MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Abbos Atoyev

|}

Abbos Abdurazzoqovich Atoyev 1986-yil 7-iyun kuni Buxoro viloyati, Vobkent tumanida tugʻildi. 2008-yil Buxoro davlat universitetini tamomlagan.

 2004-yilda Janubiy Koreyada boʻlib oʻtgan yoshlar orasida jahon chempionatida bronza medali sovrindori, 2004-yilda Turkiyada boʻlib oʻtgan talabalar orasida jahon chempionatida kumush medali sovrindori.
 2007-yilda Moʻgʻulistonda boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida, 2007-yil Amerika Qoʻshma Shtatlari jahon chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan.
 2005-2012-yillar mobaynida Qozogʻiston, Ukraina, Chernogoriya, Xitoy Taypey, Turkiya, Finlandiya davlatlarida boʻlib oʻtgan xalqaro musobaqalarda oltin medallarni qoʻlga kiritgan. Rossiya, Bolgariya, Germaniya, Armanistonda boʻlib oʻtgan xalqaro musobaqalar sovrindori.
 2009-yil Italiyada boʻlib oʻtgan jahon chempionatlarida oltin medalni qoʻlga kiritgan.
 2010-yilning 13-16-noyabr kunlari Xitoyning Guanchjou shahrida XVI-Osiyo oʻyinlarida 2-oʻrinni egalladi
 2012-yil Qozogʻistonning Osiyo Olimpiya saralash musobaqasida oltin medal sohibiga aylandi va shu bilan London Olimpiyadasiga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi.
 2012-yilda Angliyaning London shahrida oʻtkazilgan XXX Olimpiada oʻyinlarida muvaffaqiyatli ishtirok etib bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Mehnat faoliyati 
 2004-2008 — Buxoro davlat universiteti talabasi
 2004-2009 — Buxoro viloyati 2-son iqtisoslashtirilgan bolalar olimpiya zahiralari sport maktabida boks boʻyicha murabbiy
 2009-h.v. — Markaziy harbiy sport klubida harbiy xizmatchi

Mukofotlangan 
Boks boʻyicha xalqaro toifadagi sport ustasi.
 2005-yil „Oʻzbekiston belgisi“ koʻkrak nishoni
 2007-yil „El-yurt hurmati“ ordeni
 2009-yil „Oʻzbekiston iftixori“ faxriy unvoni
 2012-yil “Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi”

Manbalar 

Oʻzbekiston bokschilari
Tayinsha (tuman)

Tayinsha tumani — Shimoliy Qozogʻiston viloyatining janubiy qismida joylashgan. Oqmoʻla viloyati bilan chegaradosh. Maydoni 11,43 ming km2. 2011-yili 1-yanvarda tuman aholisi 48,816 kishini tashkil qildi. Aholi zichligi 5,0 kishi/km2. Maʼmuriy markazi — Tayinsha shahri. Tuman Viloyat markazidan 150 km masofada joylashgan.

Aholisi 
Tuman aholisi koʻp millatli hisoblanadi, ayniqsa bu tumanda polyaklarning koʻpchiligi istiqomat qilshadi. 2011-yilgi statistika boʻyicha tumanda 48,816 kishi istiqomat qilmoqda.
Tuman aholisining 2009-yildagi milliy tarkibi:
 qozoqlar — 26,8 % (15,7 ming)
 polyaklar — 22,4 % (13,2 ming)
 ruslar — 21,7 % (12,7 ming)
 ukrainlar — 12,7 % (7,4 ming)
 olmonlar — 9,9 % (5,8 ming)
 beloruslar — 3,2 % (1,9 ming)
 tatarlar — 0,7 % (0,3 tis.)
 boshqa millatlar — 2,6 % (1,5 ming)

2010-yil 1-yanvardagi tuman aholisining milliy tarkibi:
 qozoqlar — 15 748 kishi (27,84 %)
 polyaklar — 12 350 kishi (21,83 %)
 ruslar — 12 189 kishi (21,55 %)
 ukrainlar — 7 046 kishi (12,46 %)
 olmonlar — 5 540 kishi (9,79 %)
 beloruslar — 1 792 kishi (3,17 %)
 tatarlar — 382 kishi (0,68 %)
 ingushlar — 277 kishi (0,49 %)
 armanlar — 199 kishi (0,35 %)
 chechenlar — 149 kishi (0,26 %)
 oʻzbeklar — 106 kishi (0,19 %)
 ozarbayjonlar — 104 kishi (0,18 %)
 chuvashlar — 69 kishi (0,12 %)
 mordvalar — 54 kishi (0,10 %)
 boshqalar — 564 kishi (1,00 %)
 Umumiy — 56 569 kishi (100,00 %)

Tarixi 
Krasnoarmeyskiy tumani 1934-yilda tashkil topdi. 1997-yil 2-maydagi Qozogʻiston Respublikasi Prezidentining farmoniga binoan Krasnoarmeyskiy tumanining nomi, Tayinsha tumani deb qayta nomlandi.

Iqtisodii 
Tumanda 2010-yili 1-yanvarda 475 ta korxona roʻyxatdan oʻtgan, shulardan 8 — yirik, 60 — oʻrta, 407 — kichik korxonalar.
Tumanda viloyat qishloq xoʻjaligining yalpi mahsulotining 13,5 %-i (32 237,5 mln. tenge) tashkil qilgan. Asosiy kapitalga investitsiya koʻlami 3 825,3 mln. tengeni tashkil qildi. Foydalanishga 7,7 ming m2 turar-joy berildi.
Tumanning iqtisodida 34,2 ming kishi ishlaydi. Oʻrtacha oylik maoshi (xususiy kichik korxonalarni hisobga olmaganda) oʻtgan yil bilan taqqoslagnada 13,1 % oʻsib, 35 807 tengeni tashkil qildi. Oylik 5,7 % oʻsti.

Manbalar 

Qozogʻiston tumanlari
Tayinsha

Tayinsha — (qoz. Тайынша) Qozogʻistondagi shahar (1962-yildan buyon). Shimoliy Qozogʻiston viloyati Tayinsha tumanining maʼmuriy markazi (1932-yildan buyon), temir yoʻl stansiyasi. Viloyat markazi sanlmish — Petropavlovsk shahridan janubga tomon 120 km masofada, Shagʻalali daryosining soʻng qirgʻogʻida joylashgan. Aholisi 11,647 kishi (2013). Tayinsha orqali Koʻkshetov — Petropavlovsk temir yoʻli oʻtadi.

Tarixi 
1997-yilgacha Krasnoarmeysk shahri deb nomlandi va avvalgi Koʻkshetov viloyatining Krasnoarmeysk tumanining markazi boʻldi.

Sanoati 
1996-yilgacha Tayinshada sozlash-mexanik, sut-non zavodlari, qurulish materiallari kombinati, jihoz fabrikasi, v.h. faoliyat yuritgan. Narx iqtisodiga oʻtishiga binoan ularning barchasi xususiylashtirilib, AJ-lar va MChB-larga biriktirildi. Shaharda 2006-yil bioetanol ishlab chiqaruvchi kompleks „Bioxim“ tashkil etilgan.

Ijtimoiy soha 
Tayinshada umumiy bilam beruvchi 5 maktab, kasibiy-texnik litsey, kinoteatr, madaniyat uyi, tuman kasalxonasi, tuberkulez kasalxonasi, oilaviy-shifokorlik ambulatoriya, v.h. faoliyat yuritmoqda.

Manbalar 

Qozogʻiston shaharlari
Tayinsha tumani aholi punktlari
Munitsipalitet

Munitsipalitet (nem. Munizipalitat, lot. municipium — oʻzini oʻzi idora qiluvchi jamoa) — bir qancha mamlakatlarda mahalliy boshqaruv va oʻzini oʻzi boshqaruvchi saylab qoʻyiladigan organlarning majmui. Ayrim mamlakatlarda (mas, AQSH, Buyuk Britaniya) shahar boshqaruv organlarigina M. deb ataladi. Moskva shahrida mahalliy oʻzini oʻzi boshqaruvchi organ M. deb ataladi, u munitsipal yigʻilish va mahalliy maʼmuriyat boshligʻi (M. rahbari)ni oʻz ichiga oladi. M. tegishli maʼmuriyhududiy birlik aholisi tomonidan saylanadi va unga konstitu-siyaviy huquqda xalqhuquqiy korporatsiyalari sifatida qaraladi. Odatda, M. mer, burgomistr va shahrik. boshchiligidagi saylab qoʻyiladigan rayosat hamda ijrochi mulozimlar devonidan iborat boʻladi. M. munitsipal korxonalar, turar joy fondi va boshqa mulklar egasi boʻlishi mumkin; u davlat maktablari, sanitariya xizmati idoralari, mahalliy politsiya, bir qancha mamlakatlarda esa tibbiy xizmat va ijtimoiy taʼminot boʻyicha turli muassasalarni boshqaradi. M.ning asosiy daromad manbai aholidan yigʻiladigan mahalliy soliklardir.

Munitsipalitet (, , dan) — aniq belgilangan hududga va unda yashovchi aholisiga ega oʻzini-oʻzi boshqaruvchi maʼmuriy-hududiy birlik (odatda aholi punktlari guruhi, shahar, shahar tipidagi qishloq yoki qishloq).

Odatda, har xil davlatlarda ikki xildagi maʼmuriy birlikni munitsipalitet deb ataydilar:
 Shahar munitsipalitetlari — (odatda yirik) shahar va oʻsha darajadagi mavjud boʻlgan asosan qishloq tumanlarini oʻz ichiga oluvchi maʼmuriy birliklar. Bunday holatda boshqaruv organlari odatda mer va shahar kengashi (yoki munitsipal kengash) hisoblanadi.
 Ayrim mamlakatlarda yagona aniqlangan darajadagi (odatda 2- yoki 3-) maʼmuriy birlik, undagi shaharlarning mavjudligi va ularning soniga qaramasdan munitsipalitet deb hisoblanadi. Koʻpchilik bunday mamlakatlarda munitsipalitet — saylov organlari tomonidan boshqariladigan eng kichik maʼmuriy birlik.

Boshqa mamlakatlarda 
Munitsipalitet quyidagi mamlakatlar maʼmuriy birligi hisoblanadi:

2-daraja 
 Ozarbayjon munitsipalitetlari ()
 Angola munitsipalitetlari ()
 Braziliya munitsipalitetlari ()
 bermud munitsipalitetlari () — 2 shahar
 Venesuela munitsipalitetlari ()
 Gvatemala munitsipalitetlari ()
 Gonduras munitsipalitetlari ()
 Gruziya munitsipalitetlari ()
 Dominika Respublikasi munitsipalitetlari ()
 Indoneziya shahar munitsipalitetlari ()
 Kamboja munitsipalitetlari (, кронг) — shaharlar

3-daraja 
 Argentina munitsipalitetlari ()
 Boliviya munitsipalitetlari ()
 Zimbabve munitsipalitetlari ()
 Ispaniya munitsipalitetlari ()

Sifat 
Munitsipal sifati shuningdek Rossiya, Ukraina va boshqa Sovet davridan keyingi mamlakatlarda davlat mulkchiligi obʼyektlariga nisbatan qoʻllaniladi.

Yana qarang 
 Nomunitsipal hudud
 Mahalliy oʻzini-oʻzi boshqarish

Havolalar 
 «Муниципалитет» Rossiya jurnali
 Положение о муниципалитете внутригородского муниципального образования Отрадное в городе Москве

Manbalar 

Maʼmuriy birliklar
Mahalliy oʻzini-oʻzi boshqarish
Parametrli tenglama

Parametrli tenglama — matematikada biron-bir bogʻlanishni parametrlar yordamida ifodalagan tenglama. Parametrli tenglamaga sodda misol sifatida kinematikadan vaqt parametri bilan harakatdagi jismning joyini, tezlanishini va boshqa xususiyatlarini ifodalovchi tenglamani keltirish mumkin. Abstrakt maʼnoda parametrli tenglama deb tenglamalar toʻplamini aytish mumkin.

Matematik taʼrif 
x, a oʻzgaruvchilar qatnashgan
 
tenglama berilgan bo’lsin. Agar a ning har bir haqiqiy qiymati uchun bu tenglamani x ga nisbatan yechish masalasi qo’yilsa,
 
tenglama x oʻzgaruvchili va a parametrli tenglama deyiladi. a parametrli tenglamani yechish bu — parametr aning har bir qiymati uchun xning bu tenglamani qanoatlantiruvchi qiymatlarini topish demakdir.

Havolalar 
 Tekislikda parametrli chiziqlar chizuvchi 

Tenglamalar
Shal aqin (tuman)

Shal aqin tumani — Shimoliy Qozogʻiston viloyatidagi maʼmuriy hudud. 1928-yil 3-sntyabrda asos solingan. Markazi — Sergeevka shahri. Tuman maydoni 4,84 ming km². 2011-yil 1-yanvarda aholisi 22,216 kishini tashkil qildi. Aholining zichligi 5,4 kishi/km².

Tarixi 
1928-yili Shal aqin tumanining hozirgi hududida Rikov va Toʻnkeris tumanlari tashkil topdi. 1930-yili Toʻnkeris tumaniga Rikov tumanining yarim hududi qoʻshildi. 1940-yili tuman nomi oktabrskiy boʻlib oʻzgartildi, 1963-yilda esa Sergeev va 1999-yilgi 15-dekabrda Shal aqin tumani boʻlib qayta nomlandi.

Geografiyasi 
Viloyat markazi Petropavlovsk shahridan tuman chegarasigacha 138 kilometr, Sergeevka shahrigacha 174 kilometr. Shimoliy tomonidan — Jambul, gʻarbiy tomonidan — Yesil, sharqiy tomonidan — Timiryazev, Janubidan esa Ayirtav va Musirepov tumanlari bilan chegaradosh. Tuman hududi orqali Yesil daryosi oqib oʻtadi, uning yoqasida Sergeev suv ombori joylashgan.

Aholisi 
Tuman aholisi 2011-yilgi statistika boʻyicha 22,216 kishini tashkil qildi. Tuman aholisi koʻp millatli hisoblanadi,
tuman aholisining milliy tarkibini quyidaga jadvaldan koʻrishingiz mumkin (2010-yil 1-yanvar):
 qozoqlar — 12 033 kishi (45,81 %)
 ruslar — 10 646 kishi (40,53 %)
 ukrainlar — 1 339 kishi (5,10 %)
 olmonlar — 1 126 kishi (4,29 %)
 beloruslar — 271 kishi (1,03 %)
 tatarlar — 222 kishi (0,85 %)
 armanlar — 59 kishi (0,22 %)
 litvalar — 59 kishi (0,22 %)
 ozarbayjonlar — 56 kishi (0,21 %)
 tojiklar — 51 kishi (0,19 %)
 polyaklar — 48 kishi (0,18 %)
 boshqalar — 355 kishi (1,35 %)
 Umumiy — 26 265 kishi (100,00 %)

Manbalar 

Qozogʻiston tumanlari
Sergeyevka

Sergeev, Ayutas — Qozogʻistondagi shahar (1969-yildan buyon), Shimoliy Qozogʻiston viloyatining Shal aqin tumanining markazi. Yesil daryosining oʻng qirgʻogʻida, viloyat markazi — Petropavlovsk shahridan 170 km masofada joylashgan. Aholisi 7,426 kishi (2012).

Tarixi 
Sergeevka hududi 18 asrda Abilay xonga yaqin Kuleke botirning urugʻiga tegishli joy boʻlgan. 19 asrda Vali xonning yesiri Aygʻanimga tegishli yer boʻldi. 20 asrning boshigacha Ayutas deb nomlandi. 1896-yili Ukrainadan va Rossiyadan koʻchib keluvchilar koʻpayib, Sergeevka shahrining poydevori qurildi.

Sanoati 
Shaharda temirbeton, azotli-kislarodli, qurgʻoq sut, non mahsulotlari zavodlari, turli korxonalar, v.h. faoliyat yuritmoqda.

Ijtimoiy soha 
Shaharda 3 ta oʻrta maktab, kasibiy-texnik maktab, tarixiy-davlat muzeyi, 2 kutubxona, kinoteatr, madaniyat uyi, sport kompleksi va stadion, markaziy tuman va tuberkulez kasalxonalari faoliyat yuritmoqda.

Manbalar

Havolalar 
 Неофициальный сайт Сергеевки
 Новый неофициальный сайт Сергеевки
 Сергеевские известия, интернет-газета г.Сергеевка и района Шал Акына

Qozogʻiston shaharlari
Timiryazev (tuman)

Timiryazev tumani() — Shimoliy Qozogʻiston viloyatining gʻarbiy qismida joylashgan. 1963-yilda tashkil topgan. Tuman maydoni 4,51 ming km2. 2011-yil 1-yanvarda aholisi 13,542 kishini tashkil qildi. Aholi zichligi (bir sharshi kilometrge) 3,8 kishi/km2. Iqlimi keskin kontinentli. Yanvar oyining oʻrtacha harorati −18 °C, iyulda 20 °C. Tuman markazi — Timiryazev qishlogʻi, viloyat markazi bilan oraliq masofasi 236 kilometr.

Aholisi 
Tuman aholisining milliy tarkibi (1-yanvar 2010-yil):
 qozoqlar — 6 986 kishi (40,82 %)
 ruslar — 6 786 kishi (39,65 %)
 ukrainlar — 1 260 kishi (7,36 %)
 beloruslar — 379 kishi (2,21 %)
 tatarlar — 351 kishi (2,05 %)
 olmonlar — 350 kishi (2,04 %)
 ozarbayjonlar — 207 kishi (1,21 %)
 polyaklar — 89 kishi (0,52 %)
 boshqirdlar — 86 kishi (0,50 %)
 chuvashlar — 84 kishi (0,49 %)
 litvalar — 67 kishi (0,39 %)
 boshqalar — 471 kishi (2,75 %)
 Umumiy — 17 116 kishi (100,00 %)

Tuman aholisi 2011-yil 1-yanvarda 13 542 kishini tashkil qildi, shulardan: qozoqlar — 5800 kishi (43 %), ruslar — 5600 kishi (41,5 %), ukrainlar — 1200 kishi (9,0 %), polyaklar — 300 kishi (2,2 %), olmonlar — 200 kishi (1,4 %), tatarlar — 200 kishi (1,4 %), beloruslar — 100 kishi (0,7 %) va boshqalar — 100 kishi (0,7 %).

Ijtimoiy soha 
Tumanda umumiy bilim beruvchi 26 maktab, 1 kasibiy-texnik maktab, 9 klub, 22 kutubxona faoliyat yuritmoqda.

Iqtisodi 
Tumanda 2010-yili 1-yanvarda 190 ta korxona roʻyxatdan oʻtdi, shulardan 1 — katta, 10 — oʻrta, 179 — kichik korxonalar. Shularning 97 davlatniki, 93 — xususiy.

Manbalar 

Qozogʻiston tumanlari
Timiryazevka

Timiryazevka — Shimoliy Qozog'iston viloyati, Timiryazev tumanining markazi, qishloq. Viloyat markazi — Petropavlovsk shahridan janubi-gʻarbgacha 240 km, Suli temir yoʻli stansiyasidan gʻarbga tomon 1,5 km uzoqlikda va Shigʻanaq koʻlining yoqasida joylashgan. Aholisi 4,567 kishi (2012). Poydevori 1954-yili qurilgan. 1962-yili Timiryazev tumanining markazi boʻldi.

Ijtimoiy soha 
Timiryazevkada davlat mahkamalari, tuman aloqa filiali, umumiy bilim beruvchi oʻrta maktab-gimnaziya, 20-kasibiy-texnik maktab, madaniyat uyi, kutubxona, tuman kasalxona va shifoxonalari faoliyat yuritmoqda. Timiryazevkada tumandagi avtomobil yoʻllarining asosiy qismi hisoblanadi.

Manbalar 

Qozogʻiston qishloqlari
Savmalkoʻl (Volodar qishloq okrugi)

Savmalkoʻl qishlogʻi — Shimoliy Qozogʻiston viloyati Ayirtav tumanidagi qishloq, tuman markazi. Viloyat markazi Petropavlovsk shahridan 92 km oraliq masofada joylashgan. Aholisi 9,709 kishi (2012).

Tarixi 
Poydevorini 1854-yili Rossiya va Ukrainadan koʻchib kelganlar quradi. 1993-yili Volodar tumani Ayirtau deb nomlanganda, Volodar qishlogʻi Savmalkoʻl qishlogʻi boʻlib oʻzgartirildi.

Ijtimoiy soha 
Qishloqda 4 ta oʻrta maktab, 2 ta toʻliqsiz oʻrta maktab, cherkov, machit, madaniyat uyi v.h faoliyat yuritmoqda.

Manbalar 

Qozogʻiston qishloqlari
Cherkov

Cherkov — xristian dinining urf-odatlari va ibodatlari uchun barpo etilgan imorat. Xristian dinining koʻp asrlik rivojlanish tarixida har bir xalqda har turli cherkov turlari shakillangan. Umumiy cherkovga oʻrtoq belgi Sharqqa yoʻnaltirilgan mixrabli qismi va unga qo'shimcha ibodat qiluvchilarga atalgan xonasi boʻladi. Cherkov undan boʻlak Kapella, Kripta, Pridel, Trapeznaya va boshqa boʻlaklardan tashkil topgan. Shaharning bosh cherkovi „Sobor“ deb ataladi. Lyuteranli cherkov — kirxa, polyaklarda katolik cherkovi — kastel deb ataladi.

Cherkov (yunoncha. kyriake — xudoning uyi) — 1) xristianlikdati maxsus diniy tashkilot. Oʻz diniy aqidalari va marosimlari tizimiga ega. Cherkov iyerarxik tarzda boshqariladi. Cherkovga mansub kishilar ruhoniylar va oddiy dindorlarga boʻlinadi. Xristianlik cherkovni "Isonning ilohiy tanasi", unga eʼtiqod qiluvchilar shu tana aʼzolaridir, Iso esa shu tananing boshi deb taʼlim beradi. Cherkov dindorlar uyushmasi bo'lib, sirli marosimlar (xususan, non va vino totish marosimi)da inson bilan xudoning birgalikdagi ishtiroki orqali ularning birlashib ketishi amalga oshiriladi, deb tasavvur qilinadi. Yirik xristian cherkovlari — pravoslav cherkovi (qarang: Pravoslaviye), katolik cherkovi (qarang Katolitsizm), protestant cherkovi (qarang Protestantizm) va boshqa; 2) xristian dinida ibodat qilish uchun maxsus qurilgan bino. U mehrobli qism va unga tutash zal — dindorlar ibodatga tuplanadigan xonadan iborat. Turli xalqlarda cherkov binolarining turli tiplari vujudga kelgan. Shahar yoki monastirning bosh cherkovi sobor deb ataladi. Lyuterchilar cherkovi, odatda, kirka yoki kirxa, polyak katolik cherkovi kostyol deyiladi. Oʻzbekistonda 160 ta xristian cherkovi faoliyat ko'rsatadi (2004-yil). 

Xristianlik

hu:Egyház
Mamlyut (tuman)

Mamlyut tumani — Shimoliy Qozogʻiston viloyatining shimoli-gʻarbiy hududida joylashgan. Mamlyut tumani 1932-yili tashkil topdi. Tuman maydoni 4,10 ming km2. 2011-yil 1-yanvarda tuman aholisi 20,900 kishini tashkil qildi. Aholining zichligi 5,1 kishi/km². Tuman gʻarbida Jambul tumani bilan, Shimolida Rossiyaning Qoʻrgʻan viloyati, sharqida va janubi-sharqida Qiziljar tumani, janubida Yesil tumani bilan chegaradosh. Tuman markazi Mamlyutka shahri, viloyat markazigacha oraliq masofa 41 kilometr.

Aholisi 
2011-yil 1-yanvarda tuman aholisi 20,9 ming kishini tashkil qildi (viloyat aholisining 3,5 %). Aholining zichligi 5,1 kishi/km².

Tuman aholisining milliy tarkibi (1-yanvar 2010-yil)

 ruslar — 14 291 kishi (56,80 %)
 qozoqlar — 6 841 kishi (27,19 %)
 tatarlar — 1 523 kishi (6,05 %)
 olmonlar — 922 kishi (3,66 %)
 ukrainlar — 731 kishi (2,91 %)
 beloruslar — 206 kishi (0,82 %)
 ozarbayjonlar — 70 kishi (0,28 %)
 litvalar — 69 kishi (0,27 %)
 polyaklar — 51 kishi (0,20 %)
 boshqalar — 458 kishi (1,82 %)
 Umumiy — 25 162 kishi (100,00 %)

Iqlimi 
Iqlimi oʻrta kontinentli, qishi sovuq. Yanvar oyining oʻrtacha harorati — 18 °C, qahraton kunlari −50°S-gacha pasayadi. Yozi iliq, iyul oyining oʻrtacha harorati 19 °C, ayrim vaqtda 40 — 41°S-gacha koʻtariladi. Yillik yogʻingarchilikning oʻrtacha miqdori 300 mm. Tumanda 500-ga yaqin koʻllar bor, ularning 14-tasi tuzli, qolganlari chuchuk suvli.

Manbalar 

Qozogʻiston tumanlari
Baden-Vyurtemberg

Baden-Vyurtemberg — (olm. Baden-Württemberg) Olmoniya yerlaridan biridir. U Olmoniyaning janubi-sharqida joylashgan boʻlib, maydoni 35.751,46 km²ni tashkil etadi. Aholisi 10 807 000 nafar (31. Mai 2012). Poytahti Stuttgart shahri.

Maʼmuriy boʻlinishi

Baden-Vyurtemberg oʻttiz besh tumanga (Landkreise) va to'qqizta mustaqil shaharga (Stadtkreise) bo'lingan, ikkalasi ham Frayburg, Karlsrue, Shtutgart va Tübingenning to'rtta ma'muriy okrugiga (Regierungsbezirke) birlashtirilgan.

 Xarita

Shuningdek, Baden-Vyurtembergda biron bir tumanga tegishli boʻlmagan toʻqqizta qoʻshimcha mustaqil shahar mavjud:

Boshqa davlat organlari
Baden-Vyurtemberg Bosh Audit boshqarmasi davlat idoralarining davlat mablagʻlaridan toʻgʻri foydalanishni nazorat qilish uchun mustaqil organ sifatida faoliyat yuritadi.

Gallireya

Manbalar

Havolalar 
 Baden-Vyurtemberg rasmiy sahifasi

Olmoniya yerlari
Qiziljar (tuman)

Qiziljar tumani — Shimoliy Qozogʻiston viloyatining shimoliy qismida joylashgan hudud. Qiziljar tumani 1997-yili Beskoʻl va Sokolov tumanlarini biriktirish natijasida tashkil topdi. Tumanning maʼmuriy markazi – Beskoʻl qishlogʻi.

Geografiyasi 
Tuman maydoni 6,15 ming km2. Tuman markazi — Beskoʻl qishlogʻi. Viloyat markazi bilan oraliq masofasi 12 kilometr.
Qiziljar tumani shaharga yaqin va Yesil daryosining yoqasida joylashgan. Janubida Yesil va Magʻjan Jumabaev, sharqida Oqqayin, gʻarbida Mamlyut tumanlari bilan va shimolida Rossiyaning Tumen viloyati bilan chegaradosh.

Aholisi 
Tuman aholisi 2010-yil 1-yanvardagi maʼmulot boʻyicha 49 393 kishini tashkil qiladi.

Tuman aholisining milliy tarkibi (1-yanvar 2010-yil):
 ruslar — 30 885 kishi (62,53 %)
 qozoqlar — 6 841 kishi (24,49 %)
 olmonlar — 1 891 kishi (3,83 %)
 ukrainlar — 1 587 kishi (3,21 %)
 tatarlar — 862 kishi (1,75 %)
 beloruslar — 521 kishi (1,05 %)
 polyaklar — 267 kishi (0,54 %)
 armanlar — 160 kishi
 chuvashlar — 111 kishi
 ozarbayjonlar — 110 kishi
 litvalar — 84 kishi
 mordvalar — 84 kishi
 boshqirdlar — 72 kishi
 oʻzbeklar — 62 kishi
 chechenlar — 51 kishi
 boshqalar — 550 kishi (1,11 %)
 Umumiy — 49 393 kishi (100,00 %)

Aholi punktlari 
Tumanning katta qishloqlari:
 Beskoʻl
 Sokolov
 Arxangel
 Novokamen
 Novonikol
 Rassvet
 Yakor
 Bogolyubov
 Peterfeld

Transporti 
Tuman boʻyicha Qozogʻistonning (Petropavlovsk — Almati), Rossiyaning Janubiy Ural temir yoʻli; Petropavlovsk — Esim (RF), Petropavlovsk — Koʻkshetov, Petropavlovsk — Qoʻrgʻon, Petropavlovsk — Omsk (RF) avtomobil yoʻllari, Ufa — Petropavlovsk — Omsk neft quvuri oʻtadi.

Taʼlim 
Tumanda 67 ta umumiy bilim beruvchi maktab, 2 ta kasibiy-texnik maktab, Novonikol „Yosh oʻspirimlar uyi“, 2 ta bolabogʻcha, viloyat yosh oʻspirinlar va bolalarning velosport sport maktabi, bolalar va yosh oʻspirinlarning jismoniy tarbiya maktabi, Arxangel korreksiya bolalar uyi, yetim bolalar uchun Sokolov maxsus maktab-internati, 9 ta madaniyat uyi, 6 ta klub, 15 ta kutubxona, 3 kinoteatr faoliyat yuritmoqda.

Tibbiyot 
Tumanda markaziy kasalxona, qishloq kasalxonasi, 9 oilaviy-shifokorlik ambulatoriya, 8 feldsher-akusherlik punkt, 47 feldsher punkt, 14 dorixona, 1 sanepidstansa bar. 1989-yili Pribrejniy qishloq okrugining hududida radon suvi topildi, bu qaynar koʻzi asosida davolash profilaktoriyasi faoliyat yuritmoqda. 1991-yili Mixaylov qishlogʻida er osti mineral suvlarini ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi.

OAV 
Qiziljar tumanida 1967-yildan boshlar rus tilida „Mayak“, 2003-yildan qozoq tilida „Qiziljar“ gazetalari chiqariladi.

Manbalar 

Qozogʻiston tumanlari
Beskoʻl (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)

Beskoʻl qishlogʻi —  Shimoliy Qozogʻiston viloyati, Qiziljar tumanining markazi. Petropavlovsk shahrining janubigacha 15 km masofada, Yesil daryosining oʻng qirgʻogʻida joylashgan. Aholisi 13 598 kishi (2012).

Tarixi 
Beskoʻl qishlogʻi 1938-yili Petropavlovsk MTS-ning markazi boʻlib tashkil topdi. Nomi atrofidagi koʻllarga bogʻliq. 1967-yildan buyon tuman markazi.

Sanoati 
Beskoʻlda qush fabrikasi, "Romantik" aksioner jamoasi, "Molservis" konsorsiumi, tuman nashrlari, oziq-ovqat kombinati va boshqalar faoliyat yuritmoqda.

Ijtimoiy soha 
Shimoliy Qozogʻiston mol chorvachiligi ilmiy-tadqiqot institutining filiali, oʻrta maktab, madaniyat uyi, kasalxona, shifoxona, sanitar-epidemiologiyalar faoliyat yuritmoqda. Beskoʻl orqali Petropavlovsk — Koʻkshetov, Petropavlovsk — Novoishim avtomobil yoʻllari oʻtadi.

Manbalar 

Qozogʻistonning aholi yashash punktlari
Qozogʻiston qishloqlari
Qiziljar tumani aholi punktlari
Gʻabit Musirepov (tuman)

Gʻabit Musirepov tumani — Shimoliy Qozogʻiston viloyatining janubi-gʻarbida Yesil daryosining yoqasida joylashgan. Tuman 1969-yili tashkil topdi. Tuman maydoni 11,1 ming km2. 2010-yil 1-yanvarda tuman aholisi 48,2 ming kishini tashkil qildi. Tuman aholisining zichligi 4,3 kishi/km². Maʼmuriy markazi — Novoishimka qishlogʻi, Viloyat markazi bilan oraliq masofasi 270 kilometr.

Tarix 
1969-yil 28-mayda Koʻkshetau viloyati tarkibida Kuybishev tumani tashkil topdi. 1997-yil 2-mayda Tselinniy tumani deb qayta nomlandi. 1997-yil 3-mayda Koʻkshetau viloyati tarkibidan, Shimoliy Qozogʻiston viloyati tarkibiga qoʻshildi. 2002-yil 11-iyundan boshlab Gʻabit Musirepov tumani deb qayta nomlandi.

Aholisi 
Tuman aholisining milliy tarkibi (2010-yil 1-yanvar):
 ruslar — 19 257 kishi (39,92 %)
 qozoqlar — 16 405 kishi (34,01 %)
 ukrainlar — 5913 kishi (12,26 %)
 olmonlar — 2 126 kishi (4,41 %)
 beloruslar — 1 510 kishi (3,13 %)
 tatarlar — 749 kishi (1,55 %)
 ozarbayjonlar — 305 kishi (0,63 %)
 polyaklar — 268 kishi (0,56 %)
 ingushlar — 243 kishi (0,50 %)
 chechenlar — 152 kishi (0,32 %)
 chuvashlar — 143 kishi (0,30 %)
 mordvalar — 138 kishi (0,29 %)
 armanlar — 101 kishi (0,21 %)
 oʻzbeklar — 87 kishi (0,18 %)
 litvalar — 54 kishi (0,11 %)
 boshqalar — 632 kishi (1,31 %)
 Umumiy — 48 233 kishi (100,00 %)

Manbalar 

Qozogʻiston tumanlari