Estoniya — AQSh munosabatlari

Estoniya va AQSH oʻrtasidagi munosabatlar Estoniya 1991-yilda mustaqillikka erishganidan beri doimiy va mustahkam boʻlib kelmoqda. AQSH va Estoniya ittifoqchi va hamkorlardir.

Ikkala davlat ham Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti, NATO va Birlashgan Millatlar Tashkilotiga aʼzo.

Tarixi 

AQSH Estoniya Respublikasini 1922-yil 28-iyulda tan olgan. Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi birinchi Estoniya diplomatik vakolatxonasi oʻsha yili AQShning Rigadagi komissari Evan Yang vazir darajasida uchta Boltiqboʻyi davlatidagi Amerika vakili deb eʼlon qilinganida ochilgan. 1930-yil 30-iyunda Tallinda elchixona ochildi, Garri E. Karlson muvaqqat ishlar vakili sifatida ish boshladi. 1940-yil avgustdagi Sovet istilosidan keyin Amerika elchixonasi 1940-yil sentyabrda yopildi. Biroq, AQSh hukumati Estoniyadagi Sovet hokimiyatining qonuniyligini hech qachon (1940—1991) tan olmagan va Estoniyaning AQShdagi diplomatik vakolatxonasini Estoniya Respublikasining qonuniy vakili sifatida tan olishda davom etgan. Estoniya Respublikasining huquqiy davomiyligini tan olish Estoniya-AQSh munosabatlarining asosi boʻlgan.

1991-yil 2-sentabrda AQSh prezidenti Jorj Bush Estoniya mustaqilligini tiklashni tan oldi. 1991-yil 4-sentabrda AQSh Tallindagi elchixonasini qayta ochdi. Shundan soʻng ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar jadal rivojlandi. 2006-yilning noyabrida Prezident Jorj Bush Estoniyaga tashrif buyurgan birinchi amaldagi AQSh prezidenti boʻldi. Tashrif chogʻida Bush maʼmuriyatning AQSh Kongressi bilan hamkorlikda AQSh vizasidan voz kechish dasturiga oʻzgartirishlar kiritish, xavfsizlikni oshirish hamda Estoniya kabi mamlakatlardan qonuniy tashrif buyuruvchilar va ishbilarmonlarning kirishini osonlashtirish niyatida ekanligini maʼlum qildi.

Prezident Barak Obama Jeffri D. Levinni Estoniyaga elchi etib tayinladi va Levin 2012-yil 29-martda Senat tomonidan tasdiqlandi. Elchi Levin 2012-yil 17-sentabr kuni Estoniya Prezidenti Toomas Xendrik Ilvesga ishonch yorliqlarini topshirdi. Mis Marina Kaljurand 2011-yil sentabrida 2007-yil sentabr oyidan beri Estoniyaning AQShdagi elchisi lavozimida ishlab kelayotgan janob Vaino Reynart oʻrnini egalladi. Estoniyaning AQShda Nyu-Yorkdagi bosh konsulligi Sten Shvede tomonidan boshqariladi; va 10 ta faxriy konsul: Los-Anjelesdagi Jaak Treyman, Chikagodagi Erik Harkna va Siim Soot, Sietldagi Pol Aarne Raidna, Linkolndagi Larri Rut, Charlstondagi Garri Huge, San-Diegodagi Maykl Kori Chan, Atlantadagi Aadu Allpere va Feniksda Stiv Chukri konsulliklari mavjud.

Estoniyadagi AQShning asosiy rasmiylari 

 Elchi/Muvaqqat ishlar vakili — Brayan Roraff
 ODC rahbari: Robert Padgett
 Mudofaa attashesi: Povilas Strazdas
 Dengiz Attashesi: CDR Albert Geis
 Yuridik attashe yordamchisi: Maykl Kolessar
 Boshqaruv xodimi: Tereza Rotunno
 Siyosiy/iqtisodiy boshliq: Jon Spykerman
 Jamoatchilik bilan aloqalar boʻlimi xodimi: Ed Dann
 Mintaqaviy xavfsizlik xodimi: Umar Fakus
 Konsul: Karlo Boem

Estoniyaning AQShdagi asosiy rasmiylari — elchixona 

 Elchi — Janob Jonatan Vseviov
 Missiya rahbari oʻrinbosari — Sven Yurgenson
 Bosh konsul — Kairi Kunka

Doimiy diplomatik vakolatxonalar 

 Estoniyaning Vashingtonda elchixonasi va Nyu-York va San-Fransiskoda bosh konsulliklari bor.
 AQShning Tallin shahrida elchixonasi bor.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Granquist, Mark A. „Estoniyalik amerikaliklar“. Tomas Riggs tomonidan tahrirlangan Koʻp madaniyatli Amerikaning Geyl entsiklopediyasida, (3-nashr, 2-jild, Geyl, 2014), 97-106-betlar. Onlayn
 Kulu, H. va Tammaru, T. „Sharq va Gʻarbdan etnik qaytish migratsiyasi: 1990-yillarda Estoniya ishi“, Yevropa-Osiyo tadqiqotlari (2000) 52#2: 349�69.
 9780379005196
 Tannberg, Kersti va Tonu Parming. Madaniy hayotning aspektlari: Amerikada estoniyaliklarni oʻrganish manbalari (Nyu-York: Amerikadagi Estoniya taʼlim jamiyati, 1979).
 Stefan Ternstrom, Enn Orlov va Oskar Handlindagi „Estoniyaliklar“, tahririyatlar. Garvard Amerika etnik guruhlari entsiklopediyasi (1980) Onlayn
 Tammaru, Tiit, Kaja Kumer-Haukanõmm va Kristi Anniste. „Eston diasporasining shakllanishi va rivojlanishi“. Etnik va migratsiya tadqiqotlari jurnali 36.7 (2010): 1157-1174. onlayn

Havolalar 

 Estoniya tarixi — AQSh munosabatlari
AQSHning ikki tomonlama aloqalari
Estoniyaning ikki tomonlama aloqalari
AQShning tashqi siyosati
Xalqaro munosabatlar