MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Qumqoʻrgʻon

Qumqoʻrgʻon — Surxondaryo viloyati Qumkoʻrgʻon tumanilagi shahar, tuman markazi (1971-yildan), Surxondaryoning oʻng sohilida, Janubiy Surxon suv omborish quyi qismida joylashgan. Transport yoʻli stansiyasi. Aholisi 12,3 ming kishi (2005).

Qumqoʻrgʻonga dastlab 1930-yillarda Qumqoʻrgʻon kanalining qazilishi va shu nomdagi qoʻriq yerlarning oʻzlashtirilishi munosabati bilan asos solingan. 1950-yillarda Sherobod — Qiziriq massivida sugʻoriladigan yerlarni kengaytirish maqsadida boshlangan Janubiy Surxon suv ombori qurilishi bilan Qumqoʻrgʻon kengaytirildi, obodonlashtirildi. Shaharda "Surxon" kombinati (temir-beton buyumlari ishlab chiqariladi), taʼmirlash-mexanika, paxta tozalash zavodlari, MTP, avtokorxonalar, qurilish tashkilotlari, neftni saqlash va sisternalarga quyish es-takadasi, non kti va boshqa sanoat korxonalari, savdo, madaniy va mai-shiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor. Kichik, oʻrta biznes korxonalari, mikrofirmalar faoliyat koʻrsatadi. 3 umumiy taʼlim maktabi, kasb-hunar kolleji, tuman markaziy kutubxonasi, madaniyat uyi va boshqa madaniyat muassasalari, madaniyat va istirohat bogʻi, stadion va boshqa sport inshootlari bor. Tuman markaziy kasalxonasi, poliklinika, dorixonalar va boshqa tibbiy muassasalar mavjud.

Qumqoʻrgʻondan Toshkent — Dushanba temir yoʻl va Termiz — Dushanba avtomobil yoʻli oʻtgan. Yangi qurilayotgan Qumqoʻrgʻon — Toshguzar — Boysun temir yoʻlning 112 km qismida poyezdlar qatnaydi. Qumqoʻrgʻondan Termiz shahriga avtobuslar va marshrutli taksilar qatnovi yoʻlga qoʻyilgan.

 

Oʻzbekiston shaharlari
Qumqoʻrgʻon tumani
Qumgʻon

Qumgʻon — choy idish; ichi qalay bilan oqartirib misdan yasalgan dastali, qopqoqli (baʼzan qopqoqsiz), joʻmrakli idish. Suv ichish, choy qaynatish uchun ishlatiladi. Ogʻzi (boʻyni) keng, joʻmragi qisqa (baʼzan yoʻq), qorni katta (ovalsimon); ogʻzi-boʻyni kattaligi bilan obdastadan farq qiladi.

Kandakori oʻyma naqshlar bilan bezatiladi. Qadimdan sopol qumgʻonlar keng tarqalgan, keyinchalik misdan bolgʻalab ishlangan. Sanoat rivojlanishi bilan quyib, temirdan ishlab, ustidan sirlab tayyorlana boshlangan. Hajmiga koʻra katta qumgʻon (4—5 litr suv sigʻadi), oʻrta qumgʻon (2-3 litr), qumgʻoncha (1-1,5 litr) deb nomlangan. Sharq mamlakatlari, Kavkaz va Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan. Qumgʻonning jozibador qilib bezatilgan namunalari respublika muzeylari va xususiy toʻplamlarda saqlanadi.

Yana qarang 
 Obdasta
Qunduz

Qunduz — Afgʻonistonning shim. qismidagi daryo, Amudaryoning chap irmogʻi. Koʻhibobo tizmasining shim. yon bagʻridan boshlanadi. Uzunligi 420 km. Toʻlinsuv davri mart—aprel oylariga toʻgʻri keladi. Yozda toshadi. Togʻlardagi qorlardan toʻyinadi. Daryoga GES qurilgan. Q. boʻyida Qunduz shahri joylashgan.

Alfavit boʻyicha daryolar
Afg‘oniston daryolari‎
Qunduz xonligi

Qunduz xonligi — Shimoliy Afgʻonistonda mavjud boʻlgan oʻzbek davlati (18—19-asrlar). Xonlik hududiga, shuningdek, Amudaryoning oʻng qirgʻogʻidagi ayrim viloyatlar (Koʻlob, Qubodiyon) ham kirgan. Poytaxti Qunduz shahri boʻlgan. 19-asrning 20-yillarida Murodbek davrida nihoyatda kuchaygan. 19-asrning 50-yillarida afgʻon amiri Doʻstmuhammad tomonidan boʻysundirilgan. Qunduz xonligi hukmdorlari Qatagʻon urugʻidan boʻlib, oʻzbek urugʻlari tarkibiga kiradi. Qunduz Qoʻqon xonligi hamda Buxoro amirligi bilan har tomonlama aloqalar oʻrnatgan hamda oʻzaro ittifoqdosh boʻlgan.

 

Oʻzbekiston tarixi
Turkiy davlatlar
Qunduzlar

Qunduzlar — suvsarsimonlar oilasiga mansub sut emizuvchilar urugʻi. Yevropa, Osiyo, Shimoliy -Gʻarbiy Afrikada choʻllardan boshqa joylari-datarqalgan. Gavdasining uz. 55—95 sm, nisbatan ingichka va egiluvchan, vazni 10 kg gacha. Dumi 45 sm gacha. Oyoklari kalta, barmoqlari orasida suzgich parda boʻladi. Oʻzbekmstonda 1 turi — qunduz tarqalgan. Q. chuchuk suv havzalari yaqinidagi inlarida yashaydi. Shoʻngʻiganida quloq va burun teshiklari maxsus klapanlar bilan bekiladi.

Qishda suvning muzlamagan joylarida yashaydi. Bahor-yoz mavsumida asta-sekin tullaydi. Yumshoq toʻshamali uyasini suv havzasining baland qirgʻoqlariga yasaydi. Boʻgʻozlik davri 8— 10 oy. Ikki yilda bir marta — ap-rel — mayda, koʻpincha 3 ta bola tugʻadi. Asosan, baliq, baqa, baʼzan oʻrdak va boshqa bilan oziqlanadi. Moʻynasi (ayniqsa, qishki) qimmatbaho hisoblanadi. Soni keskin kamayganligi uchun ovlash taqiqlangan.

 

Hayvonlar
Qunduzsimon yerqazar

Qunduzsimon yerqazar — hasharotxoʻr sut emizuvchilar turkumiga mansub hayvon. Gʻarbiy Afrikada tarqalgan. Gavdasining uzunligi 0,3 m (dumidan tashqari). Moʻynasi jigarrang, qorin tomoni oq. Ogʻzida 40 ta tishi bor. Burun teshigi klapan bilan yopiladi. Suvda hayot kechiradi, lekin panjalarida suzgich parda yoʻq. Asosan, baliqlar bilan oziqlanadi.
Qunduzsoqi

Qunduzsoqi (1840/41, Sharqiy Buxoro Baljuvon bekligi hududi — 1910, Qizilmozor muzofoti Dastori qozi qishlogʻi) — soqi. "Goʻroʻgʻli" turkumidagi dostonlarning 64 tasini, jumladan: "Goʻroʻgʻlining tugʻilishi", "Goʻroʻgʻlining Gurjistonga borib, Avazxonni olib kelishi", "Yunusparining Bogʻi Eramga sayrga chiqishi", "Bogʻbonning Goʻroʻgʻliga arz qilishi", "Avazning suv parisini olib keli-shi", "Gʻordan bir qoʻlning koʻrini-shi", "Avazxonning Chambildan arazlab, ota yurti Dogʻistonga ketishi", "Goʻroʻgʻlining Sanam va Gavhar no.mli qizlari", "Koʻktemir", "Avazxon va Qorakoʻz", "Avazning Girdob koʻliga safari", "Guloyimpari", "Nura-li" va boshqa dostonlar va xalq qoʻshiqlarini mahorat bilan ijro etgan. Q. la-qaylarda soqilik maktabining asoschisi sifatida 20 ga yaqin shogirdlar yetishtirgan. Q.ning soqilik mahorati Buxoro amirigacha yetib borgan; har zamonda amir soqini Buxoroga taklif etib, "Goʻroʻgʻli" dostonini eshitib turgan. Amir bir necha marta soqini Buxoroda qolishga ham undagan, ammo soqi bu taklifni rad etgan. Q. amir va beklar oldida yuksak mavqega ega boʻlsa-da, doimo xalq orasida yurib, toʻy va maʼrakalarda xalqning xizmatini qilgan. U qatnashgan davrada yigʻilgan odamlar soqini suhbat va goʻroʻgʻlixonlikka chorlagan. Soqichilik bilan bir qatorda yigʻilganlarga pandnasihatlar aytib, muammolarni yechish yoʻlida yaxshi maslahatlar bergan.

Nasriddin Nazarov.

Baljuvon bekligi
Qurama

Qurama — oʻzbek xalqi tarkibiga kirgan etnik guruhlardan biri.

Qurama soʻzi „aralashganlar“ maʼnosini bildirgan. Qurama qabilaviy ittifoqi taxminan XVII asrda shakllangan. XIX asr oxiri — XX asr boshlarida oʻzbeklar tarkibiga kirgan quramaliklar Toshkent, Namangan va Andijon viloyatlarida yashab kelganlar. Quramaliklarning urugʻchilik tizimiga urugʻ, toʻp va ata boʻlimlari kirgan.

Quramaliklar tarkibida qadimiy va oʻrta asr turkiy qabilalarining quyidagi urugʻ vakillari boʻlgan:
jaloyir, kerait, uyshun, qanjigʻali, oʻngut, yetti urugʻ, telov, moʻgʻul, qangʻli, olchin, chigʻatoy, doʻrmon, qalmoq, tama va boshqalar. Quramaliklar, asosan, dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullanib kelishgan. 1926-yil maʼlumotlariga qaraganda, Oʻzbekistonda 50 mingdan ortiq quramalik roʻyxatga olingan.

Quramaliklarning ayrim guruxlari qozoq, qirgʻiz, qoraqalpoq va turkman xalqlari tarkibiga kirgan.

Adabiyot 
 Fayziyev T., Qurama, T., 1963.

 

Oʻzbek qabilalari
Qurbaqa

Qurbaqalar – dumsiz suvda va quruqlikda yashovchilar oilasi. Uzunligi 2–25 sm. Koʻpchilik qurbaqalarning tishlari qisman yoki butunlay reduksiyaga uchragan. Tanasi keng, oyoqlari baqalarga nisbatan kalta. 21 urugʻi, 300 dan ortiq turi bor. Antarktidadan tashqari barcha qitʼalarda tarqalgan. Ular orasida tropik Afrikada tarqalgan tirik tugʻuvchi qurbaqalar eng sodda tuzilgan. Koʻpchilik (200 ga yaqin) turlari asl qurbaqalar urugʻiga kiradi. Asl qurbaqalarning koʻz qorachigʻi vertikal joylashgan; orqa oyogʻi barmoqlarida suzgich pardalar qoldigʻi bor; koʻzidan keyinroqda yirik quloqoldi, tanasining orqa tomoni boʻylab mayda zahar bezlari joylashgan. Yevrosiyoning oʻrmon va dasht mintaqasida uzunligi 20 sm keladigan oddiy, yaʼni kulrang qurbaqalar, choʻl, dasht, oʻrmon va togʻlarida (4 800 m gacha balandlikda) esa koʻk qurbaqalar keng tarqalgan. Oʻzbekiston faunasida faqat koʻk qurbaqalar (uzunligi 14 sm gacha) uchraydi.

Aksariyat qurbaqalar – quruqlik hayvonlari, baqalarga nisbatan kuchsiz sakraydi va yomon suzadi; sekin qadamlab harakat qiladi. Oqshomlari faol hayot kechiradi. Turli xil hasharotlar va boshqa umurtqasizlar bilan oziqlanadi. Quruqlikda qishlaydi. Koʻpchiligi suvga, ayrim turlari quruqlikka 1200 dan 7000 gacha tuxum qoʻyadi. Qurbaqalar bogʻ va poliz ekinlariga ziyon keltiradigan hasharotlarni qirib foyda keltiradi. Janubiy Amerikaning mahalliy aholisi aga qurbaqalari zaharini oʻq-yoylarga surishgan. Qurbaqalarning 6 turi Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Havolalar 

 AmphibiaWeb
 Qurbaqalar suratlari
Qurbon sozchi

Qurbon sozchi (taxallusi; asl nomi Qurbon Ismoilov) (1866 — Xiva — 1946) — baxshi, Oʻzbekiston xalq shoiri (1938). Xudoybergan Oʻtagan oʻgli va Qoʻshakoʻr sozandaning shogirdi. Yoshli-gidan musiqa va adabiyotga qiziqqan, xalq ijodi namunalarini, sheʼr yozish qonun-qoidalarini oʻrgangan.

"Qurbon ota hayotidan", "Xorazm tarixi" va boshqa termalarini garmon joʻrligida ijro etgan. Xiva shahridagi maktab, oʻzi tugʻilib oʻsgan koʻcha, Xorazm viloyati kutubxonasi baxshi nomi bilan atalgan.

As.Qurbon ota Ismoilov, Gʻazallar, T., 1939; Xorazm xalq qoʻshiqlari, T., 1965.
Qurbonboy Jirov

Qurbonboy jirov Tojiboy oʻgʻli (1876 — Toʻrtkoʻl tumani Shoʻroxon qishlogʻi — 1958) — Oʻzbekiston va Qoraqalpogʻiston xalq dostonchisi (1956). Jiyenmurod jirovnij shogirdi. Yoshligidan xalq qoʻshiqlari va dostonlardan parchalarni yodlab yurgan. Dostonlarni oʻzbek va qoraqalpoq tillarida kuylagan. Repertuarida 20 dan ziyod doston bor; shundan 17 tasi yozib olingan ("Alpomish", "Qirq qiz", "Shirin bilan Shakar" va boshqalar). Ulardan baʼzilari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti folklor boʻlimi arxivida saqlanadi.

Adabiyot 
 Maqsetov Q., Qoraqalpoqjirov, baxshilari, Nukus, 1983.
Qurbongoh

Qurbongoh — osmonning Jan. yarim sharidagi yulduz turkumi. Ikkita eng yorugʻ yulduzi 2,8 va 3,0 vizual yulduz kattaligida. Kuzatish uchun eng qulay davr — iyun va iyul oylari. Oʻzbekistonda qisman koʻrinadi.

Manbalar 

Yulduz turkumlari
Qurbonjon dodxoh qoʻzgʻoloni

Qurbonjon dodxoh qoʻzgʻoloni — chor Rossiyasining mustamlakachilik zulmiga qarshi koʻtarilgan xalq qoʻzgʻoloni (1875—76). Bu qoʻzgʻolonga Olay vohasi hokimi, Olay malikasi sifatida mashhur boʻlgan Kurbonjon dodxoh boshchilik qilgan.

"Poʻlatxon" qoʻzgʻoloni ommaviy tus olgach, Qurbonjon dodxoh oʻz oʻgʻillari bilan qoʻzgʻolonchilar tomoniga oʻtgan.

1876-yil mart oyida Turkiston generalgubernatori K.P. Kaufman Olay vohasiga yangi hududlarni bosib olish va xalq qoʻzgʻolonlarini shafqatsiz bostirish bilan nom chiqargan general M.D. Skobelevni yuborib, qoʻzgʻolonchilardan 3 kunlik muddat ichida boʻysunish va har bir oʻtov soliq toʻlashini talab qilgan. Chorvador qirgʻizlar va oʻzbeklar bosqinchilarga itoat qilmay, ularga qarshi Qurbonjon dodxoh boshchiligida kurashga otlangan. Skobelev rahbarligidagi Rossiya qoʻshini 1876-yil 21 martda Oʻshga keladi. Skobelev aylanma yoʻl orqali hujumga oʻtib, qoʻzgʻolonchilarni Soʻfiqoʻrgʻongacha surib tashlagan. Abdullabek qolgan yigitlari bilan Qizilort dovoni tomonga chekinib, Pomir togʻlariga chiqib ketgan.

Kaufman buyrugʻi bilan 1876-yil yozida Olay vohasiga jazo otryadi joʻnatilgan. Skobelev boshchiligidagi qoʻshin 15 iyulda Olayga 3 tomonlama — Oʻsh, Uchqoʻrgʻon va Gulchadan yoʻlga chiqishgan. Abdullabek 2 ming kishilik qoʻshini bilan Oʻshdan 40 chaqirim naridagi Shoti degan joyda pistirma qoʻyib, chor qoʻshinlarini Olayga oʻtkazmaslikka harakat qilgan. Polkovnik Vitgenshteyn va qirgʻiz Shabdon Jontoy oʻgʻli boshchiligidagi qismlar bilan Abdullabek qoʻshini oʻrtasida ayovsiz janglar boʻlgan. 31 iyulda qirgʻizlarning bir necha biyi Skobelevga taslim boʻlgan. Vitgenshteyn qoʻshini 1876-yil avgustda Abdullabek yigitlari ortidan quvib, Pomirga kirib borgan.

8 sentabrda Soʻxga yaqin Aylanma degan joyda har 2 qoʻshin oʻrtasida soʻnggi toʻqnashuv boʻlib, unda Abdullabek boshchiligidagi qoʻzgʻolonchilar yengiladi. Abdullabek ukalari va safdoshlari bilan Qorakoʻldan Choʻngsuv darasiga oʻtib, soʻngra Tuyuqsuv darasi orqali Qashqar va Shugʻnon tarafga, keyinchalik Afgʻonistonga oʻtib ketgan. Abdullabek oʻsha yiliyoq Makkaga haj safariga joʻnab, yoʻlda vafot etgan (uning jasadi keyinchalik Gulchaga olib kelinib, dafn etilgan).

Fargʻona viloyati harbiy gubernatori Skobelev Oʻsh uyezdi hokimi P.P.Ionov vositachiligida Qurbonjon dodxoh bilan muzokaralar olib borgan. Skobelev bilan Qurbonjon dodxoh Olayda shaxsan uchrashishgan va oʻrtada sulh tuzilib, chor hukumatiga koʻrsatayotgan qurolli qarshilik toʻxtatilgan (1876-yil oxiri).

Qurbonjon dodxohning oʻgʻillari Mahmudbek, Hasanbek, Botirbek Kobuldagi quvgʻinlikdan chaqirilib, ularga Olay vohasida yangi tuzilgan boʻlislarga boshchilik qilish topshirilgan. Uning kichik oʻgʻli Qamchibek esa keyinchalik rus maʼmurlari tomonidan Oʻshda dorga osib oʻldirilgan (1895).

Adabiyot 
 Bababekov X.N., Narodnie dvijeniya v Kokandskom xanstve i ix sotsialno-ekonomicheskiye i politicheskiye predposilki, T., 1990; Narodnie dvijeniya Sredney Azii v XXveke (Po materialam Kirgizstana). Bishkek-Osh, 1998.

Qahramon Rajabov.
Qurbonkoʻl

Qurbonkoʻl (Koʻkkoʻl) — Qirgʻiziston Respublikasi Botken viloyati shimoliy va Oʻzbekiston Respublikasi chegarasidagi oqar koʻl. Fargʻona vodiysida, Koʻksuv daryosida joylashgan. Shimolidan janubiga choʻzilgan. Togʻ qulashidan hosil boʻlgan. Oʻrtacha balandligi 1738 m. Suv yigʻish maydoni 129,5 km², koʻlning maydoni 1,4 km², uz. 866 m, oʻrtacha eni 162 m, eng katta kengligi 255 m. Oʻrtacha chuq. 8,6 m, eng chuqur joyi 13,4 m. Suvi yaxshi ichimlik sifatiga ega. Qishda qirgʻoqqa yaqin joylari muzlaydi.

 

Koʻllar
Oʻrta Osiyo
Qurbonlik

Qurbonlik — xudoga yaqinlashish va uning rahm-shafqatiga sazovor boʻlish uchun xudo yoʻliga jonlik soʻyish. Qurbonlik odati qadimiy zamonlarda koʻp xalqlar va qabilalarda bor edi. Islomdan ilgarigi arablarda qullarni, oʻz farzandlarini qurbon qilish odati boʻlgan. Qurʼonning 108-Kavsar surasida Alloh jannatdagi Kavsar hovuzini ato etgani uchun jonlik soʻyib qurbonlik qilish haqida soʻz boradi. Siyrat Zamzam bulogʻi suvi kamayib turganda Muhammad (sav)ning bobosi Abdulmuttalib suvni koʻpaytirishni xudodan tilab oʻz oʻgʻillaridan birini qurbonlikka atagani haqida rivoyat saqlanib qolgan. Davrlar oʻtishi bilan inson oʻrniga hayvonni qurbon qilish odatga aylangan. Islom dinidagi hadislar rivoyatiga koʻra, Ibrohim alayhissalom (Av-raam) oʻzining chin eʼtiqodini isbotlash uchun oʻz oʻgʻlini qurbon qilishga qaror qilganda Alloh uni toʻxtatib, bolaning oʻrniga qoʻchqor soʻyishni buyurgan. Bu rivoyat Qurʼoni Karimda aytilgan. Ibrohim oʻz oʻgʻlini qurbon qilishga chogʻlanadi (37-sura, 102—107-oyatlar). Islom dinida qurbonlik haj marosimining qatʼiy va majburiy qismlaridan biriga aylangan. Hajda ishtirok etmagan musulmonlar qurbon hayiti kuni imkoniyatiga qarab qurbonlik qilishi lozim hisoblanadi. Qurbonlik uchun soʻyiladigan hayvon — qoʻy, mol, tuya. Bir qoʻyni 1 kishi, qora-mol, tuyani esa bir kishidan to 7 kishigacha bir boʻlib qurbonlik qilishi mumkinligi belgilangan.

Din
Akobir Qurbonov

Akobir Sobirovich Qurbonov (1975-yil 29-iyulda Buxoro viloyati Buxoro tumanida tugʻilgan) — oʻzbek sambochisi va kurashchi. 1999-yil kurash boʻyicha jahon chempioni, sambo boʻyicha jahon kubogi gʻolibi (2002) va bronza medali (1998), sambo boʻyicha jahon chempionatining kumush (1998, 2001, 2004) va bronza (2002, 2004) medallari sovrindori. 2010-yilda Pekindagi Jahon oʻyinlarida sambo boʻyicha musobaqalar gʻolibi. Xalqaro toifadagi Oʻzbekiston sport ustasi. U ikkinchi yarim oʻrta vazn (74 kilogrammgacha), birinchi oʻrta (82 kilogrammgacha) va ikkinchi oʻrta (90 kilogrammgacha) vazn toifalarida ishtirok etgan. 1996-yil Oʻzbekiston IIV Akademiyasini tamomlagan. 1996-yilda Oʻzbekiston IIV Akademiyasi „Jismoniy tarbiya“ kafedrasi katta oʻqituvchisi.

Oilasi 
Otasi Sobir Qurbonov — sovet sambochisi, SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi, SSSR, Yevropa va jahon chempioni.

Havolalar 
 

Oʻzbekiston sambochilari
Yashayotgan insonlar
1975-yilda tugʻilganlar
29-iyulda tugʻilganlar
Anvar Qurbonov

Anvar Sarmanovich Qurbonov (1948, hozirgi Sirdaryo viloyati Guliston tumani) — quruvchi usta, Oʻzbekiston Qahramoni (1998). Mehnat faoliyatini 1969-yildan Guliston tumanidagi 60-sonli qurilish tashkilotida gʻisht teruvchilikdan boshlagan, shu tumandagi 3-mexanizatsiyalashgan kolonnada qurilish brigadiri (1975-81), "Sir daryojamqurilish"ga qarashli 49-sonli mexanizatsiyalashgan kolonnaning brigada boshligʻi (1981—98), Guliston tumanidagi 4-sonli qurilishmontaj boshqarmasida brigada boshligʻi (1998 — 2000), 2000-yildan shu boshqarma kasaba qoʻmi-tasining raisi. Guliston shahridagi 5-mavze, "Maʼnaviyat va maʼrifat" markazi, suzish basseyni, Alpomish sport majmuasi, Boks saroyi, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy ban-kining viloyat boʻlimi singari koʻplab yirik meʼmorlik inshootlari qurilishida faol qatnashib, yuqori mehnat koʻrsatkichlariga erishgan, koʻplab quruvchi shogirdlar yetishtirgan.

    

Oʻzbekiston qahramonlari
Ahmadjon Qurbonov

Axmedjon Qurbonov(1921-1945) — Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasi gvardiya mayori, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni(1945).

Biografiya 

Axmedjon Qurbonov 1921-yil 10-oktabrda Sherqo‘rg‘on qishlog‘ida (hozirgi O‘zbekiston Samarqand viloyatining Jomboy tumani) tug‘ilgan. Muallimlar tayyorlash maktabining uch kursini tamomlagach, o‘qituvchi bo‘lib ishladi. 1930-yildan Yaroslavlda yashagan, Yaroslavl shinalar zavodida ishlagan. 1940-yil oktyabr oyida Qurbonov Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasi safiga chaqirildi. Tambov piyodalar maktabini va „Shot“ kurslarini tamomlagan. 1943-yil boshidan — Ulug Vatan urushi frontlarida, oʻsha-yilning fevral oyida u yaralangan.

1944-yil iyuniga kelib, mayor Axmedjon Qurbonov 1-Belorussiya fronti 65-armiyasining 44-gvardiya otishma diviziyasining 128-gvardiya otishma polkining batalyoniga qoʻmondonlik qildi. U Belorussiya SSRni ozod qilish paytida ajralib turdi. Bobruisk yaqinidagi janglarda, Guxlino qishlogʻidan shimolda, Qurbonov diversion manevr yordamida Narewni muvaffaqiyatli kesib oʻtdi va uning gʻarbiy qirgʻogʻidagi koʻprigini egalladi. Batalon oldinga siljishda davom etib, muhim balandlikni egallab oldi va Syveseno qishlogʻining shimoli-sharqidagi magistralni kesib tashladi. Dushman bir necha bor qarshi hujumga oʻtdi, ammo batalon oʻz pozitsiyasini saqlab qoldi. Faqat qarshi hujumlardan birini aks ettirish paytida Qurbonov jangchilari 6 ta tank, 4 ta bronetransport, 12 ta pulemyot, 185 ta dushman askar va ofitserlarini yoʻq qilishdi. 1945-yil 6 fevralda Qurbonov Polshadagi jangda halok boʻldi. U Polshaning Kuyav-Pomeran voevodeligining Shinyx qishlogʻidagi ommaviy qabrga dafn etilgan.

Mukofotlar 
SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 24-martdagi farmoni bilan mayor Axmedjon Qurbonovga "Frontda qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi uchun vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni berildi. Nemis bosqinchilari va bir vaqtning oʻzida koʻrsatilgan jasorat va qahramonlik. Shuningdek, u Lenin, Qizil Bayroq, 3-darajali Suvorov, 3-darajali Kutuzov, 1-darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz ordenlari, bir qator medallar bilan taqdirlangan.

Xotira 
Qurbonov sharafiga uning vatanida sovxoz nomi berildi va byust oʻrnatildi, Jamboydagi vokzal va koʻchaga nom berildi.

Adabiyot 

 Olovli-yillar qahramonlari. Yaroslavl: Yuqori Volga kitobi. tahrir, 1985-yil.
 Sovet Ittifoqi Qahramonlari — oʻzbeklar. Toshkent, 1984-yil.

Manbalar 

Sovet Ittifoqi Qahramonlari
Ulugʻ Vatan urushi qatnashchilari
Yoʻldosh Qurbonov

Yoʻldosh Rahimovich Qurbonov (1929.20.4, Toʻrtkoʻl shahri - 1981.31.1, Toshkent) — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1979), qishloq xoʻjaligi fanlari nomzodi (1959). Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi instituti zootexnika fakultetini tugatgan (1953). 1953—55 yillarda shu intda oʻqituvchi, Oʻzbekiston chorvachilik institutida boʻlim mudiri, ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrin-bosari (1958—61), Qoraqalpogʻiston qishloq xoʻjaligi vaziri (1961—62), Qoraqalpogʻiston dehqonchilik ilmiy tadqiqot instituti direktori (1962—65), Toʻrtkoʻl tumani partiya komiteti 1-kotibi (1965—70), Oʻzbekiston KP MK kotibi (1970, sentabr - 1981). Toʻrtkoʻl tumanida jamoa xoʻjaligiga, oʻrta maktabga, Toshkent shahridagi koʻchalardan biriga Q. nomi berilgan.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Rajabboy Qurbonov

Rajabboy Qurbonov (1933.2.3 -Yangiariq tumani — 2000, yanvar) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Xorazm pedagogika institutini tugatgan (1961). 1953-yildan Yangiariq tumanidagi 17-, 1961-yildan 1-maktabda, 1993—2000-yillarda 11-litsey internatda mat. oʻqituvchisi.

    

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Rahmat Qurbonov

Rahmat Qurbonov (1944.18.12, Kogon tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1996). Buxoro pedagogika institutini tugatgan (1968). 1968— 98 yillarda Kogon tumanidagi 8-maktabda kimyo oʻqituvchisi; 1989—90 yillarda direktor.

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Sobir Qurbonov

Qurbonov Sobir Hayitovich (1949.20.1, Buxoro tumani) — sportchi, sambo boʻyicha jahon chempioni (1975, Minsk), xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1976), Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sport ustozi (1999). Akobir Qurbonovyaning otasi va birinchi ustozi. Sambo boʻyicha 74 kg vazn toifasida Oʻzbekiston (1970, 1973), spartakiada (1975, Tbilisi) va Yevropa (1974, Madrid) chempioni. Shuningdek, kurash boʻyicha 73 kg vazn toifasida Oʻzbekiston chempionati (1969, 1970) va nufuzli musobaqalar gʻolibi. Q. Buxoro pedagogika institutini tugatgan (1972), Buxoro tumanidagi 2-bolalar va oʻsmirlar sport maktabida murabbiy, direktor (1973—87). 1987-yildan buxoro viloyati ichki ishlar boshqarmasi "Dinamo" sport jamiyatida katta murabbiy.
Taʼnaberdi Qurbonov

Taʼnaberdi Qurbonov (1936.8.8, Pastdargʻom tumani) — aktyor, rejissor, Oʻzbekiston xalq artisti (1978). Samarqand universiteti (1960) va Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1964). 1964-yildan H. Olimjon nomidagi Samarqand davlat musiqali drama teatrida aktyor, rejissor, direktor (1970—95). Obrazlari his-tuygʻularga boy, ularning chuqur ichki kechinmalari, kuchli tuygʻularini tabiiy va haroratli ifoda etish Q. ijodiga xos. Makferson (K. Simonov, "Rus masalasi"), Figʻoniy (S. Azimov, "Qonli sarob"), Teterov (M.Gorkiy, "Tubanlikda"), Karl Moor (F.Shiller, "Qaroqchilar"), Ahmad Rizo (N. Hikmat, "Tentak"), Ezop (G. Figeyredo, "Ezop"), Xilmi afandi (R.Guntekin, "Hiylai shaʼriy"), General (K.Chapek, "Nomi oʻchsin"), Otello (U. Shek-spir, "Otello"), Ulugʻbek (M. Shayxzoda, "Mirzo Ulugʻbek"), Burhonov (R. Orifjonov, "Ona hukmi") kabi rollari bilan tanilgan. Rejissyor sifatida "Duel" (M.Bayjiyev), "Guldan ham nozik" (R.Orifjonov), "Kelin keldi" (D. Fayziy), "Sarhovuzning boʻylarida" (X. Sultonov), "Afandi va Azroil", "Temir xotin" (Sh. Boshbekov) va boshqa spektakllarni sahnalashtirgan. "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (2003).

Oʻzbekiston xalq artistlari
Xayrixon Qurbonova

Xayrixon Abdullayevna Qurbonova (1940.31.8, Yangiyoʻl shahri) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1999). Toshkent pedagogika institutini tugatgan (1967). 1967-yildan Yangiyoʻl shahridagi 6-maktabda oʻzbek tili va adabiyoti oʻqituvchisi.

    

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
1940-yilda tugʻilganlar
31-avgustda tugʻilganlar
Sobir Quryozov

Sobir Quryozov (1947.17.4, Qoʻshkoʻpir tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1998). xorazm pedagogika institutini tugatgan (1969). 1969-yildan Qoʻshkoʻpir tumanidagi 18-, 1975-yildan 17-maktablarda kimyo-biol. oʻqituvchisi.

    

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari