MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Moʻlali botigʻi

Moʻlali botigʻi — Qizilqumdagi botiq. Navoiy viloyatining Tomdi tumanida, Taxtatov va Yetimtogʻ tizmalarining janubiy etaklarida joylashgan. Janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa yoʻnalgan. Uzunligi 38-42 km, eni 10-30 km. Eng chuqur joyining mutlaqbal. 150 m. Oʻrtacha chuq. 35-40 m. Qadimda bir necha marta dengiz bosgan, neogen davridan boshlab Moʻlali botigʻi qoz. shaklini ola boshlagan. Uchlamchi va toʻrtlamchi davr choʻkindi jinslari qum, gil va qumtoshlardan iborat. Botiqning janubiy qismida tekis, koʻzanakli doʻng, marzali qum shakllari tarkib topgan. Ilgari Moʻlali botigʻidan tuz qazib olingan. Iqlimi keskin kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —2,5°, iyulniki 27—29°. Yillik yogʻin 100— PO mm. Moʻlali botigʻida shoʻrxok, shoʻrtob, taqir, qumli, togʻlarga yaqin joylarda esa shagʻalli tuproqlar uchraydi. Qumli yerlarda iloq, oq saksovul, qandim, astragal, shuvoq, efemerlar, shoʻrxok kumliklarda qora saksovul, qorabaroq, sarsazan, baʼzan, yulgʻun, shohilak tarqalgan. Yovvoyi hayvonlardan boʻri, tulki, kaltakesak, ilon, yumronqoziq, qoʻshoyoq, qumsichqon va boshqa yashaydi. Moʻlali botigʻida qishda va yozda qorakoʻl qoʻylar, yilqi boqiladi. Yaylovlarning mahsuldorligi gektariga 0,5—1 s.

MOʻLDATOV — Ichki Tyanshandagi togʻ tizmasi. Qirgʻizistonda, Soʻnkoʻldan janubida. Gʻarbdan sharqqa choʻzilgan. Koʻkoʻmeren, Soʻnkoʻl va Norin daryolari oraligʻida. Uzunligi 150 km. Eng baland joyi 4100 m. Asosan, ohaktoshdan tuzilgan. Yon bagʻirlarining quyi qismi togʻ dasht oʻsimliklari bilan qoplangan, undan yuqorida qoraqaragʻay, archa va boshqa oʻsadi.

Manbalar 

Oʻzbekiston geografiyasi
Navoiy viloyati
Moʻljar

Moʻljar (moʻgʻulcha boʻljar — uchra-shuv joyi va vaqti) — 1) harbiy qismlarning kelishuviga binoan uchrashuv joyi, manzili va vaqti; 2) jangovar harakatlar vaqtida askarlar tomonidan qaziladigan chuqur, okop. Merganlar M. ichida joylashib, dushmanni kamondan yoki oʻt ochish qurollaridan nishonga olgan; 3) qalʼa, qoʻrgʻon singari istehkomlarning gird-atrofida qaziladigan xandaq (yana qarang Boʻljar).

Moʻljar — Eronning Xuziston viloyatidagi qishloq. U Bagh-e Malek okrugining markaziy tumanida joylashgan.

Mo'ljar harbiylarning uchrashuv joyi ekanligi haqida hech qanday dalil yo'q.

Harbiy kontekstdagi "uchrashuv joyi" atamasi odatda operatsiya yoki harakat oldidan qo'shinlar yig'iladigan belgilangan joyga ishora qiladi. Ushbu yig'ilish joylari odatda strategik ahamiyatiga ko'ra tanlanadi, masalan, qopqoq yoki yashirishni ta'minlash yoki osongina kirish mumkin.

Mo'ljar o'tmishda harbiy maqsadlarda uchrashuv joyi sifatida ishlatilgan bo'lishi mumkin, ammo Mo'ljarning harbiy uchrashuv joyi sifatida rasmiy yoki keng e'tirof etilgan belgisi yo'q.

Manbalar
Moʻlton

Moʻlton — Pokistondagi shahar. Panjob viloyatida, Chinob daryosi yaqinida. Aholisi 1,2 mln. kishi (1998). Mamlakatning muhim sanoat markazi va transport yoʻllari tuguni. Toʻqimachilik (asosan, ip gazlama) sanoati rivojlangan. Kimyo, oynashisha, oziq-ovqat sanoati korxonalari, issiqlik elektr st-yasi bor. M.ga Sun gaz konidan quvur orqali gaz keltiriladi.

M. — badiiy hunarmandchilik (koshin va keramika, gilam, charm buyumlari tayyorlash)ning qad. markazi. Meʼmoriy yoDgorliklardan Shoh Yusuf Gardizi (1150-52), Rukni Aʼlam (1320-24), Shamsi Tabrizi (1780) maqbaralari saqlangan. Shahar miloddan avvalgi 4-asrda barpo etilgan. Miloddan avvalgi 326 yilda Aleksandr Makedoniyalik bosib olgan. 713 yilda arablar egallagan. 8-asrda mustaqil hokimlik markazi. 10-asrda Qarmatlar davlatining eng katta shahri boʻlgan. 11-asrda Mahmud Gʻaznaviy qoʻl ostiga oʻtgan. 12-asrda Gʻuriylar davlatiga qoʻshilgan, 1228-yildan Dehli sultonligi tarkibida. 1398-yildan Amir Temur, 1527-yilda Bobur qoʻshinlari egallagan va 1752-yilgacha Boburiylar saltanati tarkibida boʻlgan. 1818-yilda sekxdar davlatiga qoʻshilgan. 1947-yildan Pokiston tarkibida.

Manbalar
Moʻltoni

Moʻltoni — q. Loʻlilar.

Manbalar
Moʻmataloq

Moʻmataloq, sianoz, koʻkarish — shikastlanish natijasida teri va shilliqpardaning koʻkarishi. Venalarda qon dimlanishi sababli qon aylanishi buzilganda qondagi kislorodning kamayib ketishidan yuzaga keladi. Badan lat yeganda ham terida M. kuzatiladi, bunda latta hoʻllab bosish yaxshi naf beradi.

Manbalar
Moʻmin mirzo

Moʻmin mirzo, Muhammad Moʻmin Mirzo (1486—1497) — te-muriy shahzoda. Badiuzzamonttt oʻgʻli. Husayn Boyqaro nevarasi. Aqlli, ziyrak va jasoratli boʻlgan. 11 yoshida As-trobodda otasi oʻrnida hokim. M. M. amakisi Muzaffar Husayn Mirzo As-trobodni undan tortib olmoq niyatida qoʻshin bilan kelayotganini otasi yuborgan maktub orqali bilgach, shoshilinch ravishda jangga hozirlanib, shahar tashqarisiga chiqib jang qilgan. Lekin, kuchlar teng boʻlmagani tufayli M.M. asirga olinib, Hirotgajoʻnatilgan va Ixtiyoriddin qalʼasiga qamabqoʻyilgan. Husayn Boyqaroning xotini Xadicha begim oʻgʻli Muzaffar Mirzoning taxtni egallashida asosiy gʻov deb M.M.ni bilardi. U vazir Nizomulmulk bilan kelishib, Husayn Boyqaroning qattiq mastligidan foydalanib, M.M.ni zudlik bilan qatl qilish haqidagi farmonga muhr bostirib olgan.

Manbalar
Moʻmina xotun maqbarasi

Moʻmina xotun maqbarasi -Naxichevan (Ozarbayjon)dagi meʼmoriy yodgorlik (1186). Osiyo davlatidagi ildegizlar otabegi Muhammad Jahon Pahlavon rafiqasiga atab kurdirgan. Meʼmori Ajamip. Tarhi aylana, 10 qirrali, minora shaklida, diametri 14 m ga yaqin, balandligi 25 m. Tashqi kulohiy gumbazi (10 qirrali) saqlanmagan. Faxriddin Roziy maqbarasi, Qaldirgʻochbiy maqbarasi gumbazlariga xos uslubda qurilgan. Maxrbatli shakl mutanosibligi va meʼmoriy bezagi serhashamligi bilan ajralib turadi. Devor qirralari va sharafasi, yassi ravoqlari handasiy va islimiy naqshlar, kufiy yozuvi, feruza koshin va sirlanmagan gʻishtlar bilan bezatilgan. Ravoqlar tepasidagi aylana yozuvda qurilgan yili va meʼmor nomi saqlangan. Yer-toʻla markaziga tayanch ustuni oʻrnatilgan boʻlib, ravoqlari oʻzaro bir-biri bilan bogʻlangan. 2 sagʻana birinketin joylashgan. Moʻmina xotun maqbarasim.ning bezak va nisbat goʻzalligi, mahobatli shakli Naxichevan meʼmorlik maktabida yaratilgan oʻziga xos xususiyatdir.

Manbalar 

Ozarbayjonda maqbaralar
Ozarbayjon meʼmoriy yodgorliklari
Abdurahmon Moʻminov

Abdurahmon Abduqodirovich Moʻminov (Toshkent) - MeTOton Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2001). Oʻzbekiston jismoniy tarbiya institutini tugatgan (1971). 1968—2001-yillarda Mirobod tumanidagi 328maktabda jismoniy tarbiya oʻqituvchisi.

Manbalar 

    

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Akbar Moʻminov

Akbar Nishonovich Moʻminov (1935.5.12, Andijon) — raqqos, baletmeysterrej. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1974). Toshkent xoreografiya bilim yurtini (1955), Moskva teatr sanʼati institutini (1965) tugatgan. Oʻzbekiston ashula va raqs ansamblida (1965—68), Oʻzbek davlat filarmoniyasi va estradasida (1968— 69), Samarqand opera va balet teatrida (1969—75), "Shodlik" ansamblida bosh baletmeyster (1976—78). 1978—97 yillar Toshkent madaniyat institutida pedagog, 1997-yildan Toshkent milliy rake va xoreografiya oliy maktabida oʻqituvchi, 2001-yildan "oʻzbek raqsi" kafedrasi mudiri. "Franchesko da Rimini" (P. Chaykovskiy), "Samarqand afsonasi" (G. Mushel), "Gulsanam" (M. Yusupov), "Sevgi taronasi" (F. Bahor) kabi baletlarni, "Zafar" (H. Rahimov), "Oyjamol" (I. Hamroyev), "Tohir va Zuhra" (T. Jalilov, B. Brovsin), "Nodirabegim" (X. Sultonov) singari musiqali drama spektakllarning raqslarini sahnalashtirgan. M. yirik sahna asarlaridan tashkari ommaviy va yakka raqs sahnalarini yaratgan ("Jon Oʻzbekiston" raqs-syuita, "Yigitlar raqsi", "Navroʻz", "Dugonajonim", "Munojot", "Keldimu", "Choʻponlar", "Terimchi qiz", "Hilola" va boshqalar).

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Andijonda tugʻilganlar
Akrom Moʻminov

Akrom Ibrohimovich Moʻminov (1937.20.5, Samarqand—2001.1.11, Toshkent) — otorinolaringolog olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980). Tibbiyot fanlari doktori (1972), professor (1973). I. M. Moʻminovnnnt oʻgʻli. Toshkent tibbiyot akademiyasini tugatgach (1960), Sam-TI otorinolaringologiya klinikasida ordinator (1960—62), assistent (1965— 67). 1967-yildan SamTI, 1970-yildan Toshkent tibbiyot akademiyasi quloq, tomoq va burun kasalliklari kafedrasida dotsent, professor (1975). SamTI davolash fakultetida dekan oʻrinbosari (1967—70), Toshkent tibbiyot akademiyasida internatura ishlari boʻyicha dekan (1971), davolash va sanitariyagigiyena fakulteti quloq, tomoq, burun kasalliklari ka-fedrasi mudiri (1975—90), Buxoro tibbiyot instituti rektori (1990—95) va kafedra mudiri, SamTI rektori (1995— 2000). M. quloq, tomoq aʼzolari ekopatologiyasi, karlik va eshitish qobili-yatining susayishi muammolari ustida tadqiqot olib bordi, shu aʼzolar kasalliklarida magnitoterapiya qoʻllashni tavsiya etadi.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Toshkent tibbiyot akademiyasi bitiruvchilari
Vafo Moʻminov

Vafo Arabovich Moʻminov (1927. 12.12, Shofirkon tumani — 1989.11.9, Buxoro) — fizik olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1977), fizikamat, fanlari doktori (1979), professor (1981). Samarqand Davlat Universitetini tugatgan (1948). Samarqand Davlat Universitetida (1948—50), Fargʻona pedagogika institutida (1951—57) pedagog. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutida ilmiy xodim (1957—69), direktor oʻrinbosari (1969—79), Buxoro pedagogika instituti rektori (1979—86) va umumiy fizika kafedrasi mudiri (1986—89). Ilmiy ishlari, asosan, yadro fizikasiga oid. Uning rahbarligida Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutidagi U-150 siklotron bazasida tezlashtirilgan zaryadli zarralar dastasi yordamida moddalarning element tarkibini taxlil qilish uchun noyob ilmiy uskunalar va uslublar kompleksi yaratildi va katta hajmdagi tahliliy tadqiqotlar olib borildi. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1981).

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Beruniy nomidagi davlat mukofoti laureatlari
1927-yilda tugʻilganlar
1989-yilda tugʻilganlar
12-dekabrda tugʻilganlar
11-sentabrda tugʻilganlar
Samarqand davlat universiteti bitiruvchilari
Ramizulla Moʻminov

Ramizulla Abdullayevich Moʻminov (1941.24.10, Toshkent viloyati Qibray tumani) — fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), fizikamat, fanlari doktori (1979), professor (1990). ToshDU ni tugatgan (1963). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Fizikatexnika itida ilmiy xodim (1970— 71), direktor oʻrinbosari (1971—76), maxsus konstruktorlik byurosi direktori (1984—88), yetakchi ilmiy xodim (2002-yildan). Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasida boʻlim boshligʻi (1991—92), Oʻzbekiston Respublikasi fan va texnika davlat qoʻmitasining Davlat ilmiytexnika ax-borot fondi direktori (1996-2002).

Ilmiy ishlari qattiq jismlar fizikasi, yarimoʻtkazgichlar va dielektriklar fizikasi va shular asosida asbob-uskunalar yaratishga oid. U qattiqjismlarda tashqi taʼsirlar — kuchli impuls magnit maydoni, ultratovush toʻlqinlari kabi taʼsirlar yordamida butunlay yangicha fizik jarayonlar keltirib chiqarish usullarini birinchi boʻlib rivojlantirdi. Uning izlanishlari natijalari asosida yadro nurlarini oʻlchovchi — yarimoʻtkazgich detektorlari, lazerlar, quyosh nurini elektr energiyasiga aylantiruvchi asbob-uskunalarni ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi. Bu asbobuskunalar, fazo va suv osti kemalarida, termoyadro sintezi qurilmalari va boshqalarda keng qoʻllanilyapti. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1992).

Manbalar 

1941-yilda tugʻilganlar
24-oktabrda vafot etganlar
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Tesha Moʻminov

Tesha Husainovich Moʻminov (1949.25.11, Buxoro) — Oʻzbekiston xalq artisti (1992). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1970). 1968-yildan hozirgi Oʻzbek milliy akademik drama teatri aktyori. 1993— 96 yillar Madaniyat ishlari vazirining oʻrinbosari. "Ajal minorasi" (A. Dyuma)dagi Orsiniy M.ning sahnada yaratgan ilk yirik obrazidir. Teatr sahnasida Devona (M. Karim, "Oy tutilgan tunda"), Gʻofir (Hamza, "Boy ila xizmatchi"), Yoʻlchi (Oybek, "Qutlugʻ qon"), Koriolon (U. Shekspir, "Koriolon"), Qor odam (T.Yunus, "Qor odam"), Shayton (S.Imomov, "Shayton va farishta"), Shoh Maʼmun (H.Rasul, "Piri Koinot"), Shpigelberg, Grimm (F. Shiller, "Karoqchilar"), Piri zindoniy (M. Shayxzoda, "Mirzo Ulugʻbek"), Turdivoy (Uygʻun, I.Sulton, "Alisher Navoiy"), Sohibqiron (A.Oripov, "Sohibqiron Amir Temur"), Joʻra Azim ("Bir qadam yoʻl") kabi rollari bilan tanildi. Ulkan ehtiros, purviqor harakatlar, baland va serjilo nutq M. ijrochilik sanʼatining yetakchi xususiyatlaridan. M. ki-noda (Komil, "Kelinlar qoʻzgʻaloni" da; Nurmuhammad, Qushbegi "Oʻtgan kunlar"da; rais, "Yolgʻiz yodgorim"da va boshqalar), video va televizion filmlarda (Yoʻlchi, "Qutlugʻ qon"da; Saltabadil, "Qirolning dilxushi"da; Sherzod Samandarov, "Hyp borki, soya bor"da va boshqalar) ham koʻplab obrazlar yaratgan. Bir qancha film dublyajida qatnashgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1989).

Manbalar 

1949-yilda tugʻilganlar
25-noyabrda tugʻilganlar
Tolib Moʻminov

Tolib Musayevich Moʻminov (1943.11.1, Samarqand shahri — 22.12.2021) — fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), fizikamatemat. fanlari doktori (1979), professor (1981). SamDU ni tugatgan (1965), SamDU va Birlashgan yadro tadqiqotlari instituti (Dubna shahri) da ilmiy xodim (1965—79). ToshDUda labratoriya mudiri (1979—81), Amaliy fizika ilmiy tadqiqot instituti direktori (1981 — 87; 1995-yildan), SamDU rektori (1992— 95). Ilmiy ishlari fundamental va amaliy yadro fizikasiga oid. Uning bevosita rahbarligida eksperemental yadro fizikasi uchun bir necha noyob ilmiy qurilmalar (SB—50 betatroni, MT—22S mikrotroni, EG—2 ionlar tezlatkichi, IBM kuchli ion dastasi injektori va boshqalar) yaratildi. Yaratilgan qurilmalar yordamida atom yadrosining xossalari, tezlashtirilgan elektronlar dastasining gaz muhitidan oʻtishi, yuqori energiyali gamma-kvantlar dastasining oʻta kichik burchaklarga sochilishi va radioekologiyaga oid izlanishlar oʻtkazdi. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1977).

Manbalar 

1943-yilda tugʻilganlar
11-yanvarda tugʻilganlar
2021-yilda vafot etganlar
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Samarqand davlat universiteti bitiruvchilari
Turdi Moʻminov

Turdi Murodovich Moʻminov (1948.5.3, Qarshi tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1998). Qarshi pedagogika institutining oʻzbek tili va adabiyoti fakultetini tugatgan (1971). 1971-yildan Kasbi tumani xalq taʼlimi huzurida tashkil etilgan yetakchilar tayyorlash kursida oʻqituvchi, 1979-yildan Karshi tumanidagi 12maktabda oʻzbek tili va adabiyoti oʻqituvchisi. M. darsda yoshlarga vatan tuygʻusini, milliy qadri-yatlar va mafkurani singdirishda yangi uslublarni qoʻllaydi.

Manbalar 

    

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Qobul Moʻminov

Qobul Moʻminov (1952.10.2, Koson tumani Sariq qishlogʻi) — usta chilangar, Oʻzbekiston Qahramoni (2001). Mehnat faoliyatini 1968-yilda "Muborak" davlat naslchilik zavodida traktorchi yordamchisi boʻlib ishlashdan boshlagan. 1969-yildan Muborak — Toshkent gaz quvurlari boshqarmasida quvur yotqizuvchi, 1972-yildan Muborak gazni qayta ishlash zavoZmda texnologik qurilmalarni taʼmirlash boʻyicha chilangar, tajriba, taʼmirlash va mexanika sexida temirchi usta, temirchilik ustaxonasi boshligʻi. Moʻminov Qobul uchun zarur boʻlgan, xorijdan valyutaga olib kelinadigan ayrim detallarni korxonaning oʻzida tayyorlash, muddatini oʻtagan detallarga ishlov berish yoʻli bilan ulardan qayta foydalanish muddatini bir necha barobarga uzaytirish, shu yoʻl bilan nodir va rangli metallarni tejash usuli tashab-buskori. lchaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati. "Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan (1994).

Manbalar 

Oʻzbekiston qahramonlari
1952-yilda tugʻilganlar
10-fevralda tugʻilganlar
Kodir Moʻminov

Moʻminov Kodir (1947.14.10, Toshkent) — raqqos, baletmeyster. Oʻzbekiston xalq artisti (1997). Oʻzbek xoreografiya bilim yurtini (1969), Moskva teatr sanʼati institutini (1979) tugatgan. 1969—70 yillar Navoiy teatrida raqqosbaleron, 1971—75 yillar "Shodlik" ansamblida yakkaxonraqqos, 1979—89 yillar badiiy rahbar, bosh baletmeyster, 1994-yildan Oʻzbekiston davlat ashula va raqs ansamblida badiiy rahbar, bosh baletmeyster. M. rake usuli va tasviriy vositalarining anikligi, ijro etilayotgan raqs maz-munini tomoshabinga osonlik bilan yetkaza bilish qobiliyati bilan ajralib turadi. Raqqos sifatida "Choʻpon", "Andijoncha", "Lagan", "Soʻnmas dovyurak", "Xorazmcha", "Dashnobod", "Baliqchi va baliqcha", "Doʻstlik", "Tohir va Zuhra" (D. Jabborova bilan) kabi raqslarni ijro etgan. "Sayil", "Katta oʻyin", "Soqiynomai savti kalon", "Qashqarchai moʻgʻulchai dugoh", "Oʻzbekiston vatanim mening", "Zarafshon vohasi raqslari", "Buxoro naqshlari" kabi raqs-syuitalar, "Dilxiroj", "Gulla-yashna hur Oʻzbekiston", "Zilola", "Norim-norim", "Andijon polkasi", "Baxtiyor yoshligim" va boshqa raqslarni sahnalashtirgan. M. hakida "Mardimaydon" (1990) filmi suratga olingan.

Manbalar 

1947-yilda tugʻilganlar
14-oktabrda tugʻilganlar
Shahnoza Moʻminova

Shahnoza Moʻminova (1949.21.8, Toshkent) — kulol, zamonaviy kulollik sanʼatining taniqli namoyandasi. Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik (1990). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1974). Toshkent politexnika instituti (1974—95) va Respublika rassomlik bilim yurti (1995—98) da dare bergan, ayni vaqtda, Toshkent keramika zavodi ijodiy guruhida ishlagan; 1996-yildan Respublika bolalar ijodiyoti markazida studiya rahbari. M. ijodi kompozitsiya va nafis rang koloritini nozik his eta olishi bilan diqqatga sazovor; chinni kompozitsiyalari, moʻʼjaz shaklli asarlari milliy ohanglarni zamonaviy talqin etish mahorati bilan ajralib turadi: "Koʻza" (1975), "Voha" (1995), "Sharq ayollari", "Uchrashuv" (1997), "Tong" (1999) va boshqa 1974-yildan respublika va xorijiy mamlakatlardagi yirik koʻrgazmalarda faol ishirok etadi (jumladan, AKD], Turkiya, Germaniya va boshqalarda shaxsiy koʻrgazmalari muvaqqiyatli oʻtkazilgan).

Manbalar 

  

1949-yilda tugʻilganlar
21-avgustda tugʻilganlar
Halima Moʻminova

Halima Abdullayevna Moʻminova (1950.20.12, Boʻstonliqtumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1998). Toshkent pedagogika institutini tugatgan (1974). 1972— 77 yillarda Chirchiq shahridagi 2maktabda, 1977—82 yillarda 16maktabda, 1982-yildan 21maktabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi.

Manbalar 

    

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Mundi

Mundi — sopol koʻza turi; ogzi tor, qorni keng shaklda, dastasiz buladi. Suyuklik solib qoʻyishda foydalanilgan.

Manbalar
Moʻjiza

Moʻjiza (arab. — ojiz qoldiruvchi) — diniy taʼlimotga koʻra, oddiy insonlar qilishdan ojiz, paygʻambarlargagina xudo tarafidan berilishi mumkin boʻlgan xislat, xudoning xohishi bilangina amalga oshadigan hodisa. Koʻchma maʼnoda — umuman har xil odatdan tashqari, kishini hayron qoldiruvchi hodisa, ish yoki narsa.

Manbalar
Moʻtadil iqlim

Moʻtadil iqlim – Quyosh zenitgacha koʻtarilmaydigan moʻtadil mintaqa iqlimi. Moʻtadil iqlim 3 toifa: moʻtadil dengiz, moʻtadil kontinental va moʻtadil musson iqlimlariga bulinadi. Moʻtadil dengiz iqlimida yil davomida xavo seryogʻin, qishi nisbatan iliq boʻladi. Yozi esa jazirama, havo haroratining yillik amplitudasi unchalik katta boʻlmaydi (10° – 15° atrofida). Bunga Gʻarbiy Yevropa iqlimi misol boʻlishi mumkin. Moʻʼtadil kontinental iqlimda qishlari sovuq, yozlari issiq, traning yillik amplitudasi 40° atrofida, yogʻin miqdori juda kam boʻladi. Bunga dengizdan yiroq yerlarning iqlimi kiradi. Moʻtadil musson iqlimida qishlari sovuq, qor kam yogʻadi va yozlari u qadar jazirama issiq boʻlmasdan, yogʻin miqdori nisbatan koʻp boʻladi. Haroratning yillik amplitudasi yetarlicha katta (t<30°). Bunga shimoliy Xitoy va Uzoq Sharq iqlimi misol boʻla oladi.

Manbalar 

Iqlim
Moʻtadil mintaqa

Moʻʼtadil mintaqa - geografik qobiqning eng katta zonal boʻlinishlaridan biri. Yerning 40° va 65° shimoliy kengliklari bilan 42° va 58° janubiy kengliklari orasida joylashgan geografik mintaqalar. Iklimi aniq mavsumiy, kontinentalligi katta, qishi qattiq sovuq. Moʻʼtadil mintaqada quruk.pikda tayga, aralash oʻrmonlar, keng bargli oʻrmonlar, moʻʼtadil mintaqa oʻrmonli dashtlari, dashtlari, chala choʻllari va choʻllari landshaft zonalari mavjud.

Manbalar
Moʻgʻul yozuvi

Moʻgʻul yozuvi — uygʻur alifbosi asosida yaratilgan yozuv (qarang Uygʻur yozuvi). Moʻgʻul yozuvining dastlabki yodgorliklari 13-asrga mansub: Chingizxon toshidagi yozuv (1225), elxon Argʻunning maktubi (1289). Yozuvning yoʻnalishi yuqoridan pastga, qatorlar chapdan oʻngga qarab oʻqilgan. Belgilari polifonik xususi-yatga ega, yaʼni bir belgi bir necha to-vushni ifodalagan. Baʼzi belgilar, soʻzdagi oʻrniga qarab, 2 yoki 3 xil shaklga ega boʻlgan. Alifbo 20 ta asosiy va 8 ta qoʻshimcha harflardan iborat. Ularning hammasi uygʻur alifbosidagi 14 ta asosiy belgining hosilalari hisoblanadi. Moʻgʻul yozuvi oʻzining paydo boʻlgan davridan boshlab, undagi belgilarning polifonik xususiyati tufayli, barcha moʻgʻul qabilalari uchun umumiy yozuvga aylanib, 16— 17-asrlar oraligʻida unga ayrim oʻzgarishlar kiritilgan. Moʻgʻul yozuvi Buryatiya (Rossiya Federatsiyasi)da 1931-yilgʻacha, Mongoliyada 1945-yilgacha (rus alifbosiga oʻtilguncha) qoʻllangan.

Manbalar 

Yozuvlar
Markaziy Osiyo
Moʻgʻul oti

Moʻgʻul oti — jaydari ot zoti. Uning kelib chiqishi qadim zamonlarga borib taqaladi. Ayniqsa, 12-asr oxiriga kelib, moʻgʻullar davlatining paydo boʻlishi va moʻgʻullar istilosi davrlarida yilqichilikka eʼtibor kuchaygan, Moʻgʻul oti zoti koʻplab urchitiladigan va otliq qoʻshinning asosiy harakat vositasi boʻlgan. Ular choʻl va chala choʻl sharoitiga moslashgan.

Moʻgʻul oti boʻyi past, jussasi kichik boʻlishiga qaramay, ishchanlik qobiliyati yuqori (poyga sinovida 25 km masofani 42 minutda bosib oʻtgan). Moʻgʻul oti ning qarchigʻay balandligi 127—130 sm, tanasininguz. 134—135 sm, koʻkrakaylanasi 154—160 sm, pochasining aylanasi 17—18 sm, boʻyni qisqa, yoli va dum i qalin va uzun. Moʻgʻul oti dan salt minishda, yuk tashishda, sut va goʻsht yetishtirishda foydalaniladi. Moʻgʻul oti yil davomida yaylovda uyur-uyur holda boqiladi. Ular boshqa ot zotlaridan tanasida qatlamqatlam yogʻ toʻplashi, terisining junli boʻlishi, shu bois sovuqqa, qishda va yozgi qurgʻoqchilikda boʻladigan yem-xashak tanqisligiga chidamli boʻlishi bilan ajralib turadi.

13-asr boshlarida moʻgʻullarning Oʻrta Osiyoga qilgan bosqinlarida bu hududda qadimdan mavjud madaniy ot zotlariga M.olarining qisman taʼsiri oʻtgan.

Manbalar 

Otlar
Moʻgʻul tillari

Moʻgʻul tillari — moʻgʻul xalqlari tillari guruhi. Umumiy soʻzlashuvchilar soni taxminan 7 mln. kishidan iborat. Ushbu tillar guruhini oltoy tillarite. qoʻshish mumkinligi haqida farazlar ham bor. Moʻgʻul tillari qachonlardir (16—17-asrlargacha) yagona til boʻlgan moʻgʻul tili lahjalarining rivojlanishi natijasidir. Ular quyidagicha tasniflanadi: asosiy Moʻgʻul tillari — hozirgi mongol tili, buryat tili, qalmox, tili; marginal (chekka) Moʻgʻul 

tillari — Afgʻonistondagi mogʻol, Xitoyning shim.-sharqidagi dagʻur, Gansu va Sinxay viloyatlaridagi mongʻor, dunsyan, baoan tillari. Asosiy Moʻgʻul tillari uchun 13-asrdan 20-asr boshlarigacha (qalmoqtili uchun — 17-asr oʻrtasigacha) yagona qad. yozuvli moʻgʻul tili qoʻllanib kelgan. Marginal Moʻgʻul tillariga eroniy til va lahjalar, xitoy va tibet tillari kuchli taʼsir koʻrsatgan. Asosiy Moʻgʻul tillari fonologik jihatdan singarmonizmga asoslangan, grammatik qurilishiga koʻra esa suffiksal-agglyutinativ til hisoblanadi.

Manbalar