„Kavkaz mudofaasi uchun“ medali

"Kavkaz mudofaasi uchun"medali —  SSSR Qurolli Kuchlari Prezidiumining 1944-yil 1-maydagi „Kavkaz mudofaasi uchun“ medalini taʼsis etish toʻgʻrisidagi farmoni asosida  taʼsis etilgan. Medal chizmasining muallifi rassom N. I. Moskalevdir.

Tarixi 
„Kavkaz mudofaasi uchun“ medali 1944-yil 1-mayda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining farmoni bilan taʼsis etilgan. Uning nizomi SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 16-mayda, 1944-yil 2-iyun, 1944-yil 5-iyun,  1945-yil 10-martdagi, 1945-yil 15-martdagi koʻplab qarorlari bilan oʻzgartirilgan. Ohirgi oʻzgarish SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1980-yil 18-iyuldagi № 2523-X qarori bilan boʻlgan.

Medal toʻgʻrisidagi nizom
"Kavkaz mudofaasi uchun" medali Kavkazni himoya qilishning barcha ishtirokchilariga - Qizil Armiya askarlari, dengiz floti dengizchilari,NKVD qoʻshinlari shuningdek tinch aholi vakillariga topshirildi.
Medal bilan taqdirlash SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi nomidan harbiy qism komandiri, harbiy tibbiyot muassasasi boshligʻi yoki tegishli organ tomonidan berilgan Kavkaz mudofaasidagi haqiqiy ishtirokini tasdiqlovchi hujjatlar asosida amalga oshiriladi.Stavropol yoki Krasnodar xalq deputatlari Sovetlarining , Gruziya SSR, Ozarbayjon SSR, , Shimoliy Osetiya ASSR yoki Kabardin ASSR Oliy Kengashining viloyat yoki shahar hokimiyati tomonidan. Harbiy xizmatchilar medalni qism komandiri tomonidan, harbiy xizmatni oʻtab boʻlgan nafaqaxoʻrlar medalni oluvchilar viloyat, shahar yoki tuman harbiy komissari tomonidan, tinch aholi vakillari, Kavkaz mudofaasi qatnashchilari viloyat yoki Stavropol va Krasnodar oʻlkalarining xalq deputatlari shahar kengashlari, Gruziya SSR, Ozarbayjon SSR, Shimoliy Osetiya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi yoki Kabardin ASSR Oliy Sovetlari kengashidan ishchi deputatlari. Jangda yoki taʼsis etilishidan oldin halok boʻlgan himoyachilar uchun medal vafotidan keyin oilasiga topshirilgan.
„Kavkaz mudofaasi uchun“ medali toʻgʻrisidagi nizom Dogʻiston ASSR, Grozniy viloyati , Armaniston SSR va Rostov viloyatining tinch aholi vakillarini oʻz ichiga olgan holda oʻzgartirildi. Kavkaz mudofaasidagi ishtiroki uchun munosib boʻlgan oluvchilar sifatida. „Kavkaz mudofaasi uchun“ medali koʻkrakning chap tomoniga taqilgan va SSSRning boshqa medallari boʻlgan taqdirda „Kiyev mudofaasi uchun“ medalidan keyin joylashgan.
1985-yilda 870 mingga yaqin kishi „Kavkaz mudofaasi uchun“ medali bilan taqdirlandi .

Medalning tavsifi 
„Kavkaz mudofaasi uchun“ medali diametri 32 mm boʻlgan dumaloq tompakdan (guruchdan) yasalgan. Markazning old tomonida Elbrus togʻining tasviri, uning etagida neft minoralari va chap tomonda harakatlanadigan uchta tankdan iborat guruh, togʻlar ustida uchta qiruvchi samolyot chap tomonga uchib ketmoqda. Kengligi 3 mm boʻlgan uzum va gullar toʻdalarining tasvirlari bilan qoplangan lenta medalning butun atrofini aylanib oʻtadi, eng yuqori qismida relef besh qirrali yulduz, pastki qismida „SSSR“ bolgʻa va oʻroq tasviri bilan ikkiga boʻlingan. Medalning yuqori qismida aylana boʻylab „KAVKAZ MUDOFAASI UCHUN“ degan yozuv yozilgan. Orqa tomonida bolgʻa va oʻroqning boʻrtma tasviri, uning ostida uchta qatordan iborat „Sovet Vatanimiz Uchun“ boʻrtma yozuv joylashgan. Medaldagi barcha yozuvlar va tasvirlar qavariq.
„Kavkaz mudofaasi uchun“ medali ko‘z va halqa yordamida kengligi 24 mm bo‘lgan zaytun rangidagi shoyi moir tasmasi bilan qoplangan beshburchak blok bilan bog‘langan. Lentaning oʻrtasida kengligi 2 mm boʻlgan ikkita oq chiziq bir xil kenglikdagi zaytun chizigʻi bilan ajratilgan. Lentaning chetlari boʻylab har birining kengligi 2,5 mm boʻlgan koʻk chiziqlar mavjud.

Qabul qiluvchilar (qisman roʻyxati) 
Quyidagi shaxslar „Kavkaz mudofaasi uchun“ medali bilan taqdirlanganlar.
 Sovet Ittifoqi marshali Kliment Yefremovich Voroshilov
 Fot admirali Nikolay Gerasimovich Kuznetsov
 Sovet Ittifoqi marshali Georgiy Konstantinovich Jukov
 Sovet arman bastakori Aram Ilich Xachaturyan
 Aviatsiya marshali Aleksandr Ivanovich Pokrishkin
 Sovet Ittifoqi marshali Rodion Yakovlevich Malinovskiy
 Sovet Ittifoqi marshali Andrey Antonovich Grechko
 Fot admirali Sergey Georgiyevich Gorshkov
 Armiya generali Ivan Yefimovich Petrov
 Sovet Ittifoqi marshali Vasiliy Ivanovich Petrov
 Armiya generali Ivan Vladimirovich Tyulenev
 Katta leytenant Anna Aleksandrovna Timofeyeva-Yegorova
 General-polkovnik Yakov Timofeyevich Cherevichenko
 Fot admirali Ovannes Stepani Isakov
 Kapitan Mariya Ivanivna DolinaMayor Natalya Fyodorovna Meklin
 Mayor Polina Vladimirovna Gelman
 Kapitan Tsiselskiy Mixail Petrovich
 Mayor Raul — Yuriy Georgievich Ervier
 Urush muxbiri Pyotr Andreevich Pavlenko
 Musiqachi Bahrom Meshadi Sulaymon o‘g‘li Mansurov
 Katta leytenant Xiuaz Dospanova
 Zaxiradagi podpolkovnik Rufina Gasheva
 Katta leytenant Maguba Syrtlanova
 Olim Sona Oxundova-Bagirbekova

Tasvirlar

Manbalar

Adabiyotlar