MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Mavsum

Mavsum:

1) fasl, yil fasli. Mavsum iqlimiy, astronomik, fenologik belgilariga qarab ajratiladi. Iqlimiy yoki sinoptik Mavsum astronomik fasllarga toʻgʻri kelmaydi. Oʻrta mintaqada, jumladan, Oʻzbekistonda 4 Mavsum – bahor, yoz, kuz, qish ajratiladi (qarang Yil fasllari);

2) biror ish bajariladigan yoki tabiat hodisalari boʻlib oʻtadigan davr. Mas, chigit ekish, baliq ovlash, paxta terish (oʻrim-yigʻim), musson shamollari, yogʻingarchilik Mavsumlari va h.k.

Mavsum – bu maʼlum bir mintaqadagi ob-havo, ekologiya va kunduzgi soatlar sonining oʻzgarishiga asoslangan yil boʻlimi hisoblanadi  . Yerda fasllar Yerning Quyosh atrofida egilgan orbitasining eksenel parallelligi natijasida hosil boʻladi.    Mo''tadil va qutbli mintaqalarda fasllar Yer yuzasiga tushadigan quyosh nurlari intensivligining o'zgarishi bilan ajralib turadi, ularning o'zgarishi hayvonlarning qish uyqusiga yoki migratsiyasiga, oʻsimliklarning esa uyqu holatiga olib kelishi mumkin. Turli madaniyatlar fasllar soni va tabiatini mintaqaviy oʻzgarishlarga qarab belgilaydilar, va shuning uchun fasllar soni oʻzgarib turadigan bir qator zamonaviy va tarixiy madaniyatlar mavjud.

Shimoliy yarim sharda toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh nuri faqat may, iyun va iyul oylarida tushadi, chunki yarim shar Quyoshga juda kam qaraydi. Noyabr, dekabr va yanvar oylarida Janubiy yarim sharda ham xuddi shunday boʻladi. Yerning osial boʻlinishi quyoshning yozgi oylarda osmonda yuqori boʻlishiga sabab boʻlib, quyosh oqimini oshiradi. Biroq, mavsumiy kechikishlar tufayli, iyun, iyul va avgust oylari Shimoliy yarim sharda eng issiq oylar, dekabr, yanvar va fevral oylarida esa janubiy yarimsharda eng issiq oylardir.

Odatda Mo''tadil va subqutbli mintaqalarda Grigorian taqvimiga asoslangan toʻrt fasl tan olinadi: bahor, yoz, kuz va qish . Ekologlar ko'pincha belgilangan kalendar sanalari bilan bog'liq bo'lmagan mo''tadil iqlim mintaqalari uchun olti fasl modelidan foydalanadilar: prevernal, bahorgi, estival, serotinal, kuzgi va qishki . Koʻpgina tropik mintaqalarda ikki fasl bor: yomgʻirli, nam yoki mussonli mavsum quruq mavsum . Baʼzilar uchinchi salqin, yumshoq yoki harmattan mavsumiga ega. „Fasllar“ shuningdek, boʻron mavsumi, tornado mavsumi va yongʻin mavsumi kabi muhim ekologik hodisalarning vaqti bilan belgilanishi mumkin. Tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan baʼzi misollar qadimgi Misr fasllari – toshqin, oʻsish va suvning pastligi – ilgari Misrda Nilning avvalgi yillik suv toshqini bilan aniqlangan.

Fasllar koʻpincha agrar jamiyatlar uchun alohida ahamiyatga ega boʻlib, ularning hayoti ekish va oʻrim-yigʻim vaqtlari bilan bogʻliq boʻlib, fasllarning oʻzgarishi koʻpincha marosimlarga taʼsir etadi. Fasllarning taʼrifi ham madaniy ahamiyatga ega. Hindistonda qadimgi davrlardan hozirgi kungacha janubiy Osiyo diniy yoki madaniy kalendarlariga asoslangan olti fasl yoki Ritu (Hind mavsumi) qishloq xoʻjaligi va savdo kabi maqsadlarda tan olingan va aniqlangan.

Manbalar 

Tabiat
Mavsumlar
Mavsum marosim qoʻshiqlari

Mavsum marosim qoʻshiqlari — xalq ogʻzaki ijodining yil fasllarini belgilovchi, turli marosim hamda anʼanaviy bayramlar jarayonida ijro etilgan qad. qoʻshiq turlaridan. Kelib chiqishi eneolit (yangi tosh) davrida yuzaga kelgan chorvachilik va dehqonchilik mehnatlari bilan bogʻliq. Qadimda mazkur mehnatlar yil fasllarining uzviy aylanib turish jarayoniga bevosita bogʻliq boʻlgan. Odamlar turli marosimlar, qurbonliklar va qoʻshiklar homiy ruhlarga yoqib, ular bizga moʻl hosil beradi, deb ishonishgan. Buning natijasida bir-birini toʻldiruvchi mavsumiy marosim qoʻshiqlar silsilasi shakl topgan: bahor kelishi munosabati bilan "Oftob chiqdi", "Laylak keldi", "Boychechak" kabi qoʻshiqlar kuylangan; "Sumalak", "Gulyor" "Navroʻz yoʻklovlari", "Ish oshi" aytimlari "Navroʻz" bayrami va "Lola sayli", "Qizil gul sayli" milliy-anʼanaviy xalq bayramlarida; "Shoxmoylash", "Qoʻsh-qoʻsh" kabilar shudgorlash davrida, "Sust xotin" qurgʻoqchilik boshlanganida ijro etilgan. Yozkuz fasliga oid "Oblo baraka", "Oʻrim", "Xoʻr mayda", "Qovun sayli", qishda oʻtkazilgan gapgashtaklarda ("Alyor"), "Yas-yusun" marosimlari mashhur boʻlgan. Beruniy 6-asrdan ajdodlarimiz kuzgi teng kunlikni "Mehrjon", bahorni "Navroʻz" bayrami bilan davlat miqyosida nishonlanganini aytadi. Mavsum marosim qoʻshiqlariq.da ilk bor band, bandnaqarot shakllari rivoj topib, oʻyin harakatlari yoki afsun aytimlarining ritmik xususiyatlarini ifodalovchi musiqiy va sheʼriy (jumladan, satr boʻgʻinlar soniga asoslangan barmoq) vaznlar yuzaga keladi. Muayyan ritmik "qolip" larga hamda parda tuzilmalariga tayangan ohanglar negizida keyinchalik ohangdor musiqa usulubi shakl topadi (yana q. Qoʻshiq, Marosim qoʻshiqlari).

Manbalar
Mavsumiy shamollar

Mavsumiy shamollar – yil fasllarining almashinishi bilangina oʻz yoʻnalishini qarama-qarshi tomonga oʻzgartiradigan shamol. Mavsumiy shamollarning hosil boʻlishiga materik bilan okeanning turlicha isishi natijasida bosimning oʻzgarishi sabab boʻladi. Mavsumiy shamollar mussonlar oblastida yaqqol namoyon boʻladi.

Manbalar
Mavhum birlik

Mavhum birlik - R = -1 xossa bilan taʼriflanadigan son. Haqiqiy sonlar maydoni / vositasida kengaytirilsa, kompleks sonlar maydoni hosil boʻladi.

Manbalar
Mavhum sonlar

Mavhum sonlar - I koʻrinishidagi kompleks sonlar. Bu sonlar manfiy haqiqiy sonning kvadrat ildizi boʻlgani uchun kompleks sonlar kiritilguncha "mavhum" boʻlib tuyulgan.

Manbalar
Mavhum tasvir

Mavhum tasvir — linza, koʻzgu kabi optik buyumlar yoki ulardan tashkil topgan optik tizimdan oʻtayotgan yorugʻlik nurlarining aks yoʻnalishidagi davomining oʻzaro kesishishidan hosil boʻlgan tasvir. Mavhum tasvirni bevosita ekranda hosil qilish mumkin emas.

Manbalar
Magadan

Magadan — Rossiya Federatsiyasidagi shahar, Magadan viloyati markazi. Oxota dengizining Nagayev qoʻltiqchasidagi port (Nagayevo). Aholisi 121,6 ming kishi (1998). Shahar korxonalarida konchilik asbobuskunalari, yoqilgʻi apparaturasi ishlab chiqariladi, kema, avtomobil, traktorlar taʼmirlanadi. 42 sanoat korxonasi, shu jumladan, qurilish materiallari korxonalari, tikuvchilik fabrikasi, koʻnpoyabzal kombinati, TETS bor. M.da Uzoq Sharq ilmiy markazining Shimol biologik muammolari instituti, Shim.-Sharq kompleks ilmiy tadqiqot instituti, Shim.-Sharq qishloq xoʻjaligi zonal ilmiy tadqiqot instituti, Tinch okean baliq xoʻjaligi va okeanografiya instituti boʻlimi mavjud. Ped. instituti, politexnika texnikumi, tibbiyot va musiqa bilim yurtlari, 2 teatr, telemarkaz, muzey ishlab turibdi. Avia yoʻnadishlar orqali M. Moskva, Sankt-Peterburg, Novosibirsk va boshqa shaharlar bilan bogʻlangan. Kolima traktining boshlangʻich punkti. M.ga 1930-yillar boshida asos solingan.

Manbalar
Magadan viloyati

Magadan viloyati – Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi viloyat. Uzoq Sharq iqtisodiy rayoniga kiradi. 1953-yil 3-dekabrda tashkil etilgan. Rossiya Federatsiyasining chekka shimoli-sharqiy qismida. Maydoni 461,4 ming km². Aholisi 232,8 ming kishi (2000). Asosan, ruslar, shuningdek, ukrain, belorus, tatar, evenk va boshqa ham yashaydi. 8 tumanga boʻlingan; 2 shahar, 28 shaharcha bor. Markazi Magadan shahri Magadan viloyati Sharkiy Sibir, Chukotka, Bering va Oxota dengizlari bilan oʻralgan. Viloyatning koʻp qismini Kolima togʻlari egallagan. Penjina qoʻltiqchasidan Anadir qoʻltigʻigacha keng Anadir pasttekisligi joylashgan. Asosiy foydali qazilmalari: oltin, qalay, volfram. Toshkoʻmir va qoʻngʻir kumir konlari bor. Iklimi keskin kontinental. Qishi sovuq, yozi salqin. Iyulning oʻrtacha temperaturasi Oxota dengizi sohillarida 1 G– 12°, Shimoliy Muz okeani sohillarida 3°– 6°, yanvarniki Oxota dengizi soxillarida –19° dan –23° gacha, Shimoliy Muz okeani sohillarida –24° dan –28° gacha. Magadan viloyatining ichki qismlarida iyulning oʻrtacha temperaturasi 14°–16°, yanvarniki –38°. Yiliga 300–350 mm, Oxota va Bering dengizlari sohillarida 500–700 mm, yogʻin tushadi. Oxota dengizi sohillaridan boshqa hamma joylar zamini muzlab yotadi. Vegetatsiya davri 100–105 kun. Yirik daryolari: Kolima va Anadir. Tuproklari podzolli togʻ-oʻrmon va togʻ-tundra tuproklari. Magadan viloyati tundra, oʻrmonli tundra va taygada joylashgan. Dauriya tilogʻochi, yer bagʻirlab oʻsadigan kedr koʻp. Tiyin, oqtovushqon, qutb tulkisi, tulki, oq ayiq, qoʻngʻir ayiq, rosomaxa, latcha, shimol bugʻusi, los, qushlardan kaklik, oʻrdak, gʻoz bor. Da-ryolarda baliq, dengizlarda kit, morj, tyulen yashaydi. Mashinasozlik, metallsozlik, baliq sanoati rivojlangan. Arkagala GRES, Kolima GES bor. Sut-goʻsht chorvachiligi, darrandachilik, moʻynachilik bilan shugʻullaniladi. Viloyat hududiy Magadan qoʻriqxonasi, Talaya kurorti bor.

Manbalar 

 

Rossiya viloyatlari
Magadha

Magadha — Qad. Hindistondagi tarixiy viloyat va davlat; hozirgi Janubiy Biharniyag bir qismida joylashgan. M.ning yuksalishi miloddan avvalgi 7-asrdan boshlangan. Miloddan avvalgi 6—5-asrlarda, Bimbisara va Ajatashatru davrida M. qoʻshni davlatlar bilan muvaffaqiyatli urushlar olib borgani tufayli ancha kuchaygan. M. bir qancha eng muhim davlat birlashmalari, xususan, Nandlar (miloddan avvalgi 4-asr), Mauriyalar (miloddan avvalgi 4—2-asrlar) va Guptalar (milodiy 4—6-asrlar) imperiyasining negizini tashkil qilgan. M. qad. Hindistonning eng yirik iqtisodiy va madaniy markazi, shuningdek, ilk buddizm va jaynizm dinlari tarqalgan hudud boʻlgan. 10-asrga kelib "M." atamasi muomaladan chiqqan.

Manbalar
Magazin

Magazin (arab. — ombor/sah. — magazin) — 1) chakana savdo korxonasi, doʻkon, savdo binosi (mas, oziq-ovqat M. i, sanoat mollari M. i va boshqalar); 2) obligatsiyalar oldisotdisi bilan shugʻullanuvchi dilerlik kompaniyasini ifodalaydigan atama.

Manbalar
Magazin (oʻlchov)

Magazin — 1) oʻlchovlar M. i — maʼlum aniqlikdagi maxsus tanlangan va elektr kattaliklarning umumiy oʻlchovlar korpusiga joylashtirilgan komplekt. Qarshiliklar M. i (izolyasiyalangan manganin simli gʻaltak), sigʻimlar M. i (elektr kondensatorlar), induktivlik M. i (induktivlik gʻaltaklari) keng qoʻllaniladi. M.ni oʻlchash sxemasiga kiritib va kerakli kombinatsiyada ulab, sxemada yuqori aniklikdagi elektr kattalik rostlanadi; oʻlchovlar Magazin (oʻlchov) oʻlchash sxemalaridagi qarshilik, sigʻim va induktivlikni oʻzgartirish yoki rostlash uchun lab. va sexlarda ishlatiladi; 2) mashina, mexanizm, avtomat stanoklardagi bir xil elementlar turadigan quti. Masalan, fotoapparat M. i; 3) bosmaxona shriftlari turadigan moslama (harflar M. i); 4) avtomat qurollar (pistolet, pulemyot va boshqalar) da patronlarni joylashtirish uchun xizmat qiladigan kuti, disk, baraban yoki moslama.

Manbalar
Magarach

Magarach — oʻrta kechpishar vinobop uzum navi. R. R. Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik institutining Qibray tumanidagi Vinochilik filialida Takveri navi urugʻidan koʻkartirilgan oʻsimlikni Pti Bushe navi bilan chatishtirib chikarilgan (P. V. Mixaylova). Navga Ukrainaning Krim viloyati Yalta shahrida joylashgan sobiq "Magarach" Butunittifoq uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot instituti nomi berilgan (institut 1941—45 yillardagi urush davrida shu filialga evakuatsiya qilingan). Tupi kuchli usadi. Bargi oʻrtacha, 5 boʻlmali, kertikli, ters tomoni tuksiz. Guli 2 jinsli, boshi yirik, konussimon, oʻrtacha tigʻiz. Gʻujumi dumaloq, qora. Poʻsti yupqa, eti sersuv, shirasi toʻq qizil rangda. Hosili kurtak yozishidan faol harorat yigʻindisi 2800°—2900° da 156 kunda pishib yetiladi. Novdalari yaxshi pishadi. Hosildorligi 140—380 s/ga. Sovuqqa chidamsiz. Oidium bilan kamdankam zararlanadi. M.dan oliy sifatli qizil disert vinolar tayyorlanadi. Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida rayonlashtirilgan.

Manbalar 

 

Uzum navlari
Magdalena

Magdalena — Kolumbiyadagi daryo. Uzunligi 1540 km, havzasining maydoni 260 ming km². Markaziy Kordilyera togʻlaridan boshlanib, quyi qismida Karib boʻyi pasttekisligidan oqadi va Barrankilya shahri yaqinida Karib dengiziga quyiladi. Oʻrta oqimida serostona. Asosiy irmoqlari: Kauka va San-Xorxe (chapdan). Yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Suv sarfi 8—10 ming m³/sek. Barrankilya shahridan La-Dorada shahrigacha (800) muntazam kema qatnashsh. M.ning quyi qismidan Kartaxena portigacha kanal qurilgan.

Manbalar 

 

Kolumbiyadagi daryolar
Ferdinand Magellan

Magellan, Magalyaynish Fernan (, , taxminan 1470, Portugaliya — 1521.27.4, Maktan orol, Fillipin) — portugaliyalik dengizchi sayyoh. Magellan ekspeditsiyasi birinchi dunyo aylana suzishni amalga oshirdi. 1505—12 yillarda portugallar ekspeditsiyasida qatnashib ikki marta (1509-11) Malakkagacha borgan. Magellan Lissabonga qaytgach, 1517-yil Ispaniyaga oʻtib, Molukka orollariga gʻarbiy yoʻl bilan suzib borish toʻgʻrisidagi oʻzi ishlab chiqqan loyihani Ispaniya qiroliga taqdim qildi. 1519—21 yillarda 5 kemadan iborat Ispaniya ekspeditsiyasi (265 odam)ga boshliq etib tayinlangach, 1519-yil 20-sentabrda Sanlukarde Barrameda bandargohidan (Ispaniya) yoʻlga chiqadi va 1520-yil yanvarda La-Plataning dengiziga quyilish yeriga yetib boradi. Fevralda janubga suzishni davom ettirib nomaʼlum yerning 2000 km dan ziyod sohilini (Magellan u joylarni Patagoniya deb atagan) koʻzdan kechirdi. Magellan 1520-yil mart oyida SanXulian buxtasida 3 kemada koʻtarilgan isyonni bostirdi va oʻsha yerda qishlab, 1520-yil avgustda 4 kemada suzishda davom etdi. Kemalar Olovli Yer oroli bilan materik oraligʻidagi boʻgʻoz (keyinchalik Magellan nomiga qoʻyilgan) orqali oʻtib nomaʼlum okeanga chiqdi. Magellan hamroxlari keyinroq uni Tinch okean deb atagan. Toʻxtovsiz qariyib 17 ming km masofani oʻtib, avval Mariana orollariga, soʻngra Filippin orollariga yetib borishdi. Magellan Maktan orolda mahalliy xalq bilan toʻqnashuvda oʻldirildi. Magellan hamrohlari Tinch okean orqali gʻarbga suzib, Afrikaning jan. orqali faqat bitta "Viktoriya" kemasida (X. S. Elkano qoʻmondonligida) 1522-yil Ispaniyaga qaytib, dunyo aylana suzishni yakunladilar. Bu ekspeditsiya Yerning sharsimonligini amalda uzil-kesil isbotladi, yagona Dunyo okeani mavjudligini, Yer yuzasining koʻp qismi suv bilan qoplanganligini koʻrsatdi.

Adabiyot 
 Pigafetta A., Puteshestviye Magellana, per, s ital., M., 1950; Magidovich I. P., Magidovich V. I., Ocherki po istorii geograficheskix otkritiy, 3 izd., M., 1983.

Manbalar 

Sayyohlar
Magellan bulutlari

Magellan bulutlari - galaktikamiz "Somon Yoʻli"ning tabiiy yoʻldoshlari; bizga eng yaqin boʻlgan qoʻshni ikkita (katta va kichik) galaktika. Ular tuzilishi boʻyicha notoʻgʻri galaktikalar sinfiga kirib, fizik qoʻshaloq sistema hisoblanadi. Osmonning Janubiy yarim sharida kuzatilib, kattasining koʻrinma oʻlchami Oydan =10-marta, kichiginiki esa <= 5-marta katta. F. Magellanning okeanlar boʻylab sayohati daftarida tasvirlangan va uning nomini abadiylashtirish maqsadida shunday atalgan. Dastlab, ular Kap bulutlari deb nomlangan.

Manbalar 

 

Astronomik obyektlar
Magellan boʻgʻozi

Magellan boʻgʻozi — Janubiy Amerika materigi bilan Olovli Yer arxipelagi orasidagi boʻgʻoz. Atlantika okeanini Tinch okean bilan bogʻlaydi. Uzunligi 575 km, eng tor joyi 2,2 km, farvaterida eng sayoz joyining chuq. 19,8 m. Kuchli gʻarbiy shamollar boʻlib turadi. Suv osti qoyalari va sayozliklarining koʻpligi kema qatnovini qiyinlashtiradi. Magellan boʻgʻoziga Olovli Yerdan muzliklar kelib tushadi. Punta-Arenas (Chili) porti bor. Boʻgʻoz ilk bor (1520-yil) uni kesib oʻtgan portugal dengizchisi F. Magellan nomi bilan atalgan.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha boʻgʻozlar
Bernhard Kellermann

Bernhard Kellermann (; 4-mart, 1879, Fürth – 17-oktyabr, 1951, Potsdam) olmon shoiri va yozuvchisi boʻlgan.

Ijodi 
 1904 — Yester und Li (Yester va Li)
 1906 — Ingeborg
 1909 — Der Tor (Tentak)
 1910 — Das Meer (Dengiz)
 1913 — Der Tunnel (Tunnel)
 1920 — Der 9 November (9-noyabr)
 1925 — Die Brüder Schellenberg (Aka-uka Schellenberg)
 1948 — Totentanz (Oʻlim raqsi)
Jami Kellermanning 25 dan ortiq kitobi chop etilgan.

Havolalar 
 Bernhard Kellerman  asarlari, Olmon Milliy Kutubxonasi

Shoirlar
Andelnans

Andelnans Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Arrondissement BelfortBelfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1203 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 286,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 4,2 km2. Dengiz sathidan 340 - 407 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Angeot

Angeot Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
280 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 42,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 6,6 km2. Dengiz sathidan 360 – 417 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Anjoutey

Anjoutey Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
591 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 76,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 7,7 km2. Dengiz sathidan 372 – 505 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Argiésans

Argiésans Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
381 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 141,1 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 2,7 km2. Dengiz sathidan 342 – 440 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Autrechêne

Autrechêne Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
210 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 70,0 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 3,0 km2. Dengiz sathidan 333 – 368 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Auxelles-Bas

Auxelles-Bas Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Arrondissement BelfortBelfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
461 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 49,6 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 9,3 km2. Dengiz sathidan 430 - 621 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Auxelles-Haut

Auxelles-Haut Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
307 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 47,2 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 6,5 km2. Dengiz sathidan 510 – 1140 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Banvillars

Banvillars Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
258 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 56,1 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 4,6 km2. Dengiz sathidan 348 – 444 m balandlikda joylashgan. Shvetsariya bilan chegaradosh.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Bavilliers

Bavilliers Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
4582 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 954,6 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 4,8 km2. Dengiz sathidan 343 – 434 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Beaucourt (kommuna)

Beaucourt Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
5348 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1069,6 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 5,0 km2. Dengiz sathidan 375 – 575 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Belfort (shahar)

Belfort Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Arrondissement BelfortBelfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
50.417 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 2965,7 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 17,0 km2. Dengiz sathidan 354 - 650 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Bermont

Bermont Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Arrondissement BelfortBelfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
283 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 101,1 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 2,8 km2. Dengiz sathidan 331 - 430 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Bessoncourt

Bessoncourt Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Arrondissement BelfortBelfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
926 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 118,7 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 7,8 km2. Dengiz sathidan 340 - 381 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Bethonvilliers (Territoire de Belfort)

Bethonvilliers Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
247 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 130,0 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 1,9 km2. Dengiz sathidan 365 – 407 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Boron (Territoire de Belfort)

Boron Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
351 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 58,5 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 6,0 km2. Dengiz sathidan 360 – 397 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Botans

Botans Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
272 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 118,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 2,3 km2. Dengiz sathidan 340 – 397 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Bourg-sous-Châtelet

Bourg-sous-Châtelet Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
126 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 157,5 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 0,8 km2. Dengiz sathidan 386 – 481 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Bourogne

Bourogne Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1422 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 103,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 13,7 km2. Dengiz sathidan 327 – 427 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Brebotte

Brebotte Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
260 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 68,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 3,8 km2. Dengiz sathidan 334 – 375 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Bretagne (Territoire de Belfort)

Bretagne Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
191 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 40,6 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 4,7 km2. Dengiz sathidan 335 – 377 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari
Buc (Territoire de Belfort)

Buc Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Arrondissement BelfortBelfort tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
312 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 130,0 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 2,4 km2. Dengiz sathidan 364 - 461 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Territoire de Belfort shaharlari