MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Viktor Sokolov

Viktor Ivanovich Sokolov (1911-yil 27-mart, Moskva, Rossiya imperiyasi – 1999-yil 1-yanvar, Moskva, Rossiya) – sovet futbolchisi, murabbiy, himoyachi ampulasida harakat qilgan. SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi. Antverpendagi III yozgi ishchilar Olimpiya oʻyinlari chempioni (1937).

Hayoti 
Viktor Sokolov 1911-yil 27-martda Moskvada tugʻilgan. U Kauchuk zavodi jamoalarida futbol bilan shugʻullanib, u yerda oddiy ishchi boʻlib ishlagan. 19 yoshida u „Qizil atirgul“ klubiga oʻtdi. U 22 yoshida Moskvaning „Dinamo“ jamoasidan tushgan taklifni qabul qiladi. Keyinchalik u poytaxtning boshqa klubi „Spartak“ safidada harakat qildi.

1937-yilda „Spartak“ tarkibida u Antverpendagi III yozgi ishchilar olimpiadasi, Parijdagi ishchilar oʻrtasidagi Jahon kubogi gʻolibi boʻldi. Viktor Sokolov Baskoniya terma jamoasi va Bolgariyaning bir nechta klublarida oʻynagan.

1943-yil 2-mayda jamoa sardori sifatida mashhur „Stalingrad stadionida“ Moskva Spartak jamoasini maydonga olib chiqdi.

U oʻz faoliyatini 36 yoshida Chelyabinskdagi „Dzerjinets“da tugatdi.

Shu bilan birga u chim ustida xokkey oʻynagan. 1952-yilda jamoa tarqatib yuborilgach, chim ustida xokkeydagi faoliyatini ham yakunlagan.

1950-yilda Davlat jismoniy tarbiya markazi qoshidagi murabbiylar maktabini tamomlagan. U murabbiyligining dastlabki davrida asosan imkoniyat darajasi past boʻlgan jamoalar bilan ishlagan. 1955—1959-yillarda Moskvaning "Spartak" klubida murabbiy boʻlib ishlagan. 1967-yilda Oʻzbekiston SSRning „Doʻstlik“ futbol klubiga, 1968—1969-yillarda „Krivbass“ klubiga, 1969—1970-yillarda „Luch“ klubiga murabbiylik qilgan.

U 1999-yil 1-yanvarda vafot etdi va Vostryakovskiy qabristonining sportchilar qismiga dafn qilindi.

Yutuqlari 
Viktor Sokolov chim ustida xokkey boʻyicha SSSR chempionatining ikki karra bronza medali sovrindori boʻlgan (1950, 1951).

Manbalar 

Doʻstlik Toshkent viloyati klubi bosh murabbiylari
SSSR futbol murabbiylari
Alifbo boʻyicha xokkeychilar
FC Spartak Moskva futbolchilari
SSSR futbolchilari
Moskvada vafot etganlar
1999-yilda vafot etganlar
1-yanvarda vafot etganlar
Moskvada tugʻilganlar
1911-yilda tugʻilganlar
27-martda tugʻilganlar
Oʻzbekiston jome masjidi

Oʻzbekiston jome masjidi – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Bekobod tumanida joylashgan boʻlib, tumanning masjid va madrasalar tarkibiga kiradi.

Joylashuvi va faoliyati 
Oʻzbekiston jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Bekobod tumani, Zomin qishloq fuqarolar yigʻini Birlik mahalla fuqarolar yigʻinida joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Komil domla Nishonov hisoblanadi. Ushbu masjid Bekobod tumanining chetki hududida joylashganligiga qaramay yoʻlovchilar, ziyoratchilar uchun oʻziga xos qulayliklar yaratilgan. Jome masjid 700 kishiga yaqin boʻlgan xonaqoh, zamonaviy tahoratxona, avtoturargoh, ayollar uchun tahoratxona va namozxona hamda yosh goʻdakli onalar uchun maxsus alohida xonalar bunyod etilgan. Mazkur masjidga Birlik mahala fuqarolar yigʻini, Zomin mahala fuqarolar yigʻini, Zahiriddin Muhammad Bobir mahala fuqarolar yigʻini, Treakzor mahala fuqarolar yigʻini, Gulzor mahala fuqarolar yigʻini, Oʻrikzor mahala fuqarolar yigʻini, Yangi obod mahala fuqarolar yigʻini va Xos mahalla fuqarolar yigʻinida yashovchi mahalliy aholi vakillari, hamda, namozxonlar tashrif buyurishadi.

Tarixi 
Oʻzbekiston jome masjidining qachon bunyod etilganligi haqida toʻliq maʼlumot yetarli emas. Jome masjid Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Toshkent viloyati adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatga olingan, hamda, uning ustavi Toshkent viloyati adliya boshqarmasida roʻyxatga olingan. Mazkur masjidga mahalliy aholining talab va takliflariga binoan, eski mahalla nomi boʻlgan – „Oʻzbekiston“ deya nom berilgan. Jome masjid binosi mahalliy aholi vakillari, homiylar tomonidan taʼmirlab turiladi.

Manbalar 

Masjidlar
Toshkent viloyatidagi masjidlar
 Bekobod tumani masjidlari
Binolar
Andrey Kiyashko

Andrey Ivanovich Kiyashko (1857-yil 30-noyabr, Yekaterinodar, Rossiya imperiyasi – 1917-yil 13-dekabr, Toshkent) – Transbaykal mintaqasi gubernatori, Kuban kazaki. General-leytenant (1913-yil 14-aprel).

Hayoti 
Andrey Ivanovich Kiyashko 1857-yil 30-noyabrda Katerynodarda tugʻilgan. Kuban harbiy klassik gimnaziyasida va Pavlovsk harbiy maktabida tahsil olgan.

1881-yilda unga bugler unvoni berilgan va Kuban kazak armiyasining Taman otliq polkida xizmat qila boshlagan. 1883-yilda general-mayor A.I.Xluxivskiyning Amudaryoning Orol va Kaspiy dengizlari orasidagi eski kanalni oʻrganish boʻyicha ekspeditsiyasida qatnashgan.

1891-yilda u Bosh shtabning Nikolay akademiyasini birinchi daraja bilan tamomlagan va Zakaspiy viloyatida xizmatga tayinlangan. U yerda ketma-ket mintaqaviy qoʻshinlar shtab-kvartirasi katta adyutantining yordamchisi lavozimlarini egallagan. 1896-yilda unga podpolkovnik unvoni berilgan va Amur harbiy okrugi shtab-kvartirasining katta adyutanti etib tayinlangan. 1897-yilda Kuban kazak armiyasi harbiy shtab boshligʻining yordamchisi etib tayinlangan. 1898–1899-yillarda Chepiga polkining birinchi Katerynodarskiy polkida qoʻmondonlik qilgan.

1900-yilda u polkovnik unvonini olgan. Oʻsha yili 39-piyoda diviziyasining shtab boshligʻi, soʻngra Kuban kazak armiyasining 1-kavkaz polkining qoʻmondoni etib tayinlangan. 1904-yilda Yaponiya bilan urush boshlanishi bilan Uzoq Sharqdagi gubernator qoʻmondonligiga tayinlangan. Oʻsha yilning iyul oyida u razvedka boʻlinmasi boshligʻi etib tayinlangan va u yerda Liaoning jangi tugaguniga qadar ishlagan. 1905-yilda Uzoq Sharq qoʻshinlari shtab idorasi boshligʻi etib tayinlangan va tez orada 2-Turkiston armiyasi korpusiga oʻtkazilgan.

1907-yilda Kuban viloyatining Maykop boʻlimi boshligʻi boʻlgan. Oʻsha yili unga general-mayor unvoni berilgan va 1907-yil 23-dekabrda Kuban kazak armiyasining harbiy shtab boshligʻi etib tayinlangan.

1917-yil 18-fevralda Kiyashko Kavkaz harbiy okrugining shtab-kvartirasida zaxiraga oʻtkazilgan. Fevral inqilobidan keyin Muvaqqat hukumat tomonidan Turkiston harbiy okrugi qoʻshinlari qoʻmondoni etib tayinlangan (Toshkent).

Andrey Ivanovich Kiyashko 1917-yil 13-dekabrda Toshkentda xizmat vazifasini bajarayotganda halok boʻlgan.

Xotirasi 
 Baʼzi aholi punktlariga Andrey Ivanovich Kiyashko nomi berilgan.
 1915-yil 24-iyunda Transbaykal kazak armiyasining 3-harbiy boʻlimining Ildikanskaya qishlogʻi „Kiyashkovskaya“ deb oʻzgartirilgan.
 Kiyashkoning harbiy gubernator va ataman obrazi sovet kinosida ishlatilgan („Rang yoʻq“ filmi (1985)).

Manbalar

Havolalar 
 Журнал «Разведчик»

Toshkentda vafot etganlar
Amirov Dadaxon jome masjidi

Amirov Dadaxon jome masjidi – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Bekobod tumanida joylashgan boʻlib, tumanning masjid va madrasalar tarkibiga kiradi.

Joylashuvi va faoliyati 
Amirov Dadaxon jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Bekobod tumani, Moʻyinqum qishloq fuqarolar yigʻini Avangard mahalla fuqarolar yigʻinida joylashgan. Jome masjid 700 kishiga yaqin boʻlgan xonaqoh, zamonaviy tahoratxona, avtoturargoh, ayollar uchun tahoratxona va namozxona hamda yosh goʻdakli onalar uchun maxsus alohida xonalar bunyod etilgan. Mazkur masjidga Moʻyinqum mahala fuqarolar yigʻini, Saryuz mahala fuqarolar yigʻini, Avangard mahala fuqarolar yigʻinida yashovchi mahalliy aholi vakillari, hamda, namozxonlar tashrif buyurishadi. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Musurmonqul domla Fozilov hisoblanadi.

Tarixi 
Amirov Dadaxon jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Toshkent viloyati adliya boshqarmasi tomonidan 1998-yil 29-sentabr kuni roʻyxatga olingan, hamda, uning ustavi Toshkent viloyati adliya boshqarmasida roʻyxatga olingan. 2021-yil 11-oktabr kuni Toshkent viloyati bosh imom-xatibi Jasurbek domla Raupov Bekobod tumani tomon tashrif buyurib, „Amir Dadaxon“ masjidi binoning ilk tamal toshini qoʻyib berdilar. „Amirov Dadaxon“ masjidining eski binosi 150 kishiga moʻljallangan boʻlib, bu esa yozning issigʻiga, hamda, qishning sovuqli kunlarida namozxonlarga juda noqulay boʻlayotgan edi. Shu kabi kamchiliklarni inobatga olgan holda, rahbariyat bilan maslahatlashgan holda yangi masjid qurilishi boshlandi va 2022-yilda nihoyasiga yetdi. Amirov Dadaxon jome masjidining yangi binosi 450-500 kishilik quvvatga ega.

Manbalar 

Masjidlar
Toshkent viloyatidagi masjidlar
 Bekobod tumani masjidlari
Binolar
Platon Lobankov

Yepiskop Platon (dunyoviy ismi Pyotr Egorovich Lobankov; 1927-yil 5-noyabr, Ryazan viloyati, Gorlovskiy tumani, Kazinka qishlogʻi – 1975-yil 27-oktyabr, Voronej) – rus pravoslav cherkovi yepiskopi, Toshkent, Voronej va Lipetsk shaharlari yepiskopi.

Hayoti 
1927-yil 5-noyabrda dehqon oilasida tugʻilgan. 1941-yilda Kazinka qishlogʻidagi yetti yillik maktabni tugatib, kolxozga hisobchi boʻlib ishga kirgan. 1943-yilda traktorchi-mashinistlik kursiga oʻtib, uni tugatgandan soʻng tugʻilib oʻsgan qishlogʻidagi Krasnooktyabrsk mashina-traktor stansiyasida traktorchi boʻlib ishlay boshlagan. 

1952-yilda u avvalgi ishini tashlab, Ryazan yeparxiyasi, Rybnovskiy tumani, Letovo qishlogʻidagi Kosmodam cherkovida zabur oʻquvchisi boʻlgan. 1953-yil may oyida u Pskov-Pecherskiy monastiriga borib, yangi boshlovchi boʻlgan. 9-iyulda monastir abboti Arximandrit Pimen (Izvekov) nomiga monastirning birodarligiga qabul qilish uchun ariza yozgan. 1954-yil boshida arximandrit Plavozimiga oʻtkazilgan.

1954-yil 7-aprelda Moskvadagi Patriarxal soborda u Patriarx Aleksiy I tomonidan ierodeakon etib tayinlangan. Koʻp yillar davomida u Patriarxning subdekani boʻlgan. 1960-yilda Moskva diniy akademiyasiga oʻqishga kirgan. 1961-yil 19-yanvarda Moskvadagi Patriarxal soborda u patriarx tomonidan ieromonk darajasiga tayinlangan.

Cherkov delegatsiyasi tarkibida 1957-yilda Bolgariya va Yugoslaviyaga tashrif buyurgan. 1960-yilda Muqaddas Patriarx Aleksiyga Yaqin Sharqqa safarida hamrohlik qilganlar qatorida boʻlgan. 1964-yilda Moskva diniy akademiyasini abbat unvoni bilan tamomlagan. „Moskva mitropoliti Platonning (Levshin) ierarxal ishlari“ inshosi uchun u ilohiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasiga sazovor boʻlgan. 1964-yil 22-dekabrda Abbot Platon Trinity-Sergey vikarisi etib tayinlangan.

1965-yilda Moskva diniy akademiyasining aspiranturasini tamomlagan.

1970-yil 2-iyunda Arximandrit Platon Argentina va Janubiy Amerika yepiskopi etib tayinlangan. U Markaziy va Janubiy Amerikaning eksarxi vazifasini ham bajargan.

1971-yil 28-fevralda Samarqand yepiskopi, Toshkent yeparxiyasining vikariysi va boshqaruvchisi etib tayinlangan. 25-iyundan Toshkent va Markaziy Osiyo yepiskopi boʻlgan.

1972-yil 11-oktyabrda u Voronej va Lipetsk yepiskopi etib tayinlangan.

1975-yil 27-oktyabrda vafot etgan. Dafn marosimi Voronej shafoat soborida boʻlib oʻtgan va Moskva viloyati, Pushkin tumani, Cherkizovo qishlogʻida dafn etilgan.

Mukofotlari 
 II darajali Buyuk Gersog Vladimir ordeni, (1968).

Adabiyotlar 
 Наречение и хиротония архимандрита Платона (Лобанкова) во епископа Аргентинского и Южноамериканского // Журнал Московской Патриархии. М., 1970. № 10. стр. 6-12.
 Кончина епископа Воронежского и Липецкого Платона (Лобанкова) // Журнал Московской Патриархии. М., 1975. № 11. стр. 8.
 Епископ Воронежский и Липецкий Платон [(Лобанков) (некролог)] // Журнал Московской Патриархии. М., 1976. № 1. стр. 14-15

Manbalar

Havolalar 
 ЕПИСКОП ВОРОНЕЖСКИЙ И ЛИПЕЦКИЙ ПЛАТОН (ЛОБАНКОВ) (1972—1975)
 http://bvf.ru/forum/archive/index.php/t-549143.html
 http://boris-yakemenko.livejournal.com/113406.html
Varfolomey Gondarovskiy

Arxiyepiskop Varfolomey (dunyoviy ismi Nikolay Nikolayevich Gondarovskiy; 1927-yil 27-oktyabr, Nechaevka qishlogʻi – 1988-yil 21-mart, Oryol) – rus pravoslav cherkovi yepiskopi, Oryol shahri arxiyepiskopi.

Hayoti 
1927-yil 27-oktyabrda Nechayevka qishlogʻida (hozirgi Yasnozorenskoye qishloq aholi punkti, Belgorod viloyati, Belgorod tumani) da tugʻilgan. Sovet Armiyasida xizmat qilgandan soʻng, Moskva diniy seminariyasiga oʻqishga kirgan.

1954-yil mart oyida u seminariyada oʻqiyotganda rohib boʻlgan. 18-aprelda ierodeakon, 30-noyabrda esa ieromonk etib tayinlangan. U Moskva diniy akademiyasiga oʻqishga kirgan va uni 1959-yilda ilohiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasi bilan tugatgan. 1959–1960-yillarda Moskva diniy seminariyasida dars bergan.

1960-yil iyun oyida Patriarx Aleksiy uni igumen darajasiga koʻtargan va uni Quddusdagi Rossiya ruhoniylar missiyasi rahbarining oʻrinbosari lavozimiga tayinlagan. 1961-yilda missiya rahbari boʻlib ishlagan va oktyabr oyida arximandrit darajasiga koʻtarilgan holda missiya rahbari etib tayinlangan.

1963-yil 26-mayda Yaroslavl shahridagi Feodorovskiy soborida u Yaroslavl yeparxiyasi vikarisi tomonidan Uglich yepiskopi etib tayinlangan.

Oʻsha yilning 29-mayida Saratov va Volgograd yepiskopi etib tayinlangan. 1963-yil iyun oyida u Athos togʻidagi Avliyo Afanasius Lavrasining 1000 yilligi munosabati bilan oʻtkazilgan bayramlarda qatnashgan.

1964-yil 22-dekabrda Vena va Avstriya yepiskopi, 1966-yil 7-iyulda Tula va Belevskiy yepiskopi, 1969-yil 20-martdan Kishinyov va Moldova yepiskopi hamda 1972-yil 11-oktyabrda Toshkent va Oʻrta Osiyo yepiskopi boʻlgan. Toshkent shahri yepiskopi boʻlgan davrda 1973-yil 9-sentyabrda arxiyepiskop darajasiga koʻtarilgan.

1987-yil 10-sentyabrdan Oryol va Bryansk arxiyepiskopi boʻlgan.

1988-yil 21-martda Oryol shahrida vafot etgan. U Oryolning markaziy baptist qabristonida, Oryol va Bryansk mitropoliti Palladius (Sherstennikov) qabri bilan bir devorda dafn etilgan.

Adabiyotlar 
 Наречение и хиротония архимандрита Варфоломея (Гондаровского) во епископа Угличского // Журнал Московской Патриархии. 1963. — № 7. — С. 15-20
 Епархиальная жизнь в текущем году [Тульская епархия] // Журнал Московской Патриархии. 1967. — № 10. — С. 12-13.
 Сапсай Н., прот. Архиепископ Орловский и Брянский Варфоломей [некролог] // Журнал Московской Патриархии. 1988. — № 10. — С. 31-32.

Manbalar

Havolalar 
 Варфоломей (Гондаровский), архиепископ. 10 сентября 1987 — 21 марта 1988 на официальном сайте Орловской епархии
Xos jome masjidi

Xos masjidi – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Bekobod tumanida joylashgan boʻlib, tumanning masjid va madrasalar tarkibiga kiradi. Jome masjid Bekobod tumanining eng chekka hududlardan birida joylashgan.

Joylashuvi va faoliyati 
Xos jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Bekobod tumani, Xos qishloq fuqarolar yigʻini Birdamlik mahalla fuqarolar yigʻinida joylashgan. Ushbu masjid Bekobod tumanining chetki hududida joylashganligiga qaramay yoʻlovchilar, ziyoratchilar uchun oʻziga xos qulayliklar yaratilgan. Jome masjid 1500 kishiga yaqin boʻlgan xonaqoh, zamonaviy tahoratxona, avtoturargoh, ayollar uchun tahoratxona va namozxona, imom-xatib xonalari, kutubxona, dam olish xonalari bunyod etilgan. Jome masjid mahalliy aholi vakillari, hamda, Xos mahalla faollari va homiylar koʻmagida taʼmirlangan. Mazkur masjidga Xos mahala fuqarolar yigʻini, Birlik mahala fuqarolar yigʻini, Birdamlik mahala fuqarolar yigʻini, Takachi mahala fuqarolar yigʻinida yashovchi mahalliy aholi vakillari, hamda, namozxonlar tashrif buyurishadi. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Zikriyo domla Norqulov hisoblanadi.

Tarixi 
Xos jome masjidining kim tomonidan va qachon tashkil etilganligi haqida hozircha biror-bir dalil yoʻq, lekin, shu yerda yashovchi mahalla faollari va Bekobod tuman musulmonlar boʻlimi taklifiga binoan masjidga u joylashgan hudud nomi berilgan. Jome masjid Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Toshkent viloyati adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatga olingan, hamda, uning ustavi Toshkent viloyati adliya boshqarmasida roʻyxatga olingan.

Manbalar 

Masjidlar
Toshkent viloyatidagi masjidlar
 Bekobod tumani masjidlari
Binolar
Pavel Kovtun

Pavel Maksimovich Kovtun (1913-yil 18-mart, Miropolye – 1980-yil 29-mart, Toshkent) – sovet Armiyasi leytenanti, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1944).

Hayoti 
Pavel Kovtun 1913-yil 18-martda Miropolye qishlogʻida tugʻilgan. Besh yillik maktabni va ikki yillik qishloq xoʻjaligi maktabini tamomlagach, kolxozda ishlagan. 1932-yil noyabr oyida Ishchilar va Dehqonlar Qizil Armiyasiga chaqirilgan. 1933-yilda polk maktabini tamomlagan. 1939-yil sentyabr oyida 2-Leningrad artilleriya maktabini tamomlagan. Sovet-Fin urushida qatnashgan va ogʻir yaralangan.

1940-yil sentyabr oyida zaxiraga oʻtkazilgan. 1940–1942-yillarda Chuvash Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida yashab, Kozlovka shahridagi ayollar axloq tuzatish koloniyasida ishlagan. 1942-yil sentyabrda uni yana armiyaga chaqirishgan. Oʻsha yilning oktyabr oyidan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida xizmat qilgan.

1943-yil sentyabrgacha Qizil Armiya askari Pavel Kovtun Markaziy frontning 61-armiyasining 415-piyoda diviziyasining 686-artilleriya polkining 7-batalyonida boshqaruv vzvodiga qoʻmondonlik qilgan. 1943-yil 28-sentyabrda Kovtun oldingi guruh tarkibida Ukraina SSRning Chernigov viloyatining Repkinskiy tumanidagi Zmeyi fermasi hududida Dneprni kesib oʻtgan va janglarda faol ishtirok etgan. Kovtun guruhi nemislarning sakkizta qarshi hujumini qaytargan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 15-yanvardagi „Qizil Armiya generallari, ofitserlari, serjantlari va oddiy askarlariga Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini berish toʻgʻrisida“gi farmoni bilan „jangovar vazifalarni namunali bajarganliklari uchun“ Qizil Armiya askari Pavel Kovtun Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va 2949-sonli „Oltin Yulduz“ medali bilan taqdirlangan.

Keyingi olti oy ichida u ikki marta ogʻir yaralangan. 1945-yil may oyida Kovtun artilleriya batalyoni komandirlari kurslarini tugatgan. Shundan soʻng Uzoq Sharqda xizmat qilgan. U Sovet-Yapon urushida qatnashgan hamda ogʻir yaralangan.

1946-yil may oyida leytenant unvoni bilan Kovtun zaxiraga oʻtkazilgan. Shundan soʻng Toshkentda yashagan va mahalliy poyabzal fabrikasida ishlagan.

Pavel Kovtun 1980-yil 29-martda vafot etgan va Toshkent harbiylar qabristonidagi Qahramonlar xiyoboniga dafn etilgan.

Adabiyotlar 
 В путешествие по Сумщине. — Харьков, 1979.
 Герои Советского Союза — узбекистанцы. Ташкент, 1984.
 Гриченко И. Т., Головин Н. М. Подвиг. — Харьков: Прапор, 1983.

Manbalar 

Toshkentda vafot etganlar
Iqtisodiy model

Iqtisodiy model – iqtisodiy jarayonlarni ifodalovchi nazariy konstruksiya, iqtisodiy obyektlarning soddalashtirilgan nusxasi. Iqtisodiy modellar tizimdagi asosiy omillar bilan ishlash imkonini yaratadi. Iqtisodiy modellar reallikning abstrakt tasviri hisoblanadi va shu sababli, amaliyotda qoʻllash vaqti maʼlum toʻsiqlarga duch keladi. Lekin, iqtisodiy modellar real empirik maʼlumotlar asosida ham yaratilishi mumkin: Cobb–Douglas ishlab chiqarish funksiyasi, Fillips egri chizig'i.

Firma yoki davlat iqtisodiy faoliyatini prognozlashda iqtisodiy-matematik usullardan foydalaniladi. Iqtisodiy-matematik usullar iqtisodiy jarayonlarning miqdoriy jihatlarini funksiya, tenglama yoki tengsizliklar orqali ifodalaydi.

Manbalar

Adabiyotlar 

Iqtisodiy modellar
Uturlitepa

Uturlitepa – Oʻzbekistonning Toshkent viloyatida, Sirdaryoning chap qirgʻogʻida, Toshkentdan 70 kilometr janubi-gʻarbda joylashgan yirik oʻrta asr aholi punkti.

Shaharcha 60 gektardan ortiq maydonni egallaydi. U Sharqdan Sirdaryoning qadimgi oʻzagi bilan chegaralangan. Shaharcha 1974-yilda Y. F. Buryakov va boshqa olimlar tomonidan oʻrganilgan. Uturlitepa turar-joyining sinxron qatlamlari taxminan 30 km janubda joylashgan Chinoz yaqinidagi moddiy madaniyatni namoyish etadi.

S. G. Xmelnitskiy Uturlitepa yaqinida X–XI asrlarga oid qishloq uyi qurilishini rejlashtirdi. Rejasi boʻyicha uylar toʻgʻri toʻrtburchak shakldagi toʻrtta xonadan iborat boʻlib, ularning har birinida hovli bor edi. Oʻzining chizmasini „neobichniy“ deb ataydi.

Uturlitepaning sharqiy qismida IX-X asrlarning oxirlarida badavlat shahar aholisining turar-joylari topilgan. 500 kvadrat metr maydonda koʻp xonali uylar boʻlgan. Paxsadan qurilgan devorlarni yer osti tuzlari va namlikdan himoya qilish uchun qamish qatlamlari bilan mustahkamlangan. Keyinchalik ichki boʻlinma devorlari 20X20X7, 34X17X4 va 27X14X4 santimetr oʻlchamdagi xom gʻishtdan qurilgan. Tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, birinchi oʻlcham IX–X asrlar oxiriga, qolgan ikkitasi XX asr va undan keyingi davrlarga xosdir. Xonalarning kirish qismi poliga pishiq gʻisht terilgan. Ular polning chetiga joylashtirilgan va figurali archa naqshini hosil qilganShahristonning gʻarbiy qismida ham kuzatilgan. Bu yerdagi binolarning yoʻnalishi sharqiy qismdagi binolarning yoʻnalishiga toʻgʻri kelgan, bu esa shaharning umumiy rivojlanishidagi qandaydir qonuniyatdan dalolat beradi. Ushbu gʻarbiy tomonni tashkil etgan 30 dan ortiq xonalarning 11 tasi ochiq boʻlib, ular uchta turar-joy xonadonining bir qismi edi.

Shaharning gʻarbida alohida turar joy qoldiqlari qazilgan boʻlib, tadqiqotchilar uni qishloq boʻlgan deb taxmin qilishgan. Rejasi toʻgʻri burchakli, 18X5 oʻlchamdagi bino toʻrtta xonadan iborat boʻlib, har biri eshikdan hovliga chiqish uchun alohida yoʻli bor boʻlgan. Shahar uylarida boʻlgani kabi, ularning ham qurilish materiali paxsa edi. Ayvan bilan eng katta xona, 5x3,7 metr oʻlchamli, yashash xonasi sifatida xizmat qilgan. Qolgan uchta xona oziq-ovqatlarni gʻamlash va oʻchoq turishi uchun xizmat qilgan. Arxeologik materiallar anʼanaviy chiziqli tuzilishga ega boʻlgan bu binoning X–XI asrlarga tegishli ekanligini koʻrsatadi.

Manbalar 

Toshkent viloyati
Moti masjidi (Agra qal’asi)

Moti masjidi () 17-asrga oid jamoat masjidi boʻlib, UNESCOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Agra qalʼasida joylashgan. Boburiylar imperatori Shoh Jahon tomonidan qurilgan masjid butunlay oq marmardan bunyod etilgan.

Tarixi 

Agra qal’asi zamonaviy koʻrinishda qurilishi asosan Shoh Jahon davriga bogʻliq boʻlib, u Agra qal’asi ichidagi bir nechta inshootlarni demontaj qilib, oʻzining marmar bilan qurish usulini qoʻshgan. Moti masjidi ana shunday inshootlardan biri edi. Masjid 1646-1653-yillarda qurilgan, yaʼni u boshqa Agra qal’asiga qoʻshilgan inshootlar orasida eng kech barpo etilganidir (boshqa inshootlar qurilishi 1627-yilda, birinchi hukmronlik yilida boshlangan va 1638-yilda yakunlangan). 1653-yilda masjidning qurilishi Boburiylar qarorgohi Shohjahonobodga koʻchirilganidan besh yil oʻtgach tugatilgan. Shoh Jahon masjid qurilishini nihoyasiga yetkazgach, uning binosidan shu qadar hayratda qolganki, ikki yildan soʻng ikki oʻgʻliga bu binoni koʻrsatish uchun masjidga yana qaytib kelgan.

Arxitekturasi 
Baland plintus ustiga qurilgan masjid majmuasi qal’a hovlisining shimolida joylashgan devor bilan oʻralgan toʻsiqqa ega. U sharqiy-gʻarbiy oʻqda joylashgan va Jamna daryosi tomonga qaragan. Devorlarning tashqi tomoni qizil qumtosh bilan qoplangan, ichki qismi esa marmar bilan bezaklangan. Har bir devorning oʻrtasida baland kirish yoʻli joylashgan, sharqiy qismi asosiy kirish joyi boʻlib xizmat qilgan.

Masjiddagi devorlarning ichida shimoliy, janubiy va sharqiy chekkalarida arkalar bilan qoplangan deyarli kvadrat shakldagi hovli mavjud. Hovlining oʻrtasida tahorat havzasi joylashtirilgan.

Gʻarbiy chekkasida asosiy ibodat zali joylashgan oʻn ikki qirrali ustunlar bilan mustahkamlangan koʻp qavatli, yoʻlaklarga ega inshoot mavjud. Zalning fasadida yettita kirish yoʻli bor, tomida uchta gumbaz va bir nechta chhatri mavjud. Zalning old tomoni chuqur chhajja bilan soyalangan boʻlib, uning ostidagi qora marmarda forscha yozuvlar bitilgan. Yozuvlarda Shoh Jahon va Moti masjidini sharaflab yozilgan. Namoz oʻqish zalining ichki qismi bezaklarga ega emas, Asherning taʼkidlashicha, bezaksiz marmardan foydalanish Shoh Jahonning shaxsiy diniy meʼmorchiligiga xos uslubdir.

Moti masjidi Ajmer Sharif Dargohida Shoh Jahon tomonidan bunyod etilgan avvalgi marmardan qurilgan jamoat masjidi qurilishiga katta taʼsir koʻrsatgan.

Galereya

Yana qarang 
 Mino masjidi
 Nagina masjidi

Manbalar

Havolalar 
 Moti masjidining Ols rasmlari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Buyuk masjidlar
Agra qal’asi
Agradagi masjidlar
Boburiy masjidlari