MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
AFC Osiyo Chempionlar Ligasi Elitasi 2024/2025

AFC Osiyo Chempionlar Ligasi Elitasi 2024—2025 (ACLE)  Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (AFC) tomonidan tashkil etilgan Osiyoning asosiy klublari futbol turnirining 43-mavsumi va joriy yangi nom ostida birinchisi boʻladi.

Assotsiatsiyalar boʻyicha jamoaslar taqsimlanishi 
Assotsiatsiyalar 2022-yilgi musobaqalar yakunlanganidan keyingi koʻrsatkichlar klublar musobaqalari reytingi boʻyicha oʻrinlar ajratilgan.

Jamoalar 

Quyidagi jamoalar ham Gʻarbiy yoki Sharqiy mintaqaga yoʻllanmani qoʻlga kiritishadi, agar ular oʻzlarining ichki koʻrsatkichlari asosida saralashdan oʻtmagan boʻlsalar.

Eslatmalar

Jadval 
Musobaqa taqvimi quyidagicha.

Yana qarang 
 AFC Osiyo Chempionlar Ligasi 2 2024/2025
 AFC Chaqiruv ligasi 2024/2025
 AFC Ayollar Chempionlar Ligasi 2024/2025

Manbalar 

2024-yilda Osiyo futboli
AFC Osiyo Chempionlar Ligasi mavsumlari
Rejalashtirilgan futbol musobaqalari
Cairns

Keyrns- 13456 nafar aholiga ega Avstraliyadagi 14-oʻrinda turadi (2024).Cairns Avstraliya kommunalaridan biri hisoblanadi. Avstraliya Ittifoqi tarkibiga kiradi. Avstraliyaning eng shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Cairna Avstraliya davlatining rasmiy va dunyo boʻylab eng kichik kommunalaridan biri hisoblanadi. Avstraliyadan Tinch okeani qarab dengiz sayohatlari va savdo olib boriladi. Cairsda koʻplab osmonoʻpar binolar qurilgan. Temiryoʻllar boʻyicha dunyoda yetakchi oʻrinlarda turadi. Shahar Kvinslend shtatining shimoli-sharqida joylashgan va tropik iqlimi va joylashuvi tufayli mashhurdir. Dunyodagi eng katta marjon rifi Buyuk toʻsiq rifiga shahardan qayiqda bir soatdan kamroq vaqt ichida etib borish mumkin. Taxminan Cairns’dan 130 km shimolda, bir nechta milliy bogʻlar (Daintree Park va Cape Tribulation) sayyohlar yomgʻir oʻrmoni boshdan kechiradi. Cairns 1876-yilda tashkil etilgan boʻlib, oʻsha paytdagi Kvinslend gubernatori Uilyam Vellington Kerns nomi bilan atalgan, Hodgkinson daryosi Goldfildga yoʻl olgan oltin qazuvchilarga xizmat koʻrsatish uchun stansiya sifatida boʻladi. Cairsda koʻplab aholi va sayyohlar ham yashaydi. Bugungi kunda shahar aholisi tez oʻsib bormoqda.

Manbalar

Geografiyasi
Botir masjidi

Botir masjidi – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Zangiota tumanida joylashgan boʻlib, tuman masjid va madrasalar tarkibiga kiradi.

Joylashuvi va faoliyati 
Botir jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Zangiota tumani, Boʻz-su qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli O. Ismoilov koʻchasida joylashgan boʻlib, tumanda mavjud boʻlgan eski masjidlardan biri hisoblanadi. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Fatxiddin domla Qutfiddinov hisoblanadi. Jome masjidga namoz oʻqish va ziyorat qilish uchun Boʻz-su qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan barcha koʻcha va aholi yashash punktlari aholisi, shuningdek, O. Ismoilov koʻchasi va unga yaqin, hamda, qoʻshni boʻlgan hududlardan, Mirzo Ulugʻbek mahalla fuqarolar yigʻini, Xaskovo mahalla fuqarolar yigʻini, Nurafshon mahalla fuqarolar yigʻini, Damashi mahalla fuqarolar yigʻini, Mevazor mahalla fuqarolar yigʻini, Abay mahalla fuqarolar yigʻini, Nayman mahalla fuqarolar yigʻini, Quyoshli mahalla fuqarolar yigʻini, Gʻisht zavod koʻchasi, Katta jar koʻchasi, Mustaqillik koʻchasi, Usmon ota koʻchasi, Olmazor koʻchasi, Adabiyot koʻchalarida istiqomat qiluvchi aholilar namoz ibodatini ado etish maqsadida tashrif buyurishadi. Masjidda namozxonlar uchun barcha qulayliklarga ega boʻlgan tahoratxona, bosh imom-xatib xona, fuqarolarni qabul qilish xonalari mavjud.

Tarixi 
Botir jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan 1998-yil 29-sentabr kunida roʻyxatdan oʻtib, uning ustavi viloyat adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatga olingan.

Manbalar 

Masjidlar
Toshkent viloyatidagi masjidlar
Zangiota tumanidagi masjidlar
Binolar
Dorussalom masjidi

Dorussalom masjidi – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Zangiota tumanida joylashgan boʻlib, tuman masjid va madrasalar tarkibiga kiradi. Dorussalom masjidi nomi bilan nomlanadigan masjid Toshkent shari, Shayxontoxur tumani, hamda, Fargʻona viloyatida ham mavjud.

Joylashuvi va faoliyati 
Dorussalom jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Zangiota tumani, Boʻz-su qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan mahallada joylashgan boʻlib, tumanda mavjud boʻlgan eski masjidlardan biri hisoblanadi. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Qosimboy domla Vohidov hisoblanadi. Jome masjidga namoz oʻqish va ziyorat qilish uchun Boʻz-su qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan barcha koʻcha va aholi yashash punktlari aholisi, shuningdek, Quyoshli mahalla fuqarolar yigʻini, hamda, qoʻshni boʻlgan hududlardan, Damashi mahalla fuqarolar yigʻini, Mirzo Ulugʻbek mahalla fuqarolar yigʻini, Usmon ota koʻchasi, Adabiyot koʻchasi, Xaskovo mahalla fuqarolar yigʻini, Nurafshon mahalla fuqarolar yigʻini, Mevazor mahalla fuqarolar yigʻini, Nayman mahalla fuqarolar yigʻini, Gʻisht zavod koʻchasi, Mustaqillik koʻchasi, Abay mahalla fuqarolar yigʻini, Olmazor koʻchasi, Katta jar koʻchasida istiqomat qiluvchi aholilar namoz ibodatini ado etish maqsadida tashrif buyurishadi. Masjidda namozxonlar uchun barcha qulayliklarga ega boʻlgan tahoratxona, bosh imom-xatib xona, fuqarolarni qabul qilish xonalari mavjud.

Tarixi 
Dorussalom jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan 1993-yil 22-fevral kunida roʻyxatdan oʻtib, uning ustavi viloyat adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatga olingan.

Manbalar 

Masjidlar
Toshkent viloyatidagi masjidlar
Zangiota tumanidagi masjidlar
Binolar
Ittifoq masjidi

Ittifoq masjidi – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Zangiota tumanida joylashgan boʻlib, tuman masjid va madrasalar tarkibiga kirad. Ittifoq masjidi nomi bilan nomlanadigan masjid Toshkent shari, Sergili tumani, hamda, yurtimizning baʼzi viloyatida ham mavjud.

Joylashuvi va faoliyati 
Ittifoq jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Zangiota tumani, Ittifoq mahalla fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan koʻchada joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Akmal domla Abdullayev hisoblanadi. Jome masjidga namoz oʻqish va ziyorat qilish uchun Ittifoq mahalla fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan barcha koʻcha va aholi yashash punktlari aholisi namoz ibodatini ado etish maqsadida tashrif buyurishadi. Masjidda namozxonlar uchun barcha qulayliklarga ega boʻlgan tahoratxona, bosh imom-xatib xona, fuqarolarni qabul qilish xonalari mavjud.

Tarixi 
Ittifoq jome masjidi binosi 1992-yil xalq hashar yoʻli bilan barpo etilgan boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan 1998-yil 23-oktabr kunida roʻyxatdan oʻtib, uning ustavi viloyat adliya boshqarmasi tomonidan 134-sonli buyruq bilan roʻyxatga olingan. Hozirda ushbu masjid oʻz bagʻriga 3000 nafardan ziyodroq boʻlgan namozxonlarni sigʻdira oladigan zamonaviy binoga ega boʻlgan.
Masjid nomi aholi taklifiga koʻra oʻzi joylashgan „Ittifoq“ mahalla nomi bilan nomlangan boʻlib, hozirda mahallaning nomi boʻlgan „Istiqlol“ nomiga oʻzgartirilgan.

Manbalar

Havolalar 
Toshkent viloyati zangiota tumani „Ittifoq“ jome masjidining tashqi va ichki koʻrinishi

Masjidlar
Toshkent viloyatidagi masjidlar
Zangiota tumanidagi masjidlar
Binolar
Sadr ota masjidi (Zangiota)

Sadr ota masjidi – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Zangiota tumanida joylashgan boʻlib, tuman masjid va madrasalar tarkibiga kirad.

Joylashuvi va faoliyati 
Sadr ota jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Zangiota tumani, Zangiota shaharchasiga qarashli boʻlgan Amir Temur 1-koʻchasida joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Ismatilla qori Aripov boʻlib oʻzining goʻzal mav’izalari bilan ommaviy axborot vositalarida chiqishlar qilib turadi. Jome masjidga namoz oʻqish va ziyorat qilish uchun Ittifoq mahalla fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan barcha koʻcha va aholi yashash punktlari aholisi namoz ibodatini ado etish maqsadida tashrif buyurishadi. Masjidda namozxonlar uchun barcha qulayliklarga ega boʻlgan tahoratxona, bosh imom-xatib xona, fuqarolarni qabul qilish xonalari mavjud. Masjidga Amir Temur koʻchasiga yaqin boʻlgan mahalla fuqarolari yigʻinida, koʻchalardan, guzarlardan, ovullardan va qishloqlardan ziyoratchilar, mehmonlar, mahalliy aholi vakillari, musofirlar tashrif buyurishib, namoz ibotanini ado etishadi. Juma namozi, Ramazon va Qurbon hayiti hisoblangan yirik namoz paytlarida masjid binosiga oʻz sigʻimidan ortiq namozxonlar koʻpayib ketishadi.

Tarixi 
Sadr ota jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan 1998-yil 23-oktabr kunida roʻyxatdan oʻtkazilgan boʻlib, uning ustavi viloyat adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatga olingan. Hozirda ushbu masjid oʻz bagʻriga 2000 nafardan ziyodroq boʻlgan namozxonlarni sigʻdira oladigan zamonaviy binoga ega boʻlgan.

Manbalar 

Masjidlar
Toshkent viloyatidagi masjidlar
Zangiota tumanidagi masjidlar
Binolar
Arash

Arash — qadimgi uzunlik oʻlchovi; qiymati ziroʻ qiymatiga teng. 1 A.=50-62 sm. Beruniy asarlarida keltirilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Jomʼe masjidi (Lakhnau)

Jom’e masjid, Tehseenganj, Husainobod, Laknau hududida joylashgan masjid. Bu masjidning qurilishi 1839-yilda Avadning uchinchi Badshohi Muhammad Ali Shoh tomonidan Dehlidagi Jom’e masjidini kattaligi boʻyicha ortda qoldirish niyatida boshlangan, ammo uning vafotidan keyin masjid uning rafiqasi Malika Jahon Sahiba tomonidan qurib bitkazilgan. 1845-yil „Lakhauri“ gʻishtlari bilan qurilgan va ohak bilan ishlov berilgan, hamda rangli stucco naqshlari bilan bezatilgan. Toʻrtburchak shaklidagi namoz zali baland ayvonda joylashgan boʻlib, gʻarbiy tomonda oʻn bitta arkdan iborat ajoyib maydoni bor. Masjidning markaziy qismi balandroq va gʻayrioddiy baland eshik bilan bezaklangan boʻlib, u rangli stucco bilan bezatilgan oʻtkir uchli arka tom ustida koʻtarilgan. Ibodatxona tepasida teskari lotus bilan bezatilgan nok shaklidagi uchta baland qoʻsh gumbaz bilan oʻralgan boʻlib, uning yon tomonida ikki tomondan sakkiz burchakli toʻrt qavatli, tepasida „Chhatries“ naqshlari bilan tojlangan ikkita toj minoralari joylashtirilgan. Malika Jahon nomi bilan tanilgan Imambara ham ushbu masjidning janubiy qismida joylashgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Buyuk masjidlar
Uttar Pradeshdagi masjidlar
Sulaymon Yudakov uy-muzeyi

Sulaymon Yudakov uy-muzeyi – sovet bastakori, XX asr ikkinchi yarmidagi oʻzbek musiqasining klassigi Sulaymon Yudakov ijodiga bagʻishlangan muzey.

Tarixi 
Toshkentda Oʻzbekiston musiqa sanʼatining koʻzga koʻringan namoyandalaridan biri, XX asr ikkinchi yarmi oʻzbek musiqasi klassikasi Sulaymon Yudakovning uy-muzeyi ochgan. Muzey 2008-yil 14-dekabrda Toshkentda, Oʻzbekiston Bastakorlar uyida ochilgan. U yaratgan asarlar oʻzbek milliy madaniyati xazinasiga kirdi. Bu haqda REGNUM muxbiriga S. Yudakov jamgʻarmasi direktori Baris Babayev maʼlum qilgan. Unga koʻra, Sulaymon Yudakov milliy musiqa sanʼatida romans, fortepiano dueti, kvartet, kantata kabi yangi janrlarning asoschilaridan biridir. U birinchi oʻzbek hajviy operasi „Maysaraning ishi“ va „Nasriddin yoshligi“ komediya-satirik baletini yozgan.

Muzey Oʻzbekiston Bastakorlar uyushmasi, Baris Babayev boshchiligida Sulaymon Yudakov jamgʻarmasi va uning doʻstlari tomonidan tashkil etilgan.

Uy-muzeyda vaqti-vaqti bilan „Danko“ adabiy-ijodiy birlashmasi yigʻilishlari hamda Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasida seminarlar oʻtkazib turiladi. Muzey qoshida „Maysara“ adabiy-musiqiy klubi tashkil etilgan.

"Sulaymon Yudakovning asosiy, eng yaxshi asari – „Maysaraning ishi“ birinchi oʻzbek milliy hajviy operasi. U A. Navoiy nomidagi Katta teatr repertuarini qariyb yarim asr davomida bezab turibdi. Hajviy opera Oʻzbekistondan tashqari, dunyoning yana sakkiz davlatida sahnalashtirildi va shundan soʻng Yudakovning „Nasriddin yoshligi“ oʻzbek milliy hajviy baleti, „Mening ona yurtim“, „Mirzachoʻl“, „Alyor“, „Karnaval valsi“ kabi taʼsirli asarlari, Pushkinning „Ne poy krasavitsa pri mne“ soʻzlari asosida yaratilgan romans, „Dugonalar“ qoʻshigʻi va boshqalar yaratildi. Bularning barchasi XX asrning buyuk oʻzbek bastakori uzoq yillar yashab ijod qilgan xonadonda ochilgan muzey koʻrgazmasida oʻz ifodasini topdi.

Sulaymon Yudakov 

Bastakor Sulaymon Aleksandrovich Yudakov 1916-yil 14-aprel, Qoʻqonda tavallud topgan. Oʻzbekiston xalq artisti (1976). 1944-yilda Tojikiston SSR madhiyasining kuyini bastalagan. Hozirda Sulaymon Yudakov tomonidan yaratilgan ushbu kuy Tojikistonning zamonaviy madhiyasining asosini tashkil etadi.

Manbalar 

Toshkent muzeylari
Xaytrabod masjidi

Xayrtobod masjidi Hayratobodda joylashgan. Bugungi kunda Xayrtobod masjidi atrofidagi hudud mashhur aholi punkti hisoblanadi. Bu hudud Hindistonning Haydarobod shahrining yirik biznes va IT markaziga aylangan.

Tarixi 
Xayrtobod masjidi Sulton Muhammad Qutbshoh VI(1612–1626) ning qizi Ma Saheba nomi bilan tanilgan Xayrunisa begim tomonidan 1626-yilda qurilgan. U masjidni ustozi Oxund Mulla Abdulmalik uchun qurdirgan.

Masjidga tutash hududa boʻsh gumbazli bino bor. Uning qabrdan xoli boʻlishining sababi shundaki, binoni Oxund oʻzini shu yerga dafn qilishlari uchun qurdirgan; u Makkada Haj ziyorati chogʻida vafot etgani sababli, gumbaz osti boʻsh qoldirilgan.

Xayruniso begim kuyovi Husaynshoh Validan malika uchun saroy, masjid va suv yig‘uvchi havza qurishni iltimos qilgan. Suv havzasi keyinchalik Xayrtobodning shimoliy qismida qurilgan Husayn Sagar nomi bilan mashhur boʻlgan.

Arxitekturasi 

Xayratobod masjidi Husayn Shoh Valiy tomonidan loyihalashtirilgan va qurilgan. Masjid oldida uch arkali teshik mavjud. Masjidning nozik minoralari koʻplab bezak ishlariga ega va jali (toʻr) ishlari ham koʻzga tashlanadi.

Bino INTACH AP, tomonidan Hindistonning madaniy meros obyekti deb eʼlon qilgan.

Manbalar 

Qutbshohlar arxitekturasi
17-asr masjidlari
Xaydaroboddagi masjidlar
Mangal hovlisi

Mangal hovlisi – Anna Axmatovaning Toshkentdagi klub-muzeyi.

Klub-muzey 2000-yilda Rossiya madaniyat markazida tashkil etilgan. Muzey nomi 1942-yil aprel oyida shoiraning Toshkentda yashab yurganida yozgan sheʼridan kelib chiqqan:

Muzey 2015-yil 18-dekabrda oʻzining 15 yilligini nishonlagan.

Ekspozitsiyasi 
„Mangal hovlisi“ klub-muzey ekspozitsiyasi asosan Zayko Natalyaning muzeyga topshirilgan shaxsiy arxividan iborat. Muzey koʻrgazmasida Anna Axmatovaning toshkentlik doʻsti Sofya Arkadevna Juravskayaga yozgan yozuvlari oʻrin olgan.

1966-yilgi Toshkent zilzilasi natijasida bir paytlar Axmatova yashagan uyda uning buyumlari saqlanib qolmagan. Toʻgʻri, boshqasi bor edi, u yerda Anna Andreyevna juda qisqa vaqt, taxminan bir oy istiqomat qilgan. Uyni odamlarning oʻzlari asrashmagan va oxirgi yillarda ombor sifatida foydalanilib, buzib tashlangan. Axmatovaning muxlislari Toshkent hokimiyatiga ushbu uyni buzmaslik, balki Axmatova muzeyi uchun berish iltimosi bilan murojaat qilishgan va bu iltimos Rossiyaning Oʻzbekistondagi elchixonasi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan. Biroq bir necha yillar avval uni buldozer ezib tashlagan va uning taxta qoldiqlari shahar poligoniga olib ketilgan.

Fotokopiyalarning asl nusxalari Leningraddagi Favvoralar uyiga oʻtkazilgan. Ammo Toshkent jamoat muzeyida asl eksponatlar ham bor. Masalan: Korney Chukovskiy, Faina Ranevskaya, Nadejda Mandelshtam, Juravskayaning rafiqasi V. Ivanovnaga yozgan maktubi (ammo negadir yuborilmagan). Unda Yeseninning qizi Tatyananing ogʻir taqdiri haqida hikoya yoritilgan, u ham urush paytida Toshkentga kelgan. Balki „Mangal hovlisi“da haqiqiy muzey deyish uchun yetarlicha eksponatlar yoʻqdir, lekin uning tashkilotchilari Anna Andreyevnaning oʻsha yillardagidek eski Toshkent goʻshasini qayta tiklashga harakat qilgan. Toshkentdagi Axmatova muzeyida uning asl buyumlari yoʻq. Ammo oʻsha kunlarda u yashagan muhitning soddaligini tasavvur qilishishga imkon beradigan narsalar toʻplangan.

Manbalar 

Toshkent muzeylari
SSSR Ichki ishlar xalq komissarligi

Ichki ishlar xalq komissarligi (, ), qisqartmasi NKVD ( ) Sovet Ittifoqining ichki ishlar vazirligi edi.

1917-yilda Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasining NKVDsi sifatida tashkil etilgan agentlikka dastlab muntazam ravishda politsiya faoliyatini olib borish, mamlakat qamoqxonalari va mehnat lagerlarini nazorat qilish vazifasi yuklangan edi. Tashkilot 1930-yilda tarqatib yuborildi. Funksiyalari boshqa idoralar orasida taqsimlandi. 1934-yilda Butunittifoq komissarligi sifatida qayta tashkil etildi.

OGPU (maxfiy politsiya tashkiloti) funksiyalari taxminan 1930-yilda NKVDga oʻtkazildi. Bu unga Ikkinchi Jahon urushi oxirigacha davom etgan huquqni muhofaza qilish faoliyati ustidan monopol huquqni berdi. Bu davrda NKVD ham jamoat tartibini saqlash, ham maxfiy politsiya faoliyatini oʻz ichiga olgan. NKVD siyosiy qatagʻondagi roli va Iosif Stalin davridagi „Katta tozalash“ni amalga oshirgani bilan mashhur. Bu davrda tashkilotni Genrix Yagoda, Nikolay Yejov va Lavrentiy Beriya boshqargan.

NKVD fuqarolarni sudsiz ommaviy qatl qildi, Gulag majburiy mehnat lagerlari tizimini yaratdi, u yerga mahbuslarni joylashtirdi va boshqardi. Tashkilot agentlari badavlat dehqonlarni qatagʻon qilishga javobgar edi. Sovet chegaralarini himoya qilish va josuslik (siyosiy qotilliklarni oʻz ichiga olgan) ham tashkilot nazorati ostida edi.

1946-yil mart oyida barcha Xalq komissarliklari vazirliklar deb oʻzgartirildi. NKVD Ichki ishlar vazirligiga (MVD) aylandi.

Tarixi va tuzilmasi

Manbalar
Toshkent (suv osti kemasiga qarshi katta kema)

Toshkent – 1134B loyihasining suv osti kemalariga qarshi yirik kemasi. Qora dengiz flotining Toshkent eskadron rahbarlari (1939–1942) sharafiga nomlangan. Kema SSSR Tinch okean flotida xizmat qilgan.

Qurilishi 
Kema 1974-yil 5-iyulda SSSR dengiz floti kemalari roʻyxatiga kiritilgan. 1974-yil 22-noyabrda Mykolaivdagi 61-kommunar nomidagi kemasozlik zavodiga (seriya raqami – 2006) topshirilgan.

Xizmati 
Kema 1977-yil 31-dekabrda ishga tushirildi.

1978-yil 17-fevralda Harbiy-dengiz kuchlari Bosh qoʻmondonligi buyrugʻi bilan Tinch okeani Qizil Bayroq flotiga kiritildi, undan oldin esa vaqtincha Qora dengiz floti qoʻmondonligi tasarrufida boʻldi. 1979-yil 24-fevralda Sevastopoldan Vladivostokga oʻtish boshlandi va oʻsha yilning 3 iyulida tugaydi.

Kema 1988-yil 20-dekabrda Mykolaivga kapital taʼmirlash uchun topshirildi, ammo SSSR parchalanganidan keyin, 1992-yil 3-iyulda SSSR Harbiy-dengiz flotidan chiqarib yuborildi. Kema oʻsha yilning 29-oktyabrida parchalanib yuborildi va keyinchalik 1994-yil 10-avgustda Hindistonga metallolomga kesish uchun yuborildi.

90-yillarning boshlarida 11347-loyihaga muvofiq Toshkent BODni modernizatsiya qilish rejalashtirilgan boʻlib, Kalibr kompleksining 32 ta raketasini (qattiq UZRK boʻroni oʻrniga) va Monument radarini (Mineral va Banknot kombinatsiyasi) joylashtirish rejalashtirilgan edi. 11342 (BPK „Mykolaiv“) loyihasiga oʻxshab, eskirgan „Flag“ radarini (AP „Fregat-M“ va AP modifikatsiyalangan „Vosxod“ bilan) „Forum“ (AP „Fregat-MA“) radariga almashtirish rejalashtirildi. Baykal-S4 tizimi Poyma tizimi bilan almashtirildi, yangi elektron urush va aloqa uskunalari oʻrnatildi. Ka-25PL vertolyoti Ka-27PL bilan almashtirildi, Rastrub raketa uchirish moslamasi sakkizta 85RU yoki 85RUS raketa-torpedalari bilan jihozlandi va gidroakustik majmua yanada rivojlangan Zvezda-M1 sonar tizimi bilan almashtirildi. Suv osti kemasiga qarshi kema „Mykolaiv“ kabi demontaj qilindi va orqa tomonida oʻzgarishlar boshlandi. 1992-yil bahorida „Kalibr-Biryuzi-Otveta“ (4 modul) uchun yangi 3S14ni ishga tushirish moslamasini yetkazib berish rejalashtirilgan edi, ammo SSSR parchalanganidan keyin hamma narsa toʻxtadi.

Manbalar 

Kemalar
Murod Xontoʻrаyev

Murod Maxamadusmonovich Xontoʻrayev (1987-yil 4-iyul, Toshkent, Oʻzbekiston – 2021-yil 19-iyul, Toshkent, Oʻzbekiston) – oʻzbek aralash jang sanʼati kurashchisi, 2013-yildan buyon professional musobaqalarda qatnashgan, Oʻzbekiston aralash jang sanʼati federatsiyasi vitse-prezidenti.

Biografiyasi 
Murod Maxamadusmonovich 1987-yil 4-iyulda Toshkent shahrida oʻrtahol oilada tavallud topgan, otasi kasbi novvoy, onasi esa uy bekasi boʻlib, oilasiga yordam bergan. Murod oilasidan baxtli bolaligi va hech narsaga muhtoj emasligi uchun minnatdor edi.

„Tishimni olib tashlashim kerak edi, keyin otam meni tinchlantirish uchun: „Oʻgʻlim, agar yigʻlamasang, seni karatega olib boraman“, – dedi. Bu taklif menga yoqdi, yigʻlamadim, keyin otam meni „Dinamo“ sport klubiga karatega olib bordi“, – deydi Murod Xontoʻrayev.

Murod Xontoʻrayev oʻn yetti yoshida kattalar oʻrtasida universal jang boʻyicha Osiyo chempioni boʻlish sharafini qoʻlga kiritdi. Bu gʻalaba jangchi uchun juda muhim edi, shundan soʻng u bir odam bilan uchrashdi va keyinchalik bu odam uning murabbiyi boʻlib chiqdi. Murod 2013-yilda professional jangini oʻtkazdi. Oʻzbekiston MMA federatsiyasi vitse-prezidenti boʻldi. Uning laqabi Osiyo ayigʻi edi.

Oilasi 
Murodning otasi Muhammad Usmon Xontoʻrayev

Onasi Umida Xontoʻrayeva

Akasi Toxir Xontoʻrayev

Turmush oʻrtogʻi Dilnozaxon Xontoʻrayeva

Farzandlari 
Murod Xontoʻrayevning uch nafar farzandi bor. Ayubxon Xontoʻrayev (2012-yil 28-sentyabr), Yasinxon Xontoʻrayev (2015-yil 12-fevral) va Muhammad Xontoʻrayev (2019-yil 2-may).

Vafoti 
2021-yil 19-iyul kuni internetda Oʻzbekiston MMA vitse-prezidenti, jangchi Murod Xontoʻrayev oʻzining BMW X5 rusumli avtomashinasida Toshkent yaqinida avtohalokatga uchrab halok boʻlgani haqida maʼlumot qayd etilgan.

Manbalar 

2021-yilda vafot etganlar
19-iyulda vafot etganlar
1987-yilda tugʻilganlar
4-iyulda tugʻilganlar
Jiyenbay Izbasqanov

Jiyenbay Izbasqanov (1949-yil 12-iyun, Shumanay tumani, Qoraqalpoq ASSR, Oʻzbekiston SSR, SSSR – 2023-yil 29-oktyabr) – taniqli qoraqalpoq shoiri. Oʻzbekchada ham ijod qilgan. Oʻzbekiston (?) va Qoraqalpogʻiston xalq shoiri (2005). Berdaq nomidagi Qoraqalpog‘iston davlat mukofoti laureti (?). U „Muhabbatning olmos qirralari“ kitobi va koʻplab sheʼrlari bilan tanilgan. Turli yillarda „Jetkinshek“ gazetasida boʻlim boshligʻi (1982–1985), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Matbuot qoʻmitasida boshliq oʻrinbosari (1990–1995), „Qoraqalpogʻiston“ gazetasida bosh muharrir (1995–2010) boʻlib ishlagan. Koʻpgina klassik asarlarni qoraqalpoqchaga tarjima qilgan.

Manbalar
Korolkov lolasi

Korolkov lolasi () – bir urugʻpallalilar sinfi, loladoshlar oilasi, lola turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Qurama togʻ tizmasi, Abjassoy va Kendirdovon atroflarida tarqalgan.

Tavsifi 
Boʻyi 10-20 sm gacha yetadigan koʻp yillik, piyozchali oʻt oʻsimlik. Piyozchasi tuxumsimon, diametri 2,5 sm, tashqi qobigʻi yupqa, quruq qora-qoʻngʻir tusda, ichki tomondan tuklar bilan qoplangan. Poyasi oddiy, tik oʻsadi, shoxlanmagan, yuzasi tuksiz, silliq. Barglari uch dona, poyada navbatma-navbat joylashgan, bandsiz pastki qismi bilan poyani oʻrab oladi, chetlari egri bugri. Guli yakka, poya uchida oʻrnashgan, ikki jinsli, tubida qora dogʻi bor. Gultojibarglari qizil, erkin, besh yoki olti dona. Changchi iplarining pastki qismi qora, yuqori qismi qizil rangda. Changdonlari sariq tusda. Hasharotlar yordamida changlanadi. Mart aprel oylarida gullab, mevasi iyunda pishib yetiladi. Mevasi qoʻngʻir jigarrang tusdagi, quruq koʻsak meva. Urugʻi yoki piyozchasi orqali koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti 
Yovvoyi tabiatda kam uchraydi, toʻp toʻp boʻlib yoki yakka holatda oʻsadi. Toshkent viloyati Qurama togʻ tizmasi Abjassoy va Kendirdovon atroflarida tarqalgan. Qum shagʻalli, toshli yonbagʻirlar va ola jinsli tuproqlarda oʻsadi. Gullari va piyozchalarining yigʻib olinishi hamda chorva mollarining koʻplab boqilishi natijasida areali qisqarib ketgan. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasining Botanika bogʻida 1956-yildan buyon ekib oʻstirilmoqda.

Manbalar 

Toshkent geografiyasi