MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Norboy Ishmuratov

Norboy Ishmuratov (1930-yil, Toʻrtkoʻl tumani, Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR — 1990-yil, Toʻrtkoʻl tumani, Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR) — sovet jamoat, davlat va siyosat arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni. Oʻzbekiston SSR Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Toʻrtkoʻl tumani „Kommunizm“ kolxozi raisi.

Biografiyasi 
Norboy Ishmuratov 1930-yilda Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Toʻrtkoʻl tumanida tugʻilgan. 1953-yilda KPSS aʼzoligiga qabul qilingan.

1948-yildan jamoat, ijtimoiy va siyosat ishlarida faoliyat yuritb kelgan.

Nukus pedagogika institutini tamomlab, 1948-yilda agronom, 1951-yildan Toʻrtkoʻl tumanida maktab oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1954-yildan tuman partiya qoʻmitasida instruktor, 1962-yilda Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Toʻrtkoʻl tumanidagi „Kommunizm“ kolxozi raisligiga saylangan.

Norboy Ishmuratov qisqa muddatda qoloq xoʻjalikni respublikada birinchi oʻringa olib chiqadi, Norboy Ishmuratov rahbarlik qilgan kolxoz qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish boʻyicha belgilangan reja koʻrsatkichlarini izchil bajarib, 8-besh yillikdagi ish natijalariga koʻra kolxoz raisi Norboy Ishmuratov Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1976-yil 25-dekabrdagi Farmoni bilan Butunittifoq sotsialistik musobaqasida erishilgan yuksak muvaffaqiyatlar, gʻalla yetishtirish va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini davlatga sotishni koʻpaytirish boʻyicha rejalar va sotsialistik majburiyatlarni bajarishda mehnat jasorati koʻrsatgani uchun Norboy Ishmuratovga Lenin ordeni, „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

SSSR Oliy Sovetining 8-chaqiriq deputati (1970—1974) etib saylangan. KPSS XXIII syezdi delegatlaridan biri boʻlgan.

Ikki marta Lenin ordeni (04.08.1971; 25.12.1976), uch marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni (03.01.1965; 14.02.1975; 26.02.1981), medallar bilan taqdirlangan.

1990-yildan keyin vafot etgan.

Manbalar 

Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Toʻrtkoʻl tumanida tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1930-yilda tugʻilganlar
Chingiztepa

Chingiztepa – Xorazm viloyati Hazorasp shahri hududidan 18 km sharqda toshsoqa hududida joylashgan arxeologik yodgorlik. Chingiztepa majmuasi 3 ta arxeologik yodgorlikdan tashkil topgan.

Chingiztepa-1 – boshqa nomi Katta Chingiztepa. Yodgorlik konussimon shaklda qurilgan boʻlib, balandligi 18 metrni tashkil qiladi. Ayrim qismlaridagi balandligi 20 metrgacha boradi. Tepalikning asosi 60 metrni tashkil qiladi. Tepalikdan topilgan buyumlar miloddan avvalgi IV-II asrlarga borib taqaladi. Ayrim turdagi sopol buyumlar esa milodiy XII-XIII asrlarga oid. Topografik jihatdan Xumbuztepa yodgorligi bilan bogʻlangan.

Chingiztepa-2 – yaʼni kichik chingiztepa. Yodgorlik Chingiztepa-1 yodgorligidan 300 metr shimolda joylashgan boʻlib aylanasi 21 metr va balandligi 3.5 metrni tashkil qiladi. Chingiztepa-2 yodgorligidan topilgan buyumlar Chingizxtepa-1 yodgorligidan topilgan buyumlar bilan bir xildir.

Chingiztepa – katta Chingiztepadan 3 km janubi-gʻarbda joylashgan. Yodgorlik qoʻrgʻon shaklida boʻlib, diametri 30 metr va balandligi 3 metrni tashkil qiladi. Hamma yodgorliklar qum va tosh aralshmasidan bunyod etilgan boʻlib, mahalliy aholi orasida bu yodgorlikning paydo boʻlishi Chingizxon bilan bogʻliqligi aytiladi. Mahallaiy aholi Chingizxon oʻz qoʻshinining sonini bilish maqsadida ahr bir askarga kichik bir tosgni bir joyga tashlashni buyuradi va Chingiztepa tepaligi vujudga keladi deydilar. Shu tariqa tepalik 1220-1221 yillarda bunyod etilgan deyiladi.

Yaʼna bunday turdagi yodgorlik Surxandaryo viloyati Termiz tumanida ham boʻlib bu yerda Oʻzbek-Fransuz arxeologik ekspeditsiyasi 2023-yilning 4 sentabridan 15 oktabrigacha oʻtkazildi. Tadqiqotchilar Fransiyalik tarixchilar Seligent de Pontbreant, Per Relish, Aliver Bardolar.

Yangiliklar 
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining „MODDIY MADANIY MEROSNING KOʻCHMAS MULK OBYEKTLARI MILLIY ROʻYXATINI TASDIQLASH TOʻGʻRISIDA“gi 2019-yil 4-oktabrdai 846-son qaroriga muvofiq Chingiztepa yodgorligi moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritildi

Manbalar
Meshekliqalʼa

Meshekliqal’a – Xorazm viloyatida joylashgan. Meshekliqal’ani dastlab 1939-yilda S. P. Tolstov tomonidan oʻrganilgan. Unda moʻgʻullarning 1221-yildagi istilosigacha yodgorlik karvonsaroy vazifasini bajargan va Xorazm arxeologik xaritasiga kiritilgan. Akademik yahyo Gʻulomov Meshekliqal’ani oʻrta asrlardagi Sandal raboti bilan bir deb aytadi. XX asrning 70-yillarida yodgorlik qoraqalpogʻistonlik arxeolog M.Mambetullayev tomonidan oʻrganiladi va XI-XII asrlarga oid madaniy qatlam toʻpishga muvaffaq boʻladi. Meshkliqal’a kvadrat shaklida qurilgan. Uning oʻlchamlari 60/60 metrni tashkil qiladi. Meshkliqal’aning ayrim qismlarida devorlar saqlanib qolgan. Saqlanib qolgan devorlarning balandligi 4 metrdan 8 metrgacha boradi. Sharqiy devorda darvoza oʻrni boʻlib bu yerdan aholi kirib chiqishda foydalangan. Qal’aning devorlari paxsa, guvala, hom gʻishtdan qurilgan. Meshekliqal’a 2004–2005-yillarda Xorazm Maʼmun akademiyasining arxeologi S. R. Baratov boshchiligida qayta oʻrganildi. Tadqiqot davomida qal’aning janbiy qismidaga bir nechta xoʻjalik xonadonlari aniqlandi. Xonadonlarning poydevorlari pishgan gʻishtdan qurilgan boʻlib, madaniy qatlamlardan topilgan buyumlar koʻzalar va boshqa nrsalar asosan XII-XII asrlarga taluqli ekanligi aniqlangan. C. R. Baratovning takidlashicha koʻplab sopol idishlarning topolishi va xonadonlarning joylashishidagi tartibsizlik, shu bilan birga Meshekliqal’aning janubiy qismidagi mustahkam rabotlarning borligi yodgorlik dastlab dehqonning qoʻrgʻoni va keyinchalik karvonsaroyga aylantirilganligini koʻrsatadi. Qadimgi Xorazm tarixi arxeologik adabiyotlarda ikki davrga ajratilgan. Birinchi davr arxiak davr deb ataladi miloddan avvalgi VII asrning oxiri – miloddan avvalgi IV asrni oʻz ichiga oladi. Bu davrning 2 bosqichi – ilk va soʻnggi bosqichlari aniqlangan. Birinchi bosqich ahamoniylar bosqinigacha boʻlgan davr boʻlib, miloddan avvalgi VII asr oxirlari va VI asrlarni oʻz ichiga oladi. Tadqiqotchilar bu davrni Meshekli, Quyisoy madaniyati, Koʻzaliqir , Xumbuztepa yodgorliklari topilmalari asosida oʻrganishgan. Soʻnggi bosqich ahamoniylar hukmronligi davri boʻlib, u Hazorasp, Qal’aliqir, Jingil’ji yodgorliklari asosida oʻrganganlar.

Yangiliklar 
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Meshekliqal’a yodgorligi garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Manbalar
Baba Kuhi Bakuvi masjidi

Baba Kuhi Bakuvi masjidi () – Ozarbayjon poytaxti Bokuda joylashgan IX—X asrlarga oid eng qadimiy masjidlardan biri. Bino Icheri-sheherning tarixiy qismida, Qiz qal’asining shimolida joylashgan. Taxminlarga koʻra, masjid fors olimi va ilohiyotchisi Bobo Kuhi Bakuviga tegishli hisoblanadi.

Kashf etilishi 
Baba Kuhi Bakuvi masjidi 1990—1993-yillarda Farhod Ibrohimov tomonidan olib borilgan arxeologik qazishmalar natijasida topilgan. Masjid mehrobidan kufiy yozuvida bitilgan „Kuch Allohnikidir“ degan arabcha yozuv topilgan. Bu bitikni epigrafist Meshadixonim Neymat oʻqigan. Yozuvning paleografik xususiyatlari tadqiqotchilarga yodgorlikni IX—X asrlarga tegishli deb hisoblash imkonini beradi.

1998-yilda olib borilgan kichik qazishma ishlari natijasida masjidning ikkita xonasi topilgan. Masjid qoʻshni xonalarni va lansetli arklarning ustunlarini oʻz ichiga olgan holda yagona majmua boʻlgan.

Galereya

Manbalar 

Bokudagi masjidlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Masjidlar
Ozarbayjondagi masjidlar
Ongarbay Qurboniyozov

Ongarbay Qurboniyozov (1928-yil, Qoraqalpoq avtonom viloyati) — sovet jamoat, davlat va siyosat arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni. O‘zbekiston SSR Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Qo‘ng‘irot tumanidagi Chapayev nomidagi sovxoz direktori.

Biografiyasi 
Ongarbay Qurboniyozov 1928-yilda Qoraqalpoq avtonom viloyatida tugʻilgan. Millati qoraqalpoq. KPSS aʼzosi.

1944-yildan jamoat, ijtimoiy va siyosat ishlarda. Mehnat faoliyatini 1944-yilda qishloq o‘qituvchisi sifatida boshlagan. Samarqand qishloq xo‘jalik institutini tamomlagach, Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Qo‘ng‘irot tumanidagi Sverdlov nomidagi sovxozda agronom, so‘ngra boshqaruvchi, partiya qo‘mitasi kotibi, Xoʻjayli tumanidagi Sverdlov nomidagi sovxozda bosh agronom bo‘lib ishlagan. 1965-yilda Qo‘ng‘irot tumanidagi Chapayev nomidagi sholichilik sovxoziga rahbarlik qilgan Ongarbay Qurboniyozov 8-besh yillikdagi (1966—1970) faoliyati natijalariga ko‘ra Hurmat Belgisi ordeni bilan taqdirlangan. 9-besh yillikda (1971—1975) sovxoz ishchilari Qo'ng'irot tumanida oq bugʻdoydan eng yuqori hosil olishgan. Natijada yetakchi brigadir Ubbiniyoz Bekniyozov Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor boʻlgan (14.12.1972), sovxoz direktori Ongarbay Qurboniyozov Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan, keyinroq esa 1976-yilda Lenin ordeni bilan taqdirlangan. 10-besh yillikning keyingi yillarida (1976—1980) Chapayev nomidagi sovxoz sholikorlari Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi xoʻjaliklari orasida peshqadam boʻlishgan va 1980-yildagi Oʻzbekiston SSRda rekord darajadagi hosil olishga salmoqli hissa qoʻshganlar.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1981-yil 26-fevraldagi farmoni bilan 1980-yilda rekord darajadagi 6 million 237 ming tonna paxta, g‘alla va boshqa qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yetishtirish va davlatga sotishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlar uchun Qurboniyozov Ongarbayga Lenin ordeni hamda O‘roq va Bolg‘a oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

SSSR Oliy Sovetining 11-chaqiriq (1984—1989) va Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 9 va 10-chaqiriqlari (1975—1985) deputati etib saylangan, Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi Qoraqalpoq viloyati qoʻmitasi deputati boʻlgan.  KPSS XXV syezdi delegati.

Ikki marta Lenin ordeni (25.12.1976; 26.02.1981), Mehnat Qizil Bayroq ordeni (12.10.1973), Hurmat Belgisi ordeni (04.08.1971), medallar, shu jumladan, „Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun“ medali (23.01.1966) bilan taqdirlangan. 

1990-yildan keyin vafot etgan.

Manbalar 

Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Qoraqalpogʻistonda tugʻilganlar
1928-yilda tugʻilganlar
Vodka Cruiser

Vodka Cruiser – yorqin rangli aroq asosidagi alkogolli ichimlik boʻlib, alkogol miqdori 5% ni tashkil qiladi. Baʼzan alkopop sifatida taʼriflangan bu oldindan aralashtirilgan ichimlik oʻn yetti xil taʼmlarda, jumladan guava, limon, ohak, ehtiros mevasi, ananas, malina va joylashuvga qarab boshqa lazzatlarda mavjud. Mahsulot Yangi Zelandiyadan keladi va Asahi Premium Beverages tomonidan ishlab chiqariladi, ilgari Independent Liquor nomi bilan tanilgan.

Manbalar 

Spirtli ichimliklar
Alkogolli ichimliklar
Aroq bilan kokteyllar
Chin masjidi

Chin masjidi () – XIV asrga oid tarixiy masjid. Ozarbayjonning Boku shahrida, Shirvonshohlar saroyi yaqinida, Icheri-sheherning bir qismi hisoblanuvchi Kichik Gala koʻchasida joylashgan. Bino Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 2-avgustdagi 132-son qarori bilan milliy meʼmoriy yodgorlik sifatida roʻyxatga olingan.

Tarixi 
Masjid fasadidagi kirish eshigi tepasida joylashgan epigrafik yozuvga koʻra, bino 1375-yilda (hijriy 777) qurilgan. Shuningdek, masjid Fazlulloh Imom ibn Usmon Shirvoniy vasiyatiga koʻra qurilgani ham taʼkidlab oʻtilgan. Shu sababga koʻra ham masjid baʼzan ushbu shaxs nomi bilan ham ataladi.

Fasaddagi boshqa epigrafik yozuvlardan maʼlum boʻlishicha, yodgorlik 1772–1773-yillarda (hijriy 1186-yil) Mas’ud Ali tomonidan restavratsiya qilingan.

2012-yilda Icheri-sheher Davlat tarixiy-arxitektura qoʻriqxonasi tomonidan muzeyda katta taʼmirlash va tiklash ishlari olib borilgan.

Arxitekturaviy xususiyatlari 
Masjid interyerining janubiy qismi devoridagi toʻrtburchak shaklda boʻlib, yonlari hoshiyalangan stalaktik mehrob Shirvon-Absheron meʼmorchilik maktabi asosida yaratilgan, qirralarida kichik boʻshliqlar mavjud.

Masjidning asosiy jabhasi assimetrik shaklda boʻlib, binoning kirish yaʼni portal qismi klassik usulda yaratilgan.

Portalning aniq profillangan toʻrtburchak shakldagi ramkasi, profilli boʻshligʻi va arabcha epigrafik sarlavhasi klassik uslubda ishlangan. Shaharning oʻrta asrlardagi sharqiy uslubda yaratilgan portallari orasida ushbu masjidning kirish qismi klassik usulda ishlangan oʻziga xos portallardan biri hisoblanadi.

Ekspozitsiya 
Masjidda qadimiy tangalar ham saqlanadi, shuningdek, ularning oʻziga xos alohida koʻrgazmasi ham mavjud. Muzeyning asosiy ekspozitsiyasi Ozarbayjonda pul muomalasi boshlanganidan buyon turli davrlarda mavjud boʻlgan Sosoniylar, Safaviylar, Shirvonshohlar va boshqa davrlarga oid pul birliklari, tangalar va boshqa qiziqarli qadimiy eksponatlar hisoblanadi. Koʻrgazmalar alohida davrlarga boʻlingan va turli vitrinalarga guruhlangan. Davrning umumiy xususiyatlari, oʻziga xos xususiyatlari, turlari va oʻsha davrdagi valyuta birliklarining joylashuvi haqidagi maʼlumotlar vitrinalardan tashqaridagi alohida doskalarga oylashtirilgan.

Galereya

Yana qarang 

 Eski shahar

Manbalar 

Bokudagi masjidlar
Ozarbayjon meʼmoriy yodgorliklari
Ozarbayjondagi masjidlar
Masjidlar
Chuxur mahalla masjidi

Chuxur Mahalla masjidi (), shuningdek, Shefa Ojagi nomi bilan ataluvchi Ozarbayjonning Shusha shahrida joylashgan masjid. 1992-yil 8-mayda Shusha bosib olinganidan keyin, 2020-yilgi Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuvda shahar qaytarib olinmagunga qadar, arman qoʻshinlari nazorati ostida boʻlgan.

Chuxur Mahalla masjidi Shusha shahrining sharqiy qismida, Chuxur mahallasidagi N. B. Vazirov koʻchasi, 9-quyi mahallasida joylashgan. Chuxur mahalla masjidi XIX asr oxirida Shushada mavjud boʻlgan oʻn yettita masjiddan biri boʻlgan. Chuxur Mahalla masjidining ikkita minorasi boʻlgan.

Shusha shahriga 1750-yillarda asos solingan boʻlib, Chuxur mahallasi Shusha qalʼasi devorlari qurilishi nihoyasiga yetmasidanoq aholi punktiga ega boʻlgan. Yaqin atrofdagi Chuxur Gala mahallani Shushaning mashhur mineral suvi bilan taʼminlagan. Chuxur Mahalla masjidi Shusha davlat tarixiy-arxitektura qoʻriqxonasining eng qimmatli yodgorliklaridan biri boʻlgan.

Yana qarang 

 Yuxari Govhar ogʻa masjidi
 Ashagi Govhar Ogʻa masjidi
 Soatli masjidi
 Seyidli masjidi
 Xoja Marjonli masjidi
 Guyulug masjidi
 Taza Mahalla masjidi

Manbalar

Havolalar 

 Qorabogʻ yodgorliklari

Articles with permanently dead external links
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Masjidlar
Shushadagi masjidlar
Qargʻabazar masjidi

Gargabozor masjidi () – Ozarbayjonning qadimiy masjidlaridan biri. Bino Ozarbayjonning Fuzuliy tumanidagi Qargʻabazar qishlogʻida joylashgan boʻlib, Gʻiyos ad-Din masjidi nomi bilan ham tanilgan. Safaviylar sulolasi davriga oid bu masjid 1682-yilda qurilgan.

Tarixi 
Masjidning kirish eshigida „Bu masjidni Alloh taoloning halol bandasi Hoji Gʻiyosiddin hijriy 1095-yilda qurdirgan“ (1683—1684-yillar Grigoriy taqvimi) degan yozuv mavjud. Hoji Gʻiyos ad-Din masjidining balkoni yoʻq, binoda faqatgina 1 ta zal mavjud boʻlib, mahalliy qurilish materiallaridan (asosan, tosh) qurilgan. Masjid tomi ark shaklida. Binoning kirish eshigidan boshqa hech bir qismida hech qanday yogʻochdan foydalanilmagan. Masjid qishloq markazida joylashgan qoyali tepalikda qurilgan. Oʻsha yili qurilgan karvonsaroy esa qishloqning janubiy qismida joylashgan.

Karvonsaroy va masjidning meʼmoriy tahliliga koʻra, ularning ikkalasi ham bir meʼmor tomonidan qurilgan.

Manbalar 

Ozarbayjondagi masjidlar
Ozarbayjon meʼmoriy yodgorliklari
Masjidlar
Air Arabia parvoz yoʻnalishlari roʻyxati

2023-yil may holatiga koʻra, Air Arabia quyidagi yoʻnalishlarda parvozlarni amalga oshiradi.

Aviakompaniyaning birinchi parvozi 2013-yilda Manamaga amalga oshirilgan.

Ushbu roʻyxatga Air Arabia Egypt va Air Arabia Maroc shoʻbalari hamda tugatilgan Air Arabia Jordan va Fly Yeti aviakompaniyalari parvoz yoʻnalishlari ham qoʻshilgan:

Roʻyxat

Manbalar 

Aviakompaniyalar parvoz yoʻnalishlari roʻyxati
Ichan-Qalʼaning shahar istehkomlari

Ichan-Qal’a istehkomlari orasida yaxshi saqlanib qolgan shahar devori va Xivaning tarixiy eski shaharchasi Ichan-Qal’aga Ota-Darvoza, Bogʻcha-Darvoza, Polvon-Darvoza va Tosh-Darvoza kabi toʻrtta shahar darvozasi orqali kiriladi. Butun eski shahar singari, u YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.

Strukturalari 
Eski shahar Ichan-Qal’a taxminan 650 metr shimoldan janubga va 400 metr sharqdan gʻarbga toʻgʻri keladigan toʻrtburchak maydonga ega. Bu umumiy uzunligi taxminan 2200 metr boʻlgan loy devori bilan deyarli toʻliq oʻralgan. Loy devor balandligi 7 dan 8 metrgacha. Ichkarida shaharni himoyalash uchun himoya devori bor. Ushbu toʻsiq himoyachilarga raqiblarni toʻsib qoʻyishga yordam berdi.

Toʻrt asosiy yoʻnalishdagi toʻrtta shahar darvozalaridan ichkariga kiritilgan. Ota-Darvozasi gʻarbga, darhol Konya Ark qal’asi yonida qurilgan boʻlib, u ham shahar istehkomlari qatoriga kiritilgan. Shimolda Urganch shahriga qarab Bogʻcha-Darvozasi joylashgan. Polvon-Darvoza sharqiy darvoza boʻlib, Hazorasp va Amudaryoga olib boradigan yoʻlni mustahkamlaydi. Tosh-Darvozaning janubiy darvozasi Qoraqum sahrosiga olib boradi.

Xiva shahar devorlari bosqinchilar tomonidan bir necha bor bosib olindi. Birinchi voqea 13-asr oʻrtalarida Nodirshoh tomonidan shaharni bosib olishi boʻlgan. 19-asrning birinchi yarmida Xon Alla Kuli (hukmronligi 1825 —1842-yillar) shahar markazini Polvon-Darvoza yaqinidagi eski shaharning sharqiy tomoniga koʻchirdi. U yerda boshqa narsalar qatorida Olloqulixon madrasasini qurdirgan. Ushbu qurilish shahar devorining bir qismini vayron qilishni talab qildi. Bundan tashqari, karvonsaroy va Tim savdogarlar oʻtish joyi, madrasaning vaqti ham shu asnoda qurilgan.

Ikkinchi devor Ota-Darvozasining gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, shahar istehkomlari ikki shimoliy va janubiy yarmiga boʻlingan. Shimolda Konya arkidan Alla Kulis karvonsaroyining shimolgacha boʻlgan qismigacha boʻlgan ziyoratchilar jangovar qal’aga bemalol kira oladilar. Zina Bogʻcha-Darvozaning shimoliy darvozasidan gʻarbiy tomonda joylashgan. Bir qancha joylarda shahar devori ichkarisida qabristonlar qurilgan.

Manbalar 

Xiva
Xiva minoralari
Tim (Xiva)

Tim — Oʻzbek vohasidagi Xiva Ichan Qalʼa shahrining tarixiy eski shaharchasidagi savdogar yoki do'kon egalari uchun qurilgan umumiy savdo markazi (bozor rastasi). Eski shahardagi barcha tarixiy binolar singari, Tim ham YuNESKOning Jahon merosi ro'yxatiga kiritilgan.

Bino haqida ma'lumot 
Tim 19-asrning birinchi yarmida qurilgan. 1830—1840-yillar orasida Xiva xoni Olloqulixonning farmoyishi bilan ushbu bino shahar markazi tomon, Polvon-Darvozadan shahar darvozasiga yo'llangan shahar markaziga ko'chirib o'tkazildi. Boshqa binolar singari ushbu bino Xivadagi mashhur madrasalar yoniga qurilgan bo'lib, u Olloqulixon Madrasasi yoniga qurilgan ajoyib bino hisoblanadi. Ushbu kichik bino katta madrasalar, ta'lim binolari va shuningdek, Tim madrasasi karvonlar to'xtaydigan hududdagi karvonsaroy qarshisida joylashgan.  

Tim binosi shahar ichida ko'chirilgandan keyin uning savdo rastasiga aholining o'tishi qiyinlashdi. Olloqulixon  madrasasi, karvonsaroyning yonidan usbu bino yoniga o'tib bo'lmagan. Shuningdek, yangi Tim savdogarlarning savdo markazini qurish uchun aholi Ichan-Qal'a shahar istehkomlarining ichidan o'ta olmas edilar va shuning uchun mavjud binolarni buzish orqali ushbu joyga yo'l ochsa bo'lardi. Shuning uchun, Timga borish uchun ikkita dumaloq minora va ular orasida devor bilan sharq tomon joylashadigan o'zining yangi darvozasiga ega bo'ldi. Eski shaharga kirish eshigi g'arbda, Olloqulixon davrida qurilgan Tosh Hovli saroyi ro'parasida joylashgan edi. Timning uzunligi taxminan 75 metrni tashkil qiladi va turli o'lchamdagi o'n to'rtta tosh gumbazga ega. Tim hali ham savdo qilish uchun ishlatiladi.

Manbalar 

Xiva minoralari
Xiva
Kubernetes

Kubernetes – asl versiya Google kompaniya Google tomonidan ichki ehtiyojlar uchun ishlab chiqilgan va tizim keyinchalik Cloud Native Computing Foundation boshqaruviga oʻtkazilgan. Bir qator yirik tashkilotlar va Internet-loyihalari tomonidan foydalaniladi, xususan, Vikimedia fondi infratuzilmasini tashkil etish uchun mustaqil ishlab chiqilgan dasturiy taʼminotdan Kubernetesga oʻtkazildi.

„Kubernetes“ soʻzi  – rul boshqaruvchisi soʻzidan kelib chiqqan.

Tarixi 

Google ichki tizimining birinchi versiyalarining asosiy ishlab chiquvchilari dasturchilar Jo Beda (), Brendan Berns () va Kreyg MakLukki lang edi), Keyinchalik ularning hamkasblari Brayan Grant () va Tim Xokkin () loyihaga qoʻshilishdi. Tizimning asosiy dasturlash tili bu Go. Kubernetesning rivojlanishi va ichki mafkurasiga ichki ishlanma boʻlib qolgan yana bir Google mahsuloti – Google Borg klasterni boshqarish tizimi jiddiy taʼsir koʻrsatdi, Kubernetesning bir qator asosiy ishlab chiquvchilari avval ishlagan.

Loyihaning asl nomi „Yettinchi loyiha“dir Star Trek seriyasining Seven of Nine qahramoniga ishora, oʻzining shaxs sifatidagi maqomidan individual va insonlar uchun qulay holatga qaytgan.

2016-yil 19-dekabrda boshqaruv mexanizmi sifatida Docker oʻrnini bosuvchi Container Runtime Interface (CRI) taqdim etildi. Dasturlashtirish bu nafaqat Docker uchun, balki boshqa mos keladigan vositalarini ham qoʻllab-quvvatlaydi.

Nazorat quyi tizimi 

Boshqaruv quyi tizimi aloqa va klaster ichida yuk taqsimotini taʼminlaydi; quyi tizimning tarkibiy qismlari bir yoki bir nechta parallel ishlaydigan asosiy tugunlarda bajarilishi mumkin, bu esa rejimni birgalikda taʼminlaydi.

Rejalashtiruvchi () boshqaruv quyi tizimining tarkibiy qismi boʻlib, u manbalar mavjudligi mezonlari asosida maʼlum bir podkast qaysi tugunda ishlashini tanlaydi. Rejalashtiruvchi har bir tugundagi resurslardan foydalanishni kuzatib boradi, bu esa mavjud resurslardan oshmasligi uchun yukning taqsimlanishini taʼminlaydi. Buning uchun rejalashtiruvchi har bir tugunda mavjud boʻlgan resurslar, boshqariladigan podslardan ularga qoʻyiladigan talablar, shuningdek, QoS, Affinity talablari va kabi turli xil qoʻshimcha foydalanuvchi cheklovlari va siyosatlari haqida maʼlumotga ega boʻlishi kerak. Afinitetga qarshi talablar ( – ulanishlar yoki boshqaruv ob’ektlarini bir-biridan ajratish). Boshqacha qilib aytganda, rejalashtiruvchining vazifasi yuk soʻrovlari asosida resurslarni topish va taʼminlashdan iboratdir.

Raqobat va tarqatish 

Ularni boshqarish tizimining koʻplab sotuvchilari oʻz mahsulotlarida Kubernetes-ni qoʻllab-quvvatlashni amalga oshirdilar va ularning bir qismi The Linux Foundation Cloud Native Computing Foundati CNCF da ishtirok etdi. Xususan, Rancher Labs konteynerlarni boshqarish tizimi Rancher konteynerlarni boshqarish platformasini tarqatishda Kubernetesni oʻz ichiga oladi.

Manbalar