Svekonorvegiya orogeniyasi

Svekonorvegiya orogeniyasi 1140-960 million yil oldin faol boʻlgan orogen tizim boʻlib, hozirda Shvetsiyaning janubi-gʻarbiy qismida va Norvegiyaning janubida Svekonorvegiya orogen kamari sifatida namoyon boʻlgan. Norvegiyada orogenik kamar Kaledoniya nap tizimining old qismidan janubi-sharqda va nap oynalarida ochiladi. Svekonorvegiya orogeni odatda Grenvilli mesoproterozoy orogenlari ichida birlashtirilgan. Boshqa koʻplab maʼlum orogenik kamarlardan farqli oʻlaroq, Svekonorvegiya orogenlarining sharqiy chegarasida ofiyolitlar bilan maʼlum boʻlgan.

Tektonik segmentlari 
Svekonorvegiya orogen orogen kamari 1140-dan 980 million yil oldin choʻzilish va siqilish natijasida buzilgan va gneysdan tashkil topgan beshta segmentdan iborat. Gʻarbdan sharqqa tomon segmentlar Telemarkia, Bamble, Kongsberg va terranlari va Sharqiy segmentlar hisoblanadi. Segmentlar bir-biridan katta oʻlchamdagi kesish zonalari bilan ajratib turadi.

 Bamble Terrane: Bamble Terrane Kongsberg Terrane bilan birga kattaroq Idefjorden va Telemarkia terranlari oʻrtasida kichik boʻlak sifatida joylashgan. Terranda amfibolitdan granulitgacha metamorfizm kuzatiladi.
 Idefjorden Terrane: Idefjorden Terrane 1660 dan 1520 million yil oldin magmatik faollikdan kelib chiqqan va vulkanik, plutonik va metachoʻkindi jinslardan iborat. Terranlarning Svekonorvegiya orogeniyasida ishtirok etishidan oldingi bu metamorfizm, magmatizm va akkretsiya Got hodisasi sifatida tanilgan. 1050 dan 980 million yil oldin Svekonorvegiya orogeniyasida Idefyorden terranining ishtiroki uning jinslarini yashil shistga qadar amfibolit fatsiyasi metamorfizmiga va hatto bir nechta joylarda granulit fatsiyasiga olib keldi. Sharqda terran Sharqiy segment bilan birga milonitni oʻz ichiga olgan siljish zonasi boʻylab tugaydi. Milonit zonasi, bu kesish zonasi maʼlum boʻlganidek, Oslo grabenidan shimoliy Hallandga Vänern koʻli boʻylab yoy shaklida oʻtadi. Idefjorden Terrane maqomi haqiqiy terran sifatida bahsli.
 Kongsberg Terrane: Kongsberg Terrane amfibolitdan granulit fatsiyasi metamorfizmini koʻrsatadi. U kattaroq Idefjorden va Telemarkia terranlari oʻrtasida kichik xanjar sifatida joylashgan.
 Telemarkia Terrane: Telemarkia Terrane taxminan 1520 dan 1480 million yil oldin qisqa magmatizm davrida shakllangan va tosh tarkibida juda heterojendir. Terranning gʻarbiy qismida granitoyidlardan, jumladan ortogneysdan tashkil topgan Sirdal magmatik kamar joylashgan. Sirdal magmatik kamarining magmatik jinslari ishqoriy xarakterga ega, bu ularning qadimgi subduktsiya tizimi bilan bogʻliqligini anglatadi. Telemarkia Terrane fennoskandiya qobigʻining transpozitsiyalangan blokidan kelib chiqqanmi yoki u boshqa „ekzotik“ kratondan, ehtimol Amazoniyadan kelib chiqqanmi, nomaʼlum.
 Sharqiy segment: Alloxtonli terranlar boʻlgan boshqa segmentlardan farqli oʻlaroq, Sharqiy segment Transkandinaviya magmatik kamarining mahalliy qayta ishlangan kontinental qobigʻidan iborat. Boshqacha qilib aytadigan boʻlsak, u plitalar tektonikasi bilan uzoqdan oʻtkazilmagan. Sharqiy segmentda ancha eski Svekofenniya orogeniyasining qayta ishlangan qobigʻi ham boʻlishi mumkin. Sharqiy segmentdagi jinslar Svekonorvegiya orogeniyasi davrida nihoyatda yuqori bosim va haroratga yetdi, natijada eklogit va granulit fatsiyasi metamorfizmi yuzaga keldi. Sharqiy segmentda topilgan eklogitlar protolitlarini eklogitga aylantirgan orogenez natijasida yuzaga kelgan metamorfizm paytida 35-40 kilometr chuqurlikda joylashgan. Sharqiy segment va Svekonorvegiya orogenining Fennoskandiyaning Svekofennian va Transkandinaviya jinslari bilan chegarasi Svekonorvegiya frontal deformatsiya zonasi va protogin zonasidan iborat.

Rivojlanishi 
105-dan 980 million yil oldingi davr Svekonorvegiya orogeniyasining eng faol bosqichi boʻlib, Telemarkiya va Idefjord Terranlar metamorfizmga, ularning qobigʻining qalinlashishi va deformatsiyasiga uchragan boʻlgan. Agder fazasi deb nomlanuvchi bu epizoddan soʻng esa 970 million yil oldin davom etgan. Shu yili Falkenberg fazasi sodir boʻldi, bu davrda orogeniya sharqqa tarqaldi. Orogenezning tabiati haqida turlicha qarashlar mavjud boʻlib „Klassik“ deb nomlanuvchi qarashlardan biri qitʼa va qitʼa toʻqnashuvi, ehtimol Amazoniya bilan toʻqnashuvi orogen kamarlarga hozirgi xususiyatlarini berish uchun mas'ul boʻlganligini taxmin qilinadi. 2013-yilda ilgari surilgan muqobil nuqtaviy nazarga koʻra, bunday toʻqnashuv sodir boʻlmagan deb taxmin qiladi, chunki orogenning xususiyatlari faqat kichikroq terranlarning subduktsiyasi va toʻplanishi natijasida izohlanadi. Bu esa ushbu turli xil qarashlar qadimgi superkontinent Rodiniya konfiguratsiyasiga taʼsir qiladi.

Oxir-oqibat Norvegiyaning Gʻarbiy Gneys mintaqasiga aylanadigan janubiy qismi migmatitlarni hosil qilgan va orogenez davrida granitlar tomonidan qoplab olgan. Taxminan 920 million yil oldin, orogenezdan soʻng, Bohus graniti Idefjorden terraniga kirib keldi.