MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kardiografiya

Kardiografiya (kardio... va ...graf— 1) - yurak faoliyatidagi oʻzgarishlarni grafik usulda qayd qilish (yana q. Elektrokardiografiya); 2) yurak faoliyati natijasida koʻkrak qafasining mexanik tebranishlarini grafik usulda qayd qilish.

Manbalar
Kardioida

Kardioida (yun. kardia — yurak va eidos — shakl) — biror aylananing radiusi shu aylana radiusiga teng boʻlgan qoʻzgʻalmas aylana sirti boʻylab sirpanmay gʻildiraganda uning biror nuqtasi chizadigan egri chizik. K. epitsikloidalar jumlasta kiradi; Paskal chigʻanogʻining xususiy holi. K.ning Dekart koordinatalaridagi tenglamasi: (x2 + u2)-2ax(x2 + u2)-a2u2; qutb koordinatalaridagi tenglamasi : p=tf(l+cos<p).

Manbalar
Kardiologiya markazi

Kardiologiya markazi — Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligiga qarashli ilmiy tadqiqot muassasasi hisoblanadi. Ilmiy markaz Toshkent shahrida joylashgan. 1976-yil Tosh-TI tarkibida ilmiy tadqiqot instituti sifatida tashkil etilib, 1978-yilda mustaqil institut boʻlib ajralib chiqdi. 1999-yildan shu nomga sazovor boʻldi. Markaz ilmiy va amaliy faoliyatining asosiy yoʻnalishlari — gipertoniya, yurak ishemik kasalligi, miokard infarkti, qon aylanishi yetishmovchiligi kabi kasalliklarning kelib chiqishi va oʻziga xos kechish xususiyatlarini oʻrganish; ularning diagnostikasi, oldini olish va davolash usullarini ishlab chiqish; Oʻzbekistonda kardiologiya muammosi bilan bogʻliq masalalarga rahbarlik qilish va boshqarish, respublikada kardiologiya xizmatini tashkil etish; yuqori malakali ilmiy va amaliy kardiolog mutaxassislar tayyorlash va boshqalardan iborat. Markazda 2 ilmiy guruh, 9 lab., 101 oʻrinli klinik kasalxona bor. Shuningdek, poliklinika va bemorlar kunduzi qatnab yotib davolanishlari mumkin boʻlgan ambulatoriya (SKAL)ishlab turibdi. Markazda 70 ga yaqin ilmiy xodim, jumladan 10 fan d-ri va 30 fan nomzodi xizmat qiladi (2002). K.m.da d-rlik va nomzodlik dissertatsiyalari qimoyasi boʻyicha maxsus ilmiy kengash faoliyat koʻrsatadi (1990-y.lardan). Markaz olimlari (R. Qurbonov, A. Xujayev, R. Mamutov, A. Kurmukov, G. Qiyoqboyev va b.) oʻtkir miokard infarqti bilan ogʻrigan bemorlarni bosqichmabosqich sogʻlomlashtirish, kardiologik yordam koʻrsatishning yangi shakli — maxsus ambulatoriya davolash kursi (MADKSKAL) hamda yurak kasalligining dolzarb masalalari boʻyicha koʻpgina ilmiy — amaliy anjumanlarda qatnashib keladi. Yurak kasalliklarini mahalliy xom ashyodan tayyorlangan dorilar (allapinin, aklezin, glirofam, oligvon, kavergal) bilan davolash yoʻl-yoʻriqlarini ishlab chiqib amaliyotga tadbiq etadi. Markaz ilmiy toʻplam, monografiya, darslik va turli qoʻllanmalar chop etadi, ixtirolar qiladi.

Ravshanbek Kurbonov.

Manbalar 

 

Kardiologiya
Tibbiyot
Shifoxonalar
Tibbiyotga oid mutaxassisliklar
Davolash profilaktika muassasalari‎
Tashkilotlar
Ilmiy markazlar
Kardioskleroz

Kardioskleroz (yun. cardia — yurak va skleroz — qotish, qattiqlashish) — yurak muskullarining turli sabablar (yalligʻlanish, qon kelishining tanqisligi, zaharlanish va b.) oqibatida biriktiruvchi toʻqima bilan almashinishi (turli oʻlchamdagi chandiq hosil boʻlishi). K. rivojiga turli infeksion kasalliklar, revmatizm va b. xastaliklarda yurak muskullarining oʻtkir va surunkali yalligʻlanishi, spirtli ichimliklarga ruju qilish, moddalar almashinuvining kuchli buzilishi (tireotoksikoz, qandli diabet va b.), oʻtkir miokard infarqti, surunkali davomli stenokardiya xurujlari va b. sabab boʻladi. Kelib chiqishiga koʻra, infarqtdan keyingi, miokarditdan keyingi va b. xil K. farqlanadi. K. egallagan maydoni, tarqoqlik darajasi, oʻchoqlarining koʻpligiga qarab yurak faoliyatiga turli darajada salbiy taʼsir koʻrsatadi. Koʻpchilik hollarda K. yurak oʻlchamlarining patologik kattalashishi, yurak aritmiyalari, yurak yetishmovchiligi kabi asoratlarga sabab boʻladi. Bunda bemorlarda yurak faoliyati buzilishining turli alomatlari (yurakning tez, notekis yoki kam urishi, hansirash, oyoq shishishi, lab koʻkarishi, behollik va b.) kuzatiladi. Bunday hollarda bemorlar, albatta, shifokorga murojaat etishi lozim. K.ning oldini olish uchun avvalo uni keltirib chiqargan sabablarni bartaraf etish yoki shu kasalliklarga uchraganda yaxshi davolanish kerak. Davosi: K.ning asoratlarini davolash, klinik alomatlarini susaytirishdan iborat. Agar yurak yetishmovchiligi darajasi juda yuqori boʻlib, bemor hayotiga jiddiy xavf solsa, uning umumiy ahvoliga qarab jarrohlik usulini qoʻllash mumkin (anevrizmektomiya, yurakni almashtirish va b.).

Manbalar
Kardiospazm

Kardiospazm (yun. kardia, bu yerda — meʼdaning kirish qismi va spazm), kardi axalaziyasi, frenospazm — qiziloʻngachning meʼdaga kirish qismi — kardining torayib qolishi. Nervmuskul faoliyatining izdan chiqishi, qiziloʻngachning reflektor disfunksiyasi va b. sabablar natijasida yuzaga keladi. K.da qiziloʻngachdan ovqat luqmasining oʻtishi qiyinlashadi (qiltomoq), uning yuqori boʻlimlari (toraygan joyidan keyingi qismi) kengayadi, toʻsh sohasi orqasida ogʻriq seziladi, kekirish va h.k. kuzatiladi. Qiziloʻngachning kengaygan qismida ovqat turib qolib ayniganda, uning shilliq qavati yalligʻlanadi (ezofagit); jarayon baʼzan qiziloʻngach devorining hammasiga, hatto atrofidagi hujayralarga ham tarqalishi mumkin. Natijada chandiq hosil boʻlib, stenoz roʻy beradi. Kasallik asosan 20—40 ya shar ayol va erkaklarda uchraydi.

Davos i : K.ning dastlabki davrida konservativ davo: ovqatlanish maromiga rioya qilish, spazmga qarshi va tinchlantiruvchi dorilar buyuriladi. Kasallik zoʻrayib, bemorning ahvoli ogʻirlashaversa, jarrohlik usuli qoʻllaniladi.

Manbalar 

 

Kardiologiya
Kardiff

Kardiff — Buyuk Britaniyadagi shahar, Saut-Glamorgan va MidGlamorgan grafligida. Uelsning bosh shahri. Bristol qoʻltigʻi sohilidagi port. Aholisi 300 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Yirik sanoat markazi, transport yoʻllari tuguni. 19-asr oxiri — 20-asr boshida mamlakatda chetga koʻmir chiqaradigan (1913 yilda 36 mln. t) eng katta port boʻlgan. K. porti orqali chetdan temir rudasi, xom ashyo, oziq-ovqat keltiriladi. K.da qora metallurgiya, mashinasozlik (shu jumladan, kema remonti), oziq-ovqat va poligrafiya sanoati korxonalari bor.

K. — Uels milliy madaniyatining markazi. Meʼmoriy yodgorliklardan qasr (11-asr), Llandaf sobori (12—15-asrlar), Sent-Jon cherkovi (15-asr), ratusha binosi (1904) va b. saqlangan. Uels milliy muzeyi (1907), Uels xalq muzeyi, universitet (1893), milliy kutubxona bor.

Manbalar
Giosuè Carducci

Giosuè Carducci (1835.27.7, Toskana, Valdikastello — 1907.16.2, Bolonya) — italyan shoiri, adabiyotshunos. Ilk ijodi Italiyani birlashtirish gʻoyalari bilan sugʻorilgan ("Yoshlik sheʼrlari", 1860; "Yengil mashaqqat", 1860). Carducci 19-asrning 60-yillarida milliyozodlik harakati rahbarlari J. Madzini va J. Garibaldi tarafdorlari safida boʻlgan. Keyinchalik Birlashgan Italiya harakatining faol aʼzosiga aylangan. "Shayton huzuriga" (1863) dostoni, "Yamblar va epodlar" (1882) va b. sheʼriy toʻplamlarida Italiya ozodligi yoʻlida kurashgan jangchilar jasorati aks ettirilgan. "Yangi sheʼrlar" (1861—87), "Yovvoyilik qasidalari" (1877—93) sheʼriy asarlarida mavjud voqelik tasviri hamda antik adabiyotga xos koʻtarinki ruh ustunlik qiladi. K. Dante, Petrarka, Bokkachcho va b. haqidagi ilmiy maqolalar muallifi. Nobel mukofoti laureati (1906).

Manbalar 

Shoirlar
Adiblar
1835-yilda tugʻilganlar
27-iyulda tugʻilganlar
1907-yilda vafot etganlar
16-fevralda vafot etganlar
Karel tili

Karel tili () — karellaring tili. Fin-ugor tillari oilasining boltiqboʻyi-fin guruhiga mansub. Karel tilida 131 ming kishi gaplashadi (1992). Karel, livvik yoki olonets va lyudik kabi dialektlarga boʻlinadi. Grammatik qurilishiga koʻra, agglyutinativ, yangi soʻzlar suffikslar yordamida hosil qilinadi. Unlilar baʼzan singarmonizma uchraydi. Shu tidda boy xalq ijodi ("Kalevala") saqlanib qolgan. 20-asr oʻrtalaridan boshlab yozuvi rus va fin alifbolari asosida.

Manbalar 

Tillar
Kareliya boʻyni

Kareliya boʻyni - Boltik, dengizining Fin qoʻltigʻi bilan Ladoga koʻli orasidagi boʻyin. Yer yuzasi gneys, granit, muzlik, koʻl-muzlik yotqiziklaridan tarkib topgan. Oʻrtacha balandligi qariyb 50 m (eng baland joyi 205 m). Muzlik natijasida hosil boʻlgan koʻl koʻp. Igna bargli oʻrmon bilan qoplangan. Sersuv Vuoksa daryoyei kesib oʻtgan. Fin qoʻltigʻi sohilida kurortlar (Sestroretsk, Zemnogorsk, Repino, Solnechnoye va b.) bor. Turizm rivojlangan. 17-asr boshidan Shvetsiya tasarrufida boʻlgan. 1721 y. Rossiyaga qoʻshib olingan. 1918 — 40 yillarda K.b.ning koʻp qismi Finlandiya tarkibida edi. 1940 y.dan Rossiya egallagan.

Manbalar
Karellar

Karellar (uzlarini karyala deb ataydilar) — xalq. Rossiya Federatsiyasining Kareliya Respublikasida yashaydilar. Umumiy soni 131 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Karel tilida soʻzlashadilar. Dindorlari — pravoslavlar. Karellar ajdodlari mil. boshlarida Ladoga koʻli buylarida yashaganlar. 12—15-asrlarda qad. karel va ves kabilalari asosida karel elati, 18-asrda esa, karel xalqi shakllangan. Karellar dehqonchilik, chorvachilik, ovchilik, baliqchilik, oʻrmonchilik (yogʻoch tayyorlash) bilan shugʻullanadilar.

Manbalar 

Millatlar
Karenlar

Karenlar (oʻzlarini ptxano — deb ataydilar) — Myanma (asosan, Karen milliy viloyatida) va Tailandning gʻarbidagi xalq. Umumiy soni 3,7 mln.kishi, jumladan, Myanmada 3,5 mln.dan ortiq kishi (1990-yillar oʻrtalari) yashaydi. Sin-tibet oilasiga mansub tilda soʻzlashadilar. Dindorlari — asosan, budda dinida, xristian — baptistlar ham bor.

Manbalar
Kariatida

Kariatida (yunoncha: Karyatides) - Karia (Yunoniston)dagi Artemida ibodatxonasi kohinasi — toʻsinli tomlarni koʻtarib turuvchi ayol qiyofasidagi haykal-ustun. Meʼmorlikda K.dan bezak sifatida foydalanilgan. K.ning kanefora deb nomlangan xili ham boʻlib, u gul yoki meva bilan toʻldirilgan savatni boshida koʻtarib turuvchi ayolni eslatadi. Qad. davr va 17—19-asrlarda Yevropa meʼmorligida bezak sifatida keng rasm boʻlgan. Ioniy orderitsagi ustunlar ayol qiyofasiga oʻxshatilgan. Ad.: Voronina V. L., Kariatidi v arxitekture Sredney Azii, M, 1960.

Manbalar
Karib And togʻlari

Karib and togʻlari - Venesuela shim.dagi togʻlar. Karib dengizi sohili boʻylab 800 km ga choʻzilgan. And togʻlarining eng past qismi. Asosan, metamorfik, granit intruziyalari va effuziv chukindi jinslardan tuzilgan. Tez-tez zilzila bulib turadi. Markazidagi buylama soylik K. A. t.ni Shim. Sohilbuyi Kordilyerasi (bal. 2765 m gacha) va Serraniya-del-Interor jan. ichki tizmasiga (bal. 2600 m gacha) ajratib turadi. Togʻ etaklarida neft va gazning yirik konlari bor. Quyi mintaqa yon bagʻirlarida kserofit oʻrmonlar va butalar oʻsadi, 900– 1000 m dan boshlab barg toʻkuvchi va doim yashil oʻrmonlar bilan qoplangan. Bir necha milliy park tashkil etilgan.

Manbalar 

Togʻlar
Karib dengizi

Karib dengizi, Karaib dengizi (; ; indeyslarning karib qabilasi nomidan) — Atlantika okeanidagi yarim berk dengiz. Markaziy va Janubiy Amerika oraligʻida. Shimoliy va sharqdan Katta Antil va Kichik Antil orollari bilan chegaralangan. Yukatan boʻgʻozi orqali Meksika qoʻltigʻi, boʻgʻozlar orqali Atlantika okeani va Panama kanali orqali Tinch okean bilan tutashgan. Maydoni 2777 ming km². Oʻrtacha chuq. 2491 m, eng chuqur joyi 7090 m. Suvining oʻrtacha hajmi 6860 ming km. Qirgʻoq chizigʻi egri-bugri. Gʻarbida va Antil orollari yaqinida marjon riflari bor. Sohili togʻli, baʼzi joylari pasttekislik. Eng katta qoʻltiqlari: Gonduras, Daryen, Venesuela. Dengiz tubining relyefi ancha murakkab: Grenada (4120 m), Venesuela (5420 m), Kolumbiya (4532 m), Yukatan (5055 m) kabi soyliklar suv osti tizmalari va sayyozliklar orkali bir-biridan ajralib turadi. Yirik orollari: Kuba, Gaiti, Yamayka, Puerto-Riko. Dengiz tubining grunti ohakli balchiqdan, sayoz joylarda esa marjon choʻkindilaridan iborat. Iqlimi tropik iqlim, passat shamollari taʼsirida. Havoning oylik oʻrtacha temperaturasi 23—27°. Yillik yogʻin sharqida 500 mm dan gʻarbida 2000 mm gacha. Dengizning shim. qismida iyun — oktabrda tropik dovullar boʻlib turadi. Oqim tezligi 1–3 km/soat, Yukatan boʻgʻozida 6 km/soat. Suv yuza qismining oylik oʻrtacha temperaturasi 25—28°. Shoʻrligi 36 ‰ ga yaqin. Suvining rangi yashil va koʻk-yashil. Suv koʻtarilishi har yarim sutkada takrorlanadi (balandligi 1 m gacha). Karib dengizida akulalar, uchar baliqlar, dengiz toshbaqasi, kit va kashalotlar, Yamayka orol yaqinida tyulen, lamantin va koʻplab endemik hayvonlar yashaydi.

Karib dengizi muhim iqtisodiy va strategik ahamiyatga ega. Dengiz orqali Tinch okean va Atlantika okeani portlarini bogʻlovchi eng qisqa dengiz yoʻli oʻtgan. Eng muhim portlari: Marakaybo, LaGuayra (Venesuela), Kartaxena (Kolumbiya), Limon (Kosta-Rika), Santo-Domingo (Dominikana Respublikasi), Kolon (Panama), Santyago-de-Kuba (Kuba) va boshqa

Manbalar 

Dengizlar
Karib tillari

Karib tillari — indeys tillari oilasiga mansub tillar guruhi. taxminan yuzdan ortiq tillarni oʻz ichiga oladi. Jan. Amerikadagi Gayana, Surinam, Fransiya Gvianasi, Venesuela va qisman Kolumbiya va Braziliya hududlarida tarqalgan. K.t.da taxminan 170 ming kishi soʻzlashadi (1992). Genetik tasnifi ishlanmagan. Fonologik tizimida undoshlar kam, faqat portlovchi jarangli jarangsiz va sirgʻaluvchi jarangsiz undoshlar mavjud. Unli tovushlar katorida choʻziq burun unlilari va diftonglar bor.

Manbalar
Keudenbay Karibayev

Keudenbay Keudenbay (1931.12.11, Beruniy tumani — 2002.18.4, Toshkent) — zootexnik olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1984), professor (1986). Samarqand qishloq xoʻjaligi institutini tugatgan (1954). Nukus qishloq xoʻjaligi texnikumida (1954—56), Samarqand qishloq xoʻjaligi institutida oʻqituvchi (1956—59). 1964-yildan Oʻzbekiston chorvachilik ilmiy tadqiqot institutichorva hayvonlarini oziqlantirish va ozuqalar texnologiyasi boʻlimi mudiri. Ilmiy ishlari qishloq xoʻjaligi hayvonlarini oziqlantirish, ozuqalar sifatini yaxshilash texnologiyalari, paxta shulxasini briketlash, somonni siloslash, tabiiy gilmoyalardan chorva mollari hamda parrandalar ratsionida foydalanish va b. masalalarga bagʻishlangan.

Manbalar 

 Korma: rezervi i ix ispolzovaniye, T., 1986; Texnologiya prigotovleniya kormov i puti uluchsheniya ix kachestva, T., 1993; Qishloq xoʻjaligi hayvonlarini oziqlantirish, T., 1999.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1931-yilda tugʻilganlar
12-noyabrda tugʻilganlar
2002-yilda vafot etganlar
18-aprelda vafot etganlar
Kariblar

Kariblar — Jan. Amerikadagi indeys qabilalari guruhi (motiloi, makushi, arekuna, vai-vai, karexona, oakairi va b.). Karib til oilasiga mansub tillarda soʻzlashadi. Umumiy soni taxminan 100—150 ming kishi. Dindorlari — qabila kultlariga sajda qilishadi. Dehqonchilik, baliqchilik, ovchilik, terimchilik bilan shugʻullanadilar.

Manbalar
Karibu

Karibu — Kanada qoyali togʻlaridagi togʻ massivi (Britaniya Kolumbiyasi provinsiyasi). Uzunligi 300 km, oʻrtacha bal. 3000 m. Eng bal. joyi — 3581 m (Ser-Uilfrid-Lorye togʻi). Tokembriy kristall jinslaridan, qisman miotsen bazalt va andezitlaridan tuzilgan. Muzlik vodiylari (trog) bilan kuchli parchalangan. Muzliklar bor. Yon bagʻirlari siyrak igna bargli oʻrmonlar bilan qoplangan, 2000 m dan yuqori qismi alp oʻtloqlaridan iborat. Jan. qismida Uels-Grey parki tashkil etilgan.

Manbalar
Karim neft-gaz koni

Karim neft-gaz koni - Qashqadaryo viloyatidagi kon. Muborak sh.dan 12 km jan.-gʻarbda. Strukturasi 1963-yilda aniqlangan. 1965—67 yillarda bir necha burgʻi qudugʻi kovlangan. Antiklinal asimmetrik braxiantiklinaldan iborat boʻlib, shim.-sharqdan jan.gʻarbga yoʻnalgan. Qanotlari yura davriga mansub ohaktoshlardan tuzilgan. Mezozoy va kaynozoy erasiga mansub togʻ jinslaridan tashkil topgan boʻlib, mezozoy erasi jinslari yura va boʻr davri yotqiziqlaridan iborat. Yura davri togʻ jinslari umumiy qalinligi 600 m ga yaqin, kontinental va dengiz sharoitlarida paydo boʻlgan qumtosh, gil, shagʻal, oqish va kulrang ohaktoshlar, tosh tuzi va angidritlardan tashkil topgan. Boʻr davri jinslarining umumiy qalinligi 1500–1600 m. Dengiz sharoitida paydo boʻlgan paleogen davri togʻ jinslari umumiy qalinligi 250–300 m boʻlib, ohaktosh, koʻkimtir gillardan tuzilgan. Sanoat ahami-yatiga molik neft-gaz 15- va 15a-gorizontlarining ohaktoshlarida topilgan. Qazilgan quduqlarda 46 obyekt sinab koʻrildi. Gaz debiti 120 ming m3/ sutkadan 785 ming m3/sutkagacha, neft miqdori 78m3/sutkadan 129,1 m3/sutkagacha.

Neft-gaz kondensat uyumi yaxlit, gumbazsimon, suv-neft chegarasi 1870 m dan, gaz-neft chegarasi 1863 m dan oʻtgan. 15-gorizontdagi gazning oʻrtacha mahsuldor qalinligi 21,9 m, neftga toʻyingan qatlamning qalinligi 4,9 m. Gʻovaklik koeffitsiyenti 0,046, gaz va neftga toʻyinganlik 0,90 ga teng . Kondagi gaz quruq. S. ogʻ. 0,626, tarkibidagi oltingugurt vodorodi 0,31—0,35%, karbonat angidrid 1,35—1,6%, azot miqdori 0,7% ni tashkil etadi. Metan miqdori 89,5 dan 90,9% gacha. Kondagi neft oʻrtacha ogʻirlikka ega — 0,885 g/ sm3. Oltingugurt miqdori koʻp (3,9%), 4,16% gacha parafin; asfaltenlar 2,46% dan oshmaydi. Konning sanoat ahamiyati katta.

Manbalar
Karimata boʻgʻozi

Karimata boʻgʻozi — Kalimantan va Belitung o.lari oraligʻida. Jan. Xitoy dengizini Yava dengizi bilan bogʻlab turadi. Uzunligi 100 km, eng kambar joyi 210 km, eng sayoz joyi farvaterida 36 m gacha. Bir necha mayda orol va marjon riflari bor.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha boʻgʻozlar
Abduhakim Karimov

Abduhakim Karimovich Karimov (1944, Narpay tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Buxoro pedagogika institutining filol. fakultetini tugatgan (1970). 1970-yildan Konimex shaharchasidagi 9-, Buxoro shahridagi 20-,Narpay tumanidagi 1-, 1976-yildan Oqtosh shahridagi 2-maktabda rus tili va adabiyoti oʻqituvchisi. K. dars jarayonida taʼlimning noanʼanaviy usullaridan va texnika vositalaridan unumli foydalanadi.

Manbalar 

 
Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
1944-yilda tugʻilganlar
Amin Karimov

Amin Qahqorovich Karimov (15-mart 1936-yil, Buxoro — 16-mart 2006-yil, Buxoro) — dirijyor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1980). Toshkent konservatoriyasining gʻijjak sinfini tugatgan (1958). Buxoro teatri (1952—53) va Oʻzbek davlat filarmoniyasi (1955— 58) da sozanda; Buxoro musiqa maktabida (1959—65), Termiz musiqa bilim yurtida (1965—73, 1988—95) direktor; 1973—88-yillarda Surxondaryo viloyat musiqali drama teatrida direktor va bosh dirijyor. "Jon qizlar" (Boyseitov), "Sevmaganga suykanma" (N. Xalilov), "Oʻjarlar", "Momo yer" (I. Akbarov), "Vatan ishqi", "Nurxon" (S. Boboyev), "Qizil durrali nozik niholim", "Toshkentning nozanin malikasi" (M. Leviyev), "Maysaraning ishi" (S. Yudakov) kabi spektakllarga dirijyorlik qilgan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1936-yilda tugʻilganlar
15-martda tugʻilganlar
2006-yilda vafot etganlar
Jamol Karimov

Jamol Xudoyberdiyevich Karimov (1909.22.2 — Fargʻona — 1993.23.9,) — matematik olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1967); professor (1962). 1935-yilda Oʻzbekiston universitetini tugatgan. Fargona pedagogika instituti matematika kafedrasi mudiri (1940— 43), Toshkent Davlat Universiteti mat. kafedrasi dotsenti, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi matematika va mexanika institutida boʻlim boshligʻi (1943—50), Fargʻona pedagogika institutifizika-matematika fakulteti dekani (1950-yildan), matematik analiz kafedrasi mudiri (1962-yildan). Ilmiy ishlari chizikli boʻlmagan differensial tenglamalar nazariyasiga oid. Fargona pedagogika institutimatematika fakultetiga Karimov nomi berilgan (1994).

Manbalar 

Matematiklar
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1909-yilda tugʻilganlar
1993-yilda vafot etganlar
22-fevralda tugʻilganlar
23-sentyabrda vafot etganlar
Joʻra Karimov

Joʻra Karimov (1946.17.12, Qarshi tumani Yakkayogʻoch qishlogʻi) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1999). Qarshi pedagogika institutining fizika-mat, fakultetini tugatgan (1968). 1968-79 yillarda Qarshi tumanidagi 12- maktab, 1979-yildan 9-maktabda fizika oʻqituvchisi. Karimov fizika darsini oʻzi yasagan koʻrgazmali qurol asosida oʻtkazadi. Uning baholar koʻrsatkichi, elektr harakati koʻrgazmalari koʻrgazmali qurollar tanlovida sovrinli oʻrinni egallagan. Karimov yangi pedagogik texnologiyalar asosida fizika fanini oʻqitishda "konferensiya", "muloqot", "milliy oʻyinlardan foydalanish" kabi zamonaviy darslar orqali EHMlardan foydalangan holda oʻquvchilarga bilim berib kelmoqda.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
1946-yilda tugʻilganlar
17-dekabrda tugʻilganlar
Komiljon Karimov

Karimov Komiljon Qodirovich (tug‘. 9-sentabr, 1944), rassom, ganch va naqsh ustasi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1989). P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1967) va Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti (1973)ni tugatgan. 1967 yildan "Sharq guli" fabrikasida naqqosh, 1974-yildan Toshkent kulolchilik zavodida naqqoshlar brigadasi boshligʻi, 1987-yildan "Us to" birlashmasida rassom. K. anʼanaviy uslubda bezagan jamoat binolari, majmualarda ganch va yogʻoch oʻymakorligini uygʻunlashtirib ajoyib goʻzallik va joziba yaratdi, milliy anʼanalarni turfa xil yangi shakllar bilan boyitdi: Toshkent sirki (1974), Xalqlar doʻstligi saroyi, Toshkent metropolitenining "Xalqlar Doʻstligi bekati" (1976), Leypsig shahri (Germaniya)dagi "Oʻzbekistan" choyxonasi va b. ni anʼanaviy naqshlar bilan jozibali bezagan, meʼmoriy yodgorliklar (jumladan, Baroqxon meʼmoriy majmuasi, 1974 va b.) ni taʼmirlashda ustalar guruhiga boshchilik qilgan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Mirqodir Karimov

Mirqodir Abzalovich Karimov (1906.3.3 — Toshkent — 1979.26.12) — fitopatolog-mikolog olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1967), biol. fanlari doktori (1954); professor (1954). Oʻrta Osiyo universitetining qishloq xoʻjaligi fakultetini tugatgan (1931). Toshkent oʻsimliklarni himoya qilish texnikumida ilmiy boʻlim mudiri, Toshkent qishloq xoʻjaligi institutida dots., professor (1935—71), fitopatologiya kafedrasi mudiri (1972—79). Ilmiy ishlari beda zamburugʻ kasalliklari qoʻzgatuvchilarini aniqlash, gulli parazit oʻsimliklarga qarshi kimyoviy kurash usullarini ishlab chiqish, gʻoʻza, beda va b. ekinlarining kasalliklarini oʻrganishga bagʻishlangan. As: Gʻoʻza kasalliklari, T., 1975.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1906-yilda tugʻilganlar
1979-yilda vafot etganlar
26-dekabrda vafot etganlar
Muhammadjon Karimov

Muhammadjon Karimov (1919.20.6 — Toshkent — 1998.26.7) — xonanda, Oʻzbekiston xalq hofizi (1992). Dutor, tanbur chalishni, mumtoz ashula yoʻllarini dastlab otasi Karimbobo, Noʻʼmonqori hofizlardan, maqom yoʻllarini Toʻychi hofiz, Domla Halim kabi ustozlardan oʻrgangan. Oʻzbekiston sanoat kengashi qoshidagi ashula va raqs ansamblida yakkaxon xonanda (1935— 39), Xorazm viloyati teatri, Chorjoʻy oʻzbek teatri, Mirzachoʻl teatrlarida ashulachi va aktyor (1939—1942). 2- jahon urushi qatnashchisi (1942—44). Oʻzbekiston radioqoʻmitasining milliy musiqa ansambli (1944—45), "Maqom" ansamblida xonanda (1960-y.lari), Toshkent shahri turli musiqa maktablari va sanʼat muassasalarida yoshlarga anʼanaviy ashulachilik sirlarini oʻrgatgan. Repertuaridan maqom yoʻllari ("Dugoh", "Segoh", "Bayot 1 — U","Chorgoh" va b.), oʻzbek ashula va katta ashulalar ("Samarqand Ushshogʻi", "Toshkent Irogi", "Girya", "Naylarman", "Qalandar I, II", "Layli va Majnun", "Ulkim jonon", "Ayrilmasun" va b.), oʻzbek bastakorlari asarlari ("Sayyora", Hamza; "Raʼnolanmasun", Yu. Rajabiy; "Munojot", I. Ikromov; "Figʻonkim", A. Ubaydullayev va b.), shuningdek, oʻzi musiqa bastalagan qoʻshiqlar: "Kel, ey dilbar" (Mashrab), "Kaʼbam onam" (Ibrohim Adham), "Derlar" (Huvaydo) va b. oʻrin olgan. K. tiniq, kuchli va nihoyatda jozibali ovoz sohibi. Uning ijro uslubi oʻziga xos dardmandlik, yurakdan joʻshib aytish, chuqur falsafiy mazmun, har bir soʻzini aniq, dona-dona qilib aytish bilan ajralib turadi. K. ijro etgan ashulalari Toshkent gram-yozuv studiyasi tomonidan bir necha plastinkada chiqarilgan ("M. Karimov kuylaydi", 1969, 1980, 1983 va b.), Oʻzbekiston teleradiokompaniyasi tomonidan uning ijodiga bagʻishlangan 2 videofilm suratga olingan ("Muhammadjon Karimov kuylaydi", 1991; "Munojot", 1997).

Manbalar 

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari