Carl Schmitt

Carl Schmitt ( Karl Shmitt, shuningdek , Karl Shmitt-Dorotik ; 1888-yil 11-iyul, Plettenberg, Zauerlandda tugʻilgan — 1985-yil 7-aprel, oʻsha yerda vafot etgan) — nemis huquqshunosi, faylasufi, sotsiologi va siyosat nazariyotchisi. Shmitt siyosiy hokimiyat va siyosiy zoʻravonlik haqidagi koʻplab asarlari tufayli XX asrda huquqiy va siyosiy nazariyaning eng koʻzga koʻringan va ziddiyatli shaxslaridan biri hisoblanadi. „ Uchinchi Reyxning toj kiygan advokati“ va „Uchinchi Reyxning xizmat koʻrsatgan huquqshunosi“ sifatida tanilgan Shmitt 1945-yildan keyin munozarali obroʻga ega edi, uning ishi uzoq vaqt davomida ilmiy muomalada qoʻllanilmadi. Shmitt asarlari XX—XXI asrlar siyosiy nazariya, huquq nazariyasi, Yevropa falsafasi va siyosiy nazariyaning keyingi rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatdi.

Biografiyasi 
Karl Shmitt, tibbiy sugʻurta kompaniyasi menejerining oʻgʻli, Zauerland viloyatining Plettenberg shahrida katolik oilasida tugʻilgan. U besh farzandning ikkinchisi edi. Bola katoliklarning Attendorn mehmonxonasida yashagan va davlat gimnaziyasida tahsil olgan. Abiturni olgach, Karl filologiyani oʻrganishni xohladi va faqat amakisining shoshilinch maslahati bilan u huquqshunoslikni oʻrganishni boshladi.

Uning oʻqishi 1907-yilning yoz semestrida Berlinda boshlangan. Sauerlandlik „kelib chiqishi kamtarona johil yigit“ sifatida u katta shahar muhitidan „kuchli rad etish“ ni his qildi. 1908-yilning yoz oylarida u Myunxenga koʻchib oʻtdi.

Berlindagi ikki semestr va Myunxendagi bir semestrdan soʻng Shmitt Strasburgda oʻqishni davom ettirdi. 1915-yil bahorida u davlat lavozimiga baholovchi sifatida imtihon topshirdi. 1915-yil fevral oyida Schmitt Myunxendagi Bavariya piyodalar polkiga koʻngilli boʻldi, lekin frontga yuborilmadi, chunki oʻsha yilning mart oyining oxirida u birinchi Bavariya armiyasi shtab boshligʻi oʻrinbosari xizmatiga oʻtkazildi.

1933-yil 1-maydan Milliy sotsialistik nemis ishchilar partiyasi aʼzosi. 1934-yil iyun oyida Shmitt natsistlarning „Deutsche Juristen-Zeitung“ („Nemis huquqshunoslari jurnali“) huquqiy gazetasining bosh muharriri etib tayinlandi.

1945-yilda u bir yildan koʻproq vaqtni Amerika internirlash lagerida oʻtkazdi. U fashistlar davlatini yaratishdagi rolidan tavba qilmadi va denasifikatsiyaga boʻlgan barcha urinishlardan voz kechdi, bu esa uning ilmiy sohada ishlashini imkonsiz qildi. 1960-yillarda Shmitt Frankoist Ispaniyada maʼruza qildi. U o‘zining yangi nashrlarida Ispaniya fuqarolar urushini „xalqaro kommunizm“ga qarshi „milliy ozodlik urushi“ sifatida tavsifladi.

Ijodi 
Schmittning qarashlari katoliklik tomonidan shakllantirildi va u hokimiyat, zoʻravonlik va qonunni qoʻllash masalalari bilan qiziqdi. Davlat va konstitutsiyaviy huquqqa qiziqishi bilan bir qatorda, uning nashrlari siyosatshunoslik, sotsiologiya, ilohiyot, german filologiyasi va falsafasi kabi koʻplab boshqa fanlarni qamrab olgan. Huquq va siyosiy nazariyaga oid ishlardan tashqari, uning keng ishi turli janrlarni qamrab oladi: satira, sayohat yozuvlari, gʻoyalar tarixiga oid tadqiqotlar, german matnlarining talqini. Shmitt ilmiy, siyosiy va hatto kundalik foydalanishga kirgan bir qator atama va tushunchalarni ishlab chiqdi: „siyosiy voqelik“, „siyosiy ilohiyot“, „doʻst va dushmanni farqlash“, „kechiktirilgan murosaga kelish“, „qonuniylik — qonuniylik“, „qafillik kafolati“  .

Shmittning ishi koʻplab faylasuflar va siyosat nazariyotchilari, jumladan Valter Benjamin, Leo Shtraus, Yurgen Xabermas, Fridrix Hayek , Jak Derrida, Xanna Arendt, Giorgio Agamben, Antonio Negri, Slavojizek va boshqa koʻplab olimlarning eʼtiborini tortdi.

Asarlari 

 Shmitt K. Glos­sa­riy (frag­men­ti) // Со­цио­ло­ги­чес­кое обо­зре­ние. 2010. T. 9. № 1; 2011. T. 10. № 1-3; 2013. T. 11. № 3; 2013. T. 12. № 2.
 Shmitt K. More protiv zemli  DOC-fayl
 Shmitt K. Noviy nomos Zemli  / Perevod s nemeskogo Yu. Yu. Korinsa.
 Shmitt K. Politicheskaya teologiya . — M:. Kanon-Press-Ts, 2000. — 336 str.
 Shmitt K. Понятие политического // Вопросы социологии. — 1992. — № 1. — S. 35—67. RAR-arxiv 
 Shmitt K. Planetarnaya napryajennost mejdu Vostokom i Zapadom i protivostoyanie Zemli i Morya. // Elementi. — № 8. — M., 2000.
 Shmitt K. Teoriya partizana: Promejutochnoe zamechanie po povodu ponyatiya politicheskogo / Per. s nemeskogo Yu. Yu. Korinsa. — M.: Praksis, 2007. — 304 s. ISBN 978-5-901574-66-9
 Shmitt K. Politicheskiy romantizm / Per. s nem. Yu. Korinsa. M.: Praksis, 2006.
 Shmitt K. Diktatura: ot istokov sovremennoy idei suvereniteta do proletarskoy klassovoy borbi / Per. s nem. Yu. Yu. Korinsa; pod red. D. V. Sklyadneva. — SPb.: Nauka, 2006. — (Slovo o suщem; t. 56) ISBN 5-02-026895-X
 Shmitt K. Leviafan v uchenii o gosudarstve Tomasa Gobbsa. M. Vladimir Dal, 2006.
 Shmitt K. Nomos Zemli. — M.: Vladimir Dal, 2008. — 672 s. ISBN 978-5-93615-086-9
 Shmitt K. Gosudarstvo i politicheskaya forma. — M.: Izdatelskiy dom Gosudarstvennogo universiteta — Visshey shkoli ekonomiki, 2010. — 272 s. ISBN 978-5-7598-0741-4
 Shmitt K. Glossariy. Kn. 1.  // Sotsiologicheskoe obozrenie. Tom 9. № 1. 2010. S. 75—78.
 Shmitt K. Beseda o vlasti i dostupe k vlastitelyu (radioesse, 1954; Klett-Kotta, 2-oe izdanie, 2012)
 Shmitt K. Tiraniya sennostey (1960; Dunker und Xumblot Ferlag, 3-e izdanie, 2011)
 Shmitt K. Voprosi legalnosti

Manbalar 

Siyosiy faylasuflar
Huquq faylasuflari
1985-yilda vafot etganlar
7-aprelda vafot etganlar
1888-yilda tugʻilganlar
11-iyulda tugʻilganlar