MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Alvand toʻgʻoni

Alvand toʻgʻoni — Alvand daryosida, Xanaqinning janubi-sharqida, Iroq-Eron chegarasidan  uzoqlikda joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon uzunligi , balandligi  boʻlgan loy yadroli gidroponik toʻgʻondir. Toʻgʻon koʻlidagi suv saqlash hajmi , koʻlning sirt maydoni ni tashkil qiladi.

Tarixi 
Toʻgʻon 2013-yil boshida ishlay boshladi. Toʻgʻonning vazifasi Xanaqinni daryoning yuqori qismidan keladigan sel va shiddatli oqimdan himoya qilishdir. Toʻgʻon suvi qishloq xoʻjaligi loyihalarida, ichimlik suvi sifatida, ayniqsa, yoz faslida foydalaniladi. Ortiqcha suv Hemrin toʻgʻoniga quyiladi. Toʻgʻonning poydevori 2010-yilda quyilgan. Toʻgʻonni General Rafidain kompaniyasi qurgan. Toʻgʻon 2013-yilda ochilgan va qiymati 28 milliard dinordan oshgan.

Toʻgʻon qulashi 
2014-yil oxirida bu hududda zilzila sodir boʻlganidan keyin koʻplab mish-mishlar tarqaldi. Ularning eng muhimi toʻgʻonning qulashi haqida boʻlib, bu mish-mishlar odamlarni suv bosishidan qochish uchun balandroq joylarga borishga undadi. Biroq, keyinchalik bu asossiz mish-mish ekani maʼlum boʻldi.

Manbalar 

 Iroqda suv taʼminoti va kanalizatsiya
Iroqdagi toʻgʻonlar
Diyala muhofazoti
2013-yilda qurilishi bitgan toʻgʻonlar
Alvand toʻgʻoni koʻli

Alvand toʻgʻoni koʻli shimoliy Iroqning Diyala muhofazotida joylashgan Xanaqin shahridagi koʻl. Koʻl Alvand toʻgʻoni va Diyaladan janubi-sharqda Eron Respublikasi bilan xalqaro chegaragacha boʻlgan toʻgʻon atrofidagi inshootlar qurilganidan keyin paydo boʻlgan.

Oʻlchami 
Alvand koʻli Diyaladagi uchinchi yirik koʻl boʻlib, Xanaqin tumani va uning chekka hududlarini ichimlik suvi bilan taʼminlash va ekinlarni sugʻorish uchun xizmat qiladi.

Manbalar 

Iroq koʻllari
Xanaqin
Hemrin toʻgʻoni

Hemrin toʻgʻoni — Iroqning Bagʻdod shahridan 100 km shimoli-sharqda joylashgan Diyala daryosidagi toʻgʻon. Toʻgʻonning asosiy vazifasi suv toshqini oldini olish, sugʻorish va gidroenergetika ishlab chiqarishdir. Undagi elektr stantsiyasi 50 MVt quvvatga ega. Toʻgʻon va unga biriktirilgan elektr inshooti 1976—1981-yillarda oʻsha paytdagi Yugoslaviya kompaniyasi GIK Hidrogradnja (Sarayevo, hozirgi Bosniya-Gersegovina) tomonidan qurilgan. Barcha jihozlar (darvozalar, turbinalar, generatorlar) oʻsha paytdagi Yugoslaviya kompaniyalaridan yetkazib berilgan.

Suv ombori (hozirgi Hamrin koʻli) toʻla boshlagach, toshqin xavfi ostida qolgan arxeologik obyektlarni qazish uchun katta arxeologik qutqaruv operatsiyasi oʻtkazilgan. Ushbu operatsiya doirasida qazilgan joylarga Tell Madhur, Tell Rashid, Tell Saadiya va Tell Abada kiradi.

Manbalar 

Iroqdagi toʻgʻonlar
Iroqdagi gidroelektr stansiyalar
Qurilishi 1981-yilda yakunlangan toʻgʻonlar
Diyala daryosidagi toʻgʻonlar
Iroqda 1981-yilda tashkil etilganlar
1981-yilda qurib bitkazilgan energetika infratuzilmalari
Xanke

Xanke  (Shuningdek, Xanik yoki Xanek tarzida ham yoziladi, ) Kurdiston mintaqasidagi Dohuk muhofazotining Simele tumanida joylashgan shaharcha. Shahar Dohukdan taxminan  janubi-gʻarbda joylashgan.

Xankeda yazidiylar istiqomat qiladi.

Manbalar 

Dohuk muhofazotidagi aholi manzilgohlari
Iroqdagi yazidiy aholi manzilgohlari
Xosr daryosi

Xosr daryosi (, Nahr al-Xosr) Dajla daryosining irmogʻi bo'lib, Shimoliy Mesopotamiyadagi qadimgi Nineviya shahrining markazidan oqib oʻtgan. Sanxerib hukmronligi davrida Xosr daryosidan suv toshqinining oldini olish uchun qirgʻoqlari boʻylab devorlar qurilgan.

Yana qarang 
 Nineviya
 Dajla daryosi

Manbalar 

Ossuriya geografiyasi
Sobiq daryolar
Dajla daryosi irmoqlari
Kifri tumani (Diyala muhofazoti)

Kifri tumani () Iroqdagi Diyala muhofazotining olti tumanidan biri. Maʼmuriy markazi Kifri shahri. 2003-yil holatiga koʻra, aholisi soni 42,010 nafar. 

Tuman hududi masalasi Sulaymoniya muhofazoti bilan bahsli. Tuman de facto Sulaymoniya muhofazoti tarkibiga kirsa-da, rasmiy ravishda Diyala muhofazoti tarkibida.

Manbalar 

Diyala muhofazoti tumanlari
Iroq Kurdistoni geografiyasi
Iroq geografiyasi
Kirkuk tumani

Kirkuk tumani (, ) Iroqning Kirkuk muhofazoti tarkibidagi tuman. Maʼmuriy markazi Kirkuk shahri. 

Tuman Dibis, Daquq va Havija kabi uch tuman bilan chegaradosh.

Manbalar 

Kirkuk muhofazoti tumanlari
Mukaradib

Mukaradib yoki Makr al-Sib () Iroqdagi qishloq. Suriya bilan chegara yaqinida joylashgan.

Manbalar

Havolalar 
 http://www.guardian.co.uk/international/story/0,,1223563,00.html

Al-Anbar muhofazotidagi aholi manzilgohlari
Mutanna muhofazoti

Mutanna muhofazoti ( Al Mutannā) yoki Al Mutanna viloyati Iroqdagi muhofazot. 7-asrda yashagan arab generali Mutanna ibn Xorisa nomi bilan atalgan. Muhofazot mamlakat janubida, Saudiya Arabistoni va Quvayt bilan chegarada joylashgan. Maʼmuriy markazi Samava shahri boʻlib, shahar Iroqdagi eng yuqori qashshoqlik darajasi – 52%ga ega.

Tarixi 
Muhofazot 1976-yilgacha hozirgi Najaf va Qodisiyya muhofazotlarini oʻz ichiga olgan Divaniya muhofazoti tarkibiga kirgan. 

Samava, ehtimol, Iroq nomining ham manbasi boʻlgan qadimgi Shumer – Bobil shahri Uruk (oromiycha: Erech)ga juda yaqin joylashgan. Salavka Salavkiylar davlatiga asos solganidan keyin Bobil tanazzulga uchrab, Uruk Bobil janubidagi eng yirik shaharga aylandi. Uruk nomi Bobiliyga (Bobiliya) oʻzgardi. Shahar sobiq poytaxtdan koʻra uzoq vaqt, milodiy 7-asrgacha, saqlanib qolgan.

1991-yil fevral oyida bu yerda Fors koʻrfazi urushi davomida tarixdagi eng yirik tanklar janglaridan biri boʻlmish Norfolk jangi boʻlib oʻtgan.

Demografiya

Muhofazot hukumati 
Gubernator: Ahmad Manfiy Jude
Gubernator oʻrinbosari: Sami al-Hassaniy
Al-Mutanna muhofazot kengashi raisi: Abdulatif al-Hassaniy

Manbalar 

Mutanna muhofazoti
Iroq muhofazotlari
Nahr Umr koni

Nahr Umr koni — Iroqning Basra shahridan shimolda joylashgan neft koni. Nahr Umr koni 6,6 milliard barrel qayta tiklanadigan zahiraga ega ekanligi isbotlangan. Neft koni 1948-yilda Iraq Petroleum Companyning hamkori Basra Petroleum Company tomonidan topilgan.

Yana qarang 

 Basra

Manbalar 

Iroq neft konlari
Yangi Bagʻdod

Yangi Bagʻdod yoki Bagʻdod al-Jidida () Iroq poytaxti Bagʻdoddagi oʻnta maʼmuriy tumandan biri. Tumanda toʻqqizta mahalla maslahat kengashi (MAK) va bitta tuman maslahat kengashi mavjud. Tuman shahar markazidan sharqda joylashgan. Bu tuman nomi 9 Nissan yoki Tisa Nissan deb oʻzgartirilgan. Nissan – bu aprel oyining nomi. Biroq, koʻpchilik iroqliklar bu yangi nomdan (9 Nissan) foydalanmaydi. Shuningdek, 7 Nissan deb ham nomlanadi.

Manbalar

Havolalar 
 New Baghdad on Google maps
 Washington Post interview with LTC Kevin Farrell

Bagʻdoddagi administrativ tumanlar
Bagʻdoddagi mahallalar
Kaʼb ibn Zuhayr

Kaʼb ibn Zuhayr () – VII asrda yashab ijod etgan arab shoiri va islom paygʻambari Muhammadning zamondoshi.

Kaʼb ibn Zuhayr islom dinining soʻnggi paygʻambari Muhammad maqtab yozilgan „Bānat Suʿād“ qasidasining muallifi. Ushbu asar arab tilidagi birinchi madh etib yozilgan qasida boʻlgan. Sheʼr Muhammad paygʻambarning libosi – burda haqida yozilgan. Kaʼb ibn Zuhayr islomni qabul qilganidan keyin Muhammadning oldida shu sheʼrni oʻqib beradi. Paygʻambar sheʼrdan shu qadar taʼsirlanadiki, kiyimini yechib, shoirning ustiga oʻrab qoʻyadi. Ayrim maʼlumotlarga koʻra, Muhammadning madh etib yozilgan ushbu burdasi yodgorlik sifatida saqlanib qolgan. Muhammad paygʻambar al-Busiriyga tushida, Kaʼb ibn Zuhayrga esa oʻngida oʻz libosini kiydirgan boʻlsa-da, burda haqida yozilgan Kaʼb ibn Zuhayrning qasidasi imom al-Busiriy yozgan asar kabi mashhur emas.

Hayoti 
Kaʼb Ibn Zuhayr bolaligidan sheʼr yozishni boshlagan. Otasi ham oʻsha davrning taniqli shoirlaridan biri boʻlgan va toki fikri va nutqi mustahkamlanmagunga qadar oʻgʻliga sheʼr yozishni taʼqiqlab qoʻygan. Shunga qaramay, ibn Zuhayr sheʼr yozishda davom etadi. Bir kuni ota oʻgʻlini sinovdan oʻtkazadi, ibn Zuhayr ushbu sinovdan muvaffaqiyatli oʻtadi va nihoyat, otasi Kaʼbga sheʼr yozishga ruxsat beradi. Sheʼrlar mashq qilishda davom etgan ibn Zuhayr oʻz davrining taniqli shoiriga aylanadi.

Islomni qabul qilishi 
Asta-sekinlik bilan kishilar islomni qabul qilib, musulmon boʻlayotgan davrda, Kaʼb va uning akasi Bujayr ham paygʻambar Muhammadning oldiga boradi, lekin birdan Kaʼbning niyati oʻzgaradi va ortiga qaytadi. Akasi Bujayr esa Muhammadning islomni qabul qiladi va musulmon boʻladi. Kaʼb akasining islomni qabul qilganidan xabar topgach, u va Muhammad haqida kinoyali sheʼr yozadi. Bundan xabar topgan Muhammad paygʻambar Kaʼb ibn Zuhayrga jazo eʼlon qiladi. Shunda ukasi Bujayr Kaʼbga Muhammadning istigʻforini soʻrashni maslahat beradi. Avvaliga Kaʼb akasining gapiga quloq solmay, bu masalada boshqalardan yordam soʻray boshlaydi. Ammo keyin xalifa Abu Bakr Siddiq orqali Muhammadning huzuriga kirishga izn oladi va islomni qabul qiladi. Oʻsha vaqtda Kaʼb ibn Zuhayr birinchi madhiya asar „Bānat Suʿād“ni oʻqiydi.

Sheʼriyat 
Kaʼb ibn Zuhayrning otasi ham mashhur shoir boʻlganligi sababli yoshligidan sheʼriyat muhitida katta boʻladi. Shu bois kichikligidanoq sheʼr yoza boshlaydi va kelajakda mashhur shoirga aylanadi. Tanqidchi Xalful Ahmarning aytishicha, agar Zuhayr mashhur boʻlgan bir sheʼrini yaratmaganida, uni oʻgʻli Kaʼbdan ham mashhur shoir deb hisoblashmagan boʻlar edi. Yana bir munaqqidning aytishicha, agar Kaʼb ibn Zuhayr oʻtkir tilda sheʼr yozmaganida, otasidek buyuk shoir boʻlishi mumkin edi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Penzer, Norman Mosley. „The Harem“, Chapter XI
 The Burda of Hadrat Kaʼb bin Zuhair
Sahobalar
An-Numaniya

An-Nuʼmānīya () Iroqdagi Dajla daryosi boʻyida, Bagʻdoddan taxminan  janubi-sharqda, Vosit muhofazotida joylashgan shahar. Bu shaharda Iroq armiyasi uchun toʻrtta milliy oʻquv markazlaridan biri joylashgan.

Bu shaharda, shuningdek, Husayn rejimi davrida Yugoslaviya pudratchisi boʻlgan Mostogradnja tomonidan qurilgan baza ham joylashgan. Iroq urushi boshlangandan soʻng, 2004-yil 1-sentyabrda baza maqsadi oʻzgartirilib, yangi chaqirilganlar uchun oʻquv bazasi sifatida faoliyat yuritgan hamda Iroq Intervensiya kuchlarining uchta batalyoni – Iroq armiyasining isyonga qarshi qanoti uchun shtab-kvartira vazifasini bajargan.

Tarixi 
An-Nuʼmoniya mintaqani boshqargan Nuʼmon III ibn al-Munzir sharafiga nomlangan. Shaharda Mutanabbiyning qabri joylashgan.

Nuʼmoniya oʻrta asrlarda muhim shahar boʻlgan. U Dajlaning gʻarbiy sohilida, Jabbul shahri roʻparasida joylashgan boʻlib, Yuqori Zab tumanining markazi boʻlgan. Shahar bozorida Juma masjidi boʻlgan. Ibn Rusta taʼkidlaganidek, Nuʼmoniya oʻzining Hiradagi gilamlari tufayli mashhur boʻlgan. 1300-yillarda Hamdalloh Mustavfiy Nuʼmoniyani xurmozorlar bilan oʻralgan obod shahar deb taʼriflagan. Shahar yaqinida Dayr Hizqil nomli monastir boʻlib, u yerda rohiblar ruhiy kasallarni davolashgan.

An-Numaniya aerodromi 
Globalsecurity.org maʼlumotlariga koʻra, „Numaniya aviabazasi Iroq janubida, Bagʻdoddan taxminan 294 kilometr janubda joylashgan. Aerodromda  uzunlikdagi yagona uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. An-Nuʼmaniya aviabazasi 17 kvadrat kilometr maydonni egallaydi va 18 kilometrlik xavfsizlik perimetri bilan himoyalangan.“

Manbalar

Adabiyotlar 

Vosit muhofazotidagi aholi manzilgohlari
Iroqning tuman markazlari
Penjven tumani

Penjven tumani (; ) Iroqning Kurdiston mintaqasidagi Sulaymoniya muhofazotida joylashgan tuman. Eron — Iroq urushi paytida hududning koʻp qismi havo hujumlari natijasida vayron boʻlgan, tumandagi minglab odamlar koʻchirilgan. „Penjven“ nomi kurdcha „Penj“ va „Jven“ soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlib, mintaqada shakllangan beshta kurd-yahudiy aholi punktlari taʼsirida paydo boʻlgan nom hisoblanadi. Penjven oʻzining yam-yashil oʻrmonlari, togʻlari va turizm uchun moʻljallangan buloqlari bilan mashhur.

Yana qarang 
 Kurdiston
 Iroq Kurdistoni

Manbalar 

Sulaymoniya muhofazoti tumanlari
Pshdar tumani

Pişder tumani (; ) Iroqning Kurdiston mintaqasidagi Sulaymoniya muhofazotida joylashgan tuman. Tuman Sulaymoniya shahrining sharqida, Eron bilan chegara yaqinida joylashgan. Tumandagi eng gavjum shahar markazi Qeladizê. Tumanda 220,836 nafar aholi istiqomat qiladi.

Manbalar 

Sulaymoniya muhofazoti tumanlari
Iroq Kurdistoni geografiyasi
Pumbedita

Pumbedita (baʼzida Pumpedita yoki Pumbedisa;  Pūmbəḏīṯāʾ, „Daryo ogʻzi“) Iroqning Falluja shahri yaqinida joylashgan qadimiy shahar. Shaharda Pumbedita akademiyasi faoliyat yuritgani bilan mashhur.

Tarixi 
Pumbedita shahrida Quddusning Ikkinchi ibodatxonasi davridan beri yahudiylar istiqomat qilgan.

Shaharda koʻp yahudiy aholi yashagan. Shahar Pumbedita akademiyasi bilan mashhur edi. Akademiya faoliyati natijasida Sura shahri shakllangan va Bobil Talmudi yuzaga kelgan. Akademiyaga III asr oxirida Yahudo ben Hizqiyol asos solgan. Akademiya Nehardeya akademiyasi vayron qilinganidan keyin tashkil etilgan. Poytaxt shahar Nehardeya Fors-Palmira urushi paytida vayron qilingan.

Tudelalik Benjaminning 12-asrdagi sayohatlari haqidagi maʼlumotlarida shunday taʼrif berilgan:
 [Mosuldan ikki kunlik] Juba, yaʼni Nehardeyadagi Pumbedisa, ikki mingga yaqin yahudiylarni oʻz ichiga olgan. Ularning baʼzilari taniqli olimlardir. Ulardan asosiylari ravvin R. Chen, R. Moshe va R. Eliakim kabilar. Bu yerda sayohatchi ikki sinagoga qarshisidagi R.Yehuda va R.Shmuil qabrlarini va tutqunlik shahzodasi R. Natan va R. Bostenay, R. Nachman, B. Papa haykallarini koʻrishi mumkin. Qabrlar Yehuda va Shmeilning hayotlari davomida oʻzlari tomonidan barpo etilgan.

Guy Le Strange Ibn Serapion tuzgan Abbosiylar davridagi Mesopotamiya geografiyasi () asosida Pumbeditaning taxminiy oʻrnini aytib oʻtgan:
 Nahr-al-Badat (yoki Budot) Furot daryosining Kufa irmogʻi chap qirgʻogʻidan, Kufa shahrining shimoliga qarab bir kunlik yoʻlda, ehtimol Kantara-al-Kufa shahri yaqinida qazilgan uzun drenaj kanali edi. Aks holda Al-Kanatir, „Koʻpriklar“ deb atalgan, shubhasiz Badat boʻylab katta yoʻlni kesib oʻtadi. Bu „Koʻpriklar“ shahri buyuk Suro qayiqlar koʻprigidan 27 mil janubda va Kufadan 28 mil shimolda joylashgan. U, ehtimol, ibroniycha Pombedita (arabcha Fam-al-Badat, „Badat kanalining ogʻzi“) bilan yonma-yon boʻlgan yoki unga oʻxshash bo'lgan.

Manbalar 

Talmud manzilgohlari
Bobil
Yahudiy Bobili tarixi
Bobil shaharlari
Qadisiya koʻli

Qadisiya koʻli () Iroqning Al-Anbar shahridagi sunʼiy suv ombori. Koʻl Hadisa toʻgʻonining shimoliy tomonida joylashgan. Qodisiya Iroqning Hadisa shahri yuqori qismida Furot daryosining toʻsilishi natijasida shakllangan. Koʻl qirgʻogʻi  va yaqin atrofdagi ekin maydonlarini suv bilan taʼminlaydi.

2006-yil 3-dekabrda Amerikaning 3rd Marine Aircraft Wing harbiy boʻlinmasi vertolyoti CH-46E Sea Knight favqulodda qoʻngan joy boʻlib, oʻn olti nafar yoʻlovchidan toʻrt nafari choʻkib halok boʻlgan.

Yana qarang 
 Tartar koʻli
 Habbaniya koʻli
 Milh koʻli
 Mosul toʻgʻoni

Manbalar 

Iroqdagi suv omborlari
Iroq koʻllari
Niuji masjidi

Niuji masjidi () — Pekindagi eng qadimgi masjid. 996-yilda Liao sulolasi davrida qurilgan va Sin sulolasining Kansi imperatori (1661–1722-yillar hukmronligi) davrida rekonstruksiya qilingan va kengaytirilgan.

Masjid Pekinning Xicheng tumanidagi Niuji hududida joylashgan bo'lib, yaqin atrofda yashovchi 10 000 musulmonlar uchun ma'naviy markaz bo'lib, Pekindagi eng katta va eng qadimgi masjiddir. 2010-yilda Xichengga qo'shilishidan oldin u Syuanvu tumanida edi. Masjid joylashgan Xicheng tumanidagi Niuji Pekindagi musulmonlar yashaydigan eng katta hudud hisoblanadi.

Niuji masjidi taxminan 10 000 kvadrat metr maydonni egallaydi. Masjid islom va Xan xitoy madaniyati va me'morchiligi ta'sirining aralashmasini aks ettiradi. Tashqi tomondan, uning arxitekturasi an'anaviy Xitoy uslubiga oʻxshash va ichkarida islomiy xattotlik va xitoy dizayni uyg'unlashgan. Asosiy namoz zalining maydoni 600 kvadrat metr bo‘lib, 1000 dan ortiq namozxonni sig‘dira oladi.

Tarixi 
Pekindagi masjidlar orasidagi eng kattasi boʻlgan Niuji masjidi ilk marta 996-yilda Liao sulolasi davrida (916–1125) qurilgan. Mahalliy musulmon jamoasi masjidni an'anaviy xitoy me'morchiligidan foydalangan holda qurgan, bundan tashqari uning ichki qismida arab xattotligi aks etgan. 1215-yilda Chingizxon qo'shinlari tomonidan vayron qilinganidan so'ng, masjid 1443 yilda Min sulolasida qayta qurilgan.

Musulmon amaldorlari 1496-yilda Niuji masjidini ta'mirlash uchun pul ajratdilar.

1696-yilda Sin sulolasi davrida sezilarli darajada kengaytirildi. Sin sulolasi davrida qo'shni bozorlar halol mol go'shti va qo'y go'shti bilan mashhur bo'lgan, hatto bugungi kungacha yo'l bo'ylab arabcha yozuvlari bo'lgan musulmon oziq-ovqat do'konlarining mavjud. Masjidning haqiqiy nomi Lǐbàisì boʻlib, uni 1474-yilda Chengxua imperatori bergan, lekin u Oxen koʻchasida joylashganligi uchun (Niú — hoʻkiz, jiē — koʻcha degani) bu masjid oddiygina Niuji deb ataladi.

Masjid Xitoy Xalq Respublikasi tashkil topganidan buyon (1949-yil) 1955-, 1979- va 1996-yillarda uch marta taʼmirlangan.

2002-yildan boshlab Niuji shahrini ta'mirlashning bosh rejasida masjid hozirgi joyida qolishi va masjid atrofida o'tloqli maydon va katta maydon ishlab chiqilishi ko'rsatilgan.

Arxitekturasi 
Masjid anʼanaviy xitoy meʼmorchiligi meʼyorlariga asosidagi bir qancha binolardan iborat. Siheyuan tartibiga ko'ra ikkita hovliga ega.

Turizm va rasmiy tashriflar 
Xitoy Xalq Respublikasi hukumati tez-tez Niuji masjididan islom davlatlaridan kelgan delegatsiyalar tashrif buyuradigan joy sifatida foydalanadi. Xitoydan tashqaridan kelgan xan xitoylik va hui sayyohlari va musulmonlar Niuji masjidiga sayyohlik maqsadida tashrif buyurishadi.

Transporti 
Masjidga Pekin metrosining Caishikou bekatidan janubi-g'arbiy tomonga piyoda borish mumkin.

Galereyasi

Yana qarang 

 Xitoyda Islom
 Pekindagi Hui aholisi
 Pekin tarixi
 Islom tarixining xronologiyasi
 Xitoydagi masjidlar ro'yxati
 Islom arxitekturasi
 Islom san'ati

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Beijingdagi masjidlar
996-yilgi qurilishlar
Xicheng tumani
Al-Qoim chegara punkti

Al-Qoim chegara punkti () Suriya va Iroq oʻrtasidagi Yaqin Sharqda joylashgan asosiy taʼminot yoʻllaridan biri hisoblanadi. U Suriyaning Dayr-az-Zor muhofazotidagi Abu Kamol shahrini Iroqning Al-Anbar muhofazotidagi Al-Qoim tumanida joylashgan Husayba shahri bilan bogʻlaydi. Chegara punkti Suriya poytaxti Damashqdan 450 km, Iroq poytaxti Bagʻdoddan 340 km uzoqlikda joylashgan.

2019-yil 30-sentabrda Iroq Suriya fuqarolar urushi va Iroqdagi fuqarolar urushi tufayli sakkiz yillik tanaffusdan soʻng chegara punktini qayta ochdi.

Manbalar 

Dayr-az-Zor muhofazoti
Iroq — Suriya chegara punktlari
Qalʼat Saleh tumani

Qalʼat Saleh tumani () Iroqning Maysan muhofazotidagi tuman. 

Tuman markazi taxminan 40,000 aholi istiqomat qiladigan Qalʼat Saleh boʻlib, shahar Dajla daryosi sohilida, Basrani Amara bilan bogʻlaydigan 40 km uzunlikdagi yoʻl boʻyida joylashgan. Qalat Salehning eng yaqin shaharlari Al-Majar Al-Kabir (20 km shimol-gʻarb), Al-Kahlaa (shimolda 17 km) va Al-Azir (29 km janubda) kabilar.

Mandaean jamiyati 

Qalʼat Saleh tumanidagi Liṭlaṭa shahri ingliz olimi E.S.Drover tez-tez tashrif buyuradigan Mandaean bit mandasi (ibodatxona) joylashgan manzil hisoblanadi. 20-asr mandaean ruhoniysi shayx Negm bar Zahrun umrining koʻp qismini Liṭlaṭa shahrida oʻtkazgan.

Manbalar 

Maysan muhofazoti tumanlari
Saddat al-Hindiya

Saddat al-Hindiya Iroqda, Furot daryosi sohilida joylashgan shaharcha. Shaharcha Musayyibning janubida va Bagʻdoddan 80 km janubida joylashgan. 2018-yil holatiga koʻrsa, aholisi soni 33,900 nafar. Uning nomi arabcha „hind“ soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, Buyuk Britaniya Birinchi jahon urushidan keyin shaharlarga qishloq xoʻjaligi yerlarida ishlash uchun olib kelingan oʻnlab hind ishchilariga ishora qiladi.

2003-yil oktyabr oyida AQSh armiyasi botqoqlarni quritish va asosiy yoʻllarni asfaltlash orqali aholining ijtimoiy va iqtisodiy tarmoqlarga kirishini yaxshilash uchun Sadat al Hindiyaning Nosir mahallasidagi yoʻllar va botqoqlik hududlarini tiklashni boshladi.

Eski va yangi Hindiya toʻgʻonlari ushbu shaharcha yaqinida joylashgan.

Manbalar 

Furot daryosi sohilidagi aholi manzilgohlari
Bobil muhofazotidagi aholi manzilgohlari
Safvan tepaligi

Safvan tepaligi (yoki Jabal Sanam) janubiy Iroqdagi Basra muhofazotida joylashgan. Safvan tepaligi mintaqadagi eng baland relyef boʻlib, balandligi taxminan .

Iroq urushi (2003) 
2003-yil 19-martda Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz piyodalari korpusining 3-dengiz havo qanoti Iroq armiyasining Safvan tepaligidagi kuzatuv postiga hujum qildi.

Manbalar

Havolalar 
 Al-Naqib, K. M. "Geology of Jabal Sanam, south of Iraq." Journal of the Geological Society of Iraq 3 (1970): 9-36.

Iroq togʻlari
Basra muhofazoti
Saidsodiq tumani

Saidsadiq tumani (; ) Iroqning Kurdiston mintaqasidagi Sulaymoniya muhofazotida joylashgan tuman. Asosiy shahri Saidsodiq boʻlib, Sharazur hududida joylashgan va u Sulaymoniyadan 60 km janubi-sharqda joylashgan. SaidSodiq shahri nomi masalasida bir nechta hikoyalar mavjud. Aytilishicha, shaharga Sidsadeg ismli shaxs asos solgan. Shuningdek, bu nom Iroq Kurdistonidagi Sincere togʻi nomidan kelib chiqqani aytiladi. Sidesadegda 100 000 dan ortiq aholi va 25 000 dan ortiq xonadon mavjud. Bu shahar kosmopolit shahar. 

1988-yilda Saddam Husayn armiyasi 23 000 dan ortiq uyni vayron qilib, 6 000 kishini oʻldirgan.

2014-yil 2-yanvarda Sidsadeg shahrida davlat xizmatlarining yomonligi va tumanni Halabja muhofazotiga kiritish taklifiga qarshilik uchun yirik norozilik namoyishlari boʻlib oʻtgan. Namoyishchilar xavfsizlik kuchlari bir namoyishchini otib oʻldirib, 100 dan ortiq odamni yaralaganidan soʻng, shahar hokimining iste’fosini talab qilishdi.

Manbalar

Havolalar 
 Determine the suitable site to build dams of Saidsadiq district by using Geographical information system
 Working women of Saidsadiq

Sulaymoniya muhofazoti tumanlari
Saidsodiq

Said Sodiq (; ) Iroqning Kurdiston mintaqasidagi Sulaymoniya muhofazotida joylashgan shahar. Shaharga yaqin atrofda Begum tepaligi arxeologik yodgorligi mavjud boʻlib, hududning soʻnggi Halaf davrida oʻzlashtirilganini koʻrsatadi.

Mashhur shaxslar 
 Vali Devane (1826—1881) — shoir.

Manbalar 

Iroqning tuman markazlari
Sulaymoniya muhofazoti
Iroqdagi kurd manzilgohlari
Begum tepaligi

Begum tepaligi — tepalik yoki Iroqdagi arxeologik qoʻrgʻon. U Iroq Kurdistonidagi Shahrizor tekisligida, Said Sodiq yaqinida joylashgan. Arxeologik yodgorlik balandligi  boʻlgan tik konussimon tepalik va pastroq tepalikdan iborat. Yodgorlik 5 gektar (12 akr) maydonni egallaydi. Bu joy birinchi marta 1960-yilda iroqlik arxeologlar guruhi tomonidan tekshirilgan. 2013-yilda Leyden universiteti arxeologlari tomonidan yangi qazish ishlari olib borilgan. Ushbu loyihada eski qazishmalar qayta oʻrganib chiqilib, cheklangan miqdordagi yangi qazishmalar ham oʻtkazildi.

Eng qadimgi qazilgan qatlamlar Halaf davrining oxiriga toʻgʻri keladi. Oradagi biroz tanaffusdan so'ng, bu joyda soʻnggi xalkolit 1 (LC1) davrida yana odamlar yashay boshlagan va soʻnggi xalkolit 3 (LC3) davrida (miloddan avvalgi 4300—3600-yillar) ham manzilgohdan foydalanish davom etgan. Oʻrta asrlarda ham odamlar yashagani tasdiqlangan.

Manbalar 

Iroqdagi arxeologik manzilgohlar
Sulaymoniya muhofazoti
Xalaf madaniyati
Ubayd davri
Tepalar (arxeologiya)
Salman Pak

Salman Pak (, ) Bagʻdoddan taxminan  janubda, Dajlaning sharqqa tomon keng yoyilishidan hosil boʻlgan yarim orol yaqinida joylashgan shahar. U shahardagi Salmon al-Forsiy masjidida dafn etilgan deb ishoniladigan Islom paygʻambari Muhammadning sahobasi Salmon al-Forisiy sharafiga nomlangan.

Shahar qadimiy Ktesifon va qadimgi Salavkiya xarobalarini oʻz ichiga olgan qadimiy al-Madaʼin metropolisi bilan chegaradosh. Shuningdek, shahar Saddam Husaynning biologik va kimyoviy qurol dasturlarining asosiy markazi boʻlgan Iroq harbiy obʼekti Salmon Pak inshootiga juda yaqin joylashgan, ammo ularning hech biri topilmagan. Hududda Iroq razvedkasi maxsus operatsiyalar kuchlarini boshqarish uchun foydalanadigan oʻquv maydonchalari ham joylashgan.

Yana qarang 
 Oʻrta Sharq
 Mesopotamiya

Manbalar 

Bagʻdod muhofazotidagi aholi manzilgohlari