Anita Brookner

Anita Brookner (1928-yil 16-iyul — 2016-yil 10-mart) ingliz yozuvchisi va sanʼatshunosi.. U 1967—1968-yillarda Kembrij universitetida tasviriy sanʼat boʻyicha Sleyd professori boʻlgan va ushbu universitetda mehmon professor unvonini olgan birinchi ayol oʻqituvchi hisoblanadi. Anita 1984-yilda „Hotel du Lac“ romani uchun Buker-MacConnell mukofotini qoʻlga kiritgan.

Shaxsiy hayot va taʼlim 
Brookner (Bruckner) Londonning chekkasida joylashgan Herne Hill koʻchasidagi xonadonda tugʻilgan. U Newson Brookner va Maude Schiskaning yolgʻiz farzandi boʻlib, otasi Newson Brookner Polshaning  Piotrkow Trybunalski shahridan Londonga kelgan yahudiy muhojir, onasi Maude Schiska esa qoʻshiqchi boʻlgan. Maude Schiskaning bobosi Polshaning Varshava shahridan Londonga koʻchib kelib tamaki fabrikasiga asos solgan va keyinchalik  Newson Brookner 18 yoshida  Britaniyaga koʻchib kelgandan soʻng ushbu fabrikada ishlagan. Anitaning onasi turmushga chiqqach, qoʻshiqchilik faoliyatini toʻxtatgan va qizining soʻzlariga koʻra, umrining soʻnggiga qadar baxtsiz yashagan. Maude Britaniyaliklarning nemislarga qarshi tushunchasi tufayli  familiyasini Brooknerga oʻzgartiradi. Anita Brookner buvisi va amakisi bilan birga yashashiga qaramay bolalik yillarini yolgʻiz oʻtkazadi. Anitaning ota-onasi cherkov qaramogʻidan chiqqan, sekulyar yahudiy boʻlishlariga qaramasdan, 1930 — Ikkinchi Jahon urushi yillarida nemislardan qochgan yahudiy qochqinlarga boshpana bergan. Anita Paris Review jurnaliga bergan intervyusida shunday deydi: „Men Londondagi eng yolgʻiz ayollardan biriman“.

Anita Jeyms Allen xususiy Qizlar maktabida tahsil olgan. 1949-yilda London Kingʻs kollejida tarix sohasi boʻyicha bakalavr darajasini, 1953-yilda London universitetining Courtauld sanʼat institutida sanʼat tarixi yoʻnalishi boʻyicha doktorlik darajasini olgan. Curtauld sanʼat institutining oʻsha paytdagi direktori Anthony Blunt rahbarligi ostida dastlab fransuz janrida ijod qiladigan rassom Jean-Baptist Greuze boʻyicha Anitaning magistrlik dissertatsiyasi doktorlik darajasiga koʻtarildi. Biroq, u 1950-yilda Fransiya hukumati stipendiyasini qoʻlga kiritib, uni Ekole du Louvre institutiga topshiradi va keyingi oʻn yilni Parijda oʻtkazdi.

Faoliyati

Akademik 
Anita 1967-yilda Kembrij universitetida Slade tasviriy sanʼat professori unvonini olgan ilk ayol oʻqituvchi hisoblanadi. 1959-yildan 1964-yilgacha u Reading universitetida mehmon maʼruzachi oʻqituvchi (visiting lecturer) sifatida ishlagan, shu bilan birga Courtauld sanʼat institutida ham maʼruzachi boʻlgan. U 1977-yilda Courtauld institutida Reader (akademik daraja) lavozimiga koʻtarilgan va u yerda 1988-yilda nafaqaga chiqqunga qadar ishlagan. U oʻz karyerasini 18-asr fransuz sanʼati boʻyicha mutaxassis sifatida boshlagan, ammo keyinchalik tajribalarini romantikaga kengaytirgan. Anita 1950—1960-yillarda ArtReview jurnaliga maqolalar yozish bilan faoliyatini davom ettirgan.

Uning Courtaulddagi talabalari orasida sanʼatshunos Olivier Berggruen ham bor edi. Anita uning bitiruv ishlariga koʻmaklashgan. U London Kingʻs kolleji va Kembrijdagi New-Hall jamiyati (2008-yildan Murray Edwards kolleji) aʼzosi edi.

Anita Brookner tomonidan olingan fotosuratlar bugungi kunda Courtauld institutidagi Conway sanʼat va arxitektura kutubxonasida saqlanadi.

Yozuvchi 
Brookner oʻzining "A Start in Life" (1981) nomli ilk romanini 53 yoshida nashr etadi. Shundan soʻng u yiliga bir marta kitob nashr qilib borgan. Brookner stilist sifatida tanilgan. Uning romanlarida ruhiy yoʻqotish, jamiyatga moslashish bilan bogʻliq qiyinchiliklar va muhabbatda yolgʻizlik va umidsizlikka uchragan oʻrta qatlam ayollarining mavzulari oʻrganiladi. Yozuvchi qahramonlarining aksariyati Britaniyaga koʻchib kelgan, kelib chiqishi yahudiylardan boʻlgan yevropalik muhojirlarning farzandlari. Anitaning toʻrtinchi romani  „Hotel du Lac“ (1984),  Buker-MacConnell mukofotiga sazovor boʻlgan.

Shaxsiy hayot va shuhrat 
Brookner umri davomida turmushga chiqmagan, lekin ota-onasi qariganida ularga gʻamxoʻrlik qilgan. Brookner intervyularidan birida unga turmush qurish boʻyicha bir nechta takliflar kelganini aytgan, lekin ularning barchasini rad etgan. „Erkaklar oʻz kun tartibiga ega boʻlgan odamlardir, ular sizni maʼlum imkoniyatlardan cheklab qoʻyish orqali boshqarishga urinadilar. Sen ularni uzoqdan turib kuzat“.

Anita 1974-yilda „Aspects of Art“ maʼruzasini oʻqidi. 1990-yilda u Britaniya Imperiyasi Komandiri ordeni (CBE) bilan mukofotlangan.

Anita Brookner 2016-yil 10-martda 87 yoshida Londonning Kensington va Chelsi qirollik okrugida vafot etgan.

Nashrla 

 Greuze: 1725 – 1805: „The Rise and Fall of an Eighteenth-century Phenomenon“ (1972)  (on Jean-Baptiste Greuze); „Jacques-Louis David“ (1980)  (on the history painter Jacques-Louis David)
 "A Start in Life" (1981, US title The Debut) 
 "Providence" (1982)
 "Look at Me" (1983)
 "Hotel du Lac" (1984) (Buker mukofoti sovrindori)
 „Family and Friends“ (1981, US title The Debut)  (1985)
 „A Misalliance“ (1986)
 „A Friend from England“ (1987)
 „Latecomers“ (1988)
 „Lewis Percy“ (1989)
 „Brief Lives“ (1990)
 „A Closed Eye“ (1991)
 "Fraud" (1992)
 „A Family Romance“ (1993, AQSh nomi Dolli)
 „A Private View“ (1994)
 „Incidents in the Rue Laugier“ (1995)
 „Altered States“ (1996)
 "Visitors" (1997)
 „Falling Slowly“ (1998)
 „Undue Influence“ (1999)
 „Romanticism and its Discontents“ (2000)
 „The Bay of Angels“ (2001)
 "The Next Big Thing" (2002, AQShda „Making Things Better“ nomi) (Buker mukofoti uchun bir necha marta roʻyxatga kiritilgan)
 „The Rules of Engagement“ (2003)
 „Leaving Home“ (2005)
 „Strangers“ (2009) (James Tait Black xotira mukofoti uchun roʻyxatga kiritilgan)
 „At The Hairdresser“ (2011) (novella, faqat elektron kitob sifatida mavjud)

Yana qarang 

 Sanʼat tarixi sohasidagi ayollar

Manbalar

Qoʻshimcha oʻqish

Havolalar 

 Anita Brookner Collection at the Harry Ransom Center at the University of Texas at Austin

2016-yilda vafot etganlar
1928-yilda tugʻilganlar
Britaniyalik tarixchilar