MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Bozorxonim

Bozorxonim — Turkiston tizma togʻlari markazidagi dovon. Sangzor daryosi vodiysi (Samarqand viloyati) bilan Zarafshon daryosi vodiysining Tojikistonga qarashli qismini birlashtiradi. Zomin togʻoʻrmon davlat qoʻriqxonasi hududida joylashgzn. Mutlaq balandligi 3401 m. Dovon yon bagri ancha tik boʻlib, unga Boyqoʻngʻirsoy vodiysi boʻylab oʻtgan soʻqmoq yoʻldan boriladi. Dovonda iqlim sovuq, oʻrtacha yillik temperatura —1°, yiliga 700-800 mm yogʻin tushadi. B.dan Boyqoʻngʻirsoy boshlanadi. Dovondan yozning dastlabki kunlaridan boshlab kech kuzgacha piyoda va otda oʻtish mumkin.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Samarqand viloyati
Tojikiston
Oʻzbekiston geografiyasi
Dovonlar
Bozorshab

Bozorshab, bozori shab (toj. — kechki bozor) — oʻtmishda Turkistonning yirik shaharlaridagi tungi bozor. Odatda koʻproq bayram va roʻza kunlari uyushtirilib, ommaviy koʻngil ochish kechalari bilan qoʻshib oʻtkazilgan. B.da shaharning markaziy koʻchalaridan biri yoki maydon bezatilgan, koʻchaning ikki chetidagi choyxona va doʻkonlar oldiga chorpoyalar qoʻyilib, har xil shirinlikqandolat, mevacheva, oziq-ovqat sotilgan. Karnay, surnay va nogʻoralar chalinib, maxsus jarchilar odamlarni B.ga chorlagan. Dorlar qurilib, masharabozlar, qoʻgʻirchoqbozlar oʻyin koʻrsatgan, oʻrgatilgan hayvonlar, ayniqsa, ayiqoʻyini namoyish qilingan, polvonlar kurashgan. Choyxonalarda sozanda, xonanda, askiyachi, qiziqchi, raqqoslar oʻz sanʼatlarini namoyish qilganlar. B. har joyning urfodatiga qarab turli shaharlarda turlicha oʻtkazilgan. Oʻzbekistonda bozor iqtisodiyotiga oʻtish munosabati bilan ayrim joylardagi bozorlarda B.ga oʻxshash tadbirlar oʻtkazish rasm boʻlmoqda.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bozorqoʻrgʻon suv ombori

Bozorqoʻrgʻon suv ombori — Qirgʻiziston Respublikasi Oʻsh viloyati Bozorqoʻrgʻon tumani chegarasida joylashgan. Omborga suv Qoraungur daryosidan chiqarilgan kanal orqali oqib keladi. 1959-yilda ishga tushirilgan. Foydali suv sigʻimi 20,0 mln. m³, umumiy sigʻimi 22,5 mln. m³. Suv ombori yuzasi 2,67 km². Bozorqoʻrgʻon suv ombori o. suvi bilan 14,5 ming ga yer sugʻoriladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Suv omborlari
Qirgʻiziston geografiyasi
Bozuband

Bozuband, bozband, bozvant — ziynat buyumi, ayollar taqinchogʻi. Boʻyin yoki qoʻltiqqa osib yuriladi. Shakli: ikki uchi qubba bilan yakunlangan naychasimon yoki bir-biriga tegib ketmasligi uchun ingichka jiyak bilan birlashtiriladigan ikkita (biri quti, ikkinchisi qopqoq) toʻrtburchak yoki uchburchak yupqa oltin yoki kumush plastinkadan yasalgan quticha; ikki cheti (uchburchak boʻlsa, ustki burchi)ga zanjir (2 — 5 qator), pastiga kalta sim panjara bezak yoki shokilalar oʻrnatiladi; suqma — mix boʻlakcha yordamida ochib yopiladi. B. yuzasi bosma, shabaka (panjara), sovotkori, simkori usulida nafis bezatiladi, qimmatbaho toshlar, rangdor shisha, marjonlar qadab naqshlanadi, bezak mujassamotiga yozuvlar kiritiladi. B. oʻta mehnattalab, hashamdor va nozik buyum boʻlganligi uchun gʻoyat qadrlangan, hatto qizlarning kelinlik sepiga ham kiritilgan. Toshkent, Andijon, Qoʻqon, Samarqand, Buxoro, Xiva kabi yirik shaharlarda tayyorlangan, chet mamlakatlarga ham chiqarilgan. U tumor deb ham yuritiladi. 20-asrda urfdan qolgan. Hozir oʻzbek raqqosalarining milliy kiyimlari tarkibiga kirgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Zargarlik
Kiyim
Bozulbang

Bozulbang (Lagochilus inebrians) — yalpizdoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻsimlik. Boʻyi 20—40 sm, poyasi yaltiroq, kalin tuk bilan qoplangan. Barglari kam tukli, gullari poyaning har boʻgʻimida 4—6 tadan boʻlib, barg qoʻltigʻiga joylashgan. Kosabarglarining uchi tikansimon. Iyundan avgustgacha gullaydi. Samarqand, Buxoro va Qashqadaryo viloyatlarining togʻ etaklaridagi soz tuproq yerlarda, toshloq yon bagʻirlarida va adirlarda oʻsadi. Gullash davrida poyasi va barglarida lagoxilin, staxidrin, smola, efir moyi, oshlovchi moddalar, qand, organik kislotalar, flavinglikozidlar, karotin, vitamin S, kalsiy va temir tuzlari boʻladi. Poyasi va barglaridan tayyorlangan ekstrakt tibbiyotda ishlatiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bozurgoniy

Bozurgoniy (fors. bozorchi) -oʻzbek mumtoz ashulasi. "Bozirgon" dostoni qahramoni nomiga nisbat berilgan degan taxmin mavjud. Xorazm dostonlaridagi "Naylarman II" qoʻshigʻi ohanglari asosida Hoji Abdulaziz Abdurasulov tomonidan bastalangan. Shashmaqomdagn Dugoh maqomi yoʻllariga ohangdosh. 3/4 ufor oʻlchovidagi taronalar usulida ijro etiladi. Yu. Rajabiy va G. Mushslning "Muqanna" (h. Olimjon), "Farhod va Shirin" (K. Yashin) musiqali dramalaridagi yirik ariyalar, S. Jalilning "Samarqandnoma" simfoniyasi (Zqismi)da B. kuyi ishlatilgan. Hozirgi kunda turli cholgʻu (hatto estrada) ansamblari talqinida ham maʼlum.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Boeing

Boeing — harbiy transport va yoʻlovchi reaktiv samolyotlar ishlab chiqaradigan jahondagi eng yirik kompaniya. Boshqaruv shtabi AQShning Sietl shahrida joylashgan boʻlib, shirkatga 1916-yilda asos solingan. Bundan tashqari kosmik hamda elektron apparatlar va boshqa asbobuskunalar ishlab chiqaradi, Pentagon uchun harbiy aviatexnikalar yetkazib beradi, AQSH kosmik dasturining bajarilishida oʻz texnikasi bilan katnashadi (uning 40 sunʼiy yoʻldoshi koinotda ishlab turibdi; 2000). "Boing"ni "Ferst neshnl siti benk" va Kaliforniya moliya guruhlari nazorat qilib turadi. Kompaniyaning bir necha joylarda ishlab chiqarish majmualari va ilmiy tadqiqot laboratoriyalari bor. Korxonalarnda 147 ming ishchi va xizmatchi ishlaydi (80-yillar oxiri). 1996-yilda "Mak DonellDuglas" samolyotsozlik firmasini qoʻshib oldi. Yillik savdo hajmi 76 mlrd. AQSH dollari (faqat passajir laynerlar — jami 375 dona samolyot; 1997). Hozir jahon boʻyicha "Boing"ning 9 ming reaktiv samolyotlaridan foydalanilayotir. 1998-yildan soʻnggi modeldagi "Boing 777" samolyotlarini ishlab chiqaradi. "Boing" istiqbolli kompaniya boʻlib, koʻp mamlakatlarga oʻz mahsulotlarini eksport qiladi. Jumladan Oʻzbekiston ham uning samolyotlaridan foydalanadi, Toshkent davlat aviatsiya instituti bilan hamkorlik yoʻlga qoʻyilgan.

Galereya

Yana qarang 
 Lockheed Martin
 Airbus
 Tupolyev KB

Manbalar

Adabiyotlar 
 Zoir Shamsiyev. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Shirkatlar
Tashkilotlar
Boy qabr

Boy qabr (Tolstaya mogila) - skiflar qoʻrgʻoni (miloddan avvalgi 4-asr). Ukray naning Dnepropetrovsk viloyati Orjonikidze shahri yaqinida joylashgan. 1971 i. B. N. Mozolevskiy tomonidan tadqiq etilgan. Qoʻrgʻon tagida 2 ta maqbara ochilgan. Ulardan biri (yonboshdagisi) dan aslzoda ayol va uning goʻdagining suyak qoldiqlari topilgan. Ular sernaqsh, zarbof liboslar bilan hamda 4 ta xizmatkor hamrohligida dafn etilgan. Markaziy maqbara (talontaroj etilgan)ga esa skiflarning oliy zodagoni dafn qilingan. Dafn anjomlari orasida qurolyarogʻ, idishlar, 600 ga yaqin bezak buyumlar saqlanib qolgan. Koʻkrakka taqiladigan oltin bezak — pektoral oʻzining yuksak badiiy ishlovi bilan alohida qimmatga ega. Maqbara yonida 3 otboqar, 7 ot tilla egarjabduqlari bilan dafn etilgan. Topilmalar Kiyevdagi Ukraina tarixiy qadriyatlar muzeyida saqlanmoqda.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Boybobo chinnisoz

Boybobo chinnisoz (? 1876, Qoʻqon) — kulol, chinnisoz usta. U yasagan buyumlar shaklining mutanosibligi, chinnisining aʼlo sifati, nafis uslubda ingichka moʻyqalam bilan zangori boʻyoqda chizilgan bezaklari bilan ajralib turadi. Taniqli chinnisoz Muso Konibodomiyning ham u bilan birga ishlagani maʼlum. Boybobo chinnisoz shogirdlar tayyorlab yetishtirgan. Boybobo chinnisoz yasagan buyumlar (lagan, kosa va boshqalar) Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyida saqaanadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Boygalar

Boygalar (Boiga) — ilonlarning bir urugi, suvilonsimonlar oilasiga kiradi. Uzunligi 2 m cha. Tropik Afrika, Janubiy Osiyo, Avstraliya va Polineziyada tarqalgan. 30 ga yaqin turi bor. Oʻzbekistonning jan.da, Tojikiston va Turkmaniston dashtlarida uz. 1 m keladigan hind boygasi (V. trigonatum) uchraydi. B.ning tanasi ingichka, chiroyli, boshi katta, tanasidan ajralib turadi, koʻzlari yirik. B. tungi hayvon boʻlganligidan koʻz qorachiqlari tikka joylashgan. Aksari daraxt va butaning shoxlarida yashaydi. B. tishlogʻich, uning yuqori jagʻi orqasida zahar tishlarga oʻxshaydigan, yaʼni oldingi tomonida ariqchasi boʻlgan 2—3 katta tishi bor. Chaqishi odam uchun zararsiz. Chaqish oldidan ular xuddi kapcha ilonlar (kobra)ga oʻxshash boshi va koʻkragini yerdan gʻoz koʻtarib, boʻynini shishirgan holda pishqirib, sekin-asta chayqaladi va ogʻzini katta ochib, oʻljaga tashlanadi. B. kaltakesak, mayda umurtqalilar bilan oziqlanadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Boyzoq dodxoh

Boyzoq dodxoh, Boyzoqbiy (1789—1864) — Avliyoota atrofidagi qozoqlarni boshqarish uchun Qoʻqon xoni tomonidan tayinlangan hokim (dodxoh). Katta juz tarkibidagi duglat qabilasining shimir urugʻidan. Qoʻqon xonligiga qarshi kayfiyatda boʻlgan Boyzoq dodxoh yashirincha oʻgʻli Oqmolda (Oqmulla) botir sarkorligidagi 1000 ta yigitni Avliyoota yaqinida turgan rus qoʻshinlariga yordamga yuborgan (1864). Bundan xabar topgan Qoʻqon xonligi amiri lashkari Alimqul uni Chimkentga chaqirtirib olib, qatl qilgan. 120 ta qozoq biylarining sardori boʻlgan Boyzoq dodxoh oʻlimi Alimqulga nisbatan obroʻli qozoklar ommasida kuchli adovat uygʻotdi. Ana shu adovat oqibatida ular ruslarga koʻngilli asqarzobit boʻlib xizmatga kirishgan. Boyzoq dodxoh oʻgʻilu qarindoshlari va yaqinlaridan 400 kishi general Chernyayev qoʻshini safida Toshkent yurishida qatnashdi. Chernyayev 1864-yilning 27-sentabrida Toshkentga qilgan yurishida Boyzoq dodxoh ning oʻgʻli Oqmulla yuklar ortilgan tuyalarni boshqarib borgan, boshqa oʻgʻillari esa yoʻl boshlovchi boʻlib xizmat qilishgan. Jambul viloyatida Boyzoq dodxoh ning yodgorliklari hanuzgacha saqlangan. Boyzoq dodxoh qozoq xalqini dehqonchilik bilan shugʻullanishga, oʻtroq hayot kechirishni oʻrgatishda koʻp mehnat sarflagan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 Oʻzbekistonning yangi tarixi. Birinchi kitob. Turkiston chor Rossiyasi mustamlakachiligi davrida, T., 2000.
Iso Boyzoqov

Boyzoqov Iso (1900.3.10, Pavlodar viloyati Yertis tumani — 1946.3.9, Olmaota) — qozoq xalq oqini, bastakor. Toshkentdagi qozoqqirgʻiz maorif instituti (inpros)da oʻqigan (1924). Bu yerdagi havaskorlar toʻgaragida qatnashib, "Qizil bugʻdoy", "Yoshlarga" kabi ashulalar yozgan. Uning "Quralay suluv" (1925), "Choʻpon ertagi" (1926), "Oʻn bir kun va oʻn bir tun" (1938), "Oltoy etaklarida" (1939), "Kavkaz" (1941), "Oqboʻpa" (1945) kabi dostonlarida insonparvarlik, sevgiga sadoqat, mehroqibat gʻoyalari tarannum etilgan. B. haqida N. Anov "Qushiq qanoti" (1956) nomli roman yozgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

1900-yilda tugʻilganlar
1946-yilda vafot etganlar
Boyirqu

Boyirqu — qad. turkiy qabila. Bargʻudjin (Barguzin) daryosi havzasi (chegarasi — shim. gʻarbda Baykal koʻli, gʻarbda Sayan togʻlari)da yashab, chorvachilik, ovchilik va temirchilik bilan shugʻullangan. 5-asrda Tedi (Tele) qabilalari birlashmasiga, keyinchalik turk va uygʻur xoqonliklari tarkibiga kirgan. 8-asr boshida Gʻarbiy Turk xoqonligining soʻnggi hukmdorlariga qarshi ketmaket yurishlar qilgan. 9— 10-asrlarda bir qismi Sharqiy Turkistonga kelib joylashib, u yerda yangi tashkil topgan uygʻur xonliklarining oʻzaro urushlarida ishtirok etgan. B. xususidagi soʻnggi maʼlumotlar 14-asrga doir yozma manbalarda uchraydi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Boyken

Boyken — serhosil qishki olma navi. Oʻzbekistonda 19-asr oxiridan boshlab tarqalgan. 50- yillargacha koʻp ekilgan. Sovuqqa chidamli, koʻchati oʻtqazilgach, 6—7yili hosilga kiradi. Daraxtining balandligi 7–8 m, shoxshabbasining eni 5–6 m, mevasi 250—300 g, och sariq, quyoshga qaragan tomoni qizgʻish, eti oq, qimizak; sentabr oxirida uzib, martgacha saqlash mumkin. Tupidan 500– 550 kg hosil olinadi. Oʻzbekistonning hamma viloyatlari uchun rayonlashtirilgan. Hozir kam uchraydi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andrey Boyko

Andrey Ivanovich Boyko (aslida Mogilnichenko) (1905, Voronej gubernyasi Voronsovka qishlogʻi — 1992, Toshkent) — opera xonandasi (lirik tenor). Oʻzbekiston xalqartisti (1950). Toshkent musiqa va teatr texnikumini tugatgan (1932). Toshkent rus opera va balet teatri (1935—48), Navoiy nomidagi opera va balet teatri (1948— 66) yakkaxoni, Hamza nomidagi Toshkent musiqa bilim yurtida vokal oʻqituvchisi (1970—88). Yevropa va Rossiya kompozitorlari asarlarida 50 ga yaqin partiyani ijro etgan. Jumladan Gersog, Alfred, Radames ("Rigoletto", "Traviata", "Aida"), Xoze ("Karmen"), Kanio (R. Leonkavallo, "Payatslar"), Lenskiy ("Yevgeniy Onegin"), Berendey (A. RimskiyKorsakov, "Kor qiz"). Knyaz (A. Dargomijskiy, "Suv pariyey"), Devona ("Boris Godunov"), Faust (Sh. Guno. "Faust") va boshqa.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Boylam

Boylam, boylamlar — suyaklarni bir-biriga biriktirib yoki ichki aʼzolar (jigar, taloq, bachadon)ni ushlab turadigan pishiq biriktiruvchi toʻqimadan iborat tuzilma. B. boʻgʻimlarda yaxshi rivojlangan boʻlib, turli harakatlar qilishga imkon beradi. Ular bukiluvchan, choʻziluvchan, taranglanuvchan boʻladi. B. joylashgan oʻrni va bajaradigan vazifasiga koʻra tasmasimon, yumaloq, plastinkasimon va pardasimon boʻlishi mumkin. B.lar gʻaltaksimon boʻgʻimlarda pishiqroq boʻlib, suyaklarning faqat bukilish va yozilishiga imkon beradi, sharsimon boʻgʻimlarni esa boʻgʻim yuzasidan chiqmasligini taʼminlaydi. Bolalarda B. nihoyatda elastik; yosh ulgʻaygan sari B.ning bu xossasi kamayib boradi, baʼzan B.ga ohak yigʻilishi va hatto qotib qolishi mumkin. B.ning choʻzilishi yoki uzilishi kabi shikastlanishlar uchrab turadi, bunda zudlik bilan vrachga murojaat qilish zarur; vrach kelguncha shikastlangan B.ni qattiq qilib bintlash va qimirlatmaslik lozim.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Boyler

Boyler ( — qaynatkich, qozon) — issiqlik va qaynoq suv bilan taʼminlash tizimida suvni isitishga moʻljallangan qurilma.

Yana qarang 
 Suv isitkich
Robert Boyle

Robert Boyle (1627.25.1, Lismor, Irlandiya — 1691.31.12, London) — ingliz kimyogari va fizigi. London Qirollik jamiyati taʼsischilaridan biri. Kimyoviy elementning ilmiy taʼrifini bergan, kimyoga eksperimental usulni kiritgan, kimyoviy analizga asos solgan. Kimyoning fan sifatida shakllanishiga katta hissa qoʻshgan. Boyl "Kimyoskeptik" kitobida kimyo asl boʻlmagan metallarni oltinga aylantirish, shuningdek dorilar tayyorlash usullarini izlash bilan emas, balki mustaqil fan boʻlishi kerak, deb aytadi. Gaz qonunlaridan biri (Boyl — Mariott qonuni)na yaratgan (1662). Yorugʻlik, elektr, issiqlik, akustik hodisalarni tadqiq qilish bilan ham shugʻullangan. Boyl dunyoqarashi qarama-qarshiliklardan xoli boʻlmagan; falsafada idealizmga moyil boʻlgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Kishilar
Olimlar
Boyl-Mariott qonuni

Boyl-mariott qonuni — gaz bosimi bilan hajmi orasidagi bogʻlanishni ifodalaydigan qonun; ideal gazning muayyan massasi uchun oʻzgarmas trada gaz bosimining u egallagan hajmga koʻpaytmasi oʻzgarmasligini ifodalaydi. B. — Boyl-mariott qonuni ideal gazlarga tatbiq qilinadi, real gazlar bu qonunga qisman boʻysunadi. Biroq uy temperaturasi va normal bosimga yaqin sharoitda koʻpchilik gazlar B. — Boyl-mariott qonuni ga boʻysunadi, yuqori bosimda esa bu qonundan chetga chiqadi. B. — Boyl-mariott qonuni ni 1662-yilda R. Boyya va undan mustaqil ravishda 1676-yilda E. Mariott topgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Abdumoʻmin Boymatov

Abdumoʻmin Boymatov (1931.1.1, Fargʻona) — haykaltarosh, Oʻzbekiston xalq rassomi (1989). Respublika rassomlik bilim yurtini (1959) va Leningrad (hozirgi SanktPeterburg) rassomlik, haykaltaroshlik va meʼmorlik institutini (1965) tugatgan. Toshkent pedagogika instituti (1966—85) va Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instituti (1978—98)da dare bergan. B. dastgoxli va mahobatli haykaltaroshlikda ijod qiladi, portret ustasi. Ijodiga akademik sanʼatga xos badiiylik, mahorat, shakl pishiqligi va yaxlitligi, ulugʻvorlik ruhi xos. Muhim asarlari: "Qoraqumda" (gips, 1964), "Karnay" (bronza, 1964), "Abu Ali ibn Sino" (yogʻoch, 1967), "Fidoyi" (yogʻochgranit, 1972), "AlXorazmiy" (yogʻoch, 1972), "Al Forobiy" (gips, 1974), "Shahid ketganlar xotirasiga" (bronza, 1977), "Baxmal qizi" (yogʻoch, 1977), "Furqat va Muqimiy" (bronza, 1983), "Umar Xayyom" (gips, 1983), "Alisher Navoiy" (bronza, 1991) va boshqa; "Pop tumani askarlariga" (qizil tuf, 1970) va "Quva tumani askarlariga" (granit, bronza, 1987) va boshqa mahobatli yodgorliklar muallifi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oʻzbekiston Respublikasi xalq rassomlari
Gʻayrat Boymatov

Gʻayrat Zuhriddinovich Boymatov (1946.26.2, Toshkent) — grafik rassom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1989). Respublika rassomlik bilim yurtini (1966) va Harkov badiiy sanoat institutini (1971) tugatgan. B. ijodiga badiiy joʻshqinlik, ramziy tasviriy yechim va vositalar, oʻz gʻoyasini turkum lavhalarda (asosan, akvarelda) yaratish xos. Asarlarida milliy madaniy meros (urfodatlar, hunarmandlik. tomosha sanʼati, anʼanaviy turmush tarzi)ni, qadrdon oʻlkaning goʻzal va betakror tabiatini, unga bogʻliq muammolarni yorqin lavhalarda aks ettiradi. Muhim asarlari: "Oʻzbekiston manzaralari" (1986), "Qora qoʻgʻirchoqlar" (1986), "Vizantiya koʻrinishlari" (1989), "Oʻrta Osiyoning qadimgi tangalari" (1995—97) turkumlari; aralash texnikada ishlangan "Oʻlimdan soʻng oʻzga qiyofada dunyoga kelish", "Zinapoyadan yuqoriga intilish", "Sayyoralar", "Rangdor tushlar" (1992); "Tush", "Qora quti", "Insonning yetti gunohi" toʻrtligi (1995-97) va boshqa.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1946-yilda tugʻilganlar
26-fevralda tugʻilganlar
Ahmad Boymurodov

Boymurodov Ahmad (1943.3.5, Buxoro) – Oʻzbekiston Respublikasi xalq ustasi (1999), meʼmor. Usta Ochil Bobomurodov bilan birga ishlab, undan qadimgi meʼmoriy obidalarni taʼmirlash sirlarini oʻrgangan. Usta Shirin Murodov nomidagi Buxoro maxsus ilmiy taʼmirlash ishlab chiqarish korxonasida ustameʼmor. 1980–2000- yillarda B. yetakchi mutaxassis sifatida Abulqosim madrasasi (Toshkent), Ulugʻbek madrasasi (Buxoro), Bahouddin Naqshband majmuasi, Chor Bakr meʼmoriy majmuasi, Buxoro namozgohi, Sayfiddin Bahorziy maqbarasi kabi meʼmoriy obidalarni taʼmirlashga katta hissa qoʻshgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Kishilar:Madrasalar
1943-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Ibodulla Boymurodov

Ibodulla Boymurodov (1940.25.3, Pastdargʻom tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Samarqand Davlat Universitetining mat. fakultetini tugatgan (1971). 1963-yildan Pastdargʻom tumanidagi 9, 74-maktablarda, 1976-yildan Nurobod tumanidagi 15-maktabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi. Boymurodov darslarni koʻrgazmali qurollar asosida samarali tashkil etishga katta ahamiyat beradi, har bir oʻquvchi bilan yakkamayakka ishlab, ularni mustaqil fiqolashga, ogʻzaki nutqini oʻstirishga harakat qiladi. "Boshlangʻich sinf oʻquvchilarini oʻyinlar orqali tarbiyalash" mavzuini ishlagan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Eshbolta Boymurodov

Eshbolta Boymurodov (1957.18.4, Dehqonobod tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1996). Toshkent pedagogika institutining badiiygrafika fakultetini tugatgan (1980). 1980-yildan Dehqonobod tumanidagi maktabda, 1982-yildan Nishon tumanidagi 12maktabda chizmachilik va tasviriy sanʼat oʻqituvchisi. Boymurodov darslarda koʻrgazmali qurollardan unumli foydalanadi. U tasviriy sanʼat boʻyicha chuqurlashtirilgan sinf tashkil qilib, iktidorli oʻquvchilarni jalb qilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Hosil Boymuhamedov

Hosil Nurmatovich Boymuhamedov (1918.1.12 Toshkent 1990.14.7) — geolog olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1979), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1976), Qoraqalpogʻistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1979), geol.mineralogiya fanlari doktori (1960), professor (1962). Oʻrta Osiyo industrial institutini tugatgan (1943). Oʻzbekiston Geol. boshqarmasida katta geolog va geologkonsultant (195052). Oʻrta Osiyo politexnika institutida dotsent (1950—61). Geol. va mineral xom ashyo institutida katta ilmiy xodim (1957—60). ToshPIda kafedra mudiri (1960-yildan), prorektor (1960—72). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Prezidiumining bosh ilmiy kotibi va hayʼat aʼzosi (1972—79), Yer haqidagi fanlar boʻlimining akad.kotibi (1979-yildan). Foydali kazilmalar konlarini geokimyoviy usulda izlash Urta Osiyo seksiyasining raisi (1980-yildan). Kosmos boʻyicha ilmiykonsultativ kengash raisi (1984). Bir qancha xalqaro va regional kongress va kengashlar, jumladan jahon geologlari 27Xalqaro kongressining (1984) tashkilotchisi va qatnashchisi. "Oʻzbekiston geologiya jurnali"ning bosh muharriri (1988). Asarlari ruda konlari geol.si va Urta Osiyodagi rudali rayonlar va provinsiyalar metallogeniyasiga bagʻishlangan. Urta Osiyo, jumladan Oʻzbekistonning foydali kazilmalar konlari formatsion metallogenik haritasini tuzganlardan biri va bosh muharriri. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1985). Birinchi kon ochuvchi (1980). Toshkent shahri koʻchalaridan biri B. nomiga qoʻyilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Boyoma

Boyoma (1983-yilgacha StenliKongo daryosidagi sharsharalar. Markaziy Afrikada. Kongo Demokratik Respublikasi hududida, Ubundu va Kisangani shaharlari oraligʻida. 150 km oraliqda joylashgan 7 katta ostonadan iborat, sharsharalarning umumiy balandligi 40 m. Daryoning shu qismida kema yurmaganligi uchun uning chap qirgʻogʻi boʻylab temir yoʻl oʻtgan. Ostonalardan yuqoridadaryo Lualaba deb nomlanadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Boypoʻrishlisoy

Boypoʻrishlisoy — Samarqand viloyatidagi soy. Nurota togʻlarining jan. yon bagʻridan 1700 m balandlikdagi buloklardan boshlanadi. Qor va yomgʻirdan suv oladi. Uzunligi 15 km. Urtacha yillik suv sarfi 50—100 l/sek. Boypoʻrishlisoy bahorda sel kelganda Oqtepasoyga qoʻshiladi.

Manbalar 

 

Oʻzbekistondagi daryolar
Boysun naslchilik zavodi

Boysun naslchilik zavodi — zotdor hisori qoʻchqorlari va qoʻylari yetishtirish bilan shugʻullanadigan zavod. Surxondaryo viloyati Boysun shumanida joylashgan. 1957-yil sentabrda tashkil etilgan. 36 ming qoʻy, shu jumladan 16 ming bosh sovliq bor (2000). 3dda Oʻzbekiston chorvachilik instituti bilan hamkorlikda hisori qoʻylar zotini yaxshilash, mahsuldorligini oshirish, zootexnika qoidalarini takomillashtirish masalalari oʻrganiladi, respublikadagi qoʻychilik xoʻjaliklariga zotli qoʻchqorlar yetkazib beriladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Boysun svitasi

Boysun svitasi (Surxondaryo viloyatidagi Boysun qishlogʻi nomidan) — oʻrta va yuqori yura davriga mansub yotqiziklar. 1959-yilda alohida svita sifatida ajratilgan. Boysun svitasi da qumtosh, alevrolit, mergel, gil va ohaktosh qatlamlari uchraydi. Faunaning koʻp qoddiqdari topilgan. Qalinligi 240 m. Hisor tizmasining jan.gʻarbiy (Koʻhitang va boshqalar) tarmoqlarida tarqalgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Boysun soyligi

Boysun soyligi — Boysun tizmasining janubi-gʻarbiy etaklaridagi soylik. Boysun soyligi shimolida Chagʻil togʻlari, sharkda Sherobod-Sariqamish qirlari, janubiy va janubi-gʻarbda baland tepaliklar va past togʻlar bilan oʻralgan. Mutlaq balandligi 1200 m. Boysun soyligida qish unchalik sovuq emas, yoz issiq va quruq. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —0,8°, iyulniki 27°. Yillik yogʻin miqdori 445 mm, asosan qish va bahorda yogʻadi. Boysun soyligi ni shimolida Boysun tizmasi etaklaridan va Chagʻil togʻlari yon bagʻirlaridan boshlanuvchi soylar kesib oʻtadi. Bu soylar faqat bahorda toʻlib oqadi, qolgan vaqtlarda qurib qoladi. Boysun soyligida qumoq, shoʻrtob va boʻz tuproqli yerlar koʻp, dehqonchilik qilinadi. Yassi tepalik va qirlarida lalmi bugʻdoy va arpa ekiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Surxondaryo viloyati
Oʻzbekiston geografiyasi