MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kyowa Kirin

Kyowa Kirin — Yaponiya farmatsevtika kompaniyasi, Kirin Holdings pivo ishlab chiqarish guruhining shoʻba korxonasi (u 53,4% aksiyalarga egalik qiladi).

Tarixi 
Kompaniya 2008-yilda Kyowa Hakko Kogyo va Kirin Pharma Company birlashishi natijasida tashkil etilgan.

Kirin Brewery pivo ishlab chiqarish kompaniyasi 1907-yilda tashkil etilgan. 1984-yilda u eritropoetinni oʻrganish boʻyicha Amerikaning Amgen kompaniyasi bilan qoʻshma korxona yaratdi. 1988-yilda kompaniya La Xolyedagi Immunologiya institutini (La Jolla Institute for Immunology) yaratishda ishtirok etgan.

Kyowa Hakko Kogyo 1949-yilda Kyowa Sangyo kompaniyasining filiali sifatida tashkil etilgan. 1951-yilda Kyowa Hakko Kogyo Merck&amp; Co kompaniyasining texnologiyasidan foydalangan holda streptomitsin antibiotikini ishlab chiqarishni boshladi. 1956-yilda kompaniya oʻsmaga qarshi mitomitsin C antibiotikini oldi.

2008-yilda birlashgandan keyin kompaniya Buyuk Britaniyada ikkita xaridni amalga oshirdi, 2011-yilda ProStrakan Group va 2014-yilda Archimedes Pharma.

Faoliyati 
Kompaniya buyrak anemiyasi, leykemiya va boshqa saraton turlari, allergiya va gipertoniya kabi kasalliklar uchun diagnostik reagentlar va dori vositalari ishlab chiqaradi.

Mahsulotlar 3 ta fabrikada ishlab chiqariladi, ulardan ikkitasi Yaponiyada (Takasaki va Ube) va bittasi Xitoyda joylashgan. Ilmiy-tadqiqot laboratoriyalari Yaponiya, AQSH, Buyuk Britaniya, Xitoy va Janubiy Koreyada joylashgan.

Daromadning geografik taqsimoti:

 Yaponiya — 52%;
 Osiyoning qolgan qismi — 10%;
 Amerika — 22%;
 Evropa — 15%.

Yana qarang 
 Dunyodagi eng yirik farmatsevtika kompaniyalari roʻyxati

Manbalar 

 Yaponiya farmatsevtika kompaniyalari
Concordia Financial Group

Concordia Financial Group — 2016-yilda Iokogama Banki va Nigasi-Nippon bankining birlashishi natijasida tashkil topgan yapon moliyaviy guruhi.

Iokogama bankiga (yap. 株式会社 横浜銀行 kabusiki-gaysya yokoxama ginko) 1920-yilda Yokohama Industrial Bank nomi ostida asos solingan. 1945-yilda unga 31 bank qoʻshildi va u Kanagava prefekturasining xususan, Kavasaki, Sagamihara, Yokosuka shaharlarining yagona mintaqaviy bankiga aylandi. 1957-yilda nomi Iokogama bankiga oʻzgartiriladi. 1993-yilda Bosh shtab-kvartira Iokogama shahrining Minato Miray 21 tumaniga koʻchirildi.

Tokiwa Mujin banki 1924-yilda Ibaraki prefekturasining Mito shahrida 1923-yildagi Kanto zilzilasidan keyin rekonstruksiyani moliyalashtirish uchun tashkil etilgan. 1973-yilda nomi The Tokiwa Mutual Bank (Tokiva Oʻzaro Bank) ga oʻzgartirildi, ikki yildan soʻng shtab-kvartira Tokioga koʻchirildi. 1989-yilda bank oʻzaro bankdan tijorat bankiga aylandi va nomi Higashi-Nippon Bankiga oʻzgartirildi.

2016-yil 1-aprelda ikki bankni birlashtirgan Konkordiya moliyaviy guruhi tuzilgan, garchi ular muhim miqdordagi avtonomiyani saqlab qolishgan boʻlsada. 2019-yilda Iokogama va Tiba banklari oʻrtasida hamkorlik (Chiba-Yokohama Partnership) yaratildi.

2020-21 moliyaviy yil oxirida (2021-yil 31-mart) guruhning aktivlari 21,58 trillion iyenni (196 milliard dollar) tashkil etdi, shundan 13,72 trillioni berilgan kreditlar, 4,17 trillioni — naqd pul va banklardagi qisqa muddatli depozitlar, 3 trillion — qimmatli qogʻozlarga toʻgʻri keldi. Qabul qilingan depozitlar 18,02 trillion iyenni tashkil qildi. Guruh tarmogʻiga 292 ta filial kiradi, ulardan 185 tasi Kanagava prefekturasida, 80 tasi Tokioda; shuningdek, Shanxay va Singapurda filiallari, Gonkong, Bangkok, Nyu-York va Londonda vakolatxonalari va 2019-yilda sotib olingan Indoneziyadagi shoʻba banki Bank Resona Perdania mavjud. Konkordiya guruhining aktivlari va daromadlarining taxminan 90% Iokogama bankiga toʻgʻri keladi.

Boʻlimlar 
 Hamagin Tokai Tokyo Securities Co., Ltd (浜銀TT証券);
 Hamagin Research Institute (浜銀総合研究所);
 Hamagin Finance Co., Ltd. (浜銀ファイナンス株式会社);
 Yokohama Capital (横浜キャピタル株式会社);
 Yokohama Shinyouhoshou (横浜信用保証株式会社);
 Yokohama Career Service (横浜キャリアサービス株式会社);
 Yokohama Business Service (横浜事務サービス株式会社).

Yana qarang 
 Osiyodagi eng yirik banklar roʻyxati (2015)
 Dunyodagi eng yirik banklar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 
 boy.co.jp — официальный сайт Concordia Financial Group
Yaponiya Banklari
Yokohama Kompaniyalari
Lampetiya

Lampetiya — yunon mifologiyasidagi qahramon, Geliadlar (Geliosning qizlari)dan biri. Afsonaning bir versiyasiga koʻra, u Asklepiyning sevgilisi edi.

Mifologiyada 

Lampetiya Geliadlar qatoriga kiradi — Gelios va Klimenaning qizlari, Faetonning opa-singillari (bir versiyaga koʻra, ularning yerlik otasi ham bor edi — Merop). Psevdo-Giginning soʻzlariga koʻra, Geliadalar yettita, Ovidiyning soʻzlariga koʻra, faqat uchta boʻlgan, lekin ikkala muallif ham Lampetiyani oʻz roʻyxatiga kiritgan. Gomer nimfa Neerani, Odisseyaga sxoliya muallifi — Rodani Lampetiyaning onasi deb ataydi.

Lampetiya oʻz singlisi Faetusa bilan birgalikda Trinakriya orolida sigir boqar edi. Aynan u otasiga qirgʻoqqa qoʻngan Itakiyaliklar Odissey boshchiligida goʻsht uchun muqaddas hayvonlarni soʻyishganini aytdi; Natijada, xudo Odisseyga gʻazablandi va u yana uzoq vaqt davomida uyiga qayta olmadi. Faetonning oʻlimiga motam tutib, u va uning opalari teraklarga, ularning koʻz yoshlari esa qahraboga aylandi.

Aristofan komediyalariga sxoliyalarda tilga olingan Germippning soʻzlariga koʻra, Lampetiya Asklepiyning sevgilisi boʻlib, undan Maxaon, Podaliriy, Iaso, Panakeya va Egluni dunyoga keltirgan; boshqa qadimgi mualliflar bu roʻyxatga Yanisk va Aleksenorni qoʻshadilar.

Eponim 

 (393) Lampetsiya, asosiy poyasning yirik asteroidi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 Stoll H. Lampetia // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1897. — Bd. II, 2. — Kol. 1822—1823.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Lala

Lala (, baʼzan, shuningdek, Larunde, Laranda, Lara) ― nayada-nimfa, Olmon daryosining qizi. Ovidiyning „Fasty“ dostonida tilga olingan. Ovidiy asari ― u haqida eslatib oʻtilgan, bugungi kungacha saqlanib qolgan yagona manba boʻlib. Lala oʻz goʻzalligi va koʻp gapirishi bilan mashhur edi (dadasi bu xususiyatni jilovlashga koʻp urinib koʻrgan, ammo omadsiz).

Nayada-nimfa sir saqlashga qodir emas edi va shuning uchun Yupiterning rafiqasi Yunonaga uning Yuturna (u Lala singari nimfa va Yanusning xotini boʻlgan) bilan boʻlgan munosabatlari haqidagi sirini ochib berdi. Ishonchini suisteʼmol qilgani uchun jazo sifatida Yupiter Laraning tilini kesib tashladi va psixopomp Merkuriyga uni Avernga ― yer osti dunyosi va Pluton qirolligi darvozalariga olib borishni buyurdi. Biroq, Merkuriy Larani sevib qoldi. Lala undan ikki farzandni dunyoga keltirdi, ular lar ― koʻrinmas uy xudolari deb ataladi. Biroq, Yupiter uni topa olmasligi uchun u oʻrmondagi yashirin kulbaga yashirinishi kerak edi.

Lala, ehtimol, Muta ― „soqov“ va Tatsita ― „kamgap“ bilan tenglashtirilishi kerak. Oxirgi ikkitasi ham nimfalar va kichik xudolar hisoblangan.

Ovidiy Feraliya bayrami (21-fevral) munosabati bilan Lala va Merkuriy haqidagi afsonani eslatib oʻtadi. Lara/Larunda ham baʼzan bayrami ― larentaliya boʻlgan Akka Larentiya bilan tasavvur qilinadi, bu bayram rimliklar tomonidan 23-dekabrda nishonlanadi.

Manbalar

Havolalar 
 Myth Index - Larunda
Nayadlar
 Rim mifologiyasi
Tait

Tait () — qadimgi Misr mato maʼbudasi. Baʼzi tadqiqotchilar uni Neprining turmush oʻrtogʻi, boshqalari esa Xedjxotep deb atashadi.

Toʻquv maʼbudasi 
Tait qadimgi Misrning  toʻquv, toʻqimachilik va kamroq mumiyalash maʼbudasi edi.Uning vazifalari Hedgehotepning vazifalariga yaqin. Uning ismi Tait kiyim degan soʻzdan kelib chiqadi. Qadimgi Misrning boshqa toʻquv maʼbudalari Isis va Neftis edi. Qadimgi Misrdagi kiyimlar asosan zigʻir matosidan tayyorlanganligi sababli, Tait koʻpincha xudolar va yuqori martabali amaldorlarga toʻquv yoki zigʻir bosh kiyimlarini berayotgani tasvirlangan. Xudolarning haykallari qimmatbaho matolarga oʻralgan. Zigʻir oʻsimliklaridan  zigʻir olinadi: oʻsimlikqancha yosh boʻlsa, matoning sifati shuncha yuqori boʻladi. Kiyim-kechaklarni yashirish va himoya qilish maqsadi tufayli Tait himoyachi ona bilan bogʻlana boshladi. "Piramida matnlarida "(matn 738a) Tait Fir’avnning boshini himoya qiladi va unga boshqa xudolarning marhamatini qozonishga yordam beradi. Qadimgi Misrda toʻquvchilik qirol oilasining ishchilari va ayollari orasida mashhur tijorat faoliyati hisoblanagan. Rim hukmronligi davrida Misrga paxta  keltirilgan.

Dafn maʼbudasi 
Mumiyalashda toʻqimalardan foydalanish tufayli Tait dafn bilan bogʻlangan. Taitni mumiyalashda matolardan foydalanilgani tufayli qabrlar bilan bogʻlay boshlashdi. U „xotirjam uygʻonadi“ va xudolarning marhamatiga sazovor boʻlish uchun toʻqimachilik qurbonliklari qilgan deb hisoblangan. Dafn maʼbudasi sifatida u Gʻorlar kitobining beshinchi boʻlimida tasvirlangan, unda Raning yer osti dunyosi boʻylab sayohati va uning laʼnatlanganlar bilan munosabati tasvirlangan. Unga U Ra va Osirisni pastki registrda kutib olgani  koʻrsatilgan. V va VI  sulolalarning „Piramida matnlari“ da Tait, „Tait mamlakati“ da oʻlgan Fir’avnni bintlar bilan oʻrab olgan ona deb atalgan.

Diniy markaz 
Tait, piramida matnlaridan kelib chiqqan holda, Tait shahrining himoyachisi hisoblangan.

Yana qarang 

 Qadimgi Misr kostyumi

Manbalar 

 qadimgi Misr xudolari
 ixtisoslashgan xudolar
Taurt

Taurt (Veret; Misr T3 wrt — „Buyuk“) ― qadimgi Misr mifologiyasida, homilador ayollar va tugʻruqdagi ayollarning himoyachi maʼbudasi.

Rasm 
Taurt, ayol koʻkragi bilan tik turgan ayol hippopotamus shaklida tasvirlangan, tishlarini koʻrsatib, boshida ayol parigi bilan tasvirlangan. Katta qorinli begemotning koʻrinishi homilador ayolga oʻxshar edi. Maʼbudaning orqasida timsoh dumi bor edi, yoki u timsohni yelkasida yoki qoʻllarida koʻtarib yurgan. Koʻpincha Taurt qoʻlida fil suyagidan yasalgan pichoqin yoki hayotning ankh ramzini ushlab turadi.

Taurtning ikkita tasviri Sobekemsafa  XVII — sulolasi Fir’avn taxtining oldida joylashgan. Idishlarning boʻyinlari koʻpincha maʼbuda shaklida shakllantirilgan, uning koʻkragidan ichimlik oqib turar edi.

Taurtga oʻxshash Ipat (Ipet, Ipi, baʼzan „urgʻochi choʻchqa“)  Fivan tarbiyalash maʼbudasi edi, u ham gippopotamus sifatida tasvirlangan, lekin sherning oyoqlari bilan.

Kult 
Dastlab u hosildorlik maʼbudasi rolini oʻynadi. Bundan tashqari, Taurt Duatda (yer osti dunyosida) marhumlarni  himoya qilib, yovuz ruhlarni uylardan haydab chiqargan.

Sharqiy ufqning himoyachisi hisoblangan.

Uning tasviri homilador ayollarga tumor shaklida berilgan yoki oson tugʻilishni taʼminlash uchun ibodatxonaga keltirilgan. Taurt va Iblis ptolemey va rim davrlarida uy qoʻriqchi — xudolari sifatida juda mashhur boʻlib, ularning haykalchalari devordagi kichik boʻshliqlarga yoki javonlarga qoʻyilgan. Maʼbudani ulugʻlash miloddan avvalgi V asrga qadar davom etdigan.

Baʼzan u xudo Setning turmush oʻrtogʻi sifatida tilga olinar edi, uning ham qiyofalaridan biri  gippopotamus edi.

Yana qarang 
 Isis
 Meshenet

Manbalar 

 qadimgi Misr xudolari
 alifbo tartibida xudolar
 Yulduz ma'budasi
fertillik ma'budasi
chadorodiya xudolari
onalik xudolari
Tenenet

Tenenet (Misr. ṯnn.t) Misr mifologiyasida Germont shahrining maʼbudasi. Montuning turmush oʻrtogʻi Sebek bilan bogʻliq. U fallus biln yalangʻoch ayol sifatida tasvirlangan, Rat-taui bilan aniqlangan.

Tenenet tugʻilish maʼbudasi va onalarning himoyachisi edi. Malamut va Germopolisda topilgan xabarlardan Oʻrta qirollik davridan beri Xudo Montning turmush oʻrtogʻi sifatida tanilgan. U inson qiyofasida bosh bogʻichida uraeus bilan tasvirlangan, chunki bu maʼbuda fir’avnlar tugʻilishida ularga kelajakda cheksiz imkoniyatlarni taqdim etgan. Bundan tashqari, baʼzan Aton quyosh diskida yoki ilonga oʻxshash va urey kobraning ramzi boʻlgan Arslon shaklida tasvirlangan.

Qadimgi Misr mifologiyasida Tenenet tasviri Xator, Sohmet, Sopdet, Mut, lead, Nehbet, Unit va Rat-taui kabi maʼbudalarga hurmat bilan bogʻlangan edi. Bu maʼbuda Edfu, Esna, Karnak va Dendera ibodatxonalarida, shuningdek, Fibada ibodat qilingan. Qadimgi Misr taqvimining uchinchi oyi-29 kunining maʼbudasi edi.

Adabiyotlar 

 Dunyo xalqlari miflari entsiklopediyasi. " Sovet Entsiklopediyasi ", 1982-yil.
 Mariya-Theresia Derchain-Urtel: ägyptischer Ikonographie-dagi sinkretismus. Die Gottin Tjenenet, Teil IV. In: Göttinger Orientforschungen. (GOF) IV. Reihe, Ägypten 8, Wiesbaden 1979, S. 88ff.
 Adel Farid: Armantdan ikkita yangi qirollik haykali. In: Mitteilungen des Deutschen Archaeologischen Instituts, Abteilung Kairo. (MDAIK) Bd. 39, 1983, S. 59-69. Besonders S. 62-64.
 Christian Leitz ua: Lexikon der ägyptischen Götter va Götterbezeichnungen. bd. 7: Š-ḏ. (= Orientalia Lovaniensia analecta. [OLA] Bd. 116). Peeters, Leuven 2002, ISBN 90-429-1152-2.
 Volfgang Xelk, Eberxard Otto, Volfxart Westendorf (tahrir.): Lexikon der Ägyptologie. bd. IV: Megiddo-Piramida. Harrassowitz, Wiesbaden 1982, ISBN 3-447-02262-0, Spalte 610.
 qadimgi Misr xudolari
 alifbo tartibida xudolar
fertillik ma'budasi
chadorodiya xudolari
Tutu xudo

Tutu (boshqa Tithoes) — qadimgi Misr mifologiyasidagi Xudo, kech davrda butun Misrda oddiy odamlar sigʻingan.

Mifologiya 
Bugungi kunda Xudo Tutuga bagʻishlangan yagona mashhur ibodatxona Kellisning qadimiy turar-joyida joylashgan. Tutu tasviriga ega boʻlgan relyeflar Kalabsha kabi boshqa ibodatxonalarning devorlarida ham uchraydi. Shenxur ibodatxonasi devorlarida Tutu unvoni yozilgan boʻlib, u shunday yangraydi: „uni chaqirganning oldiga kelgan“. Tutu shuningdek, „Neytning oʻgʻli“, „Arslon“, „buyuk kuch“ va „Sehmet jinlarini boshqarish va yovuz shaytonlar Bast“ kabi boshqa nomlarga ega.

U qanotli sherning tanasi, inson boshi, falak yoki timsoh va ilon shaklidagi quyruqli gibrid jonzot sifatida tasvirlangan. Tutu urush va ovchilik maʼbudasi Neytening oʻgʻli edi. Tatuning boshqa onalari maʼbuda Mut, Sehmet, Nehbet va Basta edi. Mut, Sexmet, Nexbet va Bast maʼbudalari Tutuning boshqa onalari hisoblangan. Bu Tutu jinlar ustidan kuchga ega edi, degan maʼnoni anglatadi.Uning roli „urush xudosi“ tomonidan yuborilgan jinlarni yoʻq qilish edi; maʼbudalarning boshqa oʻgʻillari Tutu kabi bir xil vazifani bajarishar edi. Ular Maahes, Honsu, Shezmu va Nefertum edi.

Dastlab, Tutu qabrlarning himoyachisi hisoblanardi va keyinchalik u uyqudagilarni yomon tushlar va xavf-xatarlardan himoya qiluvchi rolini oʻynadi. Oddiy odamlar Tutuni hurmat qilar va sigʻinar edi, unga qurbonlik qildilar va koʻchma qurbongohlarda turli marosimlarni bajardilar. Qurbonlik gʻozva nonni oʻz ichiga oladi. Marosimlar oʻzlarini xavf-xatarlardan va yomon tushlardan himoya qilish uchun qilingan. Tutu jinlarga qarshi himoya qilish, hayotni uzaytirish va odamlarni oʻliklarning dunyosidan himoya qilgan deb takidlangan.

Yana qarang 

 Shezmu
 Maahes
 Xonsu
 Nefertum

Manbalar

Adabiyotlar 

 Kaper, Olaf E. Misr xudosi Tutu: sfenks xudosi va yodgorliklar korpusi bilan jinlar ustasini oʻrganish. — Peeters Publishers, 2003-yil.
 Sauneron, JNES 19.-1960. — 285-bet.
 Xart, Jorj. Misr xudolari va maʼbudalarining Routledge lugʻati, ikkinchi nashr. — Routledge, 2005-yil.

Havolalar 

 Misr xudosi Tutu )
 Tutu xudosi ilonlarni bosgan sfenks sifatida)
Misr xudolari
Uadj-ver

Uadj-ver (egip. W3ḏ-wr — „katta yashil“) — qadimgi Misr mifologiyasida unumdorlik xudosi edi.

Rasm 
Baʼzan u ikki oyoqli jonzot yoki Anx va nonni olib yuruvchi shaxs sifatida tasvirlangan. Bundan tashqari, u homilador yoki katta qorinli odam sifatida tasvirlangan, misrliklar buni Nil deltasi suvlarining boyligi va unumdorligi bilan bogʻlashgan.

Mifologiya 
Uadj — ver Oʻrta yer dengizi yoki Nil deltasining eng yirik koʻllarini ifodalaydi. Uadj-ver haqidagi birinchi eslatma Abidosdagi Sahur V sulolapiramidasining dafn marosimidagi yozuvlarida uchraydi. Bu yerda u Xudo Hapiga oʻxshaydi, lekin butun tanasi suv toʻlqinlari bilan qoplangan. Bundan tashqari, Xudo keyinchalik — Fir’avn Ramses III (QV55) Amonherhopshef XX sulolasining oʻgʻli qabrida paydo boʻladi.

Yana qarang 

 Hapi
 rohiba
 Ptah

Manbalar

Adabiyotlar 
 Michael Jordan, Encyclopedia of Gods, Kyle Cathie Limited, 2002.
 Y. Duhoux, Des Minoens en Égypte ? Keftiou et les " îles au milieu du Grand Vert ", Institut orientaliste de Louvain, 352 p. (ISBN 978-90-429-1261-8).

Havolalar 

 touregypt.net Wadj Wer)
 egyptian-gods.info Wadj-Wer)
Misr xudolari
Nil deltasi
Feano Kisseyning qizi

Feano ― qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Kisseyning qizi, Troyadagi Afina ruhoniysi. Gekabaning opasi, Antenorning turmush oʻrtogʻi.

Versiyaga koʻra, Axeylarga Palladiyni sotgan xoin. Delfidagi Polignotning rasmida eri va bolalari bilan tasvirlangan. Delflardagi Polignot rasmida turmushoʻrtogʻi va bolalari bilan tasvirlangan.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 qadimgi yunon mifologiyasida Troad
Ruhoniylar
Opochtli

Opochtli () — atsteklar va chichimeklar mifologiyasida baliqchilik, ov qilish va tuzoqda qush tutishning homiy-xudosi.

Mifologiya 
Yomgʻir xudolari guruhiga mansub; Bernardino de Saagunga koʻra, Tlalokning timsolidan biri hisoblangan. U, shuningdek, tuz maʼbudasi Uishtosiuatlning eri hisoblangan. Versiyalardan biriga koʻra, uning ismi „Chapaqay“ degan maʼnoni anglatadi (sr. Uitsilopochtli); boshqasiga koʻra — „Suvlarni boʻluvchi inson“.

Atsteklar tarixining dastlabki davrida Opochtli, ehtimol, juda hurmatga sazovor xudo boʻlgan, chunki suv omborlari va botqoqliklar odamlarning koʻp qismini oziq-ovqat bilan taʼminlagan. Ayniqsa, Meksika vodiysining janubiy qismida, Huitzilopochcoʻda hurmatga sazovor. Bu xudo baliq ovlash uchun toʻr, uch qirrali sanchqi (minacachalli; uning yordamida baliq ham, qushlar ham tutilgan), nayza uloqtiruvchi-atlatl, qayiq eshkaklari va qushlarni ovlash uchun tuzoqlar ixtiro qilgan deb hisoblangan.

Opochtliga bagʻishlangan bayramda doʻl ramzi boʻlgan makkajoʻxori donalari sochilgan.

„Florensiya kodeksida“ Opochtli butunlay qora boʻyoq bilan qoplangan, boshi yashil gul shaklidagi bosh kiyimi (qogʻoz toj) va qarqaraning ikkita oq shingil patlari ukpar bilan bezatilgan, ketsalning ikkita yashil pari taqilgan boshli erkak sifatida tasvirlangan. U yashil kamar va qayish va oq sandaliya kiyib olgan. U chap qoʻlida yashil tayoqni (chicahuaztli) ushlab turadi, u, shuningdek, atlatl sifatida ham aniqlanadi; oʻng tomonda — markazida oq gulli qizil qalqon, Bernardino de Saagun tomonidan „Yangi Ispaniyadagi voqealarning umumiy tarixi“ asarida, xochni hosil etuvchi toʻrtta gulbargli oq gul sifatida tasvirlangan, bu gulbarglar orasida toʻrtta uchli nurlar mavjud, shuningdek ular ham gulbarglar hisoblanadi. Yashil liboslarning ustunligi Opochtlini suv bilan bogʻliq xudo sifatida tavsiflaydi.

Fransisko Xaver Klavixero Opochtlini Amimitl xudosi bilan tenglashtirgan, u Opochtli bilan bogʻliq baliq ovlash vositalaridan biri, garpunni oʻzida mujassam etgan boʻlishi mumkin. Opochtlining yana bir timsoli Atlaua xudosi („atlatl hukmdori“) boʻlishi mumkin.

Manbalar

Havolalar 
 Древняя Мезоамерика
 Льюис Спенс. Мифы ацтеков и майя
 
aztek xudolari
 alifbo tartibida xudolar
ovchilik xudolari
Edie Topchi

Edie Topchi (1919-yil 22-sentabrda Tavriya gubenrniyasida Bogʻchasaroyda tugʻilgan, 1967-yil 7-noyabrda Toshkent shahrida vafot etgan) — sovet qrim-tatarlik xonandasi, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1966), Qrimning “Xaytarma” davlat ashula va raqs ansambli yakkaxoni..

Tarjimai hol 
Edie Topchi 1919-yil 22-sentabrda Qrimning Bogʻchasaroy shahrida tugʻilgan. 

Maktab yillarida u havaskorlik teatrlarida ishtirok etib kelgan. Boʻlajak xonanda 16 yoshida Qrim radioqoʻmitasida faoliyat yurita boshlaydi. U yerda Topchi vokal ansamblida kuylaydi va 1938-yil shu ansamblning yakkaxoniga aylanadi. 

Edie 1940-yilda Simferopol musiqa bilim yurtining vokal boʻlimiga oʻqishga kiradi va N.Chernov qoʻlida tahsil oladi. 1941-yilda xonanda Qrim ASSR Xalq Komissarlari Kengashi qoshidagi sanʼat boshqaruv boʻlimiga ishga kirdi. Ammo baxtga qarshi urush uning P.Chaykovskiy nomidagi Moskva konservatoriyasiga oʻqishga kirishini orqaga surdi.

Sovet qoʻshinlari Qrimni ozod qilgandan keyin 1944-yil 18-mayda Oʻzbekistonning Bekobod shahriga surgun qilinadi. 1944—1946-yillarda Oʻzbekiston davlat teatrida yakkaxon xonanda boʻlib faoliyat yuritadi. Keyinchalik Topchi 1950-yildan 1951-yilgacha xor toʻgaragiga rahbarlik qilib kelgan. Vaqt oʻtib, xonanda qoʻshiqchilikni tark etishga majbur boʻladi.

1951-yil u Bekobod paxta zavodi savdo boʻlimida mahsulot oʻlchab beruvchi, 1952-yildan – 1955-yilgacha togʻ-kon sanoati kombinatida tikuvchi, 1956—1957-yillarda madaniyat boʻlimi shahar bogʻida ommaviy ishchi boʻlib ishlagan. 

Qoʻshiqchilikka qaytgan xonanda tez orada Bekabod madaniyat uyida havaskorlik ansamblida kuylay boshladi. 1957-yilda bastakor Edem Nalbandov sharofati bilan Oʻzbekiston davlat filarmoniyasi qoshida Qrim tatarlarning Davlat ashula va raqs ansambli tashkil etilib, 1965-yildan buyon u “Xaytarma” nomi bilan yuritib kelinadi.

Mazkur ansambl tuzilgandan keyin Edie Topchi taniqli xonandalar: Sabriya Erejelova, Ablyamit Umerov, Akim Jamalov, Selim Chelebiy va boshqa artistlar bilan faoliyat olib bordi.

Afsonaviy xonanda ijrosidagi 60 dan ziyod qoʻshiqlarning audioyozuvlari saqlanib qolgan, ular orasida qrim-tatar xalq qoʻshiqlari hamda bastakorlar Yaya Sharfidinov, Abibulla Kavri, Ilyos Baxshish, Edem Nalbandov, shoirlardan Maqsud Sulaymon, Eshref Shemʼizoda, Rashid Murod, Rizo Xolid va boshqalar bor.

Edie Topchi 1966-yilda qoʻshiq sanʼati rivojiga qoʻshgan hissasi uchun Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist faxriy unvoni bilan taqdirlandi.

Xonanda 1967-yil 7-noyabrda ogʻir xastalikdan soʻng vafot etdi. U Toshkent shahridagi Chilonzor tumani qabristoniga dafn etilgan.

Havolalar 

 Голос и судьба Эдие Топчи
 Юбилейное мероприятие к 100-летию Эдие Топчи
 Фотовыставка «Эдие Топчи»
 Республиканская крымскотатарская библиотека продолжает марафон мероприятий «Литература. Театр. Творчество»

Oʻzbekistonlik ayol qoʻshiqchilar
Toshkentda vafot etganlar
1967-yilda vafot etganlar
7-noyabrda vafot etganlar
1919-yilda tugʻilganlar
22-sentabrda tugʻilganlar
Qrim-tatarlar
Karpatka

Karpatka () ― polshaning anʼanaviy torti yoki sut va vanil qoʻshilgan pudingli yoki qaymoqli krem bilan toʻldirilgan pishiriq. U odatda ikki xil xamirdan iborat: birinchi qavat usti marmelad quyuq krem bilan qoplangan uvalanuvchi xamir, ustidan qaynoq suvga qorilgan xamir. Shirinlik qaynoq suvga qorilgan xamir buklangan shakli va ustiga sepilgan oppoq shakar upasi bilan Karpat togʻlarining qorli choʻqqilarini yodga soladi Shuning uchun ham unga mazkur togʻning nomi berilgan.

Desertning kelib chiqishi boʻyicha aniq faktlar mavjud emas. Katta ehtimol bilan 1950-1960-yillarning boshlarida paydo boʻlgan, lekin faqat 1970 va 1980-yillarda mashhur boʻlgan deya fikr qilinadi. „Karpatka“ rasmiy nomi birinchi marta 1972-yilda bir guruh boʻlgʻusi filolog talabalar tomonidan oʻylab topilgan. Tilshunos Katarjina Smikning 2016-yilda „Narodnaya Literature“ jurnalida „Sweet Linguistics: Karpatka in Modern Colloquial Polyak“ nomli maqolasida chop etilgan tadqiqotiga koʻra, Karpatka soʻzi ilk bor talabalar uchun ilmiy qoʻllanmada keltirilgan. Karpatka u yerda pechenye sifatida tilga olingan.

„Karpatka“ uchun mahsulotlar (korj bilan krem kukuni) butun Polsha doʻkonlarida mavjud. 1995-yilda Karpatka Delecta kompaniyasi uchun Polsha Patent idorasi tomonidan roʻyxatga olingan savdo belgisiga aylandi. 1996-yilda xuddi shu nomdagi va shunga oʻxshash shakldagi mahsulot „Dr.Oetker“ firmasi tomonidan bozorga chiqarildi. Bu oʻn ikki yillik huquqiy nizoga olib keldi. Natijada 2011-yil fevral oyidaoʻsha vaqtdan Rieber Foods Polska SA nomi bilan faoliyat yurita boshlagan Delecta foydasiga yakunlandi.

Yana qarang 

 Vuzetka
 Napoleon
 millefeuille

Manbalar 

 Pishiriq
 Polsha oshxonasi
Tortlar