MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Bariton-saksafon

Bariton saksofon — saksafon oilasiga mansub bo‘lib, eng yirik musiqa asboblardan biri sanaladi. U kontrabas va subkontrabas saksafonlaridan keyin ikkinchi o‘rinda turadi. Ko‘pincha akademik musiqa, jazda, asosan marsh harbiy musiqasida qo‘llaniladi.

Bu musiqa asbobi 1846-yilda Adolf Saks tomonidan kashf qilingan.

Ovoz va sozlash 
Bariton-saksofoni qalin, shovqinli tovushga ega. Uning diapazoni taxminan 2,5 oktava, sozlanishi - mi-bemol. Yuqori pardalarda cholg‘u siqilgan tovush chiqaradi, eng yuqori sifatli esa o‘rta va pastki pardalarda sodir bo‘ladi. Orkestr va ansambllarda, qoidaga ko‘ra, u bas qismlarini ijrosi uchun ishlatiladi, lekin bu musiqa cholg‘usi yakkaxon ijroga mo‘ljallangan, shu bois baʼzi saksofonchilar uni boshqa musiqa asboblaridan afzal ko‘rishadi.

Bariton saksafon bir necha qismlardan iborat: 
 rastrub; 
 ramka; 
 eska. 

Og‘iz bo‘shlig‘i eskaga o‘rnatiladi, unga ligature yordamida tilcha biriktiriladi. Mazkur musiqa asbob odatiy tugmalardan tashqari, eng past notalarni chalish uchun biroz ochiladigan maxsus katta tugmalar ham mavjud. Sirtida bosh barmog‘i va asbobning og‘irligini qo‘llab-quvvatlaydigan kamar halqasi mavjud.

Ijro etish

Mumtoz musiqada 
Bariton-saksafon orkestr va saksafon kvartetidagi standart asbobdir. 

Bariton-saksafonining qismlari qayd etilgan mashhur kompozisiyalar: 

 Richard Strauss - Uy simfoniyasi ;
 Bela Bartok - „Yog‘och shahzoda" baleti;
 Charlz Ives - 4-simfoniya;
 Jorj Gershwin - Bluz uslubidagi Rapsodiya
 Karlxaynts Stokxauzen - „Gruppen ;
 Filipp Glass - Saksafon kvarteti va kamera orkestri uchun konsert.

Jazz musiqasida 

Bariton-saksafon odatda jazda mashhur bo‘lib, u katta guruhning standart tarkibida mavjud (1940-yillarga qadar bas-saksafondan ham faol foydalanilgan). Bariton-saksafonini asosiy asbob sifatida ishlatgan jaz pionerlardan biri Dyuk Ellingtonning katta guruh aʼzosi Garri Kirni edi. Eng mashhur jaz bariton-saksofonchisi Gerri Mulligan bo‘lgan.

Mashhur bariton-saksofonchilar: 
 Jon Serman ;
 Sesil Payn ;
 Pepper Adams ;
 Skott Robinson ;
 Jeyms Karter ;
 Sergey Xalov ;
 Jo Temperli ;
 Ronni Kuber .

Rossiyalik bariton-saksofonchilari orasida jaz kamera orkestrining yakkaxoni O.Lundstrem Roman Sekachev, Leningrad guruhidan Aleksey Kanev,Aleksandr Metlov va Yelena Filippovalar bor .

Nigeriyalik musiqachi Fela Kuti guruhida ikki bariton-saksafonchi ijro etadi. 

Leo Pellegrino Too Many Zooz musiqiy guruhida bariton-saksafonida chaladi, bu o‘z uslubini "Brass house " (eksperimental jaz) deb nomlaydi.

Manbalar

Havolalar 
 bariton saksafon 
 Buyuk Jazz Bariton saksofonchilari va vintage shoxlari - Bariton saksofonchilarining ijodiga bag'ishlangan sayt.
Musiqa asboblari
Carolin Babcock

Carolin Babcock Stark (talaffuzi: Babcok; 1912-yil 26-may — 1987-yil 25-mart) — amerikalik tennischi. U Marjorie Van Ryn bilan 1936-yilda AQSh chempionatida ayollar oʻrtasidagi juftlik chempionligini qoʻlga kiritgan. Babcock 1932-yilgi AQSh chempionatida yakkalik bahslarida ikkinchi oʻrinni egallagan va toʻgʻridan-toʻgʻri Helen Hull Jacobsga yutqazgan. Stark, shuningdek, 1934, 1935 va 1937-yillarda turnirning ayollar oʻrtasidagi juftlik bahslarida ikkinchi oʻrinni egallagan.

Faoliyati 
The Daily Telegraph va Daily Mail nashri A. Wallis Myers maʼlumotlariga koʻra, Babcock 1934 va 1936-yillarda dunyoning eng yaxshi tennischilari 10 taligidan joy olgani haqida yozgan. U 1932-yildan 1937-yilgacha Amerika Qoʻshma Shtatlari Tennis Assotsiatsiyasi tomonidan yil yakunlari boʻyicha top oʻntalik reytingga kiritilgan. Babcock 1932 va 1934-yillarda reytingda uchinchi oʻrinni egallagan.

Babcock Montana shtatining Billings shahrida tugʻilgan va 1934-yilda Los-Anjelesdagi Marlborough maktabini tamomlagan. 1937-yilda u Richard Salisbury Starkga turmushga chiqqan. U 74 yoshida New Yorkdagi Southampton (Long Island) kasalxonasida, Sag Harborning Shimoliy Haven qismida joylashgan uyida insultdan ikki kun oʻtib vafot etgan.

U, shuningdek, Sharqiy qirgʻoq boʻylab taklifnomalar boʻyicha turnirda muntazam oʻynab, 1934-yilda yakkalik chempionligini va 1935-yilda Seabright (N. J.) Lawn va Cricket klubida juftlik chempionligini qoʻlga kiritgan. Shuningdek, u 1934-yilda Sharqiy Hempton, L. I.dagi Maidstown klubida juftliklar chempionatining ramzi boʻlgan yogʻoch oltin kubokni qoʻlga kiritgan. U Richard S. Stark bilan 10 yil birgalikda yashagan va 1940-yillarning oʻrtalaridan 1980-yilgacha Kaliforniyaning Malibu shahrida istiqomat qilgan.

Katta dubulgʻa finallaridagi faoliyat statitikasi

Yakkalik (1 ikkinchi oʻrin)

Juftliklar (1 sovrin, 3 ikkinchi oʻrin)

Grand Slam yakkalik turniri xronologiya

Yana qarang 

 Kamida bitta „Katta dubulg‘a“ finaliga chiqqan barcha ayol tennischilarning chiqish vaqtlari

Manbalar 

1987-yilda vafot etganlar
1912-yilda tugʻilganlar
Amerikalik ayol tennischilar
Nikolay Shirshov

Nikolay Vladimirovich Shirshov ( 1974-yil 22-iyun, Toshkent — 2021-yil 28-dekabr, Rostov-Don) — oʻzbekistonlik va rossiyalik futbolchi, himoyachi pozitsiyasida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyati

Klubdagi 
Nikolay Shirshov kattalar oʻrtasidagi professional faoliyatini 1991-yil SSSRning Ikkinchi quyi ligasi „Sverdlovets“ klubida (Toshkent viloyatining sovet futbol klubi) boshlagan. 1992-yildan 1999-yilgacha Oʻzbekiston Ligasining „Traktor“ va „Paxtakor“ klublarida oʻynagan. 2000-yildan beri u Rossiya futbol klublarida oʻynagan.

Keyingi 8 mavsumni Oʻzbekiston chempionatida oʻtkazgan. U yerda asosan „Paxtakor“ futbol klubi safida toʻp surgan. Jamoa bilan birgalikda jami 159 oʻyin oʻtkazib, 16 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan.

2000-yildan beri Shirkov Rossiyaning turli jamoalarida faoliyat olib borgan. 2000—2005-yillarda u „Rostselmash“ / „Rostov“ (Rostov-na-Donuda joylashgan Rossiya futbol klubi) uchun Premer-ligada oʻynagan. Keyinchalik 2006—2007-yillarda esa „SKA Rostov-na-Don“(Rostov-Don shahrida joylashgan Rossiyaning professional futbol klubi), 2008—2010-yillarda „Bataysk-2007“ (Rossiyaning Rostov viloyati, Bataysk shahridagi futbol klubi), 2010-yili „Taganrog“ (Taganrog nomli shaharning futbol klubi) klublarining quyi divizionlarida toʻp surgan.

2011-yilda Nikolay MITOS (Rossiyaning Rostov viloyati Novocherkassk shahridagi futbol klubi) Novocherkassk jamoasida oʻynagan.

Terma jamoada 
1996—2005-yillarda Oʻzbekiston milliy terma jamoasi safida 63 ta oʻyin oʻtkazib, 13 ta gol urgan. 1996, 2000, 2004-yillarda Osiyo kubogining ishtirokchisi hisoblanadi.

Shaxsiy hayot va vafoti 
Shirshov 2021-yil 28-dekabrda 47 yoshida vafot etdi. Oʻlim sabablari aniqlanmagan.

Manbalar

Havolalar 

 Nikolay Shirshov Transfermarkt saytida
 Nikolay Shirshov Soccerway saytida
 Nikolay Shirshov National-football-teams saytida
 Nikolay Shirshov Footballfacts saytida
 Nikolay Shirshov Sportbox saytida

1974-yilda tugʻilganlar
22-iyunda tugʻilganlar
Toshkentda tugʻilganlar
2021-yilda vafot etganlar
28-dekabrda vafot etganlar
Oʻzbekistonlik rus millatiga mansub kishilar
Toshkentlik futbolchilar
SSSR erkak futbolchilari
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Rossiyalik erkak futbolchilar
Erkak futbol himoyachilari
Sverdlovets klubi futbolchilari
Traktor klubi futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
FC Rostov futbolchilari
FC SKA Rostov-on-Don futbolchilari
FC Bataysk-2007 futbolchilari
FC Taganrog futbolchilari
FC MITOS futbolchilari
SKIF-Ordabasi klubi futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Rossiya Premyer-ligasi futbolchilari
Qozogʻiston Premyer-ligasi futbolchilari
Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari
Qozogʻistondagi chet ellik erkak futbolchilari
Rossiyadagi chet ellik erkak futbolchilar
O‘zbekiston milliy terma jamoasi futbolchilari
Osiyo oʻyinlari 1998 futbolchilari
Oʻzbekistonning Osiyo oʻyinlaridagi sportchilari
Osiyo Kubogi 1996 futbolchilari
Osiyo Kubogi 2000 futbolchilari
Osiyo Kubogi 2004 futbolchilari
Blekpul to‘lqinli organ

Blekpul to‘lqinli musiqa cholg‘usi 15 metr balandlikdagi organga o‘xshash meʼmoriy inshoot bo‘lib, 2002-yilda Buyuk Promenad-shou haykaltaroshlikning bir qismi sifatida qurilgan va Blekpulning Yangi yaqin qirg‘og‘ida (Buyuk Britaniya) joylashgan.

„Dengizning musiqiy ko‘rinishi" sifatida tasvirlangan bu san’at asari suv oqimi yoki dengiz organining bir nechta namunalaridan biri sanalib, boshqalari San-Fransiskodagi To‘lqin musiqa cholg‘usi va Xorvatiyadagi dengiz musiqa chog‘usidir.

Ushbu musiqa cholg‘usi haykaltarosh rassomlar Liam Kertin va Jon Guding tomonidan yaratilgan bo‘lib, beton, po‘lat, rux va misdan ishlov berilgan. To‘lqin energiyasidan foydalanish, beton va metallni qotirish Blekpulning tabiiy va sun’iy muhitining o‘ziga xos xususiyatini beradi.

Musiqa asbobi dengiz to‘g‘oni devorining tashqi tomoniga biriktirilgan sakkizta trubaga to‘lqinlarning bir-biriga urilishi tufayli jaranglaydi. Bu musiqiy cholg‘u ichida 18 organ trubkasi bilan qirg‘oq ostiga biriktirilgan. Ko‘tarilgan dengiz suvi to‘lqini havoni to‘g‘on quvurlari orqali yuqoriga ko‘taradi va shu bilan organning tovushini keltirib chiqaradi. Musiqa tinglashni eng yaxshi qulay mahali – to‘lqindan 2-3 soat oldin yoki keyin yuz beradi.  Quyoshli kunlarda ushbu musiqa cholg‘usi o‘z takrorlanish qismi uchun sokin turadi. Quvurlar balandligi Si-bemol majordagi bir qator garmonikaga asoslangan.

To‘lqin musiqa organi - bu inson aralashuvisiz "ijro etish" qobiliyatiga ega bo‘lgan unchalik katta bo‘lmagan musiqa asboblari guruhiga kiradi. Bunga - eol arfasi va musiqa bezaklari yorqin misol bo‘la oladi.

Manbalar 

Puflama asboblar
Musiqa asboblari
Ally Baker

Allison Baker (; 1986-yil 10-aprelda tugʻilgan), Ally Baker nomi bilan ham tanilgan, amerikalik sobiq professional tennischi.

Faoliyati 
2002-yil oʻrtalarida, 16 yoshida Baker professionalga aylangan va yil oxirigacha sport boshqaruv kompaniyasi bilan shartnoma imzolagan. U 2002-yilgi US Open turnirining asosiy toʻr bahslarida qatnashish huquqini qoʻlga kiritgan va birinchi raunddayoq magʻlub boʻlgach, dunyoning 38-raqamli Elena Likhovtsevani tay-brekda magʻlub etgan. U yakkalik chiqishlaridan tashqari, Bethanie Mattek bilan ayollar juftlik bahslarida ham ishtirok etgan. Baker 2003-yilda Mayami ochiq chempionatida WTA asosiy toʻr bahsida debyut qilgan va saralash bosqichida Marion Bartoli tomonidan 6:0 hisobida magʻlub boʻlgan. 2003-yilgi AQSh ochiq chempionatida u saralash bosqichidan oʻta olmagan va ikkinchi bosqichni oʻtkazib yuborgan. Ammo Angela Haynes bilan juftlik oʻyinining asosiy toʻrida oʻynagan. AQSh Ochiq chempionatidan soʻng u Teryn Ashley bilan 50 000 dollarlik Columbus ITF juftlik turnirida gʻolib chiqqan. Bu uning professional faoliyatidagi eng katta yutugʻi boʻlgan. U 2003-yilda Quebecdagi Challenge Bell musobaqasida oʻzining ikkinchi va soʻnggi juftlik turnirida ishtirok etgan, biroq sherigi Sarah Taylor toʻpigʻini sindirib qoʻygani uchun birinchi raundda birinchi setni yakunlay olmagan.

Baker chap oyogʻidagi jarohat tufayli 2004-yilda atigi 18 yoshida tennisni muddatidan oldin tark etgan. Keyinchalik u Adidasni eʼtiborsizligi uchun sudga bergan. U oʻzining kichik faoliyatidagi bu jarohatiga homiylik shartnomasi orqali yetkazib berilgan kompaniyaning poyabzali sabab boʻlganini daʼvo qilgan.

Shimoliy Karolina universiteti bitiruvchisi Baker hozir Nashvilledagi PWC kompaniyasida ishlaydi.

ITF finali

Yakkaliklar (1-1)

Juftliklar (2-2)

Manbalar

Havolalar 

 
 

Amerikalik ayol tennischilar
Yashayotgan insonlar
1986-yilda tugʻilganlar
Kojevnikov g‘ingpashshasi

Kojevnikov g‘ingpashshasi  ( lat. Chrysotoxum kozhevnikovi ) — g‘ingpashalar (Syrphidae) oilasiga mansub Chrysotoxum kamyob turi. O‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Tarqalishi 
Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Oʻzbekiston . O‘zbekistondagi yashash joylari: Chimyon, Chotqol qo‘riqxonasi (Chotqol tizmasi), Oqtosh (Karjantau tizmasi), Xayot (Nurotov tizmasi).

Tavsif 
Bunday g‘ingpashshalarning kichik turi qorin bo‘shlig‘ida yorqin sariq va qora chiziqlar bilan ifodalangan (tashqi tomondan mayda arilarga o‘xshaydi). Mo‘ylovlari odatda boshidan uzunroq, Flagellomer sezilarli darajada kengligidan ancha uzun. Qorin orqa tomondan qattiq qavariq, aniq chegaralangan, odatda tergitlarning orqa burchaklari chiqib turadi.

Yashash joyi 
1500–2000 m balandlikdagi tekislikdagi keng bargli o‘rmonlar va o‘tloq-dasht yon bag‘irlari bo‘lgan tog‘ vodiylarida yashaydi.

Hayot tarzi 
Yiliga bir necha marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qo‘yishi maydan–sentyabrgacha, soyabonguldoshlar (Apiaceae) va labguldoshlar (Lamiaceae) gullarida oziqlanadi, lichinkalari daraxtlar sharbati bilan oziqlanadi.

Soni 
Ilgari bu tur ko‘p uchrar edi, ammo so‘nggi o‘n yilliklarda uning soni keskin kamayib ketdi.

Cheklovchi omillar 
Daraxt va butalarni kesib tashlash, pichan tayyorlash, chorvachilikda yaylovdan haddan tashqari ko‘p foydalanish.

Adabiyot 
 
 Виолович Н. А. «Сирфиды Сибири» (Diptera, Syrphidae). Определитель. — Новосибирск, Наука, 1983. — 241 с.

Havolalar 

 O‘zbekiston Respublikasining Qizil Kitobi 
 Chrysotoxum kozhevnikovi eol.org saytida )
 Chrysotoxum kozhevnikovi. 
O‘zbekiston Qizil kitobi
Maud Banks

Maud Banks () — 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida tennis boʻyicha chempion boʻlgan.

Faoliyati 
U 1899-yilgi AQSh milliy chempionatining yakkalik finaliga chiqqan. Oʻshanda u ayollar eng yaxshi beshlik finalida oʻynagan. U finalda Marion Jonesga 1:6, 1:6, 5:7 hisobida yutqazgan. Keyingi yili u yakkalik va juftlik bahslarida yarim finalga chiqqan. Finaldagi ikkala oʻyinda ham Pittsburghlik Myrtle McAteerga yutqazgan (Banks Bessi Rastall va McAteer bilan Marie Wimer bilan bir jamoaga aylangan).

U 1902-yilda AQSh milliy chempionatida juftliklar finaliga chiqish uchun Cincinnatilik Winona Closterman bilan birga boʻlib, Juliette Atkinson va Marion Jones jamoasiga yutqazgan.

Banks, shuningdek, 1897-yilgi AQSh milliy chempionatida chorak finalchi boʻlib, Juliette Atkinsonga yutqazgan.

Banks Cincinnati Masters musobaqasida besh bor finalga chiqqan. U 1902-yilda yakkalik bahslarida (Closterman ustidan) gʻolib chiqqan va 1900-yilda musobaqada ikkinchi oʻrinni egallagan (McAteerga yutqazdi), 1900-yilda (McAteer bilan), 1899-yilda (Jon Hammond bilan) va 1902-yilda (Hallie Champlin bilan) juftlik chempionligini qoʻlga kiritgan va aralash juftlik boʻyicha esa reytingda ikkinchi oʻrinni qayd etgan. Cincinnati turniri 1899-yilda boshlangan va bu turnir Banksni birinchi chempionlik yutuqlarini olishiga zamin yaratgan.

Shaxsiy hayoti 
General NP Banksning iqtidorli va tirishqoq qizi Maude Benks Bostoniya Oliy jamiyatining ijodkori sifatida oʻsgan. 1886-yilda u Bostondagi „Kamil“ va „Kichkina Emli“ rollani oʻynab, professional sahnaga chiqqan. 1887-yilda uning haqiqiy koʻrinishi „Joan d’Ark“ ning bosh rolini muvaffaqiyatli ijro etishda namoyon boʻlgan. 1894-yilda general Banksning o‘limi Maudga katta boylik olib kelgan.

Katta dubulgʻa finallari

Juftliklar (1 ta ikkinchi oʻrin)

Aralash juftliklar (1 ta ikkinchi oʻrin)

Manbalar

Qoʻshimcha oʻqish 

 Xodimlar (1902-yil 25-iyun). „Miss Banks, sobiq chempion, tennis turnirining birinchi raundida Wimer tomonidan magʻlubiyatga uchragan“ . Filadelfiya Inquirer .
 Paret, J. Parmley (1902-yil noyabr). „Ayollar uchun yengil atletika: № 10 — maysazor tennisi; Miss Maud Banks tomonidan suratga olingan rasmlar bilan“ . Delineator . pp. 569-573
1879-yilda tugʻilganlar
Amerikalik ayol tennischilar
Ayumaa

Ayumaa ( - aHymaa, burchakli arfa) — abxaz xalq cholgʻu asbobi.

Ayumaa – sirti joʻka yogʻochidan ishlangan boʻladi. Uni yuzasi silliqlangan, yarim silindr shakliga ega. Tepasi yogʻoch deka-(ovozni sozlash va kuchaytirish uchun ishlatiladigan baʼzi torli cholgʻu asboblari tanasining bir qismi)qoplangan boʻlib, uning yuzasiga oʻtadigan kichik yoʻlli chiziqlar oʻtkazilgan. Ovoz dekasi boʻylab oʻrta chiziq yogʻoch taxta oʻtadi, unda 14 ta kichik dumaloq teshiklar qilingan. Iplarning tugunlangan uchlari ular orqali oʻtkaziladi va yogʻoch qoziqlar bilan mahkamlanadi. Ayumaa torlari ot yolidan qilingan.

Ayumaa kelib chiqish tarixi 
Gruziya olimlarining kuzatishlariga koʻra, arfaning abxazcha nomi ayumaa va uning „ikki qoʻlli" degan ma’noni bildirib, xuddi inson qoʻliga oʻxshashi ta’kidlab oʻtilgan. Aynan shu xulosani abxaz musiqashunoslari, osetin va svanlar ham berishgan.

Abxaz arfasi 9, 11, 14 va hatto 18 torli boʻlishi mumkin edi, bu faqat abxaz xalq an’analari cholgʻu asboblarining doimiy hajmini bilmaganligini anglatadi, chunki ayumaa chalishning ijrochilik an’analari xalq orasida yaxshi oʻrganilmagan.

Abxaziyada hukmdorlarning saroy musiqachilariga tegishli boʻlgan arfalar butparastlarning ziyoratgohlarida sigʻinish bilan bogʻliq muqaddas narsalar sifatida saqlangan.

An’anaviy madaniyat 
Ayumaa asosan rkestr joʻrligida ijro etiladigan cholgʻu boʻlib, uning sadosida tarixiy va harbiy qoʻshiqlar ijro etilgan. 

Bunday cholgʻu asbobini marosimlarda ijro etilganda Abxaziyaga tashrif buyuruvchi yoshlarning e’tiborini tortdi, uning ijrosida raqsga tushishdi, acharpin, ayumaa, ahymaa yoki apxyartsa oʻynab zavqlanishdi.

Instrumental guruhlar 
Abxaziyada ayumaada kompozisiyalarni ijro etadigan koʻplab xalq cholgʻu ansambllari mavjud. Eng mashhur „Gunda” ansambli orkestrlarida xalq cholgʻu asboblari sanalgan ayumaadan foydalanishadi.

Galereya

Adabiyot 
Alborov F. Sh. Osetinlarning musiqa madaniyati. Vladikavkaz, 2004-yil.

Gunba Esma Zakanovna ABXAZ XALQ Cholg'ulari VA UNING TO'Y MOSIMLARIDAGI VAZIFALARI // Tarixiy, falsafiy, siyosiy-huquqiy fanlar, madaniyatshunoslik va san'atshunoslik. Nazariya va amaliyot masalalari Tambov: Diplom, 2015. No 2 (52): 2 soat ichida. Ch. IC 70-73. ISSN 1997-292X

Xashba I. M. Abxaz xalq cholg'u asboblari Ikkinchi nashr Suxumi: "Alashara", 1979 240 b. 1500 tiraj.

Xashba I. M. Abxazlarning musiqiy madaniyatidan // Zamonaviy Abxaz qishlogʻi: Etnografik insholar. 1967-yil, 72-bet.

Zo^^z^bd Abbbbb. Zb6b^d^d&o. 3. bb^b^bo ^¿fE^^dEd&o boEd&obb b^sbbzshb Sdbbdj. Ebb^d&o ^¿¿bshzd^gob dshb^^bb^oobshzob. w&o^obo: Ed@bod6d&5, 1987-yil. XXIII. 249-354. (gruzin tilida. lang.)

Manbalar 

Musiqa asboblari
Pages with unreviewed translations
Zarya Vostoka

Zarya Vastoka (shirin qalampir) — Oʻrta ertapishar nav, texnik pishgunga qadar oʻsish davri 116-120 kun. Tupi ixcham, past boʻyli 44-52 sm. Mevasi konussimon, yuzasi tekis, kam seziluvchan qabariqli, vazni 64-70 g, texnik yetilganda qaymoq rang, biologik yetilganda qizil, eti sersuv, qalinligi 5,0 mm, degustatsion bahosi 5,0 ball. Hosildorligi 25-30 t/ga.Roʻzgʻorda ishlatishga va qayta ishlashga yaroqli, issiqqa chidamli.

Ildizi 
Shirin qalampir ildizi oʻsimlikning jami vaznining taxminan 20 %ini tashkil qiladi.Ildizi oʻq ildiz, koʻchatini koʻchirib oʻtqazish hisobiga yon ildizlar hosil qiladi va ular asosan tuproqning 5-40 sm chuqurligiga tarqaladi.

Guli 
Qalampir guli rangi oq, 5-7 gultojibargli, ikki jinsli boʻlib, barg qoʻltigʻi va poyaning yon shoxchalari paydo boʻlgan yerlarda hosil boʻladi.
Mallatukli g‘ingpashsha

Mallatukli g‘ingpashsha  ( lat. Eumerus rufipilus ) — g‘ingpashshalar (Syrphidae) oilasiga mansub bo‘lib, Ildiz yeyuvchi (Eumerus) turkumiga kiruvchi kamyob turi sanaladi. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan  .

Tarqalishi 
Oʻrta Osiyo: Qirgʻiziston, Oʻzbekiston (Hayot, Nurota tizmasi)  .

Tavsif 
Bunday kichik g‘ingpashshalar turining qorin dumaloq va tanasida sarg‘ish belgilari bo‘ladi . Quruq aralash o‘tli dashtlar va  shag‘al va mayda tuproqli yonbag‘irlarida (d.s.b. 1500–2000 m) yashaydi. Kam o‘rganilgan. Yiliga bir marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qo‘yishi iyunda; soyabonguldoshlarning (Apiaceae) gullarida, lichinkalari piyozguldoshlarda (Liliaceae) oziqlanadi. Bir necha donasigina uchragan. Bu tur 1969-yilda sovet dipterologi Lyudmila Vladimirovna Pek (Qirg‘iziston SSR Fanlar akademiyasining Biologiya instituti) tomonidan qayd etilgan .

Cheklovchi omillar 
Daraxt va butalarning kesib tashlanishi, me’yorsiz pichan tayyorlash, chorvachilikda yaylovdan haddan tashqari ko‘p foydalanish.

Muhofaza choralari 
Nurota qo‘riqxonasida muhofaza ostiga olingan. Yashash joylari, hayot tarzi va sonini yetarlicha o‘rganish lozim.

Manbalar

Adabiyot

Havolalar 

 Eumerus rufipilus eol.org saytida )
 Eumerus rufipilus. 
O‘zbekiston Qizil kitobi
Hailey Baptiste

Hailey Baptiste (; 2001-yil 3-noyabrda tugʻilgan) — amerikalik professional tennischi.

Faoliyati 
2018-yilning 29-yanvar kuni boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi musobaqada 38-oʻrinni egallagan. U 2018-yilgi US Open oʻsmirlar oʻrtasidagi juftlik turnirida ikkinchi oʻrinni egallagan.

Baptiste 2019-yilgi Vashington ochiq chempionatida WTA asosiy toʻr bahsida debyut qilgan va birinchi raundda Katta dubulgʻa finalchisi va sobiq oʻntalik oʻyinchisi Madison Keysni magʻlub etgan. U ITF Ayollar davrasida uchta yakkalik chempionligini qoʻlga kiritgan.

Baptiste 2020-yilda Vegas Rollers bilan hamkorlik qilib, World TeamTennisda oʻz debyutini oʻtkazgan va keyinchalik The Greenbrierda 2020-yilgi mavsum uchun New York jamoasi roʻyxatiga qoʻshilgan.

2022-yil 7-martda u oʻzining eng yuqori yakkalik reytingida 119-oʻringa chiqqan.

Matbuot anjumanlari 
„Oʻyinning yarmida men oyoqlarimni his qilmadim. Bilmayman, bu qanday boʻlganini tasvirlab bera olmayman, lekin bu ajoyib edi. Bildim, chunki olomondagi hamma meni olqishlardi. Qolganlarning hammasi olomon, bu ajoyib tuygʻu edi. Oʻylaymanki, mening fikrim haqiqatan ham diqqat markazida edi va men hech narsaning boshimga tushishiga yoʻl qoʻymadim va men oʻz oʻyinimni oʻynadim“, deb Baptiste koʻp marotaba OAVlarga intervyu bergan. U hozirda dunyoda tennischilar oʻrtasida yakkalik reytingi boʻyicha 283-oʻrinni egallab turibdi.

Baptiste Keys bilan oʻtgan oʻyinda bir soat davom etgan birinchi setda 6-5 hisobida ortda qolgan. Keyin esa u 93 daqiqalik oʻyindan soʻng oʻyinni yakunlash uchun ikkinchi setga oʻtib, oʻyinda duch kelgan yetti breyk-punktdan oltitasini saqlab qolgan .

Dubllar

WTA finallaridagi statistikasi

Juftlik: 1 (1 nom)

ITF Circuit finallari

Yakkalik: 3 (3 ta nom)

Juftliklar: 3 (1 ta chempionlik, 2 ta ikkinchi oʻrin)

Yoshlar oʻrtasidagi „Katta dubulgʻa“ finali

Juftliklar: 1 (ikkinchi oʻrin)

Manbalar

Havolalar 

 
 

Amerikalik ayol tennischilar
2001-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Pages with unreviewed translations
Maud Barger-Wallach

Maud Barger-Wallach (; 1870-yil 15-iyun — 1954-yil 2-aprel) — amerikalik tennischi.

Faoliyati 
Wallach advokat va New York markaziy temir yoʻli direktori Samuel F. Barger va Edna Janie LaFavorning qizi. 1890-yil iyun oyida u sportchi Richard Wallachga turmushga chiqqan.

U tennis oʻynashni 30 yoshida boshlagan. Barger Wallach 1908-yildagi AQSh ochiq chempionatida 38 yoshida eng keksa chempioniga aylangan (rekord 1926-yilda 42 yoshli Molla Mallori tomonidan yangilangan).

1931-yilda, 61 yoshida u AQSh erkaklar tennis kontingenti bilan chet elga sayohat qilgan va amerikalik Sidney Wood Wimbledonning erkaklar oʻrtasidagi finalida amerikalik Frank Shieldsni magʻlub etgan. Barger Shieldsni oson yengishi sababi chunki Shields jarohat olgan holda maydonga tushgan edi. U kubokni Barger-Wallachga berib, keyingi safar Shields bilan maysada o‘ynashlari kerak bo‘lganida (Wimbledondagi kabi) uni g‘olibga berishini aytgan. Wood nihoyat Shields bilan uch yil oʻtib Londondagi Queenʼs Clubidaoʻyin turnirida uchrashishadi va uni magʻlub etadi. Keyin Barger-Wallach Woodga Wimbledon kubogini topshiradi.

U oʻng qoʻlli, aniq zarbali, ammo sekin zarba beruvchi va oʻng qoʻlda yaxshi oʻynay olmaydigan bilan oʻyinchi. Lekin u iloji boricha maydon atrofida tez yugurishga harakat qilardi. U oʻzining gʻayrioddiy oʻyin uslubiga ega boʻlgan. Barger oʻzining oʻng qoʻlda oʻynashi, aniq joylashuvi, shuningdek, tennis zakovati va qatʼiyatliligi bilan boshqa oʻyinchilardan ajralib turgan.

Barger-Wallach 1958-yilda Xalqaro tennis shon-sharaf mukofoti sohiblari qatoriga kiritilgan.

Katta dubulgʻa finallari

Yakkalik: 3 (1 ta chempionlik, 2 ta ikkinchi o‘rin)

Juftliklar: 1 ta ikkinchi o‘rin

Manbalar

Havolalar 

 Maud Barger-Wallach at the International Tennis Hall of Fame
 Sportspundit.com profile
Amerikalik ayol tennischilar
1954-yilda vafot etganlar
1870-yilda tugʻilganlar