Tsagaan Khas(Oq svastika)

Khas ( ; oq svastika degan maʼnoni anglatadi) yoki Dayar Moʻgʻul moʻgʻul neonatsist tashkiloti boʻlib, 3000 aʼzosi borligini daʼvo qiladi, bu daʼvo bahsli boʻlsa-da. Boshqa manbalar tashkilotning „1000 dan ortiq aʼzolari“ borligini daʼvo qilmoqda. Reuters agentligining 2013-yildagi maʼlumotlariga koʻra, ularda „faqat 100 nafardan ortiq aʼzolar“ boʻlgan. Moʻgʻulistonlik tarixchi Nyam Puruv 2009-yilda guruhning oʻnlab aʼzolari borligini taxmin qilgan.Tashkilotning saylov boʻyicha filiali 2008-yilgi Moʻgʻuliston qonunchilik saylovlarida 1 foiz yoki undan kam ovoz olgan.

Guruhga Ariunbold Altanxuum asos solgan.U 1990-yillarda tashkil etilgan. Guruh Moʻgʻulistonning bozor iqtisodiyotiga oʻtish davrida anʼanaviy koʻchmanchi turmush tarzi kamayganidan keyin va iqtisodiy tengsizlikning kuchayishi fonida paydo boʻlgan.

Altanxuumning soʻzlariga koʻra, “Bizning bu yoʻlni tanlaganimizga sabab, bu yerda Moʻgʻulistonda sodir boʻlayotgan voqealar 1939-yilda Germaniyada boʻlgan harakatga oʻxshaydi, Gitler  mamlakatini qudratli davlatga aylantirdi”. Altankxuum ham Fransisko Franko va Chingizxon haqida ijobiy fikr bildirgan.

Guruhning “Katta birodar” taxallusi bilan ishlaydigan hammuassisi “ Adolf Gitler biz hurmat qiladigan inson edi. U bizga milliy oʻzlikni saqlashni oʻrgatdi. . . Biz uning ekstremizmi va Ikkinchi jahon urushini boshlashiga xayrixox emasmiz. Biz bu qotilliklarning barchasiga qarshimiz, lekin biz uning mafkurasini qoʻllab-quvvatlaymiz. Biz fashizmdan koʻra millatchilikni qoʻllab-quvvatlaymiz." Guruh aʼzolari fashistlar libosida (masalan, Schutzstaffel kiyimiga oʻxshash) kiyinadilar va " sieg heil " tabriklash, Temir xoch va natsist burgutidan foydalanadilar. Ular natsistlar tasviridan foydalanishni svastikaning osiyolik kelib chiqishiga ishora qilib olganlar.

Katta Ogʻa guruh jinoyatchilikni targʻib qilmasligini va „jinoyat unsurlarini“ oʻz aʼzolaridan chiqarib yuborishini, shuningdek, barcha aʼzolardan yaxshi maʼlumotga ega boʻlishni talab qilishini daʼvo qildi. Guruh rahbarlaridan biri interyer dizayneri. Uning taʼkidlashicha, guruh Moʻgʻulistondagi boshqa oʻta millatchi guruhlar bilan yaqindan hamkorlik qiladi.

Guruh aʼzolari oʻzlarining haddan tashqari Xitoyga qarshi kayfiyatlari va irqlararo nikohga qarshiligi bilan ajralib turadi. Guruh izdoshlaridan biri shunday fikr bildirdi: “Biz millat sifatida qonimiz pok ekanligiga ishonch hosil qilishimiz kerak. Bu bizning mustaqilligimiz haqida. . . Agar biz xitoylar bilan aralasha boshlasak, ular bizni asta-sekin yutib yuborishadi. Moʻgʻuliston jamiyati unchalik boy emas. Chet elliklar juda koʻp pul bilan kelishadi va bizning ayollarimizni olib ketishlari mumkin." Guruh irqlararo juftliklar, muhojirlar, fohishalar va LGBT hamjamiyatini nishonga olganlikda, shu jumladan zoʻravonlikni targʻib qilishda ayblangan. Guruh xitoylik erkaklar bilan munosabatda boʻlgan ayollarni sochini olib tashlagan va baʼzan peshonasiga tatuirovka chizgan.

Tsagaan Khas kabi guruhlarning Moʻgʻulistondagi xitoyliklarga nisbatan baʼzi salbiy munosabati Sovet Ittifoqining Moʻgʻulistondan sodiqlikni mustahkamlash uchun  Xitoyni Moʻgʻulistonga tahdid qilib qoʻygan siyosati bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.Ushbu Xitoy-Sovet parchalanishi davrida Moʻgʻuliston Xalq Respublikasi Sovet Ittifoqini barcha masalalarda qatʼiy qoʻllab-quvvatladi.

2013-yilda ular Moʻgʻulistondagi kon qazib olish natijasida yuzaga keladigan ifloslanishga qarshi kurashga eʼtiborni qaratishga harakat qilishdi. Guruh qazib olish ishlarida paydo boʻlib, hujjatlarni koʻrishni talab qiladi va baʼzida kon ishlarini boshqarish usullaridan norozi boʻlsa, ularni sabotaj qiladi. Altanxuumning soʻzlariga koʻra, guruh mahalliy hokimiyat xorijiy togʻ-kon kompaniyalariga nisbatan uddasidan chiqa olmagan rolni bajarmoqchi. Ular tuproqning ifloslanishini tekshirish uchun kon ishlaridan tuproq namunalarini talab qiladilar. Reuters agentligiga bergan intervyusida Altanxuum shunday dedi: „Bizning maqsadimiz xorijliklar bilan koʻchada kurashishdan togʻ-kon kompaniyalariga qarshi kurashga oʻzgardi“

Manbalar 

Osiyoda neo-natsizm
Neo-natsizm
Millatchilik