MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Idocha Vikipediya

Idocha Vikipediya — Vikipediyaning ido tilidagi boʻlimi. Idocha Vikipediya 2004-yilning 13-may oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Idocha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Idocha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi

Havolalar 
 Mobil versiyasi
 Données statistiques mises à jour sur les langues de Wikipédia

Manbalar 

Vikipediya boʻlimlari
Islandcha Vikipediya

Islandcha Vikipediya () — Vikipediyaning island tilidagi boʻlimi. Islandcha Vikipediya 2003-yilning 5-dekabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Islandcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Islandcha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi

Havolalar 
 Список Википедий на MetaWiki
 Magnús Þór Torfason, Íslensk Wikipedia: Deiglan, 18.11.06

Manbalar 

Vikipediya boʻlimlari
Yorubacha Vikipediya

Yorubacha Vikipediya () — Vikipediyaning yoruba tilidagi boʻlimi. Yorubacha Vikipediya 2008-yilning 9-fevral oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Yorubacha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Yorubacha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Manbalar 

Vikipediya boʻlimlari
Kurdcha Vikipediya

Kurdcha Vikipediya () — Vikipediyaning kurd tilidagi boʻlimi. Kurdcha Vikipediya 2002-yilning 3-iyun oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Kurdcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Kurdcha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi 
 13-sentyabr 2004-yil: 1 000 maqola
 26-avgust 2006-yil: 5000 maqola
 18-sentyabr 2007-yil: 10000 maqola
 19-avgust 2013-yil: 20 000 maqola

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Manbalar 

Vikipediya boʻlimlari
Suaxilicha Vikipediya

Suaxilicha Vikipediya () — Vikipediyaning suaxili tilidagi boʻlimi. Suaxilicha Vikipediya 2003-yilning 8-mart oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Suaxilicha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Suaxilicha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Manbalar 

Vikipediya boʻlimlari
Laurent Lafforgue

Laurent Lafforgue () (1966-yil 6-noyabrda tugʻilgan) – fransiyalik matematik. Langlands dasturi boʻyicha ishlari bilan tanilgan. 2002-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Lafforgue 1984- hamda 1985-yillarda Xalqaro matematika olimpiadasida qatnashib, kumush medallarni qoʻlga kiritgan. 1986-yil Parisdagi Oliy normal maktabga oʻqishga kirgan. 1990-yil Paris-Sud universitetida ishlay boshlagan. 1994-yil Gérard Laumon rahbarligida PhD darajasini olgan.

Lafforgue Fransiya Ilmiy tadqiqotlar milliy markazida (CNRS) hamda Ilmiy tadqiqot oliy institutida ham ishlagan. Fransiya taʼlim tizimini keskin tanqid qilgan maktubi jamoatchilikka maʼlum boʻlishi ortidan, Taʼlim boʻyicha oliy kengashni tark etishga majbur boʻlgan. Lafforgue taqvodor katolik boʻlib, hech qachon uylanmagan.

Fields medali sovrindorlari
Vladimir Voyevodskiy

Vladimir Aleksandrovich Voyevodskiy () (5-iyun 1966-yil – 30-sentyabr 2017-yil) – rossiyalik-amerikalik matematik. Gomotopiya hamda algebraik xilma-xillik boʻyicha ishlari bilan tanilgan. 2002-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Voyevodskiy Moskva davlat universitetida tahsil olgan, ammo dars qoldirgani hamda yaxshi natija koʻrsata olmagani uchun universitetni diplom olmasdan tark etgan. 1992-yil Harvard universitetidan PhD darajasini olgan. Oʻqishga oʻzi aslida topshirmagan – bir necha mustaqil maqolasi chop etilishi ortidan Harvard maʼmuriyatiga uni qabul qilish tavsiya qilingan.

Voyevodskiy algebraik geometriya hamda algebraik topologiyani birlashtiruvchi motivli kogomologiyalar boʻyicha ishlari bilan shuhrat qozongan. Olim, shuningdek, matematika asoslari sohasida matematikaning univalent asoslarini oʻrgangan. Voyevodskiy 2002-yil Princetondagi Perspektiv tadqiqotlar institutida ishlay boshlagan. 2017-yil 51 yoshida anevrizmadan vafot etdi.

2017-yilda vafot etganlar
Fields medali sovrindorlari
Eliud Kipchoge

Eliud Kipchoge (1984-yil 5-noyabrda tugʻilgan) — keniyalik yengil atletikachi. 12-oktyabr 2019-yilda Avstriyaning Vena shahrida boʻlib oʻtgan marafon musobaqasini 1 soat-u 59 daqiqa 40 soniyada yugurib oʻtgan birinchi inson boʻldi va Guinness rekordlar kitobiga kirdi.

Manbalar

Yashayotgan insonlar
Andrey Okunkov

Andrey Yuryevich Okunkov () (1969-yil 26-iyulda tugʻilgan) – rossiyalik matematik. Gavdalantirish teoriyasi hamda uning algebraik geometriya, matematik fizika, ehtimollik nazariyasi hamda maxsus funksiyalar sohalariga tatbigʻi boʻyicha ishlari bilgan tanilgan. 2006-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Okunkov 1995-yil Moskva davlat universitetida doktoranturani tamomlagan. 2002–2010-yillarda Princeton universitetida ishlagan. 2010-yilda beri Columbia universitetida faoliyat yuritib keladi. Shuningdek, Berkeleydagi California universiteti hamda Chicago universitetida ham ishlagan. 2014-yildan beri Rossiyadagi Iqtisodiyot oliy maktabida ilmiy rahbar. Okunkov 2012-yildan beri AQSh Milliy fanlar akademiyasining aʼzosi. 2016-yil Amerika Fan va madaniyat akademiyasi aʼzosi etib tayinlangan.

Okunkov boshida gavdalantirish teoriyasini hamda tasodifiy matritsalarni oʻrgangan. Keyinchalik statistik fizika uslublari bilan kristallar sathlarini oʻrgangan. Shuingdek, cheksiz simmetrik guruhlar boʻyicha ishlari bilan ham tanilgan.

Fields medali sovrindorlari
Lombardcha Vikipediya

Lombardcha Vikipediya () — Vikipediyaning lombard tilidagi boʻlimi. Lombardcha Vikipediya 2005-yilning 24-oktabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Lombardcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Lombardcha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi

Manbalar 

Vikipediya boʻlimlari
Grigoriy Perelman

Grigoriy Yakovlevich Perelman () (1966-yil 13-iyunda tugʻilgan) – rossiyalik matematik. Perelman Riemann geometriyasi hamda Geometrik topologiya sohalariga hissa qoʻshgan. 1994-yil Qalb gipotezasini isbotlagan. 2003-yilda Thurston gipotezasini isbotlab berdi, uning isboti 2006-yilda tasdiqlandi. Bu esa Poincaré gipotezasi () toʻgʻri ekanligi isbotlanishiga olib keldi.

2006-yilda Perelmanga Fields medali taklif qilingan, ammo olim „Meni pul yoki shuhrat qiziqtirmaydi; hayvonot bogʻidagi hayvon kabi koʻrgazma boʻlishni istamayman“, deb, uni qabul qilishdan bosh tortgan. 2006-yilda Science ilmiy jurnali Perelman Poincaré gipotezasini isbotlab berganini „Yilning ilmiy yutugʻi“ deb topdi. Bundan oldin ushbu mukofot matematika sohasida ishlagan shaxsga berilmagan edi.

2010-yilning martida Perelman Poincaré gipotezasini hal qilgani uchun Clay matematika instituti taklif qilgan Ming yillik masalalari mukofotiga loyiq deb topildi. Oʻsha yilning iyulida olim 1 million dollar mukofotni olishdan bosh tortdi. Perelman Clay matematika instituti Ming yillik masalalari kengashi qarori odil emasligini, chunki Poincaré gipotezasini yechishga qoʻshgan hissasi unga hujum qilish maqsadida Ricci oqimi ustida ishlagan matematik Richard Hamilton hissasidan koʻproq emasligini aytdi. Perelman 1996-yilda Yevropa matematika jamiyati mukofotini ham rad etgan. Hozirgi kunda Poincaré gipotezasi Ming yillik masalalarga kiritilgan yetti masala orasida oʻz yechimini topgan yagona masaladir.

Yashayotgan insonlar
Fields medali sovrindorlari
Firibgar oyimchalar

Firibgar oyimchalar () — 2019-yilda Chris Addison tomonidan ishlangan hamda Universal Pictures tomonidan tarqatilgan Amerika komediya filmi.

Rollarda
 Anne Hathaway roli Josephine Chesterfield
 Rebel Wilson roli Penny Rust
 Alex Sharp roli Thomas Westerburg
 Ingrid Oliver roli Brigitte Desjardins
 Emma Davies roli Cathy
 Dean Norris roli Howard Bacon
 Timothy Simons roli Jeremy
 Rob Delaney roli Todd
 Tim Blake Nelson roli Portnoy

Manbalar

Havolalar
 

2019-yil filmlari
AQSh filmlari
Chris Addison filmlari
Universal Pictures filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh komediya filmlari
Terence Tao

Terence Chi-Shen Tao() (1975-yil 17-iyulda tugʻilgan) — avstraliyalik-amerikalik matematik.
Tao matematikaning turli sohalarida ishlab keladi. Tao 2006-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Tao garmonik analiz, differensial tenglamalar, kombinatorika, sonlar nazariyasi, tasavvurlar teoriyasi sohalarini oʻrganib keladi. Ingliz matematigi Benjamin Green bilan hamkorlikda oddiy sonlarning cheksiz uzunlikdagi arifmetik progressiyalari mavjudligini isbotlab, shuhrat qozongan. Olim hozirda Los Angelesdagi California universitetida ishlaydi.

2007-yil 18-maydan London qirollik jamiyatining aʼzosi. 2008-yildan beri AQSh Milliy fanlar akademiyasining xorijiy aʼzosi va 2009-yildan beri Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi. Tao Qirol Faysalning fan boʻyicha xalqaro mukofoti sovrindori. Tao faoliyatining oʻziga xosligi shundaki, u koʻplab matematik bilan juda faol hamkorlik qilib keladi, bir vaqtning oʻzida zamonaviy matematikaning xilma-xil boʻlimlarini oʻrganib keladi hamda oʻz faoliyatini oʻz blogida yoritib keladi.

Manbalar 

Qirol Faysal xalqaro mukofoti sovrindorlari
20-asr amerikalik olimlari
21-asr amerikalik olimlari
Fields medali sovrindorlari
Nepalcha Vikipediya

Nepalcha Vikipediya () — Vikipediyaning nepal tilidagi boʻlimi. Nepalcha Vikipediya 2002-yilning iyun oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Nepalcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Nepalcha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi

Manbalar

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Vikipediya boʻlimlari
Quyi nemischa Vikipediya

Quyi nemischa Vikipediya () — Vikipediyaning quyi nemis tilidagi boʻlimi. Quyi nemischa Vikipediya 2006-yilning sentyabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Quyi nemischa Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Quyi nemischa Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi

Manbalar

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Vikipediya boʻlimlari
Panjobcha Vikipediya

Panjobcha Vikipediya () — Vikipediyaning Panjob tilidagi boʻlimi. Panjobcha Vikipediya 2002-yilning iyun oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Panjobcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Panjobcha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi

Manbalar

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Vikipediya boʻlimlari
Sitsiliycha Vikipediya

Sitsiliycha Vikipediya () — Vikipediyaning sitsiliya tilidagi boʻlimi. Sitsiliycha Vikipediya 2008-yilning yanvar oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Sitsiliycha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Sitsiliycha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi

Manbalar

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Vikipediya boʻlimlari
Wendelin Werner

Wendelin Werner () (1968-yil 23-sentyabrda tugʻilgan) — nemis millatiga mansub fransuz matematigi. Tasodifiy daydishlar, Brown harakati, Schramm–Loewner evolutsiyasi hamda ehtimollik nazariyasi va matematik fizika sohalaridagi ishlari bilan tanilgan. Werner 2006-yilda Fields medali bilan taqdirlangan.

Werner 1968-yilda Germaniyaning Cologne shahrida tugʻilgan. 1977-yilda Fransiya fuqaroligini olgan. Werner 1993-yilda Pierre-et-Marie-Curie universitetida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1991–1997-yillarda Fransiya Ilmiy tadqiqotlar milliy markazida ilmiy xodim boʻlib ishlagan. Werner 2008-yilda Fransiya fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan.

Werner 1982-yilda Romy Schneider ishtirokidagi „Sans-Soucilik oʻtkinchi“ () badiiy filmida suratga tushgan. Ayni damda Werner Zurich Shvetsariya oliy texnika maktabi professoridor.

Fields medali sovrindorlari
Sundancha Vikipediya

Sundancha Vikipediya () — Vikipediyaning sundan tilidagi boʻlimi. Sundancha Vikipediya 2004-yilning mart oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Sundancha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Sundancha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi

Manbalar

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Vikipediya boʻlimlari
Amharacha Vikipediya

Amharacha Vikipediya () — Vikipediyaning amhara tilidagi boʻlimi. Amharacha Vikipediya 2002-yilning dekabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Amharacha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Amharacha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi 
 Noyabr 2005-yil — 100 maqola
 Dekabr 2006-yil — 1000 maqola
 May 2011-yil — 10 000 maqola

Manbalar

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Vikipediya boʻlimlari
Dunbey

Shimoli-Sharqiy Xitoy yoxud Dunbey () o‘z ichiga Xitoy Xalq Respublikasining quyidagi hududlarni oladi: Ichki Mongoliya avtonom hududining sharqiy qismi (Tunlyao, Chifen, Xulun-Buir shahar okruglari va Xingan aymog‘i), Xeylunszyan provinsiyasi, Lyaonin provinsiyasi va Szilin provinsiyasi, maydoni . Bu hududlar tarixan Manjuriya hududi hisoblangan (shu sababli aksar hollarda Manjuriya deb atashadi), ular umumiy tarixga, madaniy va klimatik umumiylikka egalar.

Shimol va sharqda Rossiya bilan, janubi-sharqda – KXDR bilan chegaradosh. Janubiy qismi Sariq dengizga chiqqan. Aholisi 121 milliondan ko‘proq. Aholining asosiy qismi XIX asr ikkinchi yarmida Xitoyning janubiy qismlaridan ko‘chirib kelingan aholining avlodlari. Talaffuzda o‘ziga xos xitoy tilining shimoli-sharqiy dialekti shakllangan, pekin dialektiga yaqin. Tub aholi (Manjurlar) xitoylashtirish siyosati oqibatida assimilyatsiyalashgan. Janubi-sharqda koreyslarning kichik guruhi, g‘arbiy chekkalariga mongollar yashaydilar.
Shimoli-Sharqiy Xitoyda KXDRdan kelgan qochoqlarning asosiy qismi yashaydi.

Qarang 
 Shimoli-Sharqni ma’muriy-hududiy qayta taqsimlash dasturi

Havolalar 
 Дунбэй

Xitoyning tarixiy hududlari
Manjuriya
XXV asr

XXV asr, Grigoriy taqvimiga koʻra, 1-yanvar 2401-yildan 31-dekabr 2500-yilgacha boʻlgan davr.

Oʻn yilliklar va yillar

Havolalar
XXVI asr

XXVI asr, Grigoriy taqvimiga koʻra, 1-yanvar 2501-yildan 31-dekabr 2600-yilgacha boʻlgan davr.

Oʻn yilliklar va yillar

Havolalar
XXVII asr

XXVII asr, Grigoriy taqvimiga koʻra, 1-yanvar 2601-yildan 31-dekabr 2700-yilgacha boʻlgan davr.

Oʻn yilliklar va yillar

Havolalar
Elon Lindenstrauss

Elon Lindenstrauss ( () (1970-yil 1-avgustda tugʻilgan) - isroilllik matematik. Lindenstrauss Fields medali bilan taqdirlangan ilk isroillik matematikdir.

Lindenstrauss 1970-yil Quddus shahrida tugʻulgan. 18 yoshida Xalqaro matematika olimpiadasida bronza medalni qoʻlga kiritgan. 1999-yil Quddus yahudiy universitetini tamomlab, PhD darajasini olgan. Stanford va Princeton universitetlarida hamda Clay matematika institutida ishlagan. 2009-yildan beri Quddus yahudiy universitetida ishlaydi.

Lindenstrauss dinamika sohasida, xususan, ergodik teoriya va uning sonlar nazariyasiga tatbigʻini oʻrganib keladi. Shuningdek, Anatole Katok va Manfred Einsiedler bilan hamkorlikda Littlewood gipotezasini takomillashtirgan.

Manbalar 

Fields medali sovrindorlari
Pinyin

Pinyín (, pīnyīn; rasmiy: , Hànyǔ pīnyīn, Hanyuy pinyin, yaʼni „Xitoy tili tovushlarini yozish“) — putunxua uchun romanlashtirish tizimi. Xitoy Xalq Respublikasida rasmiy maqomga ega.
Pinyin 1958-yilda qabul qilingan boʻlib, uning muallifi Chjou Youguang hisoblanadi. 1979-yildan pinyin butun dunyoda XXRdagi nomlarni lotinchaga oʻgirishning rasmiy vositasi sifatida qoʻllaniladi. U avval mavjud boʻlgan Ueyld — Jaylz va chjuin transkripsiyalarining oʻrnini bosdi.
Xalqaro standartlashtirish tashkiloti (ISO) pinyinni xalqaro standart sifatida 1982 yilda qabul qildi. Birlashgan millatlar tashkiloti esa 1986-yilda qabul qildi.

2009-yil 1-yanvardan pinyin Tayvanda rasmiy romanlashtirish standartiga aylandi. Lekin undan taʼlim yoki kompyuterda kiritish uchun emas, xalqaro tadbirlarda foydalaniladi.
Ammo Tayvandagi baʼzi shaharlar, korxona va tashkilotlar (asosan Tayvan janubida) bu oʻzgarishni qabul qilishmadi, ular „Pinyin — XXR bilan yaqin aloqalar vositasi boʻlishi boʻlishi mumkin“, deb hisoblashdi. Shu sabab Tayvanda pinyindan boshqa romanlashtirish tizimlari saqlanib qoldi.
„Hanyuy“ () soʻzi „Xan xalqining ogʻzaki tili“ degan maʼnoni anglatsa, „Pinyin“ () soʻzma-soʻz tarjimada „yozilgan tovushlar“ deganidir.

Pinyinda lotin alifbosining V belgisidan tashqari qolgan barcha belgilari ishtirok etadi, ularga Ü (u-umlyaut qoʻshilgan; kompyuterda yozishda V belgisi oʻrniga Ü belgisini ishlatish mumkin).
Pinyinda tovushlarni belgilash uchun diakritik belgilardan foydalaniladi. Ulardan asosan oʻquv adabiyotlarida foydalaniladi. Lugʻatlarda pinyinda yozilgan soʻz oxirida tovush raqami qoʻyiladi, masalan: dong2 yoki dong² (= dóng).

Shenlar yozilishi 
Pinyin boʻyicha Xitoy adabiy tilida shenlar (initsiallar, soʻz boshidagi undoshlar) yozilishi quyidagi jadvalda koʻrib chiqiladi. Har bir katakning birinchi qatorida Xalqaro fonetik alifbo tizimi boʻyicha, ikkinchi qatorda — pinyin boʻyicha, uchinchi qatorda — oʻzbek lotin alifbosidagi koʻrinishi berilgan (ayrim tovushlarni aniq ifodalash uchun oʻzbek kirill alifbosidan ham foydalanildi).

Tovushlarni belgilash 

 Birinchi tovush (normal yoki baland tovush) unli harf ustidagi makron (ˉ) bilan belgilanadi:
 
 Ikkinchi tovush (balandlagan tovush) akut (´) bilan belgilanadi:
 
 Uchinchi tovush (past tovush) gachek (ˇ) bilan belgilanadi:
 
 Toʻrtinchi tovush (pastlagan tovush) gravis (`) bilan belgilanadi:
 
 Beshinchi tovush (neytral tovush) hech qanday ustki belgiga ega emas:

Manbalar 

ISO standartlari
Ngo Bao Tyau

Ngo Bao Tyau () (1978-yil 28-iyunda tugʻilgan) — vyetnamlik-fransiyalik matematik. Robert Langlands hamda  Diana Shelstad taklif qilgan Fundamental lemmalarni isbotlab shuhrat qozongan. Tyau Fields medali bilan taqdirlangan ilk vyetnamlik matematikdir.

Tyau fizika professori oilasida tugʻilgan. 1988-1989-yillarda oʻtkazilgan Xalqaro matematika olimpiadalari gʻolibi. (Ularning birinchisida 100 yuz natija koʻrsatgan — 42 ta balldan 42 ball toʻplagan).

Tyau Xanoy universitetida ixtisoslashtirilgan matematika kurslarini tamomlaganidan keyin, Budapeshtda oliy maʼlumot olishga umid qilgan. Ammo Vengriyada rejim oʻzgarib, mamlakat hukumati vyetnamlik talabalarni qabul qilishni toʻxtatgan. Natijada u Parisdagi Oliy normal maktabmi tugatgan. Tyau hozirda New Jersey shtatining Princeton shahridagi Perspektiv tadqiqotlar institutida ishlaydi.

Manbalar 

Fields medali sovrindorlari
Stanislav Smirnov

Stanislav Konstantinovich Smirnov () (1970-yil 3-sentyabrda tugʻilgan) — rossiyalik matematik. Smirnov perkolatsiya va Ising modeli boʻyicha ishlari bilan tanilgan. Xususan, uch burchakli toʻrdagi perkolatsiyalar uchun Cardy formulasini isbotlab bergan. 2010-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Smirnov 2003-yildan beri Geneva universitetida professor boʻlib ishlaydi. 2012-yil Rossiya aʼlim va fan vazirligi huzuridagi jamoatchilik kengashi aʼzosi etib saylangan. 2013-yildan beri Academia Europaea akademiyasi aʼzosi.

Smirnov matematika va fizika fanlarini chuqur oʻrgatiluvchi 239-sonli maktabni tamomlagan. Beshinchi sinfdan boshlab u Sergey Rukshin boshchiligidagi toʻgarakda matematikani oʻrgangan. 1986–1987-yillarda maktab oʻquvchilari oʻrtasida oʻtkazilgan Xalqaro matematika olimpiadasida SSSR terma jamoasi aʼzosi boʻlgan. Ikkala olimpiadada ham barcha topshiriqlarga toʻgʻri javob berib, 100 % natija koʻrsatgan va ikki marta oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Xalqaro olimpiada gʻolibi sifatida Sankt-Peterburg davlat universitetining matematika va mexanika fakultetiga imtihonsiz qabul qilingan, uni 1992-yilda bitirgan. Ilmiy rahbari Viktor Xavin boʻlgan. Smirnov Sankt-Peterburg davlat universitetini tamomlagandan soʻng, Nikolay Makarov tomonidan California texnologiya institutida aspiranturaga taklif qilingan va u yerda 1996-yilda Ph.D darajasini olgan. U Yale universitetida malaka oshirgan, Princetondagi Perspektiv tadqiqotlar institutida va Bonndagi Max Planck matematika institutida ishlagan. Smirnov keyinchalik Stockholmdagi Qirollik texnologiya institutida ishlagan, Shvetsiya Qirollik fanlar akademiyasida ilmiy xodim boʻlgan.

Manbalar 

Fields medali sovrindorlari
Banyumasancha Vikipediya

Banyumasancha Vikipediya () — Vikipediyaning banyumasan tilidagi boʻlimi. Banyumasancha Vikipediya 2006-yilning mart oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Banyumasancha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Banyumasancha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi 
 Aprel 2006-yil — 100 maqola
 Fevral 2007-yil — 1000 maqola
 Yanvar 2012-yil — 10000 maqola

Manbalar

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Vikipediya boʻlimlari
Bugicha Vikipediya

Bugicha Vikipediya () — Vikipediyaning bugi tilidagi boʻlimi. Bugicha Vikipediya 2005-yilning noyabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Bugicha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Bugicha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi 
 Noyabr 2011-yil — 10 000 maqola

Manbalar

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Vikipediya boʻlimlari