Karharodontosavr

Karharodontosavr (, soʻzma-soʻz - akula tishli kaltakesak) – Afrikada boʻr davrida  oldin) ashagan Carcharodontosauridae oilasiga mansub yirik 72,1 million yil oldin yirtqich dinozavrlar turkumi.

Oʻrganish tarixi 
1927-yilda Jazoirning boʻr davridagi ikkita tishdan Megalosaurus saharicus sifatida tasvirlangan. 1931-yilda E. Stromer Misrning Bahaarija shakllanishidan toʻliq boʻlmagan skelet asosida uni alohida jins sifatida aniqladi.

Bu odam 1996-yilgacha, P. Sereno Marokashning Kem Kem shakllanishidan toʻliq boʻlmagan bosh suyagini tasvirlab berdi. Shundan soʻng Shimoliy Afrika (Jazoir, Tunis, Liviya, Misr, Niger, Marokash) boʻylab alb-senomanlarning koʻplab topilmalari (asosan tishlari va umurtqalari) kuzatildi. Janubiy Amerikadagi Giganotosaurus va boshqa tegishli yirtqich dinozavrlarning topilmalari Stromer tomonidan aniqlangan Carcharodontosauridae oilasining tarkibini aniqlashtirish va kengaytirish imkonini berdi.

Tavsif 
Qarindoshlari singari, Karharodontosavr nisbatan qisqa va tekis boʻyin, katta bosh va qisqa old oyoqlarga ega edi. Janubiy Amerika karcharodontozavrlari bilan solishtirganda, Karharodontozavrning oʻzi nisbatan kam maʼlum. Biroq u eng katta yirtqich dinozavrlardan biri edi (bosh suyagining uzunligi taxminan 160 sm gacha). Umumiy uzunligi, turli hisob-kitoblarga koʻra, 12-13,3 metrga, ogʻirligi esa 6,2 va 15,1 tonnaga etishi mumkin edi. Gregory Pohl Karcharodontozavrning uzunligini 10 metr va ogʻirligini 4 tonna deb hisoblagan.

Bosh suyagi nisbatan past, tor, jagʻlari biroz qaychiga oʻxshaydi. Giganotosaurus bilan solishtirganda, bosh suyagining bezaklari unchalik aniq emas, tumshugʻi nisbatan past va yengilroq, tishlari esa uzunligi taxminan 20 sm ga yetadi. 2001-yilda Carcharodontosaurusning miya boʻshligʻini oʻrganish shuni koʻrsatdiki, Karharodontozavrning miyasi (shuningdek, boshqa yirtqich dinozavrlarning miyasi) qushlar boʻlmagan sauropsidlar miyasiga oʻxshash edi.

Turlarga qoʻshimcha ravishda, Tunis va Nigerdan, ehtimol Zimbabvedan ham karcharodontozavrning bir nechta noaniq namunalari mavjud. 2007-yilda Nigeriya turi Carcharodontosaurus iguidensis deb nomlandi. Carhandontozavrning bu turi hajmi jihatidan Carcharodontosaurus saharicus turi bilan solishtirish mumkin edi.

Hayot tarzi 
Ehtimol, karcharodontozavrlar suyaklari xuddi shu konlarda topilgan sauropodlarni - titanozavrlarni, shuningdek, uranozavrlarni ovlashi mumkin edi .

Patologiya 
SGM-Din 1 namunasining bosh suyagida gʻayrioddiy teshigi bor, ehtimol boshqa karcharodontozavr yoki spinozavrning tishidan qolgan boʻlishi mumkin.

Tasniflash 
Fossilworks veb-saytiga koʻra, 2020-yil aprel holatiga koʻra, qabila 2 yoʻqolib ketgan tur kiradi:

 
  [syn. , , ; , objective synonym]

Shuningdek, -turi ham kiritilgan, hozirda alohida turkum sifatida tasniflangan.

Manbalar

Adabiyot 

 Naish D., Barrett P. Dinozavrlar: Yerda 150 000 000 yillik hukmronlik Fanlar. - 1. - “Alpina nofiction” MChJ, 2019. - 223 b. — ISBN 978-5-0013-9010-7
 Depare, C. va Savornin, J. (1927). Sur la decouverte d'une faune de vertebres albiens a Timimoun (Gʼarbiy Sahara). Comptes Rendus, Academie du Sciences, Parij 181: 1108-1111.
 Brusatte, S.L. va Sereno, PC (2007). Niger senomaniyasidan Carharodontosavrning yangi turi (Dinosauria: Theropoda) va jinsning qayta koʻrib chiqilishi. Umurtqali paleontologiya jurnali 27 (4): 902-916. doi  CO;2 .

Havolalar 

 Talaba ulkan yangi dinozavrni aniqladi, 2007-yil 7-dekabr kuni Science jurnalidan