MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Qiyshiq uy

Qiyshiq uy () — Sopot shahridagi ofis va savdo markazi.

Monte Kassino qahramonlari koʻchasida joylashgan (), 53.

2004-yilda meʼmorlar Shotinskiy va Zalevskiy tomonidan qurilgan. Qurilish uchun tanlangan uslub optik illuziya, postmodern arxitekturasi, dekonstruktivizmga asoslangan.

Ushbu loyihaning meʼmorlari rassomlar  va  ) chizmalaridan ilhomlanishgan.

Binoning foydali maydoni taxminan 4000 m² ni tashkil qiladi. Obyekt „Rezident“ savdo markazi tarkibiga kiradi. Birinchi qavatda chakana savdo binolari, restoran va oʻyin avtomatlari saloni mavjud. Ikkinchi qavatda „Radio RMF FM“ va „Radio RMF MAXXX“ studiyalari joylashgan.

Yana qarang 

 raqs uyi

Havolalar 

 Bino meʼmorlarining veb-sayti  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Per Oskar Gustav Dalberg — Muallif sayti 
 Fotogalereya
 Binoning rasmiy sayti 

Postmodernizm
Depozit chiptasi

Depozit chiptasi ― bu omonatchidan maʼlum muddatga yoki muddatsiz maʼlum miqdordagi pulni olgandan keyin bank tomonidan beriladigan, bank omonat boʻyicha toʻlashi shart boʻlgan foizlar miqdorini koʻrsatadigan sertifikat.

Depozit chiptalari roʻyxatdan oʻtgan shaxsga va depozit egasiga beriladi.

Bankdan omonat berish depozit chiptasini taqdim etish sharti bilan amalga oshiriladi.

Ehtimol „depozit chiptasi“ atamasi XIX asrda ishlatilgan.  Balki hozirgi kunda „depozit chiptasi“ tushunchasi eskirgan boʻlishi mumkin.

Adabiyotlar 

 Vkladnoy bilet // Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : v 66 t. (65 t. i 1 dop.) / gl. red. O. Yu. Shmidt. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1926—1947.
Toʻlovni qaytarish

Toʻlovni qaytarish yoki charjbek (ingl. chargeback) — toʻlovchining pulini qaytarishdir. Banklar va boshqa moliyaviy tashkilotlarining xalqaro toʻlov tizimlari tomonidan ularga yuklangan masʼuliyat uchun majburiy fuqarolik javobgarligi turi hisoblanadi. Emitent bank tomonidan toʻlov summasi toʻgʻridan-toʻgʻri oluvchidan (ekvayer bank) yechib olinadigan va toʻlovchiga qaytariladigan bitimga (toʻlovchining huquqlarini himoya qilish maqsadida) eʼtiroz bildirish tartibi bitimning haqiqiyligi oluvchiga tegishli boʻladi.  Plastik kartalar boʻyicha oʻzaro hisob-kitoblar tizimida toʻlovlarni qaytarish texnologiyasi qoʻllaniladi. Mablagʻlar yetishmasligi yoki toʻlovni amalga oshirishga imkoni boʻlmagan taqdirda (xususan, bankrot boʻlgan taqdirda) mablagʻlar qaytariladi va  bank-ekvayer oldida qarz hosil boʻladi.

Manbalar 

Toʻlov tizimlari
Mobil ekvayring

Mobil ekvayring (ingl. mobile acquiring) — bu smartfon  ulangan mPOS terminali orqali bank kartasidan biror narsaga toʻlash uchun moʻljallangan  2013-yilgi texnologiyadir.

      Mobil bankingning bir qismi sifatida u bank kartalari, onlayn-banking tizimlari va elektron valyutalar bilan bir qatorda naqd pulsiz hisob-kitoblar tizimiga kiritilgan.

Yevstratov va Berejnovaning (2013) fikriga koʻra mobil ekvayring tufayli  nisbatan iqtisodiy samaradorlik doirasida „naqd pulsiz toʻlovlar faoliyatning barcha sohalarida mavjud boʻladi“.

Texnologiya AQShda Square loyihasi doirasida ishlab chiqilgan. Keyinchalik u Rossiya va MDH mamlakatlarida paydo boʻldi. mobil ekvayring xizmati bir-biridan farq qiladi, chunki bu mamlakatlarning toʻlov sohasidagi qonunchiligi boshqachadir.

Toʻlov tizimlari naqd pulsiz toʻlovlarni kompaniyalar uchun oʻzlarining sertifikatlash dasturlariga ega. MasterCard ularning talablariga javob beradigan sertifikatlangan mPOS provayderlarining global roʻyxatiga ega — Mobile POS Self-certified Solution Providers, VisaReady maqomini olish uchun esa mukammal test va audit talab qilinadi.

Har qanday operatsiyani amalga oshirishda  2,5 % dan 2,75 % gacha boʻlgan oraliqda komissiya foizi olib tashlanadi (bu banklarning tarif siyosatiga qarab farq qilishi mumkin — Raiffeisenbank, Sberbank, VTB — 2,75 %, Vladprombank — 2,5 %).  Asosiy mablagʻni bank kartasini chiqargan bank-emitent oladi, soʻngra barcha jarayonlarni amalga oshirgan ekvaying bank oʻz foizini oladi, ushbu xizmatni taqdim etganligi uchun  VISA va MasterCard ham oʻz ulushini olishadi

Rossiyada bank kartasi bilan toʻlovni amalga oshirish madaniyati rivojlanishda davom etmoqda. Markaziy bank maʼlumotlariga koʻra 2014-yil 1-iyul holatiga muvofiq  220,6 million plastik kartalar, chiqarilgan,  yaʼni Rossiya Federatsiyasining har bir fuqarosi, shu jumladan,  chaqaloqlar uchun allaqachon 1,54 ta karta mavjud

2014-yil sentabr holatiga koʻra, mPOS bozori klassik POS bozorining 1 % dan kamrogʻini tashkil etadi, biroq salohiyat juda katta.  Markaziy bank maʼlumotlariga koʻra soʻnggi 2 yil ichida  tovar va xizmatlar uchun toʻlovlar boʻyicha operatsiyalar hajmi 2,5 barobar oshdi.

Yana qarang 

 Mobil toʻlov* 
 Rossiya milliy toʻlov tizimi

Manbalar

Adabiyotlar 

 

 Qoʻshimcha oʻqish

Havolalar
Birlashgan hisob-kitob tizimi

"Birlashgan hisob-kitob tizimi", — Rossiya nobank kredit tashkiloti (NCO), ochiq aksiyadorlik jamiyati, ORS toʻlov tizimining operatori hisob-kitob markazi.

 1999-yilda tashkil etilgan Rossiya Banki 1999-yil 23-sentabrda „ORS“ NKOga rubl va chet el valyutasidagi mablagʻlar bilan bank operatsiyalarini amalga oshirish uchun litsenziya (№ 3342-K) berdi.  2016-yil 1-yanvarda ORSning banklararo hisob-kitob operatori sifatidagi funksiyalari NSPKga oʻtkazildi.  2020-yil 27-aprelda Rossiya banki NPO ORS litsenziyasini ixtiyoriy ravishda tugatilganligi sababli bekor qildi.

Tarix 
Dastlab Pevoye O.V.K bank guruhining tarkibiy boʻlinmasi sifatida tashkil etilgan. Rossiya bank sektorining 1998-yildagi defolti tufayli yuzaga kelgan inqirozidan soʻng, 1999-yilda STB-Card toʻlov biznesiga xizmat koʻrsatish uchun bir vaqtning oʻzida Pervoe O.V.K. Bankning hisob-kitoblar boʻlimi, shuningdek, „INQAKHRAN“ YoAJ tadbirkorlik faoliyatini boshqarish funktsiyalari ORSga oʻtkazildi.  2003-yilda O.V.K. tarkibida  Vladimir Potaninning INTERROS konserniga sotilgan.  2006-yilda ROSBANK guruhining bir qismi sifatida u Société Générale guruhiga sotildi.

OPC toʻlov tizimining ishtirokchilari Rossiyadagi eng yirik kredit tashkilotlari hisoblanadi, masalan: Gazprombank Zenit, AK Bars, FC Otkritie va Rossiyadagi eng yirik mustaqil protsessing markazlari.

      2014-yil 15-mayda VTB guruhi OPC aʼzosi boʻldi. Ishtirokchilarning bankomat tarmoqlarini birlashtirish xostlararo ulanish asosida amalga oshirildi.

2015-yil oxiriga kelib ORS toʻlov tizimi 300 dan ortiq kredit tashkilotlarini, 45 000 ta bankomatlarni va ishtirokchi banklarning 4 000 ta ofislarini birlashtirdi.

2015-yil 2-noyabrda XAJ VTB 24 matbuot xizmati bankning ORSdan chiqishini eʼlon qildi.

2016-yil 1-yanvardan ORS Visa va MasterCard kartalari bilan operatsiyalarni amalga oshirishni toʻxtatdi;  banklarga tizim tomonidan xizmat koʻrsatilmaydi. ORSning baʼzi funktsiyalari NSPK ga oʻtkazildi.

ta bank va bir kun avval 10 ta bank.

2016-yil 1-yanvardan boshlab, ORS Visa va MasterCard kartalari boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirishni toʻxtatdi; banklar endi tizim tomonidan xizmat koʻrsatilmadi. ORS funktsiyalarining bir qismi NSPK.

2016-yil 1-yanvardan boshlab ORS turli mahalliy loyihalarni amalga oshirmoqda.

2016-yil sentabr oyida ORS toʻlov tizimi operatorlari reyestridan chiqarildi.

2020-yil 26-mart kuni NPO ORS oʻzining ixtiyoriy ravishda tugatilishini eʼlon qildi.

Manbalar

Yana qarang 

 Rossiya federatsiyasi toʻlov tizimlari operatorlari reestri
 Toʻlov tizimi
 Milliy toʻlov kartasi tizimi
 Elektron toʻlov tizimi

Havolalar 

 „Birlashgan hisob-kitob tizimi“ sayti
 „ORS“ uyushmasi ishtirokchilari roʻyxati

Toʻlov tizimlari
The Nothing Book

Hech narsa kitobi  () 1974-yilda Qoʻshma Shtatlarda nashr etilgan boʻsh sahifalardan iborat kitobdir.

Umuman olganda, har qanday bloknot bo‘sh sahifalar kitobihisoblanadi. Kitob va daftar o‘rtasidagi nozik farqdan foydalangan holda, Harmony Books nashriyoti 1974-yilda hajmi 192 ta bo‘sh sahifadan (moleskins va boshqa daftarlarning standart hajmi) iborat bo‘lgan "Hech narsa kitobi" deb nomlanuvchi kitobni nashr qilgan. Publitsist Stefan Kenfer bu haqida Time jurnalida "Hech narsa kitobi — arzimagan kitoblarning eng yaxshi masxarasidir" deb izoh berdi. Ko‘rinishidan kitobga talab kuchli bo'lgan chunki o‘sha yilning oxirida 160 sahifali ikkinchi nashr taqdim etildi. Ushbu nashr alohida sarlavhaga ega edi: “Undan biror narsa yaratmoqchimisiz?» (). Kitob muqovasida Eduard Dalbergning epigrafi qayd etilgan: "Hech narsani tushunish uchun ko‘p vaqt kerak bo‘ladi" va nashriyotchilarning quyidagi izohlari:Bernard Shoudan kimsasiz orolga qanday beshta kitob olib borishini so‘rashganda, u o‘zi bilan beshta bo‘sh sahifali kitobni olib ketmoqchiligini aytgan. "Hech narsa" kitobi aynan shunday kitob hisoblanadi. Imkoniyatlar cheksizdir. O‘z romaningizni yozing, o‘zingizning retseptlar to‘plamingizni yarating, chizing, ro‘yxatlar tuzing, qaydlar yozing, avtograflar to‘plang, she’r yozing, ta’tilni rejalashtiring, kundalik yozishni boshlang, qaydlarni yopishtiring, kiyimlarni loyihalashtiring, o‘zingizning kashta tikish yoki trikotaj uslubingizni ixtiro qiling, shunchaki hordiq uchun yozing, qo‘shiqlarni to‘plang, muhim sanalarni belgilang, mehmonlarning fikrlarini to‘plang, gullarni sugʻoring, sevimli hikmatlarni to‘plang, kulgili hikoyalarni to‘plang yoki ixtiro qiling, tasavvuringizni ishlating — biror narsa qiling! Hech narsa kitobi sizning kitobingiz, demak u siz xohlagan narsaga aylanishi mumkin. Bayron aytganidek,

 Agar nashrda qayd etilsangiz, butunlay xursand bo'ling:
 Kitob hech narsa bo'lmasa-da, lekin hali ham kitob!Vaqt o‘tishi bilan g‘oyaning mashhurligi o‘sib bordi va nashriyot "Hech narsa kitoblari" ni nashr qila boshladi: masalan, 1980-yilda "Hech narsaning orzu kitobi" (, moviy sahifalari va bulutli tasvirlar bilan) nashriyotlar tomonidan mashhur seriyaga eng yangi qissa sifatida e’lon qilindi.

Kelajakda "Hech narsa kitobi" Kazimir Malevichning "Qora kvadrat", Jon Keyjning "4 daqiqa 33 soniya" pyesasiga o‘xshash o‘ziga xos kontseptual harakat deb atala boshlandi. Ehtimol, bu matematikaning mashhur populyarizatori Martin Gardnerning "Hech narsaning ahamiyati" inshosida eslatib o‘tilgani bilan bog‘liqdir ().

Keyinchalik, sarlavhali muqovaga qo‘shimcha ravishda bo‘sh sahifalar bloki bo‘lgan boshqa kitob nashrlari paydo bo‘ldi. Xuddi shunday 2011-yilda Britaniyalik Sheridan Simov "Barcha erkaklar nima haqida o‘ylaydilar " nomli kitobini nashr etdi (), bo‘sh sahifalardan iborat bo‘lib, muallifning fikriga ko‘ra, uning "hayratlantiruvchi xulosasi" aks etishi kerak ya’ni erkaklar endi hech narsa haqida o‘ylamaydilar; Daily Telegraph gazetasiga ko‘ra, kitob talaba yoshlar orasida katta muvaffaqiyat qozongan.

Manbalar
The Cure for Insomnia

The Cure for Insomnia () 1987-yilda suratga olingan film. „Eng uzun film“ oʻlaroq Guinness rekordlar kitobiga kiritilgan, ammo ushbu rekord 2006-yilning 23-aprelida Matrjoschka filmi eʼlon qilinishi ortidan yangilangan.

Mazmuni 
Filmda syujet yoʻq: butun uch yarim kun davomida lenta davom etar ekan, aktyor Lee Groban tomoshabinga oʻzining 4080 betlik „Uyqusizlik davosi“ poemasini oʻqib beradi. Bir necha joylarda hikoya birdan heavy metal janridagi videokliplar bilan toʻxtatilgan.

Film namoyishi 
Premyera 1987-yilning 31-yanvaridan 3-fevraliga qadar Chikago sanʼat institutida toʻxtovsiz namoyish etilgan. U DVD yoki boshqa uy video formatlarida chiqarilmagan va barcha maʼlum nusxalar yoʻqolgan deb hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 
 Film haqida wisegeek.com saytida

1987-yil filmlari
AQSh filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
Protsessing

Protsessing — bu toʻlov operatsiyalarini amalga oshirishda foydalaniladigan maʼlumotlarni qayta ishlash faoliyati.  Bunday faoliyat protsessing markazlari (toʻlov xizmatlari provayderlari) tomonidan amalga oshiriladi. Protsessing xizmatlari koʻproq quyidagi sohalarda qoʻllaniladi:

 elektron toʻlovlarni qayta ishlash;
 plastik kartalarni qayta ishlash.

Protsessingni xalqaro va mahalliy toʻlov tizimlarining kartalariga tegishli xizmat koʻrsatish operatsiyalari bilan bogʻliq boʻlgan bank faoliyatiga va bankdan tashqari faoliyatga boʻlish kerak. Bank protsessing — bank kartalarining emissiyasi yoki ekvayringidan iborat.  Xorijiy banklarning mamlakatimizga kirib kelishi ham xalqaro bank kartochkalarining muomalaga chiqarilishi va protsessing xizmatlariga talabning oshishiga xizmat qilmoqda.

Muntazam toʻlovlarni qabul qilish (uyali aloqa, internet, raqamli texnologiyalar, kommunal xizmatlar va boshqalar), pul oʻtkazmalari, shuningdek, yangi yoʻnalish — nobank kartalari (ijtimoiy, transport, sovgʻa, benzin) kabi operatsiyalarga xizmat koʻrsatish  nobank protsessingga misol boʻladi.

Yana qarang 
 Toʻlov tizimi
 Toʻlov xizmatlari provayderi

Manbalar

Adabiyotlar 

 Protsessing / O. N. Misko // Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya : [v 35 t.] / gl. red. Yu. S. Osipov. — M. : Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2004—2017.

Toʻlov tizimlari
Protsessing markazi

Protsessing markazi — hisob-kitoblar ishtirokchilari oʻrtasida axborot-texnologik hamkorlikni taʼminlovchi yuridik shaxs yoki uning tarkibiy boʻlinmasi.

Rus tilida protsessing markazi tushunchasi  asosan plastik kartalar yordamida tranzaktsiyalarni qayta ishlash (ingliz tilidan ishlov berish) bilan shugʻullanadigan tashkilotlarga nisbatan qoʻllaniladi.

Bank kartalarini chiqaradigan Rossiya banklarining aksariyati oʻzlarining bank protsessing markazlarini — hisob-kitoblar ishtirokchilari oʻrtasida axborot va texnologik aloqalarni amalga oshiradigan va plastik kartalar bilan  bank ichidagi qayta ishlashni taʼminlaydigan operatsiyalarni yaʼni banklarning tarkibiy boʻlinmalarini yaratadilar.

Plastik kartochkalar boʻyicha hisob-kitob tizimlarining har biri plastik kartochkalar boʻyicha operatsiyalarni amalga oshiruvchi protsessing markazlariga oʻz talablarini qoʻyadi.  Misol uchun:

 VISA International va Mastercard Worldwide-uchinchi tomon protsessorlari sifatida toʻlov tizimlari tomonidan sertifikatlashni talab qiladi.
 American Express va Diners Club International-operatsiyalarni texnologik qoʻllab-quvvatlash uchun toʻlov tizimlarini litsenziyalashni talab qiladi.

Rossiyadagi protsessing markazlari, shuningdek, bank kartalaridan foydalangan holda xalqaro toʻlov tizimlarida maʼlumotlarni shifrlash xizmatlarini koʻrsatish va xalqaro toʻlov tizimlaridan foydalanish uchun moʻljallangan shifrlash vositalariga texnik xizmat koʻrsatish uchun FSB tomonidan litsenziyaga ega boʻlishi kerak.

Havolalar 

 
 

Toʻlov tizimlari
Stanimira Petrova

Stanimira Petrova (tugʻ. 1990-yil 16-dekabr) — bolgariyalik bokschi, 54 kg gacha va 57 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Bolgariya terma jamoasi aʼzosi. Jahon chempioni (2014), 2019-yilgi Yevropa oʻyinlari chempioni va Yevropa chempioni (2018). 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlari ishtirokchisi.

Faoliyati 
1998-yilda Stanimira Petrova taekvondo bilan shugʻullana boshlagan. 15 yillik mashgʻulotlar davomida milliy va xalqaro chempionatlarda koʻplab muvaffaqiyatlarga erishildi. 2012-yilda u Milliy sport akademiyasiga (Sofiya) oʻqishga qabul qilindi. Bu erda u qoʻshimcha sport turi sifatida boks bilan shugʻullana boshladi.

Uzoq mashgʻulotlardan soʻng u boksda yaxshi natijalarni koʻrsatdi. Muvaffaqiyatga taekvondo boʻyicha oʻn besh yillik tajriba va egallagan jismoniy tayyorgarlik hissa qoʻshdi. Oʻshandan beri uning murabbiyi muvaffaqiyatli sobiq bokschi Aleksandr Xristov edi.

2014-yilda Koreya Respublikasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 54 kg gacha boʻlgan vazn toifasida u hammadan oʻzib ketishga muvaffaq boʻldi va sayyora chempioni boʻldi.

2016-yilda Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/16 finalda u Ukraina sportchisi Tatyana Kobga yutqazdi.

2018-yilda Sofiyada boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 57 kg vazn toifasida u oltin medal va Yevropa chempioni unvonini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Nyu Delida (Hindiston) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida bolgariyalik sportchi 1/8 finalda hindistonlik sportchi Sonia Chahal bilan uchrashib, unga imkoniyatni boy berib, Jahon chempionatidagi oʻyinini yakunladi.

2019-yilgi Minskda (Belarus) boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarida u finalda irlandiyalik sportchini magʻlub etishga muvaffaq boʻldi va 57 kg vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Alcobendasda (Ispaniya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida ishtirok etdi. U chorak finalga chiqdi va u yerda magʻlub boʻldi va turnirning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/8 finalda u Kolumbiya sportchisi Yeni Ariasga yutqazdi.

Manbalar 

16-dekabrda tugʻilganlar
1990-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Ayol bokschilar
2016-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi bokschilar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi bokschilar
Pishloq pichog‘i

Pishloq pichogʻi — pishloqni kesish uchun qoʻllaniladigan oshxona pichogʻ. Pishloq naviga qarab bir necha turdagi pishloq pichogʻi mavjud. Pishloq pichogʻi deyilganda, koʻp hollarda yumshoq pishloq pichogʻi tushuniladi.

GOST R 51015-97 „Maishiy va maxsus pichoqlar. Umumiy texnik xususiyatlar“ standartiga muvofiq, pishloq pichoqlari maxsus pichoqlar sirasiga kiradi; ularning umumiy uzunligi 370 mm, tigʻ uzunligi — 240 mm, pichoqning kengligi va qalinligi — mos ravishda 40 va 1,6 mm boʻlishi kerak.

Yumshoq pishloqlar uchun pichoq 
Yumshoq pishloqlar oʻtkir tishli pichoqlar bilan kesilishi kerak. Bunday pichoq tigʻida pishloq yopishmasligi uchun keng tirqishlar boʻladi.

Shuningdek, juda yumshoq pishloqlar uchun ham alohida pichoqlar ham mavjud.

Qattiq pishloqlar uchun pichoq 

Parmesan kabi qattiq pishloqlar uchun maxsus pishloq pichogʻi ishlatiladi — u qisqa, qalin tigʻli boʻlib, ustrisa pichogʻiga oʻxshab ketadi.
.

Shuningdek q. 

 Pishloq qopqogʻi

Eslatmalar

Adabiyotlar 

 
 Poxlyobkin V. V. Spesialnie noji // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 258. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.

Pages with unreviewed translations
Messaluna

Messaluna (, TIV : [ˌmɛddzaˈluːna]) ikki uchi tutqichli bir yoki bir nechta egik tigʻlardan yasalgan pichoq, mahsulotlarni maydalash pichoqni ikki tomonga galma-gal bosish bilan amalga oshiriladi. Odatda bu turdagi pichoqlar bir tigʻli boʻladi, ammo ikki va uch tigʻlilari ham bor.

Nomlanishi 
Italyancha Messaluna soʻzi tigʻ shaklidan kelib chiqqan holda „Oy yarmi“ yoki „yarim oy“ degan maʼnolarni anglatadi. Italiyadan tashqarida u asl nomi bilan ham, „maydalash pichogʻi“, „silkigich“, „koʻkatlar pichogʻi“, „maydalgich“, „chopper“ deb ham ataladi.

Qoʻllanilishi 
Messaluna odatda koʻkatlar yoki sarimsoqpiyozni maydalash uchun ishlatiladi, lekin pishloq va goʻsht kabi boshqa mahsulotlarni maydalash uchun ham ishlatilishi mumkin. Pichoqning juda katta, bir tigʻli turlaridan pitssani kesishda foydalaniladi. Italiyada soffito, pesto va boshqa mahsulotlarni tayyorlashda uchbu pichoq qoʻllaniladi.

Kesish taxtasi 
Messaluna chuqurchaga ega boʻlgan maxsus kesish taxtasi bilan birga sotilishi mumkin.

Manbalar
Cho‘mich

Choʻmich (chomichcha yoki katta qoshiq) — uzun dastali, katta (hajmi 50 millilitr va undan ortiq) hajmli, suyuq ovqatlar uchun foydalaniladigan qoshiq.

Smolensk oʻlkasida — poloynik , Tver va Rjevskiyda — polovnitsa deb ataladi.

Tarixi 
U shoʻrvalar (tiniq), kompotlar, sut va boshqa suyuq taomlarni pishirilgan idishdan (qozonlar) tanovul qilish uchun maxsus idishlarga (piyola, kosa, likopcha)larga quyish uchun ishlatiladi.

Standart anjom hajmi 0,14 litrni tashkil qiladi. Bir porsiya shoʻrva (shaffof) — 3-5 choʻmich, taxminan 0,4 — 0,7 litrdir. XX asrda choʻmichlar odatda metalldan (zanglamaydigan poʻlat yoki alyuminiy)dan yasalgan. XX asrning oxiri va XXI asr boshlarida plastik choʻmichlar paydo boʻldi.

Kechki ovqat dasturxoniga shoʻva qozoni bilan qoʻyiladigan oshxona choʻmichi qimmatbaho metallardan tayyorlanishi mumkin.

Dasturxon choʻmichlaridan boshqa oshxona choʻmichlari baʼzida kattaroq va diametri 30 sm gacha boʻlishi mumkin.

Qadimda Rossiyaning baʼzi joylarida yogʻochdan yoki qayin poʻstlogʻidan yasalgan turlari choʻmichka deb atalgan.

Shevada 

 Siz Rossiyada ushbu oshxona anjomiga doir turli atamalarga tez-tez duch kelishingiz mumkin."povarenka", „chumichka“, „upolovnik“, „chupiznik“, „poloynik“, „kichim“, „apolonnik“.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 Ladle Arxivnaya kopiya — V. DA. Vinogradov. Soʻzlarning tarixi. Etimologiya.
Flugelhorn

Flugelhorn (, Flügel — „qanot“ va Horn — „shox“, ) — mis puflama cholgʻu asbobi, saksgorn (yoki byugelhorn) oilasining eng ovozi baland vakili (pikkolo va pikkolino flugelhornlar bilan birga), lekin klassik altohorn, tenorhorn va bariton evfoniumidan va ayniqsa, bas va kontrabas saksgornning past turlaridan farqli oʻlaroq, tuba oval va tubasimon shaklida emas, balki kornet va trubaga oʻxshash shaklga ega. Tashqi tomondan u truba yoki kornet-a-pistonga juda oʻxshaydi, lekin ulardan kengroq menzurasi va trubkaning mushtuk qismidan boshlanuvchi stvolning konussimon kanali bilan farq qiladi. 3 yoki 4 klapanga ega. U baʼzan jaz ansambllarida, kamroq simfonik orkestrda, koʻpincha esa puflama orkestrda qoʻllaniladi (ayrim hollarda unda Chaykovskiyning „Neapolitan qoʻshigʻini“ ijro etishadi, bu kornet uchun biroz qiyin; flugelhorn yumshoqroq va sokinroq boʻlib, bu yerda tabiiyroq ovoz chiqaradi). Flugelhornlarni koʻpincha trubachilar chalib, unga kerakli parchalarni ijro etishadi. Qatori — in B, kamroq in C. Puflama orkestrlarda — bu yuqori ovoz boʻlib, u ikki partiya tomonidan ijro etiladi (tarkibga qarab 2-4 ijrochi). Puflama orkestrda baʼzan Mi bemol va Si bemol qatorlarida eng yuqori registrda (uchinchi oktava) chalish uchun kichik flugelhornlar qoʻllaniladi.

Tarixi va etimologiyasi 
Tarixda jang maydonida armiya qanotlariga signal berish uchun ishlatilgan.

Taxminan 1825-yilda Avstriyada armiyada jangovar signallarni berish uchun takomillashtirilgan signal (pochta) surnayi sifatida paydo boʻldi.

Qurilmaning nomi Bugelhornning buzilgan shakli boʻlishi mumkin.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 

Musiqa asboblari
Xomis

Xomis — xakaslarning ikki, baʼzan uch torli chertma cholgʻusi, udning bir turi.

Uning rezonator korpusi, boʻyni, yaxlit boshi, yogʻoch boʻlagidan oʻyib yasaladi. Cholgʻuning ikkita asosiy turi mavjud: yumaloq va uzunchoq korpusli — rezonatorli.

Anʼanaviy xomislar ot qili yoki ichagidan, boʻyinchasi klavishsiz, bosh qismi yogʻoch quloqli boʻladi. Qorniga teri qoplanadi, 2-5 rezonansli teshiklari boʻladi.

Zamonaviy xomislar tori neylon yoki qarmoq ipidan, gohida metall simdan boʻladi. Boʻyinchasi bogʻlanadigan (qarmoq ipidan) yoki kesik metall pardali, qorni, koʻpincha, yogʻochdan boʻladi. Cholgʻuning umumiy uzunligi 700–800 mm. Ikki torli xomisda 1-(pastki) tor ohangdor, 2-(yuqori) kvartaga sozlangan burdon. Uch torli xomisda 3-(yuqori) tor, xuddi 2-chi kabi burdondir, lekin 1 ga nisbatan oktava pastroq sozlanadi.

Anʼanaga koʻra, yerda, polda (kigizda, terida) oyoqlarini juftlab oʻtirgancha xomis chalishadi, stulda oʻtirib chalish kamdan-kam uchraydi. Bunday holda, cholgʻuning pastki yoni tizzaga tiraladi. Oʻng qoʻlning koʻrsatkich barmogʻi bilan torlarni chertib va sidirib ovoz chiqariladi. Chap qoʻl barmoqlari ohangdor torni boʻyinchaga bosib uni qisqartiradi yoki uzaytiradi va shu yoʻl bilan tovush balandligini sozlaydi.

Hatto, XIX-asrning oxirida ham guvohlarning fikriga koʻra, xomis „har bir Kachin oʻtovida“ boʻlgan (P. Y. Ostrovskix). Biroq, XX asrning 30-yillaridan boshlab, unga qiziqish susaygan va asr oʻrtalariga kelib taomildan chiqib ketgan. XX asrning 70-yillari boshida bu cholgʻuning birgina nusxasi uchragan. 1970-yillarning oxirida boshlangan xakas xalq cholgʻu asboblari, jumladan, xomisning tiklanishi bugungi kungacha qizgʻin davom etmoqda. Musiqa maktablarida xomis chalish oʻrgatiladi. Xakaslar orasida xomis chatxondan keyin ikkinchi eng mashhur cholgʻu hisoblanadi. U yakkaxon, joʻr, ansambl va orkestr cholgʻu asbobi sifatida ishlatiladi.

Yana qarang 

 Komuz

Manbalar

Adabiyotlar 

 Ostrovskix P. Ye. Etnograficheskie zametki o tyurkax Minusinskogo kraya // Jivaya starika, vip. III—IV. SPb, 1895;
 Kenel A. A. Narodnoe muzikalnoe tvorchestvo xakasov. Abakan, 1955;
 Ungvitskaya M. A., Maynogasheva V. Ye. Xakasskoe narodnoe poeticheskoe tvorchestvo. Abakan, 1972;
 Stoyanov A. Opisanie xakasskix narodnix muzikalnix instrumentov. Abakan, 1985.

Torli asboblar
Musiqa asboblari