Zarifa Ghafari

Zarifa Gʻafariy (, IPA: [zariːfɑː ɣəfɑːriː]; 1992-yilda tugʻilgan) — afgʻon faoli va siyosatchisi. 2019-yil noyabr oyida Afgʻonistonning Vardak viloyati poytaxti Maydan Shahr meri boʻldi. Zarifa Afgʻonistonning kam sonli ayol hokimlarining biri boʻlgan va 26 yoshida bu lavozimga tayinlangan eng yosh vakili hisoblanadi. U Afgʻonistonda ayollar huquqlarini himoya qilish borasidagi saʼy-harakatlari bilan mashxur. Zarifa Gʻafariy 2020-yilda AQSh Davlat kotibi tomonidan Xalqaro jasoratli ayol sifatida tanlanadi. U oʻziga qilingan uchta suiqasddan omon qolgan.

Hayot va martaba 
Zarifa Gʻafariy 1992-yilda Kobulda tugʻilgan, afgʻon armiyasi polkovnigi va Maxsus operatsiyalar korpusi qoʻmondoni Abdul Vosi Gʻafariyning qizidir. Uning otasi 2020-yil 5-noyabr kuni Kobuldagi uyi oldida jangarilar tomonidan otib oʻldirilgan. Zarifa Paktiya viloyatidagi Halima Xazan oʻrta maktabni oʻqiydi va Hindistonning Chandigarx shahridagi Panjob universitetida oliy taʼlimni davom ettiradi.

U 2018-yil iyul oyida amaldagi prezident Ashraf Gʻani tomonidan rasman Maydan Shahr meri etib tayinlanadi. U Afgʻonistonning eng yosh meri boʻlib, bir nechta manbalar Zarifani Afgʻonistondagi birinchi ayol shahar hokimi sifatida atashgan. Biroq, mahalliy siyosatchilar hokimlarning yoshi va jinsi haqidagi noroziliklari va tahdidlari tufayli uning Maydan Shahr meri sifatida tayinlanishi toʻqqiz oyga kechiktirilishiga toʻgʻri keladi. Afgʻonistonda boshqa ayol merlar odatda madaniy jihatdan bagʻrikengroq boʻlgan hududlarga tayinlanishgan. Tolibon keng qoʻllab-quvvatlanadigan Vardak kabi anʼanaviy konservativ muhitdagi viloyatda ular yuqori mavqega ega edi. Mer boʻlgan birinchi kunida u bir guruh erkaklar tomonidan taʼqibga uchraydi, ular uning ofisiga bostirib kelib, uni lavozimidan ketishi haqida ogohlantiradilar. U, shuningdek, shahar hokimi lavozimini egallaganidan keyin Tolibon va IShID tomonidan oʻlim tahdidlariga ham duch kelgan. Zarifa 2019-yilning mart oyida Maydan Shahr meri sifatida qasamyod qiladi. Ammo xavfsizlik nuqtai nazaridan u Kobulda yashay boshlaydi. Zarifa oʻz shahrida axlatga qarshi kampaniyani yoʻlga qoʻya oladi va u boshqa ayollarga oʻrnak boʻla oldi. U bir necha marta suiqasddan omon qoladi. 2020-yil 5-noyabrda otasi qurolli shaxslar tomonidan oʻldirilganidan keyin u bunga shunday izoh berdi: „Bu Tolibonlar ishi. Ular meni Maydan Shahrda qolishnimni istamaydilar. Shuning uchun dadamni oʻldirishdi“ U, shuningdek, AQShning oʻsha paytdagi Davlat kotibi Mayk Pompeodan Afgʻonistondagi Tolibon muzokaralari natijasida yuzaga kelgan noaniqliklar ortidan ayollar huquqlarini himoya qilish boʻyicha maxsus iltimos va murojaat bilan chiqadi.

2021-yil avgust oyida, Tolibon oldinga siljishi bilan Zarifa mamlakatni tark etmasligini eʼlon qildi. 2021-yilning 15-avgustida, Kobul Tolibon qoʻliga oʻtganidan soʻng esa: „Men bu yerda oʻtirib, ularning kelishini kutyapman. Menga yoki oilamga yordam beradigan hech kimim yoʻq. Men oilam bilan oʻtiraman. Va ular menga oʻxshaganlarni qidirib kelib, bizni oʻldirishadi“ 2021-yil avgust oyi oʻrtalarida Afgʻoniston hukumati Tolibon tomonidan qoʻlga kiritilgandan soʻng u turmush oʻrtogʻi, onasi va besh singlisi bilan 18-avgust, chorshanba kuni Turkiyaning Istanbul shahriga yetib kelib, Afgʻonistonni tark etishadi. Shundan soʻng, u Germaniyaning Bonn shahriga joylashishadi.

Mukofotlari 
U BBC tomonidan 2019-yilda dunyoning turli burchaklaridan kelgan ilhomlantiruvchi va nufuzli 100 nafar ayollar roʻyxatiga kiritiladi. Zarifa 2020-yilda AQSh Davlat kotibi tomonidan Xalqaro jasoratli ayol mukofotini qoʻlga kiritadi.

Shuningdek 
 Maryam Durani
 Favzia Kufi
 Salima Mozori
 Azro Jafariy

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1992-yilda tugʻilganlar
Afg'oniston ayol siyosatchilari
Afg'onistondagi ayol mayorlar
21-asr afgʻon siyosatchilari