MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Vcha

Vcha (; barcha bosh harflarda stilize qilingan) — Los-Anjelesda joylashgan Amerikalik qizlar guruhi, JYP Entertainment va Republic Records tomonidan "A2K realiti-tanlov shousi" orqali tashkil etilgan. Guruh olti a`zodan iborat: Lexi, Camila, Kendall, Savanna, KG va Kaylee.

Ism 
Vcha koreyscha "비춰" (RR: Bichwo) soʻzidan olingan boʻlib, "yorqinlash" degan maʼnoni anglatadi. Uning maqsadi butun dunyodagi muxlislarni yoritish va ilhomlantirishdir.

Tarix

A2K va debyutdan oldingi 
A2K 2023-yilgi Amerika realiti-tanlov shousi edi. Serial JYP Entertainment va Republic Records o'rtasidagi hamkorlikdagi loyiha bo'lib, uning maqsadi global auditoriya uchun mo'ljallangan K-pop tizimidan foydalangan holda birinchi amerikalik qizlar guruhini tashkil etish edi.

Ularning debyutdan oldingi singl albomi "SeVit (New Light)" 2023-yil 22-sentyabrda "Y.O.Universe" bosh singli tomonidan qo'llab-quvvatlangan.

Ularning debyut oldidan ikkinchi singli "Ready for the World" 2023-yil 1-dekabrda chiqdi. Guruhning rasmiy debyut singli "Girls of the Year" 2024-yil 26-yanvarda chiqdi. 2024-yil yanvarida eʼlon qilindi. Twice guruhining "Ready to Be World Tour"ning beshta shousining ochilish marosimida ishtirok etadi.

Aʼzolar 
Lexi () – leader
 Camila ()
 Kendall ()
 Savanna ()
 KG ()
 Kaylee ()

Diskografiya

Singl albomlar

Videografiya

Kliplar

Singllar

Havolalar

Manbalar 

K-pop guruhlar
Yavuz Ağıralioğlu

Yavuz Ağıralioğlu (1972-yil 1-fevral; Çaykara tumani, Trabzon, Turkiya) – turk siyosatchisi. „İYİ“ Partiyasining Istanbuldagi sobiq deputati. 2020—2022-yillarda „Türk Dünyası ve Yurtdışı Türkler“ tashkiloti rahbari.

Biografiyasi 
Yavuz Ağıralioğlu 1972-yil 1-fevral kuni Trabzonning Çaykara tumanidagi Eğridere qishlogʻida tugʻilgan. Otasining ismi Mustafo, onasining ismi Xadicha. 6 yoshiga qadar Eğridere qishlogʻida yashagan boʻlib, keyinchalik oilasi Yozgatning Sorgun shahriga koʻchib oʻtgan. Boshlangʻich, oʻrta hamda litsey taʼlimini Sorgun shahrida tamomlagan Ağıralioğlu Anqara universiteti Siyosiy fanlar fakulteti xalqaro aloqalar boʻlimini tamomlagan.

Siyosiy faoliyati
1995—1997 yillarda „Alperen Ocakları“ yoshlar tashkilotining bosh raisli; Muhsin Yazıcıogʻlu raisligi davrida  „Büyük Birlik Partisi“ MKYK aʼzosi va rais oʻrinbosari lavozimlarida faoliyat olib borgan. U 2011 yilda Buyuk birlik partiyasi raisligiga nomzod sifatida koʻrsatilgan. 2011-yildan buyon „Türkiye İnisiyatif“ markazining rahbaridir.

Yavuz Ağıralioğlu 2018-yilning may oyida İYİ partiyasiga kelib qoʻshilgan va 2018-yil Turkiyada boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda İYİ Partiya Istanbul deputati etib saylangan. U, shuningdek, 2018-yil iyulidan 2019-yil iyuligacha İYİ partiyasi parlament guruhi raisi oʻrinbosari lavozimida faoliyat olib borgan. 2019—2020 yillarda İYİ partiyasi matbuot kotibi, 2020—2022-yillarda „Türk Dünyası ve Yurtdışı Türkler“ tashkiloti rahbari boʻlgan.

2023-yilgi Turkiya prezidentlik saylovida Millatlar ittifoqidan umumiy prezidentlikka Kemal Kılıçdaroğlu nomzod boʻlishiga va Millat ittifoqining HDP bilan Kılıçdaroğlu foydasiga kelishuviga qarshi chiqib, saylovlarda Kılıçdaroğluga ovoz bermasligini maʼlum qilgan. 2023-yil 28-martda u 5 yil faoliyat olib borgan „İYİ“ partiyasidan isteʼfoga chiqdi.

2024-yilgi mahalliy saylovlardan keyin mustaqil partiya tuzishini maʼlum qilgan.

Oilasi
Yavuz Ağıralioğlu oilali va 3 nafar farzandi bor.

Manbalar
Zi Qar muhofazoti

Zi Qar muhofazoti (, ) Iroqning janubida, Arabiston yarim orolida joylashgan muhofazot. Maʼmuriy markazi — Nosiriya shahri. 1976-yilgacha muhofazot Muntafiq muhofazoti deb nomlangan. Zi Qar Shumerning qadimgi Iroqdagi sivilizatsiyasi markazi boʻlib, Ur, Eridu, Lagash, Larsa, Girsu, Umma va Bad-tibira xarobalari shu yerda joylashgan. Muhofazotning janubiy hududida Mesopotamiya botqoqlari mavjud.

Boshqaruv 
 Gubernator: Ahmed Gʻeni al-Xafagiy
 Gubernator oʻrinbosari: Ahmed al-Sheik Taha
 Viloyat kengashi raisi: Ihsan al-Taei

Zamonaviy Zi Qar 
Muhofazotda Ar-Rifai, Qalat Sukkar, Al-Shatra, Al-Gʻarraf, Suq al-Shuyouk, Xamisiya va Al-Chibayish kabi shaharlar mavjud. 

1990-yillarning oʻrtalarida gubernator boʻlgan Tohir Jalil Habbush at-Tikritiy keyinchalik mamlakat politsiyasi boshligʻi, 1999-yilda esa Iroq razvedka xizmati direktori boʻlgan.

Demografiya 
Aholisi soni taxminan 2,000,000 atrofida boʻlib, asosan Shia arablaridan iborat. Janubiy botqoqliklarda azaldan [marsh arablar]] yashaydi.

2007-yil holatiga koʻra, hudud juda qashshoq boʻlib, ishsizlik darajasi 31% va qashshoqlik darajasi 32%ni tashkil qilgan.

Tumanlar 

 Al-Chibayish
 Ar-Rifai
 Ash-Shatra
 Nosiriya
 Suq al-Shuyux

Yana qarang 
 Al-Habboubi maydoni
 Ayad Radhi
 Sivilizatsiya beshigi

Manbalar

Havolalar 
Iraq Inter-Agency Information & Analysis Unit Reports, Maps and Assessments of Iraq's Governorates from the UN Inter-Agency Information & Analysis Unit

Zi Qar muhofazoti
Iroq muhofazotlari
Iroqda 1976-yil asos solinganlar
1976-yilda asos solingan davlatlar va hududlar
Ar-Rifai tumani

Ar-Rifai tumani () Iroqning Zi Qar muhofazotidagi tuman. Nosiriyadan 80 km shimolda va Bagʻdoddan 300 km janubda joylashgan tuman. Tuman rifoiy so‘fiylik tariqati asoschisi Shayx Ahmad ar-Rifoiy sharafiga nomlangan. Uning tarkibiga tumanning maʼmuriy markazi Al-Rifai shahri hamda Al Nosir, Al-Fajir (ناحية الفجر) va Qalat Sukkar shaharchalari kiradi. Tuman aholisi soni 450,000 nafarni tashkil qilib, asosan arablar va shialardan iborat. Aholining asosiy mashgʻulotlari qishloq xoʻjaligi, kichik biznes va hukumat ishlari.

Ar-Rifai shahri 
Ar-Rifai shahri 1880-yilda tashkil etilgan. 19-asr oʻrtalarida qishloq xoʻjaligida hosildorlik moʻlligi, xususan, Hindistonga eksport qilingan bugʻdoy, arpa, xurmo va arab otlari tufayli shahar Iroqning turli hududlaridan savdogarlarni oʻziga jalb qilgan. Al-Gʻarraf daryosining ikkala qirgʻogʻida dastlab tarqoq uylar va siloslar qurilgan. Shahar 1928-yilda tuman sifatida qayta tashkil qilingan.

Garraf neft koni 
Garraf neft koni ar-Rafai tumanida, ar-Rafai shahridan taxminan 5 km shimoli-gʻarbda joylashgan. Kon dastlab 1984-yilda oʻrganilgan. Neft konining uzunligi 17,5 km, kengligi 5,5 km boʻlib, zahiralari 860 milliondan 1 milliard barrelgacha. Qazib olinadigan neft yengil neft turiga kirib, API gravitatsiyasi 15° dan 36° gacha oʻzgarib turadi.

Garraf neft koni boshqaruvi 2009-yil dekabr oyida Litsenziyalashning ikkinchi bosqichida ikkinchi darajali hamkor sifatida Yaponiyaning Jappex kompaniyasi va Malayziya petronas boshchiligidagi konsorsiumga berildi. Shartnomaga koʻra, taklif qilingan ish haqi toʻlov kuniga 1,49 dollarni tashkil etib, „ishlab chiqarish maqsadi“ kuniga 150 000 barrel edi.

Shunday qilib, kelishuvga koʻra, Iroq hukumati South Oil Companyga qarashli boʻlgan Garraf neft konining 25% ulushiga, Petronas 45% va Japex 30% ulushga ega.

Shumer universiteti 
Shumer universiteti Ar-Rafai shahrida 2011-yilda tashkil etilgan davlat universitetidir. Universitet qishloq xoʻjaligi kolleji, menejment va iqtisodiyot kolleji va asosiy taʼlim kolleji kabi uchta kollejdan iborat.

Manbalar 

Iroq tumanlari
Zi Qar muhofazotidagi aholi manzilgohlari
Ash-Shatra

Ash-Shatra (shuningdek, Shatrat al-Muntafiq) Iroq janubidagi shaharcha. Nosiriya shimoli-sharqida joylashgan. Shahar Zi Qar muhofazoti tarkibiga kiruvchi ash-Shatra tumanining maʼmuriy markazidir. Ash-Shatra Gʻarraf kanali 7-magistral bilan kesishgan joyda joylashgan. U qadimgi Lagash shahridan 22,35 km (13,9 milya) gʻarbda joylashgan. 2009-yilda aholisi 254,000 kishini tashkil etgan.

Tarixi 

Ash-Shatra 1872-yilda Usmonlilar davrida Iroqda, Basra viloyati tarkibida tashkil etilgan. Koʻp oʻtmay, shahar Bagʻdod bilan kuchli savdo aloqalari oʻrnatib, Iroq janubidagi don savdosi markaziga aylandi. Shatra Gʻarraf kanali boʻyidagi eng muhim shaharga aylanib, „Kichik Bagʻdod“ nomini ham olgan. Shahar Basra viloyatining Muntafiq sanjogʻi tarkibidagi xuddi shu nomdagi qazo (tuman)ning maʼmuriy markazi boʻlgan. Shaharning asl rasmiy nomi „Shatrat al-Muntafiq“ boʻlgan, ammo mahalliy aholi uni Usmonli hukumati „Shatrat al-Amara“ rasmiy nomini bergan yaqin atrofdagi Qalʼat Solih shahridan farqlash uchun „ash-Shatra“ deb soddalashtirgan.

1889-yil yozida ash-Shatrada vabo avj oldi. Kasallik shaharda 700 ga yaqin aholi, shu jumladan shaharning qaymaqami (leytenant-gubernator) oʻlimiga sabab boʻldi. Kasallik boshlanishidan oldin aholi soni 5000 nafarga yaqin edi, ammo kasallik avj olgandan keyin shahar vaqtincha tashlab ketilgan.

Al-Shatra Usmonlilar davrida Iroqning janubida hukmronlik qilgan Muntafiq qabila ittifoqining tayanchi boʻlgan. 20-asr boshlarida shahar qabilaning hokimiyat markazi hisoblangan. Unda 4000 nafarga yaqin aholi istiqomat qilgan. Ularning deyarli barchasi shia arablar boʻlib, kam sonli yahudiy va mandean jamoalari ham yashagan. Shahar bozorida 300 taga yaqin doʻkon boʻlgan va bozordan atrofdagi hududlarda hukmron boʻlgan muntafiq qabilalari foydalangan. Yahudiylar jamoasi qishloqdagi boshlangʻich maktabni boshqargan.

Iroq urushi 

2003-yilda AQShning Iroqqa bostirib kirishi vaqtida AQSh dengiz piyodasining jasadi ash-Shatra ko‘chalarida sudrab yurilib, shahar maydonida osib qoʻyilgan.

Manbalar 

Iroqning tuman markazlari
1872-yilda asos solingan aholi manzilgohlari
Zi Qar muhofazoti aholi manzilgohlari
Diadochoupolis

Diadochoupolis (, „Diadoxlar shahri“) qadimgi Mesopotamiyadagi shahar. Shahar haqida maʼlumot beruvchi yagona manba Stefan Vizantiyning qisqacha eslatmasi boʻlib, u shahar „οὺ πόρρω Κτησιφῶντος“ („Ktesifondan unchalik uzoq boʻlmagan“) joyda ekanligini yozgan. Shahar, ehtimol, Mesopotamiyaning Sittacene mintaqasida, Tornadottos daryosi boʻyida joylashgan. Uning aholisi Diadochenoy deb atalgan.

Manbalar 

Makedoniya koloniyalari
Diadoxlar
Dibis tumani

Dibis tumani () Iroqning Kirkuk muhofazotidagi tuman. Maʼmuriy markazi Dibis shaharchasi. Eng katta aholi manzilgohi Altun Kupri. 

Altan Kuprining asosiy aholisi turkmanlar. Sargaran kichik tumanida esa kurdlar koʻpchilik, arablar esa kamchilikni tashkil qiladi. Markaz Dibis kichik tumanida esa kurdlar koʻpchilik, arab, turkman va nasroniylar esa kamchilikni tashkil qiladi.

Manbalar 

Kirkuk muhofazoti tumanlari
Altun Kupri

Altun Kupri (, , ) Iroqning Kirkuk muhofazotidagi shaharcha. Aholisi asosan turkmanlar. Arablar va kurdlar kamchilik aholini tashkil qiladi. Shaharcha Kichik Zab sohilida va Erbil – Kirkuk yoʻlida joylashgan. Shaharcha „oʻziga xos strategik ahamiyatga ega“ deb taʼriflanadi va bahsli hudud hisoblanadi.

Etimologiyasi 

Altun Kupri Iroq turkmanlarining standart turkchasida „altun köprü“ soʻzining koʻrinishi boʻlib, oʻzbekchada „Oltin ko'prik“ maʼnosini anglatadi. Shahar nomi haqida turli xil nazariyalar mavjud. Baʼzilar „Oltin ko'prik“ deganda shu nomdagi turk yoki kurd ayolni nazarda tutsa, boshqalar bu shahar va undagi koʻprikdan oʻtgan hamda Mosul va Bagʻdod oʻrtasidagi yoʻlda qatnagan turli karvonlarni nazarda tutadi, deb hisoblashadi.

Tarixi 
Usmonli sultoni Murod IV shaharda ikkita koʻprik qurdirib, shaharning ahamiyatini oshirdi. Unga koʻplab evropalik sayohatchilar tashrif buyurishgan va manzaralari bilan mashhur boʻlgan.

18-asr oxiriga kelib Altun Kuprida 400 tadan 500 tagacha xonadon bor edi. Mirzo Abu Tolib Xon 1799-yilda shaharga tashrif buyurib, uni dehqonchilik bilan band bo‘lgan kurdlar va turkmanlar aralash yashaydigan katta qishloq deb taʼriflagan. Qolaversa, Kurdiston va Bagʻdod oʻrtasida anjir, uzum va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari savdosi markazi ham boʻlgan. Soranlik Muhammad Posho (1813-1836) davrida hudud shaharga aylandi va Bagʻdoddagi Usmonli hokimini oʻz nazoratini tan olishga majbur qildi. 1906-yilda shaharda 4000 kishi yashagan. Usmonlilar 1918-yilda shaharning toshdan qurilgan mashhur koʻpriklarini buzib tashlab, uning oʻrniga zamonaviy temir konstruksiyalar oʻrnatdilar.

1925-yilda shahar aholisi asosan turkmanlar edi.

Shaharda Saddam davrida arablashuv amalga oshirildi va shimoldagi qoʻzgʻolonlarning Kirkuk tomon yoyilishiga qarshi turish uchun shahar kuchli harbiylashtirildi.

1991-yilda Iroq armiyasi tomonidan Fors koʻrfazi urushi paytidagi Altun Kupri qirgʻinida yuzdan ortiq turkmanlar halok boʻlgan.

Demografiya 

1947-yilgi aholini roʻyxatga olishda kurdlar aholining 70% qismini tashkil etgan boʻlsa, 1957-yilda 50% ga kamaygan. 1965-yilgi aholini roʻyxatga olishda kurdlar ulushi 25,7% ga kamayib, 1977-yilda yana 75,6% gacha koʻtarilgan. 2005-yilgi saylovlarda DPAK Altun Kupri tumanidan 80% ovoz olgan.

Manbalar 

Kirkuk muhofazotidagi aholi manzilgohlari
Iroqdagi turkman hamjamiyati
Iroqdagi kurd aholi manzilgohlari
Divaniya tumani

Divaniya tumani () Iroqning Al-Qadisiyya muhofazotidagi tuman.

Manbalar 

Al-Qadisiyya muhofazoti tumanlari
Dokan tumani

Dokan tumani () Iroqning Kurdiston mintaqasidagi Sulaymoniya muhofazotida joylashgan tuman. Asosiy shahri Dokan.

Manbalar 

Sulaymoniya muhofazoti tumanlari
Iroq Kurdistoni geografiyasi
Gir Zerk

Gir Zerk  (; , shuningdek, arabchada al-Adnaniya deb ataladi) shimoliy Iroqning Nineva muhofazotidagi Sinjar tumanida joylashgan qishloq. Qishloq Sinjar togʻi yaqinida joylashgan. Ushbu hudud Shimoliy Iroqning bahsli hududlaridan biri hisoblanadi.

Gir Zerkda faqat yazidiylar yashaydi.

Manbalar 

Nineva muhofazotidagi aholi manzilgohlari
Iroqdagi yazidiylar manzilgohlari
Giz Galasi suv ombori

Giz Galasi suv ombori (Ozarbayjoncha: Qız Qalası su anbarı) 1999—2008-yillarda Eron va Ozarbayjon oʻrtasidagi xalqaro chegaradan oʻtgan Araz daryosida qurilgan. Suv ombori Xoda Afarin suv omboridan 12 km quyida joylashgan. Ozarbayjonning Jabrayil tumani hududini qamrab olgan. 1993-yildan 2020-yil 18-oktabrgacha suv ombori shu nomdagi GES bilan birgalikda Armaniston Respublikasi nazoratida edi. Giz Galasi suv ombori 12 ming gektar yerni suv bilan ta’minlash quvvatiga ega.

Tarixi 
Giz Galasi suv omborini qurishdan asosiy maqsad gidroenergetika ishlab chiqarish va sugʻorish boʻlgan. Loyiha 1977-yil oktyabr oyida Sovet Ittifoqi va Eron oʻrtasidagi kelishuv asosida ishlab chiqilgan. Loyiha 1982-yilda yakunlangan.

1994-yil 28-iyun — 2-iyul sanalarida Ozarbayjon Prezidenti Haydar Aliyevning Eronga birinchi rasmiy tashrifi chogʻida loyihani amalga oshirish boʻyicha memorandum imzolangan. 

2016-yilning fevral oyida Ozarbayjon va Eron hukumatlari oʻrtasida Xoda Afarin va Giz Galasi suv omborlarini qurish, foydalanish, energiya va suv resurslaridan foydalanish sohasida hamkorlik toʻgʻrisida bitim imzolangan.

Yana qarang 
 Xudaferin koʻpriklari
 Jabrayil tumani

Manbalar 

Suv taʼminoti va kanalizatsiya mamlakatlar boʻyicha
Ozarbayjon geografiyasi
Habbaniya

Al-Habbaniya yoki Habbaniya (, al-Ḥabbānīya) Iroq markazidagi Al-Anbar muhofazotida joylashgan va Bagʻdoddan 85 km (53 milya) gʻarbda joylashgan shahar. Harbiy aerodrom RAF Habbaniya 1941-yil, Ikkinchi Jahon urushi davrida jang maydoni boʻlgan. Habbaniya koʻli ham yaqinida joylashgan.

Tarixi 
1941-yil 25-mayda Hindistonning 10-piyoda diviziyasi tarkibiga kiruvchi Toʻrtinchi Gurxa oʻqchilarining ikkinchi bataloni (2/4 GR) Mosul va Bagʻdodda joylashgan Iroq quruqlik qoʻshinlari va Germaniyaning Luftwaffe tahdidi ostida boʻlgan Qirollik havo kuchlari aerodromi Habbaniyani mustahkamlash va xavfsizligini taʼminlash uchun havoga koʻtarildi. Bu vaqtda hududda 74,217 nafar tinch aholi istiqomat qilardi.

Sayfodan keyin 20-asr boshlarida Eronning Naqade va Urmiya shahridan kelgan ossuriylar shaharga joylashganlar.

Iqlimi

Manbalar 

Al-Anbar muhofazotidagi aholi manzilgohlari
Furot daryosi sohilidagi aholi manzilgohlari
Iroqdagi ossuriy hamjamiyati
Haji Omeran

Haji Umeran (; ) Iroq Kurdistonining Erbil muhofazotida Eron va Iroq chegarasi yaqinida joylashgan shaharcha. Shaharcha Erbildan 180 kilometr shimoli-sharqda va Chomandan 20 kilometr sharqda joylashgan.

Manbalar

Havolalar 
 Iraq-businessnews
 Haji Omran: Iraq (Source questionable as it falsely claims that it's in As Sulaymānīyah, but the coordinate is clearly farther north, in Arbīl)
 Hawlergov (Arabic language)

Erbil muhofazotidagi aholi manzilgohlari
Choman (Iroq)

Choman (, ) Iroqning Kurdiston mintaqasidagi Erbil muhofazotiga qarashli shahar. Shahar Choman tumanining maʼmuriy markazi hisoblanadi. 

Shahar Erbil shahridan  shimoli-sharqda joylashgan. Choman shahrida kurdlar istiqomat qiladi.

Manbalar

Havolalar 
 Panoramio: Choman photo

Iroq Kurdistonidagi shaharlar
Iroqning tuman markazlari
Erbil muhofazotidagi aholi manzilgohlari
Erbil muhofazotidagi kurd manzilgohlari
Choman tumani

Choman tumani (; ) Iroqning Erbil muhofazotida joylashgan tuman. Maʼmuriy markazi ham Choman deb nomlangan. Choman tumani Iroq-Eron chegarasida joylashgan boʻlib, Galala, Haji Omeran, Samilan va Qasre kabi 4 ta tuman hamda 166 ga yaqin qishloqlardan iborat.

Manbalar

Havolalar 
 District Of Choman

Erbil muhofazotidagi aholi manzilgohlari
Dihya Kalbiy

Dihya ibn Xalifa al-Kalbiy (; Dihya Kalbiy), baʼzi manbalarda Dahyah deb yoziladi – Islom paygʻambari Muhammadning xabarini Rim imperatori Herakleiosga yetkazgan elchi.

Muhammadning ayoli Oyshaning soʻzlariga koʻra, Muhammad Jabroilni ikki marotaba „yaratilgan qiyofada“ va boshqa paytlarda uning ajoyib shogirdi Dihya ibn Xalifa al-Kalbiyga oʻxshash odam qiyofasida koʻrgan.

Abu Usmondan "Sahihi Buxoriy"da Muhammadning rafiqasi Ummu Salama guvoh boʻlgan voqea haqida ikkita shunga oʻxshash rivoyat keltiriladi.

Zayd ibn Horisa (Hisma) gʻazoti 
Zayd ibn Horisa (Hisma) gʻazoti chogʻida Dihya Kalbiy hujumga uchraydi. Bu xabar Muhammad paygʻambarga yetib borgach, darhol Zayd ibn Horisa bilan yana 500 nafar kishini ularni jazolash uchun yuboradi. Musulmon qoʻshini Banu Judham bilan urushib, ulardan bir qanchasini, jumladan, boshliq al-Hunayd ibn Arid va uning oʻgʻlini oʻldiradi, 1000 tuya, 5000 qoramol va 100 nafar ayol va oʻgʻil bolalarni asir oladi. Islomni qabul qilgan Banu Judham qabilasining boshligʻi Muhammaddan oʻz qabiladoshlarini ozod qilishni soʻraydi va paygʻambar ularni ozod qiladi.

Oʻlimi va avlodlari 

Dihya Kalbiy Damashqning Mezza shahrida vafot etadi va shu yerga dafn qilinadi.

Yana qarang 
 Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar 

Sahobalar
Webarxiv andozasi wayback havolalari
Hajj Ali

Hajj Ali (shuningdek, Haj Ali) Iroq shimolida, Dajla daryosi boʻyida, Mosuldan taxminan 60 km janubda, Maxmur tumani chegarasidagi Nineviya muhofazotida joylashgan qishloq. Haj Ali Dajla daryosining shimoli-sharqiy qirgʻogʻida, neft shaharchasi Qayyara roʻparasida joylashgan.

Haj Ali 2016-yilgi Mosul hujumi uchun strategik qishloq hisoblangan. 2016-yilning 13-iyunida Iroq armiyasi IShIDdan qaytarib olgani xabar qilingan.

Manbalar 

Nineva muhofazotidagi aholi manzilgohlari
Maxmur tumani

Maxmur tumani (; ) Iroqdagi bahsli hududlardan biri.

Tarixi 
1991-yilgacha katta Maxmur tumani Nineva muhofazoti tarkibiga kirgan. 1997—1998-yillarda shaharning shimoli-sharqida Turkiya tomoni siqib chiqargan kurd qishloqlaridan kelgan qochqinlarni qabul qilish uchun Maxmur qochoqlar lageri tashkil etilgan. 2003-yilda Maxmur tumani Erbil muhofazoti tarkibiga kirgan. Bu holat 2008-yilga qadar davom etdi. Oʻshanda KRG keyingi ogohlantirishgacha tumanni Federal hukumatga topshirishga rozi boʻldi. Tuman 2014-yilda, IShID bosqini paytida yana qoʻldan qoʻlga oʻtgan. Bugungi kunda tumanning katta qismi, shu jumladan uning markazi ham Nineva gubernatorligi tarkibida boshqarilmoqda.

Yana qarang 
 Maxmur qochoqlar lageri

Manbalar 

Erbil muhofazoti tumanlari
Iroq tumanlari
Xitoydagi masjidlar roʻyxati

Bu Xitoydagi mashhur masjidlar roʻyxati. Masjid islom diniga eʼtiqod qiluvchilar uchun ibodat joyidir. Xitoydagi birinchi masjid Guanchjoudagi Huaishen masjidi boʻlib, u milodiy 627-yilda Tang sulolasi davrida qurilgan. 2014-yilda Xitoyda 39 135 ta masjid boʻlgan.

Aksariyat masjidlar bir-biri bilan umumiy jihatlarga ega, ammo boshqa mintaqalarda boʻlgani kabi Xitoy islom meʼmorchiligi ham oʻz uslubida mahalliy meʼmorchilikni aks ettiradi. Xitoy oʻzining goʻzal masjidlari bilan mashhur boʻlib, ular ibodatxonalarga oʻxshaydi. Biroq gʻarbiy Xitoydagi masjidlar Eron va Oʻrta Osiyo masjidlariga oʻxshab, baland, ingichka minoralari, egilgan arklari va gumbaz shaklidagi tomlari, shuningdek, noyob koʻp qavatli eshiklar bilan ajralib turadi. Xitoyning Xueylar masjidlarini qurgan shimoli-gʻarbiy Xitoyda sharqiy va gʻarbiy uslublarning uygʻunligi mavjud. Masjidlar buddist uslubidagi tomlar bilan oʻralgan, devor bilan oʻralgan hovlilarga miniatyura gumbazlari va minoralari boʻlgan ark yoʻllari orqali kirgan.

Eng mashhur masjidlar roʻyxati

Yana qarang 

 Xitoyda Islom
 Masjidlar roʻyxati
 Gonkongdagi masjidlar roʻyxati
 Tayvandagi masjidlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

 Xitoydagi masjidlar, ozchilik musulmonlarni oʻrganish va taʼlim olish instituti (IRSMM) saytidagi galereya
 Shinjondagi islom arxitekturasi
 Shinjondagi islom arxitekturasi
Xitoydagi masjidlar roʻyxati
Xanaqin tumani

Xanaqin tumani (, ) Iroqning Diyala muhofazotidagi tuman. Tuman Shimoliy Iroqning bahsli hududlaridan biri.

Alvand daryosi Xanaqin tumani orqali oʻtib, Diyala daryosiga quyiladi. 

Tuman aholisi 2003-yilda taxminan 175,000 nafarni tashkil qilgan. Maʼmuriy markazining aholisi 2003-yilda 20 000 kishidan 2011-yilda 160 000 kishidan oshgan.

Manbalar

Havolalar 
 Khanaqin, once known as ‘city of tolerance,’ still open to Arab refugees
 Wikimapia Xaneqîn District (KRG)
 Home - NGO Coordination Committee for Iraq - Diyala Governorate Profile Jan 2016

Diyala muhofazoti tumanlari
Xanaqin
Alvand daryosi

Alvand yoki Halvon (, , ) Sharqiy Iroq va Gʻarbiy Erondagi daryo. Erondagi Zagros togʻlaridan boshlanadi.

Daryo togʻlardan gʻarbga qarab Qasri Shirin shahriga oqib oʻtadi. U yerdan janubga buriladi va Iroq bilan chegarani kesib oʻtadi. Keyin Xanaqin shahri oʻrtasidan oqib oʻtadi. Bu yer dehqonchilikda va hududda qishloq xoʻjaligi rivojida katta rol oʻynagan. Daryo Xonaqin aholisi birligi va kurd oʻzligining ramzi hisoblangan.

Daryo Zengabadda Diyala daryosiga qoʻshiladi.

Nomi 
Vladimir Minorskiyning yozishicha, „Alvand“ nomi hozirgi Sarpoli Zahab shahri yaqinidagi daryo boʻyida joylashgan tarixiy Hulvan shahri nomi bilan bogʻliq.

Geografiyasi 
Alvand havzasi Zagrosning gʻarbiy tomonida joylashgan boʻlib, taxminan 2700 km2 maydonni egallaydi. Bu hududning iqlimi yarim qurgʻoqchil boʻlib, Oʻrta yer dengizi iqlimiga xos tarzda qishi salqin va yozi quruq. Yillik yogʻingarchilik miqdori 530 mm. Hudud karst relyefi bilan ajralib turadi. Alvand havzasida 35 ga yaqin karst buloqlari (12 ta katta va 23 ta kichik) mavjud.

Geologiya 
Alvand havzasida yettita asosiy antiklinal mavjud boʻlib, ular bir-biridan sinklinallar bilan ajralib turadi. Havzaning 36% ga yaqini karbonatli jinslardan, birinchi navbatda Asmari qatlamlaridan iborat. Antiklinallarning asosiy qismini tashkil etuvchi Asmari qatlami uchinchi davrning dolomitli ohaktoshi va dolomitidan iborat. Uning tepasida mergel-qumtoshli Agʻajari qatlami yoki gips va marnli Gachasaran qatlami mavjud. Undan pastda boʻr davriga oid Pabde-Gurpi tuzilmasi joylashgan boʻlib, u mergel va slanetslardan iborat. Yana bir karbonat birikmasi boʻr davri Ilam qatlami ohaktoshidan iborat boʻlib, faqat Patagʻ antiklinalida ochilgan. Suv oʻtkazmaydigan Agʻajari va Gachasaran qatlamlari ostida joylashgan Asmari qatlami Alvand havzasidagi asosiy suv qatlami hisoblanadi.

Yana qarang 
 Alvand toʻgʻoni

Manbalar 

Kirmonshoh viloyati daryolari
Iroq daryolari
Kirmonshoh viloyati yer qatlamlari
Xanaqin