Oleksandra Matviychuk

Oleksandra Vyacheslavivna Matviychuk (; 1983-yil 8-oktyabrda tugʻilgan) — ukrainalik huquqshunos va Kiyevdagi fuqarolik jamiyati yetakchisi. "Fuqarolik erkinliklarini himoya qilish markazi" notijorat tashkilotiga rahbar va oʻz mamlakatida hamda YXHT mintaqasida demokratik islohotlar tarafdori. 2022-yil oktyabr oyidan buyon Inson huquqlari boʻyicha xalqaro federatsiya (FIDH) vitse-prezidenti.

Taʼlimi 
Oleksandra Matviychuk Taras Shevchenko nomidagi Kiyev Milliy universitetiga oʻqishga kirgan, uni 2007-yilda tugatib, magistratura darajasini olgan. 2017-yilda Stanford universitetining Ukraina rivojlanayotgan yetakchilar dasturida ishtirok etgan birinchi ayol boʻlgan .

Faoliyati 
Matviychuk "„Fuqarolik erkinliklarini himoya qilish markazi“ notijorat tashkilotiga rahbar va oʻz mamlakatida hamda YXHT mintaqasida demokratik islohotlar tarafdori"Fuqarolik erkinliklarini himoya qilish markazi" notijorat tashkilotiga rahbarlik qiladi va oʻz mamlakatida hamda YXHT mintaqasida demokratik islohotlar tarafdoriFuqarolik erkinliklarini himoya qilish markazi" notijorat tashkiloti tashkil etilgan 2007-yilda ish boshlagan.

2012-yilda Matviychuk Ukraina milliy parlamenti (Yuqori Rada) Inson huquqlari boʻyicha komissari huzuridagi Maslahat kengashi aʼzosi boʻlganb.

After the violent crackdown of peaceful demonstrations on Independence Square in Kyiv on 30 November 2013, she coordinated the  civic initiative. The purpose of Euromaidan SOS was to provide legal assistance to the victims of Euromaidan in Kyiv and other Ukrainian cities, as well as to collect and analyze information to protect protesters and provide interim assessments of the situation. Matviichuk has since then run multiple international mobilization campaigns for the release of prisoners of conscience such as the #letmypeoplego campaign and the #SaveOlegSentsov global action for the release of illegally imprisoned people in Russia and the occupied Crimea and Donbas. She is the author of a number of reports to various UN bodies, Council of Europe, European Union, OSCE and several submissions to the International Criminal Court in The Hague.

2021-yil 4-iyun kuni Matviichuk Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qiynoqlarga qarshi qoʻmitasiga  nomzod qilib koʻrsatildi va BMT shartnoma organiga Ukrainaning birinchi ayol nomzodi sifatida tarixga kirdi.  U mojarolarda ayollarga nisbatan zoʻravonlikni cheklash uchun platformada yugurdi.

Qadr-qimmat inqilobidan 2022 yilgacha u Donbasdagi urush paytidagi urush jinoyatlarini hujjatlashtirishga eʼtibor qaratdi. 2014-yilda AQSh vitse-prezidenti Jo Bayden bilan uchrashib, u urushni tugatishga yordam berish uchun koʻproq qurol qoʻllab-quvvatlashni yoqladi. 

2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishidan soʻng, Matviichuk bir qator xalqaro ommaviy axborot vositalarida Ukraina fuqarolik jamiyatini, xususan, ichki koʻchirilgan odamlar bilan bogʻliq masalalar, urush jinoyatlari, shuningdek, inson huquqlari bilan bogʻliq boshqa masalalarda vakili sifatida chiqish qildi. Foreign Policy nashriga koʻra, u urush jinoyatlari va inson huquqlarining buzilishini koʻp sonli muammolar tufayli tergov qilish uchun maxsus „gibrid sud“ yaratish tarafdori boʻlgan.  Matviichuk Vladimir Putin va rus askarlarini Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi boʻyicha maxsus tribunalda koʻrib chiqishga chaqirib, bu „Rossiya qoʻshinlari sodir etayotgan inson huquqlarining shafqatsizligi“ga sovuq taʼsir koʻrsatishi mumkinligini aytdi.

Mukofot va unvonlar

Manbalar 

1983-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar