Borussiya (Dortmund futbol klubi)

Ballspielverein Borussia 09 e. V. Dortmund, Borussia Dortmund sifatida tanilgan BVB, yoki oddiygina Dortmund, Germaniyaning professional sport klubi boʻlib, Shimoliy Reyn-Vestfaliyaning Dortmund shahrida joylashgan. U Germaniya futbol ligasi tizimining yuqori toifasi boʻlgan Bundesligada oʻynaydigan professional erkaklar futbol jamoasi. Klub sakkizta liga chempionligi, beshta DFB-Pokal, bir UEFA Chempionlar ligasi, bir marta Qitʼalararo kubok va bir marta UEFA Cup Winners' Cupni qoʻlga kiritgan.

1909 yilda dortmundlik oʻn sakkiz futbolchi tomonidan tashkil etilgan futbol jamoasi 145 000 dan ortiq aʼzoga ega boʻlgan yirik sport klubining bir qismidir, „Borussiya Dortmund“ Germaniyadagi aʼzolik boʻyicha ikkinchi yirik sport klubiga aylandi. Klubda sportning boshqa turlari, xususan, ayollar gandbolining faol bo‘limlari mavjud. 1974 yildan beri dortmundliklar uy oʻyinlarini Vestfalenstadionda oʻtkazishadi; Stadion Germaniyadagi eng katta stadiondir va Dortmund dunyodagi barcha futbol klublari orasida eng yuqori oʻrtacha tomoshabinga ega.

Tarix

Asosiy va dastlabki yillar 

Klub 1909 yil 19 dekabrda katolik cherkovi homiyligidagi „Uchlik yoshlari“ dan norozi boʻlgan bir guruh yigitlar tomonidan tashkil etilgan boʻlib, ular mahalliy cherkov ruhoniyining qattiq va hamdardliksiz koʻzlari ostida futbol oʻynashgan. Ruhoniy ota Devald mahalliy „Zum Wildschütz“ pubining xonasida boʻlib oʻtayotgan tashkiliy yigʻilishni tarqatmoqchi boʻlganida eshik oldida toʻsib qoʻyilgan. Taʼsischilar: Frants va Pol Braun, Genri Kliv, Xans Debest, Pol Dziendzielle, Frants, Yuliy va Vilgelm Yakobi, Xans Kan, Gustav Myuller, Frans Risse, Frits Shulte, Xans Siebold, Avgust Tönnesmann, Geynrix va Robert Unger, Frits Veber va Frans Vendt. „Borussiya“ nomi Prussiya uchun lotincha, lekin Dortmunddagi „Borussiya“ pivo zavodidan olingan. Jamoa qizil belbogʻli koʻk va oq chiziqli koʻylaklar va qora shortilarda oʻynay boshladi. 1913 yilda ular bugungi kunda juda tanish boʻlgan qora va sariq chiziqlar kiyishdi.

Keyingi oʻn yilliklarda klub mahalliy ligalarda oʻynab, kamtarona muvaffaqiyatlarga erishdi. 1929 yilda baʼzi haq toʻlanadigan professional futbolchilarni qoʻlga kiritish orqali klubning boyligini oshirishga urinish muvaffaqiyatsizlikka uchragan va jamoani qarzga botganida ular bankrot boʻlishgan. Ular jamoaning kamchiligini oʻz choʻntagidan qoplagan mahalliy muxlisning saxiyligi tufayligina omon qolishdi.

1930-yillarda Uchinchi Reyxning yuksalishi kuzatildi, u butun mamlakat boʻylab sport va futbol tashkilotlarini rejim maqsadlariga mos ravishda qayta tuzdi. „Borussiya“ prezidenti fashistlar partiyasiga qoʻshilishdan bosh tortgani uchun almashtirildi va urushning soʻnggi kunlarida klub ofislaridan yashirincha anti-natsistlarga qarshi risolalar tayyorlash uchun foydalangan bir nechta aʼzolar qatl etildi. Klub yangi tashkil etilgan Gauliga Westfalenda katta muvaffaqiyatlarga erishdi, ammo muvaffaqiyatga erishish uchun Ikkinchi Jahon Urushidan keyin kutish kerak edi. Aynan shu davrda „Borussiya“ davrning eng muvaffaqiyatli tomoni boʻlgan Gelzenkirxenning „Shalke 04“ jamoasi bilan shiddatli raqobatni rivojlantirdi. Germaniyadagi boshqa har qanday tashkilot singari, Borussiya ham urushdan soʻng Ittifoqchilarning ishgʻol maʼmurlari tomonidan mamlakat institutlarini natsistlarning yaqin oʻtmishidan uzoqlashtirishga urinish uchun tarqatib yuborildi. Qisqa vaqt ichida klubni yana ikkita — Werksportgemeinschaft Hoesch va Freier Sportverein 98 — Sportgemeinschaft Borussia von 1898 bilan birlashtirishga urinish boʻldi, ammo aynan Ballspiel-Verein Borussia (BVB) sifatida ular milliy liga finalida ilk bor maydonga tushishdi. 1949 yilda ular VfR Mannheimga 2:3 hisobida magʻlub boʻlishdi.

Birinchi xalqaro sovrin 

1946 va 1963 yillar oraligʻida „Borussiya“ Gʻarbiy Oberligada, birinchi divizion ligasida ishtirok etgan va 1950-yillarning oxirigacha nemis futbolida hukmronlik qilgan. 1949-yilda „Borussiya“ Shtutgartda Mannheimga qarshi finalgacha yetib bordi va qoʻshimcha boʻlimlardan soʻng 2:3 hisobida magʻlub boʻldi. Klub 1956-yilda Karlsruher ustidan 4-2 hisobida gʻalaba qozonib, birinchi milliy chempionlikni qoʻlga kiritdi. Bir yil oʻtib, „Borussiya“ Gamburgerni 4:1 hisobida magʻlub etib, oʻzining ikkinchi mamlakat chempionligini qoʻlga kiritdi. Ushbu toʻntarishdan soʻng, Dortmundda uchta Alfredos (Alfred Preisler, Alfred Kelbassa va Alfred Niepieklo) afsonaga aylandi. 1963-yilda „Borussiya“ Futbol boʻyicha Germaniya chempionatining soʻnggi nashrida gʻolib boʻldi va uchinchi milliy chempionlikni qoʻlga kiritdi.

Bundesligada debyut 
1962 yilda DFB Dortmundda yigʻildi va 1963 yil avgust oyida Bundesliga sifatida oʻynashni boshlash uchun Germaniyada professional futbol ligasini tashkil etish uchun ovoz berdi. Dortmundning „Borussiya“ klubi Bundesligadan oldingi soʻnggi milliy chempionatda gʻalaba qozonib, ligada oʻynagan dastlabki oʻn oltita klub qatoridan joy oldi. Ikkinchi o‘rinni egallagan Kyoln ham avtomatik yo‘llanmani qo‘lga kiritdi. Dortmundlik Fridxelm Konietzka Bundesligadagi ilk golni oʻyindan bir daqiqa oʻtib urdi va ular yakunda „Verder“ga 2:3 hisobida magʻlub boʻlishdi.

1965 yilda Dortmund oʻzining birinchi DFB-Pokalini qoʻlga kiritdi. 1966-yilda Dortmund Winner’s cup kubogida Liverpulga qoʻshimcha boʻlimda Zigfrid Xeld va Reynxard Libuda tomonidan kiritilgan gollar evaziga 2:1 hisobida gʻalaba qozondi. Biroq oʻsha yili jamoa ligadagi soʻnggi besh oʻyinining toʻrttasida magʻlub boʻlib, 1860 yilgi Myunxen chempionidan uch ochko ortda qolgan holda ikkinchi oʻrinni egallab, Bundesliga peshqadamligini taslim qildi. Ajablanarlisi shundaki, Myunxenning 1860 yildagi muvaffaqiyatining katta qismi yaqinda Dortmunddan transfer qilingan Konitskaning oʻyini kuchiga toʻgʻri keldi.

1970-yillar moliyaviy muammolar, 1972-yilda Bundesligadan tushib ketish va 1974-yilda oʻz vatani hududi Vestfaliya nomi bilan atalgan Westfalenstadionning ochilishi bilan xarakterlandi. Klub 1976-yilda Bundesligaga qaytishga muvaffaq boʻldi.

Dortmund 1980 yillar davomida moliyaviy muammolarga duch keldi. BVB 1986 yilda muntazam mavsumni 16-oʻrinda tugatgandan soʻng Fortuna Kyolnga qarshi uchinchi hal qiluvchi pley-off oʻyinida gʻalaba qozonib, quyi ligaga tushib qolishdan qochadi. Dortmund 1989 yilda Verder Bremenga qarshi 4:1 DFB-Pokal gʻalabasiga qadar hech qanday muhim muvaffaqiyatga erisha olmadi. Bu Horst Köppelning murabbiy sifatidagi birinchi sovrini edi. Oʻshanda Dortmund 1989 yilgi DFL-Superkubogida raqiblariga qarshi Bavariya ustidan 4:3 hisobida gʻalaba qozongan.

Manbalar

Havolalar 
 Borussia Dortmuntning ijtimoiy tarmoqdagi sahifasi
 Barussia Dortmunt haqida maʼlumot
Germaniya futbol klublari