MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ibn Xamdis

Ibn Xamdis (1055-1132)-qadimgi arab shoiri

Hayoti 
Ibn Xamdis-sitsiliyalik shoir. Sevilyada al-Mu’tamid saroyida yashab ijod qilgan. Vatanini 1078 yilda normandlar istilo qilganidan so‘ng tashlab ketishga majbur bo‘lgan shoir al-Mu’tamidning yaqin do‘stlaridan biriga aylangan va amir vafot etgunicha u bilan birga qolgan. Ibn Xamdis umrining oxirgi yillarini Tunisda La-Mayorka orolida o‘tkazgan.

Ijodi 
Ibn Xamdis -Ispaniya tabiatining kuychisi bo‘lgan. Ispaniya manzaralari, ov sahnalari uning sheʼrlari mazmunini tashkil qilgan. Tabiat manzaralarini ifodalashda Ibn Xamdisning fantaziyasi chegara bilmagan.
Ibn Xamdis ishqiy hamda zohidlik xususiyatga ega bo‘lgan sheʼrlar (zuhdiyat) yozgan. Uning ushbu janrdagi sheʼrlarida sharqiy arab sheʼriyatining (Umar ibn Abu Rabi’a, Abul Ataxiya) taʼsiri seziladi. Ibn Xamdis sheʼriyati go‘zal va mazmundor bo‘lib, uning obrazlari tekis va ifodali, tili sodda va aniqdir.
''Subhi sodiqda biz bogʻga tashrif buyurganda
U yerdagi irmoq sohillari yalangʻochlangan qilich kabidir.
Quyosh haroratining daraxt shohlari orasidan tushgan
Nurlari (bogʻni) sayqallayotgandek.
Koʻtarilgan ajoyib yarim oyga boq
Uning nuri qora zulmatni yorib chiqmoqda.
U xuddi kumushdan yasalgan oʻroq kabi,
Bogʻlardagi nargis gulini oʻrmoqda.

Manbalar
Lyu Szyan (olim)

Lyu Szyan- ismli Zizheng xitoylik astronom, tarixchi, shoir, siyosatchi, kutubxonachi va G'arbiy Xan sulolasining yozuvchisi bo'lgan. Uning polimatik ilmiy mutaxassisliklari orasida tarix, adabiy bibliografiya va astronomiya bor edi. U, ayniqsa, keng ko'lamli imperator kutubxonasini kataloglash va tahrirlash bo'yicha o'zining bibliografik ishi bilan mashhur.

Hayot 
Liu Gengsheng Xuzjou shahrida tug'ilgan. Xan sulolasining asoschisi Lyu Bangning uzoq qarindoshi bo'lganligi sababli u hukmron sulolaning  a'zosi hisoblangani.  Lyu Szyanning o'g'li Liu Xin otasi va uning qarindoshi Lyu Anning  ilmiy an'analarini davom ettirgan.

Ishlar 
Lyu imperator kutubxonasining birinchi katalogini tuzadi, Abstraktlar  Bielu ) va o'g'li tugatgan Tog'lar va dengizlar klassikasining ( Shanxayjing ) birinchi taniqli muharriri edi.  Lyu, shuningdek, hikoyalar va tarjimai hollar to'plamlarini, jumladan , urushayotgan davlatlar strategiyalari ( Chjanguoce ), yangi so'zboshilarni (  tahrir qildi. , Xinxu ), Hikoyalar bog'i (  , Shuoyuan ) va Namunali ayollarning tarjimai hollari ( Lienuzhuan ) yozgan.

Manbalar 

 Konfutsiy klassikasi
 Guodian Chu Slips
 Liu An
 Xan sulolasining fan va texnologiyasi
 Sima Qian
 Sima Tan

Adabiyotlar 

 Fey, Zhengang, "Liu Xiang" . Xitoy ensiklopediyasi (Falsafa nashri), 1-nashr.
 Hawkes, Devid, tarjimon va kirish (2011 [1985]). Qu Yuan va boshqalar., Janub qo'shiqlari: Qu Yuan va boshqa shoirlar she'rlarining qadimgi Xitoy antologiyasi . London: Pingvin kitoblari.ISBN 978-0-14-044375-2
 Lou, Maykl . (1986). "Sobiq Xan sulolasi", "Xitoyning Kembrij tarixi"da: 1-jild: Ch'in va Xan imperiyalari, miloddan avvalgi 221 - milodiy 220, 103-222 . Denis Twitchett va Maykl Loewe tomonidan tahrirlangan. Kembrij: Kembrij universiteti nashriyoti.ISBN 0-521-24327-0 .

Havolalar
Qanat Saudabayev

Qanat Bekmirzauli Saudabayev (1946-yili tugʻilgan) — Qozogʻiston Respublikasi Parlamenti Majilisining deputati, siyosat fanlari doktori, Favqulodda va Muxtor Elchisi, Qozogʻiston Respublikasining Davlat kotibi (2007-2012)

Biografiyasi 
1946-yili tugʻilgan. Dulat qabilasining Janis urugʻining Bayis boʻlimidan chiqqan. Leningrad davlat madaniyat institutin, Ijtimoiy fanlar akademiyasini (Moskva shahri) tamomlagan.

 Institutni tugatgach, Madaniyat vazirligi sohasida ishladi. Davlat kinematografiya qo‘mitasi, Madaniyat davlat qo‘mitasi raisi bo‘lgan.
 1991-yildan diplomatik faoliyatda Qozogʻiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi vakili, Turkiya Respublikasidagi Favqulodda va muxtor elchisi, Tashqi ishlar vaziri, Buyuk Britaniya va Shimoliy Birlashgan Qirollikdagi Favqulodda va Muxtor Elchi lavozimlarida tayinlangan. Irlandiya, Bosh vazir idorasi rahbari va hukumat aʼzosi.
 2007-yilda Qozogʻiston Respublikasining Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Favqulodda va Muxtor Elchisi, Qozogʻiston Respublikasining Kanadadagi Favqulodda va Muxtor Elchisi vazifasini bajaruvchi boʻlgan.
 2007-yil 15-may — Qozogʻiston Respublikasi Davlat kotibi.
 2012-yil 23-yanvarda Qozog‘iston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan u yangi tashkil etilgan “Nazarboyev markazi” ko‘p funksiyali ilmiy-tahliliy, gumanitar va ta’lim davlat muassasasi direktori etib tayinlandi. 2013 yil aprel oyida u lavozimidan ozod etildi..
 2015-yil 27-avgustdan — Qozogʻiston Respublikasi Parlamenti Majlisi deputati.

Mukofatlari 

 Hurmat ordeni (1996).

Manbalar 

Qozogʻiston siyosatchilari
Yashayotgan insonlar
1946-yilda tugʻilganlar
Eskishahar sport klubi



Eskishahar sport klubi
Eskishahar sport klubi yoki Es-Es, ommaga ma'lum bo'lganidek, 1965-yil 19-iyunda Eskishaharda tashkil etilgan va bir muddat Superliganing eng yuqori pog'onasida kurashgan va hozirda 3-o'rinda turgan turk sport klubidir. Liga jami 6 ta kubok bilan Turkiyada eng ko'p sovrin qo'lga kiritgan 5-jamoadir. Turkiyaning Eskishahar viloyatini ifodalaydi. Eskishahar sport klubi shaharning Yoshlik Akademiyasi, İdmanyurdu va Yulduztepe klublarining qo'shilishi natijasida tashkil etilgan. Klubning ranglari qora va qizil.

Tarixi
1963-yilda akademiyalararo futbol bo‘yicha Turkiya chempionati tashkil etildi. Eskishahar Tijorat Fanlar Akademiyasi finalda Ege universitetini 6-0 hisobida mag'lub etdi. O'yin tugagandan so'ng kuzatuvchi Burhonettin Turker Jamoa rahbari Nafiz Yazijiog'luning qulog'iga: "Agar shunday tarkib bo'lsa, nega 2-ligaga qo'shilmaysan?"
Eskishahar sport klubi 1965-yilda tashkil etilgan va uning prezidenti etib Aziz Bolel tayinlangan. Akademisportning ko'plab o'yinchilari Eskishaharsport formasini kiyishadi. Jamoaning ranglari qora va qizil deb belgilangan. Eskishaharsportning mashhur laqabi va xushchaqchaqligi bor. Tashkil etilgan yillarda "ES ES ES KI KI OLD ES!" ovozlari bilan nola qildilar.
2007-2008-yilgi mavsumda 1-liga play-off finalida "Boluspor"ni mag'lub etdi va play-off chempioni bo'ldi va Superligaga yo'l oldi. 2011-2012-yilgi mavsumning ikkinchi yarmida Ersun Yanal usulida 4-o'rinni egalladi va UEFA Yevropa Ligasiga yo'llanma olish huquqini qo'lga kiritdi. 2015-2016 yilgi mavsumni Superligada 16-o'rinda yakunlagan Eskishaharsport 1-ligaga tushib ketdi. U 2020-2021 yilgi mavsumgacha 1-ligada o'ynadi. 2020-2021-yilgi mavsumda 1-ligadan 2-ligaga, 2021-2022 yilgi mavsumda esa 2-ligadan 3-ligaga tushib ketdi.
Usmon Tash 2019-yil 30-mayda boʻlib oʻtgan umumiy yigʻilishda Eskishaharsportning raisligiga saylandi. 2019-yilning 24-noyabr kuni boʻlib oʻtgan umumiy yigʻilishda Mustafo Akgo'ren “Eskishehirspor” raisligiga saylandi.

Emblemasi va rangi
Emblema va ranglar
Eskishaharsport emblemasidagi uch yulduz bilan - İdman Yurdu, Yoshlik Akademiyasi  va Yulduztepe klublari abadiylashtirildi.
Eskishaharsport tashkil topgan yili Stade Rennais jamoasi Fransiya kubogi chempioniga aylandi. Jamoaning ranglari qizil-qora. Nafiz Yazijiog'lu bu ranglarni sotib olish uchun Eskishaharsport uchun direktorlar kengashiga taklif yuboradi. Eskishaharsportning ranglari qora-qizil hisoblanadi. Aziz Bolel ES emblemasini shaxsan ishlab chiqqan va uni rassom chizgan.
Klubning mamlakatdagi qisqartmasi "Es-Es". Bu qisqartma shahar nomidan kelib chiqqan, "Es-Es-Es, Ki-Ki-Ki, Old Eski Es", jamoaning eng mashhur xushchaqchaqligi.
Kopi Lampung

Kopi Lampung

Lampung kofesi Indoneziyaning Lampung provinsiya sida ishlab chiqilgan kofe navi (asosan robusta) .  Robusta  Lampung xorijiy mamlakatlarga sotiladigan Indoneziyaning yetakchi robustalaridan biridir. Ba'zida hatto Janubiy Sumatra va Bengkulu kabi Lampung tashqarisida etishtirilgan qahva bozor talabini qondirish uchun Lampung qahvasi deb nomlanadi.

Trix 

Lampungda qahva yetishtirish 1841 yilda umumiy tadqiqotlar olib borilgandan keyin boshlangan. Bunga Javadan bir qator qishloq xoʻjaligi va plantatsiya mutaxassis larini jalb qilish orqali guruch va qahva yetishtirish boʻyicha maʼlumot berish orqali erishildi. O'sha paytda Lampungdagi plantatsiyalar Java kofesi sifatida tanilgan Javadan Arabica ekilgan. Boshqalar Liberikani ekishadi. Biroq, 1910 yilda Arabica va Liberika navlarining infektsiy asi bo'lganida, Robusta kofesi Lampungga almashtirildi.

Tarqatish   

Lampung robusta kofe plantatsiyasining markazi bir nechta hududlarni egallaydi, xususan: 

Kotabumi hududi, Bengkulu va Martapura (Palembang) chegarasigacha.
Talang Padangning shimoliy hududi, Ulu-ulu va Ulu Semuong tekisliklari bilan Tenong yo'ligacha.
Betung ko'rfazi, Kalianda, Batu Sempuh, Rajabasa bo'ylab hudud.

Adabiyotlar 

1 "Lampung qahvasi nima? Va uning turlari"
2. Indoneziya
3  ISBN 978-623-227-099-2.

Indoneziya
Fors koʻrfazining Arab lahjasi

Fors koʻrfazi[1], (forscha: خليج فارس — Xalij-e Fârs, arabcha: الخليج العربى - al-Khalīj al-arabi) — Eron va Arabiston yarim oroli oʻrtasidagi koʻrfaz. Ormuz boʻgʻozi orqali Ummon koʻrfazi, Arabiston dengizi va Hind okeani bilan birlashgan.

Quyidagi davlatlar qirgʻoqlari Fors koʻrfazi bilan yuvilib turiladi: Eron, Birlashgan Arab Amirliklari, Saudiya Arabistoni, Qatar, Bahrayn, Quvayt, Iroq va Ummon. Koʻrfazga Tigris va Yevfrat daryolari kelib qoʻyiladi. Fors koʻrfazi neft zahiralariga boy boʻlganligi bois geosiyosiy ahamiyatga ega hudud. Shundan 1991-yilgi urush Koʻrfaz urushi nomini olgan. (Aslida mojaroning katta qismi quruqlikda sodir boʻlgan boʻlsada. Gidrologik, gidroximik va boshqa xususiyatlariga koʻra, Fors koʻrfazi dengiz deb yuritiladi.[2]

Manbalar 
 https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=ASE&action=edit&redlink=1
 https://uz.wikipedia.org/wiki/Fors_ko%CA%BBrfazi#:~:text=%22Fors%20ko%CA%BBrfazi%22%20O%CA%BBzME.%20F%2Dharfi%20Birinchi%20jild.%20Toshkent%2C%202000%2Dyil
Humus fatteh

Humus fatteh Livanda tasqiyah deb ham ataladi. Suriya, Livan va Falastindagi mashhur taomdir. U yaxshilab qaynatilgan noʻxat va sarimsoqli aralashmadan iborat boʻlib, unga qoʻshimcha tarzda suxari va smetana solinadi. Bezatish uchun smetana ustiga sariyogʻ quyiladi va qovurilgan yongʻoqlar sepiladi. Bundan tashqari, taʼbga koʻra xushboʻy ziravorlar hamda qovurilgan qiyma ham qoʻshish mumkin.

Damashq va Suriya humus fatteh taomi 

Damashqning humus fatteh taomi noʻxatlari maydalanib tayyorlanishi bilan mashhur. Yaxshilab maydalangan noʻxatlar sut bilan aralashtiriladi. Biroq suriyaliklar bunday tayyorlash usulidan farqli ravishda qovurilgan yoki qaynatib pishirilgan goʻshtlarni qoʻshadilar.

Falastin humus fatteh taomi 

Falastin oshxonasidagi humus fatteh suriyaliklarniki bilan bir xil, biroq birgina farqi bor. Sut bilan aralashtirilgan tahin qoshadilar. Shuningdek, Suriya hummus fattehiga oʻxshab sariyogʻ surtilmaydi va qiyma kam qoʻshiladi Biz „tasqiya“ deb ataydigan Livan humusi fattehi suxari, qaynatilgan noʻxat va sutdan tayyorlanadigan eng oddiy turidir.

Ozuqaviy qiymati 
Shohiya veb-saytiga koʻra, Fatte hummus taomi (taxminan 600 g), quyidagi ozuqaviy qiymatlarni oʻz ichiga oladi:

 Kaloriya: 779
 Yogʻ: 34
 Toʻyingan yogʻlar: 13
 Xolesterin: 65
 Uglevodlar: 88
  Proteinlar: 38

Manbalar 

 Ozuqaviy qiymatga ega noʻxatli Fatte hummus retsepti
 Falastin yoʻlida Fatte hummusi

Havolalar 

Fatteh humus taomining tayyorlanishi videosi

Ovqatlar|Arab dunyosi
Italiyaning genetik tarixi

Italiyaning genetik tarixiga geografiya va tarix katta ta'sir ko'rsatadi. Italiyaliklarning ajdodlari asosan hind-evropa tilida so'zlashuvchilar, Ligurlar, materik Italiyada retiyaliklar va kamunnilar, Sitsiliyada sikanlar va elymiyaliklar va Sardiniyada nuragiklar . Qadimgi Rim imperiyasi davrida Rim shahri O'rta yer dengizi havzasining turli mintaqalaridan, jumladan, Janubiy Evropa, Shimoliy Afrika va Yaqin Sharqdan kelgan odamlarning uyi bo'lgan. DNK tahliliga asoslanib, Rim va Rimdan oldingi davrlarga oid qadimgi mintaqaviy genetik quyi tuzilma va zamonaviy Italiyada uzluksizlik haqida dalillar mavjud.

Aralashmalarning nisbati bo'yicha italiyaliklar boshqa janubiy yevropaliklarga o'xshaydi va ular asosan neolit davridagi erta yevropalik dehqonlarning ajdodlari bo'lib, kichikroq, ammo baribir ahamiyatli bo'lgan mezolit g'arbiy ovchi-yig'uvchilar, bronza davri cho'ponlari  va xalkolit yoki bronza davri Eron, Kavkaz bilan bog'liq. Janubiy italiyaliklar zamonaviy yunonlarga eng yaqin , shimoliy italiyaliklar esa ispanlar va janubiy fransuzlarga eng yaqin.  Shuningdek, Italiyada bronza, temir davri Yaqin Sharq aralashmasi mavjud bo'lib, Shimoliy Italiyada Markaziy Italiya va Janubiy Italiya bilan solishtirganda ancha past. Shimoliy Afrika aralashmasi Janubiy Italiyada va asosiy orollarda ham uchraydi, eng yuqori kasallanish Sitsiliyada .

Qo'shimcha o'qish 

 Joriy biologiya 31-jild, 12-son, 2021-yil 21-iyun, 2576–2591.e12 sahifalar. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cub.2021.04.022
Ibn an-Nadim

Abu-L-Faraj Muhammad ibn Yoqub Ibn Isxak al-Nam — 10-asrning Arab yozuvchisi Bagʻdoddan.

987-988 yilga kelib, musulmonlar dunyosi va „Kitob al-fixristi“ madaniyatidagi eng muhim entsiklopedik lugʻatlardan biri bu oʻz yoʻlida birinchi boʻlib fixristining janrini keltirib chiqardi (Arab. Katalogda „Arab Fors“ toʻplamiga tarjimaning muhim tavsifi mavjud (" Al-Masundning dalillari bilan bir qatorda „Hazar Afson“ toʻplamining tavsifi „minglab va bir kecha“ toʻliq tarixidagi birinchi hujjatlardan biridir [3].

Ushbu madaniy axborot Kodeksining baʼzi boblari musulmon mamlakatlarining adabiyotlari, yozuvchilar va shoirlarning hayotidagi faktlar xabar bermoqdalar, 1-ming yillikning 2-yarim yilligining 2-yarim yilligining 2-yarmida diniy harakatlar va marosimlar haqidagi maʼlumotlar beriladi. Bundan tashqari, muallif levant, transcaucasiya, Iroq, Eron va boshqa musulmon davlatlarining geografiyasiga koʻp maʼlumot beradi. Oʻz muallifining qoʻlyozmasida turli xalqlarning harflari namunalari aniq nusxalangan.

Ushbu ish tufayli fixristor („Roʻyxat“, „Roʻyxat“) fors tilidan arab tiliga tushdi.

Manbalar 

 https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D0%B0%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC#cite_ref-1
Xaykal, Muhammad Husayn

Muhammad Husayn Xaikal (Xaikal, Heykal, Heykal, arab); 2088-dekabr, 1956 yil 18-avgust, - 1956 yil 18-avgust, jurnalist, siyosatchi va ta'lim vaziri (1937-1944). Ta'lim bo'yicha advokat va iqtisodchi.

Tarjimai holi 

Haykalal 1888 yilda Kafr-G'anamda (Mansura, Dakamiliya) tug'ilgan. 1909 yilda Qohirada bakalavr darajasini va 1912 yilda Sorbonn universitetida siyosiy iqtisod doktori ilmiy darajasini oldi.

Parijda o'qish davomida birinchi samimiy misrlik (va arab tillarida) romanni "1914 yilda nashr etildi" (1914 yilda nashr etilgan; 1973 yilda rus tiliga tarjima qilingan; rus tiliga tarjima qilingan). Garchi u haqiqiy tarzda yozilgan bo'lsa-da, bu lirik, ya'ni uchun hamdardlik bilan va qonunsizlikka qarshi norozilik namoyishi bilan bog'liq bo'lgan Evropa naqshlariga muvofiq yo'lga qo'yilgan.

Misrga qaytish, u advokat, siyosiy va dars berish bilan shug'ullangan. U 10 yil davomida advokat bo'lib ishlagan, keyin jurnalist. 1910 yillarning ikkinchi yarmidan boshlab u Misr eksklyuzivligi tushunchasini ishlab chiqdi, ammo keyinchalik u an'anaviy Islomning pozitsiyasiga o'tdi, bu Xaixalning ilm-fan va G'arb tsivilizatsiyasiga bo'lgan qiziqishi pasayishi bilan birlashdi.

1922 yildan beri u liberals - konstitutsionistlar partiyasining etakchilaridan biri bo'ldi; 1922-1933 yillarda u o'zining "AS-Sias" gazetasi nashrini (bosh muharriri) nashr etdi; Va 1943-1952 yillarda - ushbu partiyaning ushbu qismi (rais sifatida).

1937 yilda u Muhammad Maxmud bosho boshchiligidagi ikkinchi hukumatda Ichki ishlar vazirligi Davlat vaziri etib tayinlandi. Keyin, 1937-1944 yillarda u ta'lim vaziri, shu jumladan markazsizlashtirish, o'quv zonalarini tashkil etish, o'quv zonalarini yaratish va o'quv dasturlarining katta yo'nalishi. 1945-1950 yillarda - Senat Rais raisi. Unga Muhammad Abdu, Ahmada Lutfi El-Sayded va Kashima Aminning keng qamrovli islohoti ta'sirida edi. Uning protegeidan biri Xusayn Fauyin An-Faujar edi.

Musulmon dunyosida islomiy Islom qahramonlari, shu jumladan "Muhammad hayoti" haqida biografik ishlarning muallifi (1929 yil). Muallifning adabiy va tanqidiy maqolalari "Adabiyotda inqilob" to'plamiga (1950), Sharq va G'arbiy yozuvchilarning "Misr va evropalik yozuvchilarning tarjimalari" kitobiga kiritilgan. Xaykalning ahlilari "Misr siyosati xotiralari" 1951-1953 yillarda ikki jildda nashr etildi va XX asrning Misr tarixidagi qimmatli manba bo'lib o'tdi. "Shunday qilib," Sharq ma'naviyligi "-" Evropaning merganlik "ga qarshi" Sharq ma'naviyligi "- bu davrdagi misrlik ayolning oilaviy-huquqiy pozitsiyasiga qarshi kurashish muammosi yaratildi.

Xaikal etti bolaning otasi: Doktor Atya, Taxei, doktor Xedey, Bacheyn, Xetae, Bachiga, doktor Fayza Xol va Ahmad. Doktor Fayza Qohiradagi Amerika universitetida Misrologiya o'qitadi.
Erbaa(Turkiya)



Erbaa
Erbaa — Turkiyaning Tokat viloyatidagi shaharcha boʻlib, tuman markazidir. 2021-yil maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 73.354 kishi, tuman esa 99.815 kishi boʻlib, u viloyatning Tokat shahridan keyin ikkinchi oʻrinda turadi. Erbaa tekisligi joylashuvi, ish imkoniyatlari, sanoat va OIZ kabi muhim omillar tufayli immigratsiyani qabul qilishda davom etayotgan mintaqaning diqqatga sazovor joyiga aylangan tumandir.

Tarixi
Erbaa soʻzi arabcha boʻlib, “toʻrt” degan maʼnoni bildiradi. Usmonli imperiyasi yozuvlarida Erbaa nomi 18-asr boshidan beri qoʻllanilganligi koʻrinadi. Bu so‘z bir muddat “Nevahi-i Erbaa” sifatida ishlatilgan. Qayd etilgan davrda Niksar va Amasiya o'rtasidagi eng muhim aholi punktlari; Erek, Karayaka, Sonusa va Tasabat edi. Aholi soni jihatidan bir shaharcha kattaligida bo'lib, bir hududda bo'lgani uchun hammasi Nevahi-i Erbaa, ya'ni "to'rt shaharcha" deb atalgan. Hatto hisoblangan soliqlar ham shu nom ostida qayd etilgan. 1840-yilda bu toʻrt tumanning (Erek, Karayaka, Sonusa, Tasabat) Erbaa nomi ostidagi soligʻi 47.243 kurush sifatida qayd etilgan.Shunga ko'ra, Erbaa; Erek, Karayaka, Sonusa va Tasabatning umumiy nomiga aylanib, to‘rttasi ham tuman qiyofasini oldi. Darhaqiqat, Kaza-i Erbaa atamasi rasman qoʻllanilgan.Keyinchalik, Erek boshqalardan koʻra koʻproq taraqqiyot koʻrsatgach, bir oʻzi Erbaa nomini olib, 1872-yilda tumanga aylangan. Qolgan uchtasi, ya'ni Tasabat, Karayaka va Sonusa Erek, bugungi Erbaa bilan bog'lanib, uning qishloqlari bo'ldi. Keyinchalik, 1944 yilda Tasabat, ya'ni hozirgi Tashova Erbaadan ajralib, alohida tumanga aylangan va Sonusa ham Tashova bilan bog'langan.

Iqlimi
Erbaaning  mikroiqlim xususiyati bilan Erbaada sitrusdan tashqari barcha turdagi sabzavot va mevalar yetishtiriladi, organik dehqonchilik va issiqxona yetishtirishdagi rivojlanishlar va Erbaa uzum bargining brendga aylanishi  Sharqiy Anadolu,Qoradengiz,Markaziy Anadoluni sabzavot va meva bilan ta'minlaydigan muhim hududga aylantirdi.
Erbaada fasllar o'z qoidasini to'liq bajarmasdan oldin biridan ikkinchisiga o'tadi. Bu holat mintaqaning iqlim tipini aniqlashni qiyinlashtiradi. Erbaada kontinental iqlim va mo'tadil dengiz iqlimi o'rtasida o'tish iqlimi hukm suradi. Bundan tashqari, mintaqada buzilgan O'rta yer dengizi iqlimi hukm surmoqda. Chunki Shimoliy Anadolu hududi oʻz taʼsirini yoʻqotganligi va Yeshilirmak havosining gʻarbida nam shamollarga duchor boʻlgani uchun bu yerda mo'tadil iqlim hukmron ekani koʻrinib turibdi. Shuning uchun qish issiq va yomg'irli. Erbaadagi eng uzoq va barqaror mavsum kuzdir. Kuz yumshoq va uzluksiz, qish qisqa va odatda yumshoq. Yozning eng issiq oylari iyul-avgust. Bu oylarda oʻrtacha harorat 36-39 daraja.Qishning eng sovuq oylari yanvar va fevral oylari. O'rtacha harorat 3-5 darajaga tushadi. Eng koʻp yogʻingarchilik may oyida boʻlib, yillik oʻrtacha 580 mm, eng kam yogʻingarchilik avgust oyida boʻlib, 8,03 mm deb belgilangan. O'rtacha nisbiy namlik 59% va eng yuqori ko'rsatkichlar 66% gacha. So‘nggi yillarda viloyatda qurilgan to‘g‘onlar ta’sirida tuman iqlimi bir oz yumshab ketdi.
Sheesh Mahal (Lahor qal'asi)

Sheesh Mahal (    ; "Ko'zgular saroyi" ) - Lahor qal'asining shimoliy-g'arbiy burchagidagi Shoh Burj blokida joylashgan saroy. U 1631 – 32 yillarda Boburiy imperator Shoh Jahon hukmronligi ostida qurilgan, keyinchalik Sikh Maharoja Ranjit Singxh davrida ba'zi qo'shimchalar kiritilgan. Oq marmar bilan bezatilgan pavilyon pietra dura va eng yaxshi sifatdagi murakkab oyna bezaklari bilan bezatilgan. Zal imperator oilasi va uning yaqin yordamchilari tomonidan shaxsiy foydalanish uchun ajratilgan. Bu Lahor qal'asi ichida ketma-ket Boburiy imperatorlari tomonidan qurilgan 21 ta yodgorlik qatoriga kiradi va "qal'aning tojidagi marvarid" ni tashkil qiladi.  Kattaroq Lahor Fort majmuasining bir qismi sifatida u 1981 yildan beri YuNESKOning Jahon merosi ro'yxatiga kiritilgan.

Yana qarang 

 Badshahi masjidi
 Shalimar bog'lari
 Devor bilan qoplangan Lahor shahri
 Pokistondagi YuNESKOning Jahon merosi ob'ektlari ro'yxati

Eslatmalar

Adabiyotlar 

 Asher, Ketrin EG (1992) Mug'al Hindiston arxitekturasi. Kembrij universiteti matbuoti .
 Chaudri, Nazir Ahmad (1998) Lahor: ulug'vor merosning ko'rinishlari. Sang-e-Meel nashrlari.ISBN 969-35-0944-7
 Dogar, Muhammad Aasim (1995) Lahor qal'asining ulug'vorligi. Ilm Do'st nashriyoti.
 Hayder, Zulqarnayn (1978) Lahor qal'asidagi Naulaxaning Pietra Dura bezaklari. ( Mujallah-e-Takhqĭq, Kullīyah-e-ʻUlum-e-Islomiya va Adabiyot-e-Sharqiyah ). Panjob islom va sharq ta'lim universiteti fakulteti.
 Xon, Ahmad Nabi (1997) Pokiston islom arxeologiyasi bo'yicha tadqiqotlar. Sang-e-Meel nashrlari
 Koch, Ebba (1991). Mug'al arxitekturasi: uning tarixi va rivojlanishining qisqacha mazmuni, 1526-1858. Prestel.ISBN 3-7913-1070-4
 Koch, Ebba (1997) Boburdan Shoh Jahongacha bo'lgan Mug'al saroy bog'lari (1526-1648). Muqarnas, jild. 14, bet. 143–165. JSTOR 1523242
 Lal, Kanxaiya (1876). Rai Bahodur. Zafar Nzmah-i-Ranjit Singx, Ranjit Namah . Mustafoee matbuoti. Lahor

Havolalar 

 Wikimapia-da Sheesh Mahal
 ArchNet-da Sheesh Mahal
 Osiyo tarixiy arxitekturasi: Lahor qal'asi
Ernst Kassier

Ernst Kassirer (1874-1945 yy.) — neokantchilardan edi.

Asarlari 
Uning asosiy asarlari «Substansiya va funksiya haqida tushuncha» (1910), «Yangi davr falsafasi va fanida bilish masalasi» (1906-1920), «Simvolik shakllar falsafasi» (1923-1929)kabilardir. E.Kassirerning falsafiy asarlarida tarixiylik, mantiqiylik, gnoseologik masalalar ko‘tarilgan.

Qarashlari 
U matematika va tabiatshunoslik tushunchalarining tarixiga murojaat qilar ekan, mantiqiy narsa hissiy va tajribaviy narsadan oldin kelishini isbotlashga urinadi. Fan tushunchasi bu voqelikning inʼikosi bo‘lmay, balki „usuli“ dirki, uning yordamida „berilgan narsa“ aprior ravishda tuzilgan munosbatlar va vazifalar „qatori“ga borib taqaladi. Keyinchalik Kassirer til, afsona, sanʼat, fan va din shakllariga „oxirgi, birlamchi voqeylik
qatlami“ga kelib uriluvchi „ramziy shakllar“ sifatida murojaat qilib kantchilikning anʼana muammosidan uzoqlashadi. Umuman, Kassirer o‘zining falsafiy qarashlarida safdoshlari flkrlariga tayanib, neokantchilik yo‘nalishining rivojiga o‘zining maʼlum hissasini qo‘shdi. Kassirer estetik qarashlari AQSH da
1950-60-yillarda rivoj topadi.

Adabiyotlar 

Gʻarb falsafasi tarixi. Toshkent 2018