MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Lenin haykali Rjev

Vladimir Il’ich Lenin haykali — Tver viloyati Rjev shahri markaziy maydoniga oʻrnatilgan yodgorlik. Sovetskaya maydonining asosiy tarkibiy qismi boʻlgan.

Dunyodagi birinchi sotsialistik davlat asoschisi, jahon proletariatining yetakchisi — V. I. Lenin xotirasiga atab oʻrnatilgan.

Tavsifi 
Rjev shahrining soʻl qirgʻogʻboʻyi hududida, Sovetskaya maydonining markazida joylashgan.

V. I. Leninning chap qoʻlida kepka ushlab turgan holda baland tagkursiga oʻrnatilgan haykalidan iborat.

Haykaldan quyida tantanali yigʻilishlar va tadbirlar uchun minbar ham oʻrnatilgan.

Yodgorlik oldida keng maydon obodonlashtirilgan. U yerda sovet davrida ham, hozirgi vaqtda ham mitinglar, namoyishlar, turli marosimlar oʻtkaziladi.

Tarixi 
Lenin haykali 1938-yilda Ishchilar va Dehqonlar Qizil Armiyasi (RKKA) tashkil topganining 20 yilligi munosabati bilan ushbu maydonga oʻrnatilgan.

Yodgorlik haykaltaroshi V. Kritiuk, meʼmor A. Ivanitskiy.

Haykal gipsdan qilingan va dastlab dohiyning oʻng qoʻli oldinga choʻzilgan shaklda yasalgan.

1941- yilda nemislar shaharni ishgʻol qilishi paytida yodgorlik vayron qilingan. Nemislar bosqiniga norozilik bildirgan sovet fuqarolarini maydonda, haykal oldida namoyishkorona qatl qilish uchun dor oʻrnatishgan.

Ulugʻ Vatan urushidan keyin 1952-yilda V. I. Lenin haykali boshqa koʻrinishda tiklandi. Bu safar uning oʻng qoʻli yuqoriga koʻtarilmadi.

Uzoq vaqt davomida yodgorlik yonidagi maydonda mehnatkashlarning 1-may va noyabr oyidagi namoyishlari, pioner va komsomollarning turli xil bayramlari, Ulugʻ Vatan urushi faxriylarining uchrashuvlari oʻtkazilib turildi. Endilikda, Rossiya Federatsiyasi Kommunistik partiyasi aʼzolari tez-tez yigʻilishadi va shahar kunlarida milliy bayramlar oʻtkaziladi.

Galereya

Yana qarang 

 Sovet maydoni (Rjev)
 Karl Marks ko'chasi (Rjev)
 Lenin ko'chasi (Rjev)

Havolalar 

 Xotira va yodgorliklar haqida („Byl novogo Rzhev“ gazetasi) 
 Rjevdagi Sovetskaya maydonida fashistlar tomonidan vayron qilingan Lenin haykali (Bizning gʻalaba veb-sayti)  
Rjev
Lenin
 1938-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
 1938-yilgi haykallar
Gomeldagi Komsomolchilar yodgorligi

Gomeldagi Komsomolchilar yodgorligi — Belarusiyaning Gomel viloyati Gomel shahridagi yodgorlik.

Tarixi va tavsifi 
Komsomolchilari yodgorligi bir necha nomga ega: halok boʻlgan komsomolchilar yodgorligi, yer osti komsomol aʼzolari yodgorligi, komsomol qahramonlari monumenti (yodgorligi).

Komsomolchilarga yodgorlik Karpovich va Jarkovskiy koʻchalari chorrahasidagi xiyobonda 1964-yilda komsomolchilar mablagʻi hisobidan oʻrnatilgan. Yodgorlik Ulugʻ Vatan urushi yillarida nemis bosqinchilariga qarshi kurashda halok boʻlgan komsomol qahramonlari, partizanlar va askarlarga bagʻishlangan. Dastlab, qizil granitdan yasalgan toʻgʻri burchakli pogʻonali poydevorga kulrang granitdan yasalgan sakkiz qirrali, 25 metrli obelisk oʻrnatildi. Yodgorlik atrofi bezakli maysazorlar bilan bezatilgan. Yodgorlik (poydevorda) ustida zarhal naqshlar bilan boʻrtma yozuv bitilgan: „Sening buyuk ishlaring oʻlmas. 1941-1945-yillarda Vatanimiz ozodligi va mustaqilligi uchun janglarda qurbon boʻlgan qahramonlarga“. Loyiha mualliflari: arxitektor — Yu. Lisov, haykaltarosh V. Letun.

1975-yilda yodgorlikning old tomoniga qoʻlidagi vimpelni boshi uzra yoyib turgan komsomol qizning haykali oʻrnatildi. Ikki metrli haykal bronzadan ishlangan.
Gomel viloyat kasaba uyushmalari uyushmasi raisi Leonid Vasilyevich Barabanov — 2015-yilda jurnalistlar bilan boʻlib oʻtgan brifingda shunday dedi:Viloyat va shahar ijroiya qoʻmitalari bilan birgalikda 11-sonli umumtaʼlim maktabdagi obeliskni qayta tiklashga qaror qilindi. Ushbu yodgorlik komsomol harakatining Ulugʻ Vatan urushidagi ishtiroki, yoshlar qarshiligining ahamiyati ramzidir. Yodgorlik restavratsiya va rekonstruksiyaga muhtoj. Barcha ishlar 9-mayga qadar yakunlanishi rejalashtirilgan.2015-yil mart oyida yodgorlik va uning atrofidagi hududlar rekonstruksiya qilindi. Yodgorlikda zamonaviy yoritgich paydo boʻldi. Yangilangan komsomolchilar yodgorligi 2015-yil 8-mayda Buyuk Gʻalabaning 70-yilligiga ochildi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Гомель: Энцикл. справ./Белорус. Сов. Энцикл.; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1991. — 527 с., 12 л. ил.
1964-yilda Belarusiyada qurilgan binolar va inshootlar
1964-yil yodgorliklari
Komsomol a’zolariga yodgorliklar
Gomel Yodgorliklari
Konstantin Ivanov haykali

Konstantin Ivanov haykali — 1952-yilda Cheboksari shahrida oʻrnatilgan Chuvash adabiyoti klassikasi Konstantin Ivanovga oʻrnatilgan yodgorlik.

Tarixi 
1937-yilda Chuvashiyaning birinchi haykaltaroshlaridan biri Ilya Fedorovich Kudryavtsev chuvash shoiriga haykal yaratish gʻoyasini ilgari surdi. 1939-yilda u Ivanovning katta gipsli byustini yasadi va 1940-yilda shoir tavalludining 50-yilligiga bagʻishlangan koʻrgazmaga taqdim etdi. Lekin tez orada Ulugʻ Vatan urushi boshlandi.

Urush tugaganidan soʻng, Ilya Kudryavtsev oʻz gʻoyasiga qaytdi: u yangi eskizlarni ishlab chiqdi va 1949-yilda Moskvada ishlaganida, u bevosita SSSR xalq rassomi V. I. Muxina rahbarligida Konstantin Ivanov haykali loyihasini tugatdi. SSSR Vazirlar Kengashi huzuridagi Sanʼat boshqarmasi ekspert kengashi haykaltaroshning ishini maʼqulladi. Yodgorlik uchun shoirning tasdiqlangan byusti Leningradning „Monumentskulptura“ bronza quyish zavodida quyildi; yodgorlikning poydevori Moskva viloyatidagi Mytishin zavodida qizil granitdan ishlandi.

Yodgorlik Cheboksari shahrida 1952-yil 29-iyunda Volga boʻyidagi xiyobonda oʻrnatilgan. Yodgorlikning umumiy balandligi besh metrni tashkil etdi: bronza byusti kubik va silindrsimon shakldagi sayqallangan qizil granitdan yasalgan poydevor ustida joylashgan boʻlib, unda chuvash tilida: "Chuvash xalq shoiri K. V. IVANOV 1890-1915" yozuvi bor. Oʻsha paytdan boshlab, yodgorlik oʻrnatilgan Volga qirgʻogʻidagi maydon Konstantin Ivanov nomi bilan atala boshlandi.
Chuvash ASSRda K. V. Ivanov haykali ochilishi haqida Butunittifoq radiosida xabar berildi:„Chuvashiyaning ajoyib qoʻshiqchisi xotirasiga bagʻishlangan tantanali miting Cheboksari shahar ishchilar deputatlari kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi oʻrtoq Yenchikovning nutqi bilan boshlanadi. U Konstantin Ivanov ijodiy merosining chuvash adabiyoti va sanʼati rivojiga ezgu taʼsiri, Konstantin Vasilyevich adabiy chuvash tilining yaratuvchisi ekanligi, yodgorlikning ochilish kuni butun Chuvash milliy madaniyati uchun bayram ekanligi haqida gapiradi…“.
Ushbu yodgorlik Chuvashiya poytaxtida oʻrnatilgan birinchilardan biri edi. Dastlab, uning oldidagi maydon sement asosli beton plitalardan yotqizilgan. 2010-yil oʻrtalarida yodgorlik oldidagi hudud rekonstruksiya qilindi: maydonchaga plitalar yotqizildi, poydevor atrofiga gulzorlar oʻrnatildi, maydonning asosiga sayqallangan jigarrang granit plitalari yotqizildi.

Manbalar

Havolalar 
 Памятник Константину Иванову
 Бюст Константина Иванова (Чебоксары)
 Скульптура И. Ф. Кудрявцева, посвященная памяти К. В. Иванова  
1952-yil haykaltaroshligi
1952-yilda Rossiyada qurilgan binolar va inshootlar
Cheboksaridagi federal madaniy meros ob’ektlari
Cheboksari yodgorlikalari
Rossiyaning madaniy meros ob’ektlari alifbo tartibida
Shoinoyat Shoabdurahimov

Shoinoyat Raximovich Shoabduraximov (1929-yil, sentyabr, Toshkent, OʻzSSR, SSSR — 2021-yil 29-yanvar, Toshkent, Oʻzbekiston) — sovet va oʻzbek xoʻjalik va davlat arbobi, 1976-1989-yillarda, 1992-1996-yillarda Toshkent metropoliteni boshligʻi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan transport xodimi.

Oʻrta Osiyo temir yoʻlining Toshkent boʻlimi boshligʻi, xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashi raisining oʻrinbosari.

Tarjimai hol 
1929-yil SSSR tarkibida Oʻzbekiston SSRning Toshkent shahrida dunyoga keladi.

1954-yilda Toshkent temir yoʻl muhandislari institutini tugatgan, shundan keyin Oʻrta Osiyo temir yoʻlining Toshkent boʻlimi boshligʻi lavozimida ishlagan, Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashi raisining oʻrinbosari etib saylangan.

1976-yilda Toshkent metropoliteni birinchi boshligʻi boʻldi, bu lavozimda 30 yildan sal kam ishlagan (1976-1989 va 1992—1996-yillargacha).

Shoabdurahimov Shoinoyat 2021-yil 29-yanvarda Toshkent shahrida vafot etgan.

Mukofotlari

Oʻzbekiston mukofotlari 

 “Doʻstlik” ordeni;
 “Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan transport xodimi” faxriy unvoni;

SSSR mukofotlari 

 2 ta Mehnat Qizil Bayrogʻi ordeni; 
 Xalqlar doʻstligi ordeni; 
 “Shon-sharaf belgisi” ordeni; 
 “OʻzSSRda xizmat koʻrsatgan temir yoʻl xodimi” koʻkrak nishoni; 
 “OʻzSSR xalq ta’limi a’lochisi” koʻkrak nishoni; 
 “OʻzSSR yoʻlovchi transporti faxriy xodimi” koʻkrak nishoni.

Manbalar 

1929-yilda tugʻilganlar
Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Xalqlar doʻstligi ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Doʻstlik ordeni sohiblari
Toshkentda vafot etganlar
Kishilar
2021-yilda vafot etganlar
29-yanvarda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
Toshkent davlat transport universiteti bitiruvchilari
Tbilisidagi Konstantin Leselidze haykali

Tbilisidagi Konstantin Leselidze haykali () — Tbilisida, tarixiy xudud boʻlgan Eski shaharning Leselidze xiyobonida joylashgan. Sovet harbiy arbobi, general-polkovnik Konstantin Nikolaevich Leselidze (1903-1944) xotirasiga oʻrnatilgan.

Tarixi 
1947-yilda Konstantin Leselidze nomidagi koʻchaga oʻrnatilgan (hozirgi nomi oʻzgartirilgan). Haykaltarosh — Yakov Nikoladze.

1990-yilda Sovet Ittifoqiga qarshi miting paytida qoʻmondon byusti shikastlangan.

Manbalar

Havolalar 
 Памятник К. Н. Леселидзе 
 Памятник Константину Леселидзе 
 Monument to the general K. Leselidze (Tbilisi, Georgia) / ლესელიძის ძეგლი, თბილისი
 კოტე აფხაზის ქუჩაზე მდებარე ბაღი 
 საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა 
Tbilisi yodgorliklari
Lenin haykali Riga

V. I. Lenin haykali — 1950-yilda Latviya Sovet Sotsialistik respublikasi poytaxti Riga markazida oʻrnatilgan yodgorlik. Sobiq Lenin koʻchasi va Kirov koʻchasi (hozirgi Elizabeth) chorrahasida oʻrnatilgan. 1991-yilda demontaj qilingan.

Yodgorlik mualliflari: meʼmor — Ernest Shtalberg, haykaltaroshlar — Veniamin Bogolyubov va Vladimir Ingal.

Yodgorlik tarixi 
V. I. Leninning haykaltaroshlar V. Ya. Bogolyubov va V. VA. Ingal modeli loyihasiga koʻra bronza haykali quyilgan. Haykal Leningraddagi M. G. Manizer nomli, Qizil bayroq ordenli „Monumentskulptura“ badiiy quyma tajriba zavodida quyilgan.

Yodgorlik Latviya respublikasi poytaxti Riga shahrining markaziy xiyobonida, Ozodlik monumentidan joʻka xiyobonining qarama-qarshi tomonida, Nativity sobori va hozir Latviya Respublikasi Vazirlar Mahkamasi joylashgan maʼmuriy binodan uncha uzoq boʻlmagan joyda oʻrnatilgan.

Yodgorlik tagkursisi yuqori darajadagi binolar uchun ishlatiladigan qizil Shroksha kvartsiti bilan qoplangan. Bunday kvartsit SSSRning 1937-yil (Parij) va 1939-yilgi (Nyu-York) Butunjahon koʻrgazmalaridagi pavilonlarida, shuningdek, Moskva metro stantsiyalarida ishlatilgan.

V.I.Lenin haykalining tantanali ochilishi 1950-yil 20-iyulda, Latviya Sovet Sotsialistik Respublikasi eʼlon qilinganligining oʻn yilligi arafasida (21-iyul) boʻlib oʻtgan.

Oʻsha vaqtda urf boʻlgan sovet anʼanalariga muvofiq, shaharliklar qariyb qirq yil davomida davlat bayramlari va unutilmas sanalarda yodgorlik poyiga gullar keltirishgan. Meʼmor bu holatni ham inobatga olgan. Tantanali tadbirlar chogʻida qizil granitdan yasalgan poydevorning keng supasiga gullar qoʻyilgan.

1991-yil 25-avgustda yodgorlik demontaj qilingan. Demontaj paytida shikastlangan haykal Riga shahar chekkasidagi omborlardan birida saqlanmoqda.

Yana qarang 

 Haykaltarosh Veniamin Bogolyubov
 Haykaltarosh Vladimir Ingal
 Arxitektor Ernest Stahlberg
 yodgorliklar V. VA. Lenin Latviyada
 Muzey V. VA. Lenin Rigada
 yodgorliklar V. VA. Lenin

Manbalar

Adabiyotlar 

 Leninu V. I. pamyatnik // Riga : Ensiklopediya = Enciklopēdija Rīga / [per. s latish. ; gl. red. P. P. Yeran]. — Riga : Glavnaya redaksiya ensiklopediy, 1989. — S. 423-424. — ISBN 5-89960-002-0.

Havolalar 

 Latviya yoshlari Rigadagi Lenin haykalini qayta tiklamoqchi. .
 Riga  V. I. Lenin yodgorliklari nusxasi

Lenin
SSSRda 1950-yilda qurilgan bino va inshootlar
1991-yilda yo'qolgan bino va inshootlar
 vayron qilingan yodgorliklar
Riga
Lenin Riga
Sovet Latviya Me'morchiligi
Latviyada 1950-yillarda paydo bo'lgan
 1950-yilgi haykallar
Odessiyalik avliyo Innokentiy haykali

Avliyo Innokentiy yodgorligi — Xerson va Tavr arxiyepiskopi (1848—1857) uchun yodgorlik Innokentiyga oʻrnatilgan haykal. 2013-yilda Odessa shahrida oʻrnatilgan.

Yodgorlik „mitropolit Agafangel mehnati bilan“ barpo qilingan. Yodgorlikning ochilishi Odessa va Izmail mitropoliti Agafangelning 75-yilligini nishonlashga bagʻishlangan tadbirlar doirasida boʻlib oʻtdi. Yodgorlik Kiev va butun Ukraina mitropoliti Vladimir tomonidan tantanali ravishda ochildi. Yodgorlikning ochilish marosimida Ukraina va Rus pravoslav cherkovlarining ruhoniylari, shuningdek, shahar aholisi vakillari ishtirok etdilar.

Bronzadan quyilgan haykal toʻliq boʻy-basti bilan yasalgan. Innokentiy qoʻlida Bibi Maryamning Kasperovskaya ikonasini ushlab turgan holda tasvirlangan. Yodgorlik poydevoridaga osilgan bronza qoplamali lavhada „Odessalik avliyo Innokentiyga“ yozuvi bor, uning ostida „Minnatdor odessaliklardan Muqaddas Rossiya fuqarosi va vatanparvariga“ soʻzlari granitga oʻyib yozilgan.

Manbalar

Havolalar 

 
 Vladimirskiy O. Pamyatnik osnovatelyu Preobrajenskogo sobora // Vechernyaya Odessa : gazeta. — 2013-09-02. — T. 9851, № 129.
 
Odessa Yodgorliklari Innocent
 din arboblarining yodgorliklari Innocent
 2013-yilda paydo bo'lgan
 rus pravoslav avliyolari yodgorliklari Innocent
„Pragani ozod qilganlik uchun“ medali

"Pragani ozod qilganlik uchun" medali — SSSR Qurolli Kuchlari Prezidiumining 1945-yil 9-iyundagi farmoni bilan taʼsis etilgan. Medal chizmasining mualliflari rassom A. I. Kuznetsov va rassom Skorjinskayadir.

Medal toʻgʻrisidagi nizom
"Pragani ozod qilganlik uchun" medali Qizil Armiya, Harbiy-dengiz floti va NKVD qoʻshinlarining harbiy xizmatchilariga 1945-yil 3-9-may kunlari Pragani qahramonlarcha hujumni toʻxtatish va ozod qilishda bevosita ishtirok etganlarga, shuningdek jangovor harakatlar tashkilotchilarga va shaharni ozod qilish paytidagi harbiy harakatlar rahbarlariga beriladi. Medal SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi nomidan Pragani ozod qilishda haqiqiy ishtirok etganligini tasdiqlovchi hujjatlar asosida, qism komandirlari va harbiy tibbiyot muassasalari rahbarlari tomonidan taqdim etiladi. „Pragani ozod qilganlik uchun“ medali koʻkrakning chap tomoniga taqiladi va SSSRning boshqa medallari boʻlgan taqdirda „Varshavani ozod qilgani uchun“ medalidan keyin joylashgan..
1962-yil holatiga koʻra 395 000 dan ortiq kishi „Pragani ozod qilganlik uchun“ medali bilan taqdirlangan. Mukofotlanganlar orasida 40 ming Chexoslovakiya fuqarolari oʻrin olgan.

Medal tavsifi 
„Pragani ozod qilganlik uchun“ medali tompakdan (guruchdan) yasalgan va diametri 32 mm boʻlgan muntazam doira shakliga ega. Old tomonida aylananing yuqori yarimi boʻylab „OZODLIK UCHUN“ yozuvi, uning ostida — „PRAGA“ yozuvi, uning pastda qismida koʻtarilayotgan quyosh tasviri va dafna gulchambari ustida besh qirrali yulduz tasvirlangan. Medalning old tomoni hoshiya bilan chegaralangan. Medalning orqa tomonida Praga ozod qilingan sana koʻrsatilgan: „1945-yil 9-may“ sana ostida besh qirrali yulduzcha tasviri bor. Medaldagi barcha yozuvlar va tasvirlar qavariq.
 Medal koʻz va halqa yordamida kengligi 24 mm boʻlgan nilufar ipak muare tasmasi bilan qoplangan beshburchak blok bilan bogʻlangan. Lentaning oʻrtasida kengligi 8 mm boʻlgan koʻk chiziq mavjud.

Qabul qiluvchilar (qisman roʻyxati) 
Quyidagi shaxslar „Pragani ozod qilganlik uchun“ medali bilan taqdirlanganlar.
 Aviatsiya marshali Aleksandr Ivanovich Pokrishkin
 Sovet Ittifoqi marshali Ivan Ignatyevich Yakubovskiy
 Chexoslovakiya generali Lyudvik Svoboda
 Sovet Ittifoqi marshali Ivan Stepanovich Konev
 Armiya generali Ivan Yefimovich Petrov
 Sovet Ittifoqi marshali Pavel Fyodorovich Batitskiy
 Sovet Ittifoqi marshali Semyon Konstantinovich Kurkotkin
 General-polkovnik Pavel Alekseyevich Kurochkin
 General-polkovnik Leonid Mixaylovich Sandalov
 General-polkovnik Aleksandr Ilich Rodimtsev

Manbalar
Miftaxetdin Akmulla haykali

Miftaxetdin Akmulla haykali ― Ufa shahrida Boshqird davlat pedagogika universiteti roʻparasida oʻrnatilgan.

Tarixi 
Miftaxetdin Akmulla haykali 2008-yil 8-oktabrda oʻrnatilgan. Ushbu yodgorlikni yaratish boʻyicha 2006-yilda gumanist shoir tavalludining 175-yilligiga bagʻishlab tanlov eʼlon qilingan edi. Tanlovga jami 16 ta ish taqdim etildi. Natijada arxitektor Damir Magafurov va haykaltarosh Vladimir Dvornikning loyihasi eng yaxshi eskiz deb topildi.

Yodgorlik turkiy maʼrifatparvar nomi bilan atalgan Pedagogika universiteti roʻparasida oʻrnatilgan. Yodgorlik shunday oʻrnatilganki, tomoshabinlar uning yoniga oʻtirib, kompozitsiya bilan oʻralib u bilan bir darajada boʻlishlari mumkin. Haykaltarosh Vladimir Dvornikning soʻzlariga koʻra:Yodgorlik gʻoyasi shundan iboratki, Akmulla uzoq yoʻldan keyin qishloqqa keladi. U yerda buloqni koʻrib, chanqogʻini qondirish va mashaqqatli sayohatdan soʻng dam olish uchun salqin buloqqa boradi. Bu vaqtda unga bir yigit va bir qiz yaqinlashadi. Akmulla kitob olib, hikoyani boshlaydi, bolalar esa maʼrifatparvar shoirning gaplarini maftun boʻlib tinglaydilar. Ushbu lahzani aniq koʻrsatish uchun biz yodgorlik yoniga tol oʻtqazdik va buloq qildik.Tantanali ochilish marosimida Boshqirdiston Respublikasi Prezidenti M.G.Rahimov, Boshqirdiston Respublikasi Qurultoy raisi K. Tolkachev, Boshqirdiston Respublikasi Hukumati Bosh vaziri R. Sarbayev, Ufa shahar tumani hokimligi rahbari P. Kachkayev ishtirok etgan.

Manbalar

Havolalar 
 
 Ufa Yodgorliklari
Simon Petlyura haykali

Simon Petlyura haykali () — Ukraina harbiy va siyosiy arbobi, UNR direktoriyasi boshligʻi, UNR armiyasi va floti atamani Simon Petlyuraga oʻrnatilgan yodgorlik. 2001-yilda Rivne shahrida ochilgan. U Ukraina hududida Petlyura sharafiga oʻrnatilgan birinchi yodgorlikdir. Yodgorlik mualliflari haykaltaroshlar V. Sholudko, V. Stasyuk va meʼmor T. Melnichuk.

Yodgorlik Simon Petlyura koʻchasida, Rivnedagi Xalq uyi yonidagi maydonda joylashgan. Bu yerda 1919-yil mart oyining oxirida UNR hukumati - direktoriya faoliyat yuritgan. Bosh harbiy ataman Simon Petlyura va faol armiya bosh qarorgohi Zdolbunivda edi. Yodgorlik yonida joylashgan uylardan birining balkonidan boshliq odamlar oldida chiqish qilgan.

Adabiyotlar 

 Dolenko S., Marchuk L. Symon Petliura xalq xotirasida abadiy yashaydi // Rivne soati. — 2006. — 22-son (1 ta qora). — S. 2. )
 Rivne viloyatining yodgorliklari, yodgorlik belgilari, yodgorlik plitalari : nauk.-dop. bibliogr. koʻrsatish / Rivnen. mintaqa universitetlar. Fanlar. b-ka; uslub: L. M. Malisheva, N. M. Kojan; Fanlar. muharrirlar: O. L. Promska, O. P. Prishchepa; muharrirlar: Z. M. Tirak, L. G. Sakhnyuk; vidp. VIP: V.P. Yaroshchuk. — Rivne: Volin. tumorlar, 2015. — 186 p.
 Prishchepa B. A. Volinaning XX asrdagi Ukraina davlat ijodi bilan bogʻliq xotiralari. // Volinning tarixiy mahalliy bilimlari: Navch. mumkin. / B. A. Prishchepa, O. P. Prishchepa. — Rivne : DM, 2008. — S. 277-295. Yodgorlik haqida. — S. 285.

Manbalar 

Petlure
Petlure
Petlure
Petlure
Kalev

Kalev (Kaleva) Karel-Fin mifologiyasida Kareliya, Fin qahramonlarining — baʼzan uning oʻgʻillari deb ataladiganVyaynemoynen, Ilmarinen, Lemminkyaynen ajdodi. Elias Lyonnrotning „Kalevala“ sheʼriy eposining nomi uning ismidan kelib chiqqan. Kalevala () — mamlakatning epik nomi, soʻzma-soʻz — „Kalev yashaydigan joy“.

Eston mifologiyasida Kalev — afsonaviy gigant qahramon, Vir qirgʻogʻidagi hukumat-knyazlikning asoschisi, Estoniya milliy qahramoni Kalevipoegning ( — Kalevning oʻgʻli), xuddi shu nomdagi Estoniya milliy eposi Kalevipoegning bosh qahramonining otasi. Sirius uning yulduzi, Orion yulduz turkumi Kalevning qilichi deb hisoblanadi. Qadimgi afsonalarga koʻra, Kalev oʻlgan erining qabrini yopish uchun uning xotini Linda tomonidan sudrab keltirilgan ulkan xarsangtoshlardan hosil boʻlgan Toompea (Vishgorod) Tallin tepaligi ostida dafn etilgan. Afsonaga koʻra, Yulemiste koʻli uning koʻz yoshlaridan paydo boʻlgan.

Karelo-Fin mifologiyasining qahramoni, ehtimol, haqiqiy tarixiy prototipga ega boʻlgan boʻlishi mumkin. Xususan, IX-asrning ikkinchi yarmidan kechiktirmay tuzilgan, XI-asr qoʻlyozmasida saqlangan va aslida „qahramonlik davri“ xalqlari va ularning hukmdorlarining oʻziga xos „katalogi“ni ifodalovchi qadimgi ingliz „Vidsid“ epik poemasida, qandaydir bir Kelik (Cælic) tilga olinadi, bu dunyo boʻylab sayohat qilgan asarning bosh qahramoni va ehtimol, muallif soʻzlariga koʻra, „finlarni boshqargan“ (weold Finnum). Nima boʻlganda ham, qadimgi ingliz bardi (skop) tomonidan fin qahramonining ismi tilga olinishining oʻzi uning erta oʻrta asrlardagi Shimoliy Yevropadagi shon-shuhratidan dalolat beradi.

Kalev ismi zamonaviy Estoniyada keng qoʻllaniladi.

Kalev nomidan, ehtimol, Tallinning rus tilidagi qadimgi nomi — Kolivan (Kaleven linna), arab geografi Al-Idrisiy asaridan (1154) va qadimgi rus va rus yozma manbalaridan (1223-yildan boshlab XVIII-asr boshlarigacha) maʼlum. Bu buzilgan Estoniya  — „Kalev bilan bogʻliq“ soʻzidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin.

Yana qarang 
 Linda
 Kalevipoeg

Manbalar

Adabiyotlar 
 Калев // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1895. — Т. XIV. — С. 12.
Karelian-fin mifologiyasi
Estoniya mifologiyasi
 Kalevipoeg she'rining belgilar
Stalin haykali Kiyev

Stalin haykali — Bolsheviklar Butunittifoq Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi Bosh kotibi — sobiq Sovet Ittifoqi rahbari Iosif Vissarionovich Stalin sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

Birinchi yodgorlik 1930-yillarning oxirida tiklangan. III Internatsional maydonida, parkga kiraverishda oʻrnatilgan. Bu yerda avval imperator Aleksandr II haykali oʻrnatilgan. Undan keyin „Qizil Armiya askari — xalq himoyachisi“ haykali boʻlgan. Uning oʻrnida esa, I. V. Stalinning 5 metrli beton haykali oʻrnatilgan. 1941-yili Kiyev fashistlar tomonidan bosib olinganida vayron qilingan.

1950-yil boshida Stalin maydoni deb atalgan (hozirgi Yevropa maydoni) nomi berilgan maydonda vaqtinchalik yodgorlik oʻrnatildi. U kelgusida yanada monumental boʻlishi rejalashtirilgan edi.

1956-yilda, KPSS XX qurultoyidan keyin bu yodgorlik demontaj qilindi.

1950-yillarda Pionerlar bogʻi yaqinida Stalin va Lenin, Stalin va Gorkiy yodgorliklari ham oʻrnatilgan edi.

Stalinga qoʻyilgan barcha yodgorliklar 1956-1961-yillardagi stalinsizlantirish davrida demontaj qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 1937-yilgi haykallar
1941-yilda vayron qilingan bino va inshootlar
Kiev
Stalin, Kiev
Stalin
1937-yilda Ukrainada qurilgan bino va inshootlar