Inklar arxitekturasi

Inklarning arxitekturasi oʻz tuzilmalarining massivligi, mustahkamligi bilan mashhur, ammo bezatish hashamati jihatidan Markaziy Amerikadagi Mayya yoki Atsteklarning meʼmoriy tuzilmalaridan sezilarli darajada past. Inklar meʼmorchiligi anʼanasi Chavin va Tiahuanako madaniyatiga borib taqaladi.

Inklar arxitekturasi xususiyatlari 

Inklarning meʼmoriy asarlari monumentallik va dekorativ dizaynning kamligi bilan ajralib turadi, ammo shu bilan birga, inklar oʻz binolarini qurishning batafsil aniqligi tadqiqotchilarda meʼmorchilikni yuqori darajada tashkil etishiga shubha tugʻdirmaydi. Ushbu aniqlik katta tosh bloklarning gʻayrioddiy bir xilligida ifodalanadi, ular orasida ignani kirgizib boʻlmaydi. Bunday bloklar Inklarga koʻp asrlar davomida yuqori seysmik faollik sharoitida oʻz tuzilmalarini saqlab qolishga imkon berdi. Kattaroq himoya uchun poydevor tagida oʻnta burchakli tosh qoʻyildi. Inklar arxitekturasining bu xususiyati mahkamlash materiallariga boʻlgan ehtiyojni yoʻqotdi.

Ink meʼmorchiligining eng mashhur yodgorliklari Saksaxuaman, Machu-Pikchu, Ollantaytambo, Kallis, Pumakarka, Kusko va boshqa qal’alar va shaharlardir.

Inklarning shahar arxitekturasi 
Saksaxuaman qal’asi sakson yil davomida qurilgan (qurilish boshlanishi Pachacuti davriga toʻgʻri kelgan va tugashi — Huayna Capac davida). Qal’a monumental meʼmorchiligi ogʻirligi ikki yuz tonnagacha boʻlgan ohaktosh bloklardan qurilgan devorlar bilan ifodalanadi. Bunday bloklarni karerlardan mashinalarsiz tashish juda katta qoʻl kuchidan foydalanishni talab qildi. Tadqiqotchilar Giza piramidalari kabi bunday tuzilmalarni yanada ilgʻor sivilizatsiyalar yoki inklarning maxfiy bilimlari yordamida qurish imkoniyatini tushuntiradilar. Rasmiy tarix imperiyaning tajribali meʼmorlar va quruvchilar rahbarligida qurilgan degan yagona nuqtai nazarni tan oladi. Xususan, bitta plitadagi xato tufayli ostiga toʻrt yuzdan uch ming kishigacha kishining jasadi saqlangani maʼlum.

Saksaxuamanning shahar meʼmorchiligi diniy binolari bilan ifodalanadi, ulardan eng mashhuri Oklo ibodatxonasidir. Taxminlarga koʻra, shaharda yashirin yoʻlaklar boʻlgan, ularning baʼzilari Kuskoga, baʼzilari esa togʻlarga olib borgan.

Arxitektura jihatidan noyob Machu-Pikchu togʻ shahri, ispanlar kelishidan oldin inklar tomonidan tashlab ketilgan Pachacuti qarorgohlaridan biri. 1911-yilda u Yel universiteti professori Bingham tomonidan kashf etilgan va tekshirilgan. Yoʻqotilgan shaharning meʼmoriy boyligi shaharning janubi-sharqiy qismidagi aristokratiya saroy binolari, gʻarbdagi asosiy ibodatxona, uning qarshisidagi turar-joy binolari va ayvonlar, koʻplab binolar, koʻchalar va maydonlar bilan ifodalanadi.

Kusko va Kitoda aristokratlar uchun uylar yoyilgan toshdan qurilgan. Shaharliklar pechka bilan isitiladigan bir necha bir qavatli uylarda yashagan. Shahar atrofida tomlari somonli koʻplab qishloq uylari joylashgan edi. Bundan tashqari, uylarga suv yetkazib beradigan suv taʼminoti tizimi (Kolke Machakvai) mavjud boʻlgan. Ushbu suv taʼminotining „kanallari“ bir-biriga bogʻlangan boʻlib, ular ilonlarga oʻxshardi (shuning uchun nomi — Kumush ilonlar).

Manbalar

Yana qarang 

 Inklar
 Arxitektura tarixi
 Machu Picchu

Adabiyotlar

Havolalar 

 
 
Arxitektura
Inklar
Inklar yutuqlari