Frenk Gehri

Frenk Ouen Gehri ( , haqiqiy ismi Efraim Ouen Goldberg,; tugʻ. 1929 -yil 28-fevral, Toronto) — meʼmoriy dekonstruktivizmning kelib chiqishida turgan zamonamizning eng yirik meʼmorlaridan biri. 1989-yilda Pritsker mukofoti sovrindori.

Hayoti 
Frеnk Gehri polshalik muhojirlar oilasida tugʻilgan. Uning bobosi qurilish materiallari savdosi bilan shugʻullangan, otasi esa savdo va arkada doʻkoniga ega edi. Yosh Efrayim (Frеnk) antisemitizm asoslarida kaltaklangan va bu psixologik travma familiyasini oʻzgartirish va oilasi bilan Amerikaga koʻchib oʻtish uchun bahona boʻldi. 17 yoshidan Gehri Los-Anjelesda yashagan. U dastlab Janubiy Kaliforniya universitetida (BA, 1954), keyin Garvard universitetida (MA, 1957) tahsil olgan. U AQSHdagi V.Grun, Pereyra va Lakmanning dizayn firmalarida, Fransiyada meʼmor A.Remonde bilan birga ishlagan. 1962-yilda u Qoʻshma Shtatlarga qaytib keldi va Los-Anjelesda boshqa meʼmor bilan oʻz ofisini ochdi va 1967-yilda u Frank Gehry va Associatesga aylantirildi. 2014-yilda kompaniya 200 dan ortiq arxitektorlari bilan dunyodagi yetakchi arxitektura firmalaridan biri edi.

1950 va 1960-yillarda Frenk Gehri Frank Lloyd Raytdan taʼsirlangan; meʼmor 1978-yilda postmodernizm mavzusiga murojaat qilib, 1920-yillarda qurilgan oʻz uyini mohirlik bilan qayta tikladi.

Arxitektura 

Gehri dekonstruktivist arxitekturaning eng mashhur namunalariga egalik qiladi - Minneapolisdagi Frederik Vaysman muzeyi (1993), Pragadagi " raqs uyi " (1995), Bilbaodagi titan choyshab bilan qoplangan Guggenxaym muzeyi (1997), Los-Anjelesdagi Uolt Disney konsert zali (2003). Gehrining Pol Allen tomonidan Sietl musiqa muzeyi (2000) uchun topshirgan loyihasi kam qabul qilindi.

2007-yilda Massachusets texnologiya instituti Gehrini 315 million dollarlik sifatsiz korpus dizaynida ayblab, sudga berdi. Universitet vakillarining soʻzlariga koʻra, uch yillik faoliyat davomida binodan suv oqishi boshlandi, devorlari mogʻor bilan qoplandi va “tom va deraza tokchalaridan qulagan katta muz bloklari nafaqat institut xodimlarining hayotiga bevosita tahdid solmoqda, lekin tez-tez favqulodda chiqishlarni toʻsib qoʻydi".

Oʻz eʼtirofiga koʻra, Gehri ijodida, arxitekturani badiiy tushunishida baliqning shakli va harakatchanligi leytmotivi mavjud. Bu leytmotiv Gehrining keyingi barcha binolarida kuzatilishi mumkin: Bilbaodagi Guggenxaym muzeyi (1991—1997), Uoker muzeyi (Minneapolis), Barselona Olimpiya qishlogʻidagi 35 metrlik „suzuvchi baliq“ (1992) va boshqalar. Uning soʻnggi asarlari orasida - Nyu-Yorkdagi yangi Guggenxaym muzeyi (2000), Quddusdagi bagʻrikenglik muzeyi (2002), Dandidagi saraton markazi (Buyuk Britaniya, 2003) loyihalari. Gehri bir necha bor Isroil poytaxti Quddusga tashrif buyurgan, mamlakatning madaniy hayotida ishtirok etgan.

Biroq, aslida, uning koʻplab loyihalari u dekonstruktivizm deb ataydigan narsaning illyustratsiyasidir (yaʼni, tashqi va ichki qobiqlarning „parchalanishi“, deformatsiyasi va deformatsiyasi boʻyicha rasmiy tajribalar). Gehri estetik nuqtai nazardan gʻayrioddiy ob'ektlarni yaratadi, arxitekturaning xayoliy yaxlitligini buzadi, lekin u Yevropa meʼmorchiligi tarixini global miqyosda qayta koʻrib chiqishga, uning asosiy tamoyillarini dekonstruksiya qilishga urinmaydi. Frenk Gehrining ishi mutlaqo oʻzboshimchalik va geometrik haykaltaroshlikka aylanadi va faqat uning kompozitsiyalarining injiqliklariga ishora qiladi va bu, hamkasblarning fikriga koʻra, maʼlum bir xavfdir.

Mukofotlar va unvonlar 

 1987-yil: Amerika sanʼat va adabiyot akademiyasining aʼzosi
 1988-yil: Milliy dizayn akademiyasiga saylangan
 1989-yil: Pritsker mukofoti
 1992-yil: Imperator mukofoti
 1995-yil: Oltin plastinka mukofoti
 1998-yil: AQSh milliy sanʼat medali
 1998-yil: Kanada Qirollik arxitektura instituti oltin medali
 1999-yil: AIA oltin medali, Amerika arxitektura instituti
 2002-yil: Kanada ordeni xodimi
 2009-yil: Buyuk Karl ordeni
 2012-yil: Chorak asr mukofoti, Amerika arxitektorlar instituti
 2014-yil: Asturiya malikasi mukofoti
 2014-yil: Faxriy legion milliy ordeni qoʻmondoni, Fransiya
 2016-yil: Garvard sanʼat medali
 2016-yil: Prezidentning „Ozodlik“ medali
 2018-yil: Neytra medali
 2019-yil: Kanada shon-shuhrat xiyoboni yangi aʼzosi

Qiziq faktlar 

 Gehri xokkeyning ishqibozi. 2004-yilda uning loyihasiga koʻra kubok tayyorlanib, ushbu sport turi boʻyicha jahon chempionati gʻolibiga topshirildi.
 2005-yilda Simpsonsning " Qamoqxona kalamushi " epizodi namoyish etildi. Gehri u yerda oʻzini ovoz chiqarib, ushbu animatsion serialni ovoz berishga taklif qilingan birinchi meʼmor boʻldi.

Manbalar 

Harvard universiteti bitiruvchilari
Yashayotgan insonlar
1929-yilda tugʻilganlar
28-fevralda tugʻilganlar
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari