MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Sariqlik qopchasi

Sariqlik qopchasi embrionga biriktirilgan membranali qop boʻlib, bilaminar embrion diskining gipoblast qatlami hujayralari tomonidan hosil boʻladi. Kindik pufakchasi deb ataladi ammo sariqlik xaltasi ancha keng qoʻllaniladi. Odamlarda sariqlik xaltasi erta embrion qon bilan taʼminlanishida muhim ahamiyatga ega va uning katta qismi embrion rivojlanishining toʻrtinchi haftasida birlamchi ichakka qoʻshiladi.

Odamlarda 

Sariqlik xaltasi homiladorlik paytida homiladorlik qopchasi ichida koʻrinadigan birinchi elementdir, odatda homiladorlikning 3 kunida.

Sariqlik xaltasi embrionning old (ventral) qismida joylashgan. U tashqi-embrion endoderma bilan qoplangan, uning tashqarisida epiblastdan olingan embriondan tashqari mezenxima qatlami joylashgan.

Qoida tariqasida, kanal 20-xaftada toʻliq oʻzgarishga uchraydi, chunki sariqlik xaltasining koʻp qismi rivojlanayotgan oshqozon-ichak traktiga qoʻshiladi, ammo taxminan ikki foiz hollarda uning proksimal qismi ingichka ichakdan boʻrtib chiqib saqlanib qoladi, yaʼni Mekkel divertikuli deyiladi.

Baʼzan yoʻlning biriktirilgan joyiga qarama-qarshi tomonda yonbosh ichakning boʻshligʻini torayishi kuzatiladi.

Gistogenezi 
Sariqlik xaltasi homila rivojlanishining ikkinchi haftasida, amniotik qopning shakllanishi bilan bir vaqtda shakllana boshlaydi. Gipoblast yon tomonga koʻpayib, pastga tusha boshlaydi. Rivojlanayotgan pufakchaning qarama-qarshi qutbida joylashgan Xeyzer membranasi yuqoriga koʻtarilishni boshlaydi va gipoblast bilan qoʻshiladi.

Rivojlanishidagi oʻzgarishlar 

 Birlamchi sariqlik xaltasi: bu ikkinchi haftada rivojlanadigan pufakcha, uning qavati Xeyzer membranasi va yuqorisi gipoblast bilan qoplangan. U ekzokolomik boʻshliq ham deyiladi.
 Ikkilamchi sariqlik xaltasi: bu struktura ekstraembrionik mezodermadan ajralib, ekstraembrionik koelomni hosil qilganda hosil boʻladi. Mezoderma hujayralari sariqlik qopining bir qismi va qolgani ikkilamchi sariq qopcha boʻladi.
 Yakuniy sariqlik xaltasi: rivojlanishning toʻrtinchi haftasida, organogenezda, sariqlik xaltasining bir qismi endoderma bilan oʻralgan va embrionga ichak sifatida qoʻshiladi. Sariqlik xaltasining qolgan qismi oxirgi sariqlik qopchasi hisoblanadi.

Qoʻshimcha rasmlar

Yana qarang 

 Sariq tana oʻsmasi

Manbalar 

Anatomiya
Gistologiya
D'Urville dengizi

D’Urville dengizi — Janubiy Okeanda joylashgan dengiz, Sharqiy Antarktidaning Adelie yeri qirgʻogʻidan shimolda joylashgan. U fransuz tadqiqotchisi va zobiti Jules Dumon d’Urville sharafiga shunday nomlangan.

Manbalar

Havolalar 

Janubiy okean dengizlari
Antarktika hududi
Adélie hududi
Dengizlar
Dar Oulad Ziduh

Dar Oulad Zidouh — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Fquih Ben Salah viloyatida joylashgan shahar va qishloq kommunasi hisoblanadi. 2004-yildagi statistik maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 9,821 kishidan iborat edi.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Beni Mellal-Khénifra qishloq kommunalari
Fquih Ben Salah viloyatidagi aholi punktlari
CS1 fransuz tilidagi manbalar (fr)
CS1 arab tilidagi manbalar (ar)
Dir El Ksiba

Dir El Ksiba — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Beni Mellal viloyatida joylashgan shahar va qishloq kommunasi hisoblanadi. 2004-yildagi statistik maʼlumotlarga koʻra, kommunada 3626 xonadonda jami 19 130 kishi yashagan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Beni Mellal-Khénifra qishloq kommunalari
Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Bilekli, Hozat

Bilekli () — Turkiyaning Tunceliviloyati Hozat tumanidajoylashgan qishloq. Qishloqda Lochin qabilasiga mansub 20 nafar kurdlar istiqomat qiladi.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Akçakoyunlu (Düziçi)

Akçakoyunlu — Osmaniye viloyatining Düziçi tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi 
1917-yildan boshlab qishloq nomiga ega.

Joylashuvi 
Osmaniye viloyati markazidan 20 km, Düziçi tumani markazidan 10 km uzoqlikda joylashgan.

Aholisi

Manbalar 

Turkiya qishloqlari
Qishloqlar
El Borj

El Borj — Marokashning Béni Mellal-Khénifra yerida joylashgan kommuna hisoblanadi. 2004-yildagi statistik maʼlumotlarga koʻra, 920 xonadonda jami 4985 kishi istiqomat qilgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Khénifra viloyatidagi aholi punktlari
El Hammam

El Hammam — Marokashning Béni Mellal-Khénifra yerida joylashgan kommunasi hisoblanadi. 2004-yildagi statistik maʼlumotlarga koʻra, kommunada 2887 xonadonda jami 15438 kishi istiqomat qilgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Khénifra viloyatidagi aholi punktlari
Beni Mellal-Khénifra qishloq kommunalari Azilal viloyatidagi aholi punktlari
El Kbab

El Kbab — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Khenifra viloyatida joylashgan shaharcha boʻlib hisoblanadi. 2004-yildagi statistik maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 8,541 kishidan iborat.

Manbalar 

Khénifra viloyatidagi aholi punktlari
El Ksiba

El Ksiba — Marokash, Beni- Mellal-Khénifra, Beni- Mellal viloyatida joylashgan kichik shaharcha boʻlib hisoblanadi. 2004-yildagi statistik maʼlumotlarga koʻra, uning aholisi 18,481 kishini tashkil qiladi.

Eng sovuq qishda harorat noldan pastga tushib, natijada atrofdagi qishloqlarda qor yogʻadi. Shahar zaytun, bodom va qaragʻay kabi turli tuman daraxtlar bilan oʻralgan. El Ksibada togʻlardan oqib oʻtadigan bir nechta buloq va daryolar ham mavjud. El-Ksibada yashovchi odamlar asosan Marokashning Berber qabilalaridan hisoblanadi. 

El-Ksiba jangi bu yerda 1913-yil 8-10-iyun kunlari boʻlib oʻtdi.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Beni Mellal-Khénifra qishloq kommunalari Azilal viloyatidagi aholi punktlari
Marokash munitsipalitetlari
Ekinören (Boyabat)

Ekinören — Sinop viloyati Boyabat tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.

Tarixi 
Qishloq 1925-yilgi manbalarda Ekinviran nomi bilan atalgan.

Joylashuvi 
Qishloq Sinop viloyati markazidan 108 km, Boyabat tumani markazidan 18 km masofa uzoqlikda joylashgan.

Aholisi

Manbalar 

Boyabat tumanidagi qishloqlar
Malibu Country

Malibudagi davlat ( – kantri qoʻshiqchisi Reba Makintayr ishtirokidagi amerikalik komediya teleseriali boʻlib, 2012—2013-yillarda ABC telekanalida premyerasi boʻlib oʻtgan. Makintayr serial prodyuseri va musiqachining (Jefri Nordling) ajrashgan onasi va sobiq rafiqasi Reba Gallager rolini oʻynaydi, u farzandlari va onasi (Lili Tomlin) bilan Nashvildan Malibuga shahriga koʻchib oʻtadi va u yerda oʻzining musiqiy karyerasini tiriltirmoqchi bo`ladi. Serialning premyerasi 2012-yil 2-noyabrda boʻlib oʻtdi. 12-noyabr kuni kanal qoʻshimcha 3 ta qism ga boʻlingan, 28-noyabrda esa yana 2 qismga buyurtma berdi va shu bilan mavsumning epizodlari sonini 18 ta ga yetkazdi. 2013-yil 10-mayda kanal bir mavsumdan keyin serialni bekor qildi.

Aktyorlar va qahramonlar

Asosiy tarkib 

 Reba Makintayr Reba Gallager rolida, ikki farzandning ajrashgan onasi, qoʻshiqchilik faoliyatini qayta tiklash uchun oilasini Nashvildan Malibuga koʻchirishga qaror qilgan
 Sara Rue Kim Lassiter rolida, Ribaning Malibudagi qoʻshnisi
 Jastin Prentice Kesh rolida, Rebaning oʻgʻli
  Anjelo Rebaning qizi Sara rolida
 Lili Tomlin Shirli rolida, Rebaning oʻtkir onasi

Kichik aktyorlar 

 Jeffri Nordling Rassell Xovard rolida, Rebaning sobiq eri

Rivojlanish va ishlab chiqarish 
ABC 2011-yil sentabr oyida McIntyre tomonidan ishlab chiqarilgan pilot epizod uchun ssenariyni sotib oldi. Uchuvchini suratga olish ishlari 2012-yilning mart-aprel oylarida boʻlib oʻtgan. Muntazam rollar uchun kasting fevral oyida boshlangan. 24-fevral Rebaning onasi rolini Emmi mukofoti sovrindori Lili Tomlin ijro etishi maʼlum boʻldi. Mart 1, Sara Rue gey oʻgʻli bor Riba juda optimistik qoʻshnisi sifatida uchuvchi qoʻshildi. 9-mart kuni Juliet Anjelo va Jastin Prentice bosh qahramonning farzandlari rolini ijro etishdi. 2012-yil 11-mayda ABC birinchi mavsumni suratga olishga rasman buyurtma berdi.

Reaksiya

Tanqidchilarning sharhlari 
Uchuvchi epizod koʻpchilik tanqidchilardan asosan aralash sharhlarni oldi. Koʻpgina tanqidchilar serialning avvalgi Riba shousi bilan oʻxshashligini va uning oʻziga xosligi yoʻqligini taʼkidladilar, ammo ular aktyorlarning ishiga ijobiy baho berishdi .

TV reytinglar 
Serialning premyerasi ekranlarga toʻqqiz milliondan ortiq tomoshabinni jalb qildi va 18-49 demografik reytingida 2,3. Bu serial oqshomning eng yuqori reyting dasturiga aylanishiga imkon berdi va kanalning juma kunlik oʻrtacha koʻrsatkichlarini sezilarli darajada oshirdi.

Eslatmalar

Havolalar 

Ingliz tilidagi televizion shoular
American Broadcasting Company dasturlari
Fubon moliyaviy xoldingi

Fubon Financial Holding Tayvan xolding kompaniyasi boʻlib, uning xoldingida Taypey Fubon tijorat banki hisoblanadi, bir nechta sugʻurta kompaniyalari va moliyaviy xizmatlar kompaniyalari uz ichiga oladi. Bu Tayvanning eng yirik uyali aloqa operatori Taiwan Mobile ning asosiy aktsiyadori.

Fubon mulklarni sugʻurtalash kompaniyasi boʻlib, unga 1961-yilda Cai Vancai, Cai Wanlin va Cai Wanchunning ukasi asos solgan Cathay Financial HoldingCai Vancai tomonidan tashkil etilgan. 1979-yilda kompaniya Cathaydan ajralib chiqdi. 2001-yilda Fubon Financial Holding xolding kompaniyasi tashkil etildi. Kay Vankayning oʻgʻillari Richard va Daniel Kay xolding va uning tarkibiy qismlarini boshqarishda asosiy rol oʻynaydi, ularning har biri kompaniya aksiyalarining 3% ga egalik qiladi. Tsay oilasi Tayvandagi eng boy oilalardan biri boʻlib hisoblangan.

Fubon moliyaviy xoldingining asosiy tarkibiy qismlari: 

 Fubon Life Insurance Co., Ltd. - hayotni sugʻurtalash, 1987-yilda Aetna Tayvan filiali sifatida tashkil etilgan, oʻzining hayotni sugʻurtalash kompaniyasi 1993-yilda tashkil etilgan, 2009-yilda Aetna filialini oʻz ichiga olgan; daromad NT $ 719 milliard
 Taipei Fubon Commercial Bank Co., Ltd. - 1969-yilda Taypey hokimiyati tomonidan tashkil etilgan bank, 1995-yilda u qisman xususiylashtirilib, milliy boʻlib, 1999-yilda toʻliq xususiylashtirildi, 2002-yilda Fubon Financial Holding tarkibiga kirdi; daromadi 49,7 milliard NT$, aktivlari 3,29 trillion NT$.
 Fubon Bank (Hong Kong) Limited — Gonkongdagi bank boʻlib, 1970-yilda tashkil etilgan boʻlib, daromadi 1,53 milliard Gonkong dollarini (197 million dollar) tashkil etadi.
 Fubon Bank (Xitoy) Co., Ltd. - Xitoyda 1997-yilda tashkil etilgan bank; 1,6 milliard yuan (242 million dollar) daromad.
 Fubon Insurance Co., Ltd. — sugʻurta, 1961-yilda tashkil topgan, daromadi 43 mlrd.
 Fubon Hyundai Life Insurance - sugʻurta, 2018-yilda sotib olingan, daromad 3,26 trillion Janubiy Koreya vonini (2,96 milliard dollar).
 Fubon Securities Co., Ltd. — 1988-yilda tashkil etilgan qimmatli qogʻozlar bilan operatsiyalar; daromad NT$10,2 milliard
 Fubon Securities Investment Services Co., Ltd. 1987-yilda tashkil etilgan.
 Fubon Futures Co., Ltd. - 1998-yilda tashkil etilgan.
 Fubon Asset Management Co., Ltd. —  1992-yilda tashkil etilgan.
 Fubon Direct Marketing Consulting Co., Ltd.управление активами, - 1997-yilda tashkil etilgan
 Fubon Financial Holding Venture Capital Corp. — venchur moliyalashtirish, 2003-yilda tashkil etilgan
 Fubon Sports & Entertainment Co., Ltd. — qimor oʻyinlarini tashkil etish, 2007-yilda tashkil etilgan
 Fubon AMC, Ltd.  2004-yilda tashkil etilgan

Havolalar 

FUBON
Fubon moliyaviy xoldingi
Mbappe (familiyasi)

Mbappe - Kamerunlik familiya hisoblanib. Shu familiyasi boʻlgan taniqli odamlarga quyidagilar kiradi:

 Kilian Mbappe (1998), fransuz terma jamoasi futbolchisi
 Ethan Mbappe (2006), Fransiya U-16 futbol jamoasiga tanlangan Kilianning ukasi
 Samuel Mbappe Léppe (1936—1985), kamerunlik futbolchi

Mbappe
Yarrovia lipolitica

Yarrowia lipolitica (lat) - askomitsetli xamirturushli zamburugʻlar turi,  turkumiga mansub bakteriya.

Tavsif 
Agar ustidagi koloniyalar 5% solod ekstrakti (5% MEA) uchinchi kuni yogʻli mitselial, bej-oq. Hujayralar sferikdan choʻzilgan ellipsoidal, 3-5 × 3,3-15 mkm, yakka, baʼzan juft yoki kichik guruhlarga boʻlinadi.

Dahlmau usuli boʻyicha xamirturushli morfologik agarda (YMA) 7-kunida kultivatsiya qilinganda, shisha ostida gifa va psevdogifa hosil boʻladi. Koloniyalarning aerob qismi oqdan bej-oq ranggacha, butun yoki lobli chetiga ega.

heterotallik koʻrinish. 1-4 sporali asci. YMA ning 3-7-kunlarida turli shakldagi askosporalar - sharsimon, qalpoqsimon, lentikulyar, yarim sharsimon, tartibsiz, baʼzan qoʻpol shaklda paydo boʻladi.

Shakarni fermentatsiyalashga qodir emas.

Ekologiya 
Koʻpincha yogʻga boy substratlardan, shuningdek, dengiz substratlaridan ajratiladi.

Maʼnosi 
Parafinlarni assimilyatsiya qilishga qodir boʻlgan bir qator proteazlar va lipazlar ishlab chiqaruvchisi. Uglevodorodlardan xamirturush oqsilini ishlab chiqarish uchun potentsial foydalanish mumkin. Limon kislotasining faol ishlab chiqaruvchisi.

Taksonomiya 
,  46 (6): 519 (1981 ['1980']). — ,  1: 90 (1970).

Sinonimlar 

 
 
 
 Candida lipolytica var. thermotolerans Blagod. & Kock.-Krat., 1973

Adabiyotlar 

 The Yeasts: A Taxonomic Study / C. P. Kurtzman, J. W. Fell, T. Boekhout (eds.). — 5th edition. — 2011. — Vol. 1. — P. 928—929. — ISBN 978-0-123-84708-9.
Saxaromichetiy
Yarrovia lipolitica
JJ Project

JJ Project () – Janubiy Koreyada tuzilgan pop-duet. 2012-yilda JYP Entertainment leybli tomonidan asos solingan. Aʼzolari: Jay B va Jinyoung.

Manbalar 

K-pop guruhlar
Ver (usurper)

Ver ( - 219-yilda Rim imperatori vafod etgan

Verusning tarixi zamondoshi Gellius Maksimning taqdiriga oʻxshash ketar edi. Boshda u mingboshi boʻlib xizmat qilgan, ammo keyinchalik Rim senatori lavozimiga erishgan. Verus oʻz boyliklarini oshirish uchun armiyadan foydalangan va sharqiy viloyatlarda ofitser boʻlib olgan, shuningdek u Suriyada joylashgan va Heliogabalusni qoʻllab-quvvatlagan Galliya III legioni qoʻmondoni boʻlgan.

Koʻp vaqt oʻtmay, askarlar Geliogabalusni imperator sifatida koʻrishim uchun  218-219-yil qishda Verus legionerlarning gʻazabidan foydalanib, oʻzini imperator deb eʼlon qildi. Biroq, u yosh hukmdorni past baholadi. Geliogabal qoʻzgʻolonni bostirdi tashlagan va Verusni qatl etishga hukum qildi, shuningdek, uni qoʻllab-quvvatlagan  ham yaniy legionni tarqatib yubordi. Bundan tashqari, imperator legionning asosiy qarorgohi - Tir shahridan "italyan huquqi" ni olib tashladi va uni metropoliya maqomidan mahrum qilib tashlandi.

Adabiyotlar 

 Phoebe B. Peacock . Elagabalus qo'l ostidagi qasoskorlar. Verus    // De Imperatoribus Romanis.
219-yilda vafot etganlar
Veruz
Kamajutsu

— yaponlarning anʼanaviy metall oʻroqqa oʻxshash „kama“ quroli bilan jang qilish sanʼati.

Tarixi 
Oʻroqlardan foydalanish dunyoning koʻplab mamlakatlarida qadimdan maʼlum. Tinchlik davrida dehqonlar ularni qishloq xoʻjaligida, urushda va gʻalayonlar paytida qurol sifatida ishlatgan. Yaponiyada esa bu maxsus jang sanʼati sifatida rivojlangan.

Pichoqning shakli, tutqichning uzunligi, ularning oʻlchamlari va ulanish usuli maktablar orasida farq qiladi. Koʻpincha oʻroq biroz egilgan, ancha keng poʻlat pichoq boʻlib, uning uzunligi 13,5 dan 16,5 sm gacha, faqat ichkariga qaragan tomoni oʻtkirlangan. U uzunligi 36 dan 55 sm gacha bo"lgan, qizil eman daraxtidan tayyorlangan dastakka uncha katta boʻlmagan burchak ostida oʻrnatilgan. Mustahkamlash uchun tutqichning uchiga temir halqa qoʻyilgan.

Baʼzi maktablarda jang qilish texnikasi „oo-gama“ — „katta oʻroq“ yoki „nagatsuka-gama“ — „uzun tutqichli oʻroq“ deb nomlanuvchi boshqa turdagi oʻroq bilan ham oʻrganilgan. Uning yordami bilan odamlar va otlarning oyoqlarini kesish, chavandozlarning boshini uzish, nayza va qilich zarbalariga uning yordamida chap berish mumkin edi. „Kama“ bilan ishlashni koʻrib chiqqan"Bugei" samuray maktablarida kamajutsu deganda professional qurol ustasi tomonidan yaratilgan predmet bilan aniq tarzda ishlash koʻzda tutiladi. Bunday maktablarda oʻroq raqibga qarshi qaratilgan yaxshi „zirh teshuvchi“ qurol hisoblangan. Yaʼni, bunda tigʻ bilan ogʻir shikast yetkazish, mushaklarni, paylarni, hayotiy muhim vena va arteriya tomirlarini kesish tushuniladi.

Bir-biridan tutqich uzunligi, oʻlchami, tigʻning egrilik darajasi, tutqichga mahkamlash usullari bilan farq qiladigan oʻroqlar yapon jangchilari tomonidan qadimdan qoʻllanilgan. Ayniqsa, ular dengiz flotida juda keng qoʻllanilgan. Yaʼni, u yerda dushman qayiqlarini tortib olish  (jang qilish maqsadida dushman kemasiga oʻtib olish uchun) va kemalarning sayoz suvda harakatlanishini qiyinlashtirgan dengiz oʻtlarini kesib tashlash uchun ishlatilgan.

Kamajutsu sanʼati Yamamoto Muhen-ryu, Yagyu Shingan-ryu, Ikkan-ryu, Isshin-ryu, Kashima Shinkage-ryu, Kentoku-ryu va boshqa maktablarning oʻquv dasturlarida mavjud. Bunday oʻroqlar ninzyalar orasida ham juda mashhur edi. Qoidaga koʻra, ular kiyim ostida osongina yashirinadigan kichik qurollardan foydalanganlar. Ninzyalar oʻroqlardan nafaqat qurol, balki toʻsiqlar va tuzoqlarning arqonlari, shaqildoqlarga (ularni signal beruvchi tuzoq sifatida ishlatishgan, yaʼni, unga tegib ketilsa, oʻzidan maʼlum bir ovoz chiqaradi) biriktirilgan iplar, butalar, chakalakzorlar va zich oʻrmonlardagi oʻtish joylarini kesish uchun ham ishlatishgan.

Manbalar 

 
 
Yaponiya jang san'ati
Jutsu
Qadamboy Sultonov

Qadamboy Sharipovich Sultonov — oʻzbek iqtisodchisi va diplomati. 2019-yildan 2024-yilgacha Oʻzbekistonning Latviya, Litva, Estoniya va Finlandiyadagi elchisi.

Biografiyasi 
2002-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligida ish boshlagan.

2003—2006-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Tashqi ishlar byurosining attashesi va uchinchi kotibi lavozimlarida ishlagan.

2006—2010-yillarda Oʻzbekistonning Vashingtondagi elchixonasida attashe, soʻngra 3-kotib lavozimlarida ishlagan.

2010-yilda qisqa muddat Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining ikkinchi boʻlimi kotibi lavozimida ishlagan.

2010-2013 — Tashqi siyosatni oʻrganish tahlil markazi direktorining oʻrinbosari.

2013-2017 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining AQSh va Amerika mamlaklatlari bilan hamkorlik boshqarmasi boshligʻi.

2017-2019 — Oʻzbekistonning AQShdagi elchixonasi maslahatchisi.

2019-yildan 2024-yilgacha — Oʻzbekistonning Latviya, Litva, Estoniya va Finlandiyadagi elchisi.

Manbalar 

Oʻzbekistonning Finlandiyadagi elchilari
Oʻzbekistonning Latviyadagi elchilari
Oʻzbekistonning Litvadagi elchilari
Oʻzbekistonning Estoniyadagi elchilari
Yashayotgan insonlar
Sényő

Sényő (Hungarian pronunciation: [ˈʃeːɲøː]) — Vengriyaning sharqiy qismidagi Shimoliy Buyuk tekislikdagi Sabolcs-Szatmár-Bereg okrugidagi qishloq .

Geografiyasi 
U  maydonni qamrab oladi va 1399 nafar aholi istiqomat qiladi (2001).

Manbalar 

 Sényő község rasmiy veb-sayti
 Utazom.com: Senyo
Sabolcs-Szatmár-Bereg okrugining aholi punktlari
Muhammad al-Xusruvshohiy

(Abu Saad) Muhammad ibn Ahmad ibn Ali ibn Mujohid al-Xusruvshohiy (hijriy 472-yilning muharram oyi (milodiy 1080-yil)da tavallud topib, hijriy 548-yilning rajab oyi (milodiy 1154-yil)da vafot etgan) — qalbi pok, taqvodor, saxovatpesha, solih shayx boʻlgan.

Manbalar
Muhammad al-Xalxoliy

(Shamsuddin) Muhammad ibn Muzaffaruddin ibn ash-Shofiʼiy (Eronda hijriy 745-yil (milodiy 1345-yil)da vafot etgan) „al-Xalxoliy“, „al-Xatibiy“ nomlari bilan maʼlum boʻlgan, aqliy va naqliy bilimlar sohasida faoliyat olib borgan olim.

Asarlari 
 „Sharh mishkoti-l-masobih“ (al-Bagʻaviyning „Mishkotu-l-masobih“ asariga sharh", muallif uni „Tanviru-l-masobih“, yaʼni „Chiroqlarning nur taratishi“ deb nomlagan);
 „Manzuma fi-l-mantiq“ („Mantiq haqida manzuma“);
 „Sharhumuntahiyi-s-sual va-l-amal fi ilmayi-l-usul va-l-jadal“ („Usul va jadal ilmlari haqidagi savollar va umidlarning yakuni“);
 „Sharhutalxisi-l-miftoh“ (Qazviniyning ritorika haqidagi „Talxisu-l-mafotih“ asariga sharh");
 „Sharhu miftohi-l-ulum“ (Sakkokiyning „Miftohu-l-ulum“ — „Ilmlar kaliti“ asariga sharh".

Manbalar
Muhammad al-Xalxoliy (adib)

Muhammad Solih ibn Muhammadibn Said al-Xalxoliy (hijriy 1134-yil (milodiy 1722-yil)dan keyin vafot etgan) — fozil odam boʻlgan. Muhammad Sodiq al-Arjistoniydan taʼlim olgan.

Asarlari 
 „Risola fi maʼrifati-l-lohi va maʼrifati-n-nafsi“ („Allohni va oʻzini anglash haqidagi risola“);
 „al-Urvatu-l-vusqo“, („Mustahkam halqa“).

Manbalar
Muhammad al-Xalxoliy (muarrix)

Muhammad Boqir al-Xalxoliy (taxminan hijriy 1333-yil (milodiy 1915-yil)da Mashhadda vafot etgan) — muarrix va xatibiy olim boʻlgan.

Asari 
 „al-Jannot as-samon fi tavorixi-l-mashohidi-s-samoniya“ („Sakkizinchi obida tarixi haqidagi sakkizlik jannatlari“).

Manbalar
Muhammad al-Xorazmiy

(Abu Bakr) Muhammad ibn al-Abbos al-Xorazmiy (Xorazmda hijriy 333-yil (milodiy 945-yil)da tavallud topib, hijriy 383-yil ramazon oyi (milodiy 993-yil)da Nishopurda vafot etgan) — taniqli shoir va adib boʻlgan. Uni, koʻpincha, at-Tabariy deb ataganlar, chunki u Muhammad ibn Jarir at-Tabariy opasining oʻgʻli boʻlgan. Lug‘at va sheʼr yodlashda oʻz zamonasining yaktosi boʻlgan. Bolaligidayoq ilm izlab ayrim oʻlkalarga borgan. Yoʻl-yoʻlakay Sijistonga tashrif buyurgan va uning voliysi Tohir ibn Muhammadni avval madh, soʻngra mazax qilgan. Voliy esa uni hibsga olgan. Keyinchalik ozod etilib, oʻz sayohatini davom ettirgan. Damashqda bir muddat turgan, soʻngra Halab nohiyasida yashagan. Keyinchalik Nishopurga koʻchib borgan va u yerda doʻsti ibn Ibod bilan muloqotlar olib borgan. U ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilganlar.

Asarlari 
 „al-Javomiʼ“ matbaasida 1297-hijriy yilda chop etilgan „Devonu sheʼr“ („Devon“);
 „Majmuʼa rasoil“ („Maktublar toʻplami“);
 „Rasmu-l-maʼmur mina-l-bilod“ („Obod diyorning chizmasi“.

Manbalar
Muhammad al-Hokim

(Abu Abdulloh) Muhammad ibn Ali ibn Ahmad al-Hokimiy al-Xorazmiy (hijriy 531-yil (milodiy 1137-yil)da vafot etgan) — faqih, xatib, voiz, adib va shoir boʻlgan.

Asari 
 „Fath Manqishlogʻ“ („Manqishloqning fath etilishi“), muallif mazkur asarda al-Malik al-Muzaffar Otsiz Xorazmshohni madh etgan.

Manbalar
Muhammad al-Xorazmiy (Abu Abdulloh)

Muhammad ibn Muhammad ibn Arslon ibn al-Abbosiy al-Xorazmiy Ali ibn Ahmadal-Hokimiy, al-Xorazmiy (hijriy 568-yil (milodiy 1173-yil) vafot etgan) — muarrix boʻlgan.

Asari 
 „Tarixu Xorazm“ („Xorazm tarixi“).

Manbalar
Muhammad al-Xorazmiy (Zaynu-l-mashoyix Abul Fazl)

Muhammad ibn Abul Qosim al-Xorazmiy al-Baqqoliy, al-Hanafiy (hijriy 533-yil (milodiy 1139-yil)da vafot etgan) — mufassir, adib, nahvshunos va tilshunos olim boʻlgan. Laqabi — „Odamiy“. Arab tili va eʼrob boʻyicha saboqni az-Zamaxshariydan olgan, ustozidan keyin uning oʻrnini egallagan. Undan va boshqalardan hadis tinglagan.

Asarlari 
 „Tafsiru-l-Qurʼon“ („Qurʼon tafsiri“);
 „Miftohu-t-tanzil“ („Tanzil kaliti“);
 „al-Iʼjob fi ilmi-l-eʼrob“ („Eʼrob ilmiga taʼzim“);
 „al-Bidoya fi-l-maʼoniy va-l-bayon“ („Ritorika ilmiga kirish“);
 „Manozilu-l-arab“ („Arablarning manzillari“);
 „Tarojimu-l-aʼmom“ („Amakilarning tarjimai hollari“);
 „Taqvimu-l-lison“ („Tilni isloh etish“);
 „Azkoru-s-salot“ („Namozning zikrlari“);
 „Asroru-l-kizb“ („Aldovning sirlari“);
 „Iftixoru-l-arab“ („Arablarning faxrlari“).

Manbalar