MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Allaberdi Azizlar bobo ziyoratgohi

Allaberdi Azizlar bobo ziyoratgohi — Qoraqalpogʻiston Respublikasining Nukus tumani „Samanbay“ OFY hududida joylashgan. Maydoni jihatidan respublikamizdagi eng katta qabristonlardan biri boʻlib, hududi 40 gektardan oshiq maydonni egallaydi. Azizlar bobo XVI-XVII asrlarda yashab, Islom dinini keng tarqalishida oʻzining katta hissasini qoʻshgan ulamo bobolarimizdan biri hisoblanadi.

Manbalar 

Qoraqalpogʻiston meʼmoriy yodgorliklari
Ziyoratgohlar
Matmurodov Sobir

Matmurodov Sobir (ruscha: Matmuratov Sabir; 1915 — 1993-yil) — taniqli pedagog, tarixchi, mustaqil tadqiqotchi, „Xalq maorif aʼlochisi“, „Ikkinchi jahon urushi“ qatnashchisi.

Tarjimai holi 
Sobirjon Matmurod oʻgʻli 1915 yilda hozirgi Xorazm viloyati Yangiariq tumanida mohir duradgor Matmurod usta xonadonida dunyoga kelgan. Oilada 8 nafar farzand boʻlib, 7 qizdan keyin tugʻilgan.            

Otasi — Matmurod usta duradgor boʻlish bilan birga, Muhammad Rahimxon, Asfandiyorxon va Said Abdullaxonlarning davrida (1920–yilning fevraligacha) xonning mutavallisi sifatida faoliyat koʻrsatgan. Matmurod usta oʻziga toʻq insonlardan boʻlib, bir qancha yer-mulkka ham egalik qilgan. Quloqlashtirish siyosati boshlangach, yerlari va uy hayvonlari davlat ixtiyoriga oʻtkazilgan.

Mehnat faoliyati

Urushdagi qahramonliklari

Oilasi

Mukofotlari

Unvoni 
 „Xalq maorif aʼlochisi“ — ta'lim tizimidagi uzoq yillik samarali mehnat faoliyati hamda ushbu soha rivojlanishiga qoʻshgan xizmatlari uchun.

Ordenlari 
 „I darajali «Vatan urushi ordeni»“ –

Medallari 
 «Jangovar xizmatlari uchun» medali –
 «Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun» medali –
 «Leningrad mudofaasi uchun» medali –
 «Kenigsbergni ozod qilganlik uchun» medali –
 «1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun» medali – 
 «1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 20 yilligi» yubiley medali – 
 «1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 20 yilligi» yubiley medali –
 «SSSR Qurolli Kuchlarining 50 yilligi» yubiley medali – 
 «Shavkatli mehnati uchun.Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi» munosabati bilan ta’sis etilgan medal –
 «1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 30 yilligi» yubiley medali – 
 «SSSR Qurolli Kuchlarining 60 yilligi» yubiley medali –
 «Mehnat faxriysi» medali –
 «1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 40 yilligi» yubiley medali –

Esdalik nishonlari 
 «Gvardiya» koʻkrak nishoni – 
 «Ulug‘ Vatan urushidagi g‘alabaning 25 yilligi» belgisi koʻkrak nishoni –
 «SSSR maorif tizimining tashkil topganligiga 50 yil.1922-1972» esdalik nishoni –
 «Ikkinchi zarbdor armiya faxriysi» nishoni –
 «Leningrad qamalining tugaganligiga 40 yil» nishoni –

Xotirasi 
2015 yilda „Matmurodov Sobir ota tavalludining 100 yilligi“ Yangiariq tumanida keng nishonlanilib, „Xotira“ turniri tashkil etilgan.

Manbalar
Düvenci

Düvenci — Turkiya Van viloyatidagi Erciş shaharchasi. Uning aholisi 1161 kishi (2022). Van viloyatidan 118 km, Erciş tumanidan 18 km uzoqlikda joylashgan.

Aholisi

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Chantrimore

„Chantrimore“ () — yozuvchi Erkin Aʼzamning „Anoyining jaydari olmasi“ hikoyasi asosida suratga olingan badiiy film. Film Komil Yormatov nomidagi „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasining mahsulotidir. U „SVEMA“ plyonkasida suratga olingan.

Tarixi 
Film 1990-yil suratga olingan boʻlib, „Buyuk ipak yoʻli“ metro bekatining avvalgi koʻrinishi va uning atrofidagi kadrlarda koʻkalamzorlik koʻzga yaqqol tashlanib turishi bilan ham qadrli ekanligi aytiladi.

Mavzusi 
Filmda Toshkentga oʻqishga kirgan doʻstini qidirib kelgan sinfdosh doʻst — Ramazonning boshidan kechirgan sarguzashtlari tasvirlangan. U oʻz sarguzashtlari mobaynida Toshkentda oʻqiyotgan talaba doʻstining ancha oʻzgarganini, endi u qishloqdagi sodda va samimiy sinfdosh emasligini, balki asta-sekin kibrga berilib borayotgan talaba ekanligini guvohi boʻladi. Filmning ramziy sahnalaridan birida, Kamron bolalik doʻstining „Chantrimore“ deb baqirganiga javoban „Kalamakatore“ deb javob qaytarish odati bor edi. Film oxirlarida doʻstiga qattiq gapirgan Kamron, uning „Chantrimore“ hayqirigʻiga javob qaytarmaydi. Kamronning oʻz xatosidan pushaymon boʻlishi bilan film yakunlanadi.

Soundtracklari 
Yulduz Usmonova tomonidan kuylangan „Doʻstga zor“ qoʻshigʻi filmning oʻziga xos ramziga aylangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston filmlari
Oʻzbekiston SSR filmlari
Oʻzbek tilidagi filmlar
Ney

Ney (Forscha: ني), soʻzi qishloq nomi boʻlib, shuningdek Neh deb ham tanilgan. Mazkur qishloq Eronning Kurdiston viloyati Marivan Countyning poytaxti hisoblangan  Markaziy tuman Zarivar qishloq tumani qishlogʻi hisoblanadi.  Ushbu qishloqda asosan Kurdlar yashaydi.

2006-yilgi milliy roʻyxatda qishloq aholisi 527 uyda 2437 kishini tashkil etgan. 2011-yilda esa qishloq aholisini roʻyxatga olishda 656 ta uyda 2560 kishi boʻlgan. 2016-yilgi eng soʻnggi sanab oʻtish natijalariga koʻra, 762 uyda 2691 kishi yashaydi. Bu qishloq tumanidagi eng koʻp aholi yashaydigan qishloq hisoblanadi.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Shorsha qabristoni

Shorsha qabristoni — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Nukus shahrining janubiy hududida „Allaniyaz Qaharman“ MFY da joylashgan. Qabriston hududida mil. avv. IV-III asrlardan eramizning IV asrlariga tegishli qadimgi shahar „Shorsha qala“ arxeologik obyekti joylashgan. Eski Shorsha shahri janubiy-sharqdan shimolga tomon choʻzilgan geometrik toʻgʻri toʻrtburchakdan iborat boʻlib, maydoni 180x120 metr. Bugungi kunda qalin devorlar bilan oʻralgan shaharning himoya devorlarining oʻrnigina saqlanib qolgan. Arxeologik qazishma ishlari davomida u yerdan hosildorlik xudosi Anaxitaning haykali, kanalizatsiya va suv tarmoqlarida foydalanilgan quvurlar topilgan. Topilgan arxeologik buyumlar oʻrta asrlarga, XII-XIV asrlargacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi. Vaqt oʻtishi bilan har xil ichki va tashqi taʼsirlar natijasida mazkur shaharning devorlari qulab, tepalikka aylangan. Hozirgi paytda shahar ustiga marhumlar dafn qilinib, qabristonga aylangan.

Shorshada hozirgi kunda Qoraqalpogʻiston tarixida oʻchmasiz qoldirgan Charjau Abdirov, Ibroyim Yusupov, Najim Dovqorayev, Asan Begimov, Sodiq Nurimbetov, Navro‘z Japakov, Marat Nurmuhamedov, Doʻsjon Nasirov, Musa Yerniyazov singari taniqli olimlar, shoirlar, davlat va jamiyat faollarining qabrlari mavjud.

Manbalar 

Qoraqalpogʻiston meʼmoriy yodgorliklari
Qabristonlar
Temuko

Temuco - Chili davlatining janubiy qismidagi Kautin viloyati va Araucanía viloyati poytaxti boʻlgan shahar va kommunasidir.  Ushbu shahar Santiago shahridan  janubda joylashgan. Shahar 1881-yilda Chili Araucaníaga bostirib kirganida tashkil etilgan temuko nomli qalʼadan paydo boʻlgan. Temuco tarixiy Araucania hududining oʻrtasida joylashgan.

Temuco Araucania shahridagi markazida joylashganligi va And vodiylari, koʻllari va qirgʻoq hududlariga osonlikcha kirish imkoniyatiga ega boʻlganligi uchun turizm, shuningdek, qishloq xoʻjaligi, chorvachilik va oʻrmonchilik faoliyati uchun markaz hisoblanadi. Undan tashqari, Araucaniasning koʻplab kichik shaharlari uchun aloqa va savdo markazi sifatida xizmat qiladi. Temuco yaqinda ikkita yirik universitetga ega boʻlgani uchun shahar universiteti sifatida tan olingan. Ular: Frontier universiteti va Temuco katolik universitetidir. Nobel mukofoti sovrindorlari hisoblangan Gabriela Mistral va Pablo Neruda ham bir qancha vaqt Temuco shahrida yashaganlar.

Etimologiyasi 
Temu soʻzi Mapudungun tilida "temu suvi" degan maʼnoni bildiradi; "temu" - bu Murtakaye oilasining ikkita mahalliy daraxtining umumiy nomidir, ular: Luma apiculata (ispan tilida arrayán deb ham tanilgan) va Blepharocalyx cruckshanksiidir. Ikkala daraxt turi ham oʻzlarining qizil qovoqlari bilan va Mapuche tomonidan odatda dori-darmon maqsadlarida foydalaniladigan aromatli mevalar va barglari bilan tanilgan. Blepharocalyx cruckschankii  hozirgi kunda yoʻq boʻlishi xavfi ostida turgan boʻlsa-da, Luma apiculata nisbatan keng tarqalgan va Temuko shahrida uni Cerro Nielol tabiiy yodgorligida (tabiiy holatda) hamda shahar bogʻlari va yoʻlaklarida koʻrish mumkin. "Temu" va "co" (suv)temu aralashmasi, ehtimol, bu daraxtlar ko'pincha suvning atrofida oʻsishini aks ettiradi.

Tarixi 
Temuko atrofidagi hudud 1870-yillarning oʻrtalarida mahalliy boʻlmagan shileyliklar tomonidan joylashtirilishni boshladi, misol uchun, Labranza joylashtirilishni boshlagan.

Shahar 1881-yil 24-fevral kuni Araukania okkupasiyasi vaqtida  Chili armiyasi tomonidan tashkil etilgan. Ushbu okkupatsiyani olib boruvchi shaxs Manuel Rekabarren bu joyga Fuerte (Qavm) Rekabarreni deya nom berdi.

Manbalar

Tashqi linklar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Zanjon

Zanjon (, Ozarbayjon tilida: Zancan, turkcha: Zencan) — Eronning Zanjon viloyati hududida joylashgan Zanjon tumaniga qarashli viloyat shaharining markazi hisoblanadi.

Tarixi 

XIV-asrdagi Eron geografi hisoblangan Hamdallah Mustavfi Nuzhat al-Qulubning kitobiga koʻra, Zanjanni birinchi Sasanian hukmdorlari Ardashir I () tomonidan tashkil etilgan deya yozilgan. Oʻrta asr geografiyachilari, Zanjanning Jibal/Fors Iroq hududida, qoʻshni Ozarbayjon hududi chegarasiga yaqin joylashganligi haqida umumiy maʼlumotlarni aytib oʻtishgan. Baʼzi geograflar Zanjanni Daylam yoki Rayning bir qismi sifatida oʻz ichiga oladilar deya taʼkidlashadi.

Geografiyasi 
BMTning Oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkiloti (FAO) maʼlumotlariga koʻra, Zanjanning yomgʻirli hisoblangan yer maydoni tarkibida taxminan 42% quruqlik va 37% maysazorlarga teng. Qolgan qismi — uy mavjud boʻlmagan hudud, sugʻorilgan qishloq xoʻjaligi, oʻrmon, meva bogʻilari va daryolar boʻyi hisoblanadi. Yerning atigi 1,07% da shahar rivojlanishini kuzatish mumkin.

Iqlimi 
Zanjan sovuq yarim quruq iqlimga (Köppen iqlim tasnifi BSk) ega boʻlib, yozda issiq va quruq, qishda esa sovuq va nam boʻladi va koʻpincha qor yogʻadi. Yomgʻir yogʻishi juda kam sodir boʻladigan hodisa boʻlib, va asosan oktyabr va may oylari oʻrtasida yogʻib turadi.

Sport 
Zanjan Enghelab sport majmuasi  Yaqin Sharqda joylashgan eng yaxshi ichki sport majmualaridan biriga ega boʻlgani uchun taniqli hisoblanadi. Majmua shuningdek, standart tezlikdagi yuqoriga koʻtarilish devorlarini ham oʻz ichiga oladi. Shahardagi Zanjan FC 2-divizionda oʻynaydi.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Eron shaharlari
MACS J1149 linzali yulduz 1

MACS J1149 Lensed Star 1, Icarus ( Icarus ), MACS J1149+2223 Lensed Star-1 - bu koʻk supergigant va kuzatilgan ikkinchi eng uzoq yulduz (2022 yil mart oyidagi birinchisi WHL0137-LS ), 9 milliard masofada joylashgan. yorugʻlik yillari Quyoshdan ( z =1,49), 2018 yil aprel holatiga koʻra. Yulduzdan bizga yetib kelgan radiatsiya Katta portlashdan 4,4 milliard yil oʻtib tarqaldi. Obʼektni kashf etganlardan biri Patrik Kellining soʻzlariga koʻra, yulduz avvalgi eng uzoqdagi oʻta yangi yulduz boʻlmagan yulduzdan kamida yuz marta uzoqroqdir. Shuningdek, birinchi marta yulduzning alohida obyekt sifatida kengaytirilgan tasviri kuzatilmoqda.

Umumiy ma'lumot 

Yulduz Hubble kosmik teleskopi tomonidan "SN Refsdal" oʻta yangi yulduz tadqiqotining bir qismi sifatida topilgan. 2004-yildan boshlab oʻta yangi yulduz tasvirlarini oʻrganish chogʻida olimlar 2013-yildagi tasvirlarda paydo boʻlgan va 2016-yilga kelib yorqinroq boʻlgan nuqta manbasini topdilar. Manba yagona yulduz ekanligi aniqlangan, uning tasviri tortishish linzalari tufayli 2000-marta yaxshilangan. LS1 emissiyasi nafaqat 5-milliard yorugʻlik yili masofasida joylashgan MACS J1149+2223 "galaktika klasterining" taʼsiri, balki bir nuqtada galaktikadagi massasi taxminan uch quyosh massasi boʻlgan boshqa ixcham obʼekt tomonidan ham kuchaygan. klaster, koʻrish chizigʻini kesib oʻtish ( gravitatsion mikrolinzalar ). Odatda, bunday tadqiqotlar galaktikalar yoki oʻta yangi yulduzlarni kashf qilishni oʻz ichiga oladi. Obʼektning harorati vaqt oʻtishi bilan oʻzgarmadi, bu oʻta yangi yulduz haqidagi taxminga zid keladi; Shuningdek, uning harorati asosida obʼekt koʻk supergigant sifatida tasniflangan.

Yulduzning yorugʻligi "koinotning yoshi" hozirgi 13,8-milliard yil yoshining chorak qismi boʻlgan bir vaqtda chiqarilgan. Kelli shunga oʻxshash mikrolinzalar hodisalari koinotdagi eng qadimgi yulduzlarni topishga yordam beradi, deb taklif qildi.

Hozirgi vaqtda Yer bilan bogʻliq boʻlgan mos yozuvlar tizimida yulduz koʻk supergigant koʻrinishida yoʻq, bunday yulduzlarning umr koʻrish muddati-10 dan 100-million yilgacha.

Shuningdek qarang 

 Eng uzoqdagi astronomik obʼektlar roʻyxati

Eslatmalar

Havolalar 

 Hubble Kosmik linzalar yordamida o'ta yangi yulduzning bo'linishini aniqladi - NASA (2017)
 SN Rafsdalning ko'rinishi - National Geographic Jamiyati (2015)
 SN Refsdal rasmlari - HubbleSite (2015)

Ekstragalaktik yulduzlar
Moviy-oq supergigant
Gravitatsion mikrolinzalash usuli
Wikidannyx manbalari bilan maqolalar
Araz Naxçıvan

Araz Naxçıvan — Ozarbayjonning Naxchivan shahrida tashkil etilgan futzal klubi. Klub Ozarbayjon futzali yetakchilaridan biri. 2004-yildan 2014-yilgacha oʻn marta Premier League gʻolibligini qoʻlga kiritgan.

Araz Yevropada ham eng kuchli jamoalaridan biri boʻlib, ikki marta Futzal boʻyicha UEFA chempionlar ligasida yarim finalga yetib borgan.

Tarixi 
Araz Naxçıvan 2004-yilda faoliyati tugatilgan klub oʻrnida tashkil etilgan va oʻsha paytdan beri Ozarbayjon futzalida peshqadamlik qilib kelmoqda.

Oʻzining debyut mavsumida (2005) Araz mamlakat chempionligi va kubogini qoʻlga kiritgan. Jamoa ichki chempionat bahslarida jami 14 marta gʻalaba qozongan va ikki marta durang qayd etgan. 2006-yilda tarix takrorlangan: 20 ta gʻalabaga erishgan „Araz“ mamlakat chempionligini qoʻlga kiritgan. Ushbu mavsumda klub ikki marta magʻlubiyatga uchragan. Bu ikki magʻlubiyat chempionatning soʻnggi uchta oʻyiniga toʻgʻri kelgan. Ammo bu vaqtga kelib jamoa muddatidan oldin oltin chempionat oltin medali va Ozarbayjon kubogini qoʻlga kiritib boʻlgan edi.

2005-yilda klub Futzal boʻyicha UEFA chempionlar ligasida debyut qilgan. Dastlabki saralash bosqichining 3 turida 4 ochko jamgʻarishga muvaffaq boʻlgan.

Araz 2010-yilda UEFA Futzal kubokida yarim finalga yetib borgan va bu bosqichda Interviú FS klubiga magʻlub boʻlgan. Luparense jamoasiga qarshi bahsda penaltilar seriyasida gʻalaba qozonib, uchinchi oʻrinni egallagan. Klubning futbolchilari va murabbiyi Alesio 2010-yilda Vengriyada boʻlib oʻtgan futzal boʻyicha Yevropa chempionatida milliy terma jamoa ishtirokiga katta hissa qoʻshishgan. Mazkur chempionatda debyutant Ozarbayjon terma jamoasi yarim finalga qadar yetib borgan.

2014-yilda klub Futzal boʻyicha UEFA chempionlar ligasida uchinchi oʻrinni egallab, 2010-yilgi natijasini takrorlagan.

Yutuqlari

Milliy 
Manba

 17 karra Ozarbayjon Premyer-ligasi gʻolibi: 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023
 14 karra Ozarbayjon kubogi sohibi: 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2016, 2017, 2018, 2019

Xalqaro 

 Futzal boʻyicha UEFA chempionlar ligasi:
 3-oʻrin (2): 2010, 2014

Tarkibi

Manbalar 

2004-yilda tashkil etilgan futzal klublari
Ozarbayjondagi futzal klublari
Paygʻambar qizi maqbarasi

Paygʻambar qizi maqbarasi — qabristoni va maqbarasi Qoʻngʻirot tumanidan 32 km shimolda, „Qipchoq“ OFY hududida daryo boʻyida Qubatosh tepaliklarida joylashgan. 

Olimlarning aniqlashicha, qabriston oʻrnida XII-XVIII asrlarga teng „Qız qala“ yodgorligi joylashgan. Keyinchalik yodgorlik atrofida mozorlar yuzaga kelib, bu qiz mozorining islom dini taʼsirining kuchayishi bilan paygʻambar qizi deb atalib ketgan boʻlishi mumkin. XIX asrga tegishli yozma maʼlumotlarda mazkur maskanda katta mozor koʻrsatiladi. Paygʻambar qizi koʻrsatilgan oʻrinda qabr ustiga qoʻyish uchun kulolchilar ishlagan sirli sagʻanalar bor. Ular yashil va koʻk rangda. XIV asr yodgorligi, shu bilan birga, maxsus burchaklarga kulolchilar ishlagan buyumlar qoʻyilgan mozor masjid boʻlmasada, madrasaga oʻxshash qurilish izlari bor. Ular XVII-XVIII asrlarga oid yodgorlik. Ushbu koʻk-yashil rangda sirlangan kulol buyumlarining siniqlariga asoslanib, shayxlar shu yerda paygʻambar qizining qabri joylashgan deb belgilagan.

Qizlarni ushlab, husniga qaramoqchi boʻlganlarida qizlar qochib, obdon charchashadi. Shu payt yer yorilib, qizlar u yerga yashirinishadi. Bunga jahli chiqqan paygʻambar shu yerdagi qishloq odamlarini qirib yuboradi. Shularning ichida masjidda oʻqiyotgan qirqta yigitni ustozi bilan oʻldirib yuboradi. Oʻsha masjid haligacha qirq ustozning gumbazi deb nomlanadi. Mazkur koʻrsatilgan paygʻambar qizi haqidagi afsona, birinchidan, islomgacha boʻlgan yodgorlik, ikkinchidan, bu joylarda hech qachon, ayniqsa, XVII-XVIII asrlarda paygʻambarning boʻlmaganligidan maʼlum.

Manbalar 

Qabristonlar
Qoraqalpogʻiston meʼmoriy yodgorliklari
Amat eshon maqbarasi

Amat eshon maqbarasi — Qoʻngʻirot tumani Paygʻambar qizi maqbarasidan shimolda 10-15 metrdan keyin Amat eshon maqbarasi joylashgan. Uning hajmi 5x5 metr. Bu joydagi Shayx Shaniyazov Jumaniyazning aytishicha, Amat eshon gumbazi dastlab masjid sifatida qurilgan. Shayxning aytishicha, gumbazda ziyoratchilar tunab, kinnachilar zikr solib, kasallarni „emlaydigan“ tilovatxona boʻlgan.

Manbalar 

Qabristonlar
Qoraqalpogʻiston meʼmoriy yodgorliklari
Qirq mulla masjidi (mozor)

Qirq mulla masjidi (mozor) — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qoʻngʻirot tumani Paygʻambar qizidagi yodgorliklardan biri Qirq mulla masjid-mozori hisoblanadi. U paygʻambar qizi mozoridan 70-80 metr shimolda joylashgan. Gumbaz devor bilan birga gʻisht aralash shaklda oʻrilgan.

Qirq mulla-masjididan orqada 100-150 metr masofada Torebiy gumbazi joylashgan. Eshigi janub tomondan. Bu yodgorlik Qosh gumbaz shaklida qurilib, birining ichidan ikkinchisiga o‘tadigan eshik mavjud. Bularning har birida qabrlar joylashgan. Gumbazning qurilish manbalari, qurilish shakli XVIII asrlardagi Ustyurtdagi gumbazlarning (Bola avliyo, Dovut ota) usullarini eslatadi. Qo‘ng‘irot atrofidagi xalqlar alohida tepalikka birikishida boshchilik qilgan Torebiyning faoliyati ham XVII–XVIII asrlarga to‘g‘ri keladi.

Manbalar 

Qabristonlar
Qoraqalpogʻiston meʼmoriy yodgorliklari
Ayollar erkinligi uyushmasi

Ayollar erkinligi uyushmasi () 1907- yilda Konstitutsiyaviy harakatning bir qator ayol va erkak ziyolilarining munozaralari va rejalari bilan tuzilgan, uning yigʻilishlarida Erondagi ayollarning quyi mavqei muhokama qilingan.

Tarix 
Eron konstitutsiyaviy inqilobi davrida Eronda koʻplab yashirin va yarim kongress uyushmalari mavjud boʻlgan. Bu davrda konstitutsiyaviy harakatda yashirincha ayollar erkinligi uyushmalari tuzilgan. Assambleyadan va Ikkinchi jahon urushidan koʻp yillar oʻtib, ayollar huquqlariga qaratilgan tashkilotlar tashkil etila boshlangan .

Maqsadlar va faoliyat 
Ayollar erkinligi assotsiatsiyasi asoschilari ayollarni ijtimoiylashish, jamiyatga qoʻshilish qoidalari bilan tanishtirishni va jamiyatda gapirishga boʻlgan ishonchini oshirishni xohlashdi, ayniqsa erkaklar hozirgi paytda. Ushbu forumda ayollar ham, erkaklar ham teng huquqli aʼzo boʻlib sessiyalarda qatnashishdi, ayollarda oʻziga boʻlgan ishonchni mustahkamlash uchun yigʻilishlarda faqat ayol aʼzolar soʻzga chiqishi yoʻlga qoʻyildi. Yigʻilishlar yashirincha oʻtkazilib, hech bir erkak yoki ayol yigʻilishlarga yolgʻiz qoʻyilmagan va ular oʻz qarindoshlari yoki tanishlaridan biri bilan kelishlari kerak boʻlgan.

Ayollar erkinligi uyushmasining mashhur aʼzolaridan baʼzilari: Mirza Baji Khanum, Navab Samii xonim, Sedigheh Dolatabadi,, Mireh KXanum, Golin KXanum Aghgar, Eftekxar al-Saltanah va Taj al-Saltanah (Nasser-al-Din shohning qizlari).), Afsar Saltanah, Shamsolmuluk Joyurkalom, Hakim xonim, Jordan xonim, Doktor Ayub xonim, Afandiyeh Xonim va Zandokht Shirazi (Shayx-al-Reys Qojarning qizi).

Kengash majlislari Tehron tashqarisida, Fischarobodda, Pertiva gul bogʻida yashirincha oʻtkazilgan. Ammo kunlarning birida bir ayolga yigʻilishga borishga ruxsat berilmagan bir kishi Abbosobod bozoridagi mutaassiblar bilan boʻlib oʻtgan uchrashuvlar xaqida habar topgan, koʻp odamlarni toʻplab, majlis oʻtkaziladigan joyga borgan. Buyruq berilgan zobitlari hech narsa qilmagan. Muassaslar olomon Hukumat darvozalari deb ataladigan darvozaga yetib borishidan oldin, fotosuratlar doʻkonidagi arman talabalaridan biri Antuan Xon xabardor, velosipedi bilan uyushma aʼzolarini xabardor qilish uchun buyruq oldi. Natijada yigʻilishda aʼzolar ishdan boʻshatildi, „Ayollar erkinligi“ uyushmasi esa tarqatib yuborildi.

Adabiyotlar 
 Janet Afari. Womenʼs Semi-constitutions in the Constitutional Movement. Translation by Dr. Javad Yousefian. Published by Bannu Newspaper 1996 translated in 1998., 
 Eliz Sanasarian. The Womenʼs Rights Movements in Iran. Praeger, New York: 1982, . (Original from the University of Michigan)
 Bamdad Badramaulk. Iranian woman from Constitutional Revolution to White Revolution. Second volume. Tehran: Ebnasina Publishing House, 1969
 Eliz Sanasarian. The Womenʼs Rights Movements in Iran.(Revolt, decline, and repression from 1901 to 1979 revolution). Translation by Noushin Ahmadi Khorasani. First print, Tehran: Published by Akhtaran, 2005.,

Manbalar

Yana qarang 

 Jam'iyat-e Nesvan-e Vatankhah
 Konstitutsiyaviy inqilobda ayollar
 Konstitutsiyaviy inqilobning uyushmalari

Ayollar
Ayollarning erkinligi uyushmasi

Ayollar erkinligi uyushmasi ( ) 1907- yilda Konstitutsiyaviy harakatning bir qator ayol va erkak ziyolilarining munozaralari va rejalari bilan tuzilgan, uning yigʻilishlarida Erondagi ayollarning quyi mavqei muhokama qilingan.

Tarix 
Eron konstitutsiyaviy inqilobi davrida Eronda koʻplab yashirin va yarim kongress uyushmalari faoliyat yuritgan. Bu davrda konstitutsiyaviy harakatda yashirincha ayollar erkinligi uyushmalari tuzilgan. Assambleyadan va Ikkinchi jahon urushidan koʻp yillar oʻtib, ayollar huquqlariga qaratilgan tashkilotlar tashkil etila boshlangan.

Maqsadlar va faoliyat 
Ayollar erkinligi assotsiatsiyasi asoschilari ayollarni ijtimoiylashish, jamiyatga qoʻshilish qoidalari bilan tanishtirishni va jamiyatda gapirishga boʻlgan ishonchini oshirishni xohlashdi, ayniqsa erkaklar hozirgi paytda. Ushbu forumda ayollar ham, erkaklar ham teng huquqli aʼzo boʻlib sessiyalarda qatnashishdi, ayollarda oʻziga boʻlgan ishonchni mustahkamlash uchun yigʻilishlarda faqat ayol aʼzolar soʻzga chiqishi yoʻlga qoʻyildi. Yigʻilishlar yashirincha oʻtkazilib, hech bir erkak yoki ayol yigʻilishlarga yolgʻiz qoʻyilmagan va ular oʻz qarindoshlari yoki tanishlaridan biri bilan kelishlari kerak boʻlgan.

Ayollar erkinligi uyushmasining mashhur aʼzolari qatoriga kirgan shaxslar: Mirza Baji Xanom, Xonim Navab Samii, Sedigheh Dolatabadi, Mireh Xanom, Golin Xanom Aghgar, Eftexar el-Saltana va Taj el-Sultana (Nassir-al-Din Shahning qizlari), Afsar Saltana, Shamsolmuluk Joyurkalam, Xonim Hakim, Xonim Jordan, Xonim Doktor Ayub, Afandiyeh Xanom va Zandokht Shirazi (Xayx-al-Reyes Qajarning qizi).

Kengash majlislari Tehron tashqarisida, Fischarobodda, Pertiva gul bogʻida yashirincha oʻtkazilgan. Ammo kunlarning birida bir ayolga yigʻilishga borishga ruxsat berilmagan bir kishi Abbosobod bozoridagi mutaassiblar bilan boʻlib oʻtgan uchrashuvlar xaqida habar topgan, koʻp odamlarni toʻplab, majlis oʻtkaziladigan joyga borgan. Buyruq berilgan zobitlari hech narsa qilmagan. Muassaslar olomon Hukumat darvozalari deb ataladigan darvozaga yetib borishidan oldin, fotosuratlar doʻkonidagi arman talabalaridan biri Antuan Xon xabardor, velosipedi bilan uyushma aʼzolarini xabardor qilish uchun buyruq oldi. Natijada yigʻilishda aʼzolar ishdan boʻshatildi, „Ayollar erkinligi“ uyushmasi esa tarqatib yuborildi.

Yana qarang 

 Jamʼiyat-e Nesvan-e Vatankhah
 Konstitutsiyaviy inqilobda ayollar
 Konstitutsiyaviy inqilobning uyushmalari

Manbalar

Havolalar 

 Janet Afari. Womenʼs Semi-constitutions in the Constitutional Movement. Translation by Dr. Javad Yousefian. Published by Bannu Newspaper 1996 translated in 1998., 
 Eliz Sanasarian. The Womenʼs Rights Movements in Iran. Praeger, New York: 1982, . (Original from the University of Michigan)
 Bamdad Badramaulk. Iranian woman from Constitutional Revolution to White Revolution. Second volume. Tehran: Ebnasina Publishing House, 1969
 * Eliz Sanasarian. The Womenʼs Rights Movements in Iran.(Revolt, decline, and repression from 1901 to 1979 revolution). Translation by Noushin Ahmadi Khorasani. First print, Tehran: Published by Akhtaran, 2005.,

Ayollar