MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Orifjonboy masjidi

Orifjonboy masjidi — Toshkent shahrida joylashgan tarixiy masjid. 20-asr boshlarida Oʻzbekistonda Art Nouveau uslubida barpo etilgan birinchi binolardan biridir. Masjid qurilishi uning hisobidan tashkil etilgan asoschisining nomi bilan ataladi.

Tarixi 

Masjid Toshkent shahrining Olmazor tumanida joylashgan. „Orifjonboy“ masjidi XX asrning boshida Orifjon Mallaboyev tomonidan qurilgan. 2019-yilda Tashkent City loyihasi amalga oshirilishi doirasida qayta taʼmirlangan. Masjidning nomlanishi va masjid haqida ochiq manbalarda maʼlumot topishning iloji yo'q. Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-son qarori ilovasida keltirilgan „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obʼektlari“ Toshkent shahriga tegishli bandida „Orifjonboy“ masjidi haqida maʼlumot uchratish mumkin.

Toshkent city 

Masjid Beshyogʻoch daxasining Qoratosh mahallasida joylashgan. Hozirgi kunda bu yerda Toshkent city majmuasi barpo etilgan.

Yana qarang 

 Xo'ja ahror valiy masjidi
 Tashkent City

Manbalar
Nefrostoma

Nefrostom ( — „buyraklar“ va  — „ogʻiz“) — metanefridiyning yuqori qismi, qurtlar, mollyuskalar va ikkinchi darajali tana boʻshligʻiga ega boʻlgan boshqa hayvonlarning (koelom) chiqarish organi hisoblanadi. Kipriksimon yoki metanefridiya va pronefros yoki mezonefrosning buyrak kanalchalari orqali ochilishi.

Asosiy maʼlumotlar 
Nefrostoma kipriksimon epiteliy bilan qoplangan boʻlib, uning harakati tana boʻshligʻidan naychaga, soʻngra undan tashqariga chiqadigan koelomik suyuqlikning (birlamchi siydik: suv, metabolitlar, keraksiz gormonlar) aralashishiga olib keladi.
Nefrologiya
Hayvonlar anatomiyasi
Aegna

Aegna - Boltiq dengizidagi Tallin ko'rfazida joylashgan Estoniya oroli. Maʼmuriy jihatdan Estoniya poytaxti Tallin shahri tarkibiga kiradi va Kesklinn (shahar markazi) tumanining kichik tumanidir.

Geografiyasi 
Egna orolining maydoni 3km2 ni tashkil qiladi. U 10km ga ega qirg'oq chizig'i ikkita qumli plyajni o'z ichiga oladi. Orol taxminan dengiz sathidan 13m balandlikda joylashgan.

Manbalar

Havolalar 

 Orol haqida ma'lumot

Eslandiya orollari
Qaratal

Qaratal () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati Yeskeldi tumaniga qarashli qishloq. Qaratal qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Qarabulaq qishlogʻidan taxminan 17 km sharqda joylashgan. KATO kodi — 196447100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1808 kishini (887 erkak va 921 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1897 kishi (934 erkak va 963 ayol) yashagan.

Mahalliy aholi orasidan chiqqan mashhur shaxslar. 
 Itkis, Mixail Grigoryevich (1942-yilda tugʻilgan) — sovet va rus fizigi.

Manbalar 

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari

{{Kz-geo-stub}}

Yeskeldi tumani aholi punktlari
Portalet qal'asi

Portalet qalʼasi (frans. Fort du Portalet) — Fransiyaning Pireney-Atlantik provinsiyasidagi Pireney togʻlarida joylashgan istehkom. U Aspe daryosi oqib o'tadigan chuqur vodiyda tashkil etilgan. Qal'a II Ikkinchi jahon urushidan keyin u natsistlar hamkori Vichi rejimining taniqli rahbarlari qamoqqa olingan qamoqxona sifatida ishlatilgan. Ulardan eng mashhuri feldmarshal Filipp Petain edi. Bugungi kunda u Fransiya Madaniyat vazirligi tomonidan tarixiy yodgorlik binolari ro'yhatiga kiritilgan va sayyohlar tashrifi uchun ochiq.

Tarixi

Qurilishi 
Qal'aning qurilishi 1842-yil 22-iyulda qirol Lui-Filipp tomonidan boshlangan. Qal'aning maqsadi urush davom etayotgan Ispaniya chegarasini himoya qilish va ikki davlat o'rtasida muhim darvoza bo'lib xizmat qilish va Somport dovoni himoyasi edi. Qiyin geografik sharoitlar, iqlim va tosh tuzilishi qal'aning qurilishini kechiktirardi va u faqat 1870-yilda tugallanadi. Qal'a dengiz sathidan 765 metr balandlikda joylashgan bo'lib, Aspe vodiysida joylashgan.

1871-1945 
Qal'a 400 askarni sig'dirishga mo'ljallangan bo'lib, taxminan bir hafta davomida yuzaga kelishi mumkin bo'lgan qamalga dosh beradigan resurslar bilan jihozlangan. 1871-1925-yillar orasida unga 18-Pau piyodalar polki joylashgan. Ushbu sanadan keyin u harbiy obyekt sifatida evakuatsiya qilindi. 1939-yilgacha u davlat xizmatchilari uchun yozgi lager sifatida foydalanilgan.

U Ikkinchi Jahon urushi paytida Fransiya fashistlar Germaniyasidan mag'lubiyatga uchraganidan so'ng hokimiyatga kelgan Vichi hamkorlik rejimi davrida Uchinchi Fransiya Respublikasining siyosiy rahbarlari qamoqqa olingan qamoqxona sifatida ishlatilgan. Qal'a keyinchalik nemis qo'shinlari tomonidan ishlatilgan va 1944-yilda fransuz qarshiliklari tomonidan bosib olingan. Davlatga xiyonat qilganlikda ayblangan marshal Petain 1945-yil 15-avgustdan 1945-yil 16-noyabrgacha u yerda qoladi, u suddan keyin Yeu oroliga yuborilgan.

1945-yildan hozirgi kungacha 
Urushdan keyin 18 Polk qasrga qaytib keldi. 1952-yilda Mudofaa vazirligi tomonidan harbiy zonadan olib tashlangan. 1962 yilda sotuvga qo'yilgan qasrni noma'lum shaxs 171 ming fransuz frankiga sotib olgan bo'lsa-da, qal'a umuman ta'mirlanmagan. Qarovsizlik tufayli juda ayanchli ahvolga tushib qolgan qasrni 1999-yilda viloyat hokimligi tomonidan sotib olingan. Qal'aga olib boradigan yo'l yana foydalanishga yaroqli holga keltirildi, qal'ada jadal parvarishlash va ta'mirlash ishlari olib borildi. Bugungi kunda qasr tarixiy obida sifatida sayyohlarga xizmat qilmoqda.

Manba

Yana qarang 

 Vichy Fransası

Havolalar 

 Rasmiy veb-sayt  23-fevral 2011-yilda arxivlangan. 2011-yil 19-mayda foydalanilgan
Joʻrabek karvonsaroyi

Joʻrabek karvonsaroyi — Oʻzbekistonning Buxoro shahri tarixiy markazida joylashgan madaniy meros yodgorligi. Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Karvonsaroy buxorolik yirik boylardan biri boʻlgan Joʻrabek Arabov tomonidan bunyod etilgan. 1920-yilgi Buxoro inqilobiga qadar unda qorakoʻl terisi ulgurji savdosi bilan shugʻullanilgan. Binoning 2-qavatida Union Bankning filliali faoliyat yuritgan. Bino 2018—2019-yillarda kapital taʼmirdan chiqarilib, hozirda unda miniatyura maktabi faoliyat yuritib kelyapti.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi karvonsaroylar
Oʻzbekistondagi meʼmoriy yodgorliklar
Beshqoʻrgʻon koʻchasi (Toshkent)

Beshqoʻrgʻon koʻchasi — Chilonzor tumanida, Bunyodkor shoxkoʻchasi bilan Chorbogʻ koʻchasi oraligʻida. Uzunligi 1,5 km atrofida. Koʻchaning tarixiy nomini tiklash maqsadida 2008-yil 6-mayda M. Tursunxoʻjaev nomi oʻrniga qoʻyilgan. Beshqoʻrgʻon koʻchasining 7 ta tor koʻchasi va 9 ta berk koʻchasi bor. Koʻcha yoʻnalishida yakka tartibdagi uy-joylar, maishiy xizmat koʻrsatish va savdo shoxobchalari joylashgan. Koʻcha yakinidan Katta halqa yoʻli oʻtgan.

Yana qarang 
 Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar 

Koʻchalar
Toshkent koʻchalari
Beruniy koʻchasi (Toshkent)

Beruniy koʻchasi (Beruniy shoxkoʻchasi) — Shayxontohur tumanida, Chorsu maydoni bilan Farobiy koʻchasi oraligʻida.

Uzunligi 3 km atrofida. Hozirgi „Yoshlik“ talabalar shaharchasi hududida dastlab (oʻtgan asrning 1960-yillari) Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi (vistavkasi) qurilishi boshlangan, shu munosabat bilan bogʻ-rogʻlar oʻrniga ushbu koʻcha ochilgan va Vistavka koʻchasi deb nomlangan. Keyinchalik vistavka qurilishi toʻxtatilib, oʻrniga Toshkent universiteti (hozirgda Oʻzbekiston milliy universiteti) korpuslari qurilgan. Abu Rayhon Beruniy tugʻilgan kuniga 1000-yil toʻlishi munosabati bilan 1973-yilda koʻchaga Beruniy nomi qoʻyilgan. Beruniy koʻchasida 1970-80-yillarda katta qurilish ishlari olib borilib, Bogʻkoʻcha dahasi (27-kvartal), Gulobod dahasi (26-kvartal), „Orzu“ charm-galantereya va sport buyumlari i.ch. birlashmasi va uning qarshisida 9 qavatli turar joy binolari, Beruniy maydoni bunyod etildi.

Mustaqillik yillarida Beruniy koʻchasida bunyodkorlik ishlari davom ettirilib, "Jar" sport majmuasi, Eskijoʻva dehqon bozori, Respublika koʻrgazma savdo markazi qurildi. Koʻcha yoʻnalishida yuqorida sanalganlardan tashqari, turar joy binolari, „Oʻzgazloyiha“ AJ, „Gʻuncha“ kinoteatri, „Oʻzgazoyl“ avtomobilga yonilgʻi quyish shoxobchasi, Shayxontohur tumani xalq sudi, „Mashhura“ firmasi, maktab, kitob doʻkoni, „Humo-sarbon“, „Versal“, „Registon“, „Tinchlik“, „Huvaydo“, „Beruniy“ va „Alpomish“ restoran-toʻyxonalari, savdo doʻkonlari, maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor.

Koʻchasida „Tinchlik“, „Beruniy“ metro bekatlari joylashgan.

Yana qarang 
 Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar 

Toshkent koʻchalari
Beshqayragʻoch koʻchasi (Toshkent)

Beshqayragʻoch koʻchasi — Uchtepa tumani xududida. Uzunligi 4 km atrofida. Kichik halqa yoʻli va Toʻqimachi koʻchasi oraligʻida joylashgan.

1966-yil tashkil topgan. Dastlab „Qizil tong“ deb nomlangan. 1972-yil 15-dekabrda dramaturg va jurnalist, qatagʻon qurboni Ziyo Said (1901-1938) nomi berilgan. 2009-yil 21-apreldan hozirgi nomda.

Mahallalar 

Yoʻnalishidagi hududlar „Bogʻichinor“, „Degrez“, „Oʻtkir“, „Jarbuloq“, „Zulfizar“, „Ibrat“, „Nishabariq“, „Sharq guli“, Xondamir, Xurshid mahallalariga qarashli.

Binolar 

Koʻchada „Ona va bola“ markazi, oilaviy poliklinika, maktablar, bogʻchalar, shaxsiy turar joy binolari, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari, ATS, aloqa boʻlimi, savdo majmuapari, umumiy ovqatlanish maskanlari, avtobus bekatlari joylashgan. Yaqinida Toshkent avtomobil halqa yoʻli, toʻqimachilik qoʻshma korxonasi bor.

Yana qarang 

 Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar 

Koʻchalar
Toshkent koʻchalari
Botir Yusupov

Botir Poʻlatovich Yusupov (1961-yil 17-sentyabrda tugʻilgan) — oʻzbek diplomati. O‘zbekistonning Ukrainadagi muvaqqat ishlar vakili.

Biografiya 
1961-yil 17-sentyabrda tugʻilgan. Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutini tamomlagan. Butunrossiya tashqi savdo akademiyasini tugatgan. Ingliz va rus tillarini biladi.

1990-1995 — O‘zbekiston Respublikasi tashqi iqtisodiy aloqalar va savdo vazirligining „Interaloqa“ tashqi savdo uyushmasida turli rahbarlik lavozimlarida ishlagan.

1995-2000 — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki huzuridagi „Davlat belgisi“ davlat ishlab chiqarish birlashmasi bosh direktorining tashqi iqtisodiy aloqalar va marketing bo‘yicha o‘rinbosari.

2000-2007 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligining „O‘zmarkazimpeks“ davlat aksiyadorlik tashqi savdo kompaniyasi boshqaruvi raisining o‘rinbosari.

2007-2009 — O‘zbekiston Respublikasining Ukrainadagi elchixonasining savdo-iqtisodiy masalalar bo‘yicha maslahatchisi.

2009-2012 — Oʻzbekistonning Ukrainadagi elchisi.

Manbalar 

Oʻzbekistonning Ukrainadagi elchilari
Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muxandislari instituti bitiruvchilari
Quyoshli qalam

Quyoshli qalam — Zulfiya Isroilova qalamiga mansub lirik doston bo'lib, 1970-yilda yozilgan.

Qismlari 
Doston “Xayol qanotida”, “Yaratish dardi”, “Navoiy yuragi urib turibdi”, “Daryoday uyg‘oq” singari qismlardan iborat.

Tavsif 
Dostonda ulug‘ adib, sevimli shoir va donishmand olim Oybekning yorqin  
obrazi zo‘r hayajon va katta muhabbat-u, ixlos bilan chizib berilgan. Dostonda voqea bosh qahramon Oybekning o‘limi tasviri bilan tugasa-da, asarda hayotbaxsh ruh, quyoshli qalam sohibi Oybek domlaning mangu barhayotligiga komil ishonch ruhi balqib turadi:

Manbalar
Shomansur Shohalilov

Shaxalilov Shamansur Shaxalilovich (1949-yilda tugʻilgan) — o‘zbek olimi va diplomati. Oʻzbekistonning Rossiya va Ukrainadagi sobiq elchisi.

Biografiya 
1949-yilda tugʻilgan. 1973-yilda Toshkent universitetining tarix fakultetini tamomlagan. Tarix fanlari doktori.

1973-yildan 1985-yilgacha — Toshkent tarix muzeyi o‘qituvchisi, maʼruza guruhi rahbari, direktor o‘rinbosari.

1985-yildan 1987-yilgacha — Kommunistik partiya tarixi instituti katta ilmiy xodimi.

1987-yildan 1989-yilgacha — O‘zbekiston Kompartiyasi Markaziy Qo‘mitasi huzuridagi Badiiy fanlar akademiyasi katta o‘qituvchisi.

1989-yildan 1990-yilgacha — Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasining oʻqituvchisi.

1990-yildan 1992-yilgacha — Ijtimoiy-siyosiy muammolar instituti direktori.

1992-yildan 1993-yilgacha — Oʻzbekistonning Rossiyadagi elchixonasi maslahatchisi, maslahatchi-elchisi.

1993-yildan 1994-yilgacha — Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti sektor mudiri, O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligining MDH davlatlari boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari.

1994-yildan 1998 yilgacha — Oʻzbekistonning Rossiyadagi favqulodda va muxtor elchisi.

1998-yildan 2002-yilgacha — Oʻzbekistonning Ukrainadagi favqulodda va muxtor elchisi.

Manbalar 

Oʻzbekistonning Rossiyadagi elchilari
Oʻzbekistonning Ukrainadagi elchilari
Yashayotgan insonlar
Laylo

Laylo (toʻliq ism-sharifi: Laylo Muzaffarovna Aliyeva; 1975-yil, Samarqand, Oʻzbekiston SSR – 1998-yil 1-may, Toshkent, Oʻzbekiston) – oʻzbekistonlik xonanda. Xonanda 1998-yil 1-may kuni Toshkent shahridagi oʻz uyida oʻldirib ketilgan. Tanasida 33 ta pichoq izi aniqlangan.

Shaxsiy hayoti 
Laylo oilasida bir oʻgʻil, uch qiz farzand boʻlishgan. Bolaligi Toshkent shahrida oʻtgan. Yoshligidan raqs tushishga juda qiziqqan. 10 yoshida oromgohda oʻtkazilgan goʻzallik tanlovida yuqori oʻrinni qoʻlga kiritgan. Oʻrta maktabda 3-sinfligidan xoreografiya bilim yurtida tahsil olgan. Qoʻshiq aytish sirlarini Toshkent Davlat konservatoriyasida Saodat Qobulovadan oʻrgangan.

Qabri Toshkent shahridagi Yakkasaroy qabristonida.

Manbalar 

1975-yilda tugʻilganlar
1998-yilda vafot etganlar
Oʻzbekistonlik ayol qoʻshiqchilar
Samarqandda tugʻilganlar
Toshkentda vafot etganlar
Toshkentda dafn etilganlar
Abdulg‘ani Abdullayev

Abdulg‘ani Abdullayev (arabcha: عبد الغنى عبد الله —
(28.04.1928, Farg‘ona viloyati — 19.02.1999, Toshkent) — din arbobi, ulamo.

Abdulg‘ani Abdullayev (Shayx Abdulg‘aniy Abdulloh) Farg‘ona viloyatining Oltiariq tumani Oltiariq qish­log‘ida tavallud topgan. 1945-1950-yillarda Mir Arab madrasasida tahsil olgan.

Mehnat faoliyati 
Abdulg‘ani Abdullayev 1954-1957-yillarda O‘rta Osiyo va Qozog‘is­ton musulmonlari diniy nazoratida turli vazifalarda ishlay bosh­laydi. 1957-1961-yillarda diniy idora rahbariyatining tavsiyasi bilan Misrning al-Azhar universitetida taʼlim olib qaytadi. Tinimsiz mehnati va o‘tkir zakovati tufayli arab, fors, ing­liz, turk tillarini o‘rganadi va barcha jahon dinlarining yetuk bilimdoni bo‘lib yetishadi.

Abdulg‘ani Abdullayev 1961-1965-yillarda Mir Arab mad­rasasida talabalarga tafsir, aqoid, fiqh fanlaridan dars beradi. 1965-yilda Abdulg‘ani Abdullayev O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy nazoratiga mas’ul kotib etib tayinlanadi.

1948-yilda to‘xtab qolgan idora jurnali „Sovet Sharqi musulmonlari“ nomi bilan 1967-yilda qaytadan nashr etila boshladi. Abdulg‘ani Abdullayev ushbu jurnalning bosh muharriri etib tayinlanadi. U bosh muharrir vazifasida 1975-yilga qadar ishlaydi. 1975-1989-yillarda diniy nazorat raisi o‘rinbosari, 1989-1992-yillarda Toshkent viloyati bosh imom-xatibi vazifasida faoliyat olib boradi.

1992-yilda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita tashkil etilgach, Abdulg‘ani Abdullayev uning birinchi raisligiga tayinlanadi va bu lavozimda 1995-yilga qadar mehnat qiladi. Bu yillarda O‘zbekis­tondagi turli din vakillari o‘rtasida birodarlik rishtalarining mustahkamlanishi, ularning umuminsoniy manfaatlar yo‘lida birdamlikda harakat qilishlarida xizmatlari katta bo‘ldi.

1995-yilda O‘zbekiston musulmonlari idorasi huzurida Xalqaro islom tadqiqot markazi ochildi va ushbu markazning birinchi direktori bo‘lib Abdulg‘ani Abdullayev tayinlandi. 1997-1999-yillarda esa O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi o‘rinbosari bo‘lib ishladi.

Ijodi 
Abdulg‘ani Abdullayev o‘z ijodiy faoliyati davomida Imom al-Buxoriyning „Al-Jāmi’ as-sa­hӣh“ asarining birinchi jildini arab tilidan o‘zbek tiliga tarjima qildi. Ko‘plab yirik xalqaro anjumanlarda o‘zining ilmiy ma’ruzalari bilan qatnashgan, maqolalari deyarli barcha musulmon davlatlarida chop etilgan.

Mukofoti 
U diniy ilmlar taraqqiyoti yo‘lidagi xizmatlari uchun al-Azhar universitetining „Buyuk xizmatlari uchun“ mukofoti bilan taqdirlangan. U o‘zining chuqur bilimi bilan olimlar orasida „tirik qomus“ nomini olgan.

Adabiyotlar 

 Zamonamiz ulamolari. — T.: 2001. 72; 
 O‘zbekiston ulamolari. — T.: „Movarounnahr“, 2015. 108-109; O‘zR MDA — 500, v-59.

Manbalar
Abdulgʻafur Loriy

Abdulgʻafur Loriy (arabcha: عبد الغفور لاری — Raziyyuddin Abdulg‘afur Loriy,?, Lor — 912/1507, Hirot) — olim va mutasavvif.

Hayoti 
Tug‘ilgan yili va hayoti haqida yetarli maʼlumot uchramaydi. Manbalarda Abdurrahmon Jomiyning peshqadam murid­laridan bo‘lganligi qayd etilgan. Ali ibn Husayn al-Koshifiy Abdulgʻafur Loriyning zamondoshi va muridlaridan biri bo‘lishiga qaramasdan, „Rashahot ayn ul-hayot“ asarida u haqida to‘liq maʼlumot keltirmagan. Asarda Abdulgʻafur Loriyning maʼnaviy yo‘li va karomatlari haqida zikr qilingan. Ali ibn Husayn al-Koshifiy Abdulgʻafur Loriy sahoba Sa’d ibn Ubayd avlodi ekani, o‘z davrida aqliy va naqliy ilmlarda peshvo bo‘lgani, Abdurrahmon Jomiyning aksariyat asarlarini o‘qib o‘rgangani va Jomiy „Sharh fususi-l-hikam“ nomli kitobi muqobalasini u bilan birga 896/1491-yilda tamomlaganini alohida taʼkidlagan. Abdulgʻafur Loriyning „Nafahot ul-­uns“ga alohida takmila yozganini qayd etgan al-Koshifiy, uning buyuk shaxs ekani va vahdat al-vujud nazariyasidagi qarashlari ustozi Abdurrahmon Jomiy fikrlari bilan bir bo‘lganini aytib o‘tadi.

Vafoti 
Abdulgʻafur Loriy milodiy 1507-yil (hijriy 912-yil)da vafot etgan. Vafotidan so‘ng ustozi Abdurrahmon Jomiyning qabri yoniga dafn etilgan.

Ijodi

Fors tilidagi asarlari 

 „Takmilai Nafahot ul-uns“ („Al-­ixtisār va-z-zayl ’alā Nafahāt al-uns“);
 „Mirqāt al-advār fi-t-tarӣx“;
 „Tarjima al-usul al-’ashara va sharhuh“;
 „Xavoshiyi Gʻafuriyya“ kabi asarlarini fors tilida;

Arab tilidagi asari 

 „Xāshiya ’alā sharh al-Jāmӣ li-l-kāfiya“ nomli asarini arab tilida yozgan.

Adabiyotlar 

 Ali ibn Husayn al-Koshifiy. Rashahot ayn ul-hayot. — T.: 20; 
 Maʼsum Ali shoh. Taroyiq ul-haqo­yiq. — Tehron: 1898-1901. III,. 48; 
 Hadiyya al-­’ārifӣn. I, 588; 
 Zabihulloh Safo. Tarixi adabiyot dar Eron. — Tehron: 1977. IV, 354, 356; 
 Kahhola. Mu’jam al-muallifӣn. — Damashq: 1957-61. V, 269; 
 DIA. „Abdülgafûr-i Lârî“. TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 204.

Manbalar
Abdulgʻofur Razzoq al-Buxoriy

Abdulgʻofur Razzoq al-Buxoriy (arabcha: عبد الغفور رزاق البخاري — (1950, Buxoro) — Islomshunos, tasavvufshunos olim, xattot.

Hayoti va faoliyati 
Hoji Abdulg‘ofur Razzoq al-Buxoriy dastlab Buxoro Mir Arab madrasasini, so‘ng Toshkentdagi Imom al-Buxoriy nomidagi Islom institutini (1975-yil) tugatgan. Mir Arab madrasasida hadis, fiqh, tasavvuf fanlaridan saboq berib keladi. Shuningdek, u taniqli xattot, xalq tabobati va mumtoz Sharq adabiyoti bilimdonlaridandir.

Buxoro, Navoiy, Samarqand, Termiz va Qarshi shaharlaridagi ko‘plab tarixiy, islomiy-meʼmoriy obidalar, qabrtoshlarni taʼmirlash va arab (kufiy xati) yozuvlarni tiklashda qatnashgan.

Ko‘plab shogirdlar tayyorlagan. Abdulkarim as-Sam’oniyning „Al-Ansāb“ („Nasabnoma“) asarini hammualliflikda o‘zbek tiliga tarjima qilgan.

Adabiyotlar 

 Buxoro: O‘zbekiston obidalaridagi bitiklar. — T.: „UZBEKISTAN TODAY“, 2016. 1-qism.

Manbalar
Abu Bakr al-Xorazmiy

Abu Bakr Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy al-Bag‘dodiy — faqih. Abu Bakr Ahmad ibn Ali Roziyning shogirdi. Bag‘dodda bu kishining qo‘llari ostida ko‘plab faqihlar voyaga yetgan. Muftiy, alloma, hanafiylar shayxi. Abu Bakr al-Xorazmiy milodiy 1013-yil (hijriy 403-yil) jumodulavval oyida olamdan o‘tgan.

Manbalar
Abu Bakr ash-Sheroziy

Ahmad ibn Abdurrahmon ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Muso ash-Sheroziy (Abu Bakr) — islom ulamosi. Uning „al-Alqob“ nomli kitobi bor. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ilm talabi bilan milodiy 1014-yil (hijriy 404-yil) Hamadondan Sherozga borgan va o‘sha yerda yashab, milodiy 1020-yil (hijriy 411-yil).

Manbalar
Abu Bakr al-Uvdaniy

Muhammad ibn Abdulloh ibn Muhammad ibn Basir ibn Varqo al-Uvdaniy al-Buxoriy (Abu Bakr) — faqih. Al-Uvdaniy asli Uvdan — Buxoro qishloqlaridan birida tugʻilgan. As-Samʼoniy zamma bilan „Uvdaniy“, Ibn Mokulo va boshqalar fatha bilan „Avdaniy“ degan. Zamonalarida Movarounnahrda shofiʼiylar imomi, mazhabda o‘z fikriga ega shofiʼiylar shayxi bo‘lgan.
Abu Bakr al-Uvdaniy milodiy 995-yil (hijriy 385-yil) rabiuloxir oyida Buxoroda vafot etgan.

Manbalar
Abu Bakr al-Firyobiy

Jaʼfar ibn Muhammad ibn Hasan ibn Mustafoz al-Firyobiy (Abu Bakr) — faqih va muhaddis. U milodiy 822-yil (hijriy 207-yil) tavallud topgan. Firyob turk shaharlaridan biri. Ilm talabi bilan Movarounnahr, Xuroson, Iroq, Hijoz, Shom, Misr va Jaziraga borgan. Diynavar qozisi bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Abu Bakr al-Firyobiy 94 yil umr ko‘rib, milodiy 914-yil (hijriy 301-yil) muharram oyida vafot etgan.

Manbalar
Abu Jaʼfar al-Quhanduziy

Farlot ibn Nasr al-Quhanduziy al-Hiraviy (Abu Jaʼfar) — faqih. U haqida juda ko‘p ulamolar rivoyat qilganlar. Quhanduz nomi bilan to‘rtta shahar bo‘lgan. Quhanduz — Buxoro; Quhanduz — Naysobur; Quhanduz — Samarqand; Quhanduz — Hirot.
Abu Jaʼfar al-Quhanduziy milodiy 851-yil (hijriy 236-yil) vafot etgan..

Manbalar
Abu Jaʼfar al-Ustrushaniy

Muhammad ibn Amr ibn ash-Shaʼbiy ibn Sulaymon al-Ustrushaniy (Abu Jaʼfar) — faqih. U Ustrushanada tavallud topib, keyinchalik Samarqandda yashagan. U Samarqand va Buxoroda qozilik qilgan. U iroqlik mashhur olim Abu Bakr al-Jassos ar-Roziy dan ham fiqh ilmidan tahsil olgani manbalarda qayd etilgan.

Asarlari 
 „al-Jomiʼ al-kabir“
 „az-Ziyodot“
 „Kifoyat ash-Shaʼbiy“

Manbalar
Abu Jaʼfar ar-Ramodiy

Ahmad ibn Abdulloh ibn al-Qosim ar-Ramodiy (Abu Jaʼfar) — faqih. Buxoroning Ramod nomli qishlog‘ida tavallud topgan. Uning bir jilddan iborat „Kitob an-nabaʼ“ nomli olti bobdan iborat fiqhiy asar yozgan. Uning tavallud va vafot sanalari nomaʼlum.

Manbalar
Abu Jaʼfar ad-Dorimiy

Ahmad ibn Saʼid ibn Saxr ibn Sulaymon ad-Dorimiy as-Saraxsiy (Abu Jaʼfar) — muhaddis va faqih. U milodiy 796-yil (hijriy 180-yil) tavallud topgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Abu Jaʼfar ad-Dorimiy milodiy 867-yil (hijriy 253-yil) vafot etgan.

Manbalar
Abu Jaʼfar at-Termiziy

Muhammad ibn Ahmad ibn Nasr at-Termiziy ash-Shofiʼiy (Abu Jaʼfar). U milodiy 817-yil (hijriy 201-yil) tavallud topgan. Iroqda yashagan shofiʼiy mazhabi faqihlaridan biri.
Abu Jaʼfar at-Termiziy milodiy 908-yil (hijriy 295-yil) muharram oyida vafot qilgan.

Manbalar
Abu Jaʼfar al-Limuskiy

Ahmad ibn Umar al-Limuskiy al-Astraboziy — muhaddis va faqih. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Abu Jaʼfar al-Limuskiy milodiy 943-yil (hijriy 331-yil) vafot etgan.

Manbalar
Abu Zayd al-Marvaziy

Abdurrahmon ibn Alqama as-Saʼdiy al-Marvaziy (Abu Zayd) — faqih va muhaddis. Abu Hanifaning shogirdi Muhammad ibn al-Hasanning shogirdi va do‘sti. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ilm talabi bilan Bag‘dod va Naysobur shaharlarida bo‘lgan.
Abu Zayd al-Marvaziy milodiy 805-yil (hijriy 189-yil)dan keyin vafot etgan.

Manbalar
Abu Ibrohim as-Samarqandiy

Isʼhoq ibn Ibrohim ibn Nasravayh ibn Saxnom as-Samarqandiy al-Xatbiy (Abu Ibrohim) — faqih. Uning otasi Ibrohim va akasi Abul Hasan al-Xatbiy o‘z zamonasida hanafiy mazhabi faqihlaridan bo‘lgan. Abu Ibrohim milodiy 1020-yil (hijriy 411-yil) vafot etgan.

Manbalar
Abu Ibrohim al-Bushtaniqoniy

Ismoil ibn Ali ibn Muhammad al-Bushtaniqoniy (Abu Ibrohim) — faqih va muhaddis. Bushtaniqon qishlog‘i Naysoburdan bir farsah masofada joylashgan qishloq nomi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Abu Ibrohim al-Bushtaniqoniy milodiy 1099-yil (hijriy 492-yil)ning zulqaʼda oyida vafot etgan.

Manbalar
Abu Ibrohim al-Javbaqiy

Abu Ibrohim ibn Ahmad ibn Ali al-Javbaqiy — Nasaf ahlidan bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

Abu Ibrohim al-Javbaqiy hijriy 410-yildan keyin vafot etgan.

Manbalar