Janubiy Xitoy dengizidagi hududiy nizolar

Janubiy Xitoy dengizidagi hududiy nizolar bir necha suveren davlatlar, xususan Bruney, Xitoy Xalq Respublikasi (XXR), Tayvan (Xitoy Respublikasi/ROC), Indoneziya, Malayziya, Vietnam, Filippin va boshqa davlatlar tomonidan mintaqadagi orol va dengiz da'volarini o'z ichiga oladi. .

Bahslar orollar, riflar va Janubiy Xitoy dengizining boshqa xususiyatlari, jumladan Spratli orollari, Parasel orollari, Skarboro Rifi va Tonkin ko'rfazidagi turli chegaralarni o'z ichiga oladi. Ba'zilari geografik jihatdan Janubiy Xitoy dengizining bir qismi deb hisoblaydigan Indoneziyaning Natuna orollari yaqinidagi suvlar ham bahsli. Dengizdagi kelishmovchiliklar Sharqiy Xitoy dengizida joylashgan Senkaku orollari va Sokotra qoyasi misolida bo'lgani kabi Janubiy Xitoy dengizidan tashqariga ham tarqaladi. 

Har yili Janubiy Xitoy dengizi orqali 3,37 trillion AQSH dollariga teng global savdo oʻtadi , bu global dengiz savdosining uchdan bir qismini tashkil qiladi.  Xitoyning energiya importining 80 foizi va Xitoyning umumiy savdosining 39,5 foizi Janubiy Xitoy dengizi orqali o'tadi.  Da'vogar davlatlar baliq ovlash zaxiralariga bo'lgan huquqlarni saqlab qolish, Janubiy Xitoy dengizining turli qismlarining dengiz tubida xom neft va tabiiy gazni qidirish va potentsial foydalanishdan, shuningdek, muhim yuk tashish yo'llarini strategik nazorat qilishdan manfaatdor. Dengiz xavfsizligi ham muammo hisoblanadi, chunki davom etayotgan kelishmovchiliklar yuk tashish uchun qiyinchiliklar tug'diradi. 

1932 yilda Fransiya rasmiy ravishda Parasel va Spratli orollariga da'vo qildi.  Xitoy ham, Yaponiya ham norozilik bildirishdi. 1933-yil 6-aprelda Fransiya Spratli orollarini bosib oldi, ularning anneksiya qilinganligini e’lon qildi va ularni rasman Fransuz Hindixitoyi tarkibiga kiritdi.  

2013 yilda XXR Spratli orollari va Parasel orollari mintaqasida orollar qurishni boshladi.  Reuters ma'lumotlariga ko'ra, Janubiy Xitoy dengizida, birinchi navbatda, Vyetnam va Filippin tomonidan orol qurilishi o'nlab yillar davomida kichik miqyosda davom etmoqda; Xitoy orol qurish o'yiniga kechikib kelgan bo'lsa-da, uning sa'y-harakatlari misli ko'rilmagan miqyosda bo'ldi, chunki u 2014 yildan 2016 yilgacha boshqa barcha xalqlar tarix davomida qurgan orollardan ko'ra ko'proq yangi orol qurdi va 2016 yildan boshlab o'z orollaridan biriga harbiy texnikani joylashtirdi. 2019-yilgi Amerika Ovozidagi Xitoy va Vyetnamning Janubiy Xitoy dengizida orol qurish kompaniyasini taqqoslagan maqolasida xuddi shunday xabar berilganki, Vyetnam Xitoydan farqli o'laroq, xalqaro miqyosda juda kam tanqidga uchragan va hatto qo'llab-quvvatlangani sabab uning orol qurish loyihasining tabiati tezlikning pastligi va keng tarqalgan mudofaa qobiliyatidir. 

Xitoyning Janubiy Xitoy dengizidagi xatti-harakatlari uning strategiyalarining bir qismi sifatida tasvirlangan  va 2015 yildan beri Amerika Qo'shma Shtatlari va Fransiya va Buyuk Britaniya kabi boshqa davlatlar erkinlikni o'tkazdi.  2016 yil iyul oyida Birlashgan Millatlar Tashkilotining Dengiz huquqi to'g'risidagi konvensiyasining (BMTKHK) VII ilovasiga muvofiq tuzilgan arbitraj sudi XXRning Filippinga qarshi dengiz da'volariga qarshi qaror chiqardi.  Tribunal orollarning egaligi to'g'risida qaror chiqarmadi yoki dengiz chegaralarini belgilamadi.  Xitoy Xalq Respublikasi ham, Tayvan ham sudni tan olmasligini ma’lum qildi va masalani boshqa da’vogarlar bilan ikki tomonlama muzokaralar yo‘li bilan hal qilish kerakligini ta’kidladi.  2022 yil yanvar oyida AQSh Davlat departamenti Xitoyning Janubiy Xitoy dengizidagi da'volarini "noqonuniy" deb atadi.

Janubiy Xitoy dengizi mintaqasidagi nizolar 
Bahslar dengiz chegaralari va orollarni o'z ichiga oladi.  Bir nechta nizolar mavjud, ularning har biri turli mamlakatlarni o'z ichiga oladi:

 Xitoy Respublikasi (1912–1949), keyinchalik Xitoy Xalq Respublikasi (XXR) tomonidan daʼvo qilingan toʻqqiz chiziqli hudud Janubiy Xitoy dengizining katta qismini qamrab oladi va Bruney, Filippin, Tayvan va Vyetnam, Indoneziya, Malayziyaning eksklyuziv iqtisodiy zonasi daʼvolari bilan mos tushadi.
 XXR, Tayvan va Vyetnam oʻrtasidagi Vyetnam qirgʻoqlari boʻylab dengiz chegarasi.
 XXR, Malayziya, Bruney, Filippin va Tayvan o'rtasidagi Borneo shimolidagi dengiz chegarasi.
 Janubiy Xitoy dengizidagi orollar, riflar, qirg'oqlar va qirg'oqlar, shu jumladan Parasel orollari, Pratas oroli va Vereker banklari, Makklesfild banki, Skarboro Rifi va XXR, Tayvan va Vyetnam o'rtasidagi Spratli orollari va hududning bir qismi ham bahslashdi.
 XXR, Indoneziya, Tayvan  va Vyetnam oʻrtasidagi Natuna orollaridan shimoldagi suvlarda dengiz chegarasi. 
 XXR, Filippin va Tayvan oʻrtasidagi Palavan va Luzon qirgʻoqlaridagi dengiz chegarasi.
 Dengiz chegarasi, quruqlik hududi va Sabah orollari, jumladan, Indoneziya, Malayziya va Filippin o'rtasidagi Ambalat .
 Dengiz chegarasi va Luzon boʻgʻozidagi XXR, Filippin va Tayvan oʻrtasidagi orollar.

2011 yilgi shartnoma 
2011-yil 20-iyulda XXR, Bruney, Malayziya, Filippin, Tayvan va Vyetnam kelishmovchiliklarni hal qilishga yordam beradigan DOC (Janubiy Xitoy dengizidagi tomonlarning xulq-atvori deklaratsiyasi)ni amalga oshirish bo‘yicha bir qator dastlabki ko‘rsatmalarni kelishib oldilar.  Ushbu ko'rsatmalar to'plami Xitoy va ASEANga a'zo davlatlar o'rtasida 2002 yilda DOC deb ataladigan oldingi kelishuvga asoslanadi. 

Shartnomani XXR tashqi ishlar vaziri yordamchisi Lyu Chjenmin “Xitoy va ASEAN davlatlari hamkorligi uchun muhim bosqich hujjati” deb taʼrifladi.  Dastlabki loyihalarning ba'zilarida "dengiz atrof-muhitini muhofaza qilish, ilmiy tadqiqotlar, navigatsiya va aloqa xavfsizligi, qidiruv va qutqaruv va transmilliy jinoyatlarga qarshi kurashish" kabi jihatlar e'tirof etilgan, garchi neft va tabiiy gazni burg'ulash masalasi hal etilmagan bo'lsa ham. "Janubiy Xitoy dengizidagi (DOC) tomonlarning xulq-atvori to'g'risidagi deklaratsiya ruhidan kelib chiqqan holda, Xitoy va ASEAN davlatlari Janubiy Xitoy dengizida xulq-atvor kodeksi (COC) bo'yicha maslahatlashuvlarni faol ravishda ilgari surdilar"

Xitoy Hindistonning harbiy mavjudligi va neft qidiruviga qarshi 
2011-yilning 22-iyulida Vyetnamda do‘stona tashrif bilan bo‘lgan Hindistonning INS Airavat amfibiya hujum kemasi bilan bahsli Janubiy Xitoy dengizidagi Vyetnam qirg‘oqlaridan 45 dengiz milya uzoqlikda o‘zini PLA Harbiy-dengiz kuchlari deb tanishtirgan tomon aloqaga chiqqani va kema XXR suvlariga kirayotgan edi.   Hindiston Harbiy-dengiz kuchlari vakilining tushuntirishicha, hech qanday kema yoki samolyot ko‘rinmagani uchun INS Airavat rejalashtirilganidek o‘zining keyingi safarini davom ettirdi. Hindiston harbiy-dengiz kuchlari yana aniqlik kiritdi: “Bu yerda INS Airavat bilan hech qanday qarama-qarshilik bo‘lmagan. Hindiston xalqaro suvlarda, jumladan, Janubiy Xitoy dengizida navigatsiya erkinligini va xalqaro huquqning qabul qilingan tamoyillariga muvofiq o‘tish huquqini qo‘llab-quvvatlaydi. Bu tamoyillar hamma tomonidan hurmat qilinishi kerak”  .

2011-yil sentabrida XXR va Vyetnam Janubiy Xitoy dengizi bo‘yicha kelishmovchilikni cheklash bo‘yicha kelishuv imzolaganidan ko‘p o‘tmay, Hindistonning neft va tabiiy gaz korporatsiyasi (ONGC) xorijdagi investitsiya bo‘limi ONGC Videsh Limited kompaniyasi PetroVietnam bilan neft sohasida uzoq muddatli hamkorlikni rivojlantirish bo'yicha uch yillik shartnoma imzoladi va u Vyetnamning Janubiy Xitoy dengizidagi ma'lum bloklarda qidiruv ishlarini olib borish taklifini qabul qildi. Biroq, Hindiston va Vyetnam o'rtasidagi ushbu kelishuv XXR tomonidan hujumlarga sabab bo'ldi  Bunga javoban XXR Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Jiang Yu Hindiston nomini tilga olmay shunday dedi:“Neft va gazni qidirish faoliyatiga kelsak, bizning izchil pozitsiyamiz shundan iboratki, biz har qanday davlatning Xitoy yurisdiktsiyasi ostidagi suvlarda neft va gazni qidirish va rivojlantirish faoliyati bilan shug'ullanishiga qarshimiz. Umid qilamizki, xorijiy davlatlar Janubiy Xitoy dengizi bahsiga aralashmaydilar”   .Hindiston tashqi ishlar vazirligi vakili javob berdi: "Xitoylar xavotirda edi, lekin biz Vyetnam rasmiylari aytganidek ketyapmiz va buni xitoyliklarga yetkazdik".  Hind-Vetnam kelishuvini Xitoy davlat gazetasi Global Times ham qoraladi.

Xitoyning Janubiy Xitoy dengizidagi siyosati 
Xabar qilinishicha, 2010 yil bahorida XXR rasmiylari AQSh rasmiylariga Janubiy Xitoy dengizi “muzokaralar olib borilmaydigan asosiy manfaatlar hududi” va milliy kun tartibida Tayvan va Tibet bilan teng ekanligini bildirgan. Biroq, Pekin 2011-yilda bu bayonotdan qaytgan ko'rinadi 

2011-yil oktabr oyida XXRning Global Times gazetasi Janubiy Xitoy dengizidagi hududiy nizolarni “Tinchlik bilan yondashishni o‘z-o‘zidan qabul qilmang” shiori ostida tahrir qildi. Maqolada o'sha yil boshida Filippin va Janubiy Koreyaning mintaqada XXR baliq ovlash qayiqlarini hibsga olishi bilan bog'liq voqealarga ishora qilingan. “Agar bu davlatlar Xitoy bilan munosabatlarini oʻzgartirishni istamasalar, ular koʻp sadolariga tayyorgarlik koʻrishlari kerak boʻladi. Biz bunga tayyor bo‘lishimiz kerak, chunki bu dengizdagi kelishmovchiliklarni hal qilishning yagona yo‘li bo‘lishi mumkin”  . Bu rasmiy siyosatni aks ettiradimi yoki yo'qmi degan savollarga javob berar ekan, Xitoy Tashqi ishlar vazirligi vakili mamlakat " dengiz mojarosini tinch yo'l bilan hal qilish" majburiyatini bildirdi. 

2013 yildan 2018 yil boshigacha Xitoy Janubiy Xitoy dengizida melioratsiya ishlarini olib bordi. Orollarning qurilishi tugallandi. Meydzi rifi, Jubi rifi va Yongshu rifining uchta orol aeroporti qurib bitkazildi. 

2019-yil avgust oyida Xitoyning oliy rahbari Si Szinpin Filippin prezidenti Rodrigo Dutertega Xitoy arbitraj qarorini tan olmasligini va unga rioya qilmasligini aytdi. Bu Dutertening Pekinga tashrifi chog‘ida, ikki yetakchi o‘rtasidagi muzokaralar chog‘ida yuz berdi.  Pekinning bunday pozitsiyasi 2019 yil iyul oyida Xitoyning qurolli kuchi haqida batafsil ma'lumot beruvchi va Janubiy Xitoy dengizida joylashtirish haqida bir necha bor eslatib o'tilgan "Yangi davrda Xitoyning milliy mudofaasi" nomli Xitoy Oq kitobining nashriga mos keladi.  2020-yil 22-sentyabr kuni Filippin Prezidenti Rodrigo Duterte BMT Bosh Assambleyasining 75-sessiyasi ochilishida soʻzlagan nutqida Xitoyning bahsli suvlarga boʻlgan daʼvolarining aksariyatini rad etgan Gaaga qarorini yana bir bor tasdiqladi va “Mukofot endi xalqaro huquq, murosaga kelishdan tashqari va o'tgan hukumatlarning susaytirishi, kamaytirishi yoki tark etishi mumkin emas".

Neft va gazni rivojlantirish 
Bu hudud neft va tabiiy gaz konlariga boy ekanligi aytiladi; ammo, taxminlar juda xilma-xildir. Xitoy Geologik resurslar va konchilik vazirligi Janubiy Xitoy dengizida 17,7milliard barrel xom neft bo'lishi mumkinligini taxmin qildi  bu neftga boy Quvayt mamlakatiga nisbatan 13 milliard barrel ko'proq. XXR vazirligi e'lon qilganidan keyingi yillarda Janubiy Xitoy dengizi orollariga nisbatan da'volar kuchaydi. Biroq, boshqa manbalarning ta'kidlashicha, Janubiy Xitoy dengizidagi tasdiqlangan neft zaxiralari atigi 7,5 milliard barrel yoki taxminan 1,1 milliard barrel bo'lishi mumkin.  AQSh Energetika Axborot Boshqarmasining (EIA) Janubiy Xitoy dengizi mintaqasi profiliga ko'ra, AQSh Geologiya xizmatining hisob-kitoblariga ko'ra, mintaqaning aniqlangan va ochilmagan neft zaxiralari 11milliard barrelni tashkil etadi, XXRda farqli o'laroq ko'rsatkich 125milliard barrel.  Xuddi shu EIA hisoboti, shuningdek, 190 trillion kub futdan 500 rillion kub futgacha  tabiiy gaz resurslarini baholashning turli xilligiga ishora qiladi.

Davlatga qarashli China Offshore Exploration Corp. 200 milliard RMB (30 milliard AQSh dollari) sarflash rejalashtirilgan kelgusi 20 yil ichida mintaqada neft qazib olish, kelgusi besh yil ichida  2000 metr chuqurlikda yiliga 25 million tonna xom neft va tabiiy gaz qazib olish rejalashtirilgan. 

Neft va gazga boy Janubiy Xitoy dengizidagi raqobatbardosh da'volar ushbu resurslarni o'zlashtirish va ulardan foydalanishni to'xtatdi. Bundan chiqish uchun Filippin va Xitoy 2018 yil noyabr oyida neft va gazni rivojlantirish bo‘yicha hamkorlik to‘g‘risidagi o‘zaro anglashuv memorandumiga kelishib oldilar, bunda shartnoma asosida aktivlarga egalik emas, balki birgalikda foydalanish nazarda tutiladi. O'tmishda Xitoyning tajovuzkor dengiz patrullari Manilani Reed banki kabi bahsli suvlarda gaz konlarini o'rganishdan to'xtatdi, shuning uchun bunday kelishuv da'vogar davlatlarga dengiz hududida tabiiy gazni birgalikda ishlab chiqishga imkon berishi mumkin. Qo'shma kelishuvlar mexanizmi yangi emas, Malayziya va Vyetnam 1992 yilda xuddi shunday mexanizmni yaratgan, Malayziya va Tailand esa 1979 va 1990 yillarda gazga boy bahsli suvlarni o'zlashtirish bo'yicha o'zaro kelishuvlarga erishgan.

Filippin 
Filippin 1970 yilda Palavaning g'arbiy qismidagi neftni qidirishni boshladi. Mintaqada qidiruv ishlari Reed Bank /Tablemountda boshlandi.  1976 yilda quduq burg'ilash natijasida gaz topilgan.  Biroq, XXRning shikoyatlari qidiruvni to'xtatdi.  1984 yil 27 martda Filippinning birinchi neft kompaniyasi Janubiy Xitoy dengizi va Sulu dengizi bilan chegaradosh orol provinsiyasi Palavan yaqinida neft konini topdi.  Ushbu neft konlari Filippindagi yillik neft iste'molining 15 foizini ta'minlaydi.

Vyetnam 
Vyetnam va Yaponiya 1978 yil boshida Janubiy Xitoy dengizida neft qazib olish bo'yicha kelishuvga erishgan edi.  2012 yilga kelib Vyetnam turli xorijiy kompaniyalar bilan neft va gazni qidirish va qazib olish bo'yicha 60 ga yaqin shartnomalar tuzdi.  1986 yilda Janubiy Xitoy dengizidagi "Oq yo'lbars" neft koni ishga tushdi, yiliga 2000 tonnadan ortiq xom neft qazib olinadi, undan keyin "Ayiq" va "Ajdaho" neft konlari.  2011-yilda dengizda olib borilgan qidiruv ishlari Vyetnamning tasdiqlangan neft zaxiralarini Osiyo-Tinch okeani mintaqasida uchinchi o'ringa ko'tardi.  Biroq, mamlakat neft mahsulotlarini sof import qiluvchi hisoblanadi.  2009 yilda neft Vyetnam hukumati daromadining 14 foizini tashkil etdi, bu 2004 yildagi 24 foizdan kam 

2017-yilda Xitoy bosimidan so‘ng Vetnam hukumati Ispaniyaning Repsol kompaniyasiga bahsli hududda burg‘ulashni to‘xtatishni buyurdi.  Yaponiyaning Inpex va Petrovietnam qoʻshma korxonasi bahsli hududda burgʻulash ishlarini 2021-yilda boshlashni rejalashtirmoqda

Xitoy 
Xitoyning Janubiy Xitoy dengizida mustaqil ravishda ishlab chiqilgan va qurilgan birinchi neft burg'ulash platformasi Ocean Oil 981 (  hisoblanadi. ). Asosiy aksiyadorlar JP Morgan Chase & Co. (19%), Commonwealth Bank of Australia (14%), T. Rowe Price Associates, Inc. va filiallari (6%) va BlackRock, Inc. (5%).  U 2012-yil 9-mayda Janubiy Xitoy dengizida  ishlay boshlagan. Gonkongdan janubi-sharqda, 1500 chuqurlikdava 160 kishi ishlaydi.  2014-yil 2-may kuni platforma Parasel orollari yaqiniga koʻchirildi  Vyetnam bu harakat ularning hududiy daʼvolarini buzganligini taʼkidladi.  Xitoy rasmiylari bu hudud Xitoy bosib olgan va harbiy nazorat ostida bo'lgan Parasel orollari atrofidagi suvlarda joylashganligini ta'kidlab, bu qonuniy ekanini aytdi.

Avstraliya 

2020-yil 25-iyulda Avstraliya Xitoyning Janubiy Xitoy dengiziga boʻlgan daʼvolarini rad etdi va Birlashgan Millatlar Tashkilotiga bayonot berdi, unda “Avstraliya ichki suvlar, hududiy dengizlar, eksklyuziv iqtisodiy zonalar va kontinental shelfga boʻlgan har qanday daʼvolarni bunday asoslar asosida rad etadi” va u yerda To'rt Sha arxipelaglari, Parasel va Spratli orollari yoki suv oqimi past bo'lgan dengiz zonalari atrofida to'qqiz chiziqli chiziq chizish uchun "hech qanday qonuniy asos" emas. Ular da'vogarlarni nizolarni tinch yo'l bilan hal qilishga undaydilar.

Kambodja 
Kambodja ASEAN yig'ilishlaridagi bahsli masala bo'yicha Xitoyni qo'llab-quvvatlab, ASEANning yagona harakatlari bo'yicha konsensusga yo'l qo'ymadi.  Vyetnamning ilgari Kambodja yerlarini bosib olishi, Vetnamliklarga imtiyozli maqom berish va fransuz mustamlakachilik davrida Kambodjadagi Vyetnamlik ko'chmanchilarni rag'batlantirish va Qizil Kxmerlar hokimiyatdan ag'darilganidan keyin Kambodjani ishg'ol qilish tufayli Vyetnamga qarshi kayfiyat paydo bo'ldi. Kambodjadagi etnik Vyetnamlarga qarshi va Vyetnamga qarshi va o'z navbatida Kambodja hukumati va Kambodja muxolifati o'rtasida, jumladan, Janubiy Xitoy dengizida Xitoy tarafdori kayfiyatiga olib keldi.

Hindiston 
Hindistonning aytishicha, Janubiy Xitoy dengizi "global umumiy mulkning bir qismidir va Hindiston mintaqada tinchlik va barqarorlikdan doimiy manfaatdor. Biz xalqaro huquqqa, xususan, UNCLOSga muvofiq ushbu xalqaro suv yo'llarida navigatsiya va havoda parvoz qilish erkinligi hamda to'siqsiz qonuniy tijorat tarafdorimiz." Bu asosan AQSh pozitsiyasini qo'llab-quvvatlash sifatida ko'rildi.

Indoneziya 

Janubiy Xitoy dengizi mojarosining boshidan beri Indoneziya Janubiy Xitoy dengizi bahsida da'vogar bo'lmagan davlat sifatida bir necha bor o'z pozitsiyasini tasdiqladi  va ko'pincha o'zini "halol broker" sifatida ko'rsatdi.  Biroq, Xitoyning bir tomonlama da'vo qilingan to'qqiz chiziqli chizig'ining bir qismi Indoneziyaning Natuna orollari yaqinidagi eksklyuziv iqtisodiy zonasiga to'g'ri keladi. Xitoy Indoneziyaning Natuna orollari ustidan suverenitetini tan olgan boʻlsa-da,  XXR Natuna orollari atrofidagi suvlar Xitoyning “anʼanaviy baliq ovlash maydonlari” ekanligini taʼkidladi. Indoneziya tezda Xitoyning da'vosini rad etdi va Xitoyning Natuna orollarining bir qismiga nisbatan to'qqiz chiziqli da'vosi qonuniy asosga ega emasligini ta'kidladi.  2015-yil noyabr oyida Indoneziya xavfsizlik boshlig‘i Luxut Pandjaitan Indoneziya Xitoyni xalqaro sudga berishi mumkinligini aytdi.  Indoneziya Doimiy Arbitraj sudiga Filippinga qarshi ish bo'yicha Xitoyning da'vosi bo'yicha izoh berdi. 

Xitoy baliq ovlash kemalari - ko'pincha Xitoy qirg'oq qo'riqlash kemalari hamrohligida - Natuna orollari yaqinida Indoneziya suvlarini buzganliklari haqida bir necha bor xabar berilgan. Masalan, 2016-yil 19-mart kuni Indoneziya rasmiylari Indoneziya suvlarida noqonuniy baliq ovlashda ayblangan xitoylik kemasini qo‘lga olishga urinib ko‘rdi va xitoylik ekipajni hibsga oldi. Xabar qilinishicha, Xitoy qirg‘oq qo‘riqlash kemasi ularga qayiqni bandargohga tortib olishiga to‘sqinlik qilgan, u Indoneziya suvlarida troulerni “zarbalagan”. "Boshqa narsa sodir bo'lishining oldini olish uchun Indoneziya hukumati Xitoy qayig'ini qo'yib yubordi va keyin sakkiz baliqchi va kapitan bortida Natuna tomon yo'l oldi", dedi Indoneziya Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Arrmanatha Nosir. Indoneziyada xitoylik ekipaj hamon hibsda.  2016 yil 21 mart kuni baliqchilik va dengiz ishlari vaziri Susi Pudjiastuti Xitoy elchisi Sia Fengni chaqirib, bu masalani muhokama qildi.  Indoneziya Pekinning sakkiz baliqchini ozod qilish talabiga qaramay, Xitoy trouler ekipajini jinoiy javobgarlikka tortish huquqiga ega ekanini ta'kidlamoqda. Dengiz xavfsizligi bo'yicha hukumat rasmiysi Arif Havas Oegrosenoning aytishicha, Xitoyning "an'anaviy baliq ovlash joylari" haqidagi da'vosi 1982 yil Birlashgan Millatlar Tashkilotining Dengiz huquqi to'g'risidagi konventsiyasiga muvofiq tan olinmagan. Bu voqea xavfsizlik vaziri Luxut Pandjaytanni ko'proq qo'shin va patrul qayiqlarini joylashtirishga va hududdagi Ranay dengiz bazasini mustahkamlashga undadi. 

To‘qnashuvlardan so‘ng, 2016-yil 23-iyun kuni Indoneziya prezidenti Joko Vidodo Indoneziya hokimiyatini namoyish qilish uchun harbiy kemada Natuna orollariga tashrif buyurdi. U Indoneziya Milliy Qurolli Kuchlari (TNI) qo'mondoni va davlat vazirlaridan iborat yuqori darajadagi delegatsiyaga rahbarlik qildi. Xavfsizlik vaziri Luxut Pandjaitanning aytishicha, bu Indoneziya "o'z suverenitetini himoya qilish uchun juda jiddiy harakat qilayotgani" haqida "aniq xabar" yuborish uchun mo'ljallangan. 

2016-yil 12-iyuldagi Doimiy Arbitraj sudining qaroridan so‘ng Indoneziya hududiy nizoda ishtirok etayotgan barcha tomonlarni o‘zini tutib turishga va amaldagi xalqaro qonunlarni hurmat qilishga chaqirdi. 

Indoneziya Xitoyning to'qqiz chiziqli tarixiy da'vosiga qarshi chiqdi, agar tarixiy da'volardan hududiy dengiz da'volarini taqdim etishda foydalanish mumkin bo'lsa, Indoneziya ham Shrivijaya va Majapahit imperiyalarining qadimgi ta'siriga ishora qilib, Janubiy Xitoy dengizidagi tarixiy da'volaridan foydalanishi mumkin. . 

Indoneziyaning EEZ 200 dengiz milini (370 km) uning qirg'oqlaridan, bu Natuna atrofida Xitoyning To'qqiz chiziq chizig'i bilan bir oz kesishganligini anglatadi, bu uning Janubiy Xitoy dengizining ko'p qismiga nisbatan keng tarqalgan bahsli da'vosini belgilaydi. 2014–2015 yillarda orollarda TNI mavjudligi kuchaytirildi, bu Indoneziya hukumati har qanday mojaro ehtimolini kamaytirishga umid qildi.  Keyin 2020-yil boshida yana 600 nafar askar joylashtirildi va Indoneziya Harbiy-dengiz kuchlari ko‘magida hududga Indoneziya Harbiy-dengiz kuchlarining sakkizta harbiy kemasi, jumladan Ahmad Yani sinfidagi fregatlar, Bung Tomo sinfidagi korvetlar va Kapitan Pattimura sinfidagi ASW korvetlari yuborildi. Harbiy-dengiz aviatsiyasi CN-235 MPA, Indoneziya havo kuchlari, shuningdek, 4 ta F-16 va Boeing 737-2x9 kuzatuvini yubordi va Xitoy baliq ovlash kemalari Xitoy qirg'oq qo'riqlash xizmati hamrohligida EEZ hududida noqonuniy faoliyatni kuchaytirgandan so'ng, yaqin atrofdagi BAE Hawk samolyotlarini ogohlantirish holatiga qo'ydi. kema. Yaqinda Prezident Joko Vidodoning hududga qilgan tashrifi Indoneziyaning bunday bosqinlarni e'tiborsiz qoldirmaslik qarorini ko'rsatdi.

Yaponiya 
Yaponiya strategik tashqi yordam orqali "normativ kuch"dan Filippin va Vetnam kabi bahsdagi ba'zi da'vogarlarga "dengizda qonun ustuvorligini " targ'ib qilish uchun mintaqadagi mavjudligini isbotlash uchun foydalangan.

Laos 
Laos Xitoyning Janubiy Xitoy dengizidagi suverenitet da'volari bo'yicha Doimiy Arbitraj sudining qarorini qabul qilishdan bosh tortib, Xitoyni qo'llab-quvvatladi.

Singapur 
Singapur Janubiy Xitoy dengizidagi bahsda da'vogar davlat emasligini yana bir bor ta'kidladi va da'vogar davlatlar o'rtasida muloqot uchun konstruktiv vosita bo'lishda neytral rol o'ynashni taklif qildi.  Bosh vazir Li Syan Lun AQShga rasmiy tashrifi chog‘ida barcha davlatlar xalqaro huquq va arbitraj natijalarini hurmat qilishiga umid qilishini aytdi.  Xitoy matbuot kotibi Xua Chunying matbuot anjumanida javob berib, Arbitraj sudining qarori "noqonuniy" va "yaroqsiz" ekanligini va shuning uchun umuman majburiy emasligini aytdi. U Singapurni Xitoy pozitsiyasini hurmat qilishga, xolis bo‘lishga chaqirdi.