MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Taqdir

Taqdir, qismat — oldindan belgilab qoʻyilgan hodisalar toʻplami va ketma-ketligi. Inson yoki guruhning oldindan belgilangan hayot yoʻli.

Tarix davomida odamlar taqdir haqidagi qiziqarli va eskirmaydigan g'oyaga maftun bo'lib kelgan. Bu bizning hayotimiz qat'iy, muqarrar yo'nalishda davom etishi haqidagi tushunchaga ishora qiladi. Taqdir g‘oyasi vaqt o‘tishi bilan o‘zgarib, ko‘plab madaniyatlar va e’tiqodlarga moslashgan bo‘lsa-da, uning sir va sehr uyg‘unligi inson tafakkuri va tasavvurini o‘ziga jalb etishda davom etdi.

Dinlarda 
Taqdir g‘oyasi vaqt o‘tishi bilan diniy va falsafiy g‘oyalar o‘zgarib bordi. Insonning bu hayotdagi va avvalgi hayotidagi qilmishlari ularning kelajagiga ta'sir qiladi, deb hisoblaydigan karma tushunchasi hinduizm va buddizm kabi bir qancha diniy tizimlarda paydo bo'lgan. 

Taqdirga ishonish barcha dinlarda bor. Lekin ularning har birida oʻziga xos xususiyatlar bilan talqin etiladi. Xristianlikda va islomda taqdir xudoning azaliy ilmi va qudrati tarzida izoxlanadi. Islomda taqdir — Alloh irodasiga bogʻliq deb hisoblovchi diniy tasavvur, rasman eʼtirof etilgan aqidalardan biri.

Adabiyotlar 
 Taqdirning rolini yaxshiroq tushunish uchun qadimgi tsivilizatsiyalar yunonlar va rimliklar kabi afsonalar va hikoyalar haqida tez-tez fanatizatsiya qilishgan. Ular Moirai kabi kuchli xudolar hayot to'qimasini to'qib, har bir inson hayotining hikoyalarini yozib, bizning taqdirimizni aniq belgilab qo'ygan degan fikrga ega edilar. Bunday sharoitda taqdir hamma narsani qamrab oluvchi kuch sifatida qaraldi, uni o'zgartirishga urinishimizga qaramay, odamlar tomonidan nazorat qilib bo'lmaydi.  Keyinchalik Shekspirning fojialari yoki turli odamlarning oldindan belgilab qo‘ygan yo‘llarida bosib o‘tgan sinovlari va g‘alabalarini tadqiq etuvchi “Beovulf” dostoni kabi asarlar bilan taqdir ham adabiyot va san’atda takroriy mavzu bo‘ldi.  Ushbu badiiy ijodlar ko'pincha taqdirga nisbatan kengroq madaniy nuqtai nazarni aks ettiradi, bu bizning insoniy tabiatimizga bo'lgan jozibadorlikni, hikoya qilishga jalb qilishni va kelajagimizni boshqarishga urinishdagi qiyinchiliklarni tasvirlaydi.  Bugun biz taqdirni voqealarning oldindan belgilab qo'yilgan ajralishi, shu jumladan o'z hayotimiz qanday davom etishi va oxir-oqibat biz bosib o'tadigan yo'llar sifatida belgilaymiz.
OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Taqinchoqlar

Taqinchoqlar — zargarlik sanʼatida yaratiladigan bezak buyumlari; q. Zebziynat buyumlari. 

    

Taqinchoq
Kiyim
Taqir tuproqlar

Taqir tuproqlar - choʻl zonasi daryolarining qadimgi deltalari va vodiylari, allyuvial terrasalar, shuningdek, prolyuvial yotqiziqli qiyaliklar tuprogʻi; tuproqning mayda yoriklar bilan qoplangan, 1,52 sm qalinlikdagi pushti yoki och kulrang qavati. Oʻzbekistonda Amudaryo bilan Qashqadaryo deltalari, Zarafshon va Surxondaryo vodiylarida uchraydi. Taqir tuproqlar Oʻzbekiston tuproqshunoslari (Gorbunov B.V., Kimberg N.V.) tomonidan 4tatipchaga ajratilgan (1962): taqir— oʻtloqi tuproqdar, taqirsimon tuproklar, taqirlar, taqirsimon qoldiq — botqoq tuproklar. Yuzasining poligonal yoriqli qobiq (qatqaloq) bilan qoplanganligi Taqir tuproqlarning xarakterli belgisidir. Sugʻoriladigan Taqir tuproqlardagi mavjud agroirrigatsion qavat sugʻorib dehqonchilik qilish davriga, yerga solingan mahalliy oʻgʻit va chiqindilarga, shuningdek, oqar suvning loyqalik darajasiga qarab, 30—40 sm, 1 yoki 2 m qalinlikda boʻladi. Agroirrigatsion qavat rangi, mexanik tarkibi, qovushqokligi va kimyoviy xossalari bir xil boʻlgan yaxlit gorizont hosil qiladi. Bunday tuproqlar Buxoro viloyatida, Qarshi va Sherobod choʻllarida uchraydi. Qarshi choʻlidagi Taqir tuproqlar haydalma (0—30 sm) qavatning har gektarida 22—40 t chirindi, 2—3 t azot, 4—7 t fosfor bor. Taqir tuproqlar har xil darajada shoʻrlangan.

 

Tuproqshunoslik
Taqlid

Taqlid (arab. — oʻxshatish, koʻchirish, nusxa olish) — ijtimoiy, maʼnaviy hayotda, turmush tarzida, kasbhunarda, badiiy ijodda oʻzgalarga oʻxshashga intilish, ergashish. T. koʻpincha sanʼat, badiiyestetik soha bilan boklits. Estetik T. nazariyasini ishlab chiqishga, uning inson tarbiyasi uchun muhim amaliy ahamiyatga egaligi haqidagi mulohazalarni tizimga solishga urinishlar borasida Sokrat, Pifagor, Platon, ayniqsa, Aristotel qarashlari diqqatga sazovor. Aristotel "Metafizika", "Poetika" ("Sheʼr sanʼati", "Ritorika" ("Notiklik sanʼati"), "Fizika" asarlarida T.ga estetik tamoyil sifatida qaradi, T.ning shakllangan nazariyasini yaratdi. Uning fikricha, sanʼat mohiyatan Olamiy aqlga, ilohiy va tabiiy olamga boʻlgan T.ning mahsulidir. Forobiy va Ibn Sino Aristotelning T. nazariyasini sharhlab, uni yuksak pogʻonaga koʻtardi. Forobiy "Sheʼr sanʼati" risolasida "sheʼr biror narsaga T. qilingan soʻzlardan tashkil topishi kerak", deydi. Ibn Sino "Fan ashsheʼr" asarining ikkinchi faslini T. nazariyasiga bagʻishlagan.

Insoniyat tarixida butui bir madaniyestetik davrlar T. bilan bogʻliq; mazkur davrlar jamiyatlari taraqqiyotida T. katta iz qoldirgan. Qad. Rim madaniyatining Yunoniston madaniyatiga taqlidan rivojlanganligi buning yaqqol misolidir.

Psixologiyada T. yangi, namunaviy narsalar va hodisalar tashqi koʻrinishiga asoslangan holda ularni egallashga intilish jarayoni. U barcha yoshdagi insonlarga xos xususiyatdir. T.ning tashqi oʻxshashligiga qaramasdan, har bir yosh davridagi T. oʻziga xos xususiyatlarga ega. Ilk bolalikda odam T. orqali kattalar bilan dastlabki aloqa, muloqot oʻrnatishga intiladi. Maktabgacha yoshda inson faoliyatining muhim tarkiblariga kirishga harakat qiladi. Bolalar syujetli, rolli oʻyinlar ijro etishda oshkora voyaga yetganlar hayoti va faoliyatiga, xulqatvorita kirib boradi, voqelik, vaziyat mohiyatini aks ettira boshlaydi. Oʻsmirlik yoshida kattalarga yoki tengdoshlariga oʻxshashlikka intilish orqali oʻzi uchun ahamiyatli shaxs fazilati, xulqodobini oʻzlashtiradi. Oʻspirinlarda kasbiy faoliyatga T. qilish kuchliroq aks etadi. Voyaga yetgan odamlar ham T. qilishga moyildirlar. Ular yurishturishda, ish yuritishda, imorat qurishda, kiyinishda, sportda va shu kabida T. qilishga intiladilar.

Abdulla Sher, Ergash Gʻoziyev.
Taqlid soʻzlar

Taqlid soʻzlar — maʼno va shakliy xususiyatlariga koʻra, alohida guruhni tashkil qiluvchi, kishilar, hayvonlar va boshqa jonli, jonsiz narsalarning tovushini, harakat-holat obrazini taqlidan ifodalovchi soʻzlar. Taqlid soʻzlarning baʼzilari tovushga taqlidni bildiradi, baʼzilari esa harakat-holat va hodisa obraziga taqlidni koʻrsatadi. Shunga koʻra taqlid soʻzlarning 2 turi farqlanadi: tovushga taqlidni bildiradigan soʻzlar (shuningdek onomatopeya deb ham ataladi); obraz (tasvir)ga taqlidni bildiradigan soʻzlar. Tovushga taqlid soʻzlar eshitish bilan, obrazga taqlid soʻzlar koʻrish bilan aloqadordir, yaʼni tovushga taqlid soʻzlar ifodalagan tovushni faqat eshitish mumkin (qars-qurs, taq, duk-duk, gʻiyq, miyov kabi); obrazga taqlid soʻzlar ifodalagan holat, harakatni faqat koʻrish mumkin (jivir-jivir, lip-lip, yalt-yult, hang-mang kabi).Taqlid soʻzlarga illa,Ulla, ira, la qoʻshimchalari qoʻshilganda feʼl yasaladi. Masalan:Lovulla, taqilla, shaqilla, dupurla, hiqilla, yarqira, sharqira. Va ot bilan sifat ham yasash mumkin:sharshara, qahqaha, jizza, qarsak, varrak, tarsaki bularda ot yasalgan."Jizzaki"da esa sifat yasalgan. Asosi „jiz“ taqlid soʻzi.

Tilshunoslik
Taqribiy formulalar

Taqribiy formulalar - hisoblashlarni muayyan aniqlikda bajarishga imkon beruvchi formulalar. Aniq qiymatlarni hisoblash mumkin boʻlmagan yoki murakkab boʻlgan hollarda hamda nazariy tadqiqotlarda qoʻllanadi. Mac., n!ql23...n (faktorial) ni hisoblash uchun Stirling formulasi, anik, integralni hisoblash uchun Simpson formulasi va h.k. Odatda, Taqribiy formulalar hisoblashni istalgan aniklikda topishga imkon beradi, lekin mat.da ancha dagʻal Taqribiy formulalarlar ham qoʻllanadi. Taqribiy formulalarlar kompyuterlar yordamida hisoblashlar uchun asosiy vositadir.
Taqribiy hisoblashlar

Taqribiy hisoblashlar - mat. ning amaliyot uchun muhim boʻlimi. Differensial tenglamalar, matematik analiz, algebra, optimal boshqaruv kabi sohalarda masalalarni yechish usullarini ishlab chiqadi. Asosiy masalalari: 1) biror analitik ifoda bilan berilgan funksiyaning xususiy qiymatlarini argumentlarining berilgan qiymatlariga qarab hisoblash; 2) koeffitsiyentlari sonlardan iborat boʻlgan algebraik va transsendent tenglamalar va shunday tenglamalar sistemasini yechishning Taqribiy hisoblashlari; 3) funksiyalarni differensiallash va integrallashning taqribiy hisoblari. Taqribiy hisoblashlar yordamida olingan natija anikligiga, asosan, yaxlitlash xatosi va qoʻllanilgan usul xatosi taʼsir etadi. Bu xatoliklarning hisoblash jarayonidagi taʼsirini kuzatib borish uchun absolyut xato vanisbiy xato tushunchalari kiritilgan. Biror miqdorning aniq qiymati A bilan uning taqribiy qiymati a orasidagi Aa qgʻ A — agʻ farqning absolyut qiymati a sonining absolyut xatosi, Za q tqu nisbat esa a sonining ni s b i y xatosi deyiladi. Koʻpincha, nisbiy xato foizlarda ifodalanadi. Taqribiy hisoblashlarda turli matematik jadvallar va zamonaviy hisoblash texnikalari muhim vositadir.
Taqsim

Taqsim — naqqoshlikda naqshning maʼlum tartibda takrorlanuvchi boʻlagi. Oʻrta Osiyo naqshlari, jumladan, oʻzbek milliy naqshlari, asosan, ana shunday takrorlanuvchi T.lardan tarkib topadi. Bezatiladigan sathT. yuzi deb ataladi. Us t a (naqqosh)lar T. yuzini qogʻozga belgilab, naqsh mujassamotining bir qismini chizib oladi, chizma asosida naqshning axtdsini tayyorlaydi. Takrorlanadigan T. asosida bezatilayotgan yuza toʻldirib chiqiladi va bezatiladi. T. turlari: aylanma T. — doyra yoki gumbazga moʻljallanib, naqsh mujassamotining 1/4, 1/6, 1/8 ... 1/12 va h.k. qismini tashkil etadi va doyra boʻylab yonmayon takrorlanadi; toʻgʻri T. toʻgʻri chiziq boʻylab takrorlanadi; chapu rost T. axtasi toʻgʻri va teskari almashinib takrorlanadi. Anʼanaviy naqqoshlikda T.ning bu turlari, ayniqsa, islimiy va girih naqshlarda keng qoʻllaniladi.

Manbalar
Taqsimot (matematika)

Taqsimot (matematikada) — ehtimollar nazariyasi va matematik statistikaning asosiy tushunchalaridan biri. Ehtimollar nazariyasi va matematik statistikaning aniq masalalarida uchraydigan T., odatda, diskret, yaʼni alohida ehtimolliklar bilan aniklanadi (mas., binomial, geometrik, polinomial va Puasson taqsimotlari) yoki zichlik funksiyalari bilan aniklanuvchi absolyut uzluksiz tipdagi (mas., normal, koʻrsatkichli, tekis) taqsimotlardir. Baʼzi taqsimotlar tasodifiy miqdorlarni funksional almashtirish natijasida hosil boʻlgan tasodifiy miqdorlarning aniq yoki asimptotik (limit) taqsimoti sifatida ham hosil qilinishi mumkin. Bunday taqsimotlar (xmkvadrat taqsimot, Styudent taqsimoti, Fisherning Ftaqsimoti) odatda, matematik statistikada keng qoʻllaniladi. Tabiat, jamiyat, iqtisodiyot va shu kabi sohalarda uchraydigan tasodifiy jarayonlarni ifodalashda hosil boʻluvchi T.lar, odatda, nomaʼlum boʻlib, ular oʻrniga statistik analoglari — empirik T. qoʻllaniladi. Bu T.lar tasodifiy miqdorlarning sonli xarakteristikalarini (matematik kutilma, dispersiya, korrelyatsiya) taqribiy aniqlash (statistik baholash)da va statistik gipotezalarni tekshirishda keng qoʻllaniladi.
Taqchillik

Taqchillik (iqtisodiyotda) – ilgari belgilangan, rejalashtirilgan yoki zarur darajadagi mablagʻ, resurs, tovarlarning yetishmasligi, tanqisligi. Taqchillikning yalpi milliy mahsulot taqchilligi, tovarlar takchilligi, byudjet taqchshiigi, taqchil moliyalashtirish, taqchil iqtisodiyot kabi koʻrinishlari mavjud. Taqchillik har qanday darajada iqtisodiy muvozanatni buzadi, qarzlarning toʻplanib borishiga sabab boʻladi. Tovarlar va xizmatlar taqchillikligi xalq isteʼmol mollari va xizmatlarining aholi talab ehtiyojlarini qondirish uchun yetishmasligi, ularni yetarli darajada ishlab chiqarmaslik oqibatida yuzaga keladi. Tovar taqchilligi iqtisodiyotning beqarorligi, undagi mutanosiblikning buzilishi, takror ishlab chiqarishning izdan chiqishi oqibatidir. Uni bartaraf etish uchun tovar ishlab chiqarish, tovar importi bozor talabiga qarab koʻpaytiriladi. Byudjet xarajatlari daromaddan ortib ketsa byudjet takchilligi yuzaga keladi. Bunday taqchillik makroiqtisodiyot darajasida inflyatsiya jarayonining rivojlanib borayotganini, davlat moliyasining inqiroz holatida ekanligini koʻrsatadi. Davlat byudjetida taqchillik byudjetning daromad qismida 20%gacha yoki yalpi milliy mahsulotning 7—8% gacha boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.

Manbalar
Taqyatuzi

Taqyatuzi, taqyadoʻzi (arab, taqya — doʻppi) — zargarlik buyumi; xorazmlik ayollarning bosh kiyimiga mustahkamlanadigan taqinchoq. T., asosan aylana, shuningdek murabba, 6, 8 qirrali shakldor plastinadan tuzilgan, plastina atrofi gir aylanasiga metall, marjon va qimmatbaho tosh munchoq va yaproqchalar bilan yakunlanadigan uzun metall zanjirli shokilalar bilan oʻralgan. T. yuzasi bosma, kandakori va shabaka usulida naqshlar bilan, ayrimlari atrofi feruza koʻzlar bilan xrshiyalangan yirik va mayda qimmatbaho toshlar qadab bezatiladi, markazida par oʻrnatiladigan naychasi ham boʻladi. T. plastinasi atrofi 2 qator feruza koʻzlar yoki zigʻiraklar bilan hoshiyalanadi. T. bosh kiyimini butunlai qoplab berkitib turadi. Qizlarning sepiga kirgan T. xorazm ustalarining yuksak mahoratini namoyish etadi.

    

Zargarlik
Kiyim
Tahrir

Tahrir — matbuotda bosish, radio, televideniyedan oʻqish, koʻrsatish va boshqa maqsadlar uchun moʻljallangan matnning tahririyat xodimi (muharrir, adabiy xodim va boshqalar) tomonidan ishlanish jarayoni. Shartli ravishda adabiy, ilmiy, siyosiy T. farqlanadi. Asarning mazmuni ustidagi T. ilmiy va siyosiy T. hisoblansa, qoʻlyozmaning shakli (kompozitsiyasi va uslubi) ustidagi T. adabiy T. hisoblanadi. Amaliyotda T. yagona ijodiy jarayon boʻlib, muallifning oʻziga xos uslubini saqlagan holda mazmun va shaklda mukammallikka erishish maqsadiga qaratiladi. Nashrni badiiy bezash va bezak materiallarini tayyorlash jarayoni badiiy T., matnni matbaada qanday terish (shrift turi, oʻlchami va boshqalar), qanday sahifalash va boshqalarni belgilab berish texnik T. deyiladi. Noshirlikda kitob qoʻlyozmasini tayyorlashda muharrir badiiy va texnik muharrirlar bilan birgalikda ijodiy ish olib boradi.
Tbilisi davlat universiteti

Tbilisi Davlat Universiteti () - Ivan Javaxishvili nomidagi Tbilisi universiteti Gurjistondagi yirik oliy oʻquv yurtlaridan biridir. 1918-yilda tarixchi olim va  akademik I.A.Javaxishvili boshchiligidagi gruzin olimlari tashabbusi bilan tashkil etilgan. 1930-yillarda Tbilisi Davlat Universiteti negizida qishloq xoʻjaligi, politexnika, pedagogika, tibbiyot institutlari, shuningdek bir qancha ilmiy tayyorgarlik muassasalari tashkil topgan. 1990-yili mustaqil ilmiy oʻquv muassasasi sifatida qayta tashkil etilgan. Fizika, matematika, kimyo, biologiya, psixologiya, geologiya, falsafa, geografiya, tarix, filologiya, iqtisodiyot, huquq va boshqa ixtisosliklar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Kutubxonasida 3 millionga yaqin asarlar bor. 35 mingga yaqin talaba taʼlim oladi.

Universitetlar
Aleksandr Tvardovskiy

Tvardovskiy Aleksandr Trifonovich [1910.8(21).6, Smolensk viloyati Pochinkov tumani – 1971.18.12, Moskva viloyati] – rus shoiri va jamoat arbobi. Moskva tarix, falsafa va adabiyot intini tugatgan (1939). SSSR Yozuvchilar uyushmasi boshkaruvi kotibi (1950–54, 1959–71). "Novoʻy mir" jurnali bosh muharriri (1950–54; 1958– 70). Yevropa yozuvchilari jamiyatining vitseprezidenti (1963–68). "Muqaddima" (1933) dostoni va "Kolxoz raisi kundaligi" (1932) qissasida qishloq qayotidagi oʻzgarishlar aks etgan. "Muraviya mamlakati" dostoni (1936) gʻoyaviybadiiy jihatdan T. ijodida muhim oʻrin egallagan. Ikkinchi jahon urushi yillarida T. front gazetalarida ishlagan. (1941–45). "Vasiliy Tyorkin" (1941–45), "Yoʻl chetidagi uy" (1946), "Yiroqyiroklarda" (1953–60), "Shu yillar lirikasidan" (1967) va boshqa rus sheʼriyatida katta voqea hisoblangan. T. rus adabiyotining, rus yozuvchilari ijodining muhim muammolariga bagʻishlangan adabiytanqidiy asarlar ham yaratgan ("Vasiliy Tyorkin" kanday yozildi?", 1951–56; "Adabiyot haqida maqolalar va mulohazalar", 1961; "Blok haqida", 1955; "Pushkin gʻaqida soʻz", 1962; "Bunin toʻgʻrisida", 1965 va boshqalar). Ayrim asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Front sheʼrlari", 1941, "Vasiliy Tyorkin", 1962 va boshqalar). Oʻzbekiston hayotidan sheʼrlar, maqolalar yozgan.

 

1910-yilda tugʻilganlar
1971-yilda vafot etganlar
Tver

Tver (1931—90 yillarda Kalinin) — Rossiya Federatsiyasi Tver viloyatidagi shahar, viloyat markazi. Tverda daryosining Volgaga kuyilish joyidagi dare porti. Transport yoʻli stansiyasi. Moskvadan 167 km shimoli-gʻarbda. Aholisi 457,0 ming kishi (1998).

Tver toʻgʻrisidagi dastlabki maʼlumotlar solnomalarda 1164-yilda keltirilgan. 1247-yildan Tver knyazligining markazi. Rusning iktisodiy siyosiy va madaniy markazlaridan biri. 14-asrning 1yarmida moʻgʻullarga qarshi harakatning yetakchisi boʻlgan. 1327-yilda shaharda moʻgʻullarga qarshi katta qoʻzgʻolon koʻtarilgan. 1466-yilda tverlik sayyoh Afanasiy Nikitin Hindistonga sayohat qilgan. 1485-yildan T. Moskva davlati tarkibida. 1775-yildan Tver namestnichestvosi, 1796-yildan gubernyasi markazi. 1941 oktabr-dekabr oylarida nemis fashistlari shaharga jiddiy shikayet yetkazgan.

Tverda mashinasozlik (vagonlar, ekskavatorlar, elektr apparaturasi va boshqalar), yengil (ipgazlama, kamvol kombinatlari va boshqalar), kimyo (kimyo tolasi, sunʼiy charm mahsulotlari va boshqa ishlab chiqarish.), poligrafiya, oziq-ovqat sanoatlari korxonalari bor, qurilish materiallari ishlab chiqariladi.

5 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, universitet), Z teatr, filarmoniya, muzeylar (tarixiymeʼmoriy va adabiy, Tver turmushi, Saltikov — Shchedrin va boshqalar), kartinalar galereyasi mavjud. Meʼmoriy yodgorliklardan "Belaya Troitsa" cherkovi (1564), Uspeniye sobori (1722), klassitsizm stilidagi turarjoy va jamoat binolarining ansambllari (18—19-asrlar) saqlangan.

Manbalar 
 

Rossiya shaharlari
Tvorog

Tvorog () — sutni sut achitqi bakteriyalar bilan ivitib, zardobini ajratib tayyorlanadigan mahsulot. Qaymogi olingan yoki olinmagan sutdan tayyorlanishga qarab yogʻli (18%), kamyogʻ (9%) va yogʻsiz boʻladi. Qabul qilingan standartga koʻra yogʻli T. tarkibida koʻpi bilan 65% suv, 11% oqsil, 2,4% sut qandi boʻladi, 100 g kaloriyasi 230 kkal (960 kj)ga teng, 1 kg bunday T. uchun yogʻliligi 3,0—3,5% boʻlgan 5,9—6,9 kg sut sarflanadi. T.da sut tarkibidagi foydali moddalar saqlanadi. T. oqsilida inson hayoti uchun zarur barcha aminokislotalar bor.

T. ni uy sharoitida tayyorlash uchun 3—4 l qaynatilgan iliq sutga 1 stakan qatiq qoʻshib aralashtirib kastryulkaga solinadi (baʼzan pepsin yoki kaltsiy glyukonat tuzidan foydalaniladi). Hosil boʻlgan quyqa boʻlaklanadi va kastryulkani suvli togʻoraga solib past alangada isitiladi (qaynab ketmasligi kerak). Quyqa bir xil isishi, zardobi ajralib chiqishi uchun aralashtirib turiladi. Boʻlaklar yuzaga qalqib chiqqach, elak yoki gʻalvir ustiga ikki qavat toza doka solib suziladi. Zardob toza oqib tushgach, sovitiladi va dokaga siqib oʻrab ustiga taxta qoʻyib, yuk bostirib qoʻyiladi. Poʻlat Tursunxoʻjayev.

Yana q. 

 Sut
 Sut sanoati
 Qaymoq

    
Tvorogning foydali tomonlari
Homilador ayyollarga kerak Chunki u bolaga kalsiy yetkazib beradi 
Yurak kasalliklariga jigar 12barmoq ichakka faydali
Lat yeyish jarohatlarni bitiradi
Uzoq umr kurishni istasangiz kop tvorog yeying
Urganch shahar 5-son maktabning 6-E sing o'quvchisi Ro'zmetova Sevinchoy
Teatr musiqasi

Teatr musiqasi – 1) keng maʼnoda – barcha musiqali (opera, balet, operetta, musiqali drama, musiqali komediya, vodevil, myuzikl va boshqalar) hamda dramatik spektakllar uchun yozilgan musiqa; 2) tor maʼnoda – dramatik teatr spektakl (drama, komediya, tragediya) lari musiqasi. Odatda, vokal, cholgʻu, xor va orkestr musiqiy lavhalaridan iborat.

Musiqa katta oʻrin egallagan drama sanʼati shakllari qadimdan maʼlum. Oʻzbekistonda qiziqchi-masxaraboz va qoʻgʻirchoqboz tomoshalari va boshqa musiqa bilan ijro etilgan. Kompozitorlik sanʼati rivoji natijasida teatr musiqasi yangi pogʻonaga koʻtarildi, erkin almashinuvchi musiqiy lavhalar oʻrniga muayyan spektakllarga maxsus musiqa asarlari yozila boshlandi (Wolfgang Amadeus Mozart, Y. Gaydn, Ludwig van Beethoven, keyinchalik F.Mendelson, R.Shuman, M.Glinka, G.Berlioz, E.Grig, J.Vize va boshqalar). XX asrda teatr spektakllaridagi musiqaning mavqei yanada kuchaydi, baʼzi musiqa (kantata, oratoriya kabi) janrlarining sahnaviy turlari yuzaga keldi (K.Orf, Igor Stravinskiy, A.Onegger va boshqalar), yangi sintetik janrlar paydo boʻldi (I.Stravinskiyning „Shoh Edip“, „Askar tarixi“ va boshqalar). Teatr musiqasi sahna raqs harakatlarini ifodalovchi, dramatik holatlarga izoh beruvchi, ramziy yoki majoziy maʼnoga ega lavhalar, shuningdek, qahramonlarning ichki his-tuygʻularini bayon etuvchi epizodlardan iborat boʻladi. Ayni paytda, u asar sahnalarini oʻzaro bogʻlab, dramaturgik vazifalarni ham bajaradi. Oʻzbekistonda Hamza, Xurshid, Gʻ.Zafariy va boshqa dramaturglar oʻz spektakllarida oʻzbek musiqa merosidan keng foydalanishgan; ilk professional (maxsus yaratilgan) Teatr musiqasi namunalari 1940-yillar oxiri – 1960-yillarda paydo boʻlgan („Alisher Navoiy“, M. Burhonov 1948; „Yoʻlchi yulduz“, I.Akbarov, 1957; „Hamza“, 1960, „Mirzo Ulugʻbek“, 1964, M.Leviyev va boshqalar). Keyinchalik, A.Malaxov („Varshava kuyi“, „Sevgi uchun 10 kecha-kunduz“, 1968), Feliks Yanov-Yanovskiy („Iztirob va umid kunlari“, 1974), A.Berlin („Otello“, 1972), 1980—2000-yillarda A.Ergashev („Ufq“, 1995, „Oʻtgan kunlar jangnomasi“, 2003), A.Ikromov („Qirol Lir“, 1998), D.YanovYanovskiy („Malikai Turandot“, 2000, „Rezina sotuvchilar“, 2004), A.Kim („Iso va Yaxuda“, 2002) va boshqa kompozitorlar teatr musiqasi sohasida ijodiy muvaffaqiyatlarga erishgan.

Adabiyotlar 
 Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
 Mirhaydarova Z., Muzika v dramaticheskom teatre, Toshkent, 1986-yil.

Musiqali teatr
Tebinbuloq vermikulit koni

Tebinbuloq vermikulit koni — Qrraqalpogʻiston Respublikasining Sulton Uvays togʻlarida, Nukus shahridan 75 km jan.gʻarbda. Kon 1937-yilda kayd etilgan. Tebinbuloq vermikulit konik. quyi karbon davriga mansub. Gabbroperioditpiroksenit intruziv massivining kuchli biotitlashgan gʻarbiy va sharqiy chegaralari boʻylab uzluksiz rivojlangan chiziqsimon siniqchalar zonalari bilan bogʻliq yemirilish poʻstloqlarida joylashgan. Zonalar uz. 1,2 km, rudalanish chuq. 40 m. Alohida ruda tanalarining uz. 120–450 m, eni esa 18– 220 m boʻlib, vermikulitning oʻrtacha miqdori 10—15%. Vermikulit sargʻishqungʻir tusli xolxol, tomir, tomirchalar va ularning toʻplamchalari sifatida biotitli piroksenitlarning nurash poʻstida hosil boʻladi. Genezisi boʻyicha kon yakunlangan magmatik jarayonlar bilan bogʻliq. Uning zahiralari 1 mln.t.dan ziyod. Ruda oson boyitiladi. Vermikulit issiklikdan izolyatsiya qiluvchi materiallar olish uchun ishlatiladi. Ekologiyada — oqar suvlarni neft va yogʻlardan tozalashda samarali foydalanilmoqda.
Tebinbuloq temir koni

Tebinbuloq temir koni - Qoraqalpogʻiston Respublikasining Sulton Uvays togʻlarida, Nukus— Toʻrtkoʻl t.yildan 5–7 km masofada joylashgan. Kon 1937-yil topilgan. Urusoy sinigʻida quyi devon davriga mansub kremniykarbonatliterrigen va vulkanogenterrigen jinslar orasida joylashgan kuyi karbonning piroksenitgabbroli intruziv majmuasi bilan bogʻliq. Temir rudasi tarkibi boʻyicha Uraldagi Kochkanar koniga oʻxshash, unda temir 16,2%, titan oksidi — 2,0%, vanadiy oksidi — 0,15%; farqi titan oksidi 1,5 barobar yuqoriligidir. Asosiy minerali — titanmagnetit, u ilmenitning yupqa plastinkasimon oʻsimtalarini qamrovchi magnetitdan iborat. Rudalar zich xoldor yoki massiv koʻrinishda, asosan, oʻzgaruvchan piroksenitlar bilan bogʻliq. Tarkibida gematit ham uchraydi. Ruda va rudasiz piroksenitlar tarkibida piritxalkopirit minerallashuvi bilan oltin, sof platina, oltin telluridlari va platina arsenidlari uchraydi. Genezisi boʻyicha kon yakunlangan magmatikruda tanalari joylashgan intruziv jinslarning astasekin sovib borish jarayonlari bilan boglik. Tebinbuloq temir konik.da bir necha oʻn ruda tanalari aniklangan. Ularning eng yiriklari konning gʻarbiy va sharqiy uchastkalarida boʻlib, uz. 2400 m, qalinligi 100–400 m, tarqalish chuq. 500 m ga yetadi. Tebinbuloq temir konik.ning resurslari bir necha mlrd. tonnani tashkil etadi.