MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Moʻynali qurbaqa

Moʻynali qurbaqa () yoki sosiskali qurbaqa () anʼanaviy ingliz taomidir, Yorkshir pudingi uchun xamirda pishirilgan sosiskalar. Odatda piyoz sousi va sabzavotlar bilan tortiladi.

Tarixi 
Xamirli pudinglar XVIII-asr boshlarida Hannoverlar Britaniyasida mashhur taomga aylangan. „Hannover pazandachiligi“ muallifi Jennifer Stid ( XVIII-asr oʻrtalarida „moʻynali qurbaqa“ bilan bir xil boʻlgan nomaʼlum retseptni topdi. Xanna Glassning 1747-yilda chop etilgan „Sodda va yengil pazandalik sanʼati“ kitobi kolbasa oʻrniga kaptarlardan foydalanadigan „moʻynali kaptar“ retseptini bayon qiladi. Bosma nashrlarda „moʻynali qurbaqa“ birinchi paydo boʻlishi 1787-yilga toʻgʻri keladi.

1861-yilda Izabella Biton dumli romshteks va qoʻzichoq buyraklari bilan shunga oʻxshash retseptni keltiradi. Charlz Elm Frankatelli 1852-yilgi retseptda „kunduzgi savdo tugaganidan keyin kechasi 6 pens yoki 1 shillingga har qanday goʻsht boʻlagini arzonroq sotib olish mumkin“, deb yozadi. Zamonaviy italyan oshxonasining birinchi kitobida ushbu retsept „Inglizcha qayta pishirilgan qaynatma goʻsht“ () yoki „moʻynali qurbaqa“ deb ataladi, retseptda qaynatma goʻsht qoldiqlari et sifatida olingan, keyin yana xamirda pishirilgan.

„Moʻynali qurbaqa“ nomining kelib chiqishi nomaʼlum. Ammo u sosiska xamir chuqurchasidan moʻralab turgan qurbaqadek koʻringani uchun shunaqa nomlangan, deb hisoblanadi.

Manbalar 

Taomlar
Oziq-ovqat
Go‘shtli taomlar
Jengyalov hats

ʻʻʻJengyalov hatsʻʻʻ (arm. Ժենգյալով հաց; shuningdek, jangyalov hats, zhingyalov hats) — mayda toʻgʻralgan har xil oshkoʻklar solingan yupqa xamir, Togʻli Qorabogʻ armanlari oshxonasida anʼanaviy taom. Kavkaz xalqlarining koʻkatli kutab, afarar taomiga, oʻzbeklarning koʻkatli, ismaloqli yupqa taomiga juda oʻxshab ketadi.

Jengyalov hats Togʻli Qorabogʻ armanlari oshxonasining xos taomi hisoblanadi. 2013-yilda tan olinmagan NKR hukumati jengyalov hatsni respublikaning nomoddiy merosi roʻyxatiga kiritdi. 2015-yil aprel oyining oxirida tan olinmagan Togʻli Qorabogʻ Respublikasida jengyalov hats festivali boʻlib oʻtdi.

Tayyorlash 
Xamirturushsiz xamirdan qogʻozdek yupqa chalpaklar yoyiladi, soʻngra 10-20 xil yovvoyi va xonaki koʻkatlarni mayda toʻgʻrab, oʻsimlik moyi qoʻshilib, xamir bilan oʻraladi. Taomning muhim xususiyati oshkoʻklarning toʻgʻri tarkibidir. Taʼmi va hidi oʻtkir koʻkatlar qoʻshilmaydi. Asosan salat ekin, ismaloq, olabuta eshakshoʻra, lavlagi barglari, mokritsa, achambiti (arm. stypashar), binafsha barglari va shunga oʻxshash oʻtlar qoʻshiladi. Ajur chervil, qichitqi oʻti, yashil piyoz, shovul kabi nordon yoki shomalak kabi oʻtkir taʼmli koʻkatlar kamroq boʻlishi kerak; momaqaymoq kabi achchiq taʼmli oʻtlar juda kam ishlatiladi. Bundan tashqari, xamirga pishloq va qovurilgan piyoz tiqsa boʻladi. Taxminan 10 daqiqa davomida „saj“ deb nomlangan issiq mangalda pishiriladi (arm. սաջ) yoki tandirda ikki daqiqaga yopiladi. Bu taom pivo, tan, sharob bilan isteʼmol qilinadi. Jengyalov hats Katta post paytida, ayniqsa, ommalashgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 Stepanakert bozorida zhengyalov shlyapalarini tayyorlash.
 Edym saytida koʻkatlar bilan Kutaby (Zhengyalov shlyapalari). televizor

Taomlar
Oziq-ovqat
Katsudon

Yevropa-yapon oshxonasining goʻshtli taomi, domburining eng ommalashgan turi.

Nomlanishi 
Taomning nomi ikki soʻzdan olingan: tonkatsu (choʻchqa kotleti) va domburi (ustiga garnir solingan katta kosadagi guruchdan iborat taom).

Taom 
Bir porsiyasi bir piyola guruch va yaxshilab pishirilgan choʻchqa goʻshtidan iborat. Kotletni tuxumga oldindan botirib olish yoki pishirgandan keyin ustidan sous quyish mumkin. Taomga sabzavotlar va turli ziravorlar ham qoʻshsa boʻladi.

Katsudonning mintaqaviy turlari mavjud:  bilan Nagoya , fransuzcha sousi bilan Okayama  va boshqalar.

Ommaviy madaniyatda 
Katsudon maktab oʻquvchilari va talabalar orasida mashhur:  soʻzi taom nomiga ohangdosh, shuning uchun katsudon imtihonlardan oldin tanovul qilinadi.

Yaponiyada jinoyatchi politsiya boʻlimida yoki tergov xonasida bir piyola katsudon yesa, albatta tavba qiladi, degan shahar afsonasi mavjud.

Manbalar 

Taomlar
Oziq-ovqat
Panini

Panini ( — pl. - kichkina bulochka) bugʻdoy unidan tayyorlangan xamirdan pishirilgan maxsus nonning ikki bo‘lagidan (masalan, ciabatta) va non orasiga pishloq hamda turli masalliqlar qo‘shib tayyorlangan sendvichning (yopiq sendvich) italyancha namunasidir. Panini odatda press panjarada qovuriladi.

Yana qarang 

 Croque Monsieur fransuz sendvichi

Manbalar 

Taomlar
Sendvichlar
Italiya oshxonasi
Posikunchalar

Posikunchalar(posekunchiki) — rus oshxonasining kichik oʻlchamdagi, ichiga goʻshtli qiyma solib, yogʻda qovurib olinadigan taomi. Asosan, Perm viloyatida keng tarqalgan.

Posikunchalar shaklan ichiga suzma yoki sabzavot yoxud meva solib tayyorlanadigan chuchvara, yaʼni varenikiga oʻxshaydi. Reseptiga koʻra, bugʻdoy unidan xamir tayyorlanadi, baʼzida (ayniqsa, shimoliy hududlarda) xamirga tolqon (talkan) ham qoʻshiladi. Ichiga solish uchun mol goʻshti, qoʻy yoki choʻchqa goʻshti (eng koʻp ishlatiladi) dan tayyorlanadigan qiymadan foydalaniladi. Dasturxonga smetanaga sarimsoqpiyoz qoʻshib tayyorlanadigan sousi bilan tortilad.

Etimologiyasi 
Taom nomining kelib chiqishiga doir ikki xil fikr mavjud: „sech“ „chopib maydalangan“ soʻzi (qiyma tayyorlash uchun goʻsht maydalangani uchun) va „sikat“ „suzmoq, oqmoq“ soʻzilaridan (taom tanovul qilinayotganda undan koʻp sharbat oqib chiqqani bois) paydo boʻlgan.

Manbalar

Havolalar 

 
 
 {{veb manbasi|lang=ru|url=https://www.chitaitext.ru/novosti/pochemu-permi-nuzhen-novyy-kulinarnyy-brend-vmesto-posikunchikov/|title=Почему Permi nujen noviy kulinarniy brend vmesto posikunchikov|website=www.chitaitext.ru|access-date=2021-12-13|archive-date=2021-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206154942/https://www.chitaitext.ru/novosti/pochemu-permi-nuzhen-novyy-kulinarnyy-brend-vmesto-posikunchikov/|deadlink=n
 Alifbo boʻyicha taomlar
 Taomlar
 Non mahsulotlari
 Rus oshxonasi
Latta

Latta — odatda artish, tozalash, tartibga solish va yuvish uchun ishlatilinadigan mato boʻlagi. Asosan artish uchun ishlatiladigan mato boʻlagi hisoblanadi. Texnologiyada „latta“ atamasi qabul qilingan.

Ilova 
Tarixga nazar solinsa, latta sifatida ishlatiladigan birinchi materiallar paxta va zigʻir edi. Sovet jamiyatida eskirgan kiyimlar latta vazifasini bajara boshlagan. Yuqori isteʼmol sifatiga ega latta ishlab chiqarish uchun poliester ishlatiladi. Mikrofiber matolar (ogʻzaki nutqda mikrofibra) kirni sovunsiz va tozalash kukunisiz, sirtda iz qoldirmasdan tozalashga qodir.

Yaxshi namlash qobiliyati tufayli latta yuqori isteʼmol qiymatiga ega.

Shvabra bilan birgalikda u katta yer yuzalarini tozalash uchun qulay vositani hosil qiladi. Hozirda u zamonaviyroq siqish shvabralarining prototipi hisoblanadi.

Yana qarang 

 Salfetka
 Idishlar uchun gubkalar

Manbalar
Moretta (ichimlik)

Moretta, Moretta Fano — Italiyaning Pesaro va Urbino provinsiyasidagi Fano shahridan kelib chiqqan issiq qahva  ichimligi. U kuchli va shirin taʼmga ega boʻlib, odatda ovqatdan keyin ichiladi yoki sovuq kunlarda issiq ichimlik sifatida isteʼmol qilinadi. U uch (pastdan boshlab)  qatlam bilan tavsiflanadi: likyor, qora qahva va qahva koʻpigi. Likyor oʻrniga shakar yoki limon qobigʻi erigan issiq rom yoki konyak ishlatilishi mumkin. Tayyor ichimlik oldindan qizdirilgan klassik shisha stakanga marxamat qilinadi.

Tarix 
Fano port shahridan (Pesaro e Urbino) dengizchilar va baliqchilar ichimlikni yaratishlari mumkin edi, chunki ular ish joylarida sovuqotmaslik uchun shunga oʻxshash masalliqlardan tayyorlangan ichimlik isteʼmol qilardilar. Vaqt oʻtishi bilan bu masalliqlar moretta uchun asos boʻldi. 2004-yilda AIBES Morettani kokteyl sifatida rasman tan olindi.

Manbalar

Havolalar 
 Una storia a strati, Moretta di Fano
Qahva ichimliklari
Italiya Madaniyati
Red eye

Red eye (; tarjimasi „qizil koʻz“) — oddiy filtrli qahvaga espresso qoʻshib tayyorlanadigan amerikalik kuchli qahva ichimligi. 

Ichimlikning koʻplab usullari,  yoʻllari va nomlari mavjud.

Variantlari 
Ichimlikni „red eye“, „black eye“ yoki „death eye“ (inglizcha death eye) filtrdan espresso va qahvaning nisbatlariga, shuningdek, tayyor ichimlikning kuchiga qarab atash mumkin.

Ichimlikning bir varianti Canadiano boʻlib, uning asosiy farqi shundaki, u tayyorlanganda filtrlangan qahva espressoga qoʻshiladi (red eye kabi aksincha emas).

Sarlavhalar 
 Alyaskada bu ichimlik „Sludge cup“ nomi bilan tanilgan.
 Amerika Qoʻshma Shtatlarining shimoli-gʻarbiy qismida ichimlik „zulmatda otish“ nomi ostida marhamat qilinadi.
 Whitemoor konida u „Wellard qahvasi“ nomi bilan tanilgan.
 Whitemmor konida u „Wellard qaxvasi“ nomi bilan tanilgan.
 Coffee Bean qahvaxonalar tarmogʻida bu ichimlik „Turbo-regular“ nomi ostida yashiringan.

Yana qarang 
 Espresso
 Kofe filtri

Manbalar 

Qahva ichimliklari
Amerika ichimliklar
Idiops camelus

Idiops camelus (lot.) — Idiopidae oilasi Idiops turidagi migalomorf oʻrgimchaklar turi hisoblanadi.

Tarqalgan joyi 
Janubiy Amerika (Braziliya).

Tavsif 
Oʻrgimchaklar oʻrtacha oʻlchamda, uzunligi 1 smdan 2 smgacha. Karapaks va oyoqlari jigarrang, sternum va oyoqlarining bosh qismi sariq-jigarrang, qorni jigarrang. Idiops camelus erkaklari embolusning apikal yarmi qisqarishi va urugʻ oʻtkazuvchi kanalning teshigi yonida distal embolyar tishcha (shuningdek, Idiops clarus va Idiops germaini turlarida ham mavjud) mavjudligi bilan boshqa neotropik turlardan farq qiladi. I.clarus va I.germaini turidan embolusning kengayganroq apikal qismi bilan farq qiladi. Urgʻochilarda sferik retseptaklli spermateklari kanalga nisbatan sal kengroq, kanal va retseptakl oʻrtasida sal toraygan. Oyoqlarining bosh qismlari tikansiz. Yirik tishchalarning uzun qatorlari va kichik tishchalarning retrolateral qatorlari boʻlgan xelitserlar, retrolateral tishchalar xelitserning bazal uchdan birini egallaydi. Panjasida uchta tirnoqli oyoqchalar. Qorinchasi oval shaklida. Old yon koʻzlari (ALE) klipeal chekkaga yaqin joylashgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 BioLib: Idiops Perty, 1833
 Janubiy Amerika Arachnids
 Braziliya Endemiklari
Vertel

Vertel — goʻshtni kamin yoki gulxanda (kamdan-kam hollarda bugʻ shkafida) olov ustida qovurish uchun qurilma, oshpazning mushak kuchi yoki elektr dvigatel bilan (duxovkalarda) aylanadigan, shunday qilib, goʻsht sharbati u boʻylab teng taqsimlanadigan uzoq qattiq tayoq. Vertelda, odatda, katta goʻsht boʻlaklari yoki kichik hayvonlarning tana goʻshti butunligicha qovuriladi.

Vertel oʻrta asrlar oshxonasidan beri maʼlum va oʻsha paytlarda katta oilalar uchun goʻshtli ovqatlar tayyorlashning eng keng tarqalgan usuli boʻlgan; boy uylarda hatto maxsus xizmatkor — „aylantiruvchi bola“ ham bor boʻlgan. Qoʻlda aylantirish kerak boʻlmagan mexanik vertelni yaratishga birinchi urinishlar, XV asrga tegishli. Uzoq vaqt davomida — to XIX asrning boshlariga qadar va ayniqsa Angliyada — olmaxon gʻildiragiga joylashtiriladigan, keyinchalik uning aylanishi vertelga oʻtadigan aylantiruvchi itlardan foydalanilgan.

Zamonaviy pazandachilikda koʻproq gorizontal vertel tarqalgan, ammo yunon girosi kabi baʼzi taomlar vertikal vertelda tayyorlanadi.

Zamonaviy vertellarning materiali AISI 304, AISI 304L, AISI 430, AISI316, AISI 316L, AISI 316Ti, AISI 321 markasidagi zanglamas poʻlat. Vertellarni duxovkalarda ishlatish uchun reduktorli sinxron mikrodvigatellar ishlatiladi, bu dvigatellarning rotori aylana shaklidagi doimiy magnit boʻlib, stator odatda koʻp polyusli.

Yana qarang 

 Shish

Manbalar 

oshxona jihozlari
Mizoram

Mizoram — Hindistonning shim.-gʻarbiy qismidagi shtat, sharq va jan. tomondan Myanma, gʻarbda Bangladesh bilan chegaradosh. Maydoni 21,1 ming km². Aholisi 891 ming kishi (2001), asosan, tibet-myanma guruhi xalqlaridan iborat. Ahsshining katta qismi mizo va ingliz tillarida soʻzlashadi. Maʼmuriy markazi — Ayvzol shahri.

Mizoram 1972-yilgacha Assom shtati tarkibidagi okrug, oʻsha yildan itti-foqsosh hudud maqomini olgan. 1987-yil fevral oyidan Hindistonning teng xuquqli shtati. Shtat hududining katta qismi togʻlardan iborat. Balandligi 1000- 2000 m. Iqlimi nisbatan salqin, faqat janubida issiq va sernam. Yillik yogʻin shimolda 2100 mm dan janubida 3500 mm gacha.

Mizoram— agrar shtat. Shtat aholisining 60 % qishloq xoʻjaligida band. Asosiy ekini — sholi; shuningdek, makkajoʻxori, paxta, kartoshka, tamaki, shakarkamish, sabzavotlar ham ekiladi. Mevali boglar, choy plantatsiyalari bor. Chorvachilikda, asosan, choʻchqa boqiladi. Togʻli rayonlarning V, qismi oʻrmon. Sanoatida oʻrmon sa-noati yetakchi. Hunarmandchilik rivojlangan. Qoʻlda turli matolar, gilam toʻqiladi, qamishdan shlyapalar, savatlar yasaladi. Ipakchilik, elektronika, oziq-ovqat sanoati korxonalari, konserva, sharbatlar ishlab chiqarish, yogʻmoy, choy zavodlari mavjud. Konchilik rivojlangan.

Hindiston shtatlari va ittifoq hududlari
Dunyo yanada odil boʻlishi mumkin

„Dunyo yanada odil boʻlishi mumkin“ () Recep Tayyip Erdoğan qalamiga mansub yetti tilda nashr etilgan kitobdir.

Mavzusi 
Dunyo 5 dan katta degan falsafa bilan yoʻlga qoʻyilgan kitobda dunyo kelajagiga taʼsir qiladigan sohalarni faqat besh davlatning ixtiyoriga topshirish toʻgʻri emasligi taʼkidlangan. Kitob barqaror va adolatli dunyo uchun Birlashgan Millatlar Tashkilotining vazifalariga toʻxtalib oʻtadi.

Kitobda; Adolatsizlik, korruptsiya, qochqinlar inqirozi, dunyoning Yaqin Sharqda sodir boʻlayotgan voqealarga tomoshabinlik bilan qarashi, xalqaro terrorizm va islomofobiya kabi global muammolar koʻrib chiqiladi.

Mazkur kitob „Yangi asr avlodi“ nashriyoti tamonidan oʻzbek tiliga „Dunyo yanada odil boʻlishi mumkin“ nomi bilan 2000 nusxada chop etilgan.

Manbalar 

2021-yil kitoblari
Turk tilidagi kitoblar
Ingliz tilidagi kitoblar
Fransuz tilidagi kitoblar
Rus tilidagi kitoblar
Nemis tilidagi kitoblar
Moyjuvoz

Moyjuvoz (moy chiqaruvchi — „moy chiqarish“ soʻzidan) — bir oz nordon sut, qaymoq yoki smetanadan quvlash — ishlov berilayotgan mahsulotga mexanik taʼsir koʻrsatish orqali sariyogʻ olish uchun qurilma.

Foydalanish 

Qaymoqni mexanik quvlashda sut yogʻi ajralib chiqadi. Yogʻ atrofini oʻrab turgan membranalar buziladi va yogʻ boʻlaklarini hosil qiladi. Moyjuvozda boʻlaklar bir-biriga yopishadi va yirikroq boʻlaklar hosil qiladi. Quvlashda havo pufakchalari yogʻ boʻlaklariga tushadi. Keyinchalik quvlaganda yogʻ tobora zichlashib boradi, havo pufakchaları esa chiqib ketadi. Natijada, yogʻ qolgan suyuqlikdan ajraladi.

Tarixiy faktlar 
Yogʻ quvlash haqidagi eng erta eslatmani Bibliyada topish mumkin, u taxminan miloddan avvalgi 2000-yilga tegishli. Moyjuvoz VI asrda mavjud boʻlgan boʻlishi mumkin, chunki Shotlandiyada shu vaqt belgilangan moyjuvoz qopqogʻi topilgan.

Yevropa anʼanalarida, boshqa uy ishlari bilan bir qatorda, moyjuvoz yordamida yogʻ quvlash, asosan, ayollarning ishi boʻlgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 Менделеев Д. И., Руднев В. М. Маслобойное и маслоэкстракционное производства // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Several types of butter churn illustrated and described 
 Traditional Czech butter churn 

oshxona jihozlari
Tuxum qaynatgich

Tuxum qaynatgich — tuxumlarni bugʻda tayyorlash uchun oshxonaning isitish elektr jihozi. Tuxum qaynatgichlar turli miqdordagi tuxumlar uchun ishlab chiqariladi. Birinchi tuxum qaynatgich qopqoqli va Plastik materiallar tutqichli alyuminiy yoki jez korpusli boʻlib, unda tuxum joylashtirish uchun kataklari boʻlgan alyuminiy yoki jez panjara ilova joylashtiriladi. Isitish elementi korpusning pastki qismiga oʻrnatiladi. Zamonaviy tuxum qaynatgichlar plastik korpus bilan ishlab chiqariladi.

Tuxumni tuxum qaynatgichda tayyorlash uchun suv quyiladi, suv qaynaganidan soʻng, kataklariga tuxum qoʻyilgan panjara oʻrnatiladi. Tuxum pishirish muddati 3-5 daqiqani tashkil etadi. Tuxum qaynatgichlar, shuningdek, chala yoki qattiq qaynatilgan tuxumlarni olish uchun maʼlum bir vaqtdan keyin qurilmani avtomatik ravishda oʻchiradigan signal, bugʻ hushtagi va issiqlik regulyatori bilan jihozlangan.

SSSRda tuxum qaynatish uchun idishi boʻlgan E Ch-4 elektr choynagi ishlab chiqarilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Yaysevarki elektricheskie // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1961. — T. IX. — Stb. 1001
oshxona jihozlari
Shupelka

Shupelka (, serboxorv. shupelka) — bolgar choʻponlarining yarim koʻndalang fleytasi. Kavalning kichik bir turi. Ushbu cholgʻu asbobi Bolqon mintaqasining boshqa mamlakatlarida, jumladan Makedoniya, Serbiya va Gretsiyada ham keng tarqalgan.

Tavsifi 
Mazkur cholgʻu asbobi — boʻylama fleyta boʻlib, kalta yogʻoch dastak va 6 ta kuy chalish teshigiga ega, shu jihatlari bilan xromatik diagonal kaval fleytasiga oʻxshaydi. Cholgʻu asbobining uzunligi 24 sm dan 35 sm gacha oʻzgarishi mumkin.

Asbob yongʻoq, qizil, shumtol yoki zarang daraxtining yogʻochidan tayyorlanadi.

Shupelka tovush jihatidan xromatik shkalani (ikki oktava) qamrab oladi, pastki oktavaning birinchi notasi bundan mustasno. Shupelka pastki registrda mayin va yoqimli ovoz beradi, yuqori registrda esa tovush keskin va quloqni teshadigan, biroz shipillovchi tembrga ega boʻladi.

Havo kiradigan yuqori teshikning chetlari tor va oʻtkirdir.

Shupelkaning old tomonida oltita teshik mavjud, bundan tashqari, cholgʻu asbobining yettita teshikli namunalari ham bor.

Asbobning nomi makedoncha „shupliv“, yaʼni „ichi boʻsh“ degan soʻzdan kelib chiqqan. Shuningdek, ushbu cholgʻu asbobining Tunis va Jazoirda keng tarqalgan gasba — puflab chalinadigan va yogʻochdan ishlanadigan arabcha cholgʻu asbobi bilan umumiy jihatlari mavjud.

Shupelka yaxlit korpus qismiga ega va uni sozlash shart emas.

Shupelka chalish vaqtidagi klassik holat — har bir qoʻlning uchta oʻrta barmogʻi teshiklar ustiga joylashadi, asbob vertikal holatda 45 ° burchak ostida turadi. U yakkaxon improvizatsiyalar uchun ham, instrumental orkestrlar tarkibida ham qoʻllaniladi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar
Tirqishli baraban

Tirqishli baraban — Osiyo, Afrika, Shimoliy va Janubiy Amerika, shuningdek, Okeaniyaga xos musiqiy anʼanalarning bir qismi sifatida keng tarqalgan zarbli va signalli cholgʻu asbobi; daraxt yoki bambuk tanasidan korpus qismida bir yoki bir nechta uzun tirqishlar yasash va zarurat tugʻilganda oʻzakni oʻyish yoki kuydirish orqali yasaladi.

Tirqishli barabanlarning oʻlchami turlicha boʻlishi mumkin, uning uzunligi bir metrdan oshmaydigan ichi boʻsh kichik bambuk bandidan tortib, 6×2 metrgacha boʻlgan katta yogʻoch boʻlagi koʻrinishidagi va bir vaqtda bir nechta odam kuy chaladigan namunalari ham bor. Musiqachilar baraban koprusining turli qismlariga tayoq yoki oyoq bilan zarba berishadi, agar yogʻochning qalinligi bir tekis boʻlmasa, zarba berilgan joyga koʻra turli tembrdagi tovushlar hosil boʻladi.

Tirqishli baraban koʻpincha marosim musiqalarini chalishda va signal berish uchun (soqchilar tomonidan hamda uzoq masofada joylashgan qoʻshni qishloqlarga xabar yuborish uchun) ishlatiladi, asbobning tembri igbodagi kabi til ohanglarini ham yetkazib berishi mumkin. 20-asrda Xitoy namunalari Gʻarb orkestr musiqasi tomonidan oʻzlashtirilgan.

Tirqishli barabanlar butun Janubiy va Sharqiy Osiyo, Assamning sharqiy qismidan Indoneziyaga va Tinch okeani orollarigacha boʻlgan hududlarda uchraydi; Afrikada Angola va Zambiyadan Mali va Senegalgacha boʻlgan hududlarda keng tarqalgan. Mesoamerikada H shaklidagi tirqishli barabanlardan foydalanilgan (atseklardagi teponatsl, mayyalardagi tunkul va boshqalar), shuningdek, Kuba, Kosta-Rika, Ekvador va Peruda ham ulardan foydalanilganini isbotlovchi dalillar mavjud. Xitoy musiqasida marosimlar uchun ishlatiladigan templ blok (yogoʻch quticha turi) va yogʻoch baliqlarni ham tirqishli barabanlarga aloqador asboblar deb bilishadi. Soʻnggi cholgʻu asbobining taraqqiy etishi samarasi oʻlaroq bitta asbob sifatida birlashtirilgan va turli tembrlarga ega yogʻoch baliqlar toʻplami ham yaratilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
Pages with unreviewed translations
Ishkamba shoʻrvasi

ʻʻʻIshkamba shoʻrvasiʻʻʻ (, Ishkembe — qorin, çorba — shoʻrva; bolgar va makedonlarda ʻʻshkembe chorbaʼʻ) — qorin va ichak-chavoqlardan tayyorlangan shoʻrva. Forscha shekambe (, „qorin“) va shurba (, „shoʻrva“)dan olingan. Turk, bolgar, makedon, serb va bosniya oshxonalarining anʼanaviy taomi.

Turkiyada ishkamba shoʻrvasini odatda qoʻy yoki mol qornidan pishirib, sirka-sarimsoq sousi yoki tuxum-limonli terbiye sousi qoʻshib isteʼmol qilinadi. Shoʻrva oshqozonning turli qismlaridan tayyorlanishi mumkin, „Tuzlama, ishkembe, şirden va damar“ turlari uchraydi. Boshqa baʼzi mamlakatlarda boʻlgani kabi shoʻrva ham bosh ogʻrigʻiga shifo hisoblanadi va koʻpincha Yangi yil dasturxonlarida uchraydi. Bu birinchi marta 1800-yillarda qayd etilgan, bu taom Usmonlilar orasida mashhur shoʻrva sifatida tavsiflangan va raqidan keyin tanovul qilingan. Shunga oʻxshash qorin shoʻrva yoki ichak-chavoq shoʻrvasi Gretsiyada (skembés, skemuths), Bolgariyada (shkembejinitsa), Ruminiyada (ciorbă de burtă) va Bolqonda (shkembé chorba) tayyorlanadi. Turkiya va Bolqonda u milliy shoʻrva hisoblanadi.

Tayyorlanishi 
Qorin va ichak-chavoqlar pishgunicha uzoq qaynatiladi, kesib, shoʻrvaga quyuqlashtiruvchi ru va bulyon qoʻshiladi, sarimsoq va ziravorlar solinadi. Retseptlarda garmdori, smetana, sut, bekon masalliq sifatida qoʻshilishi uchraydi.

Manbalar 

Oziq-ovqat
Taomlar
Yuetsin

Yuetsin (xit. míi , pinyin Yuèqín — Xitoyning anʼanaviy torli cholgʻu asbobi boʻlib, undan nafaqat mustaqil, balki Pekin operasi va raqs qoʻshiqlariga joʻr asbob sifatida ham foydalanishadi. Shuningdek, ushbu cholgʻu asbobiga nisbatan Oy udi, Oy gitarasi, Xiyot udi nomlari ham qoʻllaniladi.

Tarixi 

Maʼlumotlarga koʻra, yuetsin Sin sulolasi davrida, taxminan 3-5-asrlarda ruan musiqiy asbobi asosida yaratilgan.

Tavsif 
Yuetsinning umumiy uzunligi odatda 45 santimetrdan 70 santimetrgacha, yumshoq navli yogʻochdan (aksariyat holatlarda firmianadan) yasalgan dumaloq, sakkizburchak yoki olti burchakli qopqoq diametri — 30 santimetr atrofida boʻladi. Toʻrtta quloq kalta grifga biriktirilgan boʻlib, qopqoqning boʻyin va yuqori qismida 8 ta dan 12 tagacha parda joylashgan.

Odatda ikki juft tor ipakdan tayyorlangan; ayni vaqtda ularni neylon bilan oʻrab chiqilgan poʻlatdan yasashadi.

Yuetsin mustaqil cholgʻu asbobi sifatida ham, joʻr asbob oʻrnida ham ishlatiladi. Yuetsin Szinghu va Szinerxu bilan bir qatorda Pekin operasidagi uchta asosiy musiqa asbobidan biri deb tan olinadi. Pekin operasi orkestri tarkibida yuetsindan tashqari chertib chalinadigan cholgʻu asboblaridan pipa va sansyan ham boʻlishi mumkin.

Kuy ijro etish davomida yuetsin qiyaroq qilib ushlab turiladi, chap qoʻl udni tutadi va torlarni siqadi, oʻng qoʻlning koʻrsatkich barmogʻi yoki bambuk, suyak, buqa shoxidan tayyorlanadigan. noxin bilan chalinadi.

Manbalar
Kacho e pepe

ʻʻʻKacho e pepeʼʻʻ (italyancha: ʻʻCacio e Pepe)ʻʻ Rim oshxonasining mashhur taomidir, bu asosan tayyorlash osonligi bilan bogʻliq. Makaron retsepti XX-asrning oʻrtalarida paydo boʻldi (karbonara kabi).

Ingrediyentlar 
Eng oddiy italyan makaronli taomlaridan biri. Spagettiga qoʻshimcha ravishda (original retseptda — tonarelli) faqat ikkita masalliq mavjud: nomidan sezilib turibdiki, bu pishloq va qalampir (taomning boshqa ruscha nomi — pishloq va qora qalampirli spagetti). Pekorino romano qoʻyning qattiq pishlogʻi (parmijan bilan almashtirish mumkin) va qora murch ingrediyentlarga sezilar-sezilmas uygʻunlik baxsh etadi, bu taomning ajoyib taʼmini taʼminlaydi. Taom Italiyadagi kabi butun dunyoda ham mashhurdir.

Tayyorlanishi 
Ingrediyentlari kamligiga qaramasdan makaron tayyorlash tartibi boʻyicha tavsiyalar sezilarli darajada farq qiladi. Klassik retseptda shoʻr suvda qaynatilgan makaron pishloq va qalampir qorishmasi bilan aralashtiriladi. Biroq hozir boshqa usuli keng tarqalgan: qora murch chuqur tovada yoki soteynikda qovuriladi, shundan soʻng zaytun moyi (zamonaviy versiyada — qaymoq bilan birgalikda). Al dente holatidagi tayyor spagetti, ozroq spagetti qaynatiladigan suv va nihoyat, pishloq qoʻshiladi. Shundan soʻng, taom mayin va muloyim chiqishi uchun tovadagilar birmuncha vaqt jadal ravishda aralashtiriladi. Harakatlar ketma-ketligining boshqa variantlari ham bor.

Dasturxonga tortishda taomga qoʻshimcha ravishda pishloq va qalampir qoʻshish odati bor.

Manbalar 

Taomlar
Oziq-ovqat