MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Abror Sodiqov

Abror Sodiqovich Sodiqov (1906.9.17 — Toshkent — 1993.29.9) — fiziolog olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1971), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan vrach (1952), tibbiyot fanlari doktori (1952), professor (1953). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1935). Toshkent tibbiyot akademiyasi normal fiziologiya kafedrasida assistent (193841), dotsent (194152), kafedra mudiri (1952—76), 1977-yildan maslahatchi. Ilmiy ishlari issiq iqlim sharoitida organizmda boʻladigan oʻzgarishlarni (klimatofiziologiya) oʻrganishga oid. Organizmda suv va tuz almashinuvining nerv sistemasi orkali boshqarilishini tadqiq qilgan.

Manbalar 
 Rabotosposobnost skeletnix mishs i nekotorie voprosi vodnosolevogo obmena v usloviyax jarkogo leta. T., 1952.

    

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Zohid Sodiqov

Zohid Sodiqov (1910.1.1, Toshkent — 1962.12.4, Samarqand) — Oʻzbekiston xalq artisti (1950). Ijodini 1924—34 yillar Toshkent ishchiyoshlar teatrida drama va musikali drama spektakllarida rollar ijro etish bilan boshlagan. 1934-yildan H.Olimjon nomidagi musiqali drama teatrida faoliyat koʻrsatgan. Neʼmat ("Halima"), Farhod ("Farhod va Shirin"), Qodir ("Gʻunchalar"), Qodir ("Gulsara"), Tohir ("Tohir va Zuhra"), Qosim ("Besh soʻmlik kelin"), Mardon ("Davron ota"), Shoh Bahrom ("Dilorom") kabi obrazlarni musiqali dramalarda yaratgan. Dramatik spektakllarda Rustam ("Rustam"), Arslon ("Tormor"), Kalaf ("Malikai Turandot"), Gʻulom ("Nomus va muhabbat"), Gʻofir ("Boy ila xizmatchi"), Majididdin ("Alisher Navoiy"), Muqimiy ("Mavlono Muqimiy"), Montaro ("Otello") kabi rollarni ijro etgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
1910-yilda tugʻilganlar
1962-yilda vafot etganlar
12-aprelda vafot etganlar
Karim Sodiqov

Sodiqov Karim (1927.5.5 Toshkent — 1987.21.11) — faylasuf olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), falsafa fanlari doktori (1969), professor (1971). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1950). Shu universitet falsafa kafedrasida oʻqituvchi, dotsent, mudir (1953—67), ijtimoiy ftlar falsafa kafedrasining dotsenti (1967—68), tabiatshunoslik ftlari falsafa kafedrasining mudiri (1968-yildan). Ilmiy ishlari ijtimoiy falsafa sohasiga bagʻishlangan.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Marat Fayziyevich Sodiqov

Marat Fayziyevich Sodiqov (1945.27. 12, Gʻijduvon tumani ― 2021.1.08, Toshkent) — grafik rassom, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik (2003). Uzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1999). Toshkent teatr varassomlik sanʼati institutini tugatgan (1973). Sodiqov litografiya, akvarel, guash, tempera usulida ijod qiladi, ijodida fidokorlik, rassom va zamon, inson va tabiat kabi mavzular yetakchi oʻrin tutadi, hayotda roʻy bergan muhim oʻzgarishlar uning asarlarida oʻz aksini topadi: "Gazli" (1971), "Navoiy kimyo kombinati" (1974), "Fashizm" triptixi (1975), "Hodisa" (1976), "Oq Buxoro" turkumi (1978—85), "Xronika" turkumi (1981), "Mening Buxoroim" (1982), "Oʻzbekiston boʻylab" (19842000), "Soʻqoq" (1985) va boshqa avtolitografiyalar turkumlari.

Sodiqov asarlaridan namunalar respublika va xorijiy mamlakatlar (AQSH, Angliya, Germaniya, Italiya, Avstraliya, Rossiya va boshqalar) muzey va toʻplamlarida saqlanadi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1987).

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari
Obid Sodiqov

Obid Sodiqovich Sodiqov (1913.15.11 — Toshkent — 1987.21.7) — kimyogar olim, jamoat arbobi. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1947). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1960). S. sobiq SSSR Fanlar akademiyasi akademik (1972). Mehnat Qahramoni (1973). Kimyo fanlari doktori (1946), professor (1947). Oʻrta Osiyo universitetni tugatgan (1937), shu universitetda dotsent (1942—46), Oʻsimlik moddalari (keyinchalik tabiiy birikmalar) kimyosi kafedrasida mudir (1946—74), ilmiy rahbar (1974-yildan). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Kimyo instituti direktori (194650). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Prezidiumi aʼzosi (1947-57). Toshkent Davlat Universiteti rektori (195866). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi prezidenta (196684). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Bioorganik kimyo boʻlimi rahbari (1973—77), Bioorganik kimyo instituti direktori (1977—87). Asosiy ilmiy ishlari organik va bioorganik kimyoga oid. S. Oʻrta Osiyodagi oʻsimliklarni tekshirib, 100 dan ortiq dipiridil, xinolizidin, izoxinolin katori alkaloidlarini ajratib o.vdi, ularning tuzilishi, konformatsion holati va biogenetik oʻzgarishlarini anikdadi. S. rahbarligida gʻoʻza bargi, chigiti, qobigi, guli va gʻoʻzapoyadan uglevodorodlar, yuqori molekulali spirtlar, kislotalar, sterinlar, triterpenlar, flavonoidlar, polifenollar, gossipol va uning yoʻddoshlari, uglevodlar, shuningdek, A, Ye, R, Gʻ kabi vitaminlar ajratib olindi; koʻpgina preparatlar (anabazingidroxlorid, gossipol, gossipol linimenti, megosin malhami, batriden tabletkasi, gozanidon tabletkasi va boshqalar)ni sanoat miqyosida ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyiddi. S. tashkil qilgan maktabda gʻoʻzani vilt bilan kasallanishlan himoya qilishning kimyoviy va biologik usullari ishlab chiqildi; muhim yoʻnalish — vilt qoʻzgʻatuvchi toksinlar kimyosi va biokimyosi sohasida tadqiqotlar oʻtkazildi. Gʻoʻza bargidan limon va olma kislotalari ajratib olishning sanoat usuli ishlab chiqildi (1956), shakar ishlab chiqarish chiqindisi (patika)dan mikrobiologiya usuli bilan itakon kislota olindi, dorivor moddalar, biostimulyatorlar sintez qilindi, hayot uchun muhim boʻlgan fiziologik faol tabiiy birikmalar va ularning sintetik analoglari tuzilishi bilan organizmdagi funksiyasi oʻrtasidagi bogʻlanish chuqur oʻrganildi, eukariotlar toʻqimalari genomining kooperativ aktivatsion modeli taklif etildi. S. darslik ("Organik ximiya", hamkorlikda, T., 1971; "Organik ximiyadan praktikum", hamkorlikda, T., 1973), oʻquv qoʻllanmalari, ilmiy va ommabop kitoblar muallifi, ilmfan tashkilotchisi. Sodiqov SSSR Fanlar akademiyasi Prezidiumi aʼzosi (1972—84). Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1979). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Bioorganik kimyo institutiga O. S. Sodiqov nomi berilgan (1988). Toshkentdagi 249-maktab, Sobir Rahimov tumanidagi mahalla, Shayxontohur tumanidagi koʻchalardan biri ham S. nomi bilan ataladi.

Manbalar

Havolalar  
 Obid Sodiqovga taʼziyanoma, „Sovet Oʻzbekistoni“ gazetasi

Kimyogarlar
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Rashidxon Sodiqov

Rashidxon Sodiqov (1938.27.5, Fargʻona viloyati — 2000, Qoʻqon) — Oʻzbekiston xalq artisti (1992). 1960—2000-yillar Qoʻqon shahar drama teatrida aktyor. Qaqramononaromantik, ijtimoiypsixologik va maishiy hajviy yoʻnalishlar unga yaqin boʻlib, mazmunan teran, falsafiy mushohadalarga boy, mavzu va uslub jihatdan rangbarang obrazlari bilan iz qoldirdi. "Muqanna"da Muqanna, "Boy ila xizmatchi"da Gʻofir, "Jaloliddin"da Jaloliddin Manguberdi, "Tohir va Zuhra"da Tohir, "Muhabbat qasri"da Shohjahon kabi obrazlari alohida oʻrin tutadi. "Mehnat shuhrati" ordeni bilan mukofotlangan (1998).

Oʻzbekiston xalq artistlari
Saodat Sodiqov

Saodat Sodiqovich Sodiqov (1910, Qoʻqon — 1995.3.1. Toshkent) — genetik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1952), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980). Urta Osiyo paxtachilik va ipakchilik institutini tugatgan (1932). SoyuzNIXIning Markaziy seleksiya stansiyasida katta ilmiy xodim (1937—39), 1939—42 yillarda Armiya safida. Oʻzbekiston Davlat nazorati vazirligi xodimi (1942—48). 1948-yildan Usimliklar eksperimental biologiyasi institutida gʻoʻza amaliy genetikasi laboratoriyasi mudiri (1950—63 yillarda shu institut direktori). Ilmiy ishlari gʻoʻza genetikasi, seleksiyasi, radiobiologiya, gʻoʻzaning viltga chidamlilik genetikasi, fiziologiyasi va biokimyosi masalalariga bagʻishlangan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1996).

Manbalar 
 Sovetskiy yegipetskiy xlopok v Oʻzbekistane, T., 1939; Povisheniye skorospelosti i urojaynosti xlopchatnika, T., 1972.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1910-yilda tugʻilganlar
1995-yilda vafot etganlar
3-yanvarda vafot etganlar
Beruniy nomidagi davlat mukofoti laureatlari
Tolib Sodiqov

Tolib Sodiqov (1907.12.3 Toshkent – 1957.5.9) – kompozitor, dirijyor va jamoat arbobi. Oʻzbekiston xalq artisti (1939). Samarqandnddagi Oʻzbek musiqa va xoreografiya instituti (1928—32), Moskva konservatoriyasining Oʻzbek opera studiyasi (1939— 41)da taʼlim olgan. Oʻzbek davlat drama teatrining musika (rahbari (193032), Oʻzbek davlat musikali teatri (1938—39) va Navoiy teatri (1941—54)ning bosh dirijyori, Oʻzbekiston kompozitorlari uyushmasining birinchi raisi (1939—48). Oʻzbekiston radiokoʻmitasi badiiy rahbari (1951—54). Kompozitorlik faoliyatini 1930-yilda „Bogbon qiz“ (S. Abdulla pyesasi)ga musika yaratishdan boshlagan. „Layli va Majnun“ (N. Mironov bilan hamkorlikda, 1933), „Davron ota“ (A. Kozlovskiy bilan, 1941) va boshqa musiqali dramalari, R. Glier bilan hamkorlikda yaratgan „Layli va Majnun“ (1940), „Gulsara“ (1949) operalari bilan oʻzbek musikali teatri rivojiga katta hissa qushgan. S. B. Zeydman bilan hamkorlikda boshlagan soʻnggi operasi – „Zaynab va Omon“ni Yu. Rajabiy, D. Zokirovlar nihoyasiga yetkazishgan. Shuningdek, u „Alisher Navoiy“ (R. Glier bilan), „Kinokonsert“ (B. Brovsin bilan) filmlariga yozilgan musikalar, simfonik, xor va boshqa asarlar muallifi. Uning oʻzbekona va umumsharqiy ohanglardagi „Bahor“, „Sarvi gul“, „Bulbul“, „Alla“, „XUR Vatan“, „Jonon koʻrinur“ kabi qoʻshiq va romanslari ommaviylashgan. Toshkentdagi 1bolalar musiqa maktabi, xalq filarmoniyasi va koʻchaga S. nomi berilgan. S. nomidagi Xalqaro musiqiy xayriya jamgarmasi tashkil etilgan (1998). Davlat mukofoti laureati (1951). "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2003).

Manbalar

Havolalar 
 Nekrolog
Faxriddin Sodiqov

Faxriddin Sodiqov (1914.13.6 — Toshkent — 1977.27.10) — sozanda, bastakor. Oʻzbekistonda xizmat kursatgan sanʼat arbobi (1964). Toshkent musiqa texnikumini tugatgan (1931). Toshkent konservatoriyasida taʼlim olgan (1946—47, 195152). Oʻzbek musika anʼanalarini ^ M. Najmiddinov, Sh. Shoumarov, Abduqodir Ismoilov va boshqalardan oʻrgangan. Toshkent teatrlari va Oʻzbek davlat filarmoniyasida sozanda (192938). Dutorchi qizjuvonlar ansambli (1939), G. Raximova rahbarligidagi front konsert brigadasi (1942—45)da musika rahbari. Oʻzbekiston radiosi xalq cholgʻulari ansamblida changchi (1947—53, 1957—61), Oʻzbek estrada ansambli (1953—57), 1961-yildan Maqom ansamblining musiqa rahbari. Ayni paytda (1972-yildan) Toshkent konservatoriyasida pedagog (chang, dutor), maqom ansambli tashkilotchisi va rahbari boʻlib, maqom ansambli ijrochiligining yangi uslubini kashf etgan. Ansambl tarkibidagi barcha sozlarning ifodaviy, texnikaviy, dinamik imkoniyatlari, tembr xususiyatlaridan toʻlaqonli foydalanib, har bir asarning oʻziga xos "partiturasini" yaratgan.

S nodir ijroviy salohiyati va musika asarlari bilan milliy sanʼatimizning boyitilishiga katta ulush qoʻshdi. S. ijodidagi 400 ga yakin asarlaridan qoʻshiq, ashula, yalla va cholgʻu kuylar keng oʻrin olgan. "Vatan marshi", "Oʻzbekcha vals", "Gulnor", "Ishq" kabi cholgʻu kuylar, "Ey chehrasi tobonim", "Dutorim", "Yor bilib", "Bir goʻzal", "Zarafshon", "Toʻy muborak", "Gullar vodiysi", "Oʻzbekiston", "Shirmonoy", "Zarafshon", "Sulim bahor", "Xumor", "Laylomisansan" va boshqa vokal asarlari mashhur. V. Giyenko bilan "Ota oʻgʻli", S. Hayitboyev bilan "Saltanat larzada" kabi musiqali dramalar, "Yangi Toshkent" syuitasi (T. Toshmatov bilan)ni yozgan. Oʻzbekiston davlat konservatoriyasida S. nomidagi sozandalar ansambli bor.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1914-yilda tugʻilganlar
1977-yilda vafot etganlar
27-oktabrda vafot etganlar
Foruq Sodiqov

Foruq Tojiyevich Sodiqov (1946.31.12, Toshkent) — dirijyor. Oʻzbekiston xalq artisti (1999). Toshkent konservatoriyasini xalq cholgʻulari ijrochiligi (1970) va operasimfonik dirijyorligi (1976) ixtisosliklari boʻyicha tugatgan. Mukimiy teatrida sozanda (1966—68), Toshkent konservatoriyasida pedagog (1969—91), T. Jalilov nomidagi Oʻzbekiston davlat akademik xalqcholgʻulari orkestrining badiiy rahbari va bosh dirijyori (1976-yildan), ayni paytda, Toshkent konservatoriyasi (1985-yildan) va Madaniyat institutida dotsent (1997-yildan), professor (2000-yildan). Dirijyor repertuaridan oʻzbek kompozitorlari (M. Ashrafiy, S. Yudakov, M. Leviyev, T. Qurbonov, M. Tojiyev va boshqalar) asarlari, xalq cholgʻulari orkestriga moslashtirilgan jahon (J. Bize, P. Sarasate, M. Glinka, P. Chaykovskiy, A. Borodin va boshqalarning) hamda oʻzbek mumtoz ("Girya", "Chuli Iroq", "Yovvoyi Chorgoh", "Beboqcha" kabi) asarlari urin olgan. S. rahbarligidagi orkestr ijrolari Oʻzbekiston, Tojikiston va boshqa mamlakatlar radio fonojamgʻarmalariga, 18 ta grammplastinkaga yozilgan. Sodiqov chet el (Rossiya, Qozogʻiston, Tojikiston va boshqalar) orkestrlariga dirijyorlik qilgan. Markaziy Osiyo davlatlari, Koreya, Fransiya va boshqa mamlakatlarda gastrolda boʻlgan. Sodiqov hayoti va ijodiga bagishlangan "Musiqiy palitra" (1983, "Oʻzbektelefilm" studiyasi) filmi suratga olingan.

Oʻzbekiston xalq artistlari
Zaynab Sodiqova

Zaynab Gʻaniyevna Sodiqova (1917.9.2, Ijevsk — 1995.25.5, Samarqand) — aktrisa, rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1950). Ijodiy faoliyatini 1934-yil H. Olimjon nomidagi Samarqand musiqali drama teatrida boshlagan. S. ijodi dramatik shuur bilan birga pinhon kechinmalarga boy. Sahnada soʻz jarangidan koʻra, xrlat, xatti-harakat va qarashlar maʼnosi orqali obraz qiyofasini ochishni afzal koʻrgan. Sahnada 150 dan ortiq rol ijro etgan. Qimmat ("Rustam"), Lida ("Platon Krechet"), Dilbar ("Tormor"), Lyubov ("Lyubov Yarovaya"), Adolat ("Adolat"), Luiza ("Makr va muhabbat"), Jamila ("Boy ila xizmatchi"), Xolisxon ("Xolisxon"), Guli ("Alisher Navoiy"), Kuraj ona ("Bandai gumroh") va boshqa shular jumlasidan. Rej. sifatida "Toshbolta oshiq" (h. Gʻulom, M. Leviyev), "Birinchi muhabbat" (X. Vohid), "Jon qizlar" (K. Boyseitov, K. Shangʻitboyev, M. Muhamedov), "Ezop" (G. Figeyredu), "Tentak" (N. Hikmat), "Odam tugʻildi" (Oʻ. Umarbekov), "Parvona" (Uygʻun), "Olgin devor" (E. Vohidov), "Otello" (U. Shekspir, A. Grinberg bilan hamkorlikda) kabi spektakllarni sahnalashtirgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Soib Tabriziy

Soib Tabriziy (taxallusi; asl ism-sharifi Mirzo Muhammad Ali) (1601 — Eron, Isfahon —1677) — ozarbayjon shoiri. Asosan, fors tilida ijod qilgan. Koʻp sayohatlarda boʻlgan, 8 yil Hindistonda yashagan. Eronga qaytgach, "malik ush-shuaro" unvoniga sazovor boʻlgan. Shoh Abbos II (1642—66) saroyida yashagan. Harbiy yurishlar haqida sheʼrlar — jangnomalar, didaktik asarlar — pandnomalar, falsafiy mazmundagi gʻazallar yaratgan. Qandahor yaqinidagi janglarga bagʻishlangan "Qandahornoma" dostoni mashhur. Ozarbayjon tilidagi sheʼrlarida Fuzuliy anʼanalarini rivojlantirgan. Soib shoir sifatida Sharq xalqlari adabiyotlarida koʻplab izdoshlarga ega. Uning katta hajmdagi (120 ming baytga yaqin) sheʼriy merosi nisbatan kam oʻrganilgan.

Adabiyotlar
 Gʻazallar, Boku, 1946.

 

Ozarbayjonlik shoirlar
Qidirboy Soipov

Qidirboy Soipov (1939.10.9, Qoraqalpogʻistonning Chimboy tumani — 1972.28.10, Nukus) — teatr rassomi, Qoraqalpogʻistonda (1965) va Oʻzbekistonda (1969) xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtini tugatgan (1957). Qoraqalpogʻiston teatrida rassom, bosh rassom (1958—72). Soipov yaratgan dekoratsiya eskizlarida spektakllarning davr ruhini berishga intildi, asar ruhiga mos sahna bezaklari yaratdi: "Baxt" (1957), "Berdaq" (1958), "Oygul va Obod" (1959), "Qoraqalpoq qizi" (1967), "Mamanbiy" (1971) va boshqa Soipov shuningdek, portret ("Zauraning portreta", 1967) va manzaralar ("Amudaryoda oqshom", 1963) ham yaratgan. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofoti laureati (1970).

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti laureatlari
1939-yilda tugʻilganlar
10-sentabrda tugʻilganlar
1972-yilda vafot etganlar
28-oktyabrda vafot etganlar
Soymalitosh rasmlari

Soymalitosh rasmlari () - Fargʻona tog tizmasining Koʻgart dovoni yaqini (Qirgʻiziston hududi)dagi qoyatoshlarga ishlangan tasvirlar. 1902 yilda topograf N. Xludov topgan. Dastlab I. Poslavskiy, keyinroq B. Zima, A. Bernshtam, Yu. Golyanduxin va boshqa tomonidan oʻrganilgan. Soymalitosh rasmlarining umumiy soni 10—12 mingdan ortiq boʻlib, bu yerda eng koʻp qoyatosh rasmlari toʻplangan. Soymalitosh rasmlari turli davrlarda yaratilgan: mil. av. 3ming yillikda, yana bir qismi mil. av. 1ming yillikning 2-yarmida ishlangan; mil. 1—8-asrlar va undan keyingi davrlarga mansub rasmlar ham uchraydi. Soymalitosh rasmlari qattiq buyum, tosh bilan uriboʻyib soya, oddiy chiziqlar, narsalar shakli va naqshdor uslubda ishlangan. Yovvoyi buqa, ot, it, togʻ echkisi, arhar, qoplon, quyosh tasviri, chayla, oʻqyoy va boshqa bor; yer haydash, raqs lavhalari, qandaydir diniy marosimlarni bajarayotgan kishilarning tasvirlari ham uchraydi. Sanʼat obidasi boʻlgan Soymalitosh rasmlari Oʻrta Osiyo xalqlari tarixi, hayoti, urfodatlari va boshqalarni oʻrganishda qimmatli manbadir.

 

Qirgʻiziston tarixi
Arxeologiya
Qirgʻiziston qoʻriqxonalari
Nikolay Petrovich Sokolov

Nikolay Petrovich Sokolov (1899, Tula gubernyasi — 1971, Andijon) — genetik olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1969), professor (1958). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgach (1924), biol. kafedrasida assistent (1924—28), dotsent (1928—32), Oʻzbekiston eksperimental tibbiyot ilmiy tadqiqot instituti biol. boʻlimi mudiri (1932—56), Andijon tibbiyot instituti umumiy biol. kafedrasi mudiri (1956—58), oʻquv ishlari boʻyicha prorektor (1958—69). Ilmiy ishlari exinokokk biol.si va Oʻzbekistonda bezgak kasalligiga qarshi biologik kurash usullariga oid.

Manbalar 
 Gambuzii i ix rol v borbe s malyariyey, T., 1939; Exinkokkovie zabolevaniya i ix profilaktika na novix zemlyax osvoyeniya, T., 1959; Nasledstvennie bolezni cheloveka. T., 1965.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Sokoto

Sokoto — Gʻarbiy Afrikadagi davlat (19—20-asr boshi). Fulbe elatining xousyalarga qarshi qoʻzgʻoloni natijasida barpo etilgan. 1809 i. ikki sultonlik — Sokoto va Gandu tuzilgan. 1831-yil Gandu Sokoto sultonining vassaliga aylangan. 20-asr boshida (1903) Sokotoning katta qismi Buyuk Britaniya tomonidan bosib olingan, 1914-yil inglizlarning Nigeriya mustamlakasi tarkibiga kiritilgan.

    

Davlatlar
Pavel Soldatov

Pavel Kuzmich Soldatov (1925, Kazalinskiy sh., Qozogʻiston — 1996, Samarqand) — genetik olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1963). Biologiya fanlari doktori (1972), professor Toshkent qishloq xoʻjaligi institutini tugatgan (1948). Shreder nomidagi mevachilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutida ilmiy xodim (1953—60), Samarqand Davlat Universiteti kjsak oʻsimliklar va genetika kafedralari dotsenti (1961—74), prorektori (1975—86). Genetika, seleksiya va darvinizm kafedrasi mudiri (1974—86). Ilmiy ishlari tok genetikasi va seleksiyasi hamda atrof muhitni ifloslanishdan muhofaza qilish masalalariga bagʻishlangan.

Manbalar 
 Vegetativnaya izmenchivost rasteniy vinograda i yeye znacheniye v seleksii, T., 1984.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Solenoid

Solenoid (yunoncha: solen — naycha va eidos — koʻrinish) — spiral koʻrinishida oʻralgan va oʻzidan elektr toki oʻtkazayotgan izolyasiyalangan oʻtkazgich. Agar Solenoidning uzunligi oʻramlar diametridan juda katta boʻlsa, cheksiz uzun Solenoid hisoblanadi. Cheksiz uzun Solenoid maydonining magnit induksiya V si Solenoid tashqarisida nolga teng va ichida bir jinsli boʻlib, u quyidagi formula bilan ifodalanadi: V=sp"/, bunda i.(|— magnit doimiysi, p — Solenoidning oʻramlar soni, / — Solenoiddagi tok kuchi. Solenoid, odatda, kichik faol qarshilikka va elektr sigʻimiga hamda yetarli darajada katta induktivlikka ega boʻladi. Ichida temir oʻzak boʻlgan Solenoid elektromagnit vazifasini bajaradi.
Solenoidning magnit maydoni (solenoid tashqarisidagi maydon) bilan doimiy magnit maydon orasida oʻxshashlik bor. Shartli ravishda kuch chiziqlari gʻaltakning bir uchidan chiqib ikkinchi uchiga kiradi, deb hisoblash mumkin.

Solenoid radiotexnika, elektrotexnika va xususan, oʻlchov asboblarida keng koʻlamda ishlatiladi.

Havolalar
Soylik

Soylik — Yer poʻsti relyefining botiq shakli, izometrik yoki kam darajada choʻzilgan boʻlishi mumkin. S har tarafdan oʻralgan berk hamda bir yoki ikki tomoni ochiq boʻladi. Morfologik jihatdan tubi yassi, tovoqsimon va boshqa turlari farq qilinadi. Vujudga kelishiga koʻra — tektonik, vulkanik, erozion, muzlik, karst va boshqa; oqim rejimiga koʻra uch xil — suv oqib chiqadigan, oqib keladigan va oqmas boʻlishi mumkin. Dengiz tubi geomorfologiyasida geosinklinal dengiz va okeanlari egallagan oʻtish zonasi S. farq qilinadi. Eng yirik S. — okean kaʼri.

Geografik terminlar
Soliboy Soliyev

Soliboy Qodirovich Soliyev (1955.8.9, Peshku tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Samarqand Davlat Universitetini tugatgan (1980). 1972-yildan Peshku tumanidagi 8, 1979-yildan 9maktabda tojik tili va adabiyoti oʻqituvchisi. Darsning noanʼanaviy usullaridan foydalanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Farida Soliyeva

Farida Ismoiljonovna Soliyeva (1951.25.3, Buloqboshi tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1998). Toshkent chet tillar pedagogika institutini tugatgan (1973). 1973-yildan Buloqboshi tumanidagi 17maktabda fransuz tili oʻqituvchisi. Darsda texnika vositalaridan unumli foydalanadi.

    

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Qosim Solijonov

Qosim Solijonov (1936.6.12, Konimex tumani) — bezovchi rassom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1989). Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtini tugatgan (1962). "Toshshaharreklama" kombinatida bezovchi rassom (1962— 64), "Rassom" kombinatida (1964—69), Toshkent shahar obodonchilik bosh boshqarmasida (1969—71) bosh rassom. Solijonov Toshkent shahri bosh rassomi sifatida Sirgʻali, Hamza va boshqa tumanlarni bezagan; Turkiya, Suriya, Bolgariya, Tunis, Marokko va boshqa mamlakatlarda uyushtirilgan xalqaro yarmarkalarda Oʻzbekiston pavilonini bezashda ishtirok etgan, "Mustaqillik", "Navroʻz" va boshqa bayramlarni badiiy siyosiy ruhda bayramona bezashda faol qatnashadi.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari

Rassomlar
1936-yilda tugʻilganlar
6-dekabrda tugʻilganlar
Solik

Solik (arab. — yoʻlchi, yoʻldan yuruvchi) — tasavvufda suluk — tariqatni ixtiyor qilib, uni oʻzlashtirish harakatiga tushgan, lekin hali biror maqom yoki martabaga erishmagan murid. S. oʻziga xos odob qoidalariga rioya etsagina, tariqat axli sirasiga kiradi.

Tasavvuf
Solikamsk

Solikamsk — Rossiya Federatsiyasi Perm viloyatidagi shahar. Kama daryosi chap sohilidagi pristan. Temir yoʻl stansiyasi. Elektrlashtirilgan temir yoʻl liniyasi opkali Perm va Yekaterinburg shaharlari bilan bogʻlangan. Aholisi 106,6 ming kishi (1998). "Silvinit" ishlab chiqarish birlashmasi (kaliy tuzlarini qazib olish va qayta ishlash); sellyulozaqogʻoz kombinati, yogʻochsozlik sanoati korxonalari, magniy, kema taʼmirlash zavodlari, shahar chetida parrandachilik fabrikasi bor. Bir nechta oʻrta maxsus bilim yurti, oʻlkashunoslik muzeyi mavjud.

Shahar 1430-yilda komipermyaklar qishlogʻi oʻrnida vujudga kelgan va dastlab SolKamskaya yoki UsolyeKamskoye deb atalgan. 16—18-asrlarda Rossiyadagi eng yirik tuz olish markazlaridan biri boʻlgan. 1925-yilda Solikamsk yonida kaliy tuzlarining yirik koni ochildi. 1933-yilda kaliy kombinati mahsulot bera boshladi. 1936-yilda kaliy kombinati asosida magniy zavodi vujudga keldi.

Solikamskda qadimgi rus meʼmorligi yodgorliklaridan Bogoyavleniye cherkovi (1687—95), Troitsa sobori (17-asr oxiri), Voyevoda uyi va boshqa saqlangan.

Rossiya shaharlari