MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Gʻarbiy Bug

Gʻarbiy Bug yoki Bug (, , ) — Ukraina, Belarus va Polshadagi daryo (koʻp qismi Belarus va Polsha chegarasidan oʻtadi), Visla daryosining oʻng irmogʻi. Uzunligi 831 km, havzasi maydoni 73470 km. Ukrainaning Lvov viloyatidagi podolsk qirlaridan boshlanadi. Lyub-lin qirlarining sharqiy chekkasi boʻylab va Mazovets — Podlyasa past-tekisligidan oqib oʻtadi. Zegjin suv omboriga quyiladi. Kuzgi yomgʻirlardan toshqinlar sodir boʻladi. Eng sersuv davri — mart, aprel, eng kamsuv davri — sentabr oyi. Dek. — mart oylarida muzlaydi. Pripyat va Neman daryolari bilan kanallar orqali bogʻlangan.

Oʻrtacha suv sarfi 160 m’/sek. Boshlanishidan 315 km davomida kema qatnaydi. Gʻ.B. sohillarida Brest, Sokal, Chervonograd, Kamenka-Bugskaya, Busk shaharlari joylashgan.
Gʻarbiy Gat togʻlari

Gʻarbiy gat togʻlari, Gʻarbiy Ghota togʻlari, Sahyadri — Hindiston yarim oroldagi togʻlar, Hindiston hududida. Dekan yassitogʻligining chekka gʻarbiy, baland qismi. Uzunligi 1800 km chamasida. Eng baland joyi 2698 m (Anaymudi choʻqqisi). Asosan, gneys va bazalt jinslardan tuzilgan. Gʻarbiy yon bagʻri Arabiston dengiziga zina-poyalar hosil qilib tushgan, sharqiy yon bagʻri Dekan yassitogʻligi tomon pasayib boruvchi qiya tekislik. Jan,da Nilgiri, Anaymalay, Kardamon togʻlari bor. Shimoliy qismi qirlardan iborat. Ikdimi subekvatorial, mus-sonli. Shamolga roʻpara yon bagʻirlarida yillik yogʻin 2000—5000 mm, shar-qida 600—700 mm. Gʻarbida doim yashil sernam va barg toʻkuvchi tropik oʻrmonlar, sharqida savanna va siyrak oʻrmonlar bor. Milliy bogʻlar tashkil etilgan.

 

Togʻlar
Pyemontcha Vikipediya

Pyemontcha Vikipediya — Vikipediyaning Pyemont tilidagi boʻlimi. Pyemontcha Vikipediya 2006-yilning mart oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Pyemontcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 
Rumincha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi 
 27-mart 2013-yil 60 000 maqola.

Manbalar

Havolalar 
 Pyemontcha Vikipediyaning statistikasi
 Pyemontcha Vikipediyaning statistik diagrammasi
 Pyemontcha Vikipediyaning statistik koʻrsatkichi 
 Pyemontcha Vikipediyaning mobil nusxasi

Pyemont tili
Gʻarbiy Koreya qoʻltigʻi

Gʻarbiy Koreya qoʻltigʻi - sariq dengizdagi qoʻltiq, Koreya va Xitoy qirgʻoqlari yaqinida. Chuq. 50 m gacha, qirgʻoqqa yaqin qismlari sayoz. Qoyatoshli orollar bor. Suv koʻtarilishi har yarim sutkada takrorlanadi (balandligi 10 m gacha). Asosiy portlari; Nampxo, siniyju (KXDR), Dandun, Dalyan va Lyuyshun (Xitoy).

 

Qoʻltiqlar
Gʻarbiy Osiyo

Gʻarbiy osiyo, Old Osiyo - Osiyo qitʼasining gʻarbiy va jan.-gʻarbiy qismida joylashgan hududlarning shartli nomi. Gʻarbiy Osiyoga tabiiy jihatdan Kichik Osiyo, Arabiston, Sinay yarim orollari va ularga yondosh orol va hududlar (Kipr, Kavkaz boʻyni, Sharqiy Tavr togʻlari va Eron togʻligining katta qismi, Mesopotamiya pasttekisligi hamda Oʻrta dengizning sharqiy sohilidagi hududlar, xususan, Levant oʻlkalari) kiritiladi. Maydoni 7,5 mln. km. Tektonik tuzilishiga koʻra Ara-biston va Sinay yarim orollari qad. Gondvana materigining boʻlaklari boʻlib, platforma tuzilishiga ega. Gʻarbidan Katta Afrika yer yorigʻining shim. qismi oʻtgan. Iordan daryosi vodiysi, Oʻlik dengiz, Aqoba qoʻltigʻi, Qizil dengiz shu yoriqda joylashgan. Gʻarbiy Osiyoning katta qismi togʻlardan iborat. Kichik Osiyo, Kavkaz jan. va Sharqiy Tavr togʻlari Alphimolay geosinklinal oʻlkasida. Relyefi notekis, baland yosh tizmalar keng va chuqur vodiylar bilan kesilgan. Seysmik faol zona, harakatdagi va soʻngan vulkanlar bor. Iqlimi subtropik va quruq tropik. Arabiston yarim orolning katta qismi choʻl, koʻp qismi qumli choʻllar, shim.da quruq dashtlar bor. Kichik Osiyoning shim. qismlari, Kavkaz jan.-gʻarbining iklimi nam subtropik boʻlib, doim yashil oʻrmon va butazorlar bilan qoplangan. Gʻarbiy Osiyo neft va gazga eng boy oʻlkalardan. Qad. madaniyat markazlaridan. Suv bor joylar qadimdan oʻzlashtirilib, vohalarga aylantirilgan. Yirik shaharlar bor. Xristian, yahudiy, islom dinlarining markazi.

Gʻarbiy Osiyoda Armaniston, Bahrayn, BAA, Gruziya, Iordaniya, Iroq, Isroil, Kipr, Quvayt, livan, Misr (Osiyo qismi), Ozarbayjon, Saudiya Arabistoni, Suriya, Turkiya, Ummon, Falastin, Eron, Yaman, Qatar davlatlari joylashgan.
Gʻarbiy Pontiya togʻlari

Gʻarbiy pontiya togʻlari - Tur kiyadagi togʻlar, Pontiya togʻlarinit bir qismi. Qizilirmoq daryosidan gʻarbda. Uz. 475 km. Eng baland joyi 2600 m (Dalatepa togʻi).

Togʻlar
Turkiya
Gʻarbiy Sibir artezian havzasi

Gʻarbiy Sibir artezian havzasi — dunyodagi eng yirik artezian havzalardan biri; Gʻarbiy sibir tekisligida joylashgan. Maydoni qariyb 3 mln. km. Havzaning suvli majmualari mezo-kaynozoy choʻkindi yotqiziqlarining qatlamlari va Gʻarbiy Sibir plitasining burmalangan poydevori jinslari bilan bogʻ-liq. Gʻ.Gʻarbiy sibir artezian havzasih. kesmada 2 gidrogeologik qavatga boʻlinadi. Yuqori qavat — oligotsen, neogen (havzaning jan. qismi) va antropogenning suvli majmualaridan tashkil topgan. Havzaning markaziy va shim. qismlaridagi suv koʻproq chuchuk (NSO,—Sa, NSO,— №Sa tarkibining minerallanishi 1,0 g/l gacha) suv taʼminoti uchun yarokli; havzaning jan. qismida suv koʻpincha 10—15 g/l gacha minerallashgan, kimyoviy tarkibi ham xilma-xil. Kuyi qavat boʻr va yura davrlari yotqiziqtarining suvli majmu-asini va poydevorning yer yuzasiga yaqin boʻlgan qismini oʻz ichiga olgan. Suvli qatlamlar havzaning faqat chek-kasida, ayniqsa, gʻarbiy qismida yer yuzasiga chiqqan. Bu yerda havza pastki qavatidagi yer osti suvlari zaxiralarining koʻpayishi kuzatiladi, suv taʼminoti uchun yaroqli boʻlgan chuchuk suvlar bir necha 100 m ayrim xollarda 1200 m gacha va undan ham koʻproq chuqurlikkacha boʻladi. Havzaning ichki qismida quyi qavatning yer osti suvlari 1000 m dan pastda joylashgan. Burgʻi quduqlari bilan ochilganda suv otilib yoki oqib chiqadi. Yer osti suvlarining minerallashganligi 20—30 g/l yoki undan ortiq. Yura yotqiziqlarida va plita poydevori hosilalarida 2500 m dan pastda 80 g/l gacha quruq qoldiqli shoʻr suvlar ochilgan. Suvning tarkibi: S1— N8, S1—Sa —N8 li. Gʻ.Gʻarbiy sibir artezian havzasih. markaziy qismidagi yuqori minerallashgan suvlar va shoʻr suatar uchun bromning 150– 200 mg/l va yodning 30–40 mg/l va undan ortiq tarkibi xos. Yer osti suvlarining temperaturasi 2500 – 3000 m chuqurlikda 100—150° ga yetadi. Quyi qavatning suvli majmualari bilan yirik neft va gaz zaxiralari bogʻliq. Havza yer osti suvlarini oʻrganish 19-asrning oxirlaridan boshlangan.
Gʻarbiy Sibir neft-gazli havzasi

Gʻarbiy Sibir neft-gazli havzasi — Gʻarbiy Sibir tekisligida joylashgan, dunyo boʻyicha eng yirik neft-gazli havza. Maydoni 3,5 mln. km:. Tektonik jihatdan Gʻ.Gʻarbiy sibir neft-gazli havzasi-g.h. Gʻarbiy Sibir plitasida joylashgan, gʻarbda Uralning gersin burmalanishlari, sharqda Sibir plat-formasining qad. doʻngliklari, jan.da Qozogʻiston, Oltoy, Tom-Kolivan, Olatov va Gʻarbiy Sayan burmalanishlarining kaledon va gersin struktu-ralari bilan chegaralangan. 1953-yil burgʻi quduqlari yordamida Ob daryosining quyi qismida dastlabki gaz koni va 6 yildan soʻng Konda daryosida neft koni topilgan. 1971-yilning mart oyiga kelib esa, 168 ta neft, gaz va gaz-neft konlari ochilgan. Havza hududi yura, boʻr, paleogen, kamroq darajada neogen davrining terrigen yotqiziqlaridan tashkil topgan. Hav-zaning neft-gazliligi yura va boʻr davri yotqiziqlari bilan bogʻliq, kesimda qumtoshlarning 40 dan ortiq mahsuldor qatlami ajralib turadi. Neftli va neft-gazli uyumlarning koʻp qismi (80% dan ortiq) 2000– 3000 m chuqurlikda; gazli va gaz-kon-densatli uyumlar (80% chamasi) 2000 m chuqurlikda toʻplangan. Hududdagi neft konlari kabi gaz konlari ham yuqori debitli (neft 200 t/sut, gaz 5 mln. m3/sut). Gʻ.Gʻarbiy sibir neft-gazli havzasig.h. nefti kimyo sanoati uchun qimmatbaho xom ashyodir. Zichligi 0.88 g/sm3dan ortiq emas, tarkibida oltingugurt miqdori kam (1,1% gacha), parafin 0,5% dan kam, benzin fraksiyalarining tarkibi yuqori (40—60%). Yura yotqiziqlaridagi neft boʻr yotqiziqlaridagiga qaraganda ancha yengil. Gaz tarkibida 90—98% metan, 1—4% ogʻir uglevo-dorodlar, 3—6% azot, 0,1—2% ugle-rod ikki oksidi mavjud.
Gʻarbiy Sibir tekisligi

Gʻarbiy Sibir tekisligi (pasttekisligi) — Yer sharidagi yirik akkumulyativ tekisliklardan biri. Qozogʻiston past togʻlari tekisligi va Oltoy togʻlaridan shim.da va gʻarbda Ural togʻlari, sharqda Oʻrta Sibir yassitogʻligi orasida joylashgan. Shimoliy dan janubga 2500 km, gʻarbdan sharqqa 1000–1900 km ga choʻzilgan, maydoni 3 mln. kmga yaqin. Yer yuzasi tekislik. Balandligi 50–150 m dan (shim. va markaziy qismida) 300 m gacha (gʻarbi, jan. va sharqida). Yer yuzasi tekislik. Gʻ.Gʻarbiy Sibir tekisligi gersin burmalanishi davrida hosil boʻlgan. Zamini paleozoy yotqi-ziqlaridan tuzilgan boʻlib, ularning usti dengiz va quruqlik mezokayno-zoy jinslari (gil, qumtosh, mer-gel) bilan qoplangan. Eng yosh, antropogen yotqiziqlari jan.da allyuvial va koʻl yotqiziqlari, shim.da muzlik, dengiz va muzlik-dengiz yotqiziqlaridan iborat. Boʻsh qatlamlarda chuchuk va minerallashgan yer osti suvlari (jumladan, namakoblar), shuningdek, qaynoq sushgar (100—150° gacha) bor. Foydali qazilmalardan neft va tabiiy gazning katta konlari topilgan.

Iqlimi kontinental, sovuq. Oʻrtacha yillik temperaturalar shim.da —10,5% jan.da 1—2°, yanvarning oʻrtacha temperaturasi shim.da —28°, jan.da —16°, iyulniki shim.da 4°, jan.da 22°. Vegetatsiya davri chekka jan.da 175—180 kun. Yillik yogʻin tundra va dasht zonalarida 200–250 mm, oʻrmon zonasida 500–600 mm. Tekislik hududidan umumiy uz. 250 ming km dan ortiq 2000 daryo oqib oʻtadi. Eng yiriklari — Ob, Yenisey, Irtish. Tekislikning shim. tundra zonasi boʻlib, tun-dra arktika va gleyli tundra tuproqlarida arktika oʻsimliklaridan yoʻsin va lishaynik oʻsadi, jan.ni esa butazor tundra qoplagan. Jan.-rokda oʻrmonli tundra mintaqasi boʻlib, torf-gleyli, gleylipodzol va botqoq tuproqtarda butazor tundra, qrraqaragay-tilogʻoch va botqoq oʻsimliklari oʻsadi. Gʻ.Gʻarbiy Sibir tekisligining kattagina qismi oʻrmon (oʻrmon-botqoq) zonasiga mansub. Podzol tuproqlarda qoraqaragʻay, oqqaragʻay, kedr, qaragʻay, sibir tilogʻochi oʻsadi. Qoʻgngʻir ayiq. silovsin, rosomaxa, suvsar, qun-duz, kolonok, sobol, los, sibir yeligi, burunduq, ondatra yashaydi.
Gʻarbiy shamollar oqimi

Gʻarbiy shamollar oqimi -Jan. yarim shardagi yuza oqim, gʻarbdan sharqqa yoʻnalgan. taxminan 40° va 55° j.k.lar oraligʻida Atlantika, Hind va Tinch okeanlarni kesib oʻtib, Yer sharini aylanib chiqadi. Uzunligi 30 ming km, eni 1000 km chamasida. Suvining temperaturasi shim. qismida 12—15° dan jan.da 1—2° gacha oʻzgaradi. Yuza qatlamidagi tezligi 0,4—0,9 km/soat, chuqur qismida 0,4 km/soatgacha. Gʻarbiy shamollar oqimio.dan Atlantika okeanida Ben-galiya oqimi, Hind okeanida Gʻarbiy Avstraliya, Tinch okeanda Peru oqimlari ajralib chiqadi. Gʻarbiy shamollar oqimio. zonasida tez-tez kuchli boʻronlar boʻladi.
Gʻarbiy Shpitsbergen

Gʻarbiy Shpitsbergen - Shpitsbergen arxipelagidagi eng katta orol, Norvegiya hududi. Maydoni 39 ming km². Qirgʻoqlari fordli. Yer yuzining katta qismi togʻlik. Eng baland joyi 1712 m (Nyuton togʻi). Metamorfik va choʻkindi, qisman otqindi jinslardan tuzilgan. Soʻngan vulkanlar va issiq buloqlar bor. Hududining yarmidan ortigʻi muzlik (21,2 ming km²). Iqtimi arktika iqlimi. Yillik yogʻin gʻarbida 300–400 mm, markaziy qismida 200 mm. Asosan, qor shaklida yogʻadi. Oʻsimlik kam. Tosh-koʻmir qazib olinadi. Maʼmuriy markazi — Longir. Rezervatlar tashkil etilgan.

Orollar
Gʻarbiy Hindiston tizmasi

Gʻarbiy Hindiston tizmasi — Hind okeanidagi suv osti oke-an oʻrtaliqtizmasi. Afrika—Altark-tika va Markaziy Hindiston tiz-malari oraligʻida joylashgan. Uzunligi 3600 km, eni 700 km gacha. Tizma ustidagi eng kam chuqurlik 251 m. Tizmalarning nisbiy balandligi 1000– 2000 m. Tub jinslar yuzaga chiqib yotadi. Gʻ.Gʻarbiy hindiston tizmasi oʻqqismida rift struk-turasi aniq koʻrinib turadi. Seysmik faol zona.
Firuz Gʻarib

Firuz Yusupovich Gʻarib (1946.19.8. Samarqand) — immunolog olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1998), tibbiyot fanlari doktori (1978), professor (1983), SamTI davolash fakultetini tugatgach (1970), shu institutda oʻrganuvchi-tadqiqotchi, assistent, immunologiya boʻlimi mudiri (1970—76), Samarqand markaziy ilmiy laboratoriya mudiri (1976—80), Toshkent tibbiyot akademiyasining mikrobiologiya, virusologiya, immunologiya kafedrasi mudiri (1980—95). "Sogʻlom avlod uchun" nodav-lat xalqaro xayriya jamgʻarmasi direk-tori oʻrinbosari (1995—97), Toshkent vaksina va zardoblar ilmiy tadqiqot instituti direktori (1997—2003), ayni vaqtda "Immunomed" firmasi direktori. Ilmiy faoliyati immunologiya. virusologiya va mikrobiologiyaga oid. Uning rahbarligida mamlakatimizda ilk bor organizmning immun hola-tini tiklovchi "Immunomodulin" preparati ishlab chiqildi. Oʻzbekiston immunologlari ilmiy jamiyati prezidenti (1983—90).

Manbalar 
 Splenosorbsiya u detey, T., 1995; Immunozavisimne bolezni, T., 1995.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1946-yilda tugʻilganlar
19-avgustda tugʻilganlar
Gʻaribiy

Gʻaribiy (15-asr) - q. Muhammad Ali.
Volapukcha Vikipediya

Volapukcha Vikipediya — Vikipediyaning Sunʼiy tillar hisoblanmish volapuk tilidagi boʻlimi. Volapukcha Vikipediya 2003-yilning fevral oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Volapukcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi. esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 
Volapukcha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi 
 23-avgust 2007-yil: 50.000 maqola
 5-setyabr 2007-yil: 90.000 maqolaga yaqinladi 
 8-sentyabr 2007-yil: 100.000 maqola<

Manbalar

Havolalar 
 Of bots and conlangs: the Volapük Wikipedia
 Volapuko jam superas Esperanton en Vikipedio 
 http://everythingscorner.blogspot.com/2007/10/wikipedia-in-volapk-exponential-growth.html
 https://millosh.wordpress.com/2008/01/01/resources-for-the-volapuk-case/
 http://www.aclweb.org/anthology/U/U09/U09-1004.pdf
 Benokömö! Ini Vükiped Volapükik!

Volapuk tili
Gʻaribiy (maʼnolari)

Gʻaribiy:

 Gʻaribiy (15-asr
 Gʻaribiy (shoir) (taxallusi; asl nomi Mulla Umrzoq Abduvali oʻgʻli) (1877, hoz.
Gʻaribiy (shoir)

Gʻaribiy (taxallusi; asl nomi Mulla Umrzoq Abduvali oʻgʻli) (1877, hozirgi Fargʻona shahri oʻrnidagi Yormozor qishlogʻi — 1961, Fargʻona viloyati Chimyon qishlogʻi) — shoir. Huvaydo shajarasidan. Buxoro madrasalarida oʻqigan. Hirotlik Islom shayx piri murshidi tariqatida boʻlgan. Ota kasbi gilkor — suvoqchilik bilan shugʻullangan.

Gʻ. asosan oʻzbek tilida, qisman forstojik tilida ijod qilgan. Adabiy merosi 14000 misra atro-fida, sheʼrlari 1000 ga yaqin. Ulardan 850 tasi gʻazal, 70 muxam-mas, qolganlari mumtoz sheʼriyatning turli janrlarida yozilgan. 1911-yilda "Gʻaribiy" taxallusi bilan yozgan sheʼrlarini toʻplab, devon tuzgan. 1917—26 yillarda "Muxbir", 1926-yildan umrining oxirigacha "Shuhrat" taxalluslarida ijod qilgan. Gʻ. Muqimiy, Furqat, Rojiy, Firoqiy, Charxiy kabi shoirlar bilan adabiy hamkorlikda boʻlgan. Sheʼrlarining koʻpchiligi falsafiy-didaktik, diniy-axloqiy maz-munda. Ularda olam, inson hayotining mohiyati, sevgimuqabbat, vafo-sadoqat, hayo, iffat, qanoat, shukr kabilar haqida fikr yuritgan. Kibru havo, taʼma, bad-nafslikni qoralagan, jamiyatdagi haqsizliklardan shikoyat qilgan. Asarlari turli bayoz va toʻplamlardan oʻrin olgan, 20-yillarda mat-buotda eʼlon qilingan. 1951—54 yillarda siyosiy qatagʻonga uchrab qamalgan. Shoirning "Devon"i, "Bayoz"i, sheʼriy toʻplamlari qoʻlyozmalari Qoʻqon adabiyot muzey-ida, sheʼriy toʻplamining dastxat nusxasi qoʻqonlik A.Madaminov qoʻlida saqtanadi.

Begali Qosimov

Shoirlar
Buxoro madrasalarida tahsil olganlar
Gʻarchiston

Gʻarchiston, Garchiston, Gʻariston — ilk oʻrta asrlarla Murgʻob daryosining yuqori oqimida joylashgan togʻli viloyat. Arab manbalariga koʻra, bu viloyat shohlari "baraz banda" yoki "shor" unvoni bilan yuritilgan. Shu tufayli bu viloyatni baʼzan Gʻar-jash-Shor deb ham atashgan. "Gʻ." atamasi baqtriycha "gʻar" — "togʻlar" yoki "gʻar-cha" — yaʼni "togʻlik" maʼnosida, togliklar yurti, mamlakatini anglatgan. 20-asr boshida ham Oʻrta Osiyoning past-tekisliklari aholisi Zarafshonning yuqori oqimi boʻylari va Pomirdagi togʻliklarga nisbatan "gʻalcha" atamasini qoʻllagan.

"Shohnoma"da Gʻ. "Gʻarchgon" shaklida qayd etilgan. Rivoyatlarga koʻra, Eron shohi Feruz (Peroʻz) Gʻ. hokimi yordamida birodari Hurmuzd ustidan gʻalaba qozongan. 826—827 yilda Abdulloh ibn Tohir hukmronligi davrida Gʻ. viloyati xalifalikka 100 ming dirham va 1 yoki 2 ming qoʻy miqdorida xiroj toʻlagan. 10-asrda Gʻ. hokimlari Gʻuzganon shohiga tobe boʻlishgan. Ular somoniylarga xiroj toʻlamay, faqat sovgʻa-salom yuborganlar, xolos. Gʻ.da 10 ta shahar, qishloq va jome masjidlari boʻlgan. shaharda hokim sagyuylari, rabotlar Gʻ.ning bosh shahri Obshin (yoki bashin) Marvarrud daryosi boʻyida joylashgan. Gʻ.da yetishtirilgan sholi xuroson va Balxning boshqa shaharlariga chiqarilgan. 10-asrda Gʻ.da, shuningdek, karramiylar mazhabi tarafdorlari keng tarqalgan. Abbo-siylar xalifaligi davrida Gʻ.ning oʻz zarbxonasi boʻlgan. Gʻ.ni koʻp asrlar idora etib kelgan shoriylar sulolasi 1030 yil sulton Mahmud Gʻaznaviy tomonidan tugatilgan. 17-asrda Gʻ. keng, obod viloyat boʻlib, unda 50 ga yaqin qishloq, shuningdek, koʻplab togʻ qalʼalari va istehkomlari joylashgan.

Adabiyot 
 Kamaliddinov Sh.S., Isto-richeskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toxaristana po araboyazmchnsh istochnikam IX - nachala XIII vv„ T., 1996.

 

Oʻrta Osiyo
Tarixiy viloyatlar
Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi

Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi — Oʻzbekiston matbuot va axborot agentligi tizimiga kiradi. Oʻzdavnashrning adabiy-badiiy boʻlimlari negizida 1957-yil „Adabiyot va sanʼat nashriyoti“ nomi bilan tashkil etilgan.

1964-1966-yillarda ushbu nashriyot „Toshkent“ badiiy adabiyot nashriyoti, 1966-yildan esa „Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti“ deb nomlangan.

2002-yil 10-apreldan „Yozuvchi“ nashriyoti (1990-yildan faoliyag koʻrsatgan) va Rangli bosma fabrika bilan birlashtirilib, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi tashkil etilgan.

Asosiy faoliyat yoʻnaliish mumtoz, hozirgi zamon va jahon adabiyoti namunalari, bolalar adabiyoti, ommabop va sanʼatga oid turli kitob va albomlar, risolalar, darsliklar, buklet va plakatlar chop etishdan iborat.

Nashriyotda Alisher Navoiyning 15 jildli asarlari, Firdavsiyning „Shohnoma“ asari, Mashrab, Bedil, Bobur, [[Nodira], Uvaysiy, Furqat kabi oʻzbek mumtoz shoirlarining, Abdulla Qodiriy, Choʻlpon, Fitrat, Usmon Nosir, Gʻafur Gʻulom, Oybek, Mirtemir, Erkin Vohidov, Abdulla Oripov kabi yozuvchi va shoirlarning asarlari chop etilgan.

Kitob grafikasi maktabini yaratgan rassomlar: I. Kiriakidi, A. Bobrov, A. Mamajonov. D. Sirin, M. Kagarov va boshqalar albom, plakat, bukletlar va turli alabiyotlarni badiiy tomondan bezashda faol qatnashgan. Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi 2004-yilda 130 nomda 2120 ming nusxada kitob nashr etgan.

Havolalar 
 Rasmiy sayt

Oʻzbekistondagi nashriyotlar
Gʻafurbekov Toʻxtasin Botirovich

Gʻafurbekov Toʻxtasin Botirovich (1939.7.5. Fargʻona) — musiqashunos olggm. Oʻzbskisgonla xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1989), sanʼatshunoslik fanlari doktori (1990), professor (1989). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1969). Sanatshunoslik institu-nitl ilmiy xodim (1967-73), dnrektor (1992— 98). bosh ilmny xodpx, (1998 i. dan). aini paytda Oʻzbekiston konservatoriyasida konsertmeiyeter (1961 —69), oʻqituvchi (1966-yildan), kafedra (1983-90 va 2003-yildan). gor (1989 — 92). Ilmiy faoliyagi oʻzbek mil.tni musiqa sanʼatgg hamda Gʻarb kompozntorlpk ijodnyoti, jumladan. musiqiy orggentalizm masalalariga bagishlangan. Bastakorlik nazariyasiga katta hissa qoʻshgan. Maxsus darslpk (mas, "Oʻzbek muspqasgg garggxi". T., 1981 va boshqa.). oʻquv qoʻllanmalari, lugʻatlarnn nashrga tanyorlagan. Bir necha xalqaro ig\chgy anjuman qatnash-chism va tapichpletchilarggdan. Tadqi-qot.tarp Gʻvropa va Osiyo mamlakatlarida nashr etilgan.
Gʻafurjon qiziq Mamayusupov

Gʻafurjon qiziq Mamayusupov (1892, Uchqurgʻon tumani Qayqi qish-logʻi — 1965, Namangan) — xalq qiziqchisi. Otasi Mamayusuf Mama-yunusov ashulachi va askiyachi oʻtgan. 15 yoshidan Normat ogʻiz toʻdasida qiziqchilik qilgan. 1911 — 15 yillar Andi-jonda Rustam surnaychi toʻdasida, 1918—20-yillar boshqa turli toʻdalarda faoliyat koʻrsatgan. 1923-yildan namanganda xalq komediyalarida kulgi-li, xarakterli obrazlar yaratgan, baʼ-zan ayollar rolini oʻynagan, dor ustida ham qiziqchilik qilgan. Chust (1931—33), Namangan (1938-39) teatrlarida doirachi boʻlgan. Aʼzam qiziq, Orif garmon, Ibrohim qizik, Aka Buxor, Toʻra qiziqchilar bilan hamkorlikda ishlagan.
Ashir Gʻafurov

Ashir Gʻafurov (1876-1941) - yogʻoch oʻymakori, naqqosh. Gʻ. ijodida islimiy naqsh, choka pardozni keng qoʻllagan, zaminni chekma usulida bezagan; dilali oʻyma eshik va darvozalar ustasi sifatida tanilgan. Oʻzbekiston xalq xoʻjaligi koʻrgazmasi (hozirgi Badiiy koʻrgazmalar direksiyasi binosi)ga 2 tabaqali eshikni tayyorlashda qatnashgan, eshik dilalari va atrofidagi hoshiya naqshlarni ishlagan (na-qshlar orasida imzosi bor).

Manbalar
Vali Gʻafurovich Gʻafurov

Vali Gʻafurovich Gʻafurov (1913. 27.10. — Toshkent - 1987.27.5) - gidrogeolog olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1974). Geol.-mineralogiya fanlari doktori (1964), professor (1968). Oʻrta Osiyo politexnika institutini tugatgan (1936). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasininglaboratoriya mudiri (1940—43). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining geologiya instituti di-rektori (1944—47). Oʻrta Osiyo universitetining dotsenti (1948—57). Oʻzbek gid-rogeologiya tresti rahbari (1957—64), "Gidroingeo" instituti sel boʻyicha laboratoriya mudiri (1964—1965), Andijon paxtachilik instituti gidrogeologiya kafedrasi mudiri (1965—67). Toshkent q.h. instituti tuproqshunoslik kafedrasining professor (1967—75). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining seysmologiya instituti katta ilmiy xodimi (1975), muhandislik seysmologiya laboratoriyaning mudiri (1976 dan). Ilmiy ishlari gidrogeologiya, muhandislik geol.si va seysmologiyaga bagʻishlangan.

Manbalar 

 Voprosi orosheniya selinnnx zemel Golodnoy stegsh, T., 1968.

 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1913-yilda tugʻilganlar
27-oktyabrda tugʻilganlar
1987-yilda vafot etganlar
27-mayda vafot etganlar
Mahmudjon Gʻafurov

Mahmudjon Gʻafurov (1917.20.10 — Toshkent — 2000.5.1) — xonanda (tenor), aktyor. Oʻzbekiston xalq artisti (1950). 1939-yildan Muqimiy teatrida aktyorxonanda. shuningdek, Navoiy teatri yakkaxon xonandasi (1951 — 53). Muqimiy teatrida sahnalashtirilgan musiqali dramalarda Tohir (T.Jalilov, "Tohir va Zuhra"), Alpomish (T.Jalilov, "Alpomish"), Haydar (T.Jalilov, "Nurxon"), Subhonqul (S.Boboyev, "Vatan ishqi"), Tursunali (M.Leviyev, "Oltin kul") kabi bosh qahramonlar obrazlari Gʻ. ijrosida oʻzining hayotiy talqinini topgan. Navoiy teatrida Qodir (T.Sodiqov, R.Glier, "Gulsara"), Farhod (G.Mushel, Yu.Rajabiy "Farhod va Shirin"), Qays (T.Sodiqov, R.Glier, "Layli va Majnun"), Tohir (T.Jalilov, B.Brovsin, "Tohir va Zuhra") va boshqa partiyalarda muvaffaqiyat qozongan. Keng, toʻla ovoz sohibi Gʻ.ning xonandalik uslubi yuqori dramatik mahorat, his-tuygʻularga boy, yorqin ijro, yaxlit badiiy obrazlari bilan ajralib turadi. 1960—70 yillarda Gʻ. ijodining boshqa yangi qirralari Shayx (T. Toʻla; I.Akbarov, "Qizbuloq"), Hota.m Soliyev (Z.Fatxullin; I.Akbarov, "Kumush toʻy") kabi xarakterli rollarda namoyon boʻldi. Ayni paytda Gʻ. operetta ustasi sifatida ham tanilgan: Petro (N.Lisenko, "Poltavalik Natalka"), rajami (I.Kalman, "Bayadera") va boshqa Gʻafurov Navoiy, Mashrab, Muqimiy, Furqat, Maxtumquli gʻazallari bilan aytiladigan mumtoz qoʻshiqlarning mohir ijrochisi. "Mehnat shuhrati" ordeni bilan mukofotlangan (1998).

Manbalar 

 

Oʻzbekiston xalq artistlari
1917-yilda tugʻilganlar
20-oktabrda tugʻilganlar
2000-yilda vafot etganlar
5-yanvarda vafot etganlar