MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kofirun surasi

Kofirun surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy maʼnosi 
Bu surada Islom dini kuchayib, tarqalib ketayotganini koʻrib, xavotirga tushib qolgan kofirlar paygʻambar alayhis-salomni ham, sahobalarni ham bu Toʻgʻri yoʻldan chalgʻitish gʻarazida u kishining oldilariga kelib: „Ey Muhammad, kel, bizlar sening xudoyingni tan olib, unga ham ibodat qilaylik, sen ham oʻz xudoyingga qoʻshib, bizlarning butlarimizga ham sigʻingin“, deyishganida nozil boʻlgandir. Bu suradan koʻzda tutilgan maqsad — Paygʻambar alayhis-salomni ham, u zotning to Qiyomatgacha keladigan barcha ummatlarini ham kofirlarning bunday nayranglariga uchmaslikka va yolgʻiz Alloh taologagina ibodat qilishga daʼvat etishdir.

Tarjimasi

Alouddin Mansur tarjimasi 

Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan (boshlayman).
 (Ey Muhammad), ayting: „Ey kofirlar!
 Men sizlar ibodat qilayotgan narsalarga ibodat qilmasman.
 Va sizlar ham men ibodat qiladigan (Alloh)ga ibodat qilguvchi emasdirsizlar.
 Men sizlar ibodat qilgan narsaga ibodat qilguvchi emasman.
 Va sizlar ham men ibodat qiladigan (Alloh)ga ibodat qilguvchi emasdirsizlar.
 Sizlarning diningiz oʻzlaringiz uchun, mening dinim oʻzim uchundir!“

Abdulaziz Mansur tarjimasi 
Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan (boshlayman).
 (Ey, Muhammad,) ayting: "Ey, kofirlar!
 Men sizlar ibodat qilayotgan narsaga ibodat qilmasman.
 Sizlar ham men ibodat qiladigan (Alloh)ga ibodat qiluvchi emassizlar.
 Men sizlar ibodat qilgan narsaga ibodat qiluvchi emasman.
 Sizlar ham men ibodat qiladigan (Alloh)ga ibodat qiluvchi emassizlar.
 Sizlarning diningiz sizlar uchun, mening dinim men uchundir.

Manbalar
Haj surasi

Haj surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
Sura dillar dahshatga tushib, aqllar adashadigan, ona emizayotgan goʻdagini unutib, 
homilador ayol homilasini tashlab yuboradigan Qiyomat oldi dahshatlarini tasvirlash bilan boshlanadi va oʻz hayotlarini Tangri taolo buyurgan dini Islom ahkomlariga amal qilish bilan oʻtkazgan kishilar uchun oʻsha Kunda ham hech qanday xavf-xatar 
boʻlmasligi, dinu iymonsiz tirikchilik qilib oʻtgan kimsalar esa U Kunda xoru rasvo boʻlishlari taʼkidlanadi.  
 
Maʼlumki, agar Makkada nozil qilingan suralarda soʻz asosan iymon, eʼtiqod haqida 
ketsa, Madinada nozil qilingan suralarda gʻoliban shariati Islomiyyadagi qonun-qoidalar zikr qilinadi. Inchunun ushbu sura ham bundan mustasno emas. Bu surada Islom dinining besh asosiy ruknidan biri boʻlmish Haj ibodati va Odam alayhis-salomdan qolgan «Eski Uy — Baytulloh» xususida ancha batafsil bayon qilinadiki, suraning «Haj» deb nomlanishiga ham sabab shudir.

Manbalar
Moʻminun surasi

Moʻminun surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
Sura Alloh Taoloning borligi va birligiga hamda Muhammad alayhis-salom U zotning 
soʻnggi paygʻambari ekanligiga iymon keltirgan moʻminlar Firdavs bogʻlariga merosxoʻr 
boʻlish uchun qaysi amallarni qilib, qaysi amallardan tiyilishlari lozim ekanligini bayon 
qilish bilan boshlanadi. Shu boisdan u «Moʻminlar» deb atalgandir.  
 
Bu surada ham oʻtmishdagi ayrim paygʻambarlar va ularga mushriklar tomonidan yetgan ozorlar zikr qilinishi bilan paygʻambar alayhis-salomga Makka kofirlarining 
yetkazayotgan aziyatlarida tasalli beriladi, Suraning mehvari (oʻqi) asosan bu dunyodagi 
hayot uchun qayta tirilish haq ekani atrofida aylanadi. Yana bu surada hayotlarini kufr 
bilan oʻtkazgan kimsalarning «sakarotul-mavt — oʻlim mastligi» chogʻida tortadigan azoblari, ajallari yetib — orzu-xayollari puchga chiqqan paytida chekadigan afsus-
nadomatlari ham bayon qilinadi.  
 
Sura odamlar ikki toifaga: baxtli va badbaxtlarga boʻlinadigan, har qanday nasl-nasab, 
qarindosh-urugʻchilikdan toniladigan, faqat iymon va qilingan yaxshi amalgina foyda 
beradigan Qiyomat kuni haqida xabar berish bilan nihoya topadi.

Manbalar
Nur surasi

Nur surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
Suraning asosiy mavzusi Islomiy jamiyatdagi axloq-odob qonun-qoidalaridir. Unda 
musulmonlarning bir-birlari bilan oʻrnatishlari lozim boʻlgan munosabatlaridan tortib, 
islomiy oilalarning ichida barpo qilinishi zarur boʻlgan toza iqlim va pokiza muhit yoʻl-yoʻriqlarigacha batafsil bayon qilinadi.  
 
Yana bu surada jamiyatni fisqu-fasoddan toza tutish, nasl-nasablarni aralashib 
ketishidan saqlash va insonlarni axloqiy tubanlikdan asrash uchun Alloh taolo farz qilib qoʻygan ayrim jazo choralari, jumladan zinokorlikka qarshi, tuhmatchilikka qarshi Islomiy jazo choralari ham zikr qilinadi. Va bu bilan Islom nazarida kishi uchun birovning molini nohaq olish qanday harom sanalsa, birovning or-nomusiga tegish yoki nohaq obroʻsini toʻkish ham shunday harom ekanligi uqtiriladi.  
 
Suraning «Nur» deb nomlanishining sababi, birinchidan, undan Alloh yeru-osmonlarning nuri - asl ijodkori ekanligi xususidagi goʻzal oyati karimalar oʻrin olgani boʻlsa, ikkinchidan, bu surada insonlar baxtli, saodatli hayot kechirishlari uchun nur kabi zarur boʻlgan ilohiy ahkomlar mavjudligidir.

Manbalar
Furqon surasi

Furqon surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
Sura ushbu Furqonni — haq bilan botilni ajratib berguvchi Kitobni Muhammad alayhis-salomga Buyuk Tangri nozil qilganini taʼkidlash bilan boshlanadi.  
 
Soʻngra: «Nega paygʻambar farishta emas, balki oddiy odamlarga oʻxshab taom yeb, 
bozorlarda yuradigan insondan boʻlar ekan», deydigan sarkash mushriklarning daʼvolari  qatʼiy hujjatlar bilan rad etiladi.  
 
Yana bu surada dohiy «doʻst»larning vasvasalariga uchib, oʻz iymon-eʼtiqod va dinu-
diyonatlaridan voz kechgan kimsalar oxiratda bu qilmishlaridan afsus-nadomat chekib, 
barmoqlarini tishlab qolishlari haqida ogohlantirib oʻtiladi.  
 
Sura nihoyasida esa Rahmon bandalari — haqiqiy moʻmin-musulmonlarning sifatlari va 
ularni jannat neʼmatlariga erishishlariga sabab boʻladigan xulq-atvorlari tasvirlanadi.  
 
Qurʼoni Karimda, Alloh taolo tomonidan nozil qilingan barcha ilohiy kitoblar Furqon — 
haq bilan nohaqni ajratib berguvchi Kitob, deb atalaveradi. Bu suraga nom boʻlgan 
Furqondan murod esa Qurʼondir.

Manbalar
Shuaro surasi

Shuaro surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
U Qurʼonning Alloh tomonidan nozil qilingan (ochiq oyatlardan) iborat eslatma ekanini 
taʼkidlash bilan boshlanib, paygʻambar alayhis-salomga mushriklarning iymonsizliklaridan qaygʻurmaslik kerakligini uqtiradi va ular yaqinda — Qiyomat kunida 
Allohning azobiga duchor boʻlishlari haqida xabar beradi.  
 
Bu surada ham avval oʻtgan ayrim paygʻambarlar haqida hikoya qilinib, ularning 
barchalari bir narsaga — yakkayu yagona Allohga iymon keltirib, U zotning Oʻzigagina 
itoat etishga daʼvat qilganlari aytiladi va ularni yolgʻonchi qilgan kimsalarning topgan 
oqibat-halokatlari tasvirlanadi.  
 
Sura nihoyasida soʻz yana Qurʼonga qaytib, uning jinlar keltirgan choʻpchak yo shoirlar bitgan sheʼr emas, balki Alloh tomonidan Jabroil farishta vositasida ochiq arab tilida nozil qilingan ilohiy Kitob ekanligi taʼkidlanadi.  
 
Bu suradan Tangri taoloning shoirlar haqidagi oyatlari ham oʻrin olgani sababli u «Shuaro» surasi deb atalgandir.

Shoirlar haqida

Manbalar
Naml surasi

Naml surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
Ushbu surada paygʻambarlardan Muso, Solih, Lut alayhis-salomlarning qissalari zikr qilinadi va, xususan, Dovud va Sulaymon paygʻambarlar haqida bir qadar batafsil toʻxtalib, Sulaymon alayhis-salom Alloh taoloning paygʻambari boʻlish bilan birga yana jamiyki insu-jin va parrandayu-darranda olamiga podshoh qilingani toʻgʻrisida hikoya qilinadi hamda u zot bilan Sabaʼ mamlakatining Malikasi Bilqis oʻrtasida boʻlib oʻtgan voqealar ham tasvirlanadi.  
 
Yana bu surada Qurʼondagi pand-nasihat, ibrat-eslatmalardan faqat koʻzi ochiq 
kishilargina foydalanishlari mumkinligi ayricha taʼkidlab oʻtiladi.  
 
Shuningdek, qiyomat qoyim boʻlishi oldidan yer yuziga chiqadigan jonivor haqidagi 
xabar hamda moʻmin va kofirlarning qiyomat kunidagi ahvoli xususidagi ibratli oyatlar ham shu suradan joy olgandir.  
 
Surada Alloh taoloning eng zaif va zahmatkash maxluqlaridan biri boʻlgan chumoli 
haqida ham zikr qilingani sababli uni «Naml — Chumoli» surasi deb atalgandir.

Manbalar
Qasos surasi

Qasos surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
Sura oʻz maʼno-mohiyati eʼtibori bilan «Shuaro» va «Naml» suralarining davomidir.  
 
Bu surada insonlar ibrat olishlari uchun ikki zolim kimsaning qilgan kirdikorlari va topgan oqibat-halokatlari haqida hikoya qilinadi. Ulardan biri qoʻl ostidagi hukmu-saltanat 
sababli oʻzidan ketib, hatto oʻzini xudo deb atashgacha borib yetgan zolim va mustabid 
podshoh Firʼavn boʻlsa, ikkinchisi topgan molu-davlatiga mast boʻlib, dinu-diyonatni 
unutgan Qorundir, Qurʼon ulardan birini suv, ikkinchisini esa yer yutgani haqida xabar 
beradi.  
 
Bu surada Alloh taoloning suyukli paygʻambarlaridan Muso alayhis-salomning 
tugʻilishlaridan tortib, qanday paygʻambar boʻlganlari va koʻrgach-kechirgan ibratli 
sarguzashtlari boshqa suralarga nisbatan mufassal va mukammal soʻylangani sababli uni 
«Qasas-Qissa» deb atalgandir. Sura ikki dunyo saodati boʻlmish iymon-eʼtiqodga daʼvat 
qilish bilan xotimalanadi.

Manbalar
Rum surasi

Rum surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Luqmon surasi

Luqmon surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Sajda surasi

Sajda surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Ahzob surasi

Ahzob surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning  sahifasida va -juzida joylashgan.  boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Saba surasi

Saba surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Fotir surasi

Fotir surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Saffot surasi

Saffot surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Sod surasi

Sod surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Zumar surasi

Zumar surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Gʻofir surasi

Gʻofir surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Fussilat surasi

Fussilat surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Manbalar
Shoʻro surasi

Shoʻro surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Zuxruf surasi

Zuxruf surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Duxon surasi

Duxon surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Josiya surasi

Josiya surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

„Josiya“ soʻzi „tiz choʻkuvchi“ degan maʼnoni bildiradi. Ushbu suradagi qiyomat kuni vasfiga oid oyatlardan birida: „har bir ummatni tiz choʻkuvchi holida koʻrasan“ deyiladi. Oʻsha oyatdagi „josiya“ kalimasi
suraga nom boʻlib qolgan.

Dastlabki oyatlaridanoq osmonlar va yerdagi har bir narsa va voqea-hodisada yagona Yaratguvchining borligiga dalolat qiladigan alomatlar mavjud ekanligini uqtiradigan bu surada ham soʻz asosan iymon-eʼtiqod ustida boradi.

Bu surada yana Bani Isroil qavmiga Tangri taolo tomonidan ato etilgan noz-neʼmatlar va imtiyoz fazilatlarga ular noshukurlik qilganliklari haqida va umuman havoyi nafslarini „xudo“ qilib olgan kimsalar va ularning topajak oqibatlari xususida xabarlar beriladi.

Sura nihoyasida Qiyomat kunida roʻy beradigan ahvol tasvirlanadi va u Kunda har bir ummat tiz choʻkkan holda Alloh tarafidan boʻladigan hukmga koʻz tutib turish bayon etiladi. Suraning „Josiya — Tiz choʻkuvchilar“, deb atalishining sababi shudir.

Manbalar

Havolalar 
Josiya surasi youtube.comda
Ahqof surasi

Ahqof surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning  sahifasida va -juzida joylashgan.  boʻlib nozil boʻlgan.

Manbalar
Muhammad surasi

Muhammad surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Fath surasi

Fath surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Hujurot surasi

Hujurot surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Qof surasi

Qof surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Zoriyot surasi

Zoriyot surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Tur surasi

Tur surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Najm surasi

Najm surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Qamar surasi

Qamar surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Hadid surasi

Hadid surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Madinada Zalzala surasidan keyin nozil boʻlgan. U 29 oyat, 544 kalima va 2476 harfdan iborat. Mufassal suralardan. Tartib raqami boʻyicha Qurʼonda 57-­sura.
Surada ilohiy koʻrsatmalar, yaʼni shariat hukmlari bilan birga, moʻminlar jamiyatini tarbiyalashga, aqidaviy masalalarga doir oyatlar bayon etilgan. Sura uch asosiy mavzuni qamragan: 1. Borliqning barchasi Allohniki: uni Oʻzi yaratishi va xohlaganicha tasarruf qilishi;
2. Din yoʻlida mol va jonni fido qilish; moʻmin va munofiq orasidagi farq boʻlishi;
3. Bu dunyo havaslarining yolgʻonchi ekani, moʻmin kishi oxiratini obod qilishi yoʻlida Alloh roziligini topishga harakat qilishi.U borliqdagi barcha narsa — inson, hayvon, daraxt va boshqa narsalar doimo Allohga tasbeh aytib, ulugʻlab turishi haqida xabar berish bilan boshlanadi. Shundan keyin Alloh taoloning ilohiy sifatlari bayon qilinadi. Bu suradan moʻminlarni Alloh ularga ato etgan narsalardan saxovat qilishga chorlagan oyatlar ham oʻrin olgandir. Boylik Allohniki, u insonning qoʻliga omonat sifatida qoʻyilganligi zikr etilgan. Sura moʻminlar bilan munofiqlarning oxiratdagi ahvoli toʻgʻrisida xabar berib, u joyda munofiqlar dunyodagi kabi moʻminlar orasiga qoʻshilib keta olmasdan, ajralib qolishlarini uqtiradi va bu hayoti dunyoning oʻtkinchi ekanligini bahor yomgʻiri ostida toʻrt kun barq urib ochilib, soʻng yoz issigʻiga bardosh bera olmay qurib, qovjirab qoladigan chechaklarga tashbeh qilinadi. Sura Iso paygʻambar yoʻllariga ergashgan ahli kitoblarni Allohdan qoʻrqishga va U zotning soʻnggi paygʻambari Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga
imon keltirishga daʼvat qilish bilan xotima topadi. Bu surada kishilarning tinchlik kunlarida ham, urushlarida ham birdek zarur va foydali boʻlgan temir moddasi haqida 25­oyatda metall turlari va ularning xislatlari haqida zikr qilingani uchun u „Hadid — Temir“ surasi deb nomlangandir.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Mujodala surasi

Mujodala surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
Mujodala surasi 
madinada nozil bo'lgan, 22 oyatdan iborat.
Mehribon va rahmli Allohning nomi ila boshlayman.
1. Albatta, Alloh sen bilan o'z eri haqida tortishayotgan va Allohga shikoyat qilayotgan(ayol)ning so'zini eshitdi. Ha, Alloh ikkovingizning gaplashuvingizni eshitmoqda. Albatta, Alloh eshituvchi va ko'ruvchidir.
2. Ichlaringizda o'z xotinlaridan zihor qiladiganlar (bilib qo'ysinlarki), ular alarning onalari emas. Tuqqan onalaridan o'zga hech kim ularga ona emaslar. Va, albatta, ular inkor qilingan va g'irt yolg'on so'zlarni ayturlar. Va, albatta, Alloh kechiruvchi va mag'firat qiluvchidir.
3. Xotinlardan zihor qilganlar o'z ayganlaridan qaytsalar, qo'shilmaslaridan avval bir qul ozod qilsinlar. Bu va'zlanishingiz uchundir. Alloh qilayotgan ishlaringizdan xabardordir.
4. Kim (qul) topmasa, bas qo'shilmasdan avval ikki oy ketma-ket ro'za tutsin. Kim (ro'za tutishga) qodir bo'lmasa, oltmish miskinni to'yg'azsin. Bu (hukm) Allohga va uning rasuliga iymon keltirishingiz uchundir. Va bular allohning chegaralaridir. Va kofirlarga alamli azob bor.

Manbalar
Hashr surasi

Hashr surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Mumtahina surasi

Mumtahina surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Saf surasi

Saf surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Tagʻobun surasi

Tagʻobun surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

TAGʻOBUN SURASI
Munofiqun surasi

Munofiqun surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

MUNOFIQUN SURASI
Jumʼa surasi

Jumʼa surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

JUMʼA SURASI
Taloq surasi

Taloq surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

TALOQ SURASI
Tahrim surasi

Tahrim surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

TAHRIM SURASI 

Muhammadning hayoti
Haaqqah surasi

Haaqqah surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

AL-HAAQQA SURASI
Maorij surasi

Maorij surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

MAʼORIJ SURASI
Qalam surasi

Qalam surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
'Mavzusi 3 qismga bo'linadi
1 Payg'ambarlik masalasi va Makka kofirlarining Payg'ambarimiz da'vatiga bo'lgan shubhalari
2 Bog' egalari qissasi
3 Payg'ambarimizni Haqiqiy Elchi ekanliklarini Isbotlash masalasi

Manbalar 

QALAM SURASI
Nuh surasi

Nuh surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

NUH SURASI
Jin surasi

Jin surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

JIN SURASI
Naba surasi

Naba surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

NABAʼ SURASI
Inson surasi

Inson surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

INSON SURASI
Muzzammil surasi

Иш 

Muzzammil surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

MUZZAMMIL SURASI