Larry Gelbart

Larri Saymon Gelbart (1928-yil 25-fevral — 2009-yil 11-sentabr) amerikalik televizion yozuvchisi, dramaturg, ssenariynavis, rejissor va yozuvchi, M*A*S*H teleserialining yaratuvchisi va produseri sifatida mashhur boʻlgan va Broadway musiqiy filmlari: Farishtalar shahri va Forumga boradigan yoʻlda sodir boʻlgan kulgili voqealar ning ham muallifi hisoblanadi.

Biografiyasi

Yoshligi 
Gelbart Chikagoda (Illinois shtati) yahudiy muhojirlar Garri Gelbart, bolaligining yarmidan beri Latviyada sartaroshlik qilgan va Polshaning Dąbrowa Górnicza shahridan Amerikaga koʻchib kelgan Frieda Sturner oilasida tugʻilgan. Marcia Gelbart Walkenstein uning singlisi edi.

Keyinchalik uning oilasi Los Angelesga koʻchib oʻtdi va u Fairfax oʻrta maktabida oʻqidi. Ikkinchi jahon urushidan koʻp oʻtmay AQSh armiyasiga chaqirilgan Gelbart Los Angelesdagi Qurolli Kuchlar radio xizmatida ishlagan. Serjant unvoniga erishgan Gelbart 1 yil-u 11 kun xizmat qilganidan keyin sharaf bilan xizmatdan ozod etildi. Oʻsha oxirgi 11 kun Gelbartning Koreya urushi paytida xizmatga chaqirilishiga toʻsqinlik qildi.

Televideniye 
Gelbart yozuvchi sifatida oʻn olti yoshida Danny Thomasning radio shousida Thomasning sartaroshi boʻlgan otasi Thomasga koʻrsatgan baʼzi hazillarini Gelbart yozib olganidan keyin boshlangan. 1940-yillarda Gelbart Jack Paar va Bob Hopelar uchun ham yozgan. 1950-yillarda uning televideniedagi eng muhim ishi „Qizil tugmalar“, „ Sezarning soatida“ Sid Sezar uchun va Selest Xolmning "Rostini aytsam, Celeste! ", shuningdek yozuvchilar Mel Tolkin, Michael Stewart, Selma Diamond, Neil Simon, Mel Brooks, Carl Reiner va Woody Allen bilan ikkita Sezar maxsus filmlari sanalgan.

1972-yilda Gelbart „M*A*S*H“ teleserialini yaratishda asosiy kuchlardan biri boʻlib, „Radar“ rolini oʻynagan, uchuvchini yozgan (buning uchun u „Televideniye uchun tomonidan ishlab chiqilgan“ kreditini olgan); keyin 1972-yildan 1976-yilgacha boʻlgan birinchi toʻrt fasl uchun serialni ishlab chiqardi, koʻpincha yozdi va vaqti-vaqti bilan rejissorlik qildi. M*A*S*H Gelbartga Peabody mukofoti va Eng yaxshi komedik seriali uchun Emmy mukofotini qoʻlga kiritdi va katta tijoriy va tanqidiy muvaffaqiyatlarga erishdi.

Filmlari 
Gelbartning eng mashhur ekran ishi, ehtimol u Myurrey Shisgal bilan hamkorlikda yozgan 1982-yildagi „Tutsie“ filmining ssenariysidir. U ushbu ssenariy uchun Oscar mukofotiga nomzod boʻlgan, shuningdek, 1977-yilda „Oh, Xudo!“ da bosh rollarni John Denver va George Burns ijro etishgan. „Tutsie“ filmidagi aktyor Dustin Hoffman bilan boʻlgan munosabati haqida Gelbart „Hech qachon haykaldan pastroq boʻlgan Oscar mukofoti sovrindori bilan ishlamang“, deb aytgan. Keyinchalik u bu gapi shunchaki hazil ekanini aytib, oʻz soʻzidan qaytgan. 

U 1966-yilda Britaniyaning "Notoʻgʻri quti " filmi ssenariysida Burt Shevelove bilan hamkorlik qilgan. Gelbart, shuningdek, George C. Skott ikki rolda oʻynagan „Movie Movie“ filmi parodi (1978), Maykl Keyn ishtirokidagi „ Uni Rioda Ayblang“ (1984) nomli komediya filmi va Elizabeth Xurli va Brendan Freyzer bilan 2000-yilda " Bedazzled " filmining qayta ishlovini ham yozgan.

Uning Burt Reynolds, Lesley-Anne Down va David Niven ishtirokidagi " Notekis kesish „ (1980) filmi ssenariysi Francis Burns taxallusi ostida yozilgan.

Televideniye uchun Gelbart ssenariysi boʻlgan filmlar orasida “Darvozadagi barbarlar" (1993), yana nomdagi eng koʻp sotilgan kitobga asoslangan James Garner ishtirokidagi RJR Nabisco korporatsiyasini boshqarish uchun kurash haqidagi haqiqiy hikoya; Ben Kingsley va Gabriel Byrne raqib media-mangallar rolini oʻynagan asl komediya "Ommaviy chalgʻituvchi qurollari" (1997); va "Pancho Villaning oʻzi" (2003) filmida Antonio Banderas meksikalik inqilob yetakchisi rolini ijro etgan.

Xotiralar 
1997-yilda Gelbart oʻzining Kulgili masalalar: M*A*S*H, Tootsie, Oh, Xudo! va yana bir nechta kulgili narsalar singari esdaliklarini nashr ettirdi.

Blogger 
Gelbart The Huffington Post nashrida oʻz hissasini qoʻshgan blogger, shuningdek, alt.tv.mash Usenet yangiliklar guruhining „Elsig“ qatnashchisi sifatida doimiy ishtirokchisi boʻlgan.

Faxrlar 
1995-yilda Palm Springsdagi Oltin Palma yulduzi, Kaliforniya, Yulduzlar yurishi unga bagʻishlangan.

U "Forum yoʻlida boʻlgan kulgili voqea" kitobi uchun Tony mukofotiga sazovor boʻldi.

U 1974-yilda M*A*S*H uchun eng yaxshi komedik serial sifatida Emmy mukofotini qoʻlga kiritdi.

2002-yilda Gelbart Amerika teatri shon-sharaf zaliga kiritildi.

2008-yilda u Televizion Shon-sharaf zaliga kiritildi.

Oʻlimi 
Gelbartga iyun oyida saraton tashxisi qoʻyilgan va 2009-yil 11-sentabrda Beverly Hillzdagi uyida vafot etgan. Uning 53 yillik turmush oʻrtogʻi Pat Gelbartning aytishicha, uzoq vaqt turmush qurganimizdan keyin suhbatimizga umrbod yakun yasadik. U saraton turini aniqlashdan bosh tortdi. U Kaliforniyaning Culver City shahridagi Hillside Memorial Park qabristoniga dafn qilindi.

M*A*S*H epizodlari 
Quyida Gelbart tomonidan yozilgan va/yoki rejissorlik qilgan M*A*S*H seriali epizodlarining (jami 42 ta) roʻyxati keltirilgan.

Birinchi fasl (17/9/72-3/25/73) 

 1-qism: Uchuvchi (yozma)
 4-qism: „Bosh jarroh kim?“ (yozma)
 11-qism: „Germ Warfare“ (yozma)
 12-qism: „Aziz dadam“ (yozma)
 18-qism: „Aziz dadam. . . Yana“ (Sheldon Keller bilan yozilgan)
 21-qism: „Yopishqoq Wicket“ (Laurence Marks bilan telespektakl)
 23-qism: „Sulhni toʻxtatish“ (Laurence Marks bilan telespektakl)
 24-qism: „Showtime“ (Robert Kleyn bilan telespektakl; Hikoya)

Ikkinchi fasl (15/9/73-3/2/74) 

 1-qism: " Biz boʻlindik " (yozma)
 2-qism: „Soat beshda Charli“ (Laurence Marks va Keith Walker bilan yozilgan)
 6-qism: „Kim“ (Mark Mandel va Laurence Marks bilan yozilgan)
 7-qism: „LIP (mahalliy mahalliy xodimlar)“ (Karl Kleinshmitt va Laurence Marks bilan yozilgan)
 9-qism: „Aziz dadam. . . Uch“ (Laurence Marks bilan yozilgan)
 11-qism: " Davom et, Hawkeye " (Bernard Dilbert va Laurence Marks bilan yozilgan)
 12-qism: „Inkubator“ (Laurence Marks bilan yozilgan)
 13-qism: „Meni hal qiling“ (LaurenceMarks bilan yozilgan)
 16-qism: „Oshiq Henry“ (Laurence Marks bilan yozilgan)
 19-qism: „Tanlangan odamlar“ (Yozma Laurence Marks va Sheldon Keller)
 20-qism: „Siz boʻlganingizdek“ (Laurence Marks bilan yozilgan)
 21-qism: „Inqiroz“ (Laurence Marks bilan yozilgan)
 23-qism: „Pochta qoʻngʻirogʻi“ (Laurence Marks bilan yozilgan)
 24-qism: „Aql-idrokning chayqalishi“ (Laurence Marks bilan yozilgan; rejissor)

Uchinchi fasl (9/10/74-3/18/75) 

 1-qism: „General tongda agʻdardi“ (rejissor)
 2-qism: „Kamalak koʻprigi“ (Laurence Marks bilan yozilgan)
 4-qism: „Temir Guts Kelly“ (Sid Dorfman bilan yozilgan)
 5-qism: „OR“ (Lorens Marks bilan yozilgan)
 10-qism: „Hamshira kabi keraklisi yoʻq“ (yozma)
 16-qism: „Eʼlonlar taxtasi“ (Simon Muntner bilan yozilgan)
 17-qism: " Maslahatchi " (hikoya)
 19-qism: " Yordam stantsiyasi " (Simon Muntner bilan yozilgan)
 23-qism: " Oq oltin " (Simon Muntner bilan yozilgan)
 24-qism: " Habashiston, Henry " (rejissor)

Toʻrtinchi fasl (12/9/75-2/24/76) 

 1-qism: " Koreyaga xush kelibsiz " (Everett Greenbaum va Jim Fritzell bilan yozilgan)
 3-qism: „Bu bir kechada sodir boʻldi“ (Simon Muntner bilan telespektakl)
 9-qism: " Quo Vadis, kapitan Chandler? " (Rejissor)
 13-qism: „Toʻpponcha“ (Gene Reynolds bilan yozilgan)
 15-qism: „Pomidor sharbatining narxi“ (Gene Reynolds bilan yozilgan)
 18-qism: „Qoʻlchi“ (Simon Muntner bilan yozilgan; rejissor)
 21-qism: „Kulib turuvchi Jack“ (Simon Muntner bilan yozilgan)
 22-qism: „Seni qanchalik koʻp koʻrsam“ (Gene Reynolds bilan yozilgan)
 23-qism: „Toʻfon“ (Simon Muntner bilan yozilgan)
 24-qism: „Intervyu“ (yozma va rejissor)

Manbalar

Havolalar 

 Larry Gelbart at the Internet Broadway Database
 
 Larry Gelbart — Daily Telegraph obituary
 Abrogate — Larry Gelbart play, online @ BBC Radio 4
 Old Time Radio Researchers Database of People and Programs
 Larry Gelbart Archive of American Television Interview
 Nonstop Laughs Larry Gelbart, TIME Magazine

2009-yilda vafot etganlar
1928-yilda tugʻilganlar
Prodyuserlar
Emmy Award gʻoliblari
Amerikalik yozuvchilar