Junker

Junker (Daniyacha, , , , , Shvedcha, ) olijanob sharafli ibora hisoblanib, oʻrta oliy nemis Juncherre soʻzidan olingan boʻlib, „yosh zodagon“ yoki boshqa maʼnoda „yosh lord“ (jung va Herr soʻzlaridan olingan) degan maʼnoni anglatadi. Bu soʻz doimiy ravishda Yevropaning nemis tilida soʻzlashuvchi, golland va skandinaviya tillarida soʻzlashadigan hududlarida asosan koʻproq qoʻllaniladi. U Rossiya imperiyasida Boltiqboʻyi nemislari taʼsiri sababli Rossiya inqilobigacha ishlatilgan. Bu soʻz hozirda Gruziya Mudofaa kuchlari tomonidan Milliy Mudofaa Akademiyasi talabalari uchun qoʻllanib kelinadi.

Faxriy unvon 
Brandenburgʻda Junker dastlab yuqori Edelfrei (tezkor) zodagonlik aʼzolaridan biri boʻlgan edi. U yosh yoki unchalik katta boʻlmagan zodagonlarning umumiy koʻrinishiga aylandi, baʼzan siyosiy jihatdan ahamiyatsiz, „mamlakat skvayri“ deb tushuniladi.

Martin Lyuter Wartburgda oʻzini „Yunker Yorg“ qiyofasida yashiradi va u keyinchalik Angliya qiroli Genrix VIIIni „Yunker Xaynts“ deb masxara qilgan.

Dvoryanlarning bir qismi sifatida, juda koʻp Junker oilalari oʻz familiyalaridan oldin faqat von yoki zu kabi old qoʻshimchalarga ega boʻlganlar. Sarlavhaning qisqartmasi Jkr edi, koʻpincha hollarda berilgan ism va unvonlardan oldin joylashtiriladi, masalan: Jkr. Geynrix fon Xohenberg, Junkfrau (Jkfr.) ayol kishiga faqat vaqti-vaqti bilan ishlatilar edi. Baʼzi hollarda, faxriy Jkr. Freiherren (baronlar) va Grafen (sanalar) uchun ham ishlatib borilgan.

Foydalanish 
Junker (va uning qarindoshlari) anʼanaviy ravishda Yevropaning nemis tilida soʻzlashadigan hududlarida olijanob sharaf sifatida doimo ishlatib kelingan. Sarlavha bugungi kunda Gollandiya va Belgiyada anʼanaviy maʼnosida Gollandiyalik Jonkheer shaklida saqlanib qolgan.

Bu soʻz, shu bilan bir qatorda bir nechta davlatlarda Kammerjunker unvoni maqomida ishlatilgan, bu esa fransuzcha valet de chambrening nemis va skandinaviya ekvivalenti boʻlib, odatda sudda knyazlik darajasidagi odamning xizmatida yosh zodagonlarga beriladigan lavozim edi. Kammerjunker bir chamberlain quyidagicha oʻrin egalladi, bir palatasi sahifa yuqorida hisoblangan. Bundan tashqari, Fahnenjunker va uning Skandinaviya ekvivalentlari (masalan: fanjunkare) kabi nemis va Skandinaviya hududida harbiy rollarda ishlatilgan.

Daniyada Junker soʻzi yoshi kichik boʻlgan lordni, ilk bor oʻrta asr gersogining yoki grafining oʻgʻlini anglatgan, lekin ayni paytda imtiyozli yer egalari sinfining aʼzosi uchun atama hisoblanar edi. 1375-yilgacha bu unvon Daniya qirollik oʻgʻillari uchun ham mos edi. Shuningdek, u qirollik xonadonida Kammerjunker unvonida ham ishlatilgan.

Prussiyada zamonaviy atamadan foydalanish 
Zamonaviy Prussiya tarixida bu soʻz deyarli barcha yer va hukumatni nazorat qiladigan yer zodagonlari (ayniqsa Sharqiy Elbiya deb atalgan) yoki kengaygan holda, asil maqomidan qatʼi nazar, Prussiya mulk egalari uchun koʻp tarqalgan sinekdoxa sifatida qoʻllanila boshlagan edi. 1871-yilda Germaniya imperiyasining tashkil topishi bilan yunkerlar markaziy nemis hukumati va Prussiya armiyasida hukmronlik qilganlar. Yetakchi vakili shahzoda Otto fon Bismark hisoblanar edi. Prussiyaning „Junkerlari“ koʻpincha Germaniyaning gʻarbiy va janubiy shtatlarining yuqori mansab vakillari edi, masalan, Gamburg shahar-respublikasi (katta boylikga ega boʻlmagan) yoki Prussiyaning „Junker sinfi“ boʻlgan Bavariya kabi katolik shtatlari bilan taqqoslangan. Juda koʻp hollarda ularga nafrat bilan qaralgan. Ikkinchi jahon urushidan keyin Vermaxt ofitserlar korpusining katta qismini tashkil etgan va uning taniqli aʼzosi prezident va sobiq general Pol fon Hindenburg 1933-yilda Gitler kansleri etib tayinlagan junker sinfi koʻpincha Prussiya militarizmi, natsistlarning kuchayishi uchun ayblangan edi. SHu bilan Ikkinchi jahon urushi natijada, Sovet istilosi zonasida sovet davridagi kollektivlashtirish maqsadini koʻzlagan yer islohoti „Bauernhanddagi Yunkerland“ (dehqonlar qoʻlida junker yerlari) shiori bilan Yunker sinfiga qarshi ish tashlash sifatida targʻibotda oqlandi.

Yana qarang 

 Gollandiya zodagonlari
 Nemis zodagonlari
 Jonkhir
 Yonkers

Manbalar