Azim Azimzade

Azim Aslan oghlu Azimzade ( ; 1880-yil 7-may 1943-yil 15-iyun) ozarbayjonlik rassom, satirik va karikaturachi . U 1927-yilda Ozarbayjon SSR xalq artisti faxriy unvoni bilan taqdirlangan .

Biografiyasi 

Azim Azimzade 1880-yil 7-mayda Rossiya imperiyasining Boku gubernatorligidagi Novxani qishlog'ida, hozirgi Ozarbayjonda tug'ilgan . Neft sanoati ishchisining oʻgʻli boʻlib, uning toʻrt nafar ukasi bor edi, ularning har biri 10 yoshga toʻlmasdan vafot etgan.

Azimzade badiiy ta'lim olmagan va o'zini o'zi tarbiyalagan  ; 1906-yilda ozarbayjon satirik grafika sanʼatining boshlanishi boʻlgan jurnallarda ijtimoiy-siyosiy mavzudagi rasmlarini nashr eta boshladi. Azimzade 1905-yilgi rus inqilobida ham faol qatnashgan va Ozarbayjon Xalq Komissarligining Madaniy ma’rifat bo‘limi mudiri bo‘lgan.

Azimzade inqilobdan keyin kitob, molbert grafikasi, kitob illyustratsiyasi, satirik jurnal va gazetalar uchun rasmlar, liboslar qoralamalari, dekoratsiyalar, siyosiy karikatura va plakatlar kabi turli asarlar nashr ettirdi. Azimzade tomonidan yaratilgan barcha plakatlarning deyarli yarmi dinga qarshi mavzularda boʻlgan, biroq u 1925-yilda chop etilgan va xalq mulkini talon-taroj qiluvchini qishloqdan uzoqroqqa uloqtirgan dehqon tasviri kabi koʻproq siyosiy mavzudagi plakatlarni ham chizgan. .

Uning karikatura rivoji 1905-yilda birinchi rus inqilobi g‘oyalari ostida tashkil etilgan va 1917-yildagi rus inqilobidan keyin qayta tiklangan satirik “Molla Nasriddin ” jurnali bilan chambarchas bog‘liq. Azimzade muharrir Jalil Mammadguluzadeh bilan yaqindan hamkorlik qilib, ko'plab illyustratsiyalar nashr ettirdi va "Molla Nasraddin" ning bosh rassomi bo'ladi. 1923-yilda Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi a'zosi bo'ldi.

1927-yilda Azimzade Ozarbayjon SSR xalq artisti faxriy unvoni bilan taqdirlandi.  Taxminlarga ko'ra, u Ozarbayjon Kompartiyasining birinchi kotibi va Azimzade ijodining muxlisi bo'lgan Mir Jafar Baghirov bilan tanishligi tufayli siyosiy qatag'onlardan qochgan.

Azimzade shoir Mirza Alakbar Sabirning  toʻplamlari uchun 56 ta rangli toshbosma, Abdurrahim bey Hagverdiyev, Nariman Narimanov va Huseyngulu Sarabski asarlari uchun rasmlar yaratdi. 1927-yilda Azimzoda G.K.Sanilyning "Wild Ox" she'rlarida uchraydigan bolalar ertaklariga rasmlar chizgan.

1930-yillarda Azimzade ijtimoiy tengsizlikni oʻrganuvchi “Wedding of the Rich People”, “ Wedding of the Poor People” kabi mavzuli akvarel boʻyoqlarini tugatdi . 1933-yilda Azimzade birinchi marta Moskvada ozarbayjon rassomlarining ko'rgazmasida plakatlarini namoyish etdi va markaziy matbuot tomonidan yaxshi baholandi. 1937-yilda u 26 ta rasmdan iborat "Shadows of the Past" to'plamini nashr etdi.

Ikkinchi jahon urushi boshlanishida Azimzade boshqa sovet rassomlari bilan birga ozarbayjon va rus tillarida yozilgan Agitokon plakatlarini yaratishda faol ishtirok etdi. S.Rahman, Y.Fidler, G.Stroganov, M.Seyidzode, Nigar Rafibeyli kabi yozuvchi va shoirlar ham afishalarda rassomlar bilan hamkorlik qilgan. Azimzade Sovet urushi davridagi anti-fascist karikaturalarga katta hissa qo‘shgan va urushning dastlabki ikki yilida 50 dan ortiq karikatura chizgan. Azimzade chizgan e'tiborga molik karikaturalardan biri "Lion and Kitten" (1941) deb nomlangan bo'lib, unda Adolf Hitler masxara qilingan va 1812-yildagi Borodino jangi natijalariga ishora qilib, Napoleonga qiyoslangan.

Azimzade 1943-yilda 63 yoshida vafot etdi.

Merosi 
Bokuda hozir Azim Azimzade uy-muzeyi joylashgan . Bokudagi koʻcha, muzey va Ozarbayjon Badiiy maktabi, bir vaqtlar Azimzde dars bergan va 1932-1937-yillarda direktor boʻlgan, barchasi uning sharafiga nomlangan  . 2002-yilda Bokudagi Heydar Aliyev saroyi yonida Azimzadega haykal o‘rnatilgan.

Galereyasi

Manbalari 

Ozarbayjon kommunistlari
Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
1943-yilda vafot etganlar
1880-yilda tugʻilganlar