MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ommabop musiqa

Ommabop musiqa - 1) keng maʼ-noda — eng mashhur musiqa asarlari; ijrochilar repertuaridan doimiy oʻrin olgan turli janr va uslub namunalari (mas, xalq qoʻshiq va kuylari, mumtoz kompozitor asarlari)dan iborat; 2) tarixiy tushuncha sifatida — 20-asr madaniyatida qaror topgan musiqa turi. Yoshlar musiqasi, pop-musiqa, rok-musiqa, estrada musiqasi kabi yoʻnalishlarni oʻz ichiga oladi. Uning rivoj topishiga dastlab 20-asrda yuz bergan ijtimoiy (mas, urbanizatsiya) va maʼnaviy hayot (diniy qarashlarga nisbatan dunyoviy mafkura keng yoyilishi va boshqalar) oʻzgarishlari zamin yaratgan. Natijada, shahar aholisida keskin koʻpaygan boʻsh vaqtini toʻldirish maqsadida muntazam ravishda utkaziladigan kungilochar tomosha va konsertlar keng rivoj topgan. Oldin shahar bogʻi va xiyobonlari, restoran (kabare, kafeshantan) va boshqa joylarda, keyinchalik maxsus qurilgan teatr va sahna (mas, myuzikxoll, diskoteka)larda faoliyat koʻrsatgan yangi badiiy jamoalar ijodida Ommabop musiqaning asosiy janr va shakllari qaror topgan. Ommabop musiqaning hozirgi dunyo madaniyatida keng yoyilishda, ayniq-sa, ommaviy axborot vositalari (radio, televideniye), ovoz yozish va tarqatish apparatlari (grammofon, magnitofon va boshqalar)ning kashf etilishi katta taʼsir oʻtkazgan. Ommabop musiqa tinglovchidan musiqa uquvi, keng badiiy tajriba, baʼzida idrok etishda alohida ahamiyatni x.am talab etmaydigan namunalardan iborat boʻlib, ular shakllarning oddiyligi, musika tilining baynalmilal (universal) ohanglarga yaqinligi, kuproq raqsbop usullarga moyilligi bilan ajralib turadi.

Olimjon Vekov.

Manbalar
Ommaviy qirgʻin qurollari

Ommaviy qirgʻin qurollari — dushmanning jonli kuchlariga, qurol-aslahalariga, inshootlariga yalpi (ommaviy) talafot yetkazish uchun moʻljallangan jangovar vositalar, qirgʻin qurollari. Jangovarlik (talafot yetkazish, qirgin qilish) xususiyatlariga koʻra, boshqa barcha jangovar vositalar, qurollardan samaraliroq hisoblanadi. Ommaviy qirgʻin qurollari jumlasiga bakteriologik (biologik), kimyoviy va yadroviy qurollar kiradi. Bu qurollar ichida eng katta ziyon va talafot keltiruvchisi, yalpi qiradigani, aso-rat qoldiradigani, eng dahshatlisi yadro qurolidir. Ommaviy qirgʻin qurollari ishlatish sharoiti, hududi, miqyosi deyarli cheklan-magan. Hozircha Ommaviy qirgʻin qurollari eng katta zaxirasi ikki yirik davlat — AQSH va Rossiya Federatsiyasida jamlangan. Pokiston, Eron, Hindiston, Shimoliy Koreya, Iroq va boshqa baʼzi davlatlar Ommaviy qirgʻin qurollarini ishlab chiqarish va zaxira hosil qilish harakatida. Ommaviy qirgʻin qurollaridan mudofaa qilish choratadbirlari, umumiy va shaxsiy himoya vositalari ishlab chiqilgan. Baʼzi yirik mamlakatlar (AQSH, Angliya, Germaniya, Rossiya Federatsiyasi va boshqalar)da aholini Ommaviy qirgʻin qurollari q.dan himoya qilish uchun yaxshilab jihozlangan bombapanalar mavjud, fuqaro mudofaasi tizimi tashkil qilingan va vaqt-vaqti bilan mashgʻulotlar oʻtkazib turiladi (qarang Bakteriologik qurol, Kimyoviy qurollar, Yadro quroli).

Arsenal

Manbalar
Ommaviy qirgʻin qurollaridan mudofaa

Ommaviy qirgʻin qurollaridan mudofaa — qoʻshin, aholi va mamlakat xalq xoʻjaligi obʼyektlarini dushmanning yadro, kimyoviy va bakteriologik qurollari taʼsiridan himoya qilishda qoʻllaniladigan chora-tadbirlar kompleksi. Bunda individual himoya vositalari, transheyalar, maxsus jihozlangan pana joylardan foydalanila-di, epidemiyaga qarshi va boshqa tibbiy tadbirlar, dezaktivatsiya, degazatsiya hamda umumdavlat mudofaa tadbirlari koʻriladi (qarang Fuqaro mudofaasi).

Manbalar
Ommaviy qoʻshiq

Ommaviy qoʻshiq - qoʻshiq turi; xalq orasida ommalashuviga moʻljallangan kompozitor asari. Koʻpincha jamoaviy (xor) tarzda, cholgʻu joʻrligisiz ijro etiladi. Ommaviy qoʻshiq namunalariga band (band-naqarot) shakli, yorqin, esda qoladigan kuyi, ayni paytda, musiqiy va sheʼriy bayonining oddiyligi, kuy hajmining oʻrta vokal re-gistrga asoslanganligi xosdir. Asosan, namoyish, miting, yirik yigʻilish kabi jamoaviy tadbirlarda ijro etiladi. Ilk namunalari Buyuk Fransiya inqilobi davrida yuzaga kelgan (mas, "Marselyeza" — hozirda Fransiya Davlat madhiyasi). Inqilobiy qoʻshiq, harbiylar (safda ijro etiladigan) qoʻshigʻi, Davlat madhiyasi kabi turlari bor. Oʻzbekistonda 20-asrning 1-choragida yuzaga kelgan (Hamzaning "Biz ishchimiz", "Xoy ishchilar" va boshqalar), keyinchalik bastakor (T. Jalilov, K. Jabborov va boshqalar) va kompozitor (S. Yudakov, M. Burhonov)lar ijodida oʻrin olgan.

Manbalar
Ommetr

Ommetr (om va ...metr) — elektr qarshiligini oʻlchaydigan asbob. Ishi oʻzgarmas kuchlanishli tok manbaida oʻlchanadigan qarshilik orqali oʻtadigan tok kuchini oʻlchashga asoslangan. Oʻlchanadigan qarshilik diapazoniga qarab, megaommetrlar, teraommetrlar, mikroommetrlarga; magnitoelektrik oʻlchagichli, magnitoelektrik logometrli, elektron ommetrlarga boʻlinadi. Kattaligi 100 Om dan bir necha MOm gacha qarshiliklarni oʻlchash uchun ommetr oʻlchanadigan qarshilikka ketma-ket ulanadi. Katta qarshiliklar megaommetr bilan, kichik qarshiliklar mikroommetr bilan oʻlchanadi.

Yana qarang 
 Voltmetr
 Ampermetr
Omo...

Omo... (yun. homos — bir xil, oʻxshash) — oʻzlashma qoʻshma soʻzlarning birinchi qismi boʻlib, ikkinchi qismdan anglashilgan tushunchaning bir xil, oʻxshash, teng boʻlishini bildiradi.

Manbalar
Omolon

Omolon — RF Magadan viloyati va Saxa (Yakutiya)dagi daryo. Kolimaning oʻng irmogʻi. Uz. 1114 km, havzasining maydoni 113 ming km². Kolima togʻligidan boshlanib, Yukagir yassitogʻligining sharqiy chekkasidan, quyi qismida Kolima pasttekisligidan oqib oʻtadi. Kor va yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Okt.da muzlab, mayda muzdan boʻshaydi. Asosiy irmoqlari: oʻngda — Molongda, Oloy, Oloychan; chapda — Kedon. Quyi oqimida yogʻoch oqiziladi. Shcherbakovo pristanidan quyilish joyigacha (600 km) kema qatnaydi.

Manbalar 

 

Rossiyadagi daryolar
Saxa
Omon Matjon

Omon Matjon (Omon Matjon — taxallusi; asl ism-sharifi — Matchonov Omon) — Oʻzbekiston xalq shoiri (1993). 1943-yilning 14-fevralida Xorazm viloyatining Yangibozor tumanida tugʻilgan. Samarqand davlat universitetining filologiya fakultetini tugatgan (1969).
Shoir 2020-yilning 29-oktyabrida Toshkent shahrida vafot etdi.

Faoliyati 
Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida muharrir, boʻlim mudiri (1969–1985), „Yoshlik“ jurnalida bosh muharrir (1985–1991), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonida masʼul xodim (1991–1994), Oʻzbekiston Respublikasi Davlat matbuot qoʻmitasida rais oʻrinbosari (1994–1999), „Choʻlpon“ nashriyotida direktor (1999–2001), 2001-yildan „Gulxan“ jurnalida bosh muharriri kabi lavozimlarda faoliyat yuritgan.

Ijodi 
Sheʼrlari 1965-yildan boshlab eʼlon qilina boshlagan. Shoirning „Karvon qoʻngʻirogʻi“ (1973), „Quyosh soati“ (1974), „Yonayotgan daraxt“ (1977), „Yarador chaqmoq“ (1977), „Seni yaxshi koʻraman“ (1981), „Daraxtlar va giyohlar“ (1984), „Oʻrtamizda birgina olma“ (1990), „Odamning soyasi quyoshga tushdi“ (1991), „Qush yoʻli“ (1993), „Iymon yogʻdusi“ (1994), „Ardaxiva“ (2000), „Xoja Ahror ziyoratlari“ (2002) va boshqa sheʼriy asarlarida voqelikni nozik his etgan holda badiiy ifodalash, muayyan hodisadan favqulodda falsafiy xulosalar chiqarish, oʻzi tugʻilib oʻsgan muhit koloritiga mos ifodalar topish tamoyili ustuvorlik qiladi. Omon Matjon lirik sheʼrlar bilan birga lirik qissa va dramatik doston janrlarida ham ijod qilib, Xorazm xalq afsonalarining oʻziga xos badiiy talqini — „Haqqush qichqirigʻi“ (40 afsona, 1979) sheʼrlar kitobini, istiqlol arafasidagi shoʻrolar mamlakati hayotining ziddiyatli manzaralari va jarohatlari tasviriga bagʻishlangan „Gaplashadigan vaqtlar“ (1986) qissasini, shuningdek, oʻzbek xalqining Xorazmdan chiqqan buyuk siymolari haqidagi dramatik dostonlari („Pahlavon Mahmud“, 1975; „Beruniy“, 1977 va boshqalar) ni yaratgan. „Ming bir yogʻdu“ (1982) asari Alisher Navoiy „Xamsa“si taʼsirida yozilgan. Omon Matjon bu asarlarida oʻtmishda yashab ijod qilgan oʻlmas siymolar hayoti va hozirgi davr muammolarini tasvirlashda liro-epik sheʼriyat imkoniyatlaridan mahorat bilan foydalangan. Oʻzbek sheʼriyatiga Xorazm shevasiga xos leksik unsurlar va musiqiy ohanglarni olib kirgan, lirik sheʼriyatni epik sheʼriyat unsurlari bilan boyitgan.

Mukofotlari 
Oʻzbekiston xalq shoiri (1993)

Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1989).

Manbalar
Omonat

Omonat — umumiy maʼnoda: saqlashga ishonib topshirilgan, ishonchli. Bir insonning ikkinchi insonga vaqtinchalik ishonib topshirgan narsasi ham omonat hisoblanadi. Bu nomoddiy qadriyatlarni (til, madaniyat, millat) va moddiy (narsalar, ko'chmas mulk) saqlash uchun berilgan deb ham tushuniladi.

Omonat — mijozning maʼlum bir shartlar asosida bankka qoʻygan pul mablagʻlari. Omonatga pul mablagʻlarini kirim kilish miqdori, ularni saqlash muddati va maqsadi omonatning turi shartlaridan kelib chiqqan holda belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasida amaldagi qonunchilikka koʻra, omonat kimning nomiga qabul qilinsa, uning nomiga omonat daftarchasi rasmiylashtiriladi. Omonat nomiga boshqa shaxs mablagʻ topshirishi mumkin, bunda mablagʻ kimning nomidan topshirilgan boʻlsa, oʻsha shaxs omonatchi hisoblanadi. Omonatdan mablagʻlar omonatchining birinchi talabiga koʻra, toʻliq yoki qisman berilishi taʼminlanadi. Omonatchi omonatga qoʻygan mablagʻidan shaxsan oʻzi yoki ishonchli vakili orqali foydalanish huquqiga ega. Omonatdagi mablagʻlar bir yoki bir necha kishiga, shuningdek, davlatga, alohida tashkilot va korxonalarga vasiyat qilinishi mumkin. Omonat boʻyicha daromadlar foiz yoki yutuq koʻrinishida toʻlanadi. Foiz stavkasining miqdori banklar tomonidan mustaqil ravishda belgilanadi. Banklar talab qilib olinadigan, muddatli va jamgʻariluvchi omonat turlariga pul mablagʻlarini qabul qiladilar (yana qarang Depozit).

Manbalar
Omonat sertifikati

Omonat sertifikati, depozit sertifikati — omonat banki yoki boshqa kredit muassasasining pul omonatga qoʻyilganligini tasdiq-lovchi hujjati. U pul belgilangan muddat oʻtishi bilan omonatni va u boʻyicha foizlarni talab qilib olish uchun asos boʻlib xizmat qiladi. 2 turda muomalaga chiqariladi: yuridik shaxslarga 1 yilgacha muddatga beriladigan O.s; jismoniy shaxslarga 3 yilgacha muddatga beriladigan Omonat sertifikati Omonat sertifikatining muomalada boʻlish muddati u berilgan kundan boshlab omonatni talab qilib olish sanasigacha hisoblanadi.

Manbalar
Omonat shartnomasi

Omonat shartnomasi (OʻzR da) — shartnoma turlaridan biri. Bunda bir taraf (omonat saqlovchi) ikkinchi taraf (saklashga topshiruvchi) bergan ashyoni sakdash va bu ashyoni toʻla holda qaytarish majburiyatini oladi. Omonat saqlashdan asosiy maqsad ashyolarning butligini taʼminlashdan, unga oʻzga shaxslar tomonidan zarar yetkazilishi va oʻzlashtirib olinishidan asrashdan iborat. Shartnoma boʻyicha topshirilgan mulkning saqlanishi va uni albatta butun holda qaytarilishi nazarda tutiladi. Omonat shartnomasi yozma shaklda boʻladi. Undan tashkari omonat saqlashga topshirishda beriladigan patta, tilxat, guvohnoma kabilar ham, agar unda omonat saqlovchi imzo qoʻygan boʻlsa, yozma shartnoma hisobiga oʻtadi (FK, 876-modda).

Omonat shartnomasi boʻyicha omonatchi ashyoga nisbatan mulk huquqiga, ashyoni tasarruf kilish huquqiga ega boʻla olmaydi, u faqat ashyoni saqlab berishi lozim. Omonat shartnomasida katna-shuvchi taraflar fukarolar va yuridik shaxs hisoblangan tashkilotlardir. Tashkilotlar oʻz ustav (nizom)larida nazarda tutilgan hollardagina omonat saqlash faoliyati bilan shugʻullanishlari mumkin. Jismoniy xususiyatlari jihatidan omonat saklovchining ixtiyoridagi binoga yoki hududga joylashtirilishi mumkin boʻlgan buyumlargina Omonat shartnomasining predmeti boʻla oladi. Shu sababli kuchmas mulk va xajmi ulkan obʼyektlar buyicha Omonat shartnomasi tuzilishi mumkin emas. Bunday obʼyektni qoʻrikdash ishi qorovul va shahrik. bilan mehnat shartnomasi tuzish asosida amalga oshiriladi. Saqlanishi qonun hujjatlari bilan taqiklangan narsalar — qoradori, zaharli moddalar, har xil oʻqotar qurol va h.k. omonat saqlash shartnomasining predmeti boʻlishi mumkin emas. FK ning 878-moddasiga muvofiq, omonat saklovchi ashyoni shartnomada kelishilgan muddat davomida saqlashi shart. Agar Omonat shartnomasida muddat nazarda tutil-magan boʻlsa, ashyo shaxs tomonidan talab qilib olinguncha saqlanadi.

Sotiboldi Boboqulov.

Manbalar
Omonatlarni indeksatsiyalash

Omonatlarni indeksatsiyalash — mamlakatda narxlarning umumiy darajasi oʻsishiga qarab omonatdagi pul miqdorining oshirilishi. Bu inflyasiya tufayli pul birligi qadrqimmatining, yaʼni xarid qobiliyatining pasayishi bilan bogʻliq. Omonatlarni indeksatsiyalash orqali qadrsizlanishi natijasida omonatchi koʻrgan zarar krplanadi.

Oʻzbekiston Respublikasida 1993-yil 12-noyabrda "soʻm-kupon"ning va yana keyinchalik 1994-yil 1-iyuldan uning oʻrniga soʻmning muomalaga kiritilishi natijasida Omonatlarni indeksatsiyalash amalga oshirildi. Bank omonatlaridagi va qimmatbaho qogʻozlarga investitsiya qilingan pul mablagʻlari 1000 soʻm-kuponga 1 soʻm qilib qayta hisoblangan. 1992—95 yillarda Oʻzbekistonda narxlar indeksining 3860 baravar oʻsganligidan kelib chiqib, 1996-yildan boshlab aholining soʻmda ifodalangan omonatlarining xarid qobiliyatini saqlab qolish maqsadida Omonatlarni indeksatsiyalash miqdori 4 ming baravar qilib belgilangan. Fuqarolarning omonatlarini toʻgʻri va asosli indek-satsiyalash uchun pul mablagʻlarini indeksatsiya qilish boʻyicha respublika, viloyat, shahar va tuman komissiyalari tuzilgan.

Manbalar
Omonimlar

Omonimlar (omo ... va yun. oputa — nom, ism) — umumiy maʼno unsurlariga ega boʻlmagan, tasavvuriy bogʻlanmagan, lekin bir xil yozilib, bir xil aytiladigan soʻzlar; ular orasida semantik aloqa boʻlmaydi. Ana shunday soʻzlarning tilda mavjud boʻlishi va shunga bogʻliq hodisalar omonimiya deyiladi. Omonimlarning lugʻaviy va grammatik koʻrinishlari farqlanadi.

Omonimlarning tilda paydo boʻlish sabablari turlichadir: avvallari har xil aytilib, bir xil eshitiladigan soʻzlar talaffuzining tarixiy jarayonda tovush almashinishi yoki talaffuz oʻzgarishi natijasida bir-biriga mos kelib qolishi(ot — ism, ot — hayvon; oʻt — olov, oʻt — oʻsimlik) boshqa tillardan oʻzlashgan soʻzlarning talaffuz va yozilish jihatidan ona tilidagi soʻzlarga mos kelib qolishi (tur-bosqich; tur-xil, nav); tilda mavjud boʻlgan koʻp maʼnoli soʻz maʼnolarining bir-biridan uzoqlashishi (dam — nafas; dam — hordiq; dam — bosqon) va boshqa omonimlar bir yoki bir necha soʻz turkumi doirasida boʻlishi mumkin: bir soʻz turkumi doirasida omonimik uya tashkil etuvchi, yozilishi va talaffuzi aynan bir xil boʻlgan soʻzlar toʻliq yoki mutlaq omonimlar deyiladi (chang — gʻubor, toʻzon; chang — cholgʻu asbobi); faqat ayrim shakllardagina mos keladigan, boshqa-boshqa soʻz turkumlariga mansub soʻzlar notulik omonimlar, boshqacha aytganda, omoshakllar deyiladi: qoʻy (hayvon) — qoʻy (feʼlning buyruq shakli).

Omonimlar bilan bir qatorda tilda ularning alohida turlari sifatida omograflar (bir xil yoziladigan, lekin urgʻu va talaffuz bilan farqlanadigan soʻzlar: olma(meva nomi)—olma("-ma" qoʻshimchasini olgan ish-harakat), tom (uy tomi) — tom (kitob tomi) va boshqalar, hamda, omofonlar (bir xil talaffuz qilinadigan, lekin yozilishida farq qiladigan soʻzlar): yetti (son) — yetdi (feʼl); yot (begona) — yod (xotira) va hokazo. Omonimiyaning mazkur barcha koʻrinishlariga mansub soʻzlar maʼnosi asosan matn orqali bilinadi.

Omonimlar mumtoz adabiyotda tajnis sanʼati va tuyuq janrini yaratishda, askiya payrovlarida esa soʻz oʻyini va qochiriq sifatida ishlatiladi. Soʻz ustalari, ayniqsa, shoirlar (Al-Xorazmiy, Lutfiy, Navoiy, Bobur, Soʻfi Olloyor, Habibiy va boshqalar) poetik taʼsirchanlikni oshirishda omonimlar dan mahorat bilan foydalanganlar. Xorazmiyning: "Buyung sarvu sanubartek", "beling-qil", "Vafo qilgan kishilarga vafo qil" bayti yoki Alisher Navoiyning: Olmani sundi nigorim — ol, —dedi, Olma birla bu koʻngilni ol, — dedi, Soʻrdim ersa olmasining rangini, Ne soʻrarsan? — olma rangi ol, dedi.tuyugʻi buning yorqin isbotidir. Dastlabki baytda qil soʻzi 2 maʼnoda (qilga oʻxshash ingichka; qilmoq feʼlning oʻzagi) ishlatilgan boʻlsa, tuyukda ol soʻzi 3 maʼnoda ishlatilgan (buyruq feʼli; koʻngil ovlamoq; qizil rang , ol rang).

Yana qarang 

 Paronimlar‎

Manbalar
Omonnisoxonim nafisiy

Omonnisoxonim nafisiy (1534 — Sharqiy Turkiston Makit tumani — 1567) — Yorkend (Yakan) xoni Abdurashidxon davrida (1533—69) yashagan uygʻur maqomshunosi, shoira, xattot. Yoshligidan sato va tanbur chalishni oʻrgangan. Abdurashidxonning O. N.ga uylanishi uning ijodiy faoliyatiga keng yoʻl ochib bergan, natijada musiqashunos olima, shoira, usta xattot boʻlib yetishib, xonlik madaniyati rivojiga katta hissa qoʻshgan. O.N. "Na-fisiy" taxallusi bilan sheʼrlar yozgan va "Devoni Nafisiy" nomli mashhur sheʼrlar toʻplami, xotinqizlarga na-sihat mazmunidagi "Axloqi jamila" ("Goʻzal xulqlar") va shoirlik, nagʻmachilik va xattotlikka oid "Shuruh ul-qulub" ("Qalblar sharhi") nomli asarlar yozib qoldirgan. O. N. Qidirxon Yorkandiy bilan "Oʻn ikki maqom"ni tiklash ishiga hissa qoʻshgan.

Manbalar
Ominaxon Omonova

Ominaxon Ergashevna Omonova (1957.21.8, Andijon tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Andijon pedagogika institutini tugatgan (1977). 1977-yildan Andijon shahridagi 27-maktabda tarix oʻqituvchisi, 2001-yildan Andijon qishloq xoʻjaligi instituti qoshidagi Kuygan-yor akademik litseyida huquqshunoslik fani oʻqituvchisi. Yosh avlodga bilim berishda turli metodik qoʻllanmalardan foydalanadi. Maktabda fan kabineti tashkil etib, zamonaviy oʻquv qurollari bilan jihozlagan.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Hamroxon Omonova

Hamroxon Omonova (1918.20.2, Navbahor tumani – 1996.26.9, Kattaqoʻrgʻon shahri) – Oʻzbekiston xalq artista (1981), 1945—96 yillar A. Majidiy nomidagi Kattaqoʻrgʻon teatrida aktrisa. Asosiy rollari: Oysara, Xolcha (K.Yashin, „Gulsara“, „Nurxon“), Maysara, Hoji ona (Hamza, „Maysaraning ishi“, „Boy ila xizmatchi“), Fotima (S.Jamol, „Foti-ma Sabriy“), Adolat (Uygʻun, „Parvona“), Xosiyat xola (I.Sulton, „Imon“), Boʻston xola (A.Qaxlor, „Ayajonlarim“), Farmonbibi (S.Ahmad „Kelinlar qoʻzgʻoloni“), Qumri (Oʻ. Umarbekov, „Qargʻalar uchsa qaraylik“), Sunbul (H. Gʻulom, „Ajab savdolar“) va boshqa

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
1918-yilda tugʻilganlar
1996-yilda vafot etganlar
20-fevralda tugʻilganlar
26-sentabrda vafot etganlar
Omonullaxon

Omonullaxon (1892.1.6, Kobul -1960.25.4, Syurix) — Afgʻoniston amiri (1919—29), barakzaylar sulolasidan. Amir Habibullaxonnmnt oʻgʻli. Otasi saroy fitnasi natijasida oʻldirilgach, taxtga chiqqan (1919-yil 21-fevral), Afgʻoniston mustaqil davlat deb eʼlon qilingandan soʻng (1919-yil 28-fevral), Angliya tomonidan Uchinchi inglizafgʻon urushi boshdangan (1919-yil 6-may). Bu urushda afgʻonlar gʻalaba qilib, Ravalpindida tinchlik shartnomasi imzolangan (1919-yil 8 avgust). Rossiya, Tur-kiya, Eron, Germaniya, Italiya va Fransiyaga favqulodda missiyalar yuborib, bu davlatlar bilan yosh Afgʻoniston oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatdi. O. Yosh afyunlar taʼsirida Afgʻonistonda muhim islohotlar oʻtkazgan. Abdulquddusxon Ittimodiy bosh vazir, Mahmud Tarziy tashqi ishlar vaziri, general Muhammad Nodirxon (Nodirshoh) harbiy vazir boʻldi. Afgʻoniston Konstitutsiyasi qabul qilingan (1923). 1927-yil dekabr — 1928-yil iyunda Hindis-ton, Turkiya, Eron, SSSR va boshqa mamlakatlarda boʻlib, Gʻarb turmushidagi taraqqiyparvar anʼanalarini Afgʻoniston hayotiga tatbiq qilishga intilgan. Biroq O.ning islohotlari qattiq qarshilikka uchradi. Bir tomondan, mulla Levanay boshchiligidagi jan, qabilalarning markaziy hokimiyatga qarshi isyonlari kuchaygan boʻlsa, ikkinchi tomondan, hukumat ichidagi konservativ fikrlovchi ayrim vazirlar (Nodirxon va boshqalar) muxolifatga qoʻshilgan. 1928—29 yillarda tojik deh-qoni Habibulla-Bachai Saqqo rahbarligida shimolida koʻtarilgan qoʻzgʻolon natijasida O. taxtdan voz kechishga majbur boʻlgan (1929-yil 14-yanvar) va Qandahorga qochib ketgan.

Afgʻoniston tashqi ishlar vaziri Gʻulom Siddiqxon va mamlakatning SSSR dagi elchisi Gʻulom Nabixon Charxiy Moskvada I.V.Stalin bilan uch-rashgach, O.ga harbiy yordam koʻrsatish haqidagi rasmiy taklif qondiriladi (1929-yil mart). V. Primakov boshchiligidagi sovet harbiy qismlari Afgʻonistonga kiritilgan (1929-yil 14-aprel — 31-may). Biroq 1929-yil may oyining oxirida yangi amir — Habibullaxonga qarshi kurashni toʻxtatib, O. 20 xalta tilla (10 mln. oltin tilla) va boshqa qimmatbaho boyliklar hamda qarindosh-urugʻlarni olib, avval Hindiston, soʻngra Italiyaga joʻnashgan. 1948-yilda Afgʻonistondagi mavjud siyosiy hoki-miyatni tan olgach, uning fuqarolik huquqlari tiklandi. Jalolobod (Afgʻ-oniston)da dafn etilgan.

Ad:. Nazarov X., Sotsialnie dvijeniya 20-godov XX veka v Afganistane, Dushanbe, 1989; Rajabov Q., Buxoroga Qizil armiya bosqini va unga qarshi kurash, T., 2002.

Manbalar 

 

Barakzoilar sulolasi
Afgʻoniston amirlari
20-asr afgʻon hukmdorlari
Taxtdan voz kechgan hukmdorlar
20-asr afgʻon siyosatchilari
Afgʻoniston podsholari
Afgʻon fuqarolar urushi (1928–1929)
Omonqoʻton gʻori

Omonqoʻton gʻori — mustye davriga oid gʻor. Samarqand viloyati, Ur-gut tumanidagi Omonqoʻton qishlogʻidan 2 km sharq tomondagi Bulbulzorsoyning baland sohilida joylashgan. Arxeolog D. N. Lev tekshirgan (1947— 57). 2 ta madaniy qatlam aniqlangan. Omonqoʻton gʻorida yashagan odamlarning mehnat qurollari diorit, kvars va chaqmoqtoshdan yasalgan qirgʻichlar, tigʻi qirrali qoʻpol pichoqlar, nayzasimon tosh qurollar va nukleuslardan iborat (jami 140 ta tosh qurol topilgan). Gʻordan koʻpdab hayvon (arhar, qoʻngʻir ayiq va boshqalar) suyaklari chiqqan; suyaklar uzunasiga yorilgan, ularda olovda kuyganlik izlari bor. O.gʻ. Oʻzbekistondagi eng qadimgi manzilgoxlardan boʻlib, fan uchun ahamiyati katta.Hozirgi kunda Omonqutonda tabiat ajoyib tus olgan.Bu yerning togʻlari,soylari va oʻrmon kabi daraxtzorlari kishilarni oʻziga jalb etmoqda.Har erta bahordan boshlab bu yerga viloyatning koʻplab yerlaridan sayyohlar dam olish uchun tashrif buyurishadi.Togʻning salqin havosi va musaffo tabiati insonlarning baxru dilini ochib kunglini xushnud qilishda davom etmoqda

Manbalar 

Gʻorlar
Oʻzbekiston geografiyasi
Arxeologiya
Samarqand viloyati
Omot tillari

Omot tillari - Jan.-Gʻarbiy Efiopiyada tarqalgan tillar guruhi. Soʻzlashuvchilarning umumiy miqdori 2 mln. kishiga yaqin. Omot tillarining genetik mansubligi haqidagi fikrlar bir xil emas: baʼzi olimlar ularni kushit tillari tarmogʻiga mansub desalar, koʻpchilik olimlar Omot tillari afrika-osiyo tillarining alohida guruhi deb hisoblaydilar.

Omot tillarining asosiy guruhchalari: aribanna, dizimaji, kaffa, gimirra-janjero, ometo (volamo, ometo, chara, zayse va boshqa tillar). Omot tillari fonologik jihatdan boshqa kushit tillariga yaqin; lablangan va chuqur til orqa undoshlari mavjud emas; otlarda jins va son grammatik kategoriyalari barham topgan, lekin kelishik kategoriyasi ri-vojlangan; sifat alohida soʻz turkumi tarzida ajratilmaydi. Koʻplik sondagi kishilik olmoshlari; suffikslar yordamida soʻz va shakl yasalishi, gapdagi soʻz tartibi kushit tillaridagiga oʻxshash, leksikasi bir oz farq qiladi. Omot tillari oʻz yozuvlariga ega emas.

Manbalar
Omoch

[asbob]]. Qad. (hali traktor va plug boʻlmagan davrlar)da asosiy yer haydash quroli hisoblangan. O., asosan, 3 qism:  qismlari qat-tiq yogʻochdan tayyorlanadi. Tananing old tomoni uchli boʻlib, unga tish (metall tigʻ) kiydirilgan (shu tigʻ bilan chi ning old tomoniga, quloqning pastrogʻiga qoqiladigan chorqirra, yassiroq yogʻoch. a mahkamlangan. U tana va quloqni oldinga tortib borgan. O. baʼzi mamla-katlar (mas, Hindiston, Afgʻoniston va ar plugaa haydaladi.

Manbalar 

Asboblar
Qishloq xoʻjaligi