MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Amoghavayra

Amoghavajra (sanskrit: अमोघवज्र; xitoycha: 不空; pinyin: Bùkōng; yaponcha: Fukū; koreys: 불공; vyetnamcha: Bất Không; 705–774) – tarjimon, Xitoy tarixida siyosiy jihatdan eng kuchli buddist rohiblaridan biri va Shingon buddizmidagi sakkiz patriarxdan biri sifatida tan olingan.

Xitoyda Tangmi (kāng sulolasidagi ezoterik maktab) nomi bilan tanilgan bu ezoterik taʼlimotlar keyinchalik Yaponiyada Kūkai ismli buddist rohib homiyligida gullab-yashnagan edi. Shuning uchun u koʻpincha yapon ezoterik buddizmi yoki pravoslav ezoterik buddizm deb ataladi.

Shingon soʻzi xitoycha zhēnyán (真言) soʻzining yaponcha oʻqilishi boʻlib, sanskritcha मन्त्र (mantra) soʻzining tarjimasi hisoblanadi.

Hayoti 
Amoghavajra Samarqandda hind savdogar oilasida tugʻilgan. Feyxis yozuviga koʻra otasi braxman va onasining kelib chiqishi soʻgʻdlik boʻlgan. Otasi vafotidan keyin 10 yoshida Xitoyga ketgan. 719-yilda u Vajrabodxi tomonidan sanghaga tayinlangan va uning shogirdi boʻlgan. 741-yilda barcha xorijiy rohiblar Xitoydan chiqarib yuborilgandan soʻng, u va baʼzi hamkorlari bilan Shri-Lanka va Hindistonga tashrif buyurib, keyinchalik hajga bordilar. Ushbu sayohat davomida u Vajrabodxining shogirdi Nagabodxi bilan uchrashdi va undan baʼzi bilimlarni oʻrgandi. U 746-yilda Shri-Lankadan yigʻilgan besh yuz jildga yaqin maʼlumotlar bilan Xitoyga qaytib keldi.

750-yilda u Tan sulolasi generali Geshu Xanning harbiy gubernatorligiga qoʻshilish uchun sanghani tark etdi. 754-yilda u Vajrayana buddizmi tantralarning asosiy qismi boʻlgan Tattvasagraha Tantra matnlarining birinchi qismini (Taishō Tripiṭaka. 865) tarjima qildi, bu uning eng muhim yutuqlaridan biriga aylandi. U Vajrayana buddizmi taʼlimotlarini maʼrifatga erishishning eng samarali usuli deb hisobladi va uning asosiy sxemasini bir qator asarlarga kiritdi.

Amoghavayra An Lushan qoʻzgʻoloni paytida qoʻlga olindi, ammo 757-yilda yordamchi kuchlar tomonidan ozod qilindi. U poytaxtni tozalash va Tan davlatining xavfsizligini mustahkamlash uchun marosimlar oʻtkazdi. Ikki yil oʻtgach, u imperator Tan imperatori Suzongni chakravartin sifatida buddizmga boshladi.

Amoghavayra An Lushan qoʻzgʻoloniga qarshi Tan sulolasi davlatiga yordam berdi. U An Lushan armiyasiga gʻayritabiiy hujum qilish va yoʻq qilishda samarali boʻlgan Vajrayana marosimlarini oʻtkazdi.

765-yilda Amoghavayra Chananga bostirib kirishga tayyor boʻlgan 200 000 kishilik Tibet va Uygʻur armiyasining yurishiga qarshi turish uchun turli marosimlardan foydalangan.

Vutay togʻidagi hashamatli Jinge ibodatxonasi 767-yilda qurib bitkazilgan. Bu ibodatxona Amoghavayraning uy hayvonlari loyihasi boʻlib, uning bodxisattva Manjusrini Xitoyning himoyachisi sifatida targʻib qilishga qaratilgan koʻp harakatlaridan biri. Amoghavajra Tan imperatori Daizongning iltimosiga binoan falokatning oldini olish uchun marosimlarni bajarishda davom etgan.

Adabiyotlar 
 Astley, Ian (1987). The Rishukyo, a translation and commentary in the light of modern Japanese scholarship, PhD thesis, The University of Leeds

Manbalar

Tashqi havolalar 
Digital Dictionary of Buddhism
A review of Chinese Esoteric Buddhism: Amoghavajra and the Ruling Elite
Farosat

Farosat bu – voqea va hodisalar mohiyatini anglash omilining eng yuqori va amalda isbotlanuvchi darajasidir. Farosat orqali boshqa odamlardagi quvonch va qaygʻuni kichik bir ishoradan payqay olish, tashqi qiyofasi, xatti-harakatlari, oʻzini tutishi, yuz mimikasidan ruhiyatidagi oʻzgarishlarni toʻgʻri anglay bilish mumkin. Shuningdek, u shaxsning maʼnaviy, ijtimoiy-intellektual taraqqiy etganlik darajasi, insonning oʻzidagi hayotiy ehtiyojlarini qondirish koʻlamini aniq belgilay olish mezoni va hayotda yashash hamda faoliyat yuritish sifatining eng muhim koʻrsatkichi oʻlaroq namoyon boʻladi.

Maʼnolari 
Husayn Voiz Koshifiyning yozishicha, farosat soʻzining lugʻaviy maʼnosi biror narsaning yaxshi va yomon xususiyatlarini koʻrib aniqlashdir. Soʻzning istilohiy maʼnosi esa biror-bir narsaning tashqi jihatlari yoki inson ruhiyati va tanasidagi oʻzgarishlari, alomatlariga qarab mushohada qilish asosida uning ichki mohiyatidan ogoh boʻlishdir.

Tarkibiy qismlari 
Farosatning tarkibiy qismlari bo‘lgan samarali anglash holati, ongli yondashuv, aql bilan ish tutish kabilar mazmunan bir-biriga yaqin ma'nolarni ifodalaydi. Zero, inson turli narsalar hamda voqealarning mohiyatiga yetib borgan taqdirdagina anglash holatini boshdan kechiradi. Anglash esa insonni maqsadli harakatga undaydi. Anglangan narsalargina hayotiy ehtiyojga aylanadi. Ana shuning uchun ham voqelikni farosat orqali anglashgacha bo‘lgan jarayonni fikr, g‘oya, maqsad, reja, amaliyot bosqichlari tarzida tasniflab o‘rganish maqsadga muvofiqdir.

Turi va shakli 
Farosatning turi va shakli turlicha bo‘lib, bir sohadagi fahmu farosatga ega insonlar boshqa sohalarda yetarli darajada farosatli bo‘la olmasliklari ko‘p kuzatilgan. Bunday boʻlishiga, ya'ni boshqa sohalarda ham odamning oʻz sohasidagi kabi barobar farosatli ish tuta olmasligining asosiy sababi uning yangi kirishgan sohalariga xos boʻlgan zarur bilim va tajribalarning yetarli emasligi bilan izohlanadi.

Rivojlantirish omillari 
Farosatni rivojlantirishning uch manbasi bor:

 Aql – odamning har bir narsa-voqeaga munosabat bildirishda adekvat yondasha olish, har bir ishni meʼyorida bajara olish salohiyatini shakllantirish.
 Iymon-eʼtiqodda mustahkamlik, toʻgʻri tarbiya olganlik, odoblilik, soʻrashdan tortinmaslik, sinchkovlik, diqqat-eʼtiborli boʻlish.
 Chuqur bilimga va yuksak darajadagi kasbiy mahoratga, har bir narsani boshqa holat va faktlar bilan qiyoslab xulosa chiqara olish salohiyatiga, katta hayotiy va kasbiy tajribaga ega boʻlish.

Hikmatlar 
Abu Ali ibn Sino farosatning ijtimoiy ahamiyati xususida shunday taʼrif beradi: "Farosat deb sezgidan keladigan ishoraning asl maʼnosiga tezda yetishmoqqa aytiladi".

Manbalar 

Insoniy sifatlar haqida
Al-komil fi-t-ta’rix

Al-komil fi-t-taʼrix (Mukammal tarix) – tarixiy asar. Muallifi arab tarixchisi Ibn al-Asir (1160–1234). Asarda dunyoning yaratilishidan to 1231-yilgacha Sharq mamlakatlarida boʻlib oʻtgan ijtimoiy-siyosiy voqealar bayon qilingan.
Asar 12 jilddan iborat boʻlib, Sharq mamlakatlari, xususan Oʻrta Osiyo xalqlari tarixini yoritib beruvchi manbalardan biri hisoblanadi.
Al-komil fi-t-taʼrix asarida Tabariyning saqlanib qolmagan „Kitob fi axbor vuloti Xuroson“ (Xuroson hukmdorlari haqida axborot beruvchi kitob) asari maʼlumotlaridan foydalanilgan.
Asarning I-II jildlarida dunyo yaratilishidan 931-yilgacha boʻlgan jarayonlar yozilgan va Tabariy, Balazuriy, as-Salomiy va boshqalar asarlaridan keng foydalanilgan.
Al-komil fi-t-taʼrix asarining VII–XII jildlari mustaqil ahamiyatga ega va aniq maʼlumotlar asosida yozilgan. Asarda Oʻrta Osiyoda yuz bergan muhim va aniq voqealarni uchratish mumkin. Ayniqsa XII jildda moʻgʻullar istilosi haqida maʼlumotlar keltirilgan boʻlib, XIII asr birinchi choragida siyosiy tarixni oʻrganishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Al-komil fi-t-taʼrix asari Buxoro tarixini oʻrganishda ham muhim ahamiyatga ega. Asarda Buxoroda hukmronlik qilgan somoniylar davri voqea-hodisalarini, Xorazmshoh Muhammad bilan Buxoro munosabatlarini uchratish mumkin. Bundan tashqari asarda Ismoil Somoniy va Amir ibn Lays oʻrtasidagi munosabatlar haqida maʼlumotlar mavjud.
Asar matni uch marotaba 1851, 1876, 1901-yillarda chop etilgan. Asarning ayrim parchalari Krimskiy va  Mednikov tomonidan rus tiliga tarjima qilingan. Xiva xoni Muhammad Rahimxon II (1863–1910) davrida toʻliq ravishda asar oʻzbek tiliga Muhammad Sharif oxund va Narzulla muftiy tomonidan tarjima qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 

Tarixiy asarlar
Verner fon Fritsch

Verner fon Fritsch (Werner Freiherr von Fritsch, 4-avgust 1880-yil; Benrat, Dyusseldorf – 22-sentyabr 1939; Praga, Varshava) – nemis harbiy ofitseri va fashistlar Germaniyasining generalobersti .

U 18 yoshida Germaniya imperatorligining armiyasiga (Reyxsher) kirgan va oʻzining yuksak harbiy fazilatlari koʻrsatib iya Bosh shtabining eʼtiborini torta olgan shaxs. Fritsch 1901-yilda, 21-yoshida, uni Prussiya harbiy akademiyasiga (Preussische Kriegsakademie) oʻtkazilgan. 1911-yilda u birinchi leytenant (Oberleutnant) lavozimiga va Bosh shtab boshligʻi etib tayinlanadi. Birinchi jahon urushi davrida uning ahamiyati va koʻnikmalri asta-sekin oʻsib bordi va boshqa mukofotlar qatorida 1-orden ham bor edi. U „Temir xoch“ toifasi medaliga va qora yarador nishoni medallariga ega boʻlgan.

Urushlararo davrda Von Fritsch Veymar Respublikasi Qurolli Kuchlarida (Reyxsver shahri) xizmat qilgan. 1932-yilda u Kurt fon Shleyxer tomonidan general-mayor unvoni berilgan. U oʻzini istiqbolli yosh ofitser sifatida koʻrishadi. 1933-yilda natsistlar hokimiyat tepasiga kelganidan keyin fon Fritsch natsistlarni radikal kuch sifatida koʻrgan, yangi tuzumning iliq tarafdorlaridan biriga aylandi.

Fritsch 1934-yil fevral oyida Armiya bosh qoʻmondoni (Oberkommando des Heeres yoki OKH) lavozimiga tayinlandi.

U Germaniyaning yashirin qurollanishlar davrida Sovet Ittifoqi bilan yaqindan hamkorlik qilishadi. Fritsch sovetparast tashqi siyosatini afzal koʻrardi va Polshaga juda nafratlanar edi. 1939-yilda u Polshaga bostirib kirish rejasi ustida ishlay boshladi.

Adolf Gitler hokimiyat tepasiga kelgach, 1934-yil yanvarda prezident Pol fon Hindenburg tomonidan quruqlikdagi qoʻshinlarining bosh qoʻmondoni etib tayinlandi. Gitlerning qayta qurollanish eʼlonidan keyin u 1935-yil iyun oyida OKH Bosh qoʻmondoni boʻldi.

1937-yil 5-noyabrda Gitler oʻzining urush rejasini Germaniyaning uch armiyaning bosh qoʻmondonlariga eʼlon qilganida soʻng u mudofaa vaziri Verner fon Blomberg bilan birgalikda Gitlerga qarshi chiqdi. 1938-yil mart oyida u gomoseksuallik sababli OKH ni Bosh qoʻmondonligidan chetlashtirildi. Harbiy sudda oqlangan boʻlsa ham, u armiyaga qaytmadi.

1939-yil 1-sentyabrda . Ikkinchi jahon urushi boshlanganda u artilleriya polkining faxriy qoʻmondoni sifatida Polsha bosqinida qatnashgan. 22-sentabr kuni u Varshavaning Praga tumanidagi toʻqnashuvlaridan birida ogʻir yaralangan va davolanishidan bosh tortganidan keyin vafot etgan.

Fritsch . U Ikkinchi jahon urushida janglarda halok boʻlgan ikkinchi nemis generali edi; Birinchisi [[SS qo'mondoni Vilgelm Fritz fon Roettig 1939-yil 10-sentyabrda Polshaning Opoczno shahrida oʻldirilgan. Fritsch jangda halok boʻlgan ikkinchi general boʻlganligi sababli, voqea diqqat bilan tekshirildi.

Shuningdek qarang 

 Polsha ekspeditsiyasi

Tashqi havolalar 

 Freiherren von Fritsch oilaviy veb-sayti  1 Kasım 2008 tarihinde
1939-yilda vafot etganlar
1880-yilda tugʻilganlar
Abuzed Omar Dorda

Abuzed Omar Dorda (1944-yil 4-aprel – 2022-yil 28-fevral) 1990-yil 7-oktabrdan 1994-yil 29-yanvargacha Liviya Xalq qoʻmitasi Bosh kotibi (Bosh Vazir) va 1997-2003-yillarda Liviyaning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi doimiy vakili sifatida faoliyat yuritgan liviyalik siyosatchi.

Hayoti va karyerasi 
Dorda siyosatga 1970-yilda Misrata tumani gubernatori sifatida kirib kelgan va bu lavozimda 1972-yilgacha faoliyat yuritgan. Keyinchalik u 1974-yilgacha Axborot va madaniyat vaziri, 1976-yilgacha esa Tashqi ishlar kotibi oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. 1990-yilda u Bosh Vazir, 1997-yilda esa Liviyaning BMTdagi doimiy vakili boʻldi.

2009-yil 12-aprelda Dorda Mussa Kussa oʻrniga „Mukhabarat el-Jamahiriya“ (milliy razvedka agentligi) rahbari etib tayinlangani haqida xabar berilgan.

Dorda Gaddafining yaqin kishilaridan biri boʻlgan edi. Ammo 2011-yil 31-martda Dorda Liviyadagi fuqarolar urushi fonida va Gaddafinig hukumatidan voz kechish maqsadida Tunisda boʻlgani va u yerdan parvoz qilishni kutayotgani haqida xabar berilgan. Shunigdek, Dorda 2011-yil 11-sentyabrda Milli kengash kuchlari tomonidan hibsga olingan. Jazoni oʻtash davrida Dorda qamoqxonaning ikkinchi qavati derazasidan yiqilish orqali qattiq jarohat oladi (ikkala oyogʻi sinadi). Bu holatda uning oilasi Dordani uyushtirilgan suiqasddan qutulib qolgan deb ishonsa, qamoqxona rasmiylari uni oʻz joniga qasd qilishga uringanini daʼvo qilishgan. U 2019-yil fevralda sogʻligi sababli ozod etiladi va tezda Tunis orqali Misrga ketadi.

2021-yil iyunda Dorda Khalifa Haftar bilan Qohirada uchrashgani aytiladi.

Dorda 2022-yil 28-fevralda 77-yoshida Qohirada vafot etadi.

Manbalar 

 

1944-yilda tug'ilganlar
2022-yilda vafot etganlar
Liviyaning Bosh Vazirlari
Liviyaning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi doimiy vakillari
Liviya hukumati vazirlari
Liviyalik mahbuzlar
Liviyalik jinoyatda ayblangan siyosatchilar
Razvedka agentliklari direktorlari
Misrata tumanilik odamlar
Kitob al-ansob

Kitob al-ansob (Nasabnoma, Nasablar haqida kitob) – tarixiy asar. Muallifi Abdulkarim ibn Muhammad as-Sam’oniy (1113–1167) boʻlib, asar Movarounnahr va Eron mamlaktlari allomalari va mashhur kishilariga bagʻishlangan.
Asarda VIII–XII asrlarda yashab oʻtgan Oʻrta Osiyolik allomalar haqida keng maʼlumotlar keltirilgan.
Kitob al-ansob asarida olimning ismi, kelib chiqishi, tugʻilgan va yashagan joylari, tavallud va vafoti, ilmdagi qilgan ishlari va ustozlari toʻgʻrisida maʼlumot beriladi. Asarda yozilgan barcha kishilar tarixiy shaxslar hisoblanadi. Asarning yana bir asosiy tomonlaridan biri joy nomlarining keltirilganligidir. Asarda Buxoro tarixi bilan bogʻliq shaxslar toʻgʻrisida ham maʼlumotlar keltirilgan. Jumladan, Buxoro viloyati Gʻijduvon tumani Gʻishti qishlogʻi toʻgʻrisida ham maʼlumot keltirilgan. Aynan Ibrohim Muhammad al-Gʻishtiy shu qishloqda yashagan.
Kitob al-ansob asarida Buxoro tumanida joylashgan Zarmanoq qishlogʻi haqida maʼlumotlar boʻlib, qishloq Zarmanox deb keltirilgan va aynan shu qishloqda Abu Abdullo Muhammad Zarmonoxiy nomli olim yashagan.
Asarda Abu Bakr Ahmad Bonobiy, Abu Tolib Abdulla Bonobiy, Abu Abdullo Husayn Bonobodiy kabi olimlar shaxsiyati toʻgʻrisida maʼlumotlar keltirilgan.
„Kitob al-ansob“ asarining ikki marotaba arabcha matni nashr qilingan. Asar bosh qismi 1835-yilda Vyustenfeld, toʻla qismi esa 1912-yilda D. S. Margolius tomonidan chop etilgan. Asarning bundan tashqari Bayrut nashri ham mavjud. Kitob al-ansob asari 2017-yillarda Abdulgʻafur Razzaqov va Komiljon Rahimovlar tomonidan oʻzbek tiliga nashr qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 

Tarixiy asarlar
Oksiart

Oksiart (qadimgi forscha: 𐎢𐎺𐎧𐏁𐎫𐎼, yunoncha: ὈleĬrēs,  („Vaxš-ard“), qadimgi eron tilidagi tasdiqlanmagan shakli: *Huxšathra) – Soʻgʻd yoki Baqtriyada tugʻilgan. Zodagonlar oilasidan boʻlgan. Makedoniyalik Aleksandrning xotini Rohshanakning otasi.

Hayoti 
Oksiart nomi birinchi marta Bessning Oks daryosi orqali Sugʻdiyonaga chekinishida hamrohlik qilgan (miloddan avvalgi 329-yil) boshliqlaridan biri sifatida tilga olinadi. Bessning oʻlimidan soʻng, Oksiart oʻz xotini va qizlarini xavfsizlik uchun Soʻgʻdiyonadagi Sugʻd qoyasi yaʼni qoya qalʼaga joylashtiradi. Oksiart qalʼani bosib boʻlmas deb hisoblagan, ammo baribir tez orada Iskandar qoʻshinlari qal’ani qoʻlga kiritdi. Aleksandr oʻz asirlariga nafaqat hurmat va eʼtibor bilan munosabatda boʻlibgina qolmay, balki Roxshanakning goʻzalligiga shunchalik maftun boʻlib, uni xotinlikka olmoqchi boʻldi. Oksiart bu xabarni olgach, Aleksandrga boʻysunishga shoshilgan va u uni juda yaxshi qabul qilgan. Miloddan avvalgi 327-yilda Oksiart qizining Aleksandr Makedonskiy bilan nikoh toʻyi boʻlib oʻtgan.

Ushbu voqeadan koʻp oʻtmay, Oksiart Xorienni qoya qal’asini taslim qilishga koʻndirdi. Keyinchalik u Iskandar tomonidan Paropamisada provinsiyasiga satrap etib tayinlandi. U bu lavozimni Iskandar vafotigacha (miloddan avvalgi 323-yil) davom ettirdi. Oksiart oʻz lavozimida Iskandar vafotigacha qoldi. Iskandar vaotidan soʻng unga satraplikning birinchi boʻlinmasi, Bobilning boʻlinishida (miloddan avvalgi 323) va keyingi boʻlinishda (miloddan avvalgi 321-yilda) Triparadis berildi.

Keyinchalik Oksiart Antigonus va Eumenes oʻrtasida kelishmovchilik kelib chiqadi. Oksiart Eumenesni qoʻllab-quvvatlash uchun kichik bir kuch yubordi. Ammo miloddan avvalgi 316-yilda Gabiene jangida Eumenes magʻlub boʻladi va vafot etadi. Oksiart oʻz hukmronligini saqlab qolish uchun Antigonus bilan kelishishga majbur boʻladi.

Manbalarga koʻra Oksiart Salavka I Nikatorning Janubiy Osiyoga harbiy yurishidan oldin vafot etgan boʻlishi mumkin, chunki Salavka Paropamisada satraoligini Maurya hukmdori Chandraguptaga topshirgan.

Adabiyotlar 

 Smith, William (editor); Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, "Oxyartes (

Manbalar

Tashqi havolalar 
 Wiki Classical Dictionary: Oxyartes
 Pothos.org, Oxyarthes, the father of Roxane
Sugʻd
Gennadiy Korkin

S 

Gennadiy Petrovich Korkin (1963-yil 23-avgust, Yangiyer, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – sovet va rus futbolchisi, hujumchi hisoblanadi .

Faoliyati 
1982-1989 yillarda „Spartak Orjonikidze“ da oʻynagan – 228 oʻyin, 35 gol hisobida ikkinchilikda turgan. 1990-yilda u Minskning „Dinamo“ jamoasida oliy ligada bitta oʻyin oʻtkazdi. 1990-1991-yillarda u Lipetskning „Metallurg“ jamoasi tarkibida ikkinchi ligada oʻynagan. U 1992-yilni ikkinchi kuchli divizion PK-37 Finlyandiya klubida oʻtkazdi. 1993-1995-yillarda u yana „Metallurg“da, 1993-1994-yilgi mavsumda esa Kipr „Olimpiakos“ ida 19 ta oʻyin oʻtkazdi. Keyinchalik „Spartak Anapa“ (1996) va „Zvezda Irkutsk“ (1997) klublarida oʻynagan. 1996-yil uchinchi liganing „Spartak“ Anapa – Nalchikning „Spartak-d“ uchrashuvida (13:0) oʻsha paytdagi bir oʻyinda Rossiya chempionligini qoʻlga kiritish boʻyicha rekordni takrorladi va 8 ta gol urdi. Futboldagi faol faoliyati shu yildan boshlab susaya boshlagan. Bir qancha vaqtdan so'ng esa yana futbolda faol qatnasha boshlagan. Avvl o'ynagan jaomalarida qayta takliflar kelgan.

1990-yilda u Dinamo jamoasiga qaytib kelgan, yana 20 ta oʻyin oʻtkazgan, shundan soʻng Bukin „Kamishinni Tekstilshchik“ klubiga qoʻshilgan, u yerda SSSR chempionatida 55 ta oʻyin oʻtkazgan va butun mavsum davomida 1 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan. 1992-yilda Bukin „ПК-37“ bilan Rossiya Oliy ligasida debyut qilgan, futbolchi Oliy ligada 26 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan.

U 1993-yilgi mavsumni „Lada“ jamoasida oʻtkazgan va 34 uchrashuvda 5 ta gol urgan. 1994-yilda u Kubanga koʻchib oʻtgan va u yerda 21 ta oʻyin oʻtkazib 3 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan.

1995-yilda u Sankt-Peterburgning „Spartak“ klubidan taklif olgan, ammo „Kuban“dan transfer amalga oshirmagan.

2001-yildan Lipetskning „Metallurg“ jamoasida ishlagan: 2001-yil – jamoa menejeri, 2002-2006 – sport direktori, 2007-2009 – jamoa menejeri, 2011 yildan – „Metallurg-2“ jamoasi menejeri va bosh murabbiyi vazifasida ishlagan.

Manbalar 

Rossiya futbolchilari
SSSR futbolchilari
Yangiyerda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1963-yilda tugʻilganlar
23-avgustda tugʻilganlar
Ixtiornis

Ixtiornis (, soʻzma-soʻz: baliq qushi) – Shimoliy Amerikada boʻr davrining oxirlarida yashagan dumli qushlar turkumiga mansub dengiz qushidir. Ixtiornis dispar yagona haqiqiy tur sifatida tan olingan. Qazilmalar Alberta, Alabama, Kanzas, Nyu-Meksiko, Saskachevan, Texas va Meksikaning boʻr qatlamlarida joylashgan boʻlib, ular Gʻarbiy ichki dengiz mintaqasida Turondan to Kampaniya asrlarining oxirigacha (93–83,5 million yil avval) shakllangan. Ixtiornis  tipik vakillari hisblanadi. Ushbu qushlarning koʻplab toshga aylangan qoldiqlari topilgan.

Ixtiornisning kashf etilishi tarixiy ahamiyatga ega voqeadir, chunki u orqali quyoshqushlarning rivojlanish tarixi aniqlangan. Bu qushlarning tarixidan oldingi qarindoshlari ichida birinchilardan biri edi; Charlz Darvin evolyutsiya nazaryasi yaratilgandan keyingi dastlabki yillarda uning rolini baholagan. Ixtiornis bugungi kunda ham muhimdir, chunki u bir nechta misollardan maʼlum boʻlgan mezozoy qushlaridan biridir.

2021-yilgi tadqiqotga koʻra, qushning yoʻq boʻlib ketishining sababi uning ibtidoiy miya strukturasi (qazilgan kalla suyagidan tiklangan) tez oʻzgaruvchan sharoitlarga moslasha olmasligi boʻlgan.

Tavsif 

Taxminlarga koʻra, Ixtiornis zamonaviy dengiz qushlarining mezozoy davridagi hamkasbi boʻlgan, masalan, qagʻoqlar, parrandalar va qirgʻoq suvlari. Oʻrtacha shakli kaptarning oʻlchamiga toʻgʻri keladi – 24 santimetr, skelet qanotlari (tuklarsiz) 43 santimetr, ammo namunalar orasidagi farq katta, Ixtiornis dispar turiga qaraganda kichikroq yoki kattaroq boʻlishi mumkin.

Geoxronologiya va rivojlanish tarixi 

Ixtiornisning qoldiqlari butun Niobraran shakllanishi barcha gorizontlarida, yaʼni soʻnggi konyak davridan (89,8–86,3 million yil oldin) Kampaniya davrigacha (taxminan 83,5 million yil oldin) topilgan. Ixtiornisga tegishli boʻlgan eng qadimgi toshqotgan qoldiqlar Kanzasdagi (AQSh)  shakllanishining quyi Turon (taxminan 93 million yil oldin) qismida topilgan. Eski namunalar yangilariga qaraganda kichikroq boʻlgan. Qadimgi (kichikroq) va yoshroq (kattaroq) namunalar qushlarning yetuklikka erishganligi va bir xil geografik mintaqadan kelganligi belgilarini koʻrsatadi. Ehtimol, Ixtiornis dispar turlarining vakillari gʻarbiy Ichki dengiz ekotizimida bir necha million yil davomida doimiy ravishda oʻsib borgan boʻlishi mumkin.

Manbalar
Ravzat ar-rizvon

Ravzat ar-rizvon – tarixiy asar. Muallifi tarixchi va adib Badriddin Kashmiriydir. Asar Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Shayboniylar sulolasi davri va Joʻyboriy xoʻjalari haqida maʼlumot beruvchi manbalardan biri. Mazkur asar 1590-yilda yozib tugatilgan.

Tarixchi olim Halim Toʻrayev Badriddin Kashmiriyni XVI asrning ikkinchi yarmida Joʻyboriy xoʻjalari tarixshunosligi asoschisi sifatida taʼriflagan. Uning fikriga koʻra asar Joʻyboriy xoʻjalari ijtimoiy-siyosiy, maʼnaviy va xoʻjalik faoliyatini aks ettiruvchi „shoh asar“dir. Badriddin Kashmiriy ushbu asari baʼzi masalalarda „Abdullanoma“ asari bilan
raqobatlasha oladi. 
Asarning yagona qoʻlyozma nusxasi OʻzR FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida mavjud.
Ravzat ar-rizvon asaridan M. A. Abduraimov, Boʻriboy Ahmedov, I.Saidahmedov, L.Rahmonova, B.Bobojonov kabi olimlar tadqiqotlarida keng foydalanishgan.
Asar muallifi Badriddin Kashmiriy asli kashmirlik boʻlib, 1553-yil Buxoroga keladi va shu yerda Joʻyboriy Xoʻja Islomga shogirt tushadi. U Joʻyboriylar xonadoni shaxsiy kotibiga aylanadi va Xoʻja Islom tomonidan 500 tanga va Xoja Saʼd tomonidan yana 500 tanga bilan taqdirlangan.
Asar yettida bobdan iborat va Joʻyboriy xoʻjalari vakillari Xoʻja Islom va Xoʻja Saʼd faoliyati haqida maʼlumotlar keltirilgan. Asarda Joʻyboriylar oʻrtasidagi yozishmalar, tarixiy voqealar va sheʼriy parchalar mavjud.
Asar muallif tomonidan oʻzi koʻrgan voqealar asosida yozilgan. Birinchi bobda Joʻyboriy xoʻjalardan Xoʻja Islom faoliyati va avlodlari haqida maʼlumotlar mavjud. Ravzat ar-rizvon asarida shayboniy Iskandarxon va Xoʻja Islom oʻrtasidagi munosabatlar ham keltirilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
Tarixiy asarlar