MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kazaklar haykallari guruhi

"Kazaklar" haykallari guruhi ― Volgodonskning shimoli-gʻarbiy chekkasida joylashgan monumental kompozitsiyadir. Volga-Don yuk tashish kanalining 15-sonli shlyuzini bezab turadi. 1953-yilda meʼmor Leonid Mixaylovich Polyakov va haykaltarosh Georgiy Ivanovich Motovilov loyihasi boʻyicha qurilgan. RSFSR Vazirlar Kengashining 1960-yil 30-avgustdagi 1327-sonli qarori bilan yodgorlik davlat ahamiyatiga ega yodgorliklar qatoriga kiritilgan. „Kazaklar“ haykaltaroshlik guruhi Volgodonsk va Volgodonsk viloyatidagi federal ahamiyatga ega madaniy merosning yagona ob’ektidir. Kazaklar haykallari Ulug Vatan urushi davrida Kuban kazak otliqlari korpusi qoʻriqchilarining jasorati va umuman Don kazaklarining harbiy shon-shuhratini anglatadi.

Tavsif 
Haykaltaroshlik kompozitsiyasi Volga-Don yuk tashish kanalining oxirgi (No15) shlyuzining ikkala tomonida joylashgan ikkita ustunli minoradan iborat. Ularga chavandozlar haykallari oʻrnatilgan. Poydevorlar erta klassitsizm ruhida ishlangan, tepasi dila kamar bilan bezatilgan. Poydevorning kengligi 4,5 m. Memorial lavhadagi yozuvda shunday deyilgan.

Mundirdagi kazaklar, orqa oyoqlarida turgan, otlarda tasvirlangan. Kazaklardan biri qilichni silkitgan holda, ikkinchisi boshi ustida uzra ushlab turgan holda tasvirlangan. „Kazaklar“ haykali federal ahamiyatga ega madaniy meros ob’ektlari boʻlganligi sababli, yaqin hududda ushbu ob’ektning xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan iqtisodiy yoki boshqa faoliyatni amalga oshirish taqiqlanadi, bundan tashqari, har qanday maʼlumot yoki reklama stendlarini joylashtirish va oʻsimliklarni kesish ham taqiqlangan.

Manbalar 

Volgodonsk Yodgorliklari
Tartudagi Tosh koʻprik

Tosh koʻprik () — Estoniyaning Tartu shahridagi Emayigi daryosi boʻylab saqlanib qolmagan tosh koʻprik. Liflyandiyadagi birinchi tosh koʻprik, erta klassik davrning muhim meʼmoriy asari.

Tarixi 
Tosh koʻprik 1775-yilda general-gubernator Yuriy Yuryevich Broun tashabbusi bilan Tartudagi katta yongʻindan keyin qurilgan. Loyiha mualliflari — Iogann Zaklovski va I. Ts. Zigfriden. Koʻprik uchun toshlar ogʻir mehnat uchun Estoniyaga haydalgan Pugachev qoʻzgʻoloni ishtirokchilari tomonidan tarashlangan. Qurilish 1779-yilda boshlangan va 1784-yilda yakunlangan. Koʻprik 1784-yil 16-sentyabrdaishga tushurilgan.

Koʻprikning markaziy qismi antik davrni eslatuvchi zafar arkalari bilan bezatilgan . Koʻprik Tartu markaziy maydonidagi tarixiy ansambl tarkibining asosiy elementlaridan biri boʻlgan. Koʻprik maydonning uzunlamasına oʻqida joylashgan boʻlib, unga oʻziga xos tantanali kirish vazifasini oʻtagan.

1941-yil 9-iyulda chekinayotgan rus qoʻshinlari tomonidan koʻprik portlatilgan. Bugungi kunda uning oʻrnida yana bir koʻprik — Kaarsild turibdi.

Hozirda Tosh koʻprikni qayta tiklash rejalari mavjud.

Galereya

Manbalar 

alifbo bo'yicha yodgorliklar
 Tartu Ko'prigi
 yo'qolgan ko'priklar
1941 yilda vayron qilingan bino va inshootlar
 1784 yilda qurilgan ko'priklar
Estoniyaning kemerli ko'priklari
 Emayigi ko'prigi
Argʻimchoq yodgorligi, Eski Oskol

Urush bolalari uchun „Argʻimchoq“ yodgorligi — 2014-yilda Eski Oskolda ochilgan Ulugʻ Vatan urushi bolalariga bagʻishlangan haykaltaroshlik janridagi kompozitsiya.

Tarixi 
Eski Oskolda „Argʻimchoq“ yodgorligi Davlat Dumasi deputati Sergey Muravlenko tashabbusi bilan oʻrnatilgan. Uning maketi 2014yil yanvar oyida fuqarolarga taqdim etilgan. Loyiha Belgorod viloyati gubernatori Yevgeniy Savchenko va viloyat madaniyat boshqarmasi boshligʻi boʻlgan tanlov komissiyasi tomonidan tanlab olingan. Yodgorlik loyihasining muallifligi Moskva viloyati , Jukovskiy shahri jamoasiga tegishli („Lit Art“ ustaxonasi): haykaltaroshlar Zaxar Karamyan va Denis Melnikov, meʼmorlar Andrey Shipunov va Konstantin Ashixmin.

2014- yil 11-iyulda Eski Oskolning Makarenko mikrorayonida yodgorlikning tantanali ochilishi boʻlib oʻtgan. „Argʻimchoq“ haykaltaroshlik kompozitsiyasidagi ramziy qizil lentani Eski Oskol shahar okrugi maʼmuriyati boshligʻi Aleksandr Gnedix , Davlat Dumasi deputati Sergey Muravlenko va Eski Oskol shahar okrugi faxriylar kengashi raisi Vladislav Polkovnitsin kesishgan.

Tavsif 
Mitishi shahrida bronzadan quyilgan, balandligi uch metrdan bir oz koʻproq boʻlgan haykal kichik granit poydevorga oʻrnatilgan.

Kompozitsiya realistik janrda taqdim etilgan va ogʻir urush davridagi bolalikka tegishli tuygʻularga qaratilgan. Yodgorlik qayishtirilgan toʻpning tumshugʻiga bogʻlangan argʻimchoq shaklida yasalgan. Argʻimchoqda bir bolakay uchib oʻtiribdi, yonida katta o‘lchamli va eskirgan kiyimdagi bir qiz turibdi.

Manbalar 

 Eski Oskol Yodgorliklari
Kiikbaytam

Kiikbaytam — maqbara, Qaragʻanda viloyati Ulitau tumanida, Qora-Kengir daryosining oʻng qirgʻogʻida joylashgan meʼmoriy yodgorlik.

1946-yilda A. Margʻulon boshchiligidagi Markaziy Qozogʻiston arxeologik ekspeditsiyasi tomonidan oʻrganilgan. Xom gʻishtdan qurilishiga qaraganda, u XVIII—XIX asrlar yodgorliklariga tegishli.

Uning gumbazi firuza rangda.

Adabiyotlar 
 Kiikbaytam // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). — Almati: Qazaq ensiklopediyasi, 2005. — T. III. — ISBN 9965-9746-4-0. (CC BY-SA 3.0)

Manbalar 

Qozog'iston Maqbaralari
Qozog'iston arxitektura yodgorliklari
Qarag'anda viloyatining arxeologik joylari
 Ulytau tumani
Kitobi Dada Qoʻrqud yodgorligi, Boku

"Kitobi Dada Qoʻrqud" yodgorligi — oʻgʻuz xalq dostoni " Kitobi Dada Qoʻrqud "ga bagʻishlangan yodgorlik. Ozarbayjonning Boku shahrida joylashgan.

Tarixi 
„Kitobi Dada Qoʻrqud“ — turkiy qabilalarning bir guruhi, oʻgʻuzlarning qahramonlik haqidagi doston. Dostonda oʻgʻuz qahramonlarining zabt etilgan Kavkaz yerlarida oʻz hokimiyatini mustahkamlash uchun " kofirlar " bilan urushi haqida hikoya qilinadi. Dostonning uygʻunlashuvi Markaziy va Oʻrta Osiyoda sodir boʻlgan, ammo soʻngi shakli hozirgi Ozarbayjon hududida shakllangan. Dostondagi rivoyat va qoʻshiqlar XIII asr boshlarida yaratilgan boʻlib, saqlanib qolgan yozma yodgorliklar esa XV asrdan oldin tuzilgan deb hisoblanadi. 2018-yilda Ozarbayjon, Qozogʻiston va Turkiya nomidan YuNESKOning Insoniyatning nomoddiy madaniy merosi Reprezentativ roʻyxatiga kiritilgan.

Yodgorlik 
2007-yilda imzolangan „Monumental haykaltaroshlik yodgorliklari va meʼmoriy majmualar toʻgʻrisida“gi farmoyishga asosan Dada Qoʻrqud haykali oʻrnatish toʻgʻrisida buyruq berilgan. Qurilish va obodonlashtirish ishlari natijasida 6 gektar maydonda „Dada Qoʻrqud“ bogʻi barpo etilib, uning markazida haykal oʻrnatilgan. Yodgorlik muallifi Goʻrush Babayevdir. Yodgorlik 2013-yilda Boku shahrining Narimanov tumanida, Dada Qoʻrqud bogʻida oʻrnatilgan.

Yana qarang 

 Qoʻrqut bobomning kitobi

Manbalar 

Boku meʼmoriy yodgorliklari
Kollasyarvi yodgorligi

Kollasyarvi yodgorligi — Kareliyaning Suoyarvi viloyatidagi tarixiy yodgorlik majmuasi boʻlib, 1939-1940 va 1941-1944-yillardagi sovet-fin urushlarida halok boʻlgan sovet va fin askarlariga bagʻishlangan.

Yodgorlik Loymola qishlogʻi yaqinida, Suoyarvi shahridan 30 km gʻarbda, A131 avtomagistrali boʻylab joylashgan. Yodgorlik hududida 1939-1940-yillardagi (Kolle jangi), 1941 va 1944-yillardagi sovet va fin janglarida halok boʻlgan askarlarning 15 ta qabri topilgan. Qabrlarning bir qismi ommaviy qabrlardir.

Yodgorlik majmuasi hududi 3100 gektar maydonni egallagan boʻlib, uning atrofida tarixiy-madaniy ahamiyatga molik qoʻriqlanadigan yerlar zonasi yaratilgan.

1960-yillarda magistral yaqinida 1944-yil yozida bu yerda jang qilgan 65-Novgorod gvardiya otishma diviziyasining halok boʻlgan askarlari uchun yodgorlik (obelisk) oʻrnatilgan. 1990-yillarning oxirida, yodgorlik (obelisk) yonida Finlandiya hukumatining fin askarlariga yodgorlik belgisi oʻrnatilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Suoyyarvi hududida noyob yodgorlik majmuasi yaratilmoqda (2001).
 Harbiy-tarixiy festival "Kareliya chegaralari. Kollasjarvi (2005)
 „Kollasjarvi“ harbiy-tarixiy majmuasi 
 Harbiy-tarixiy qayta qurish „Kareliya chegaralari. Suoyarvi. 1940“ (2014)
 Kareliya Yodgorliklari
 Sovet-Finlandiya urushi yodgorliklari (1939-1940)
 Sovet-fin urushi yodgorliklari (1941-1944)
 Rossiyada Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari
 Rossiyada ommaviy qabrlar
 Suoyarvskiy tumani
Kobalt (III) ftorid

Kobalt (III) ftorid formulaga ega noorganik birikmadir . Gidratlari ham ma'lum. Suvsiz birikma gigroskopik jigarrang qattiq moddadir. U ftororganik birikmalarni sintez qilish uchun ishlatiladi.

Tegishli kobalt (III) xlorid ham ma'lum, ammo juda beqaror.  Kobalt (III) bromid va kobalt (III) yodid sintez qilinmagan.

Tuzilishi

Suvsiz 
Suvsiz kobalt triflorid rombedral guruhda kristallanadi, ayniqsa alyuminiy triftorid motiviga ko'ra, a=527,9 pm, a=56,97 °. Har bir kobalt atomi oktaedral geometriyada oltita ftor atomiga bog'langan, Co-F masofasi 189 pm. Har bir ftorid ikki tomonlama ko'prik liganddir.

Gidratlar 
Gidrat  ma'lum. Bu yaxshiroq tasvirlangan deb taxmin qilinadi .

Gidrat haqida xabar bor , izomorf

Olinishi 
Kobalt trifloridni laboratoriyada davolash orqali tayyorlash mumkin <span data-cx="[{&quot;adapted&quot;:true,&quot;partial&quot;:false,&quot;targetExists&quot;:true}]" data-mw="{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Chem2&quot;,&quot;href&quot;:&quot;./Andoza:Chem2&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;CoCl2&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwNg" typeof="mw:Transclusion">&nbsp;</span> 250 °C da ftor bilan:  

   +  3/2   →      +  

Ushbu oksidlanish-qaytarilish reaksiyasida, va  gacha oksidlanadi  va , mos ravishda, esa  ga kamayadi . Kobalt (II) oksidi (CoO) va kobalt (II) ftorid () ftor yordamida kobalt (III) ftoridga ham aylantirilishi mumkin. 

Murakkabni davolash orqali ham hosil qilish mumkin  xlor triflorid bilan  yoki brom triflorid .

Reaksiyalar 
 suv bilan reaksiyaga kirishib erkin kislorodni hosil qiladi:

 4 + 2 H 2 O → 4 HF + 4 Co + O 2

U ftorid tuzlari bilan reaksiyaga kirishib, anionni [CoF 6 ] 3− hosil qiladi, bu ham yuqori spinli, oktaedral kobalt (III) markaziga ega.

Ilovalar 
CoF3 kuchli ftorlashuvchi moddadir u uglevodorodlarni perftorouglerodgacha qaytradi:

 2 + RH → 2Co + RF + HF

Co qo'shimcha mahsulotdir.

Bunday reaktsiyalar ba'zan qayta tashkil etish yoki boshqa reaktsiyalar bilan birga keladi. Tegishli reaktiv KCoF 4 ko'proq selektivdir.

Gazsimon  
Gaz fazasida, o'zining asosiy holatida tekis bo'lishi uchun hisoblangan va 3 marta aylanish o'qiga ega (simmetriya belgisi D3h). ionining asosiy holati 3d6 5D. Ftorid ligandlari bu holatni energiya tartibida 5A', 5E" va 5E' holatlariga ajratadi. Birinchi energiya farqi kichik va 5E" holati Jahn-Teller effektiga bo'ysunadi, shuning uchun asosiy holatga ishonch hosil qilish uchun bu ta'sirni hisobga olish kerak. Energiyani pasaytirish kichik va energiya tartibini o'zgartirmaydi. Bu hisob hisoblangan energiya yuzalaridan foydalangan holda Jahn-Teller effektini birinchi davolash edi.

Manbalar

Havolalar 

 Milliy ifloslantiruvchi moddalar inventarizatsiyasi - Kobalt faktlar varaqasi
 Milliy ifloslantiruvchi moddalar inventarizatsiyasi - Ftorid va birikmalar ma'lumotlar varag'i
Co (III) birikmalari
Biz Stone

Christopher Isaac „Biz“ Stone (1974-yil 10-martda tugʻilgan)) — Twitter asoschilaridan biri va kreativ direktori, shuningdek, Xanga, Blogger, Odeo va Obvious ni yaratish va ommaga taqdim etishda qatnashgan. Blog yuritish faoliyati haqida ikta kitobi nashr etilgan: „Blogging: Genius Strategies for Instant Web Content“  (New Riders, 2002) va „ Who Let The Blogs Out?“ (St Martins, 2004).

Biz Stoun  TIME  jurnalining maʼlumotlariga koʻra dunyodagi eng nufuzli shaxslardan  biri, Inc maʼlumotlariga koʻra oʻn yillikning koʻzga koʻringan tadbirkori. Magazine@  va Vanity Fair  roʻyxatidagi „Dunyodagi eng nufuzlu 10 kishi“dan biri hisoblanadi.

Jek Dorsi va Stoun Twitter prototipini taxminan ikki hafta ichida yaratganlar.  Stoun Kaliforniyaning Berkli shahrida istiqomat qiladi.  Massachusets shtatining Uelsli shahridagi Uellsli oʻrta maktabini tamomlagan.Vegan hisoblanadi

2015-yilda nashr etilgan va dunyoning koʻplab tillariga tarjima qilingan „Dadil boʻl! Twitter asoschisidan buyuk ishlafni amalga oshirish uchun maslahat“ nomli shaxsiy rivojlanishga oid asar muallifi hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 

 Biz Stone veb-sayti
 
 Biz Stone savol-javob, Boston Globe jurnali bilan
 Biz Stoun Malkom Gladvellning Twitterni tanqidiga javob berdi

AQSh dasturchilari
San-Frantsiskoda tug'ilgan
Twitter Xodimlari
Ijtimoiy media asoschilari
Dastur muhandislari
Kompyuterlar haqida kitob mualliflari
AQSh XXI asr yozuvchilari
Alifbo tartibida Yozuvchilar
AQSh texnik yozuvchilari
AQSh muhandislari
Alifbo tartibida muhandislar
Massachusets shtatidagi Boston universiteti bitiruvchilari
Amerikalik dasturchilar
Axborot etikasi

Axborot etikasi — axborot texnologiyalarini ishlab chiqish va qoʻllash bilan bogʻliq holatlarda yuzaga keladigan axloqiy muammolarni oʻrganadigan fan. Axborot etikasi kompyuter etikasi va axborot falsafasi bilan bogʻliq.

Axborot axloqiy dilemmalari "axborot jamiyati"da muhim ahamiyat kasb etadi. Hozir ham axborot texnologiyalari mualliflik huquqini himoya qilish, intellektual erkinlik, mas’uliyat va xavfsizlik bilan bogʻliq asosiy inson huquqlariga taʼsir qiladi. Axborot etikasi axborotga egalik qilish, foydalanish, maxfiylik, xavfsizlik va umumiylik masalalarini hal qiladi.

Adabiyotlar 

 Adam D. Moore ed (2005). «Information Ethics: Privacy, Property, and Power», University of Washington Press.
 Richard A. Spinello and Herman T. Tavani (eds.) (2004). Readings in Cyberethics, second ed. Mass.: Jones and Bartlett Publishers.
 Herman T. Tavani (2004). Ethics & Technology: Ethical Issues in an Age of Information and Communication Technology. New Jersey: John Wiley and Sons, Inc..
 Díaz Nafría  J.M. at al. (2016) Interdisciplinary Elucidation of Concepts, Metaphors, Theories and Problems Concerning INFORMATION – glossariumBITri. P. 223.

Yana qarang 
 Axborot ekologiyasi
 Kiberetika
 Kompyuter etikasi
 Amaliy etika
 Sunʼiy intellekt falsafasi
 Etika
 amaliy etika bo'limlari
 axborot jamiyati
axloq qoidalari
Kanko-maru

Kanko-maru (yap. 観光丸 Kanko:-maru) — Yaponiya tomonidan taklif qilingan, vertikal uchish va qoʻnish imkoniyatiga ega boʻlgan, oʻzida bir bosqichli raketa tashuvchi va uchuvchi tomonidan boshqariladigan kosmik kemani birlashtirgan, koʻp marta foydalanishga moʻljallangan kosmik transport tizimi.

Orbitaga milliy universal vosita sifatida yuk va ekipajni olib chiqish, shuningdek turizm (jumladan yoʻlovchilarni orbital mehmonxonalarga yetkazish) va suborbital qitʼalararo yoʻlovchilarni avialaynerlardan sezilarli darajada tezroq tashish uchun moʻljallangan koʻp martalik istiqbolli ilgʻor tizim loyihasi 1993-yilda Yaponiyaning raketa jamiyati va „Kavasaki“ kompaniyasi tomonidan taklif etilgan. Loyiha oʻsha vaqtlar uchun texnologiya jihatdan xavflilik darajasi kamroq, anʼanaviy raketa tashuvchida uchiriladigan koʻp martalik HOPE kosmoplani loyihasi amalga oshirilishi munosabati bilan Kosmosni tadqiq etish milliy agentligi (NASDA), hozirgi Yaponiya aerokosmik tadqiqotlar agentligi (JAXA) tomonidan qabul qilinmadi, HOPE ham keyinchalik texnik va iqtisodiy qiyinchiliklar bois boshqariladigan milliy kosmik dasturlarni nomaʼlum muddatga kechiktirish qarori (Yaponiyaning „Kibo“ moduli va Xalqaro kosmik stansiya uchun HTV „Kontori“ yuk kemalaridan tashqari) tufayli amalga oshirilmay qoldi (2003-yilda bekor qilindi).

Loyihaga Edo davrida qurilgan va bugʻ bilan ishlaydigan birinchi yapon harbiy kemasi xotirasiga Kanku-maru deb nom berilgan.

Anʼanaviy qanotli, koʻp martalik aviatsion-kosmik tizimlarning aksariyatidan farqli oʻlaroq, loyihada vertikal uchish va qoʻnish, qurilmaning past qismidagi aylana boʻylab tirgaklar bilan joylashtirilgan reaktiv dvigatellardan foydalangan holatda qoʻnish taklif etilgan. U ishga tushirish jarayoni jihatidan Amerika hukumati tomonidan bekor qilingan „Venture Star“ loyihasiga oʻxshab ketadi, uchish va qoʻnish jihatidan esa Amerikaning amalga oshmay qolgan xususiy ROTON loyihasini yodga soladi.

Tizim raketa texnikalari uchun noodatiy boʻlgan keng tuxumsimon shaklga ega boʻlib, balandligi 23,5 m, diametri esa 18 m ni tashkil qiladi. Tizimning uchish ogʻirligi — 550 tonna, Yer orbitasining pastki qismiga olib chiqiladigan foydali yuk ogʻirligi 4 tonna yuk yoki 50 kishini tashkil qiladi. Tizimni boshqaruvchi ekipaj va yoʻlovchilar uning yuqori qismidagi aylana boʻylab illyuminatorlarga ega boʻlgan keng boʻlimga joylashadilar.

Loyiha qiymati 1995-yilda 28 milliard dollarga baholangan.

Yana qarang 
 UMID
 Fuji (kosmik kema)
 ROTON
 Venture Star

Havolalar 
 Encyclopedia Astronautica. Kankoh Maru 
 
 
 kosmik qayta foydalanish mumkin
 uchuvchi kosmik
 kosmik turizm
 Yaponiya Kosmonavtika
 astronavtikada amalga oshirilmagan loyihalar
Kendzi Kasaxara

Kendzi Kasaxara (yap. 笠原 健治, 1975-yilda 6-dekabrda Yaponiyaning Osaka provinsiyasi Minoo shahrida tugʻilgan) — mashxur  Mixi ijtimoiy tarmogʻiga asos solgan yapon tadbirkori.  Hozirda Kendzi Kasaxara Yaponiyaning eng boy odamlari roʻyxatida 37-oʻrinni egallab turibdi.

Xronologiya 
1997-yil: (21-yosh)

 Ish qidirish boʻyicha maʼlumot beruvchi Find Job nomli veb-sayt yaratdi.

1999-yil: (23-yoshda)

 eMercury Inc kompaniyasiga asos soldi.

2004-yil: (28-yoshda)

 Mixi ijtimoiy tarmogʻini ommaga taqdim etdi.

2008-yil: (32-yoshda)

 Kendzi Kasaxara Yaponiyaning 40 ta eng boy insonlari roʻyxatida 37-oʻrinni egalladi. Amerikaning moliyaviy-iqtisodiy jurnali Forbes uning moliyaviy ahvolini 740 million dollar deb baholadi.

Manbalar

Yana qarang 
 Mixi

Havolalar 
 Официальный сайт Mixi
 Интервью на CNN 19 декабря 2007 года

Kishilar
Yashayotgan insonlar
1975-yilda tugʻilganlar
6-dekabrda tugʻilganlar
Ijtimoiy media asoschilari
Bakal mayogʻi

Bakal mayogʻi — Qrim yarimorolining Shimoliy-gʻarbiy qismida Steregushee qishlogʻidan uzoq boʻlmagan joyda bakal tilining qumloq burunida joylashgan mayoq. Dengiz poʻrtanalari taʼsiri ostida tilning uchi asta-sekin surilib bordi, mayoq esa oʻzining beton asosida qoʻzgʻalmasdan qoldi. 2000-yillarda til shunchalik surildiki, mayoq dengizda qirgʻoqdan 120 metrga yaqin masofada boʻlib qoldi. 2010-2011 yillar qishidagi kuchli poʻrtanalar burunni orolga aylantirib, tilning qumloq strelkasini butunlay yuvib ketdi.

Bakal mayogʻi — mamlakat Rossiya/Ukraina qumloq burun (bakal tili) amaldagi. Mayoq Karkinit koʻrfazida uzoqdan koʻrinadigan qumloq burun va u bilan bir qatorda bakal sayozligi mavjudligi toʻgʻrisida ogohlantirish uchun moʻljallangan edi.

Hozirgi vaqtda mayoq ishlamayapti va kunning yorugʻvaqtida koʻrinadigan orientir va tun vaqtida, shuningdek tumanlar va koʻrish cheklangan vaqtda radiopelengator yordamida aniqlanadigan orientir hisoblanadi.

Manbalar 

Qrim Mayoqlar
qora dengiz chiroqlari
Oʻzbekiston koʻllari

Oʻzbekiston Respublikasida 509 ta koʻl va suv omborlari mavjud boʻlib, ulardan 426 tasining maydoni 1 km² dan kam. Maydoni 10 km² dan kattaroq boʻlgan koʻllar soni 32 ta, 50 km² dan ortiq 12 ta koʻl mavjud. Oʻzbekiston hududida koʻllar bir maromda tarqalmagan. Gʻarbiy Oʻzbekistonga 42% toʻgʻri keladi, shimolda - 34%, boshqa hududlarda atigi 24%. Sirdaryo va Amudaryo sohillarida, Xorazm vohasi va Amudaryo deltasida juda koʻp koʻllar joylashgan. Oʻzbekiston koʻllarining umumiy maydoni 9673,20 km² ga yetadi. Suvning umumiy hajmi 47 km³. Oʻzbekiston koʻllarini joylashishiga qarab ikki turga boʻlish mumkin: togʻ koʻllari, pasttekislik koʻllari.

Togʻli hududlarda koʻllarning joylashishi iqlim va morfologik va gidrografik xususiyatlar bilan bogʻliq, chunki togʻlar daryolar oqimini hosil qiluvchi namlik akkumulyatori boʻlib xizmat qiladi. Togʻlarda ham qulay geomorfologik va geotektonik qulay sharoitlar mavjud. Togʻ koʻllariga misol sifatida Ixnach, Badak, Shabirkoʻl, Urungach, Koʻksu daryosidagi koʻllar va boshqalarni keltirsa boʻladi. Koʻllarning eng koʻp soni 2000-3000 m balandlikda joylashgan. Togʻ koʻllari kelib chiqichi odatda toʻgʻon yoki muzlik-morenali. Togʻli koʻllar toza, chuchuk suvning potentsial manbaidir.

Pastekislik koʻllari daryo burmalarida va sugʻoriladigan yerlar atrofida joylashgan. Soʻnggi paytlarda tekislik zonasining barcha koʻllari kollektor-drenaj suvlarining ifloslanishi ta'sirida. Pasttekislik koʻllarining tipik vakillari: Arnasoy, Dengizkoʻl, Sudoche, Zarafshon koʻllar tizimi  va Qashqadaryoning patki qismidagi koʻllar.

Fotogalereya

Havolalar

Manbalar 

 http://deartravel.ru/5808-ozera-uzbekistana.html  Архивная копия 
Oʻzbekiston koʻllar
Sovgʻa sifatida taassurotlar

Sovgʻa sifatida taassurotlar ― birinchi marta 1990-yilda Buyuk Britaniyada tashkil etilgan va hozirda yiliga 253 million dollar mablagʻ aylanmasi bilan sovgʻa sanoatining eng tez rivojlanayotgan segmentlaridan biri hisoblanadi (2007). Moddiy sovgʻalardan farqli oʻlaroq, bu turdagi takliflar parashyutdan sakrash, uzumzorlar boʻylab sayr qilish yoki avtokrossda qatnashish kabi yanada dinamik imkoniyatlarni taklif qiladi. Tajribali sertifikat kompaniyalari odatda xizmat koʻrsatuvchi provayderlar va oxirgi mijoz oʻrtasida vositachi sifatida ishlaydi.

„Sovgʻa sifatida taassurotlar“ning turlari 

 Sarguzasht — parashyutdan sakrash, baydarkada uchish, deltaplanda uchish, daryo raftingi.
 Haydash — ralli, poyga turniri, noyob mashinani haydash.
 Tatib koʻrish — sharob, sigaralar, gurman pishirish kursi.
 Atrof-muhit bilan yolgʻiz — shahar boʻylab skuterda sayr qilish, kitlarni tomosha qilish.
 Yoshartirish protseduralari — SPA, pilates, tosh massaji.
 Sayohat — dam olish kunlarida sayohat qilish, golf oʻynash.
 Musiqa — karaokeda kuylash.

Tarix 
Ushbu sohaning asoschisi Buyuk Britaniyaning „Red Letter Days“ kompaniyasi boʻlib, u ajoyib muvaffaqiyatga erishdi va virtual bankrotlik tufayli oʻz faoliyatini toʻxtatdi.  „Red Letter Days“ Reychel Elno ismli britaniyalik tadbirkor tomonidan yaratilgan. Taxminlarga koʻra, unga „tajriba sovgʻasi“ gʻoyasi otasiga  Angliya kriket jamoasi oʻyiniga  sovgʻa sifatida chiptalarni taqdim etishning gʻayrioddiy usulini qidirgandan keyin kelgan. „Red Letter Days“ mashhurligi orqali Elno Ernst & Young marosimida 2002-yilning eng yaxshi tadbirkori mukofotiga sazovor boʻldi.  Bundan tashqari Reychel BBCTV telekanalidagi „Ajdaho uyi“ teleserialida rol oʻynadi.

„Red Letter Days“ muvaffaqiyatini takrorlashga urinib, tajribali sovgʻa kompaniyalari Yevropada paydo boʻla boshladi va sanoatning eng yirik korxonalaridan biri „Red Balloon“ 2001-yilda Avstraliyada tashkil etilgan.

„Sovgʻa sifatida taassurot“ Yevropa va Avstraliyada mashhurlik choʻqqisida boʻlsa-da, AQShda doʻstlar va yaqinlaringizni xursand qilishning bunday usuli faqat 2004-2005-yillarda talab qilina boshlandi.  Qoʻshma Shtatlardagi sanoatning eng mashhur nomlari: „Great American Days“ (2004), „Cloud 9 Living“ (2005), „Xperience Days“ (2004) va „Excitations“ (2004). Bu korxonalarning barchasi bugungi kungacha faoliyat yuritib, aholiga oʻzining noodatiy xizmatlarini taklif qilmoqda.

Rossiyada bu toifa birinchi marta 2006-yilda taqdim etilgan.

Manbalar 

 biznes texnologiyalari
 Savdo
 Sovg'a