MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Vescles

Vescles Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
208 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,0 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 20,9 km2. Dengiz sathidan 305 – 800 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Vevy

Vevy Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
257 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 26,2 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 9,8 km2. Dengiz sathidan 501 – 556 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villard-Saint-Sauveur

Villard-Saint-Sauveur Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Saint-Claude tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
655 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 72,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 9,0 km2. Dengiz sathidan 410 – 1089 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villard-sur-Bienne

Villard-sur-Bienne Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Saint-Claude tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
132 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,6 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 10,5 km2. Dengiz sathidan 485 – 962 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villards-d'Héria

Villards-d'Héria Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Saint-Claude tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
476 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 47,6 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 10,0 km2. Dengiz sathidan 459 – 950 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villechantria

Villechantria Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
112 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 6,1 km2. Dengiz sathidan 336 – 556 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villeneuve-d'Aval

Villeneuve-d'Aval Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Dole tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
75 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 4,0 km2. Dengiz sathidan 237 – 297 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villeneuve-lès-Charnod

Villeneuve-lès-Charnod Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
65 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 7,0 km2. Dengiz sathidan 419 – 641 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villeneuve-sous-Pymont

Villeneuve-sous-Pymont Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
217 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 80,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 2,7 km2. Dengiz sathidan 260 – 390 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villers-Farlay

Villers-Farlay Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Dole tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
426 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 42,2 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 10,1 km2. Dengiz sathidan 226 – 291 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villers-les-Bois

Villers-les-Bois Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
209 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,7 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 10,6 km2. Dengiz sathidan 212 – 252 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villers-Robert

Villers-Robert Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Dole tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
182 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 9,9 km2. Dengiz sathidan 202 – 243 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villerserine

Villerserine Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
36 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 2,8 km2. Dengiz sathidan 239 – 271 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villette-lès-Arbois

Villette-lès-Arbois Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
304 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 56,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 5,4 km2. Dengiz sathidan 248 – 338 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villette-lès-Dole

Villette-lès-Dole Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Dole tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
648 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 140,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 4,6 km2. Dengiz sathidan 195 – 232 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Villevieux

Villevieux Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
670 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 67,7 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 9,9 km2. Dengiz sathidan 193 – 208 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Vincelles (Jura)

Vincelles, Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
349 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 56,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 6,2 km2. Dengiz sathidan 194 – 440 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Vincent (Jura)

Vincent Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
226 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 25,7 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 8,8 km2. Dengiz sathidan 202 – 247 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Viry (Jura)

Viry Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Saint-Claude tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
827 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,6 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 25,4 km2. Dengiz sathidan 539 – 1113 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Vitreux

Vitreux Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Dole tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
209 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 26,5 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 7,9 km2. Dengiz sathidan 192 – 361 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Voiteur

Voiteur Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
779 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 82,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 9,4 km2. Dengiz sathidan 245 – 497 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Vosbles

Vosbles Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
109 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 8,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 13,1 km2. Dengiz sathidan 319 – 730 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Vriange

Vriange Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Dole tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
145 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 25,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 5,7 km2. Dengiz sathidan 226 – 378 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Vulvoz

Vulvoz Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Saint-Claude tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
16 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 2,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 5,5 km2. Dengiz sathidan 448 – 1010 m balandlikda joylashgan.

Manbalar 

Jura shaharlari
Tiananmen maydoni eʼtirozlari (1989)

Tiananmen maydoni eʼtirozlari () yoki Toʻrtinchi iyun voqeasi () 1989-yili Xitoy Xalq Respublikasi poytaxti Pekinda roʻy bergan. Eʼtirozlar iqtisodiy va hukumat muammolaridan tashvishlangan talabalar tomonidan boshlanib, shahar fuqarolari tomonidan kamsonli dastak olgan va hukumat rasmiylari hamda mamlakat harbiylari tomonidan bostirilgan. Keyinchalik Tiananmen maydoni qatliomi yoki 4-iyun qatliomi deb nomlangan bostirish 3—4-iyunlarda hujum miltiqlari bilan qurollangan askar va tanklarning Pekin markazidagi talaba namoyishchilar tomonidan yetti hafta egallab turilgan Tiananmen maydoniga harbiylar kirishini toʻsgan qurolsiz fuqarolar tomon xuruji bilan boshlandi. Wikileaks oshkor qilgan diplomatik maktublar Xitoy hukumatining maydonda birorta ham talaba oʻldirilmagan, degan pozitsiyasini tasdiqlasa ham, XX asrda koʻp namoyishlarni koʻrgan Pekin uchun bunday harbiy safarbarlik va natijadagi xunrezlik miqyosi mislsiz edi.

Manbalar

Havolalar 
 Tiananmen Square, 1989 The Declassified History 
 Tiananmen hujjat va videolari
Bashshor al-Asad

Bashshor Hofiz al-Asad ( ; 11-sentyabr 1965-yil, Damashq) — 17-iyul 2000-yildan Suriya Prezidenti.

Biografiyasi 
Bashshor al-Asad otasi mamlakat oliy rahbariga aylanishidan roppa-rosa besh yil oldin, 1965-yilda poytaxt Damashqda dunyoga kelgan. Besh farzandning uchinchisi boʻlgan Bashshorning bolaligi shohona oʻtgan. Suriyaning boʻlajak rahbariga nisbatan atrofdagilarning eʼtibori kamroq edi. Hammaning ogʻzida uning akasi Bosil boʻlib, xarizmatikasi, oʻziga ishonganligi bilan aynan u Hofizning vorisi sifatida koʻrilardi. Bashshor esa uyatchan va siyosatga qiziqmasdi.

Bashshor oʻrta maktabni 1982-yilda tamomladi va harbiy doktor boʻlishga qaror qildi. Maqsadini amalga oshirish uchun Londondagi Western Eye Hospitalning oftalmologiya fakultetiga yoʻl oldi.

1994-yilda Bashshorning hayoti butunlay oʻzgarib ketadi, akasi Bosil avtoxalokatda vafot etadi. Endilikda butun eʼtibor xech kim kutmagan vorisga qaratiladi. Bosilning dafn marosimi tugashi bilanoq Bashshorning prezidentlikka tayyorgarlik davri boshlanadi: u harbiy akademiyaga joylashadi va marhum akasining ofisida ishlay boshlaydi.

Hofiz al-Asad ham 2000-yil 10-iyunda vafot etadi. 34 yoshli boʻlajak prezidentning oldida bir muammo paydo boʻladi: hokimiyatni qonuniy egallash uchun uning yoshi yetmas edi. Buning imkoni tez orada topiladi, parlament prezidentlikka nomzodning yoshini 34 yoshgacha minimallashtiradi. Ana shundan soʻng „adolatli“ saylovlar oʻtkaziladi va 2007-yilda Suriya xalqi Bashshor al-Asadni yana bir bor „qayta saylaydi“.

Prezident boʻlishini xech kim taxmin qilmagan Bashshor davlatni shu paytgacha qoyillatib boshqarolmadi. Koʻpchilikning fikricha, unda marhum akasidagidek xarizma va ishonch yetishmaydi. 1983-yildagi davlat toʻntarishi amalga oshmay mamlkatdan qochib ketgan Bashshorning amakisi Rifat jiyani haqida CNNga shunday degandi: „Bashshor rejim uning nomidan nimaga qaror qilsa, faqat shunga ergashadi.“

Balki Bashshor al-Asaddan yaxshi doktor mumkin edi, lekin u yaxshi davlat rahbari boʻlolmagani aniq. U haqida Suriyaning sobiq Bosh Vaziri Abdul Halim Haddam shunday deydi: „Siz erta tongda u bilan nimanidir muhokama qilishingiz va ikklangiz bir qarorga kelishingiz mumkin, lekin tushdan soʻng boshqa birov kelib, uning fikrini oʻzgartirib ketishi juda oson.“

Toʻsatdan kelgan oliy lavozim va uning uquvsizligi Suriyani yomon ahvolga boshlab keldi. Bashshor al-Asadning harakatlaridan, u mamlakatni saqlab qolish uchun emas, balki oʻz jonini saqlab qolish uchun kurashishni payqash mumkin. Bashshor xech qachon prezident boʻlishga harakat qilmagandi, odamlar ham uni boʻlajak rahbar sifatida koʻrishmasdi. Barcha taxminlar haqiqat boʻlib chiqdi: Bashshor al-Asad „yaxshi“ diktator boʻlolmadi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Los Bunkers

Los Bunkers — Chilidagi Alternative rock guruhdir.

Tarkib 
Guruh aʼzoari — Álvaro López, Mauricio Durán, Francisco Durán, Gonzalo López, Mauricio Basualto.

Diskografiya

Albomlar 
 2001 - Los Bunkers
 2002 - Canción de lejos
 2003 - La culpa
 2005 - Vida de perros
 2008 - Barrio Estación
 2010 - Música libre

Havolalar 
 Los Bunkersning rasmiy vebsayti   

Musiqiy guruhlar
Chili rock guruhlari
Alternative rock guruhlar
Yertomirlar

Yertomirlar — togʻ jinsi yoriqlarini toʻldirgan mineral jismlar. Ikki yoʻnalishda choʻzilgan boʻladi. Togʻ jinslaridagi yoriqlarning mineral moddalar bilan toʻlishidan yoki yoriqlar boʻylab mineral moddalarning togʻ jinsi bilan metasomatik oʻrin almashinishidan hosil boʻladi. Yertomirlar oddiy — yakka mineralli yoriqlar va murakkab — oʻzaro chigallashib ketgan yoriqlar toʻplami, maydalangan yoki slaneslashgan zonalar holida uchraydi. Tasbehsimon, toʻrsimon, kamerali, linzasimon, shoxsimon, egarsimon, zinasimon, patsimon va boshqa xillari uchraydi. Atrof jinslar bilan boʻlgan aloqasiga koʻra kesib oʻtuvchi va qatlamli yertomirlar boʻladi. Yertomirlar uzunligi 1 km dan 200 km gacha (Kaliforniyadagi oltin rudali ertomir), chuqurligi 3 km dan ziyod (Hindistondagi Kolar konida). Oʻlchami va yotish sharoitiga koʻra apofiza va tomirchalar shakllari farq qilinadi. Yertomirlar bilan koʻpchilik mineral xom ashyo konlari bogʻliq (oltin, koʻrgʻoshin-rux rudalari, volfram, simob va boshqa). Yertomirlarning geologik va ishlanadigan ekspluatatsiya qatlam qalinligi farq qilinadi.

Manbalar 

Tabiatshunoslik
Yetimkalos tizmasi

Yetimkalos tizmasi — Surxondaryo viloyatidagi Surxon-Sherobod qator tepalari tarkibiga kiruvchi tizma. Eng baland joyi 1216 m. Uzunligi 8-10 km. Janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa yoʻnalgan. Shimoli-gʻarbiy yon bagʻri ancha tik. Janubi-sharqiy yon bagʻri yotiqroq, quruq soy va tor daralar bilan oʻyilgan. Yetimkalos tizmasi boʻr va paleogenning qumtosh, alevrolit, ohaktosh va gipsidan tashkil topgan. Ayrim joylarda dagʻal toʻq boʻz tuproqlar yuvilib ketganligi tufayli tub jinslar ochilib qolgan. Yon bagʻirlarda qoʻngʻirbosh, iloq, efemeroidlar, shuningdek, shair bilan birga togʻ shuvogʻi, biyurgʻun, shoʻra, gulxayri, oqquray keng tarqalgan. Yetimkalos tizmasi yaylov sifatida foydalaniladi.

Manbalar 

Tabiatshunoslik
Togʻlar
Oʻzbekiston geografiyasi
Surxondaryo viloyati
Vatan urushi ordeni

Vatan urushining ordeni —() sovet Ittifoqining oliy sanalgan unvonlaridan biri, :s:SSSRning yuqori hukumat prezidiumi koʻrsatmasi tomonidan 20.05.1942dan taʼsis etilgan.SSSRning yuqori hukumat prezidiumi koʻrsatmasi „Vatan urushining ordenining I va II darajalari taʼsis etilishi xususida “ 20 may 1942 yildan kuchga kirgan.Keyinchalik baʼzi bir ashyolar koʻrilib 19 iyun 1943 yilda SSSRning yuqori hukumat prezidiumi koʻrsatmasi bilan oʻzgartirishlar kiritilgan , Vatan urushinning — ordeni SSSRning yuqori hukumat prezidiumi koʻrsatmasi 16 dekabr 1947 yili. Ulugʻ vatan urushi xodisasida bu oliy orden bilan 1276 ming. inson taqdirlangan, shularning orasidan 350 ming nafari — I darajali orden bilan sazovor boʻlgan.

Manbalar 

1.  Указ Президиума Верховного Совета «Об учреждении Ордена Отечественной войны первой и второй степени» от 20 мая 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 28 мая (№ 19 (178)). — С. 1.
Ordenlar
Sovet Ittifoqi medallari
Vasiliy Vyatkin

Vasiliy Lavrentiyevich Vyatkin (30-avgust (11-sentyabr) 1869-yil, Rossiya imperiyasi Turkiston general-gubernatorligi Yettisuv, 26-iyun 1932-yil, Samarqand) Rossiya va sovet arxeologi va tarixchi – sharqshunos.

Hayoti 
Vyatkin qozoq oilasida tugʻilgan, Toshkentdagi oʻqituvchilar seminariyasini tamomlab, bir muddat Oʻsh shahrida oʻqituvchi boʻlib ishladi. U yerda Osiyo xalqlari tarixini oʻrganishni boshladi.

Olim Samarqand statistika qoʻmitasi aʼzosi sifatida kutubxonachi boʻlib ishlagan. Uning faol ishtiroki bilan 1896-yilda "Samarqand statistika qoʻmitasining oʻlkashunoslik muzeyi" ochildi (u uzoq vaqt davomida arxeologiya muzeyi direktori boʻlgan) va oradan 15 yil oʻtib, maxsus muzey binosi qurilishiga erishdi.

Samarqandda Vyatkin oʻz tadqiqotini koʻplab vaqf hujjatlarini oʻrganishdan boshlagan.

U Samarqand yaqinidagi Ulugʻbek rasadxonasi qoldiqlarini topish va qazish ishlari bilan keng tanildi. Tarix fanining yana bir yoʻnalishi uni arxeologiyaga – tarixiy topografiyani oʻrganishga olib keldi. Bunga Vyatkinning Samarqandning qadimiy arxitektura yodgorliklariga boʻlgan ishtiyoqi, muhabbati umrining oxirigacha saqlanib qolganligi yordam berdi.

Samarqanddagi qadimiy Afrasiyob manzilgohida ham qazishmalar olib borgan. Tadqiqotlarining asosiy natijalari 1926-yilda „Afrosiyob – koʻhna Samarqand oʻrni“ nomli asarida eʼlon qilingan.

Ilmiy doiralarda Vyatkin sharqiy oʻrta asr qoʻlyozmalarining toʻplovchisi va sharhlovchisi sifatida ham tanilgan.

Turkiston oʻlkasi viloyat statistika qoʻmitalari tomonidan chop etilayotgan „Tibbiyotlar“ va „Tarz“ sahifalarida koʻplab nashrlar muallifi. Jumladan, „Samarqand viloyatining tarixiy geografiyasiga oid materiallar“ (1902), „Samarqand viloyati vaqflari haqida“ va boshqalar shular jumlasidandir. Ularni eng yirik sharqshunos olim, odatda oʻzini tutashgan va hatto maqtovga ziqna boʻlgan akademik Vasiliy Bartold yuqori baholagan va „V. L. Vyatkinning asarlari Turkiston tarixiga oid asarlar orasida mutlaqo alohida oʻrin tutadi“, deb taʼkidlagan.

Samarqand meʼmoriy yodgorliklarini oʻrganish va muhofaza qilishga katta eʼtibor bergan („Mirzo Ulugʻbek va uning Samarqanddagi rasadxonasi“, „Qadimgi Samarqand yodgorliklari“, 1927, „Qadimgi Samarqand arxitekturasi“, 1929). Buxoro (1920) va Xorazm (1929) da muhim arxeologik tadqiqotlar olib borgan. Oʻrta asrlarga doir koʻplab sharq qoʻlyozmalarini toʻplagan, sharhlagan va nashr ettirgan.

Olim tojik, oʻzbek, fors tillari va arab yozuvlarini yaxshi bilgan.

Rus maktablari uchun „Oʻzbek tili darsligi“ va „Fors tili darsligi“ni tuzgan (1923)

Vyatkin sharq qoʻlyozmalarining katta toʻplamini toʻpladi, uning oʻlimidan soʻng ular Davlat ommaviy kutubxonasi toʻplamlariga kirdi.

Vasiliy Vyatkin 1932-yilda Samarqandda vafot etgan va Ulugʻbek rasadxonasi yoniga dafn etilgan. Marhumning vasiyatiga koʻra, u tomonidan toʻplangan va shaxsiy tasarrufida boʻlgan qadimiy ashyolar toʻplamlari Vyatkinning ona shahri Samarqand muzeyiga topshirilgan.

Manbalar 

1869-yilda tugʻilganlar
1932-yilda vafot etganlar
30-avgustda tugʻilganlar
26-iyunda vafot etganlar
Samarqandda vafot etganlar
Viktor Yevenko

Viktor Ivanovich Yevenko (1925.2.3, Toshkent — 1986.19.8) — grafik rassom, Oʻzbekiston xalq rassomi (1967). P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtida taʼlim olgan (1946—50). Rassomlik faoliyatini Ikkinchi jahon urushi frontlarida boshladi. Oʻzbek xalqining tarixi ("Bek kelayapti", 1954), mehnati ("Qarzdorligi uchun", 1954; "Hosil" 1955)ga bagʻishlangan asarlari bor. 50-yillarning oxirlaridan, asosan, grafikada ijod qildi. Bir qator badiiy asarlarni bezadi (R. Fayziyning "Choʻlga bahor keldi" qissasi, A. Almatinskayaning "Zulm", Oybekning "Qutlugʻ qon", Asqad Muxtorning "Opa-singillar" romanlari va b.), dolzarb mavzularda plakatlar yaratdi ("Tinchlik va doʻstlik", 1957; "Odamlar, tinchlikni saqlang", "Paxta", 1966; "Neytron bombasiga yoʻl yoʻq", 1979; "Oq oltinning yuksak sifati uchun", 1981 va b.), jamoat binolari interyerlarini, koʻrgazma va bayramlarni bezatishda samarali ishladi.

Manbalar 

     

Oʻzbekiston Respublikasi xalq rassomlari
1925-yilda tugʻilganlar
2-martda tugʻilganlar
1986-yilda vafot etganlar
19-avgustda vafot etganlar
Yevnuxoidizm

Yevnuxoidizm (yun. eunuchos — bichilgan odam), erkaklarda — hezalaklik, ayollarda — erkakchalishlik — jinsiy bezlarning tugʻma kamchiligi yoki jarohatlanishi, yoxud gipofizdan gonadotrop gormonlar kam chiqishi sababli roʻy beradigan kasallik. Erkaklarda koʻproq uchraydi. Yevnuxoid gigantizm va yevnuxoid semirish (yogʻ bosish) degan ikki turi bor. Odatda, aralash xili uchraydi. Belgilari: boʻy oʻsib ketadi, skelet nomutanosib oʻsadi (qoʻl-oyoq, ayniqsa oyoq uzun boʻladi), suyaklar ingichka, yelka tor, chanoq keng (ayollar chanogʻi tor), muskullar boʻsh (ilvillagan) boʻladi. Koʻkrak, qorin va sonni yogʻ bosadi, jinsiy bezlar yetilmaydi, ikkilamchi jinsiy belgilar uncha bilinmaydi, qov va qoʻltiqda jun oʻsmaydi, ovoz ingichka (bolalarga xos), jinsiy his susaygan boʻladi. Jismoniy mehnatga yaraydi, ammo sustkash, zehni past boʻladi. Oʻtmishda bolaligida bichilganlar (gʻulomlar)da ham shunga oʻxshash hodisa kuzatilardi. Bemorlar genetik va endokrinolog nazoratida jinsiy gormonlar bilan uzoq davolanishi kerak.

Manbalar
Yevripid

Yevripid, Evripid (Euripides), (taxminan mil. av. 480, Afina — mil. av. 406, Makedoniya) — yunon shoiri, dramaturg . Ijodini sheʼriyatdan boshlagan. Afinalik uch bukj fojianavis (Esxil, Sofokl)ning soʻnggisi. Jami 92 pyesa yozgan, shundan 17 fojia va bir hajviy dramasi bizgacha yetib kelgan ("Kiklop"). Ular mifologik syujet asosida yaratilgan boʻlsada, inson shaxsi asosiy oʻrinda turadi. Ye. ijodi Afina davlat-shahar sifatida tanazzulga uchragan va axloqiy meʼyorlar inqirozi yuz bergan yillarda shakllangan boʻlib, mifologiya, axloqiy va anʼanaviy tartiblarga tanqidiy munosabati bilan ajralib turadi. U dramatik voqealar tasvirida koʻpincha falsafiy munozara yoki sud muzokaralari ohan-giga xos mulohaza yuritganki, bunda oʻta ratsionalizm ruhiy holatlarning chuqur tasviri bilan qoʻshilib ketadi ("Vakxanka", "Gerakl"). Ye. dramaturgiyasining obyektiv mazmuni Afina demokratiyasi dunyokarashi anʼanalariga keskin ziddir. Afinada oʻsha davrda yuz bergan ijtimoiy oʻzgarishlar Ye.ning inson shaxsiyati, uning ichki dunyosiga qiziqishi kuchayishiga olib keldi. Ye. asarlarida maishiy unsurlar tasviriga zoʻr berish, kishilarning shaxsiy takdiriga qiziqish kabi antik fojiaga xos boʻlmagan xususiyatlar mavjud ("Medeya", "Ippolit"). Ye. ijodi Yevropa dramaturgiyasiga samarali taʼsir koʻrsatgan.

Manbalar 

Shoirlar
Yevropa (tabiiy yoʻldosh)

Yevropa — Yupiterning ikkinchi tabiiy yoʻldoshi. G. Galiley 1610-yilda kashf etgan. Diametri taxminan 3000 km, yulduz kat-taligi 5.2 ga teng , Yupiterdan uzokligi 671000 km, Yupiter atrofida 3 sutka 13 soat 18 min.da toʻliq aylanib chiqadi. Havo tiniq va oysiz kechalarda oddiy koʻz bilan ham kursa boʻladi. Ye. nomi berilgan kichik sayyora ham bor.

Manbalar