MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Karbin

Karbin — qora rangli mayda kristall kukun. XX asrning 60-yillarida birinchi boʻlib rus kimyogarlari sintezlasa, keyinroq u tabiatda chaoit minerali tarkibida topilgan. Karbinning tuzulishi chiqizli.

Fizik xossalari 
Karbin grafitga qaraganda qattiqroq, olmosdan esa yumshoq. Yarimoʻtkazgich xossasiga ega. Havo ishtirokisiz 2800 °C ga qadar qizdirganda grafitga aylanadi.

Qoʻllanilishi 
Karbinning odam organizmidagi toʻqima bilan mos keluvchi xossalari bor. Uning ushbu xossalari tibbiyotda sunʼiy qon tomirlarini ishlab chiqarishda qoʻllaniladi.

Manbalar
Kalsiy fosfatlari

Kalsiy fosfatlari — kalsiy va kislorod tarkibli fosfor kislotalarning noorganik birikmalari. Ularning koʻrinishi oq yoki rangsiz kristallar shaklida.

Tavsifi 
Quyidagi kalsiy fosfatlari maʼlum va keng qoʻllaniladi:Roʻyxatda keltirilganlarga qoʻshimcha ravishda, boshqa kalsiy fosfatlari ham mavjud, masalan: superfosfatlar — oʻgʻitlar sifatida ishlatiladigan aralashmalar; optik shisha ishlab chiqarishda ishlatiladigan polifosfatlar va boshqalar.

Olinishi 
Sanoatda ular asosan fosfor tarkibli minerallar — fosforit va apatitni qayta ishlash orqali olinadi.

Qoʻllanilishi 
Kalsiy fosfatlarning asosiy qoʻllanilishi fosforli oʻgʻitlardir. Bundan tashqari, ular non tayyorlashda, chorva mollari va qushlarni boqishda oziq-ovqat qoʻshimchalari sifatida, abraziv moddalar sifatida ishlatiladi. Fosfat minerallari fosfor va ortofosfor kislotasini olish uchun ham ishlatiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Ksenzenko V. I., Stasinevich D. S. Kalsiya fosfati // Ximicheskaya ensiklopediya: v 5 t. / Gl. red. I. L. Knunyans. — M.: Sovetskaya ensiklopediya, 1990. — T. 2: Daffa—Medi. — S. 299. — 671 s. — 100 000 ekz. — ISBN 5-85270-035-5.

Havolalar 
 
Kalsiy fosfati
Oddiy qariya

Oddiy qariya () — chistiklar (Alcidae) oilasiga mansub boʻlgan kichkina qush.

Tashqi koʻrinish 
Kattalarining yozda oq chiziqlar bilan qoplanadigan qora boshi bor. Tanasining ustki tomoni kulrang, pastki tomoni oq rangda. Kalta tumshugʻi sariq rangda.

Tarqalishi 
Asosan Aleut orollari va Alyaska qirgʻoqlaridagi boshqa orollarda in quradi.

Hayot tarzi 
Oddiy qariyalar koloniyalar boʻlib in quradilar. Urgʻochisi toʻgʻri toshloq yerga yoki daraxtlarning ildizlari orasiga bir yoki ikkita tuxum qoʻyadi. Yoshlarini yirtqichlardan himoya qilish maqsadida ota-onalar, polaponlar ochib chiqqanidan bir necha kun oʻtgach, ularni inlarida emas, balki oʻzlari bilan dengizga olib borib, oʻsha yerda ovqatlantiradilar.

Ozuqa izlab, oddiy qariyalar toʻgʻridan-toʻgʻri suv yuzasidan chuqur shoʻngʻishadi. Ularning oʻljasi baliq, shuningdek, qisqichbaqasimonlar va boshqa mayda dengiz hayvonlaridir.

Qishda oddiy qariyalar janubga Kaliforniya qirgʻoqlariga uchib ketishadi. Baʼzi qushlar (kuzda yomon ob-havoda yoʻldan adashganlar) materikning tubida kuzatilishi mumkin.

Qiziq faktlar 
Aksariyat chistiklardan farqli oʻlaroq, qariyalar hech qachon quruqlikda ustunda turishmaydi, garchi ular koʻpincha aniqlovchilarda shunday tasvirlanadilar.

1990-yilda Britaniyaning Landi orolida ushbu turdagi qushlardan birining topilganligi ajablanarli edi. Bundan ham hayratlanarlisi, bir yil oʻtgach, xuddi shu qush aynan shu yerga qaytib kelishi boʻldi. Qushlarning yagona turlari Finlandiyada ham qayta-qayta kuzatilgan.

Avacha koʻrfazining janubida, Kamchatka qirgʻogʻida joylashgan Qariyalar oroli oʻz nomini unda yashovchi oddiy qariyalar koloniyasidan kelib chiqib oldi.

Manbalar

Havolalar 
 Позвоночные животные России: Старик
 Обыкновенный старик в списке видов МСОП
1789-yilda tasvirlangan hayvonlar
Osiyo qushlari
Shimoliy Amerika qushlari
Xavfdan xoli turlar
Chistiklar
Andromeda XI

Andromeda XI (And XI) — Andromeda yulduz turkumida Quyoshdan 2,9 million yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan mitti sferoid galaktika.

Joylashuvi 
Bu galaktika mahalliy galaktikalar guruhiga kiradi va Andromeda galaktikasi atrofida aylanadi.

Manbalar

Havolalar 
 Andromeda XI в NED
 Andromeda XI в SEDS.org
2006-yilda kashf etilgan astronomik obyektlar
Mitti sferoid galaktikalar
Andromeda galaktikasi
Long drink

Long-drink (, tom maʼnoda „uzoq ichimlik“) — yetarlicha katta hajmdagi (120 ml dan ortiq, oʻrtacha hajmi 160-400 ml) alkogolli kokteyl. Odatda koʻp muz bilan tayyorlanadi, shuning uchun uni erib borishi meʼyorida, uzoq vaqt davomida, somoncha choʻp orqali ichiladi. Issiq kunlarda yaxshi salqinlashtiruvchi ichimlik.

Fincha long-drink 
Finlandiyada „long-drink“ atamasi () jin va, odatda, greypfrut sodasi bilan tayyorlangan kokteylga tegishlidir. Finlandiyada long-drink doʻkonlarda ham, restoranlarda ham keng tarqalgan va odatda quyib beriladi. U 1952-yilgi Xelsinki Yozgi Olimpiya oʻyinlaridan oldin ommalashgan edi.

Eʼtiborga molik long-drinklar 

 Jin va tonik
 Kaypirinya
 Kuba libre
 Lumumba
 Moskva xachiri
 Moxito
 Pina kolada

Manbalar 

Alkogolli kokteyllar
Apelsin sharbati

Apelsin sharbati apelsin etidan olingan mahsulotdir. „Yangi siqilgan (tabiiy) apelsin sharbati“, „toʻgʻridan-toʻgʻri siqilgan apelsin sharbati“ va „qayta tiklangan apelsin sharbati“ turlari bilan farqlanadi.

Ishlab chiqarilishi 
"Qayta tiklangan apelsin sharbati" atamasi konsentratlangan sharbatdan tayyorlangan mahsulotga nisbatan qoʻllaniladi. Agar sharbat faqat pasterizatsiya qilinsa va isteʼmolchiga konsentratni olish va suyultirish bosqichlarisiz yetkazib berilsa, u qadoqda (Kanada, Isroil va Amerikada) „Not from Concentrate“/"NfC" („konsentratdan emas“) deb belgi qoʻyiladi. Sanoatda ishlab chiqarilgan va sotiladigan barcha apelsin sharbatlari (yangi siqilgan sharbatlar bundan mustasno) konservalangan. Shu bilan birga, konservalash uchun mahsulot issiqlik bilan ishlov berish — pasterizatsiyadan oʻtkaziladi.

Yangi siqilgan apelsin sharbatlari pasterizatsiya qilinmaydi va shuning uchun saqlash muddati ancha qisqaroq. Yangi siqilgan apelsin sharbatlari konsentratlangan sharbatlardan tayyorlangan sharbatlarga qaraganda foydaliroqdir.

Yangi siqilgan apelsin sharbati odatda qayta tiklangan sharbatga qaraganda qimmatroqdir.

2000-yilda apelsin sharbatining jahon ishlab chiqarishi 2,1 million tonnani tashkil etgan. Sharbatning eng katta miqdori AQSH va Braziliyada ishlab chiqarilgan.

Salomatlik uchun ahamiyati 
Apelsin sharbati C vitamini (askorbin kislotasi), kaliy, foliy kislotasi (vitamin B9) manbai hisoblanadi. Apelsin sharbatida inson salomatligiga foydali taʼsir koʻrsatadigan flavonoidlar ham mavjud. Sharbat meva etili ham boʻladi.

Apelsin sharbati saratonga qarshi, siydik haydovchi, qon koʻpaytiruvchi samarali vositadir. Shuningdek, u oshqozon sharbati ishlab chiqishini kamaytiruvchi, gipotenziv, anti-sklerotik va gemostatik taʼsirlari bilan ajralib turadi. C va P vitaminlarining yaxshi nisbati qon tomir devorini mustahkamlashga va uning oʻtkazuvchanligini kamaytirishga yordam beradi.

Apelsin sharbati ishtahani yaxshilaydi, oʻt haydovchi va yengil ich surgi taʼsirga ega. Uni sof shaklida isteʼmol qilish xavfli oʻsmalar, anemiya, gipertoniya, ateroskleroz, semirib ketish, shamollash, yuqumli va oʻtkir respirator kasalliklar, past kislotali gastrit, shishlar, ich qotishi, meteorizm, tish milkidan qon ketishining koʻpayishi, boshqa qon ketish turlari, teri kasalliklarini kompleks davolashda qoʻllaniladi.

Sharbat ichayotganda shuni yodda tutish kerakki, och qoringa ichilgan apelsin sharbati oshqozon yoki ichak bilan bogʻliq muammolarni kuchaytirishi, shuningdek, oshqozon buzilishlarini keltirib chiqarishi mumkin. Bundan tashqari, bu sharbatning yuqori kislotaliligi tish emaliga zararli taʼsir koʻrsatadi. Sharbatning emalga tegmasligini taʼminlash uchun somoncha choʻpidan foydalanish tavsiya etiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Apelsinoviy sok naturalniy // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1956. — T. I. — Stb. 191—192 — 550 s.

Havolalar 
 Процесс производства сока и различия
Apelsinlar
Mevali sharbatlar
Caffè mocha

MokkachinoПо практической транскрипцией итальянского mocaccino — «мокаччино». Часто встречаются альтернативные варианты моккачино, мокачино и моккаччино, обусловленные другими написаниями названия на итальянском (типа mocchacino — см. статью «Итальянизмы в польском и русском языках» , 2007) и влиянием передачи на русский язык cappuccino → капучино. (italyancha: mokaccino) Amerikada yaratilgan qahva ichimligi boʻlib, shokolad qoʻshilgan latte turidir.

„Mokkachino“ nomi Yevropada ishlatiladi. Shimoliy Amerikada bu ichimlik „mokko“ („mokka“) deb nomlanadi. Mokka nomi 18 asrda qizil dengizdagi Yaman portida, qahva va teri yetkazib beriladigan joydan kelib chiqadi.

Tayyorlash uslubi 
Klassik Latte kabi, mokacino espresso va issiq sutdan tayyorlanadi. Bundan tashqari, mokkachino shokoladni (odatda kakao kukuni shaklida, lekin shokolad siropi ishlatiladi) oʻz ichiga oladi.

Mokkachino tayyorlashda qora, sutli yoki oq shokoladdan foydalanish mumkin.

Xizmat qilish 
Mokachino yuqori shisha stakanlarda tortiladi va kappuchino kabi koʻpikli sut yoki kopirtirilgan qaymoq bilan bezatilgan, shuningdek kakao kukuni yoki doljin bilan sepiladi. Marshmallow bezak sifatida ham ishlatiladi.

Galereya

Manbalar 

Qahva ichimliklari
Yosh titanlar

Yosh titanlar (inglizcha: Teen Titans), shuningdek, Yangi Yosh Titanlar (Yangi Yosh Titanlar), Yangi Titanlar (Yangi Titanlar) yoki faqat titanlar (Titans) — DC Komiks nashriyotining super qahramonlarning xayoliy jamoasi, shuningdek, ushbu jamoa haqida bir xil nomdagi koʻplab komikslar toʻplami. Bu jamoa haqida bir xil nomdagi kitoblar seriyasi. Nomidan koʻrinib turibdiki, ushbu jamoaning aksariyat ishtirokchilari oʻsmir super qahramonlardir.

Jamoaning birinchi varianti „The Brave and The Bold“ #54 (1964) Robinning bir qismi sifatida Adolat Ligasining oʻsmirlar varianti sifatida (Dik Grayson), Kid Flesh (Uolli Uest) va Aqvaled, Batman, Flesh va Aquaman ligasi ishtirokchilarining yosh yordamchilari. Oʻzining asl ismi ostida guruh birinchi marta „The Brave and the Bold“  #60da paydo boʻldi, u yerda Wonder Girl (Donna Troy), Wonder woman ning kichik singlisi qoʻshildi. Yashil oʻqning yordamchisi, Spidy (Roy Harper) keyinchalik jamoada Akvaled oʻrnini egalladi.

Komikslardan tashqari 

 "The Batman/Superman Hour" multfilmi. Jamoa aʼzolari: Aqualad, Kid Flash, Wonder Girl va Speedy.
 "Teen Titans" animatsion seriyasi. Jamoa aʼzolari: Beast Boy, Starfire, Robin, Raven va Cyborg.
 "Young Titans: The incident in Tokyo" multfilmi.
 "Teen Titans Go!" Oldingi serialdagi kabi aktyorlar.
 Multfilm "Justice League vs Young Titans". Jamoa aʼzolari: Nightwing, Robin, Starfire, Raven, Beastboy va Cyborg.
 "Young Titans: Judas Contract" multfilmi. Xuddi shunday tarkib, avvallari faqat Terra edi, keyinroq Wonder Girl jamoaga qoʻshildi.
 "Titans" seriyasi. Jamoa aʼzolari: Robin (Dik Greyson), Starfire, Raven, Beast Boy.

Manbalar

Havolalar 
 Titans Tower
 Titans на DC Comics.com
 Earth-1 Teen Titans Index
 Post-Crisis Titans Index
 Teen Titans на Don Markstein's Toonopedia
 Teen Titans Returning With New Full Length Episodes — IGN
 Sean McKeever on the Teen Titans in His Future
DC Comics
Rulet

Rulet xamirdan shirin yoki chuchuk masalliq solib tayyorlanadigan biskvitdir.

Pishirilgan ruletlar 

Ikki xil xamirdan shirin yoki chuchuk masalliq solib tayyorlanadi:

 koʻptirilmagan: shtrudel (olma, gilos, tvorogli), banitsa, vertuta.
 xamirturushli: koʻknor urugʻi bilan rulet (mayiz, yongʻoq, dolchin), shtritsel, stromboli.

Biskvitli ruletlar 

Ular pishirilgan biskvit qatlamidan iborat (qalinligi 6-9 mm), ichiga shirin narsa qoplangan. Masalan: qaymoq yoki meva solingan biskvitli rulet, Rojdestvo shirinligi. Ruletning yuqori qismi qiyom, shakar kukuni va kremli gullar bilan bezalishi mumkin.

Taxminlarga koʻra, biskvitli rulet Markaziy Yevropadan, ehtimol, Avstriyadan kelib chiqqan. Shveysariya ruletining inglizcha nomi (Swiss roll) 1870-yillarning pazandalikka oid adabiyotlarida bor, shundan soʻng bu yegulik ingliz oshxonasiga kirgan.

Konservantlardan foydalanmasdan tayyorlangan ruletlarning saqlanish muddati 2 kundan 7 kungacha. Konservantlar (sorbin kislotasi tuzlari, oziq-ovqat spirti) bilan ruletlar 6 oygacha saqlanadi.

Biskvitli rulet Oʻzbekistonda keng miqyosda ishlab chiqariladi. Bir qancha mahalliy brendlar mavjud.

Galereya

Pishirilgan ruletlar

Biskvitli ruletlar

Manbalar 

Desertlar
Oziq-ovqat
Id.uz

ID.UZ — yagona identifikatsiya va autentifikatsiya tizimi. ID.UZ tizimidan asosan ZiyoNET taʼlim tarmogʻidan roʻyxatdan oʻtishda foydalaniladi.

Afzalliklari 

Agar foydalanuvchi ID.UZ tizimidan bir marta roʻyxatdan oʻtgan boʻlsa, OpenID texnologiyasini qoʻllab-quvvatlovchi boshqa saytlardan roʻyxatdan oʻtishi shart emas. ID.UZ tizimida tegishli loginni kiritish kifoya. Bunday imkoniyat qator afzalliklarga ega: 
- koʻp parollarni eslab qolish va har safar shaxsingizga tegishli maʼlumotlarni turli saytlarga kritishni talb etmaydi.

Hamkor loyihalari 
ID.UZ tizimidan quyidagi loyihalarga kirish imkoniyatini yaratilgan:
WWW.UZ. 
Ziyonet.uz
Utube.uz 
Fikr.uz 
cctld.uz lohiyasi

Roʻyxatdan oʻtish 
ID.UZ tizimidan roʻyxatdan oʻtayotgan foydalanuvchi oʻz shaxsiy profilini (fotosurʼati, shaxsiy maʼlumotlari) yaratadi. Imkoni boricha barcha soʻralgan maʼlumotlar toʻgʻri va toʻliq toʻldirilsa, tizimdagi boshqa foydalanuvchilar bilan tez va oson doʻstlashish imkoniyatiga ega boʻladi.

Maqom 
ID.UZ tizimi foydalanuvchilari 2 ta maqomga ega:
(nomi yashiringan) Nomaʼlum foydalanuvchi;
PassportID maqomiga ega foydalanuvchi.

ID.UZ tizimi orqali avtorizatsiyadan oʻtgan foydalanuvchi tashqi xizmatlar, shuningdek, foydalanuvchilarning maqomiga qarab turli huquqlar berishi mumkin.

PassportID maqomi foydalanuvchisi oʻz pasport maʼlumotlarini ID.uz maʼmuriyatiga taqdim etgandan soʻng beriladi. Ushbu maqom – foydalanuvchining identifikatsiyasini talab qiluvchi davlat, kommunal, bank va boshqa xizmatlarga kirish imkoniyatini beradi.

Manbalar 

Saytlar
Raqamli inqilob

Raqamli inqilob (inglizcha: Digital Revolution) analog texnologiyalardan raqamli texnologiyalarga, 1980-yilarda boshlangan va XXI asrning dastlabki oʻn yilliklarida davom etadigan keng tarqalgan oʻtish; XX asrning ikkinchi yarmida boshlangan axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining keng tarqalishi bilan bogʻliq tub oʻzgarishlar va axborot inqilobining asosiy sharti boʻlib, bu oʻz navbatida globallashuv va post-sanoat iqtisodiyotining paydo boʻlishi jarayonlarini oldindan belgilab berdi. Asosiy harakatlantiruvchi kuchlar, birinchi navbatda, shaxsiy kompyuterlarning keng tarqalishi, Internetning keng qamrovli kirib borishi, shaxsiy koʻchma aloqa qurilmalarining ommaviy qoʻllanilishi hisoblanadi.

Transformatsion miqyosda u baʼzan neolit ​​davridagi agrar inqilob va XVIII—XIX-asrlardagi sanoat inqilobi bilan taqqoslanadi; XIX asrning ikkinchi yarmida — XX asrning boshlarida ikkinchi sanoat inqilobi haqidagi gʻoyalar nuqtai nazaridan baʼzan uchinchi sanoat inqilobi (keyin toʻrtinchi) deb ataladi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 The Digital Revolution (timeline), Steven E. Schoenherr, 2004  
 Digital Revolution / Technopedia

Yana qarang 

 Kompyuter inqilobi
Axborot davri
Raqamli texnologiyalar
Raqamli inqilob
Aspid taxtasi

Aspid yoki Qoʻrgʻoshin doskasi — bu plastinka koʻrinishidagi yozuv asbobi boʻlib, ular kundalik hayotda daftarlardan foydalanishdan oldin yozishni oʻrgandilar. Materiallar, qora qattiq slanets-aspid tufayli uning nomini oldi. XX asr oʻrtalarida foydalanishdan chiqdi.

Tavsif va foydalanish 
Aspidli doskasi 20 mm qalinlikdagi rangli slanetsdan tayyorlangan plastinka va taxminan kattaligi zamonaviy maktab daftariga teng keladi. Plitalar yogʻoch ramka bilan bezatilgan. Aspid doskasida ular iz qoldirgan qalam yoki qoʻrgʻoshin bilan yozgantlar. XIX asrning oxiridan boshlab, qoʻrgʻoshin oʻrniga alyuminiy tayoqchalari ishlatila boshlandi, ular oq, osongina oʻchadigzn  iz qoldirar edi. Aspid doskasiga gupka yoki mato parchasi qoʻshildi, ular oʻchirish uchun ishlatilgan. Bundan tashqari, boʻr  bilan yoziladigan doskalari ham bor edi.

Baʼzan slanetsning yuzasi gorizontal chiziqlar bilan chizilgan.

Bundan tashqari, mebel ishlab chiqaruvchilari stol usti aspid doskalaridan tayyorlangan, dengizchilar koordinatalarni hisoblash uchun aspid doskasidan foydalanganlar va ishlab chiqarishdagi ishchilar ishlab chiqarilgan mahsulotlarni hisobga olish uchun doskalardan foydalanganlar.

Tarix 
Aspidli doskadan foydalanishning birinchi yozma eslatmasi XIV asrning oxiriga toʻgʻri keladi: bu haqda „Astrolabe haqida traktat“ da yozadi. XVI-XVII asrlarda foydalanishga oid maʼlumotlar ham mavjud. Biroq, aspid doskalaridan ommaviy foydalanish XVIII asr oxirida boshlandi — Uelsdagi slanets konining rivojlanishi va slanets sanoatining rivojlanishi bilan — XIX asrda dunyodagi deyarli har bir maktabda aspid doskalari ishlatilgan. 1930-yillardan boshlab, aspid doskalaridan amalda foydalanilmay qoʻyildi.

Yana qarang 
 Qora taxta

Manbalar

Adabiyotlar 
 
Ta'lim uchun doskalar
Yozish materiallari
Yozish uchun asboblar
Хоlodets

Xolodets (jele) — bu goʻsht boʻlaklarini shoʻrva bilan sovutib, jelega oʻxshash massaga kabi quyuqlashtirilgan holda tayyorlanadigan mazali taom. U XVI asrdanoq mashhur. U shuningdek, rus oshxonasida bayramona dasturxonning asosiy sovuq taomi hisoblanadi. Odatda xolodetsni xren yoki xantal bilan birga tortiladi. Xolodetsning bir qator milliy navlari bor, masalan, gruzincha mujuji, xoʻroz goʻshtli moldavancha „resol“. Xolodetsga oʻxshash taomlar Polsha, Germaniya va balkan oshxonalariga ham tegishli.

Xolodets quymaning bir turi hisoblanmaydi, chunki u jelega oʻxshash boʻlishi uchun unga jelatin va agar-agar kabi jele hosil qiluvchi moddalardan qoʻshiladi, xolodets esa bunday tarkiblarsiz, tabiiy muzlaydi. Xolodets va jele sinonim hisoblanadi. Asosan, ushbu taom Rossiyaning shimoliy va shimoli-gʻarbiy hududlarida jele nomi bilan mashhur, janubiy va janubi-sharqda esa koʻpincha xolodets deb atashadi.Bundan tashqari, „xolodets“ nomi faqat mol goʻshtidan tayyorlangan taomdan ajratish uchun choʻchqa goʻshti yoki choʻchqa goʻshtidan tayyorlangan shoʻrvadan tayyorlangan taomga nisbatan qoʻllaniladi.

Xolodets, ideal holatda, sigirning boshidan, miyasidan va barcha toʻrtta oyoqlaridan tayyorlanadi, shuningdek, shunchaki oyoqlari, quyruq va goʻshtlarni qoʻshib tayyorlash maqbuldir. Agar choʻchqa goʻshtini jele ichida qoʻllash haqida gap ketsa, unda choʻchqa quloqlarini, quyruqlarini, oyoqlarini ishlatish maqsadga muvofiq. Umuman olganda, jele uchun yetarli miqdorda jellelashtiruvchi moddalar mavjud boʻlgan tana qismlarining goʻshtlari ishlatilishi kerak.

Maʼlumki, Pyotr I kechki ovqatni tuzlangan bodring va tuzlangan karamli jele bilan boshlashni yaxshi koʻrar edi. Oʻsha paytlarda jele oddiy taom hisoblangan, ammo qirol deyarli har kuni daniyalik oshpazi Yan Feltendan tushlikka aynan jeleni tayyorlashni talab etardi. I.A,Goncharovning „Oblomov“ romanida Ilya Ilyichning boshqaruvchisi Agafya Matveyevna, agar xoʻjayin muhtoj boʻlsa, u „qushqoʻnmas oʻrniga sariyogʻ bilan sholgʻomni, findiq oʻrniga qoʻy goʻshtini, gatchin forel baligʻi oʻrniga qahraboli bakrani — tuzlangan sudak oʻrniga, ehtimol yoymadagi jeleni yeyishi mumkin…“, deb yozib qoldirgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Poxlyobkin V. V. Studen. Xolodes i xolodnoe // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 341—342, 387—388. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 
 
 Studni // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1960. — T. VIII. — Stb. 474—477 — 630 s.
 Studen // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 349. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.

Ukraina oshxonasi
Rus oshxonasi
Gefestion

Gefestion () —  II asrda yunon grammatigi N.E. Iskandariyada yashagan. Imperator Lutsiya Vera oʻqituvchilaridan biri bilan aniqlangan. Geliodor grammatika maktabiga tegishli boʻlishi yoki hatto uning bevosita talabasi boʻlishi mumkin.

Gefestionning asarlari koʻrib chiqiladi

 Metrika darsligi (yunoncha: Ἐγχειρίδιον περὶ μέτρων, lotincha: Enchiridion de metris). Longinninga soʻzlariga koʻra, ushbu darslik 48 „kitob“ dan tashkil topgan konspekt  boʻlib, fundamental traktat (yunoncha) metrik haqida Gefestion tomonidan yozilgan;
 Sherdagi qiyin holatlar haqida (греч. Περὶ τῶν ἐν ποιήμασι ταραχῶν), chunki quyidagi sarlavhalardan Gefestion sheʼriy janrlarda sharhlar yozganligi koʻrinib turibdi; manba saqlanmagan;
 Komediyadagi qiyinchiliklarni hal qilish (yunoncha: Ěōkiῶn ἀpirēmēnžn lōsis); manba saqlanmagan;
 Fojiadagi <qiyinchiliklarni> hal qilish (grech. Pragyῶn <ἀparēmēžn> lōsis); manba saqlanmagan;
 Sheʼriyat haqida (grech: Ġsrὶ pēēmēnžn, ); Asar parcha-parcha boʻlib saqlanib qolgan.

Gefestion qadimgi shoirlar haqida (ehtimol, juda katta) metrik sharhlar tuzish bilan shugʻullangan. Gefestionning didaktik matnlari toʻrtta tematik boʻlimni qamrab oladi:

1. Fonetika va prosodika (taqdimot harflar emas, balki boʻgʻinlar haqidagi taʼlimotdan boshlanadi).

2. Toʻqqiz metr-prototiplar doktrinasi.

3. Aralash oʻlchamlar.

4. Strofik.

Grammatika va (sheʼriy) metrikalar boʻyicha kechki lotin darsliklar Gefestionning kuchli taʼsirini boshdan kechirdi, bu oʻquv mavzularini tanlashda va ushbu darsliklarning tarkibida sezilardi.

Adabiyotlar 
 Ophuijsen, Yoxannes M. van. Metrda gefestion. Leiden, Nyu-York: EJ Brill, 1987-yil.
 Kuznetsov A. E. Lotin metrikasi. Tula, 2006-yil. ISBN 5-8125-0886-9
 Hephaestionis De metris enchiridion va De poemate libellus, cum choliis va Trichae Epitomis. Adjecta Procli Chrestomathia grammatica. R. Vestfalni tahrirlash. Leyptsig: Teubner, 1866-yil. (= Scriptores metrici Graeci. jild. men)
 Hephaestionis enchiridion cum commentariis veteribus, ed. M. Consbruch. Leyptsig: Teubner, 1906-yil.
 gephaestion. Metrda. JM van Ophuijsen tomonidan tarjima va sharh. Leyden: 1987 (= Mnemosyne. 100-ilova), ISBN 9789004084520 (ingliz tiliga tarjima va sharh)
Kishilar
OpenACS

OpenACS — jamoat veb-saytlarini yaratishga qaratilgan ochiq veb-ramkalar (va ayniqsa, elektron taʼlim). Forum, yangiliklar sayti, e-learning, onlayn-doʻkon va boshqalar kabi tayyor yechimlar bilan birga keladi. XOTcl obyektga asoslangan kengaytma yordamida Tcl da yozilgan. AOLServernazorati ostida ishlaydi (yoki uning sanchqi — NaviServer), PostgreSQL yoki Oracle maʼlumotlar bazasi sifatida ishlatiladi.

OpenACS ― 2001-yildan buyon rivojlanmagan Fork, ArsDigita Community System (ACS). Ushbu tizim boshqa yoʻlni bosib oʻtdi va uning soʻnggi filiali 4.7.x Java-da Tcl bilan qayta yozildi.

OpenACS bazasida project-open loyihasi  (aniqrogʻi "project-open")  — ochiq loyihalarni boshqarish tizimi rivojlanmoqda.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Neophytos Demetriou, Stefan Koch, Gustaf Neumann. Chapter X. The Development of the OpenACS Community // Miltiadis Lytras, Ambjörn Naeve Open Source for Knowledge And Learning Management. — Idea Group Publishing, 2006. — S. 298-318. — ISBN 1599041189.
 
 Reuven M. Lerner. Introducing AOLserver // Linux Journal. — 2002. — Sentabr (№ 101).
 Reuven M. Lerner. OpenACS // Linux Journal. — 2002. — oktabr (№ 102).
 Reuven M. Lerner. OpenACS Packages // Linux Journal. — 2002. — Noyabr (№ 103).
 Reuven M. Lerner. Creating OpenACS Packages // Linux Journal. — 2002. — Dekabr (№ 104).
 Reuven M. Lerner. OpenACS Templates // Linux Journal. — 2003. — Yanvar (№ 105).

Havolalar 
 
 OpenACS на wiki.tcl.tk
Axborot texnologiyalarida menejment
Elektron tijorat
Bepul kontentni boshqarish tizimlari