MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kamoliddin Behzod nomidagi memorial bog‘-muzeyi

Kamoliddin Behzod nomidagi memorial bogʻ-muzeyi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 23-dekabrdagi VM-559-sonli „Buyuk musavvir Kamoliddin Behzod tavalludining 545 yilligini nishonlash toʻgʻrisida“gi Qaroriga asosan tashkil etilgan.

Muzeyda Kamoliddin Behzod ijodiga oid miniatyura nusxalari, Buxoro, Samarqand, Hirot, Tabriz va Isfaxon singari yetakchi maktablar uslubida yaratilgan zamonaviy oʻzbek miniatyurasi namunalari bilan birga, turli sohalarga doir koʻhna hamda noyob qoʻlyozma asarlar saqlanadi. Oʻsha davrning usta xattotlari  tomonidan kufiy, suls, nasx, nastaʼliq kabi husnixatlarda bitilgan, usta rassomlar miniatyuralari, shamslar, zarvaraqlar, goʻzal naqshlar bilan bezagan qoʻlyozma hamda toshbosma asarlar Sharq rassomlik sanʼati tarixini oʻrganishda katta oʻrin tutadi. Qoʻlyozma va toshbosma asarlar orasida betakror qaydnomalar mavjud boʻlib, ular XII, XV — XX asrlar tarixini oʻrganishda muhim xizmat koʻrsatadi.

Muzey fondi 
XVII asrdagi nodir qoʻlyozmalar: Imom Gʻazzoliyning „Kimyoi saodat“, „Ihyou ulum ad-din“ asarlari, Husayn Voiz Koshifiyning „Axloqi Muhsiniy“, Burhoniddin Margʻinoniyning „Hidoya“, „Siyari sharif“ asarlari. Xoja Ubaydulloh Ahrorning ustozi Yoqub Charxiy qalamiga mansub „Tafsir“ning noyob qoʻlyozmasi, XII asrga oid Abubakr ibn Muhammad Abdus-sayloniy tomonidan yozilgan „Najotuz-zokirin“ nodir qoʻlyozmasi, Mavlono Xovandshoh Xeraviyning „Ravzat  us-safo“, Alisher Navoiy, Hofiz Sheroziy, Mirzo Bedil, Shayx Saʼdiy, Muhammad Fuzuliy, Jaloliddin Rumiy devonlari, Shamsiddin Tabriziyning „Kulliyoti Shams Tabriz“ qoʻlyozmasi shular jumlasidandir. 

Muzey fondidan XII asrga mansub „Favoyid al-Ziyoiya“ (arab tili grammatikasiga oid), XIV asrga tegishli „Tarixi Qaboil al-arab“ (arab qabilalari tarixi) qoʻlyozmasi ham joy olgan. Mazkur qoʻlyozmada chizma shakllar tarzida arab qabila nomlari tilga olingan, arab xalqlari tarixini oʻrganuvchi muhim manba sanaladi.

Manbalar 

Muzeylar
Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi
Toshkent muzeylari
Jarariq dahasi

Jarariq dahasi — Shayxontohur tumanida joylashgan. Toshkent shahrining shimoliy-gʻarbiy qismida, Koʻksaroy, Alp Jamol, Jarariq, Beltepa koʻchalari oraligʻida joylashgan. Daha 1939—1942 yillarda Toshkent viloyati „Oʻzbekiston“ jamoa xoʻjaligi hududida tashkil etilgan. 1988—1993 yillarda jamoa xoʻjaligi yerlari shahar tasarrufiga oʻtkazilgan va eski yakka tartibdagi uy-joylar oʻrniga Toshkent shahrini taʼmirlash va obod qilish davlat loyihalash instituti loyihalari asosida zamonaviy koʻp qavatli turar joylar qurila boshlangan. Dahada 30 ta 9 qavatli, 27 ta 4 qavatli uylar, yakka tartibdagi uy-joylar, 2 ta maktab, bogʻcha, savdo, madaniyat va maishiy xizmat koʻrsatish majmualari mavjud.

Manbalar

Havolalar  

Dahalar
Ibn Sino memorial muzeyi

Ibn Sino (Avitsenna) memorial muzeyi Buxorodan 40 km uzoqlikda Afshona qishlogʻida makon topgan. Muzey ekspozitsiyasi jahon tibbiyot fanlari asoschisi, Yevropada Avitsenna nomi bilan tanilgan atoqli sharq olimi Abu Ali ibn Sino (980-1037) hayoti va faoliyatiga bagʻishlangan.

Ushbu muzey yodgorlik majmuasida sharq tibbiyot olimi haykali boʻlib, uning mualliflari haykaltarosh X.Xusnitdinxoʻjayev va meʼmor R.Toʻxtaganovlar sanaladi. Aynan bu muzey 1980-yil atoqli tibbiyot olimi 1000 yillik tavalludi munosabati bilan barpo etilgan

Muzeyga tashrif buyuruvchilar «Tib qonunlari», «Kitob ul-Shifo», «Bilimlar kitobi» nodir qoʻlyozmalari, shuningdek, Abu Ali ibn Sino davriga xos tibbiyot anjomlari nusxalari, XX asrga tegishli kulolchilik buyumlari bilan yaqindan tanishishlari mumkin.

Muzeyning yangilangan ekspozitsiyasida X-XI asrlarda Somoniylar va Qoraxoniylar hukmronligi davri tangalari, Arab (Kufiy) yozuvi bilan keramika idish, «Saxiylik-solihlarning mulki» (X-XI asrlar) qoʻlyozma nusxasi, X-XI asrlarda kimyoviy moddalar saqlash uchun loy idishlar kabi ajoyib eksponatlar bilan boyitilgan. Ibn Sino memorial muzeyi Fransiyaning «Avitsenna-Fransiya» uyushmasi bilan doʻstona aloqalar oʻrnatgan.

Ushbu uyushma muzey ekspozitsiyasi uchun Gerard Sremonning lotin tilidagi «Tibbiy fan Sanon» tarjimasining bir nechta nusxasini, shuningdek, tibbiyot asoschisini 1447-1448 qoʻlyozmalari nusxalarini taqdim etgan. Bu hujjat esa Buxoro viloyati Peshko' tuman davlat arxivida munosib oʻrnini topgan.

Havolar
O‘rol Tansiqboyev memorial uy-muzeyi

Oʻrol Tansiqboyev memorial uy-muzeyi () — Oʻzbekiston xalq rassomi Oʻrol Tansiqboyevga bagʻishlangan.

Tarix 
Mazkur muzey 1981-yil 16-yanvarda Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyi filiali sifatida ochilgan. Uning asoschisi va birinchi direktori Oʻrol Tansiqboyevning bevasi Yelizaveta Yakovlevna boʻlgan. 1988 yil rassomning jiyani hisoblangan Taxoyev Sulton Ibragimovich qoʻliga oʻtgan. Keyinchalik 2012 yil direktor vazifasini bajaruvchisi etib Nodirbek Pirmuxamedov tayinlangan.

1994-yil Oʻrol Tansiqboyevning 90 yilligi munosabati bilan muzey qoshida koʻrgazmalar zali ham tashkil etildi.

Ushbu memorial uy-muzey faoliyati Oʻzbekiston tasviriy boy sanʼatini Xalq rassomi, akademik Oʻrol Tansiqboyev hayoti va ijodi sifatida oʻrganish, saqlash, ommalashtirish, namoyish etishga qaratilgan. Muzeyning koʻrgazmalar zalida shaxsiy va guruh koʻrgazmalarini oʻtkazishdan iborat. Bundan tashqari, muzeyning asosiy vazifalaridan biri tasviriy sanʼat mutaxassislariga ilmiy-uslubiy yordam berish, muzey arxivi asosida oʻquv muassasalari uslubiy xonalarni tashkil etishdir.

Mazkur muzeyga quyidagi binolar kiradi:

 Asosiy bino — memorial qism (ikki qavatli kottej), rassom umrining oxirgi 7 yili ushbu binoda oʻtkazgan (1967—1974-yil);
 Maʼmuriy binolar (maʼruzalar zali);
 Rassomning 90 yilligi munosabati bilan foydalanishga topshirilgan jamgʻarmalar saqlanadigan ikki qavatli koʻrgazmalar zali (galereya)
 Rassom oʻzi yaratgan, muzeyni oʻrab turgan bogʻ ham memorial sanaladi.Mana ko‘p yillardir-ki shaharning ko‘pqavatli binolari shovqin-suronli hovlisida taniqli xalq rassomi O‘rol Tansiqboyevning uy-muzeyi faoliyat ko‘rsatib kelmoqda. Mazkur xotira uy-muzeyi 1981 yilda ochilgan bo‘lib, ustaxona, mehmonxona, yotoqxona, ishxona, ayvon hamda turfaxil gullar va o‘simliklar ko‘rinib turgan peshayvonni o‘z ichiga olgan. Bugungi kunda muzey ekspozitsiyasida rassom qalamiga mansub 400 dan ortiq asarlar mavjud. Mazkur uyda buyuk rassom yashab o‘tgani xotirasiga 1976 yilda xotira-ustaxonasi ochilgan. Unda rassom ijod namunalari ekspozitsiyasi, rassom hayoti va ijodiga oid xujjatli materiallar, molbert, bo‘yoqlar uchun stolchalar, fotoxujjatlar va musavvirning chet el muzeylarida saqlanayotgan asarlaridan nusxalar bor.

Yana qarang 
 Abdulla Qodiriy uy-muzeyi

Manbalar 

  (ст. «Дом-музей У. Тансыкбаева»)

Muzeylar
Oʻzbekistondagi muzeylar
Irma Testa

Irma Testa (tugʻ. 1997-yil 28-dekabr, Torre Annunziata, Neapol, Italiya) — italiyalik bokschisi, 57 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Italiya terma jamoasi aʼzosi. Yevropa chempioni (2019), 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining bronza medali sovrindori.

Faoliyati 
Irma Testa 10 yoshida u sport zalga tashrif buyurib, mashgʻulotlarni boshladi, darhol boksga moyilligini koʻrsatdi. 2016-yilda Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. Chorak finalda u fransuz sportchisi Estelle Mosselyga yutqazdi.

2019-yilda Alcobendasda (Ispaniya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 57 kg vazn toifasida u final uchrashuvida angliyalik raqibi Karriss Artingstallni magʻlub etib, birinchi marta Yevropa chempioni boʻldi uning faoliyati.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 57 kg vazn toifasida italiyalik sportchi yarim finalga qadar yetib borgan edi. Musobaqa davomida u Rossiya, Irlandiya sportchilari va chorak finalda Kanadalik bokschi Karolin Veyrni nokautga uchratdi. U yarim finalda Nesthy Petecioga yutqazib, oʻyinlarning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi bokschilar
Yashayotgan insonlar
1997-yilda tugʻilganlar
28-dekabrda tugʻilganlar
Ayol bokschilar
Saydullo Moldaxanov

Saydulla Abdullayevich Moldaxanov — teatr va kino aktyori. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (2003-yil).

Tarjimai hol 
Toshkentda tugʻilgan. S. A. Gerasimov nomidagi butun rossiya davlat kinematografiya instituti bitiruvchisi (Boris Chirkov sinfida).

Tver Xalqaro aktyorlar festivalidau «Yulduzlar turkumi» filmi uchun «Ikkinchi darajadagi eng yaxshi erkak roli» nominatsiyasi diplomiga ega boʻlgan (dekabr 2006 yil). 2009 yil iyun oyida «Tomoshabinlar e’tiborni qozongan» nominatsiyasi boʻyicha Mark Vayl nomidagi «Ilhom» mukofoti bilan taqdirlangan. Pedagog boʻlib ishlaydi, shuningdek, Oʻzbekiston va Qozogʻiston teatrlariga taklif etilgan. Oʻzbekiston Respublikasi kino ijodkorlar uyushmasi a’zosi. Rossiya kinoaktyorlari Gildiyasi a’zosi.

Filmografiya

Kliplar 

 2010-yil - Erkin Nurjanov "Kesh me".
 2017-yil - Shahzoda "Yomg'ir".

Toshkent " Ilhom " teatri 

 Mur (I. operasi asosida "Petrushka" spektaklida. F. Stravinskiy)
 Politsiyachi ("Ikki yuz yil o'tdi" asarida A. LEKIN. Kim)
 Boshliq ("Alvido, jar" da K. TO. Sergienko)
 Saed (Karlo Gozzining "Baxtli tilanchilar" romanida)
 Said (Abdulla Qodiriyning “Oq oq qora laylak” pyesasida)
 Chekuvchi (" Qur'onga taqlid " spektaklida A. Pushkin)
 Produser ("Junk" asarida M. Durnenkova (rejissor V. Mishelson))
 Keksa muallim (S. Aflatuniyning “Loy harflar, suzuvchi olma” spektaklida (rej. A. Paxomov, 2008))
 Mani (A.Navoiyning “Yetti oy” spektaklida (rejissor V.Pankov, 2010))

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar
Oʻzbekistonlik erkak aktyorlar
Kishilar
Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1958-yilda tugʻilganlar
24-mayda tugʻilganlar
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Tanobchilar

"Tanobchilar" — Muhammad Aminxoʻja Muqimiyning eng mashhur satiralaridan biri.

Tavsif 
Muqimiyning „Tanobchilar“ asarida tanob bu yer oʻlchash vazifasini bajargan. Yaʼni odamlar yer soligʻini bevosita ular egalik qilayotgan yer maydonidan kelib chiqib toʻlaganlar. Shuning uchun u davrda tanobchilar aholi yer maydonlaridan kelib chiqqan holda soliq yigʻimlarini amalga oshirgan. Asarda „Xoh tanobingni du chandon qilay“ degan misra bor. Bu „Men xohlasam tanobingni ikki barobarga oshiraman“ degan maʼnoni bildiradi. Yaʼni noqonuniy ravishda yer maydonlarini koʻp koʻrsatib, undan olinadigan soliq miqdorini oshirish nazarda tutilgan. Bu davrda soliqlar bevosita soliq yigʻuvchi shaxslar xohishiga koʻra amalga oshirilgan. Yaʼni soliq tizimining har bir boʻgʻinida bevosita odamlar tomonidan boshqarilgan. Shundan kelib chiqqan holda, yer maydonlarini toʻgʻri yoki notoʻgʻri koʻrsatilganligini aniqlashning deyarli imkoni mavjud boʻlmagan. Shuning uchun aholining yer maydonlarini va undan undiriladigan soliq miqdorlarini belgilash bevosita tanobchilarga bogʻliq boʻlgan. Muqimiy „Tanobchilar“ asarini bevosita shu davming soliq tizimiga bogʻlagan holda yozgan. Yaʼni bu davrdagi baʼzi adolatsiz tanobchilaming oʻz asarida gavdalantirish va ular qilayotgan notoʻgʻri ishlardan ogohlantirish orqali odamlami, ayniqsa shu tizim vakillari boʻlmish tanobchilami insofga, adolatga chaqirgan. Bu qisqa tanqidiy-hajviy asar yordamida Muqimiy oʻzi yashagan davr ijtimoiy-iqtisodiy holatini yoritib bera olgan. Asarda kambagʻal chorakor dehqon mehnatidan oʻz manfaatlari uchun foydalangan, ularni aldab katta zarar yetkazgan Sulton Ali va Hakimjon kabi hiylakor mahalliy amaldorlar qiyofasi shoir tomonidan oʻtkir, taʼsirchan misralarda fosh etiladi. „Tanobchilar“ satirik hikoyasi amaldorlar zulmiga yoliqqan dehqon arz-dodi bilan boshlanadi.

Manbalar
Buse Naz Çakıroğlu

Buse Naz Çakıroğlu (tugʻ. 1996-yil 26-may) — turk bokschisi, 51 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Turkiya terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining kumush medali, 2019-yilgi Jahon chempionatining kumush medali sovrindori, 2019-yilgi Yevropa oʻyinlari chempioni.

Faoliyati 
2018-yilda Hindistonda ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u 51 kg vazn toifasida ishtirok etgan. Ikkinchi bosqichda u yaponiyalik sportchi Tsukimi Namikiga yutqazdi.

2019-yilgi Minskda (Belarus) boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarida u 51 kg gacha boʻlgan vazn toifasida barcha janglarda gʻalaba qozondi va oʻz muvaffaqiyatini turnir chempioni boʻlish bilan nishonladi. Finalda rossiyalik sportchi Svetlana Soluyanova magʻlub boʻldi. Oʻsha yili Alcobendasda (Ispaniya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 51 kg gacha boʻlgan vazn toifasida u rossiyalik sportchi Yelena Savelʻyevani magʻlub etib, Yevropa chempioni boʻlgan final uchrashuviga yoʻl oldi. Oʻsha yili oktyabr oyida Ulan-udeda (Rossiya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida turkiyalik sportchi hakamlarning alohida qarori bilan rossiyalik sportchi Liliya Aetbaevaga yutqazib, final uchrashuvini yakunladi. Natijada, u boks boʻyicha ayollar oʻrtasidagi oʻn birinchi Jahon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 51 kg dan ortiq vazn toifasida u finalda bolgariyalik ayol Stoyka Krastevaga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi bokschilar
Yashayotgan insonlar
1996-yilda tugʻilganlar
26-mayda tugʻilganlar
Ayol bokschilar
Sayohatnoma (janr)

Sayohatnoma – badiiy adabiyotdagi sayohat taassurotlari va tafsilotlari tasviriga bagʻishlangan janr. Sayohatnomalarning tarixiy-badiiy qimmati muallif maqsadi, uslubi va mahoratiga bogʻliq boʻladi. Adabiyot tarixida sayohat taassurotlarining nasriy va sheʼriy tasviridan iborat oʻnlab asarlar mavjud. Nasriy sayohatnomalarda joy va voqealarning izchil tafsiloti yetakchi oʻrin tutsa, sheʼriy sayohatnomalarda tasvir ixcham va umumlashgan holatda tasvirlanadi. Nosir Hisrav „Safarnoma“si bu janrning dastlabki namunalaridan biri boʻlib, unda 7 yillik sayohat taassurotlari nasriy tarzda bayon qilingan. Oʻzbek adabiyoti tarixida sheʼriy sayohatnomalar koʻproq uchraydi. Muqimiyning murabba shaklida yozilgan „Sayohatnoma“ asari oʻzining gʻoyaviy-badiiy xususiyatlari bilan ushbu janrning haqiqiy naʼmunalaridan biri hisoblanadi. Nodimning Samarqand va Toshkentga qilgan safari natijasida yuzaga kelgan sayohatnomasi esa qasida shaklida yozilgan.

Hozirgi davr adiblari va publitsistlarining turli mamlakatlarga qilgan safarlari natijasida ham bir qator nasriy sayohatnomalar yuzaga kelmoqda. Masalan, Oybekning „Pokiston taassurotlari“ asarida sayohatnoma mavzusining kengayganligi, bayon va tasvir shakllarining oʻziga xosligi koʻzga tashlanadi.

Manbalar 

Adabiyot
Janrlar
Janrlarga koʻra adabiyot
Sayohatnoma (maʼnolari)

Sayohatnoma – Muhammad Aminxoʻja Muqimiyning asari.
 Sayohatnoma (janr) – badiiy adabiyotdagi janr.
Saylov (Adabiyot)

"Saylov" — Muhammad Amixoʻja Muqimiyning shu nomdagi hajviy asari.

Burjua saylov sistemasining fosh etilishi kabi sof ijtimoiy-siyosiy mavzuni ham Muqimiy birinchi boʻlib oʻzbek adabiyoti tarixiga olib kirdi. Bugina emas, masalaning mohiyatini chuqur anglagan shoir uning birinchi hajviy tahlilini berdi, ushbu asari orqali mustamlakachi chor maʼmurlari nazorati ostida oʻtadigan saylovlarning batamom qalbaki ekanligini ochib tashladi. Muqimiyning Saylov hajviyasi oʻzbek adabiyotida bu mavzuning keyinchalik yanada chuqur va keskin tanqidiy ruhda ishlanishiga mustahkam zamin boʻldi.

Hajviy asarlar
Navbahor Imamova

Navbahor Imamova — „Amerika Ovozi“ teleradiosining oʻzbek jurnalisti. Toshkent viloyati Boʻstonliq tumani Qoʻshqoʻrgʻon qishlogʻida ziyoli oilasida tugʻilgan. Televideniye, radio va internet orqali 2001-yildan buyon Amerika Qoʻshma Shtatlari va Markaziy Osiyoni yoritadi. 2003-yildan beri „Amerika manzaralari“ nomli haftalik dasturini taqdim etib, Vashingtonning Markaziy Osiyo bilan aloqalari hamda Amerikadagi hayot va siyosatni tahlil qiladi. Shuningdek, „Amerika Ovozi“ gender masalalari boʻyicha kengashining asoschisi va raisi.

Navbahor Imamova 2018-yildan boshlab „Amerika Ovozi“ teleradiosining Oʻzbekiston boʻyicha muxbiri sifatida roʻyxatdan oʻtgan. Respublika Tashqi ishlar vazirligi AQShdan akkreditatsiya qilgan ilk jurnalistdir.

Taʼlim 
 2016-2017 yillarda — Harvard universitetining John Kennedy nomidagi davlat boshqaruvi oliy maktabidan magistrlik darajasi (Edward E. Mason stipendianti)
 2003-yil — AQShdagi Ball davlat universitetidan jurnalistika boʻyicha magistrlik darajasi
 2000-yil — Hindistondagi Maysur universitetidan jurnalistika va ommaviy kommunikatsiya yoʻnalishida bakalavrlik darajasi
 1995-1997 — Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti.

Faoliyati 
2001-yildan beri AQShda yashab, faoliyat yuritadigan Navbahor Imamova Oʻzbekiston Jahon Tillar Universiteti Xalqaro jurnalistika fakultetida dars bergan. Jurnalistik faoliyatini 1996-yilda Oʻzbekiston radiosining „Xalqaro hayot“ redaksiyasida boshlagan.

Mukofotlari 

 2009 — Outstanding Young Alumna (Ball State University)
 2010 — VOA Gold Medal („Amerika Ovozi“ Oltin Medali).

Manbalar

Havolalar 

 Ball State University
 UNIVERSITY OF MYSORE | ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ
 The John F. Kennedy School of Government is a public policy and public administration school within Harvard University.
Dabil

Dabil ( Dabil ) — bu litavra turiga xos boʻlgan qozoq milliy zarbli cholgʻu asbobi hisoblanadi. U ikki tomoni buqa terisi bilan tortilgan, tutqichli, obodogsimon shaklga ega. Dabilning mis dubulgʻaga oʻxshash qobiqga ega turi mavjud. Asbobning diametri turlicha boʻladi. Dabil baland ovozga ega boʻlib, oʻtmishda harbiy ogohlantirish signallarini berish maqsadida qoʻllanilgan, masalan, hujum signali, dushmanning oldinga siljishi. Qadimda qozoqlar orasida – dabil, dauylpaz va shindauil kabi keng tarqalgan zarbli cholgʻu asboblari mavjud edi, ular ov paytida, diniy marosimlarda, yaqinlashib kelayotgan koʻchmalarni eʼlon qilishda ham foydalanilgan.

Anʼanaga koʻra, dabil qoʻlda yoki qamchi yordamida oʻynalgan. Hozirgi vaqtda orkestr dabillarining: kichik yogʻoch va katta mis qobiqli kabi ikki turi mavjud. Katta dabilda vintni sozlash mexanizmi mavjud. Zamonaviy cholgʻu asboblari yumshoq uchli yogʻoch bolgʻachalar yordamida chalinadi.

Dabilning Shimoliy Amerika hindularining zarbli cholgʻu asboblariga oʻxshash tomoni mavjud boʻlib, ular marosimning raqslari paytida foydalaniladi.

Dabilning Qozogʻiston hududidan topilgan qadimiy namunalari hozirgi vaqtda Sankt-Peterburg, Semey, Omsk, Astraxan va Olma-Ota muzeylarida saqlanmoqda.

Adabiyotlar 
 Dabil // Qozogʻiston. Milliy ensiklopediya (rus.). — Olma-Ota: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. II. — ISBN 9965-9746-3-2. (CC BY-SA 3.0)

Havolalar 

 http://www.musenc.ru/html/d/daulpaz.html
 https://web.archive.org/web/20110611130014/http://musicheritage.nlrk.kz/index.php/ru/page/show/101
Komponium

Componium ― bu berilgan bir mavzu boʻyicha variatsiyalar yaratish va ijro etish qobiliyatiga ega mexanik musiqa asbobidir. Orkestrning bir turi. 1821-yilda gollandiyalik mexanik Ditrix Nikolaus Vinkel (1773, Lippstadt, Germaniya — 1826, Amsterdam, Gollandiya) tomonidan yasalgan. Bu ikki silindrli avtomatik organdir. Silindrlar bir vaqtning oʻzida aylana oladi. Ularning har biri oʻz navbatida tasodifiy tanlangan musiqaning ikkita taktini chaladi yoki hech narsa chalmaydi va keyingi variatsiyani tanlash uchun oʻq boʻylab gorizontal harakatlanadi. Keyingi variatsiya tanlanishini ruletkaga oʻxshash gʻildirak belgilaydi. Soz 80 taktli musiqa asarini chalishga qodir, har ikki takt uchun sakkiz xil variatsiya mavjud.

Shunday qilib, komponiumning imkoniyatlari uning silindrlarida kodlangan musiqadan olinishi mumkin boʻlgan yangi kombinatsiyalar soni bilan cheklangan.

Ushbu soz Yohann Nepomuk Melzel pangarmonikada amalga oshirgan baʼzi gʻoyalarni nusxalashi mumkin, ammo ularga musiqa yaratishning aleatorik usuli qoʻshiladi, deb hisoblanadi.

Komponium hozir ancha yomon holatda Bryussel musiqiy asboblar muzeyi kolleksiyasida saqlanadi.

Manbalar

Adabiyot 

 Orkestrion // Katta Rossiya ensiklopediyasi. 24-jild. — M., 2014. — S. 421.
  (komponium tasviri mavjud).

Diskografiya 

 Nomaʼlum ohang. 1967 yoki 1969-yillarda yozilgan. Dastlab LP yozuvida nashr etilgan Opname uit de verzamelingen van het Instrumentenmuseum te Brussel/Registrements de la collection du Musée instrumental de Bruxelles ([Bryussel? ] : Nationale Diskoteek van België, [1972? ]. DNB 30.007), u R. Bragard va Ferdning " Les instruments de musique dans l’art et l’histoire " kitobiga hamroh boʻladi. J. de Xen (Bryuksel, 1973); CD yozuvida qayta nashr etilgan Instruments insolites/Muzikale meesterstukken/Gʻayrioddiy tovushlar (Bryuksel: Musée des instruments de musique (mim), ©2013. mim MIM015)
Gusle

Gusle (, ,  ,), gusla (Bulg ) — bu janubiy slavyanlarning kamonsimon musiqa asbobi hisoblanadi. U (ayniqsa) Chernogoriya, Bosniya va Gertsegovina, Makedoniya, Xorvatiya, Serbiyada XX asrining soʻnggi uchdan bir qismiga qadar juda ommabop boʻlgan. U shuningdek, ilgari Bolgariyada ham mashhurlikka erishgan.

Gusle yogʻochdan oʻyilgan boʻlib, koʻrinishi oval yoki nok shaklida. Uning ochiq tomoni teri membranasi bilan qoplangan boʻlib, baʼzi turlarida bir nechta kichik rezonator teshiklari kesilgan. Boʻyin qismining yuqori tomonida uzun yogʻoch qoziq perpendikulyar ravishda joylashtirilib, unga 50-60 ot sochidan oʻralgan, bir yoki ikkita torlar tortilgan. Uni kamon tortish usuli kabi oʻynaladi. Torni boʻyin qismiga bosmagan holda, barmoqlar bilan oxista teginib, flajolet tovushlari yaratiladi.

Anʼana boʻyicha Gusle cholgʻu asbobiga, qiroat uslubidagi (yunak — barakalla) qadimiy qahramon-epos deb atalgan yunatsk qoʻshiqlari joʻr boʻlgan. Tarixiy yilnomalarda keltirilgan maʼlumotlarga koʻra, Sharqiy Yevropaning koʻplab mamlakatlarida serb sayohatchi musiqachilari oʻz chiqishlarini namoyish etib, ulkan mashhurlikka erishishgan .

Manbalar

Adabiyotlar
Mussa Jenepo

Mussa Jenepo ( ; 1998-yil 15-iyunda tugʻilgan) — malilik futbolchi, Angliyaning „Sautgempton“ klubi va Mali terma jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

Jamoadagi faoliyati 
Genepo 2017-yilning 31-yanvarida Malining Yelen Olimpik klubidan keyinchalik xarid qilish sharti bilan ijara asosida Lyoj shahrining „Standard“ jamoasi safiga qoʻshildi. 2017-yil 30-mayda „Satandart“ klubi shartnomadagi xarid qilish shartini faollashtirdi, shundan soʻng Mussa Belgiya klubining toʻlaqonli futbolchisiga aylandi
Jenepo 2017-yilning 27-avgustida „Standard“ bilan Belgiya chempionati doirasida „ Bryugge“ga qarshi oʻyinda professional debyut qilgan. Mussa oʻyinning 90-daqiqasida Pol-Xose Mpoku oʻrniga maydonga tushadi. 2018-yilning 17-martida Jenepo Belgiya kubogi final oʻyinida qoʻshimcha vaqtda zaxiradan maydonga tushadi, ushbu oʻyinda „Standard“ „Genk“ni magʻlub etadi.

Mussa Jenepo 2019-yilning yozida Angliyaning „Sautgempton“ klubi bilan 4 yillik shartnomani imzolaydi.

Terma jamoadagi faoliyati 
Mussa Mali U20 jamoasi tarkibida 20 yoshgacha futbolchilar oʻrtasida Afrika millatlari kubogida ishtirok etdi.

2017-yilning oktyabr oyida esa Mali milliy terma jamoasiga chaqirildi va termadagi ilk debyutini 2017-yilning 6-oktyabrda jahon chempionati saralashi doirasida Kot-d’Ivuarga qarshi oʻyinda maydonga tushdi.

Manbalar

Havolalar 

 Futbolchi sahifasi  „Sautgempton“ rasmiy saytida )
 Futbolchi sahifasi Angliya premyer-ligasining rasmiy saytida )

Kishilar
Yashayotgan insonlar
1998-yilda tugʻilganlar
15-iyunda tugʻilganlar