MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Aladağ

Aladağ — Adana viloyatidagi tuman.

Sharqda Kozan tumani, janubda İmamoğlu va Karaisali tumanlari, gʻarbda Pozanti tumani, shimolda Niğde va Kayseri viloyatlari joylashgan. Maydoni 1347 km². Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 15,998 kishidir.Tuman markazi — Aladağ shahri. Dastlab Karsantı nomi bilan tanilgan Karaisalı 1987-yilda tumanga aylantirilgan. Okrugning shimoliy qismida Toros togʻlarining Antitavr (Aladağ)lar deb nomlangan qismi joylashgan. Tuman oʻz nomini shu togʻlardan olgan. Tuman geografik jihatdan togʻli hududda joylashganligi sababli qishloq xoʻjaligida hosildorlik past. Tuman 6360-sonli qonun bilan markaz tuman munitsipalitetiga aylantirilgan. Tuman 31 ta mahallani oʻz ichiga oladi.

Turizm nuqtai nazaridan eng mashhur joylar; Akören cherkovi, Meydan qal’asi, Küp sharsharasi, Ağacakise yodgorlik daraxti, Simit, Eğner va Kapuzbaşı sharsharalari, Mazilik Ören qal’asi, Posyağbasan qal’asi, Sandıklı va Acı su kabilar mavjud.

Nomining kelib chiqishi 
Aladağning avvalgi nomi Karaköy boʻlib, u 1973-yilda Karsantı deb oʻzgartirilgan. Bu joy 1987-yilda tuman markaziga aylangach, hozirgi nomini olgan. Tuman nomi Tavr togʻlarining Aladağlar deb nomlangan qismidan kelib chiqqan. Bu nom Qadim zamonlarda Anadoluda gapirilgan Luvi tilidan kelib chiqqani taxmin qilinadi. Usmonli davlati manbalarida Karsandı shaklida qayd qilingan. Shuningdek, Karaköy nomi bilan ham tilga olinadi.

Tarixi 
Qadimiy aholi yashash manzilgohi sifatida bilingan Aladağ Xet, Rim va Vizantiya hukmronligidan soʻng Saljuqiylar sulolasi davrida koʻchmanchi aholi kelib oʻrnasha boshlagan. 1360-yillarda shahar Ramazonoʻgʻullari bekligiga keyinchalik esa Yavuz Sulton Salim davrida Usmonli imperiyasiga qoʻshib olingan. 1973-yilda bu hududda alohida maʼmuriy markaz tashkil etilgan. 1987-yilda Aladağ shu nomdagi tuman markaziga aylandi.

Mahallalar 

Eslatma: Qishloq aholisi 2013-yildan beri jadvalga kiritilmagan, chunki yangi qabul qilingan metropoliten qonuniga koʻra qishloqlar mahalla maqomiga oʻtgan.

Aladağning 31 mahallasidan 4 tasi markazda joylashgan. 4080 nafar aholi (25,7%) markaziy mahallalarda istiqomat qilib keladi. Aladağning markazdan eng chetda joylashgan mahallasi 106.km uzoqlikda joylashgan Kışlakdir. Aholisi eng koʻp boʻlgan Büyüksofulu mahallasida 1664 kishi yashaydi. 2017-yil hisobotiga koʻra Aladağ aholisi 2,68% ga kamaygani aytiladi.

Manbalar 

Adana tumanlari
Aholi punktlari
Fontvieille

Fontvieille (Fransuzcha talaffuz: Fonv'yey; Liguriancha: Funtanaveya) — Monako knyazligining eng janubiy qismi. U 1970-1990 yillar oralig'ida italiyalik arxitektor Manfredi Nikoletti  tomonidan ishlab chiqilgan.
Tafsiri hilol

Tafsiri Hilol — Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlarining qalamlariga mansub olti jildlik Qurʼoni Karim kitobining tafsiridir.
„Tafsiri Hilol“ — butun olamga mudarris boʻlgan buyuk ulamolar yurti — Movarounnahr diyorida yozilgan eng yangi tafsirdir. Zamonamizning din olimlaridan biri shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlarining ushbu tafsirlari oʻzining sodda va ravon tili, teran va daqiq uslubi bilan ajralib turuvchi shoh asardir. „Tafsiri Hilol“ moʻtabar tafsirlarning anʼanalariga sodiq qolgan holda, bugungi kun kitobxonining saviyasi, dunyoqarashi va ehtityojlarini ham hisobga olib yozilgan boʻlib, oʻquvchini Qur’oni karim maʼnolarining bitmas-tuganmas hikmatlariga oshno etadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qoʻmitasi ning 61 -sonli tavsiyasi ila chop etilgan..Olim asarni 1991—1993-yillar oraligʻida Makka shahrida yozgan. Hozirgi kunda bu asar nafaqat oʻzbek xalqi balki qarqosh boʻlgan qozoq, qirgʻiz, turkman xalqlari va yevropa,osiyo mamlakatlari musulmon aholisi uchun Qurʼoni Karimning eng ishonchli tarjima va tafsiri boʻlib xizmat qilib kelmoqda, shu sababdan ham bu kitobni ingliz, rus va boshqa tillarga tarjima qilish jaroyonlari yoʻlga qoʻyilgan.

Manbalar
Dandi (Navsari)

Dandi — Hindiston, Gujarat, Navsari tumani, Jalalpur talukadagi qishloq. Arab dengizi sohilida Navsari shahri yaqinida joylashgan .

Qishloq 1930-yilda, Mahatma Gandi uni Tuz yurishi uchun maqsad qilib tanlaganida, butun dunyo boʻylab mashhur boʻldi. U Sabarmati (Ahmedobod) dan Dandi (Navsari) ga oʻzining baʼzi izdoshlari bilan Britaniya Raj tomonidan tuzga soliq joriy etilishiga qarshi norozilik bildirish uchun yurish qildi. Minglab odamlar ishtirok etib, 24 kun davomida Ahmadoboddan Dandigacha piyoda sayohat qilishdi.

Hindiston hukumati Sabarmati -Dandi uchastkasini sayyohlik markazi sifatida rivojlantirish rejalarini boshladi .2019- yilda qishloqda Hindiston Mustaqillik Harakatining Tuz yurishi xotirasiga bagʻishlangan Milliy Tuz Satyagraxa yodgorligi ochildi.

Yana qarang: 

 Hindiston mustaqillik harakati
 Tuz marti
 Mahatma Gandi

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Avloniy (film)

Avloniy — ilk marotaba oʻzbek jadid arboblari toʻgʻrisida suratga olingan tarixiy dramasi. Muzaffar Erkinovning 1919-yilda oʻzbek va sovet diplomati, dramaturgi, jadidchilik harakati yetakchilaridan biri Abdulla Avloniyning Afgʻonistondagi missiyalari togʻrisida hikoya qiladfi. Film 2020-yilda Oʻzbekiston Kinematografiya agentligi buyurtmasiga koʻra „Ramz Film“ kompaniyasi tomonidan suratga olingan.

Film haqida 
Film yaratilishiga asos boʻlgan motiv bu Tohir Malikning „Qaldirgʻoch“ asari boʻlgan. U sujet davomida Avloniyning 1919-yilda Afgʻonistonga diplomatik safari haqidadir. Loyihaning suratga olish jarayonlari avgustda tugatildi. Pavilionlar esa Xorazm, Qoraqalpogʻiston Qoʻqon shaharlarida boʻldi. Xususan, 20 dan ziyod dekoratsiya: jumladan, 3 ta vokzal, 2 ta 14 metrli poyezd, bitta paroxod qurildi, 500dan ziyod kostyum tayyorlangan. Film premyerasi 2019-yil 12-dekabrda boʻlib oʻtdi

Mazmuni 
1919-yil Afgʻonistonning islohotchi amiri Omonullaxon (Hamza Hasanov) Buyuk Britaniya bilan munosabatlarni muvozanatlash uchun endigina qurilayotgan SSSRga murojaat qiladi. Moskva darhol Nikolay Bravin (Abror Yoʻldoshev) boshchiligidagi diplomatik missiyani tayyorlaydi, shuningdek, boshqa elchi — mahalliy tilni biladigan, lekin bolsheviklarga sodiq ziyoli sifatida yuborishga qaror qiladi. Tanlov muzokaralarda Turkiston Muxtor Respublikasi vakili boʻlishi kerak boʻlgan jadidchi Abdulla Miravlonov yoki Avloniy (Alisher Yoʻldoshev) zimmasiga tushadi. Ayni paytda Afgʻoniston amiri bilan uchrashish uchun inglizlar bilan shartnoma tuzgan Samarqandning eski hokimiyat vakillari ham yuboriladi. Qonli poyga boshlanadi, uning davomida Avlaniy sharoit bosimi ostida oʻzgara boshlaydi.
Kommunistik partiya gʻoyalariga ishongan va mintaqa kelajagini shu asosda qurishga umid qilgan maʼrifatparvar uzoq taradduddan soʻng oʻz tamoyillaridan voz kechib, siyosatga yuzlandi. Biroq, bolsheviklar bilan hamkorlik tajribasi, xususan, Afgʻonistonga safari uni hafsalasi pir qildi. Avloniy siyosat bilan shugʻullanmay, qolgan umrini ijodga bagʻishladi.

Ijodiy guruh 
 Postanovkachi rejissyor: Muzaffar Erkinov
 Ssenariy muallifi: Tohir Malik  Muqaddas Usmonova
 Postanovkachi operator: Ravshan Mirzakamolov
 Kompozitor: Serj Marshel
 Rassom: Qahramon Matkarimov
 Liboslar ustasi: Nigora Poʻlatova
 Grimchi-rassom: Mahbubat Isanova
 Dikorator-rassom: Sodiq Masharipov
 Montaj ustasi: Dilshod Ibragimov
 Bastakor: Abulqosim Muinzoda

Manbalar

Havolalar 
 Rasmiy sayti 

2019-yil filmlari
Oʻzbekiston filmlari
Oʻzbek tilidagi filmlar
Dramatik filmlar
Saharlik

Saharlik yoki sahar () — islomiy atama boʻlib, musulmonlar Ramazon oyida yoki undan tashqarida roʻza tutishdan oldin tong otguncha isteʼmol qiladigan taomlanish vaqtidir. Ovqat bomdod namozidan oldin yeyiladi. Ramazon oyida tongdan quyosh botgunga qadar musulmonlarning roʻza tutishdan oldin yegan oxirgi taomi boʻlgan suhur islom urf-odatlarida neʼmatlardan biri sifatida qaraladi. „Sahih al-Buxoriy“da Anas ibn Malikdan "Muhammad: „Suhurda baraka bor ekan, iching“, dedilar" deb tiboyat qilinadi.

Musaharati 
Musaharati Ramazon oyida suhur va bomdod namozi uchun ommaviy uygʻotuvchi. Tarix kitoblarida yozilishicha, Bilol ibn Raboh islom tarixidagi birinchi musahorati boʻlgan, tun boʻyi odamlarni uygʻotish uchun koʻcha va yoʻllarni kezib yurgan.

Indoneziyada ramazonda  odamlarni uygʻotish uchun kentongan ishlatiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
Islomiy terminlar
Ramazon
Matthew Lewis

Matthew David Lewis (talaffuzi: Metyu Devid Lyuis; 1989-yil 27-iyunda tugʻilgan) britaniyalik aktyordir. U Harry Potter film seriyasidagi Nevil Longbottom roli bilan mashhur.
Leedsda tugʻilgan Lewis oʻzining aktyorlik sanʼatidagi debyutini Harry Potter va hikmatlar toshi (2001) filmida rol oʻynashdan oldin ITV (Televizion kanali) va BBC One kanallarida "Some Kind of Life seriali " (1995)da mehmon boʻlgan. Lewis oʻn yil rol oʻynadi va yakuniy film „Harry Potter va ajal tuhfalari: 2-qism“ (2011) bilan yakunlandi, bu film uchun u tanqidiy maqtov olgan. Seriyadan so‘ng Lyuis Sindikat filmida suratga tushdi va oʻzining birinchi teatr rolini 2012-yil  Our Boys (1993-yil spektakli) filmida Duchess Theatre '' (oʻzbekcha:Gersoglik teatri)da ijro etdi.

Manbalar 

Britaniyalik erkak aktyorlar
Yashayotgan insonlar
1989-yilda tugʻilganlar
Jardin Exotique

Jardin Exotique — Monako knyazligining eng gʻarbidagi okrug va La Condamine kvartaliga kiritilgan.

Tarixi 
Jardin Exotique 2013-yilda La Colle va Les Révoires aholi punktlari birlashmasidan tashkil topgan. Yerosti va piyodalar yoʻlakchalari 2023-yilda tugatilishi rejalashtirilgan va bu Boulevard du Jardin Exotiquening yuqori qismini Fontvieillega tutashtiradi.

Manbalar
Veld

Veld () — Rey Bredberining turli hikoyalari asosida rejissyor Nasim Toʻlyaxoʻjayev tomonidan 1987-yilda suratga olingan sovet distopik ilmiy fantastika filmi.

Film 1950-yildagi „Veld“ qisqa hikoyasiga asoslangan boʻlib, boshqa hikoyalardan ham voqealar rivojini oʻz ichiga oladi: „Ajdaho“, „Marionettes, Inc.“, „Piyoda“ va „Mars yilnomalari“.

Mazmuni 
Katta maʼyus qasrda Stone oilasi — Michael, uning rafiqasi Linda va bolalari Peter va Wendy yashaydi. Ular bir-biri bilan muloqot qilmaydi, chunki bolalar butun vaqtlarini turli stsenariylarning vizualizatsiyasi bilan virtual haqiqat xonasida oʻtkazadilar. Ular, ayniqsa, Afrika sherlarining ov sahnasi tomosha qilish bilan band boʻladi. Maykl xonani qulflashga harakat qiladi, lekin bu faqat bolalarning adovatini oshiradi.

Sohildagi kulbada keksa baliqchi Ernando va uning koʻr xotini Kora yashaydi. Ularning butun hayoti oʻlgan oʻgʻli Tomning xotiralari bilan oʻtadi. Va bir kuni ularning oldiga Tomga oʻxshagan bir bola keladi. Biroq, suhbat uzoq davom etmaydi — oʻlgan qarindoshlari niqobi ostida odamlar bilan birga yashaydigan jonzotlarni yoʻq qiladigan kulbaga maxsus karantin guruhi keladi.

Biroq, nafaqat musofirlar karantin guruhlari qurboni boʻlishadi va bir kechada Michael ular bilan uchrashganda, uni eski jarlikka olib ketishadi va u yerda oʻlimga qoldiradilar. Zoʻrgʻa tirik, Stone oʻzini cherkov xarobalarida topadi va u yerda Ernando bilan uchrashadi. Maykl oilani olib, bu dahshatli hayotdan uzoqlashishga harakat qilmoqda, lekin bolalar buni umuman yoqtirmaydi. Ular ota-onalarini bolalar bogʻchasiga jalb qilishadi, u yerda ular sherlarning qurboni boʻlishadi.

Ernando cherkovdan ulkan yogʻoch xochni olib, qumtepalarni haydashga harakat qiladi. Uning ishini jinni „Gandhi“ kuzatadi.

Aktyorlar 

 Yuriy Belyaev — Michael
 Nelly Pshena — Linda
 Jorj Gegechkori — Hernando
 Tamara Shirtladze — Cora
 Henrikas Kurauskas — polkovnik Stone
 Valentinas Masalskis — David McClean
 Vladas Bagdonas-Barton
 Daryus Palekas — Peter
 Sigut Larionovayte — Wendy
 Daryus Tsitsinas — Tom
 Gitis Padegimas — Gandhi
 Kristina Andreiauskayte — hamshira

Manbalar

Havolalar 
 

1987-yil filmlari
Sovet Ittifoqi filmlari
Rus tilidagi filmlar
Enoteizm

Enoteizm yoki genoteizm — dinshunoslikda politeizm (koʻpxudolik) va monoteizm (yakkaxudolik) tushunchilari bilan bir qatorda, uncha mashhur boʻlmagan uchinchi kategoriya. Enoteizm — koʻpxudolikni inkor qilmaydi, biroq ulardan birini tanlab olishni taklif etadi. Unga koʻra tanlab olingan Xudo qolganlaridan ustun degan tushunchani inkor etadi.

Manbalar

Adabiyotlar
Enneada

Enneada (yun. “to‘qqizlik”) - qadimgi Misrdagi bosh Xudolar to‘qqizligi. Enneada Xudolari Misrning birinchi podshoxlari hisoblanishgan. Ular: Atum, Shu, Tefnut, Geb, Nut, Osiris, Isida, Setx, Neftida.

Manbalar

Adabiyotlar
Enlil

Enlil (shumer. “Shamol egasi”; akkad. Ellil) - shumer-akkad mifologiyasida uch asosiy Xudolardan biri. Anu (osmon) va Ki (yer) ilohlarining farzandi. Havo, hosildorlik Xudosi. Nippur shahrining homiy Xudosi.

Manbalar

Adabiyotlar
Enki

Enki (shumer. “Jahon hokimi”) - shumer-akkad mifologiyasida uch buyuk Xudolardan biri. Donishmandlik, yer osti (chuchuk) suvlar hamda yer osti Xudosi sanalgan. Qadimiy madaniy markazlardan bo‘lgan Eredu shahrining homiy Xudosi. Manbalarda Eyya, Ea, Xay a (akkad.) shaklida ham uchraydi.

Manbalar

Adabiyotlar
Ema

Ema - sintoizm ibodatxonasidagi tilaklar doskasi bo‘lib, sintoistlar o‘nga o‘z niyatlarini (qilgan gunohlarini kechirilishini hamda tilaklarining amalga oshishini) ijobat bo‘lishini so‘rab xudo-kamiga maktub sifatida yozib qo‘yadilar. Ema - maktubni yozib bo‘lgandan so‘ng, sintoistlar uni ibodatxonada qoldiradilar. Bu orqali ular ibodatxonadagi kami - iloh maktubni o‘qib ularning qilgan tilaklari amalga oshiradi deb, ishonadilar. Ema - taxtachasining bir tarafida sintoizm diniy ramzi yoki hayvonlardan birining timsoli tushurilgan rasm chizilgan bo‘ladi. Ikkinchi tarafiga esa, sintoistlar o‘zlarining tilaklarini yozadilar. Emaning tepa qismida ilib qo‘yishga mo‘ljallangan teshikchasi bo‘ladi. Uni ibodatxonaning maxsus joyida ilib qo‘yadilar. Shuni aytib o‘tish kerak, sintoiylik ibodatxonasi - dzindzyada turli tilaklar yozilgan emalar sotiladi. Odatda, ushbu emalarda omad, boylik, farzand, baraka, sihat-salomatlik, oilaviy xotirjamlik, imtihonlardan ijobiy natijalar bilan o‘tib olish kabi tilaklar yozilgan bo‘ladi. Emalar savdosidan tushgan daromad ibodatxona ehtiyojlariga sarf qilinadi. Sintoistlar e’tiqodiga ko‘ra, tilaklar doskasida yozilgan tilak amalga oshsa, sintoist kamiga minnatdorchilik bildirish maqsadida ibodatxonaga qaytib keladi.

Manbalar

Adabiyotlar
Elohim

Elohim - ushbu so‘z matndan kelib chiqqan holda «Xudo» yoki «Xudolar» ma’nosini anglatadi. Tanaxning deyarli barcha kitoblarida uchraydi. Kabbala ta’limotida «Elohim» Tavrotda keltirilgan Yaratganning o‘n muqaddas ismlaridan biri, sifatida qaraladi.

Manbalar

Adabiyotlar
Ezoterizm konsepsiyasi

Ezoterizm konsepsiyasi - olamni, uning yaralishini noan’anaviy, fan tomonidan tasdiqlanmagan usullar orqali anglashga qaratilgandir.
“Ezoterizm” so‘zi yunon tilidan olingan bo‘lib, “ichki”, “botiniy” ilm, yohud “ibodatxonaga kirishning xos yo‘li” ma’nolarini anglatgan. Ilk bora qadimgi yunon faylasufi Pifagor maktabi vakillari mazkur soha bilan shug‘ullanganlari qayd etiladi.
Ezoterizm borliq qonun-qoidalarini ma’naviy psixologik bilishdir. Shuningdek, u, dunyo evolyusiyasining mohiyatini anglashdagi spesifik qarashlarning majmuidir. Bunga mistisizm konsepsiyalari, fen shuy, i-szin ta’limoti, shuningdek, inson o‘zini anglashning tajriba va yo‘llari kiradi.
Mazkur yo‘nalish tarafdorlarining fikriga ko‘ra, ezoterik dunyoqarashga hamma ham qodir bo‘lavermaydi. Bu darajaga faqatgina ma’lum pog‘onaga yetishgan va qobiliyatli (odatda ularni Yetishgan, Master, Ustoz deb atashadi) insonlargina erishishi mumkin.
Qadimgi davr ezoterizmining eng mashhur yo‘nalishi bu - germetizm edi. Qadimgi Bobil ezoterizmi tajribalari keyinchalik Gʻarb astrologiyasi uchun asos bo‘lib xizmat qilgan.
Ezoterizmga aksar dinlarda mavjud bo‘lgan sirli va qonun-qoidalar orqali ochib berilgan dixotomiya xosdir. Xristian yo‘nalishidagi ba’zi kishilar ezoterizm Injil va xristianlikka zid ekanini ta’kidlashadi. Bugungi kunda, mazkur yo‘nalish asosan Uzoq Sharq, Janubiy va Janubi sharqiy Osiyo milliy dinlariga xosdir.

Manbalar

Adabiyotlar
Ekzarx

Ekzarx (yun. boshlovchi, boshliq, rahbar) - dastlab qadimgi Yunonistonda xorning boshqaruvchisi. Keyinchalik rahbarlik tituli, jumladan, qadimgi Rimda Bosh kohin.Ilk Vizantiyada yirik provinsiyalarning bosh rahbari. Pravoslavlik va katoliklikda alohida cherkov okrugi boshlig‘ining tituli.

Manbalar

Adabiyotlar
Eyrusin

Eyrusin - yahudiylikda unashtirish marosimi.

Manbalar

Adabiyotlar
Eddalar

Eddalar - Skandinaviya xalqlari mifologiyasi va qahramonlik eposlarini o‘zida jamlagan X-XIII asrlarga oid bo‘lgan nazmiy va nasriy to‘plamlar. Ular 1625 va 1641 yillarda Islandiyada topilgan. Ularning afsonalari og‘zaki tarzda saglar orqali yetib kelgan. Eddada ilohlar davridan avval boshqa g‘ayritabiiy kuchlar yotunlar davri bo‘lgani haqidagi kosmogonik miflar mavjud. Germanlar Imira ismli bahaybat mavjudot tanasidan ilohlar yer va osmonni, yasen daraxtidan erkak va olxdan ayolni yaratganlar, deb e’tiqod qilganlar. Ma’budlar bir-biriga qarama-qarshi bo‘lgan 2 toifaga: agressiv aslar va yaratuvchi vanlarga bo‘lingan. Eddada g‘orlarning ruhlari trollar va yerosti dunyosi ruhlari gnomlar, bahaybat mavjudotlar (velikanlar) va yer ruhlari elflar haqidagi afsonalar o‘rin olgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Shulxan-arux

Shulxan-arux (ibr. «yozilgan dasturxon») - XVI asrda Iosif  Kar tomonidan tuzilgan Og‘zaki Tavrotda belgilangan ko‘rsatmalar majmui.

Manbalar

Adabiyotlar
Shoyixet

Shoyixet - yahudiylikdagi ruhoniylikning boshlang‘ich darajalaridan biri bo‘lib, uni egallagan kishi qurbonlik yoki kundalik iste’mol uchun atalgan hayvonni so‘yish huquqiga ega bo‘ladi.

Manbalar

Adabiyotlar
Shi szin

Shi szin (Qo‘shiqlar kitobi) - xitoy adabiyotining qadimiy durdonalaridan biri. U qadimgi Xitoyning turli hududlaridagi urf-odatlari, tili va mafkurasi haqida xabar beruvchi muhim manba hisoblanadi. Shuningdek, Shi szin konfutsiylikning muqaddas manbasi “U Szin” (Besh klassika)ning tarkibiy qismiga kiritilgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Sheol

Sheol (ibr. «ostki, quyi») - yahudiylik mifologiyasiga ko‘ra, o‘liklar dunyosi.

Manbalar

Adabiyotlar
Shvetambarlar

Shvetambarlar (oq kiyinganlar) - jayniylikdagi ikki asosiy yo‘nalishlardan biri. Ular digambarlar (havo kiyinganlar, yalang‘och yuradilar)dan farqli ravishda oddiy oq kiyim kiyib yuradilar. Shvetambarlar ayol kishini monaxlikka qabul qilish mumkin va u mokshaga erishishga qodir, deb hisoblaydilar. Ularning ta’kidlashicha, 19-tirtxankar malinatx ayol kishi bo‘lgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Sharruma

Sharruma (Sharma) - Qadimda Suriyaning shimoliy hududlarida yashagan xurritlar chaqmoq ilohi Tesebuning o‘g‘li.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

Qadimgi Suriya
Sharaf uyi (grano‘ dmani)

Sharaf uyi (grano‘ dmani) - zardushtiylikda jannat ma’nosida. Borliqning avval ruhlari yaratilgan makon. Bu yerda xudolar hamda taqvodorlarning ruhlari qurshovida Ahura Mazda turadi. Islomdagi almisoq tushunchasiga o‘xshash. Azalda ruhlar yaralgan manzil. Inson olamdan o‘tgach, uning ruhi Sharaf uyiga qaytar emish.

Manbalar

Adabiyotlar
Shansin

Shansin (Oliy Poklik maktabi) - milodiy IV asrda Xitoyda yuzaga kelgan daochilikdagi yo‘nalish. Yana bir nomi Maoshan bo‘lib, u mazkur maktabning markazi joylashgan tog‘ning nomi.

Manbalar

Adabiyotlar
Shan-di

Shan-di - qadimgi Xitoy xalqining “samo imperatori”, Inlarning ajdodi, osmon ma’budi. Tyan-Chjou davrida osmon ilohi. Faqat imperatorlargina samo ilohiga qurbonlik keltirishi mumkin edi, oddiy xalq ikkinchi darajali ma’budlarga sig‘inish huquqiga ega edi.

Manbalar

Adabiyotlar
Shaytoniya

Shaytoniya - Shaytoniylar Muhammad ibn Ali ibn Noʻmonga yoki Ja’far ibn Ahvalga nisbat berilgan, u 160/777 y.v.e. Ular Alloh taolo hech bir narsani bo‘lishidan avval bilmaydi deb e’tiqod qiladi. Shaytoniya firqasi qarashlariga ko‘ra, Alloh taolo shaytonni yaratmagan. Kimki Shaytonning Alloh taolo tomonidan yaratilganiga ishonsa, u «Alloh taolo o‘z bandalarining gunoh ishlarni qilishlariga rozi», deb aytgan bo‘ladi. Bu esa Alloh taolo haqida noto‘g‘ri e’tiqoddir.Axdi sunna val-jamoa nazdida, Alloh, Uning sifatlari va fe’llaridan boshqa barcha narsa maxluq ya’ni yaratilgan. Agar «Shayton - maxluq emas», deyilsa unga rabboniyat (Alloh taoloning parvardigorlik sifati) mansub qilingan bo‘ladi. Bundan esa shayton Alloh kabi azaliy, abadiy, doimiy, degan ma’nolar kelib chiqadi. Ma’lumki, bu qarash - shirk. Shu sabab, shaytonning maxluq ekanligiga guvoxdik berilmaydi.

Manbalar

Adabiyotlar
Samaradorlik

Samaradorlik — bu istalgan natijani olish qobiliyatidir. Agar biror narsa samarali deb topilsa, bu uning kutilgan yoki kutilmagan natijaga ega ekanligini yoki chuqur, yorqin taassurot qoldirishini anglatadi.

Etimologiyasi 
"Samarali" soʻzi lotincha „effectīvus“ soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, ijodiy yoki samarali degan maʼnolarni anglatadi. U eramizning 1300—1400-yillari orasida paydo boʻlgan.

Foydalanish 
Matematika va mantiqda samarali, samarali protsedura mezonlariga mos keladigan metallologik usullarni tavsiflash uchun ishlatiladi.

Guruh nazariyasida guruh elementi biror nuqtada samarali (yoki sodiq) harakat qiladi, agar bu nuqta harakat bilan belgilanmagan boʻlsa.

Fizikada samarali nazariya fenomenologik nazariyaga oʻxshab, nazariya asosiy (kuzatilmagan) jarayonlarni toʻgʻri modellashtirishi daʼvosisiz maʼlum (kuzatilgan) taʼsirlarni tushuntirishga moʻljallangan asosdir.

Issiqlik uzatishda, samaradorlik, NTU usulini qoʻllashda issiqlik uzatgich ishlashining oʻlchovidir.

Tibbiyotda samaradorlik davolashning amalda qanchalik yaxshi ishlashi bilan bogʻliq, ayniqsa pragmatik klinik sinovlarda koʻrsatilgandek, samaradorlikdan farqli oʻlaroq, tushuntirish klinik yoki tadqiqot laboratoriyasi tadqiqotlarida qanchalik yaxshi ishlashini oʻlchaydi.

Boshqaruvda samaradorlik toʻgʻri ishlarni bajarish bilan bogʻliq. Peter Drucker bizga "samaradorlikni oʻrganish mumkin va oʻrganish kerak " ekanligini eslatgan.

Inson va kompyuter oʻzaro taʼsirida samaradorlik „tizimdan foydalanish paytida foydalanuvchilarning vazifalarining aniqligi va toʻliqligi“ sifatida aniqlanadi.

Harbiy fanda samaradorlik — bu maqsadli tizimda, uning xatti-harakatida, qobiliyatida aktivlarida yakuniy holatga erishish, maqsadga erishish yoki samarani yaratish bilan bogʻliq boʻlgan oʻzgarishlarni baholash uchun ishlatiladigan mezon. Jangovar samaradorlik esa: „…harbiy qismning xulq-atvori, operativligi va rahbariyatiga asoslangan jangovar harakatlarga tayyorligi. Jang samaradorligi harbiy kuchlarning oʻz maqsadiga erishish qobiliyatini oʻlchaydi va umumiy harbiy samaradorlikning tarkibiy qismlaridan biridir“.

Tegishli shartlar 
Effektiv soʻzi baʼzan miqdoriy maʼnoda „juda samarali yoki unchalik samarali emas“ maʼnosida ishlatiladi. Biroq, na samaradorlik, na samarali yoʻnalish (ijobiy yoki salbiy) va berilgan taʼsirning standarti bilan taqqoslanishi haqida maʼlumot bermaydi. Boshqa tomondan, samaradorlik — istalgan effektga erishish darajasi; istalgan effektning istalgan miqdorini ishlab chiqarish qobiliyati yoki berilgan maqsadga erishishdagi muvaffaqiyat. Samaradorlik atamasidan farqli oʻlaroq, samaradorlikning asosiy yoʻnalishi istalgan samaraga erishish uchun sarflangan resurslar emas, balki yutuqdir.

Manbalar 

Maqsad