MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Tarinkot jangi

Tarinkot jangi 2001-yilda Afgʻonistondagi urush paytida boʻlib oʻtgan. Bu urush Afgʻonistonning janubida joylashgan Tarinkot shahrida boʻlib oʻtgan. 2001-yil 14-noyabrda ODA 574 va Hamid Karzay 4 MH-60K vertolyotlari orqali oz sonli partizanlar bilan Uruzgan viloyatiga kiritildi Karzay kuchlarining yaqinlashishiga javoban Tarinkot shahri aholisi isyon koʻtarib, oʻzlarining Tolibon maʼmurlarini quvib chiqarishdi. Karzay shahar oqsoqollari bilan uchrashish uchun Tarinkotga bordi. U yerdaligida, Tolibon Tarinkotni qaytarib olish uchun 500 kishilik qoʻshinni toʻpladi. Karzayning kichik kuchlari va AQSh armiyasining ODA 574 maxsus kuchlari va ularning AQSh havo kuchlarining jangovar nazoratchisi, texnik serjant Aleks Yoshimoto boshchiligidagi Amerika kontingenti ularning oldinga siljishini toʻsish uchun shahar oldiga joylashtirildi. Yoshimoto tomonidan boshqariladigan havo kuchlari yordamiga tayangan holda, Amerika/Afgʻon kuchlari Tolibon harakatini toʻxtatib, ularni shahardan haydab chiqarishga muvaffaq boʻldi. Tarinkot jangida 300 dan ortiq askar qurbon boʻldi. ularning Shimoliy Alyans va AQSh ittifoqidagi tomondan 20 kishi, Tolibon tomonda esa 300 dan ortiq jangari halok boʻldi.

Tolibonning Tarinkotdagi magʻlubiyati Karzay uchun muhim gʻalaba boʻldi, u gʻalabadan foydalanib, oʻzining yangi tashkil topgan partizan guruhiga koʻproq odamlarni jalb qildi. Uning kuchi kattalashib, 800 ga yaqin kishiga yetadi. 30-noyabr kuni ular Tarinkotni tark etib, Qandahor tomon yurishni boshladilar.

Erik Blehm tomonidan yozilgan „The Only Thing Worth Dying For (Oʻlishga arziydigan yagona narsa“) asarida Erik Blehm tomonidan AQSh armiyasining maxsus kuchlari boʻlinmasi boʻlgan Alpha 574 operativ otryadining tajribalari haqida hikoya qilingan.

Manbalar 

Tolibon
Afg'onistonga bosqinlar
Afg'oniston urushi
Afg'oniston
Afg'oniston tarixi

Janglar
Sayyd Alma Kalay jangi

Sayyd Alma Kalay jangi Amerika Qoʻshma Shtatlarining Afgʻonistonga bostirib kirishi paytida (2001-yilning 4-dekabr kuni) Afgʻonistonning Sayyd Alma Kalay shahrining Argʻandab daryosi yaqinida boʻlib oʻtgan jangdir. Tolibon Qoʻshma Shtatlar va uning afgʻon ittifoqchilari tomonidan magʻlub boʻlib, Qandahorning qulashi uchun zamin yaratdi. Sayyd Alma Kalay jangida Tolibon jangarilari va Afgʻoniston Islom davlati hamda AQShning ittifoqchi qoʻshinlari birgalikda ishtirok etdi.

Jang 
2001-yil 3-dekabrda Shavali-Kovt janglardan so‘ng, afg‘onlar Tolibon nazorati ostidagi Sayyd Alma Kalay shahriga qaragan tizma cho‘qqisiga chiqqanlarida, toliblar tomonidan pulemyotdan nishonga olishdi va o‘q uzishdi. Afgʻonlar chekinishni boshladilar, shuning uchun kuchli yongʻinga duchor boʻlishiga qaramay, kapitan Jeyson Amerin va uning odamlari oldinga chiqib, dushmanga qarata oʻq uzdilar. Havo jangovar boshqaruvchisi Alan Yoshida tog‘ tog‘ yuqorisida joylashdi va havo hujumlarini boshqarib, Tolibonning uchta pozitsiyasini yo‘q qildi. Jang 4-dekabrda yana davom etdi va Amerin jamoasi nihoyat Tolibonni quvib chiqarib, shahar va koʻprikni nazoratga oldi, Hamid Karzayning odamlari esa tizmani ushlab nazorat qilib turishdi. Jang yengillashgani sababli, armiyaning Uchinchi batalon shtab-kvartirasi rahbarlari vertolyotda Amerina va uning odamlariga dam berish uchun javob berdilar. Bir necha hafta ichida birinchi marta ular Amerikadagi uyidan parvarish paketlari va xatlarni olishdi. Shundan keyin Tolibon Qandahor viloyatida ularni rasman taslim qilishni rejalashtirgan. Chunki Qandahor Tolibon harakati paydo boʻlgan va uning kuch bazasi joylashgan hudud boʻlgan, shuning uchun ittifoq tomonidan Qandahorni qoʻlga kiritish qiyin boʻladi deb taxmin qilingan.

Manbalar 

Tolibon
Afg'onistonga bosqinlar
Afg'oniston urushi
Afg'oniston
Afg'oniston tarixi

Janglar
Atasu (Baydali biy qishloq okrugi)

Atasu – Qozogʻiston Respublikasi, Ulitau viloyati, Janaarqa tumani, Baydali biy qishloq okrugining maʼmuriy markazi.

Geografik joylashuvi 
Tuman markazi Janaarqa qishlogʻidan 17 km uzoqlikda, janubi-gʻarbiy qismida joylashgan.

Aholisi 
1999-yil aholisi 1037 kishini (605 nafari erkaklar va 432 nafari ayollar) tashkil qilgan boʻlsa, 2009-yil 887 kishini (461 nafari erkaklar va 426 nafari ayollar) tashkil qildi.

Manbalar 

Janaarqa tumani aholi punktlari
Sk8er Boi

„Sk8er Boi“ („Skater Boy“ soʻzlarining oʻzgartirib yozilgani; ) — kanadalik xonanda Avril Lavigne ijro etgan qoʻshiq. 2002-yilda Lavignening „Let Go“ nomli studiyaviy albomining ikkinchi taronasi oʻlaroq chiqarilgan. Qoʻshiqni Lavigne hamda „The Matrix“ jamoasi (Scott Spock, Lauren Christy va Graham Edwards) yozgan. Tarona pank rok, pop-pank, pauer pop hamda alternativ pop janrlarini oʻzida jamlagan. Qoʻshiq matnida muallifning roker yigiti hamda yigit maktabda tanigan qiz haqida hikoya qilinadi. Muallif maktabda skeytchi boʻlgan yigiti rok yulduzi boʻlib yetishgani, uni mensimagan qiz esa hozirgi kunda uyda oʻtiradigan yolgʻiz ona ekanligi haqida kuylaydi.

Qoʻshiq tanqidchilar tomonidan yaxshi kutib olingan va xonandaga katta shuhrat olib kelgan. Shuningdek, qoʻshiq 2003-yilda „Eng yaxshi ayol rok ijrosi“ nominatsiyasida „Grammy“ mukofotiga nomzod oʻlaroq koʻrsatilgan. „Sk8er Boi“ Avstraliya, Yangi Zelandiya, Buyuk Britaniya hamda AQSh kabi oʻndan oshiq mamlakat xit-paradlaridan eng yuqori oʻntalikka kirgan. Qoʻshiq Lavignening „Billboard Hot 100“ xit-paradida eng yuqori oʻntalikka kirgan ikkinchi singlidir. „Spin“ musiqa jurnali qoʻshiqni XXI asrning beshinchi eng yaxshi pop-pank qoʻshigʻi deb topgan. 2022-yilning avgust oyi holatiga koʻra, qoʻshiq AQShda 3 milliondan oshiq nusxada sotilgan.

Qoʻshiq uchun Francis Lawrence rejissyorligida klip suratga olingan. Unda Lavigne shahar koʻchasida, avtomobil ustida atrofida toʻplangan olomonga konsert berayotgani aks etgan. BT TV britan telekanali „Sk8er Boi“ qoʻshigʻi klipini oʻn yillikning eng yaxshi kliplaridan biri deb topgan. Lavigne ushbu qoʻshiqni barcha konsertida ijro etib keladi.

Relizi

Manbalar

Havolalar 
 

Avril Lavigne qoʻshiqlari
2002-yil qoʻshiqlari
Ingliz tilidagi qoʻshiqlar
Qoravoy

Qoravoy  ( ) — ibislar oilasiga mansub keng tarqalgan qush.

Umumiy xarakteristika 
Qoravoy — o‘rtacha o‘lchamdagi qush sanaladi. Tana uzunligi 48-66 sm (o‘rtacha taxminan 56 sm), qanotlari qoqqanida 88-105 sm, qanot uzunligi 25-30 sm, tumshug‘i uzunligi 9-11 sm. Tana vazni 485 dan 970 g gacha o‘zgarishi mumkin. Katta qushlar to‘qrangga ega - bronza va yashil, metall va  jigarrang uyqash bo‘lib ketgan. Kichik qoravoylar jigarrang bo‘lib, bosh va bo‘yniga oq chiziqlar tortilgan bo‘ladi u voyaga yetgan sari yo‘qolib boradi.

Tarqalishi 
Qoravoy Yevroosiyo, Afrika, Avstraliya, Shimoliy Amerikada keng tarqalgan. Rossiya janubida - Kuban, Don, Terek va Volga daryolarining deltalarida uchraydiyu Ular qishni Afrika va janubiy Osiyoda o‘tkazadilar, ayrimlari qishlash uchun Kuban deltasida ham qolishadi.

Amudaryoning quyi qismi, Zarafshon (uyalash), Amudaryo va Sirdaryo vohalaridagi suv havzalari (uchib o‘tish).

Yashash joyi 
Qoravoylarning yashash joylari - chuchuk va ozgina sho‘rlangan suv havzalari, keng botqoqliklar, tekislikdagi qamishzorli sayoz suv havzalarida. Ular gala bo‘lib, ba’zan 100 tagacha borishadi, tubi loyqa, qamish bilan qoplangan sayoz suvlarda, ba’zan sholi dalalarida, nam botqoqlarda oziqlanadi. Ular tunni daraxtlarda o‘tkazishadi.

Soni 
1960-yillarda Janubiy Orolbo‘yida uchrashi odatiy edi, hozirda ko‘plab yashash joylarida yo‘q bo‘lib ketgan. Amudaryo deltasida 700–800 jufti, Zarafshon daryosining quyi oqimida taxminan 100 jufti uyalaydi; bir necha yuztasi uchib o‘tadi. Turning dunyodagi populyasiyasi qisqarib bormoqda.

Ko‘paytirish 
Qoravoy boshqa qushlar – qoshiq qushlar, saqoqushlar, turnalar bilan zich koloniyalarda quyuq chakalakzorlarda uyaladi. 3-6 ta to‘q yashil-ko‘k rangli tuxumlardan iborat uyalashni ikkala sherik tomonidan amalga oshiriladi. Uch hafta o‘tgach, jo‘jalar tuxumdan chiqadi. Ikkala ota-ona ham jo‘jalarini tashlandiq ozuqalar bilan boqishadi, bu jo‘jalar to‘g‘ridan-to‘g‘ri ota-onalarning qizilo‘ngachidan oziqlanishadi. Ko‘pincha, tuxum qo‘yishda extiyotsizlik qilinsa, ya’ni tuxumi yaroqsiz bo‘lib qolsa, qoravoylar qayta tuxum qo‘yishadi. Shundan keyin, voyaga yetgan va polaponlar uchishga tayyor bo‘lib, katta suruv hosil qiladi va uyalash joyiga ko‘chib o‘tadi.

Muhofaza etish 
Rossiya, Qozog‘iston va O‘zbekiston Qizil kitoblariga kiritilgan tur.

Muhovaza choralari 
Ovlash man etilgan. Sudochye, Qoraqir, Dengizko‘l va Arnasoy buyurtmaxonalarida muhofaza qilinadi. Bonn konvensiyasining II Ilovasiga kiritilgan.

Manbalar

Adabiyot 

 Rossiya Federatsiyasining Qizil kitobi (hayvonlar). M.: AST, 2001 yil.
 Beychek V., Shtyasny K. Qushlar. Tasvirlangan ensiklopediya. Moskva: Labirint-press, 2004 yil.
O‘zbekiston Qizil kitobi
Qushlar
Olaqanot

Olaqanot, yoki oq ko'zli o'rdak  ( ) — o‘rdaklar oilasiga mansub qush. Olaqanot o‘z nomini ko‘zlarning rangi uchun olgan – kamalak ko‘zining shilliq pardasi sarg‘ish-oq tusda (uzoqdan oqish ko‘rinadi).

Umumiy tavsif 

Oq ko‘zchali olaqanot - 0,4 dan 0,65 kg gacha bo‘lgan o‘rtacha kattalikdagi o‘rdak. Voyaga etgan qushlarning rangi bir xil jigarrang. Juftlashayotgan paytda erkagining qorni va iyagi oqrangda, yon tomonlari jigarrang-malla tusda, tanasining yuqori tomoni, shuningdek, bo‘yning tagi jigarrang. Qanotining orasi oqrangda. Urg‘ochisi rangpar, ko‘zining kamalagi jigarrang.

Tarqalishi 
Amudaryo, Sirdaryo, Zarafshon daryolari havzalari (uyalash, ko‘chish, qishlash). O‘zbekistondan tashqarida: Sharqiy Yevropa janubi, Sibir janubi, Xitoy (Sinszyan), Mo‘g‘uliston (uyalash); janubi Gʻarbiy Yevropa, Shimoliy Afrika, Eron, Pokiston, Hindiston (qishlash).

Hayot tarzi 
Oq ko‘zchali o‘rdaklar suv o‘simliklari g‘uj bo‘lib o‘sgan tekislikdagi yirik suv havzalarida yashaydilar. Ular juft yoki kichik guruhlarda yashaydilar. Ular yaxshi va tez uchishadi, suvdan boshqa qora qushlarga qaraganda osonroq uchishadi. Ular suv o‘simliklari, shuningdek, mollyuskalar, suv hasharotlari va mayda baliqlar bilan oziqlanadi. Ular ko‘pincha kechasi ovqatlanadilar. Kamdan-kam hollarda qirg‘oqqa chiqishadi.

Bahorgi uchib o‘tishi – fevral-martda; qirg‘oq bo‘yidagi qamishzorlarda yerga in quradi; may-iyun oyida 6-12 ta tuxum qo‘yadi va 24-25 kun bosib yotadi. Poloponlari avgust-sentyabr oylarida ucha boshlaydi. Kuzgi uchib o‘tishi – sentyabr-oktyabrda, qishlashi – noyabrdan fevralgacha. Suv o‘simliklari va suvda yashovchi umurtqasizlar bilan oziqlanadi.

Soni 
1960-yillarda Amudaryo va Sirdaryo havzalarida uchrashi odatiy edi. 2000 yilgacha 3-4 ming donasi uyalagan, 7 mingga yaqini qishlagan. Hozirgi vaqtda 500 tachasi in quradi va qishlaydi. Sudochye ko‘lida 2000-2001 yillarda bir nechtasigina uyalagan. Ko‘chish davrida 204 tagacha kuzatilgan. Ayni paytda kollektorlar hududida 40 ga yaqini uyalasa, kuzgi ko‘chish mavsumida 200 ga yaqini kuzatiladi. Moshanko‘l va Xo‘jako‘lda 40 tagacha uyalaydi, 2000 tagacha uchib o‘tadi. Uchib o‘tishda Shegeko‘l va Makpalko‘lda 9-28 ta qush, Oqsog‘a artezian qudug‘i ko‘lobida 3 ta qush kuzatilgan. Arnasoy ko‘lida 1998-2006 yillarda – odatiy uyalovchi tur. Uyalash tugagandan so‘ng 40-60 tadan galalar hosil qiladi. Tuzkon ko‘lida 300 tagacha qush. Buxoro viloyatida 1998-2015 yillarda To‘dako‘l suv ombori, Hadicha, Yettiko‘l, Dengizko‘l, Zikri ko‘llarida 1-2 juftdan uyalagan. Iyun oyida Dengizko‘lda 19 ta qushdan iborat gala qayd qilingan. Uyalovchi populyasiya tobora kamayib bormoqda. Uchib o‘tishda 6-8 ta qushdan iborat galalar uchraydi. 2000 yilda janubiy suv havzalarida va Sirdaryoning o‘rta oqimida 900 dan ziyod qush qishlagan, 2003-2005 yillarda –100 taga yaqin, hozirgi vaqtda bu ko‘rsatkich 50 dan oshmaydi.

Ko‘paytirish 
Evropadagi parvarishxonalari va hayvonot bog‘larida ko‘paytiriladi.

Manbalar 

O‘zbekiston Qizil kitobi
Qushlar
Yarim oy shamoli operatsiyasi

"Hilol shamoli" operatsiyasi 2001-yil oktabr va noyabr oylarida Afgʻoniston ustidan Amerika va Britaniya havo harakatining kod nomi edi. Bombardimon kampaniyasiga Britaniya maxsus kuchlari havo hujumlarini nishonga olish toʻgʻrisida maʼlumot berish uchun quruqlikda yordam bergan. Kampaniya Tolibonni sezilarli darajada zaiflashtirdi va Shimoliy Alyansning noyabr oyida Afgʻonistonning Tolibon nazorati ostidagi hududlarini tezda bosib olgan hujumlariga yoʻl ochdi.

Hujum zarbalari 
Dastlabki zarbalar Missuri shtatidagi Whiteman havo kuchlari bazasidan 509-bomba qanotining ikkita B-2 bombardimonchi samolyoti bilan 7-oktabrga o‘tar kechasi hujumga oʻtiladi, so‘ngra 8-oktabrdan 9-oktabrga o‘tar kechasi ham yana ikkitasi havoga ko‘tarildi. Ushbu bombardimonchilar 60 va 349 -chi Mobillik qanotlarining KC-10 va KC-135 tankerlari hamda Oʻn sakkizinchi havo kuchlari tomonidan muvofiqlashtirilgan. Afgʻonistondagi moʻljallarga erishish uchun 30 soat uchish kerak boʻldi, asl ekipajlar jami 44 soat 20 daqiqa, samolyot esa jami 70 soat parvoz qildi. Operatsiya tarixdagi eng uzun jangovar portlashi boʻlib qolmoqda.

Dastlabki nishonlarga qo‘mondonlik va boshqaruv organlari, Tolibon havo mudofaasi, Tolibon havo kuchlari, Kobul, Hirot, Qandahor, Zaranj va Mozori Sharif aeroportlari nishonga olingan. Tolibonning 50 ga yaqin MiG-21 va Su-22 samolyotlarini havoga olib chiqishga qodir 40 nafar uchuvchisi borligi taxmin qilingan edi.

Hujum boshlash kechasidagi B-2 zarbasidan keyin Andersen havo kuchlari bazasidan 28-bomba qanotining oʻnta B-52 va besh yoki sakkizta B1B samolyotlari JDAM va Mk 82 bombalar bilan zarba berdi. USS Karl Vinsonning 11 tasi GBU-16 va 12 samolyotlari bilan zarba berishda qatnashadi, shuningdek, Tolibon jangarilari (kam ehtimol bilan) yuqori himoyani taʼminlash uchun AIM-54C, AIM-7M va AIM-9L bilan qurollangan boʻlishi mumkin edi. Yordam VAW-117 dan E2C tomonidan ham taqdim etildi. Birinchi kechada havo ekipajlarining baʼzilari AAA va MANPAD SAM yongʻinlar bilan toʻqnash kelgani haqida xabar bergan boʻlsa-da, Tolibon samolyotlari va ularning havo kuchlari birinchi kechada deyarli yoʻq qilingan.

Manbalar

Havolalar 

 BBC taqdim etgan havo hujumlari xaritasi
Tolibon
Afg'onistonga bosqinlar
Afg'oniston urushi
Afg'oniston
Afg'oniston tarixi

Janglar
Vilnyus Gediminas texnika universiteti

Vilnyus Gediminas texnika universiteti (VILNIUS TECH) - Litvaning Vilnyus shahrida joylashgan davlat universitetidir. Antanas Gustaitis aviatsiya instituti, arxitektura, biznes boshqaruvi, qurilish muhandisligi, ijodiy sanoat, elektronika, atrof-muhit muhandisligi, fundamental fanlar, mexanika, transport muhandisligi kabi 10 ta fakultet mavjud. Ilmiy tadqiqot va eksperimental ishlanmalar 13 institut, 3 tadqiqot markazi va 23 tadqiqot laboratoriyasi tomonidan amalga oshiriladi. VILNIUS TECH dunyodagi eng yaxshi universitetlar qatoriga kiradi. QS World University Rankings boʻyicha fanlar boʻyicha Litvada arxitektura / qurilgan muhit (QS Top 101-150), Biznes va menejment (QS Top 201-250) va Iqtisodiyot va Ekonometrik fanlari boʻyicha eng yuqori ball QS Top 301-350).

Tarixi 
VILNIUS TECH 1956-yil 1-sentyabrda Kaunas politexnika institutining (hozirgi Kaunas texnologiya universiteti) Vilnyus kechki boʻlimi sifatida tashkil etilgan. Jeronimas Kudaba birinchi dekan sifatida faoliyat yuritgan.Aleksandras Chiras fakultet dekani etib tayinlandi. 1962-yilda birinchi bitiruvchilari oʻqishni yakunladilar. 1964-yilda Qurilish iqtisodiyoti fakulteti, 1968-yilda shahar qurilish fakulteti qoʻshildi. 1969-yilda Kaunas politexnika institutidan boʻlinma ajralib chiqdi va Vilnyus qurilish instituti (Vilniaus inžinerinis statybos institutas) aylandi va Chiras birinchi rektor etib tayinlandi. 1971-yilda arxitektura fakulteti qoʻshildi, 1987-yilda shahar xoʻjaligi fakulteti tashkil etildi.

Kampusi 

VGTU kampusi Vilnyus boʻylab joylashgan boʻlib, asosiy binolar Saulėtekis mahallasida joylashgan boʻlib, Vilnyus universitetining koʻplab fakultetlari, shuningdek, Mykolas Romeris universiteti va Yevropa gumanitar universitetlari yaqinida joylashgan. Universitetning kelajakdagi rejalari Saulėtekis kampusini kengaytirishni oʻz ichiga oladi.

Akademiklari 
Litva aviatsiya institut 1993-yilda tashkil etilgan. Samolyotlarni boshqarish boʻyicha integratsiyalashgan (besh yillik) dastur toʻliq ingliz tilida taqdim etiladi.

Bitiruvchilari 
Vilnius Civil Engineering Institute (VISI), VILNIUS TECH Litvada koʻplab yuqori malakali bitiruvchilarni kashf qildi. Misol uchun, bir nechta hozirgi siyosatchilar VISI bitiruvchilari hisoblanadi. Litvaning 12-bosh vaziri Algirdas Butkevičius iqtisod muhandisligi dasturini yakunlagan. Litvaning sobiq prezidenti va ikki karra bosh vazir lavozimida ishlagan Rolandas Paksas ham VISIni tamomlagan. Seymning sobiq spikeri Viktoras Muntianas, Yevropa parlamenti aʼzosi Valdemar Tomashevski va sobiq Bosh vazir va Litva Davlatini qayta tiklash toʻgʻrisidagi aktni imzolagan Gediminas Vagnorius ham VISI bitiruvchilari hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 

 Vilnyus Gediminas Texnika Universiteti Bosh sahifasi
 VGTUda oʻquv dasturlari 
Litva
Kollejlar
Universitetlar
Qishki Olimpiada oʻyinlari 2002 ochilish marosimi

2002-yil 8-fevralda 2002-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarining ochilish marosimi Solt-Leyk-Siti (Yuta, Qoʻshma Shtatlar) shahridagi Rice-Eccles Olympic Stadiumboʻlib oʻtdi.

AQSh Prezidenti Jorj Bush 11-sentabr xurujlaridan besh oy oʻtib boʻlib oʻtgan 2002 yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarini quyidagi soʻzlar bilan ochdi: Magʻrur, qatʼiyatli va minnatdor xalq nomidan…, keyin standart ochilish formulasiga amal qilindi.

Marosim oldidan stadion ichidagi maysa olib tashlandi va Seven Nielsen tomonidan loyihalashtirilgan mavhum shakldagi ulkan muz maydonchasi oʻrnatildi va stadion polining katta qismini qopladi. Musiqa rejissyori Mark Uotters. Figurali konkida uchuvchilar, konkida uchuvchilar va xokkeychilar muz ustida chiqish qilishdi, klogerlar, raqqosalar va mahalliy Amerika tub qabilalari esa atrofdagi platformada haqiqiy tantanali raqslarni ijro etishdi. 

Xabar qilinishicha, XOQ USOCning oʻz bayroqdori xalqlar paradida Ground Zero bayrogʻini olib yurishi haqidagi taklifini rad etgan va USOC vakilining taʼkidlashicha, bayroq va faxriy qorovul uchun yana bir gʻoya AQSh terma jamoasidan keyin kiritilishi kerak.

Marosimlar Sara Kavahara boshchiligida xoreografiya va mashqlar oʻtkazildi. Sara oʻyinlarning ochilish va yopilish marosimidagi ishi uchun Emmy mukofotini qoʻlga kiritdi. Ijrochilar tinglovdan oʻtkazildi va Oʻyinlar oldidan dam olish kunlarida 150 soatdan ortiq mashgʻulot oʻtkazdilar. Mashgʻulotlar Steiner Ice Arenada va rasmiy maydon muzida oʻtkazildi. Nurning asosiy bolasini marosimlar vaqtida ettinchi sinfda oʻqiyotgan yosh mahalliy xokkeychi Rayn Sanborn oʻynadi.

XOQ prezidenti Jacques Rogge va Tuz koʻli tashkiliy qoʻmitasi bosh direktori Mitt Romney nutqidan soʻng  yoʻl bosib oʻtgan Olimpiya alangasi . figurali uchuvchilar Dorothy Hamill va Dick Button tomonidan stadionga olib borildi. Ular buni qisqa estafetada yugurish yoki konkida uchish boʻyicha boshqa amerikalik olimpiyachilar juftligiga topshirishdi. Togʻ changʻisichi Pikabo Strit va xokkeychi Kammi Granato uni baland mash’ala tomon zinapoyadan koʻtarib chiqishdi va ularni 1980-yilda Olimpiya oʻyinlari oltin medalini qoʻlga kiritgan " Miracle on Ice " xokkey jamoasi sardori Mike Eruzione kutib oldi. Eruzione jamoaning boshqa aʼzolarini chaqirdi, ular birgalikda Olimpiya mash’alasini yoqdilar. Ochilish marosimi ettita Emmy mukofotini qoʻlga kiritadi.

O‘yinlarni Prezident sportchilar o‘rtasida tik turgan holda ochgan bo‘lsa, avvalgi davlat rahbarlari o‘yinlarni rasmiy qutidan ochdilar. NBC muxbiri Bob Costas tarmoqning ochilish marosimini yoritishi davomida bu harakatni olqishladi.

Manbalar
Camponotus turkestanicus

Camponotus turkestanicus (lotincha) — yer chumolilarining  (Kamponotus) turkumiga mansub, Formicina (Foricidae) kenja oilasiga mansub tur.

Tarqalishi 
Markaziy Palearktika: Afgʻoniston, Eron, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Xitoy, Rossiya (Qalmogʻiston), Turkmanistonda yarim choʻllar, dashtlarda tarqalgan..

Tavsifi 
 
Camponotus turkestanicus tipik dasht chumolisi boʻlib, uni yogʻingarchilik kam boʻlgan hududlarda uchratish mumkin. Haqiqiy choʻlda bu tur kam uchraydi, chunki juda ogʻir sharoitlarda u koʻproq moslashgan chumolilar bilan raqobatlasha olmaydi. Yer chumolilari Markaziy va Oʻrta Osiyoning vohalari, toʻqay va shoʻr botqoqlarida tuproqqa uya qurib, tuproqning kuchli shoʻrlanishiga bardosh beradi. Camponotus turkestanicus erta tongdan kechgacha faol harakatda boʻladi. Asosan bosh va koʻkrakgi qizgʻish, qorni qora rangda. Oʻrta kattalikdagi, ishchilar va askarlar 7-13 mm uzunlikdagi; ayollar — 15-17 mm; erkaklar — 8-9,5 mm. Antenna paypaslagichi uzun, boshning oksipital chetidan tashqariga choʻzilgan. Boshning pastki qismida koʻp sonli tuklar mavjud boʻlib, ishchilarda nomukammal psammoforni hosil qiladi. Yonoqlarda, boldirlarida va paypaslagichlarida tik tuklar yoʻq. Koʻkrak va qorin boʻshligʻi orasidagi sopi vertikal shkalaga ega boʻlgan bitta segmentdan (petiolus) iborat. Ular tuproqli chumolilar uyasiga (koʻp yoʻlaklar bilan bogʻlangan koʻp qirrali uyalar) joylashadilar, yer osti yoʻllarining chuqurligi yer osti suvlarigacha 2 metrga etadi. Qanotli jinsiy shaxslarning (yosh urgʻochi va erkaklar) nikoh parvozi aprel-may oylarida kuzatiladi. Faqat kattalar, ishchilar va urgʻochilar qishlash uchun ketishadi.

Sistematika 
Tur birinchi marta 1887-yilda italiyalik mirmekolog Karlo Emeri tomonidan  va 1925-yilda Camponotus turkestanus, Camponotus aethiops, Camponotus xerxes va Camponotus fedtschenkoi kabi turlar bilan birga Tanaemyrmex kichik turiga kiritilgan.

Eslatmalar

Adabiyot 

 
 
 
 
 
 Karaman, C. 2011. Camponotus Mayr, 1861 (Hymenoptera, Formicidae, Formicinae) Cinsi Turkiye Revizyonu. — Ph.D. Dissertation, Trakya University; Edirne; V + 225 pp.

Havolalar 

 Camponotus duradgor chumolilari eol.org saytida )
Chumolilar
Camponotus turkestanicus
Chumoli turi
BRAC universiteti

BRAC universiteti ( BracU nomi bilan ham tanilgan) — Bangladeshning Dakka shahrida joylashgan xususiy tadqiqot universiteti . U 2001-yilda Ser Fazle Hasan Abedning BRAC filiali sifatida 1992-yildagi Xususiy Universitet qonuniga binoan tashkil etilgan.

Tarixi 
Ser Fazle Hasan Abed 2001-yilda Xususiy Universitet qonuniga binoan Brac Universityga asos solgan. Universitet Dakkada joylashgan universitet Amerika liberal sanʼat kolleji modeliga asoslangan. Brac universiteti 2001- yilda uchta kafedra va 80 ga yaqin talaba bilan ish boshlagan. U 2006-yil yanvar oyida birinchi qabulni oʻtkazdi. Dastlab u bakalavr darajalarini taklif qildi. Universitet oʻsishi bilan u dasturlar sonini koʻpaytirdi va magistrlik darajalarini joriy qildi.  Ser Abed uchun yuqori akademik standartlarga ega kutubxonani rivojlantirish muhim edi. Ayesha Abed kutubxonasi tashkil etilganidan koʻp oʻtmay raqamli tizimga oʻtqazildi. 2020-yilda universitetda 20 ta maktab, kafedra va institutda 11200 talaba bor edi. Yangi kampus qurilishi 2023-yil yanvar oyida yakunlanadi.

Kampusi 
Savar shahridagi turar joy kampusi 2003-yilda tashkil etilgan va 2012-yilda sezilarli darajada kengaytirilgan. Talabalar bir semestrni Turar-joy shaharchasida oʻtkazadilar, u yerda ular maxsus kurslarni oʻtadilar va hafta davomida jamoat vazifalarini bajaradilar. Juma va shanba kunlari ular mehribonlik uylari, qariyalar uylari va diqqatga sazovor joylarga tashrif buyurishadi. Bangladeshda koʻplab talabalar universitet yillarida ota-onalari bilan qolishadi.

Resurslari va jihozlari 

 Ayesha Abed kutubxonasi
 Unit at RS maslahat boʻlimi
 Moodle oʻquv dasturi
 Ishlab chiqarish laboratoriyasi GDLN Centre
 MSDN Akademik Alyansi

Maʼmuriyati 
Universitet maʼmuriyatiga prorektor, registrator va oʻquv boʻlimlari rahbarlari rahbarlik qiladi.

Prorektorlari

Akademiklari 
Brac Universityda turli akademik boʻlinmalar xizmat qiladi. Kafedralar ilmiy daraja berish dasturlariga ega, maktablar strategik tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlaydi, institutlar avtonom tadqiqot tashkilotlari, markazlar esa loyihaga asoslangan tashkilotlardir.

Talabalik hayoti 
Talabalar hayoti boshqarmasi (OSL) 2019-yilda tashkil etilgan. OSL Karyera xizmatlari, Bitiruvchilar bilan ishlash, Klublar va Jamiyatlar departamentini nazorat qiladi. Talabalarning jangarilikda ishtiroki: Universitetning sobiq talabasi 2016-yilda Gulshandagi restoranga qilingan hujumda ishtirok etgan.

Manbalar 

Bangladesh
Universitetlar
Kollej