MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Metida

Metida, shuningdek, Metis ( — fikr, donolik) — qadimgi yunon mifologiyasida maʼbuda — donolik timsoli, titanida (okeanida), Okean va Tetisning qizi (Hesiod, Teogoniya), Zevsning birinchi xotini (oʻsha yerda). Metida orfik teogoniyada ham ishtirok etadi. (Akusilayda u Ereb va Nyuktaning qizi.)

Kritdagi Kronosdan yashiringan Zevsning xolasi (yoki amakivachchasi) va tarbiyachisi. Metida oʻzining shogirdi Zevsga boʻlgan qizgʻin maylidan qochish uchun turli qiyofalarga kirdi, lekin Zevs qatʼiyat koʻrsatib, u bilan birga boʻldi.

U Zevsga Kronos yutib yuborgan Zevsning aka va opalarini qornidan chiqarishga yordam berdi; sehrli iksir tayyorladi, ichganidan soʻng Kronos ularni qayt qilib tashladi. Afsonaning keyingi talqinida Metidaning oʻgʻli Laas deb ataladi.

Uran va Geya (yoki Moyra yoki hatto Metidaning oʻzi) Zevsga Metida undan oʻzib ketadigan oʻgʻil tugʻishini bashorat qilgan. U homilador boʻlganida, Zevs uni erkalatib uxlatib qoʻydi va uni yutib yubordi. Shundan soʻng, birmuncha vaqt oʻtgach, uning boshidan bir qiz — otasi va onasining donoligini birlashtirgan Afina tugʻildi. Shunday qilib, u oʻgʻil tugʻmaslikka muvaffaq boʻldi. Oʻshandan beri, Zevsning ichida boʻlgan Metida uning maslahatchisi boʻlib, unga yaxshilik va yomonlikni bildirib turadi: „nima yomonu, nima yaxshi“ (Teogoniy, 900).

Prof. V. G. Boruxovichda Metida obrazi inson ongining timsollaridan biridir.

Yana qarang 
1848-yilda kashf etilgan asteroid (9) Metida va 1979-yilda kashf etilgan Yupiterning sunʼiy yoʻldoshi maʼbuda Metida sharafiga nomlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Metida / A. A. Taxo-Godi // Mifi narodov mira : Ensikl. v 2 t. / gl. red. S. A. Tokarev. — 2-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1987—1988.
 Metis // Realniy slovar klassicheskix drevnostey / avt.-sost. F. Lyubker ; Pod redaksiey chlenov Obщestva klassicheskoy filologii i pedagogiki F. Gelbke, L. Georgievskogo, F. Zelinskogo, V. Kanskogo, M. Kutorgi i P. Nikitina. — SPb., 1885.
 Metida // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Yunon mifologiyasi
Zevs
 hikmat ma'budasi
 qadimgi yunon ma'budalari
 Okeanlar
xudolar alifbo tartibida
Metapont

Metapont (yoki Metab va , ) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Sizifning oʻgʻli, Troya urushi ishtirokchisi, Metapont shahrining eponimi. Boshqa versiyaga koʻra, Alibantning oʻgʻli, uning qabri Metapontda. Tarixchi Antioxning yozishicha, bu mahbus Melanippa (u Arnaning oʻzi) olib kelingan qiroldir. Metapont qiroli. Avtolitning eri (yoki Feano). U kohin bilan kelishib Arnaning oʻgʻillari Eol va Beotni asrab oldi. Ular katta boʻlib, Avtolitni oʻldirganlarida, Metapont ularni quvib chiqardi. Yevripidning „Mahbus Melanippa“ tragediyasining qahramoni.

Manbalar 

Yunon mifologiyasi
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari

 shaharlar Eponyms
Mirra

Mirra, Smirna (, ) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Kipr qiroli Kinir va Kenxreidaning qiziAdonisning onasi (uning otasi va bobosi ikkalasi ham qadimgi yunon mifologiyasida Kinir).

U otasiga gunohkor muhabbat qoʻydi va boshqa birovning nomi va qorongʻulikdan foydalanib, zino qildi — Demetera bayramida u bilan birga yotdi. Otasi bilib qolib, uni oʻldirmoqchi boʻldi, ammo Mirra qochishga muvaffaq boʻldi. Saba yurtida u mirra daraxtiga aylandi. Ilifiya chaqaloq Adonisni daraxt poʻstlogʻidagi yoriqdan chiqarib oldi.

Boshqa manbalarda u Smirna nomi bilan ataladi. Foantning qizi. Onasining aytishicha, uning qizlari Afroditadan ham goʻzalroq boʻlgan va maʼbuda Smirnada otasiga sevgi uygʻotgan. Smirna xuddi shu nomdagi daraxtga aylangan. Adonisning onasi (Paniasidaga koʻra). „Smirna“ sheʼri miloddan avvalgi I-asrda Rim shoiri Helviy Sinna tomonidan yozilgan. Katullning hayratiga sabab boʻlgan bu sheʼr bugungi kungacha saqlanib qolmagan — faqat bir nechta satrlar saqlanib qolgan.

Dante „Ilohiy komediya“ da uni soxtakor, yolgʻonchi sifatida doʻzaxning 8-davrasiga joylashtiradi.

1894-yilda kashf etilgan Mirra (381) asteroidi Mirra nomi bilan atalgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
Yunon mifologiyasi
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
qadimgi yunon mifologiyasida Kipr
 "ilohiy komediya" belgilar
Mirmidon

Mirmidon (, , „chumoli“ degani) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Mirmidon qabilasining eponimi. Zevs va Yevrimedusaning (Evrimeduza) oʻgʻli, Zevs uni chumoli shaklida homilador qildi. Mirmidonning xotini Eolning qizi Pisidika edi.  va Aktorning otasi. Efalidning onasi boʻlgan Yevpolemeyning otasi. Undan mirmidonlar tarqalgan.

Manbalar 

Yunon mifologiyasi
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Salon Afsonalari
Avliyo David kuni

Avliyo David kuni ― Uelsda 1-mart kuni nishonlanadigan bayramdir. Uelslik Avliyo David Uelsning homiysi hisoblanadi, 589-yilning 1-mart sanasi Davidning oʻlimi bilan bogʻliq. Bu sana XVIII-asrda Uelsda milliy bayram kuni deb eʼlon qilingan.

Bayramning maʼnosi 
David Uelsning janubi-gʻarbiy qismida tugʻilgan — anʼanaga koʻra, uning tugʻilgan joyi Aberayron yaqinidagi Xenviniv (hozirgi Keredigion okrugi) deb hisoblanadi. Maʼlumki, u Uelsning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan Meneviya (Menopiya) yepiskopi boʻlgan (hozir uning nomi — Sankt Davids bilan ataladi, valliychada — , „Davidning uyi“), Llandevi Brevidagi soborda ishtirok etgan, bu yerda Britaniya cherkovi iyerarxlariPelagianizm bidʼatiga qarshi kurashdi.

Rigivarxning qissasiga koʻra, David monastirlarda oʻrnatgan tartib juda qattiq edi. Rohiblar qattiq mehnat qilishardi, faqat ibodat payti yoki juda zarur boʻlganda gapirishga ruxsat berilardi, ishda hayvonlardan foydalanish taqiqlanardi: rohiblar ibodat qilishni toʻxtatmasdan, oʻzlari omoch tortardi. Ovqat juda yomon edi — sabzavotlar, non va suv. Davidning oʻzi faqat suv ichgan, shuning uchun uning taxallusi Aquaticus boʻlgan.

Avliyo Davidga taalluqli eng mashhur moʻʼjiza Llandevi Brevi soborida sodir boʻlgan voqea bilan bogʻliq: u pelagiylarga qarshi nutq soʻzlaganida, u turgan zamin koʻtarilib, hamma uning vaʼzini eshitishi uchun kichik bir tepalik hosil qilgan. Shu bilan birga, Davidning yelkasiga kaptar oʻtirdi — bu Muqaddas Ruhning belgisidir. Aytilishicha, aynan shu kengashdan keyin David butun Uelsning arxiyepiskopi boʻlgan.

2003-yilda Qoʻshma Shtatlarda Avliyo David kuni rasmiy ravishda Uelsning milliy kuni sifatida eʼtirof etildi va 1-mart kuni Empire State Building Uels milliy ranglarida: qizil, yashil va oq rangda yoritildi. Bu butun dunyo boʻylab Uels jamiyatining bayramidir.

Bayram va anʼanalar 

Har yili 1-mart kuni Uelsda Avliyo David kuni paradi boʻlib oʻtadi. Ulardan eng kattasi Kardiff paradi boʻlib, unda qirollik uelsliklari va boshqalar ishtirok etadi. Avliyo David kunini nishonlash tobora kengayib bormoqda. Konsertlar pablarda, klublarda va boshqa joylarda oʻtkaziladi.

Shu kuni Uels xalqi kiyimlariga Uelsning milliy ramzlaridan birini yoki ikkalasini biriktiradilar, bu ramzlar och sariq nargis rangi (umumiy Uels ramzi) yoki koʻkpiyozdir (Avliyo Davidning ramzi). Qizlar baʼzan maktabga anʼanaviy Uels liboslarini kiyishadi. Shuningdek, ushbu kunni nishonlashda Uels koʻchalarida tez-tez koʻrish mumkin boʻlgan Avliyo David bayrogʻi muhim rol oʻynaydi.

Havolalar 

 Avliyo David kuni
Uels madaniyati
Uels
 bayramlar 1 mart
 xristian bayramlari
 Buyuk Britaniya Bayramlari
Maksim Osa

Maksim Osa — Igor Baranko ning XVII-asrda yashagan Korsun polkining shu nomli kazak haqidagi ukrainacha komiksi. Komiks mistik detektiv janrida yaratilgan. Birinchi soni 2008-yilda Odessa nashriyoti "Yevgenios" tomonidan nashr etilgan.

Syujeti 
1636-yilda kazak va qaroqchi Maksim Osa Qrimdagi turklarga qarshi reydlardan soʻng Zaporijjye Sechga qaytib keldi. Uyda uni halok boʻlgan deb hisoblanishini va uning jasadi koʻmilganligini biladi. Uning oʻlmaganligi haqidagi bayonotni, hatto uning sobiq qalligʻi ham rad etadi, uni yolgʻonchilikda ayblab, qallob deb hisoblaydi. Maksim oʻz qabri joylashgan yerga kelishi bilan, u bilan yanada dahshatli tasavvuf sodir boʻla boshlaydi.

Ekranlashtirilishi 
Komiks asosidagi film 2017-yilda chiqarilishi rejalashtirilgan edi; suratga olish ishlari 2013-yilda boshlangan. 2019-yil yanvar oyidan boshlab suratga olish ishlari toʻxtatilgan va davom ettirilishi hanuzgacha maʼlum emas.

E’tirof etilishi 
Komiks 2011-yilda Xalqaro chizilgan hikoyalar festivalida mukofotga sazovor boʻlgan.

Manbalar 

Ukraina komikslari
Toʻqima otishmalar
Toʻqima duelchilar
Toʻqima havaskor josuslar
Toʻqima kazaklar
Toʻqima erkaklar
Alifbo boʻyicha qahramonlar
Dahshatli komikslar
Sarguzashtchi komikslar
Tarixiy komikslar
Toʻqima qaroqchilar
Avliyo Lavrentiy kuni

Avliyo Lavrentiy kuni () — quvgʻinlar paytida qatl etilgan Rim xristian jamoasining arxidiakon Lavrentiy xotirasi kuni sharafiga imperator Valerian tomonidan belgilangan bayram. Katolik mamlakatlarida bayram har yili 10-avgustda nishonlanadi.

Tarixi 
Germaniyada bayram X-asrning ikkinchi yarmidan boshlab nishonlanadi. Bu kun yilning eng issiq kuni hisoblanadi. Afsonaga koʻra, Avliyo Lavrentiy issiq panjara ustida shahid boʻlgan, shuning uchun u kasbi olov bilan bogʻliq boʻlgan odamlarning (oʻt oʻchiruvchilar, dazmolchilar, koʻmir yoquvchilar, oshpazlar), shuningdek kutubxonachilarning homiysiga aylandi, chunki unga cherkov oʻqituvchisi sifatida muqaddas kitoblarni saqlash topshirilgan. Shu kuni bolalarga kitob berish odat tusiga kirgan.

Vaqt oʻtishi bilan odat odamlar orasida tarqaldi, unga koʻra 10-avgust kuni uyda olov yoqish mumkin emas. Baʼzi aholi punktlarida (Bavariya, Baden va boshqalar) soat 11 dan 12 gacha yoki tushda ular „Lavrentiy koʻmiri“ deb nomlangan narsani qidirishadi, afsonaga koʻra, u yerga sayoz koʻmilgan. Eʼtiqodlarga binoan, „Avliyo Lavrentiy koʻmiri“ olov va chaqmoqdan, kasalliklardan va jodudan himoya qiladi, yaralarni davolaydi, urugʻlar bilan aralashtirilganda javdarni qorayishdan himoya qiladi.

Avliyo Lavrentiy kuni qishloq xoʻjaligi ishlari bilan ham bogʻliq: bu vaqtga kelib, qishki ekinlarni haydash, yigʻim-terimni tugatish, daladan hosil boʻglamlarini tashish, zigʻirni tortib olish vaqti keladi. Agar Avliyo Lavrentiy kunida havo issiq va ochiq boʻlsa, unda vino yaxshi boʻladi, deb hisoblanadi va toʻkin kuzni kutsa ham boʻladi.

Avgust oyi boshida Italiyada yulduz tushishi Avliyo Lavrentiyning shahidlik olovining koʻmirlari hisoblanadi. Yulduz tushganda tilaklar aytiladi. Shuningdek, katoliklar maskarad liboslarini kiyib, shahidning qoni va qaygʻusini anglatuvchi qizil rangli rasmlarni osib qoʻyishadi. Shaharlarda orkestrlarning maxsus kortejlari tashkil etiladi va badavlat kishilar katolik cherkoviga pul xayriya qiladilar.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 
 
Alfavit bayramlari
 xristian bayramlari
Bibi Maryam Makaryevskaya ikonasi

Bibi Maryam Makaryevskaya ikonasi ― 1442-yil 17-sentabrda Unzhenskiy rohibi Makariusga ayon boʻlgan Bokira Maryamning moʻjizaviy ikonasisir. Uning asl tasviri 1929-yildan keyin yoʻqolgan. Kostroma viloyatining Makaryev shahridagi Rojdestvo Xristogo — Masihning mavlidi cherkovida ikonalar roʻyxati saqlanib qolgan. 17-sentabrda bayram qilinadi.

Ikona obrazi Hodegetria uslubida tasvirlangan. U haqidagi birinchi eslatma XV asr oʻrtalariga toʻgʻri keladi. Avliyo-Makarius Unjenskiyning hayotiga doir asarda yozilishicha, 1442-yil 17-sentabrda unga Bibi Maryam ikonasining moʻjizasi koʻringani haqida aytiladi. Bu hodisa ikona uning xaroba kulbasida turgan vaqtda sodir boʻlgan. Shuning uchun u dastlab „Kulba“ ikonasi deb nomlangan. Makariusning oʻlimidan soʻng, ikona „Makariyevskaya“ nomini olgan va moʻjizaviy sifatida hurmat koʻrsatilgan. Ikona oʻzining moʻjizaiyligi namoyon boʻlgan joyda tiklangan Makariyevo-Unjenskiy monastirida saqlangan. Moʻjizaviy ikonadan Vizantiya uslubida roʻyxat tuzilgan. U ham asl obrazdek shuhrat qozongan. 1629 va 1690-yillardagi yongʻinlar Monastirga jiddiy zarar yetkazgan, ammo ikona zarar koʻrmagan.

XVIII asr boshlarida ikona qoplama yasalgan. Imperator Pyotr I, shu maqsadda, 1717-yil 24-avgustda frmon chiqarib, monastir soliqqa tortilmaydigan xayr-ehsonlarni yigʻish izniga ega boʻladi. Bu, shuningdek, patriarxal taxtning locum tenens, mitropolit Stefan (Yavorskiy) monastir rohibiga berilgan guvohnoma nizomida aytib oʻtilgan.

Xuddi oʻsha XVIII asrda ikonaning tarixi va ahamiyatidan xabari boʻlmagan gegumen Mitrofan II monastir soboridagi ikona roʻyxatini Muqaddas Bokira Xushxabari cherkoviga oʻtkazishni va uning ustidan Bibi Maryamning boshqa tasvirini chizishni buyurgan. 1858-yilda arximandrit Platon ikonani qayta tiklagani, uning ustiga chizil tasvir restavratsiya qilinayotganda uning ostida ham tasvir borligi maʼlum boʻlgan. Bu vaqtga kelib, monastirda, aftidan, avlyo Makarius Unjenskiyga koʻringan ikona ham saqlangan.

1929-yilda Makaryevo-Unjenskiy monastiri bolsheviklar tomonidan yopilib, tahqirlanganida, moʻjizaviy tasvir va uning roʻyxati yoʻqolgan. Endilikda Makariyevskaya ikonasining yagona nusxasi Makariyev shahridagi Masih mavlidi cherkovida saqlanadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Tarasenko L. P. Makarievskaya ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2016. — T. XLII : „Lvovskiy sobor — Maksim, blajenniy, Moskovskiy“. — S. 366—368. — 752 s. — 30 000 ekz. — ISBN 978-5-89572-047-9.

Havolalar 

 
 
alfavit bo'yicha bizning xonimning belgilar
XV asr belgilar
Kostroma viloyatidan olingan belgilar
Makaryevo-Unzhensky monastiri
Maleleil

Maleleil ( Mahalal’el ben Keynan) — Sifning avlodi, Kainanning toʻngʻich oʻgʻli, Iaredning otasi.

Ismlarning yozilishi 
Maleleil imlosidan tashqari quyidagi imlolar ham mavjud:

 Meleleil;
 Malalel;
 Maleleel;
 Mahallayl;
 Maalal’el.

Maʼlumotlar 
Yahudiylarning urf-odatlariga koʻra, u 395-yilda (miloddan avvalgi 3365-yilda) tugʻilgan, 895-yoshida, 1290-yilda (miloddan avvalgi 2470-yil) vafot etgan.

Yubileylar kitobida kelishi:

 Malalelning (Maleleil) xotini — Borakielning qizi va (ismi yoʻq) Borakiel xolasi Dina esga olinadi.
 Maleil Barakning singlisi tomonida jiyani (ismi oshkor qilinmagan) aytib oʻtilgan.

Borliq kitobidan tashqari, Maleleil Luqo Xushxabaridagi Iso Masihning nasabnomasida, shuningdek, Yenox kitobida eslatib oʻtilgan.

Hurmatga sazovorligi 
Pravoslav cherkovida u ota-bobolar safida taqvodor sifatida hurmatga sazovor. Xotira muqaddas ota-bobolar haftasida (Masihning tugʻilgan kunidan ikki hafta oldin) boʻlib oʻtadi.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha Avliyolar
Borliq Kitobi qahramonlari
Injilning uzoq umr koʻruvchilari
Praotsalar
Avliyo Georgiy Mariupol ikonasi

"Avliyo George qissalari" — XI asrning oʻrtalariga mansub boʻlgan, kelib chiqishi Vizantiyaga mansub yogʻochdan yasalgan boʻrtmali ikona. Buyuk jafokash Georgening polixromli, qisman zarhallangan tik turgan shaklini ifodalaydi. Ikona qoplamasining yon tomonlarida 107x82x7,5 sm oʻlchamda uning hayotidan oʻn lavha oʻyib tasvirlangan.

XIX asrda „Saint George“ (Avliyo Georgiy) relyefi Mariupol shahridagi Xarlampievskiy cherkovining asosiy muqaddas ziyoratgohlaridan biri sifatida shuhrat qozongan edi. Uni Azov viloyatiga 1778-1779-yillarda Qrimdan quvilgan va Mariupol shahri asoschilari yunonlar keltirgan. Rivoyatlarda Saint George ikonasi Fiolentdagi qadimgi Avliyo Jorj monastiri oʻzaro bogʻliqligi aytilgan.

1891-yilda Tavrid nasroniyligining ming yilligi tantanalari paytida ikona Sevastopolga keltirilgan. Oʻshanda uning ustiga kiydirilgan kumush qoplama olib tashlangan, biroq uning oʻta eskirganligi va koʻplab yoʻqotishlar mastika bilan toʻldirilgani bois relyefni oʻrganish qiyinchilik tugʻdirdi. Xarlampievskaya cherkovi bolsheviklar tomonidan yopilgandan soʻng, yunon antiqa buyumlari Mariupol oʻlkashunoslik muzeyiga topshirilgan.

Ilmiy jamoatchilikning relyefga eʼtiborini urushdan keyingi davrda sanʼatshunos L.S. Milyaeva jalb qilgan. 1965-1970-yillarda „Saint-George“ rus muzeyi ustaxonasida N. V. Pertsea rahbarligida sinchkovlik bilan qayta tiklangan. Shundan soʻng u Ukraina Milliy sanʼat muzeyiga doimiy saqlash uchun topshirilgan.

Manbalar 

belgilar alifbo tartibida
 Xi asr belgilar
Mariupol Tarixi
Mariupoldagi din
Vizantiya Haykali
 Avliyo Jorj Ikonografiyasi
Ukraina milliy san'at muzeyi
Ayiqcha Paddington

Ayiqcha Paddington () — ingliz yozuvchisi Maykl Bondning kitobi va shu nomdagi bolalar serialining bosh qahramoni. Ayiqcha Paddington haqidagi kitob bolalar adabiyotining klassikasi hisoblanadi. „Paddington ismli ayiqcha“ birinchi marta 1958-yil 13-oktabrda nashr etilgan. Bugungi kunda dunyoda 25 milliondan ortiq ayiqcha Paddington haqidagi kitoblari mavjud boʻlib, ular jami 31-tilga tarjima qilingan. Butun dunyoda ayiqcha nomidan foydalangan holda turli mahsulotlarga 265 ta litsenziya berilgan.

Ayiqchaning adabiy tarixi 
Ayiqcha Paddington haqida hikoya yozish gʻoyasi birinchi marta Maykl Bondga 1956-yil Rojdestvo arafasida Paddington vokzali yaqinidagi London doʻkonida javonda yolgʻiz ayiqchani koʻrib, uni xotiniga sovgʻa sifatida sotib olganida paydo boʻlgan. Ayiqcha Bondni hikoya oʻylab topishga ilhomlantirdi va oʻn kun ichida u birinchi kitobini yozdi. Kitob adabiy agent Xarvi Unnaga berildi. Paddington nomli ayiq birinchi marta 1958-yil 13-oktabrda „William Collins & Sons“ tomonidan nashr etilgan.

Avvaliga Maykl Bond ayiqchani „qora Afrikadan“ („from darkest Africa“) kelishini xohladi, ammo uning agenti Xarvi Unna ayiqlar Afrikada yashamasligini aytdi va keyin u vatanini Peruga oʻzgartirdi. Peru oʻrmonida faqat bitta ayiq yashaydi — bu And deb ataladigan ayiq yoki koʻzoynakli ayiq.

Paddington stantsiyasida hikoya qalin Peru oʻrmonlaridan kelgan kichkina ayiq bolasi haqida boshlanadi. U yerda turib, kimdir unga eʼtibor berishini kutadi. Janob va missis Braun jasur daydiga gʻamxoʻrlik qilishga qaror qiladi va tez orada Paddington ularning oilasining toʻla huquqli aʼzosiga aylanadi. Paddington odobli ayiqcha boʻlgani uchun u uyda foydali boʻlishga harakat qiladi. Biroq, uning ixtirolari koʻpincha hazil va shoʻxliklarga aylanadi. Ayiqcha Paddington bor joyda hech qachon vaqt zerikarli oʻtmaydi.

Yumshoq oʻyinchoq 

Birinchi ayiqcha 1972-yilda Shirli va Eddi Klarksonga tegishli Gabrielle Designs tomonidan ishlab chiqarilgan. Ular Rojdestvo uchun oʻz farzandlari Joanna va Jeremi Klarksonlarga (keyinchalik taniqli teleboshlovchi va yozuvchi boʻlgan) ilk sinov nusxasini sovgʻa qilishgan.

Ommaviy madaniyatda 

 Keng qirrali shlyapa va koʻk rangli palto kiyib yuradi.
 1976-yildan 1980-yilgacha Buyuk Britaniyada „“ multseriali namoyish etilgan.
 1989-yildan 1990-yilgacha  Amerika-Britaniya multseriali chiqdi.
 1997-yildan 2000-yilgacha Kanada-Fransiya multseriyali „“ chiqdi.
 2008-yil 13-oktabrda Google Ayiqcha Paddington kitobining birinchi nashri chop etilganining 50-yilligini oʻz logotipida chamadonli sayohatchi sifatida tasvirlab nishonladi.
 2014-yilda rejissor Pol King „Peddingtonning sarguzashtlari“ filmini suratga oldi, u ikkita BAFTA mukofotiga nomzod boʻldi: eng yaxshi moslashtirilgan ssenariy uchun va eng yaxshi ingliz filmi uchun Aleksandr Korda mukofotini oldi.
 2017-yilda filmning davomi — „Peddingtonning sarguzashtlari 2“ suratga olindi.
 2019-yilda  navbatdagi multseriyalining translyatsiyasi boshlandi.

Manbalar

Havolalar 
 
 
 
 
 
Ayiqlar adabiyotda
Ayiqcha Paddington
Toʻqima gapiruvchi hayvolar
Toʻqima sayohatchilar
Toʻqima ayiqlar
Bern fiziologi

Bern „fiziologi“ () — Karoling davri „Fiziologi“ lotincha tarjimasining yoruqroq qoʻlyozmasi. U Reymsda tayyorlangani ehtimol. Uzoq vaqt mobaynida Otvilyerdagi Avliyo Pyotr abbatligida saqlangan. 1632-yili Bern shahar kutubxonasiga hadya qilingan. Shundan buyon oʻsha yerda saqlanib kelinadi (katalogdagi belgilanishi — Codex Bongarsianus 318).

Qoʻlyozma taxminan 825—850-yillarda 130-varaqning orqa tomoniga bitilgan. Yozuvchi oʻzini Gekpert den ataydi (Haecpertus). Hozirgi koʻrinishida 131 ta 255 × 180 mm oʻlchamdagi pergamentli varaqdan iborat. Qoʻlyozma karoling minuskulida koʻchirilgan, sarlavhalar uchun untsial qoʻllanilgan. 1946-yilda qoʻlyozma rastavratsiya qilingan. Unda, shuningdek, 25 ta hoshiyalangan miniatyurachizilgan/ Yana 10tasi matn ichida joylashgan. Ehtimol ularning barchasi V asrdagi qadimgi namunasidan koʻchirilgan.

Adabiyotlar 

 Helen Woodruff: The Physiologus of Bern. A survival of Alexandrian Style in a 9th Century Manuscript, in: The Art Bulletin 12, 1930, S. 226—253 (Jstor)
 Otto Homburger: Über die kunstgeschichtliche Bedeutung der Handschriften der Burgerbibliothek, in: Schätze der Burgerbibliothek Bern. Bern 1953.
 Otto Homburger: Die illustrierten Handschriften der Burgerbibliothek Bern. Die vorkarolingischen und karolingischen Handschriften. Bern 1962.
 Christoph von Steiger, Otto Homburger: Physiologus Bernensis. Voll-Faksimile-Ausgabe des Codex Bongarsianus 318 der Burgerbibliothek Bern. Basel 1964.
 Beat Matthias von Scarpatetti: Katalog der datierten Handschriften in der Schweiz in lateinischer Schrift vom Anfang des Mittelalters bis 1550. Bd. II: Die Handschriften der Bibliotheken Bern — Porrentruy. Dietikon-Zürich 1977, S. 193 Abb. 675—677
 Florentine Mütherich, Joachim E. Gaehde: Karolingische Buchmalerei, Prestel, München 1979. ISBN 3-7913-0395-3, S. 63-65.

Havolalar 

 
 Ktalog der Burgerbibliothek Bern
 Online-Version des Manuskriptes
 Handschriftenbeschreibung und Literaturliste
 Übersetzungen zum Physiologus

 IX asr yoritilgan qo'lyozmalar
 IX asr qo'lyozmalari
alifbo tartibida yoritilgan qo'lyozmalar
Karoling yoritilgan qo'lyozmalar
Bestiariy
Likurg

Likurg () — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Argolidadagi Nemeya viloyati hukmdori. Bir nasl-nasabga koʻra, Pronaksning oʻgʻli (Talayning oʻgʻli). Boshqa versiyaga koʻra, Feretning oʻgʻli. Xotini Yevridika (yoki Amfitiya), oʻgʻli Ofelt. Yettilikning Fivaga qarshi yurishi paytida uning kichkina oʻgʻlini ilon chaqib oladi. Likurg yurish ishtirokchilarini bunda aybdor deb hisoblab, Amfiara bilan jang qildi, ammo Adrast va Tidey ular oʻrtasidagi jangni toʻxtatdilar. Stesixorning soʻzlariga koʻra, Fivaga qarshi yurish ishtirokchisi edi, uni oʻldirishgan, ammo keyin Asklepiy tomonidan tiriltirilgan.

Uning mozori Nemeyada joylashgan.

Manbalar 

Argolida afsonalari
Qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Havoriy Butrus Sinay ibodatxonasi ikonasi

Havoriy Butrus ikonasi — VI asr boshlariga oid enkaustik ikona. U Saint-Ketrin monastiri toʻplamida saqlanadi. Havoriy Pyotrning eng qadimiy ikonkali tasvirlaridan biri hisoblanadi.

Ikona VI asrning boshlarida Konstantinopolda chizilgan. Chizish usuli oʻsha asrning oʻrtalariga xos Pantokrat Masih suratiga juda oʻxshash. Taʼkidlanishicha, u „donishmandlarga xos yuzi va diqqatga toʻla nazari bilan haqiqiy inson portreti“ga oʻxshaydi. Masihning ikonasi bilan solishtirganda, bu piktogrammada havoriy orqasidagi eksedra juda baland koʻtarilgan, bu kompozitsiyani sezilarli darajada oʻzgartiradi — havoriy Butrus shakli uning doirasida koʻtarilmaydi, aksincha, kompozitsion unsurlar bilan muvozanatlashadi.

Havoriy yengil rohiblar libosida tasvirlangan. Qoʻllarida xoch va toʻq koʻk rangli ikkita oʻralgan sahifani ushlab turubdi. Bu havoriy Butrus ikonalari orasida uchraydigan noanʼanaviy atributlardir. Sanʼatshunos G. S. Kolpakova havoriyning bu tasvirini uning „imon shohidi“ timsolida tasvirlanganligi bilan izohlaydi. Bu suratda havoriyning qoʻlidagi xoch, hibsga olinganidan keyin Masihni inkor etgan Butrus tavba qilib, to ajali yetgunicha u haqida guvohlik bera boshlaganining ramziy belgisidir.

Havoriyning boshi tepasida Masih, Bokira Maryam va Xushxabar beruvchi Yuhanno tasvirlangan. Ularning yarim shakliqadimgi davr portretlari yoki qalqonlaridagi kabi medalyonlarga oʻralgan. G.S. Kolpakovaning taʼkidlashicha, bunday kompozitsiyadagi deisus (choʻqintiruvchi Yuhanno tasvirini Xushxabarchi Yuhanno surati almashtiradi) Masihning xochga mixlanishi sahnasining qisqartirilgan tasviridir. Boshqa bir taxminga koʻra, Iso Masihning ikki tomonidagi medalyonlarda olijanob Rim ayoli Rustitsiana va uning merosxoʻri, yosh jiyani Strategio tasvirlangan. Rustitsiana, Buyuk Papa Grigoriyning qoʻllab-quvvatlashi va marhamati bilan Sinayni ziyorat qiladi va ushbu ikonaning buyurtma qilgan, deb taxmin qilinadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
belgilar alifbo tartibida
 Encaustic belgilar
 mintaqalar bo'yicha belgilar / Xing
 avliyolarning pravoslav ikonografiyasi