashtirishga qaror qildi. Shpalernaya koʻchasidagi suv minorasining asosiy kirish eshigi oldida XIX asrning birinchi yarmidagi suv tashuvchi haykali oʻrnatildi. Haykal haykaltarosh S. Dmitriyev hamda arxitektor tomonidan yasalgan. Suv tashuvchisi uchun yodgorlik Shpalernaya koʻchasida suv minorasi yaqinida oʻrnatildi, bugungi kunda bu yerda „Sankt-Peterburg suv dunyosi“ muzeyi joylashgan. Minoraning oʻzi 19-asrning oʻrtalarida qurilgan va sanoat meʼmorchiligining noyob yodgorligi hisoblanadi.

19-asrning oʻrtalariga qadar Sankt-Peterburgda markazlashtirilgan suv taʼminoti mavjud emas edi, uning oʻrniga suv tashuvchilar faoliyat olib borgan. Toshli yoʻlaklarda ular ikkita gʻildirak ustida yogʻoch bochkalarda suv tashigan. Oʻsha paytda hali toza boʻlgan daryolardan suv olinib, keyin shahar boʻylab tashilgan. 1858-yil 10-oktabrda imperator Aleksandr II Sankt-Peterburg suv quvurlari aktsiyadorlik jamiyati nizomini imzoladi. Va besh yil oʻtgach, Shpalernaya koʻchasida, Tavride saroyi roʻparasida birinchi shahar suv minorasi paydo boʻldi.

Sankt-Peterburg suv tashuvchisi yodgorligi 2003-yilda Shpalernaya koʻchasida suv minorasi yaqinida oʻrnatilgan. 1858—1863-yillarda qurilgan minoraning oʻzi 19-asr sanoat meʼmorchiligining noyob yodgorligi hisoblanadi.

Yodgorlik bronzadan yasalgan. Bunda bochkada suv tortayotgan suv tashuvchini asl oʻlchamda koʻrish mumkin, uning oldida it yurib ketmoqda.

Havolalar 

 Sankt-Peterburg fotosurati  Arxivnaya kopiya
 Sankt-Peterburgning noodatiy yodgorliklari Arxivnaya kopiya
 Qozondagi suv tashuvchisi yodgorligi, Sankt-Peterburg suv tashuvchilari haqida maʼlumot mavjud
 Sankt-Peterburg Yodgorliklari / Suv Ombori
Pyotr Dobrinin yodgorligi

Pyotr Dobrinin haykali inqilobchi, Moskvadagi oktabr qurolli qoʻzgʻoloni ishtirokchisi Pyotr Dobrininga oʻrnatilgan yodgorlik boʻlib, 1967-yil 4-iyul kuni Moskoverskiy tumanidagi pionerlar va maktab oʻquvchilari tashabbusi bilan „Dobryninskaya“ metro bekati foyesi yaqinida oʻrnatilgan. Loyiha mualliflari esa haykaltarosh Gennadiy Dmitrievich Raspopov va meʼmor V. M. Pyaskovskiy hisoblanadi. 1997-yilda mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros ob’ekti sifatida roʻyxatga olingan. Oxirgi restavratsiya ishlari 2009-yilda amalga oshirilgan va ular granit yuzasini turli ifloslantiruvchi moddalardan tozalash, antiseptik va konservatsiya ishlarini oʻz ichiga olgan.

Qizil granit byust baland poydevorda oʻrnatilgan boʻlib, unda quyidagi yozuv oʻyib yozilgan: „Bolshevik Pyotr Dobrinin (1894-yilda tugʻilgan) — Zamoskvorechye Qizil Gvardiyasi tashkilotchilaridan biri. U 1917-yil oktabr oyida Moskvada boʻlib oʻtgan janglarda Sovet hokimiyati uchun qahramonlarcha halok boʻldi“.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 
 
 
Moskva haykallari mashhur va taniqli insonlar Dobrynina
 alfavit haykallari
Moskvada 1967-yilda qurilgan binolar va inshootlar
 1967 haykallar
Chumolixoʻr

Chumolixoʻrlar ( ) - tishsiz sutemizuvchilar turkumiga mansub boʻlib chumolixo'rlarning ikkita oilaga ajratilgan. Toʻgʻridan-toʻgʻri chumolixoʻrlarning 3 ta zamonaviy avlodlariga: gigant chumolixoʻrlar, tamandua va pakana chumolixoʻrlar, shuningdek, 3 ta yoʻqolib ketgan avlodlari kiradi. Eng qadimgi chumolixoʻrlar Messel karerining eotsen qatlamlarida topilgan. Chumolixoʻrlarning evolyutsion tarmogʻi taxminan 30 million yil oldin ajratilgan.

Tashqi koʻrinishi 

Chumolixoʻrlarning barcha avlodlarining tashqi koʻrinishi umumiy xususiyatlarga ega boʻlsa-da (choʻzilgan tana, uzun dum, choʻzilgan bosh suyagi, tanasiga nisabatan katta tirnoqlari), ularning oʻlchamlari kattalik tartibida farqlanadi. Agar katta yoshli gigant chumolixoʻrning massasi taxminan 40 kg tana uzunligi 110-130 sm va dumi uzunligi 95 sm boʻlsa, tamanduaning massasi 4-5 kg ni tashkil qilib tana uzunligi 54–88 sm va dumi uzunligi 40–49 sm va katta yoshli pakana chumolixoʻrning massasi zoʻrgʻa 400 g ga etadi, tana uzunligi 16-20 sm va dumi uzunligi 18 sm.

Yashash doirasi 
Chumolixoʻr turkumining barcha avlodlari vakillari Markaziy va Janubiy Amerikada yashaydi, faqat tamandua shimolda tarqalishi Kolumbiyaning janubi bilan tugaydi.

Hayot tarzi 
Ular mayda hasharotlar bilan oziqlanadi. Barcha chumolixoʻrlar chumolilar, ulkan chumolixoʻrlar va tamandua termitlar bilan oziqlanadilar, ushbu holat (termitlar bilan oziqlanish) hali pakana chumolixoʻrlar orasida qayd etilmagan. Gigant va pakana chumolixoʻrlar asosan tunda faollashadilar, tamandualar kechasi ham, kunduzi ham faol boʻlishi mumkin. Gigant chumolixoʻrlar daraxtlarga chiqa olmaydi va faqat quruqlikdagi hayot tarzini olib boradi, tamandualar quruqlikda ham daraxtlarda ham aralash turmush tarzini olib boradi, pakana chumolixoʻrlar esa faqat daraxtlarda yashaydi.

Koʻpayishi 
Chumolixoʻrlarning barcha turlarining urgʻochilari odatda bitta nasl berishadi. Barcha chumolixoʻrlar oʻz bolalarini orqalarida koʻtarib yurishadi, odatda gigant chumolixoʻrlarda va tamanduada bolani urgʻochilar olib yursa, daraxtlarda yashovchi pakana chumolixoʻrlar bolani ikkala ota-ona ham koʻtarib yurishda ishtirok etadi .

Adabiyotlar 

 Miranda Flávia R., Casali Daniel M., Perini Fernando A., Machado Fabio A., Santos Fabrício R. Taxonomic review of the genus Cyclopes Gray, 1821 (Xenarthra: Pilosa), with the revalidation and description of new species (англ.) // Zoological Journal of the Linnean Society. — 2017. — 11 December (vol. 183, no. 3). — P. 687—721. — ISSN 0024-4082. — doi:10.1093/zoolinnean/zlx079.

Havolalar 

Hayvonlar