MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Joʻldasbay Xalimbetov

Joʻldasbay Xalimbetov (9-avgust.1924-yil —?) – 113-gvardiya polkining otryad komandiri (38-gvardiya diviziyasi, 70-armiya, 2-Belorussiya fronti), Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, uch darajali „Shon-sharaf“ ordeni sohibi.

Biografiyasi 
1924-yil 9-avgustda Qoraqalpogʻiston Respublikasi (Oʻzbekiston) hozirgi Chimboy tumani Baxitli qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan. Millati Qoraqalpoq (mukofot hujjatlarida – qozoq). U kolxozda brigadir boʻlib ishlagan.

1942-yilda Chimboy tuman harbiy komissarligi tomonidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan. 1943-yil iyun oyidan boshlab jangovor qoʻshin tarkibida harakat qilgan. 1944-yil boshida u 120-gvardiya saflarida, 336-gvardiya polkining 2-batalyon 5-oʻqchi rotasida pulemyotchi sifatida jang qilgan.

1944-yil fevral oyining ikkinchi yarmida diviziya Rogachev-Jlobin operatsiyasi paytida Dneprni kesib oʻtgan, boshqa armiya tuzilmalari bilan hamkorlikda fashist qoʻshinlarining mustahkam mudofaasini yorib oʻtgan va Rogachevni ozod qilgan.

120-gvardiya diviziyasi boʻlinmalarining 1944-yil 2-martdagi 44/n-sonli gvardiya buyrugʻi bilan oddiy askar Xalimbetov Joʻldasbay 3-darajali „Shon-sharaf“ ordeni bilan taqdirlangan.

Belorussiya operatsiyasida diviziya 1-Belorussiya fronti qoʻshinlari tarkibida Bobruiskning shimoli-sharqida dushmanning mustahkam mudofaasini yorib oʻtishda, shahar hududida katta guruhini oʻrab olishda va Novogrudok yoʻnalishi boʻyicha hujumni rivojlantirishda ishtirok etgan.

3-Armiya qoʻshinlarining 1944-yil 22-avgustdagi buyrugʻi bilan qoʻriqchi kichik serjanti Xalimbetov Joʻldasbay 2-darajali „Shon-sharaf“ ordeni bilan taqdirlangan.

1944-yil 1-sentabrda urushda uchinchi marta yarador boʻlgan. Kasalxonadan keyin u otryadi safiga qaytmagan.

1945-yilda kichik serjant Xalimbetov jang maydonlaridan demobilizatsiya qilingan.

Vataniga qaytgach 1961-yilgacha sovxozda, soʻngra Nukus oʻrmon xoʻjaligida brigadir boʻlib faoliyat yuritgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1983-yil 13-apreldagi farmoni bilan 1945-yil 14-apreldagi buyrugʻi bekor qilingan va Xalimbetov Joʻldasbay 1-darajali „Shon-sharaf“ ordeni bilan taqdirlangan. Shu tariqa Xalimbetov „Shon-sharaf“ ordenining toʻliq sohibi boʻlgan.

Oʻzbekiston, Qoraqalpogʻiston, Nukus tumani „Nukus“ sovxozida (Samanboy filiali) istiqomat qilgan.

Manbalar 

Shuhrat ordeni bilan mukofotlanganlar
Ulug‘ Vatan urushidagi g‘alabaning 25 yilligi nishoni sohiblari
SSSR Qurolli Kuchlarining 70 yilligi yubiley medali sohiblari
Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 40 yilligi medali sohiblari
Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 30 yilligi medali sohiblari
Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 20 yilligi medali sohiblari
„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari
Chimboy tumanida tugʻilganlar
1924-yilda tugʻilganlar
9-avgustda tugʻilganlar
Lizer

Arsen Eldarovich Magomadov (, 1998 yil 12 avgustda tugʻilgan, Moskva, Rossiya) – rossiyalik rep ijrochisi, qoʻshiq muallifi, LIZER taxallusi bilan mashhur. „Zalat 99.1“ rap assotsiatsiyasining sobiq aʼzosi.

Manbalar 

Moskvada tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1998-yilda tugʻilganlar
12-avgustda tugʻilganlar
Qozoqdaryo

Qozoqdaryo () — Oʻzbekistonning shimoli-gʻarbidagi aholi punkti, suveren Qoraqalpogʻiston Respublikasi Moʻynoq tumanidagi aholi punkti. Orol dengizidagi sobiq port va kurort.

Qozoqdaryo Orol dengizining janubiy qirgʻogʻida, Jilttirbos koʻrfazida joylashgan. 1970-yillarning oʻrtalarida dengiz aholi punktidan chekinadi va hozirda dengiz taxminan 100 km oraliq masofada joylashgan. Amudaryoning bir tarmogʻi Qozoqdaryo orqali oqib oʻtadi va 5-7 km sharqda Jilttirbos koʻliga quyiladi.

Qozoqdaryodagi uylar Amudaryo oʻzanida joylashgan. Aholi punktining uzunligi 7-10 km. Aholi punkti beshta ovuldan (jamoalardan) iborat: Kolxoz ovuli, Ernazar ovuli, Kenes ovuli, Ernazar Jarma ovuli, Qozoqdaryo markazi.

Orol dengizining tanazzulga uchrashi boshlanishidan oldin aholi punktida 15 mingga yaqin aholi istiqomat qilgan. Hozirgi aholi soni 4000 ga yaqin. Mahalliy aholining asosiy faoliyati goʻsht yetishtirish uchun naslli qoramol boqish, bugʻdoy, sholi, poliz va yem-xashak ekinlari yetishtirishdan iborat.

Iqlimi keskin kontinental, qishi sovuq va yozi issiq. Qishda sovuq havo massalari, yozda issiq va quruq havo kirib keladi. Oʻrtacha yillik havo harorati 9,8—10°. Yillik yogʻin 87–108 mm. Bunday sharoitda ekinlarni yetishtirish butunlay sugʻorishga bogʻliq. Ilgari iqlimga Orol dengizining yaqinligi taʼsir koʻrsatgan, bu yozda koʻproq yogʻingarchilik va yumshoq iqlimda namoyon boʻlgan.

Qozoqdaryo atrofidagi relyef Amudaryoning tekis deltasining bir qismidir. Tarixiy jihatdan juda oʻzgaruvchan daryo tubi qum va qumtepalarni kesib oʻtib, tuproq choʻkindilarini taqsimlab, juda murakkab relyefni hosil qilgan. Aholi punkti atrofida koʻplab kanallar va drenaj tizimlari mavjud va yer osti suvlari yer yuzasiga juda yaqin joylashgan.

Ichimlik suvining asosiy manbai Amudaryo va nasos kranlari hisoblanadi. Qozoqdaryoda suv quvurlari ham, gaz ham yoʻq. Elektr bilan bogʻliq muammolar koʻpincha qishda paydo boʻladi.

Aholi punktida ikkita 250 va 370 oʻringa moʻljallangan 14-sonli va 15-sonli umumtaʼlim maktabi hamda boshlangʻich maktab mavjud. Aholi punktiga uchastka kasalxonasi va qishloq vrachlik punkti tomonidan tibbiy xizmat koʻrsatilmoqda. Teleminora va mobil telefon minoralari oʻrnatilgan. Qishloq isteʼmolchilar jamiyatining (SelPO) uchta doʻkoni va ikkita xususiy doʻkon mavjud. Aholi punktida yozgi kinoteatr binosi mavjud boʻlib, havo iliq paytlari mahalliy sanʼatkorlar chiqish qilishadi. Maishiy xizmatlar (sartaroshxonalar, hammomlar, ustaxonalar) mavjud emas.

Qozoqdaryo orqali asfaltlangan Nukus-Chimboy-Qozoqdaryo yoʻli oʻtadi. Moʻynoq yoʻli asosan buzilib, oʻtib boʻlmaydigan holga kelgan.

Aholi punkti rasmiy ravishda Orol ekologik halokati hududida joylashgan.

Manbalar 

Qoraqalpogʻiston aholi punktlari
Orol dengizi
Moʻynoq tumani aholi punktlari
Jasliq qamoqxonasi

Jasliq (rasmiy nomi: Qoraqalpogʻiston Respublikasi IIV 19-sonli ixtisoslashtirilgan jazoni ijro etish koloniyasi) – Oʻzbekistonning shimoli-gʻarbiy qismidagi qamoqxona boʻlib, u yerda mahkumlarga nisbatan muttasil shafqatsiz muomala va qiynoqlar qoʻllanib kelingan. Qoraqalpogʻistonning Qoʻngʻirot tumanidagi shu nomdagi qishloq yaqinida (Nukusdan 300 km, Qoʻngʻirotdan 180 km uzoqlikda) joylashgan.

2019-yil 2-avgustda Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev farmoni bilan qamoqxonani tugatish jarayoni boshlangan.

Yaratilish tarixi 
Koloniya (UYA 64/71) 1999-yilda sobiq sovetlar hukmronligi davridagi kimyoviy qurollarning sinov poligoni oʻrnida qurilgan. Oʻzbekistonning avtomobil yoʻllari boʻlmagan va faqat temir yoʻl orqali borish mumkin boʻlgan bu choʻl hududi oʻzining qattiq iqlimi bilan mashhur, chunki yozda bu yerda havo harorati +50 darajadan oshadi, qishda esa −20 darajadan pastga tushadi.

Qamoqxonadagi mahbuslarning aksariyati davlat tomonidan taqiqlangan diniy tashkilotlar aʼzolari, shuningdek, konstitutsiyaviy tuzumga qarshi hujumda ayblangan bir qator rejim muxoliflaridir. 2013-yilda Jasliqda 7000 ga yaqin mahbus boʻlgan boʻlsa, oʻn yil avval 500 dan sal koʻproq edi.

Qamoqda saqlashning tuzilishi va shartlari 
Oʻzbekiston Ichki ishlar vazirligi boshligʻi Poʻlat Bobojonovning soʻzlariga koʻra, koloniya 1100 oʻringa moʻljallangan.

Jasliq qamoqxonasida vafot etgan mahkumlarning bir qismi 

 Xusniddin Alimov. Oʻlim sababi, shifokorlarning fikriga koʻra, qaynoq suvda kuygan.
 Muzaffar Avazov. Oʻlim sababi, shifokorlarning fikricha, qaynoq suvda kuygan.

2002-yil BMT hisoboti 
2002-yilda BMTning qiynoqlar boʻyicha maxsus maʼruzachisi Teo van Boven Jasliq shahriga borgan.

Uning taʼkidlashicha, "Hukumat zudlik bilan „Jasliq“ koloniyasini yopish masalasini koʻrib chiqishi kerak, bu koloniya hatto joylashgan joyiga koʻra ham shafqatsiz, gʻayriinsoniy va qadr-qimmatni kamsituvchi muomala yoki jazoga teng sharoitlarni yaratib beradi".

Van Boven oʻzbek rasmiylari tekshiruv vaqtida jiddiy toʻsiqlar yaratib, uning qamoqxona sharoitlarini chuqur oʻrganishiga toʻsqinlik qilganidan shikoyat qildi.

Yopish 
2019-yil 2-avgust kuni Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev qamoqxonani tugatish toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi.

Poʻlat Bobojonov aytgan maʼlumotlarga koʻra, yopilish vaqtida „Jasliq“da 395 nafar mahbus boʻlgan, ularning 10 foizi diniy ekstremizmda ayblangan  .

Yana qarang 

 Ovadan-Depe

Manbalar

Havolalar 

 IWPR hisoboti  
 Human Rights Watch hisoboti
1999-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Oʻzbekistondagi qamoqxonalar
Oʻzbekistonda repressiya
Sandibek Nurushev

Nurushev Sandibek Baytemirovich (1932-yil 25-dekabrda tugʻilgan, 2018-yil 16-fevralda vafot etgan) – rus olimi, fizika va matematika fanlari doktori. Milliy tadqiqot yadro universiteti professori.

Hayoti 
1932-yil 25-dekabrda Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Chimboy shahrida oddiy oilada tugʻilgan. Otasi oʻrta maʼlumotli, onasi esa maʼlumoti yoʻq oddiy uy bekasi boʻlgan. Otasi Sandibek 9 yoshligida frontga safarbar yuborilgan, 1944-yili vafot etgan. Koʻp oʻtmay 1947-yili onasi ham vafot etgan. Rus oʻrta maktabini imtiyozli diplom bilan tugatdi. 1955-yilda Moskva mexanika institutini (hozirgi MEPhI) jismoniy qurilmalar uchun vakuum va kompressor muhandisligi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Ilk faoliyatini Yadro tadqiqotlari instituti, aniqrogʻi, SSSR Fanlar akademiyasining Yadro muammolari institutida boshlagan. 1956-yilda JINR tashkil etilgandan soʻng u Yadro laboratoriyasiga aylantirilgan. 1963-yilda Sandibek Baytemirovich Narushev „565-660 MEV energiyada protonlarning murakkab yadrolar bilan oʻzaro taʼsiri“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. Ikki yil oʻtgach, Protvino shahridagi Birlashgan yadroviy tadqiqotlar institutiga ishga oʻtti va u yerda umrining oxirigacha ishladi. Hozirda „Kurchatov instituti“ Milliy tadqiqot markazi Oliy energiya fizikasi instituti Yadro muammolari laboratoriyasining katta ilmiy xodimi.

Mukofotlari 
„Hurmat Belgisi“ ordeni,
Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasining bronza medali (1969) va „Jasoratli mehnati uchun“ medali. V. I. Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan" (1970).

Havolalar

Manbalar
Nargis Muhammadiy

Nargis Muhammadiy (; Narges Safie Mohammadi) 1972-yil 21-aprelda tugʻilgan – eronlik inson huquqlari faoli va Tinchlik uchun Nobel mukofoti laureati Shirin Ebadiy boshchiligidagi Inson huquqlari himoyachilari markazi (DHRC) vitse-prezidenti. 2016-yil may oyida u Tehronda „oʻlim jazosini bekor qilish uchun kurashayotgan inson huquqlari harakatini“ tashkil etgani va boshqargani uchun 16 yillik qamoq jazosiga hukm qilingan. 2022-yilda u BBC 100 ayol roʻyxatiga kiritilgan. 2023-yilda u „Eronda ayollarga nisbatan zulmga qarshi kurashi va inson huquqlari va erkinligini taʼminlash uchun kurashi“ uchun tinchlik boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻldi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1972-yilda tugʻilganlar
Kenesari Qosimov

Kenesari Qosimov, yoki Kenesari Qosimuli, Kenesari Xon () Qozoq xonligining oxirgi xoni, Ablay xonning nabirasi, Chingizxon urugʻidan boʻlgan.

Zamonaviy Qozogʻistonda Kenesari Qosimov 1837—1847-yillarda Rossiya imperiyasiga qarshi qozoqlarning milliy ozodlik harakatining rahbari sifatida davlat darajasida hurmatga sazovor shaxs boʻlgan. Sovet tarixshunosligida Qosimov Qozogʻistonni Rossiyadan ajratishga qaratilgan reaksion feodal-monarxistik harakatning rahbari sifatida tavsiflanadi.

Biografiyasi 
Kenesari Qosimovning otasi Qosim Sultonning (Qosim Toʻra) onasi jungʻor xonligidan Galdan-cherenning qizi boʻlgan. Qosim Sulton olijanob va badavlat Chingizxon urugʻidan boʻlganligi sababli uning bir necha xotinlari va koʻplab avlodlar boʻlgan. Uning katta xotini Aykumis Qosimning Sarjon, Yesengeldi, Koshek, Ogʻatoy, Bopay va Kenesari ismli 6 nafar farzandlari boʻlgan. Kenesarining singlisi Bopay hamda Qosim Sultonning 2-xotinidan tugʻilgan, Kenesarining ukasi Botir Naurizboy ham qoʻzgʻolonda faol qatnashgan.

Kenesari qoʻzgʻoloni 
XVIII asrda Rossiya imperiyasining qozoq juzlariga taʼsiri yanada kuchayadi. 1731-yilda Kichik Juz xoni Abulxayrxon Rossiya imperiyasini tan oladi. 1740-yilda Oʻrta juz xoni Ablay xon ham Rossiya fuqaroligini qabul qiladi. Keyingi barcha xonlar Rossiya hukumati tomonidan tayinlanadi. XVIII—XIX asrning birinchi yarmida rus istehkomlarining chegaralari asta-sekin dashtga chuqurroq kirib boradi. Viloyatni nazorat qilish uchun Orenburg, Petropavl, Semey va boshqa istehkomlar quriladi.

Kenesari Sulton boshchiligidagi qoʻzgʻolon 1837—1847-yillarda uyushtirilib, ushbu qoʻzgʻolon milliy ozodlik xarakteriga ega edi. Qoʻzgʻolon, asosan, mustaqil boʻlmagan viloyatlarning, shuningdek, Rossiya tarkibiga kirmagan yerlarning mustaqilligini saqlab qolishga qaratilgan edi. Kenesari Qosimov boshchiligidagi qoʻzgʻolon nafaqat qozoq yerlarining imperialistik Rossiya tomonidan mustamlaka qilinishini toʻxtatish, balki Turkston qozoqlarini Qoʻqon hukmronligidan ozod etishni ham maqsad qilgan edi.

Kenesari Rossiyadan Ablay xon davrida qozoq davlatchiligining mustaqilligini tiklashni, soliqlarni bekor qilishni va harbiylar tomonidan bosib olingan qal’alarni olib chiqishni talab qiladi. Shu maqsadda gʻarbiy Sibir general-gubernatori va Rossiya podshosi Nikolay II ga xat yoʻllash uchun yuborilgan Kenesari Qosimovning vakillari asirga olinib jazolanadi.

Kenesari Qosimov boshchiligida 1837—1847-yillarda uyushtirilgan qoʻzgʻolonda uch juzli qozoqlar faol ishtirok etadilar. Qoʻzgʻolon paytida otryadlarga Kenesarining ukasi va uning sodiq sherigi Botir Naurizboy Qosimov boshchilik qiladi. 1838-yilning may oyida Sulton Kenesari otryadlari Akmolinsk Prikazini egallab oladilar.

Oʻlimi 
Kenesari Qosimov rus qoʻshinlarini magʻlub eta olmasligini anglagach, amnistiyani qabul qiladi va qirgʻizlarning Qoʻqon xonligiga qarshi kurashiga qoʻshiladi. 1847-yilda Qosimov Qirgʻizistonda kechgan jangda halok boʻladi.

Manbalar 

1802-yilda tugʻilganlar
1847-yilda vafot etganlar
25-iyunda vafot etganlar
Kishilar
Qozoq xonlari
Qozogʻiston tarixi
Markaziy Osiyo tarixi
Qozogʻistonlik sunniy musulmonlar
Bahodir Davlatov

Bahodir Boyjonovich Davlatov (15.7.1964, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik futbolchi.

Oilasi 
Akasi Bahrom Davlatov — professional sobiq futbolchi, futbol menejeri.

Oʻgʻli Bobir Davlatov — professional futbolchi. Oʻzbekiston U-17 milliy futbol terma jamoasi sobiq aʼzosi.

Oʻgʻli Nodir Davlatov — professional futbolchi. „Mashʼal“ futbol klubi yarim himoyachisi.

Jiyani Diyor Xotamqulov — Oʻzbekiston Professional futbol ligasi musobaqalarni oʻtkazish boʻlimi bosh mutaxassisi.

Manbalar

Havolalar 

 Bahodir Davlatov FootballfactsRu saytida futbolchil profili

Yashayotgan insonlar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari

SSSR erkak futbolchilari
Erkak futbol himoyachilari
Yangiyer klubi futbolchilari
Yangiyer futbol klubi murabbiylari
Mashʼal klubi murabbiylari
Metallurg ayollar klubi murabbiylari
Shamurat Musayev

Shamurat Musayev (1890 yoki 1891-1973) – Sovet Ittifoqi davrida Oxunboboev nomidagi kolxoz rahbari boʻlgan. 1949-yilda uning kolxozi 6 gektar maydonining har bir gektaridan 71,8 sentnerdan paxta hosili olib, 1950-yilda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. 1951—1963-yillarda Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Oliy Kengashining 3-, 4- va 5-chaqiriqlari deputati boʻlgan. 1961-yilda Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasining faxriy akademigi boʻldi.

Hayoti va faoliyati 
Shamurat Musayev 1890 yoki 1891-yilda Turkiston general-gubernatorligining (hozirgi Qoraqalpogʻiston, Oʻzbekiston) Sirdaryo oblastida tugʻilgan. Bolaligidan dehqonchilik bilan shugʻullana boshlagan, kollektivlashtirish boshlanganidan soʻng Chimboy viloyatidagi Oxunboboyev nomidagi paxtachilik kolxoziga qoʻshilgan.

1937-yildan Shamurat Musayev shu kolxozda mudir boʻlib ishlay boshladi. Kolxozdagi mehnatlari uchun u 1-marta 1948-yilda Lenin ordeni bilan taqdirlangan. 1949-yilda Musayev oʻzi rahbarlik qilgan 6 gektar maydonning har gektaridan 71,8 sentnerdan paxta yigʻib oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1950-yil 13-iyundagi "1949-yilda sugʻoriladigan yerlarda sholi, paxta va yashil kenaf poyalaridan yuqori hosil olgani uchun" farmoni bilan Shamurat Musayevga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi. 1956-yildagi faoliyati natijalariga koʻra u uchinchi Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

1951—1963-yillarda Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Oliy Kengashining 3, 4 va 5-chaqiriqlari deputati etib saylangan. 1961-yilda Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasining faxriy akademigi boʻldi. 13 yil oldin pensiya yoshiga yetgan boʻlishiga qaramay Shamurat Musayev 1971-yilda nafaqaga chiqdi. Shamurat Musaev 1973-yilda vafot etgan.

Mukofotlari 
Shamurat Musaev quyidagi mukofotlar bilan taqdirlangan:

 "Oʻroq va Bolgʻa" medali (1950-yil 13 iyun – № 5109);
 3 marta Lenin ordeni (1949-yil 19-iyul; 1950-yil 13-iyul – No 122564; 1957-yil 11-yanvar);
 "Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun" medali (1965-yil 1-mart);
 shuningdek, boshqa bir qator medallar.

Manbalar

Havolalar 
 Nekrolog – Gazeta „Sovet Oʻzbekistoni“ ot 9 avgusta 1973 goda

1890-yilda tugʻilganlar
1891-yilda tugʻilganlar
1973-yilda vafot etganlar
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Taymuraz Yesenov

Taymuraz Yesenov Axsarbekovich (1987-yil 26-mayRossiya, Shimoliy Osetiya, Beslan) – rus askari, tank haydovchisi, katta serjant. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni.

Hayoti 
Taymuraz 1987-yil 26-mayda Shimoliy Osetiya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Beslan shahrida tavallud topgan. Taymurazning 10 ta singlisi va ukasi bor.

U 2006-yilda Beslan shahridagi 2-son oʻrta maktabni tamomlagan. Maktab yillarida sport, xususan, erkin kurash bilan faol shugʻullangan. Maktabni tugatgach, Yesenov Volgograd viloyatining Kamishin shahrida joylashgan 56-havo-desant polki havo-desant kuchlariga majburiy harbiy xizmatga chaqirildi. 2007-yilda tank kuchlariga oʻtkazildi va 2008-yilda shartnoma boʻyicha shu qismda xizmat qila boshladi. Taymuraz uch yil Checheniston Respublikasida xizmat qilgan (Jang faxriysi).

Uylangandan soʻng, armiyani tark etdi. Ammo keyinroq armiyaga qaytishga qaror qilgan. Janubiy Osetiya Respublikasi (Sxinvali shahri) hududidagi 4-gvardiya harbiy bazasining tank batalyonida tank komandiri lavozimida shartnoma asosida xizmat qilgan.

2022-yil mart oyida Yesenov oʻz tashabbusi bilan Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishida qatnashish uchun tuzilgan motorli miltiq batalyonining tank kompaniyasiga kirdi. 4-gvardiya Vapnyarsko-Berlin Qizil Bayroq motorli miltiq batalyoni tank kompaniyasining T-72 tankining komandiri boʻlib faoliyat yuritgan. Janubiy harbiy okrugning 58-qoʻshma qurolli armiyasi Suvorov va Kutuzov harbiy bazasida ishlagan. Boshqa batalyonda uning Azamat ismli ukasi bor edi. Taymuraz Yesenovni faoliyat olib borgan batalyon taktik guruhi Donetsk Xalq Respublikasida (DXR) Ugledar yoʻnalishidagi janglarda qatnashgan.

Taymuraz Yesenov 2023-yil aprel holatiga koʻra bedarak yoʻqolgan, uning taqdiri haqida hech narsa maʼlum emas.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1987-yilda tugʻilganlar
26-mayda tugʻilganlar
Nikolay Kolpakov

Nikolay Kolpakov Viktorovich (1955-yil 21-may) Sovet va Rossiya harbiy sinovchi-uchuvchisi. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (1996), polkovnik.

Tarjimai holi 
Nikolay Kolpakov 1955-yil 21-mayda Storojevaya qishlogʻida (hozirgi Qorachoy-Cherkasiyaning Zelenchuk tumani) tavallud topgan. 1972-yilda oʻrta maktabni tamomlagan. Oʻsha yili Sovet Armiyasi safiga chaqirildi. Kolpakov 1976-yilda Sizran harbiy aviatsiya uchuvchilar maktabini tugatdi, shundan soʻng olti yil davomida 851-oʻquv aviatsiya polkida instruktor-uchuvchi boʻlib xizmat qildi.

Kolpakov 1983-yilda Axtubinskdagi amaliyotdagi uchuvchilarni tayyorlash markazini tamomlagan. Shundan soʻng bir yil davomida Ulan-Udinskiy aviatsiya zavodida harbiy qabulda amaliyot-uchuvchisi boʻlib xizmat qilgan va Mi-8 va Mi-9 vertolyotlarini sinovdan oʻtkazishda ishtirok etgan. 1984-yilda Harbiy-havo kuchlari ilmiy-tadqiqot institutiga sinov uchuvchisi lavozimiga oʻtkazildi va keyinchalik u yerda boʻlim boshligʻi boʻlib xizmat qildi. U Sovet Armiyasi va Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlarida xizmat qilgan deyarli barcha vertolyotlar sinovlarida qatnashgan, shuningdek, Yak-52, L-39, L-410, An-26 va Yak-30 ni oʻzlashtirgan. Keyinchalik Axtubinskdagi 929-GLITga oʻtkazildi va u yerda birinchilardan boʻlib Ka-50 („Qora Shark“) vertolyotlarini sinovdan oʻtkazdi.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 1996-yil 20-iyuldagi farmoni bilan aviatsiya polkovniki Nikolay Kolpakovga „yangi samolyotlarni hayot uchun xavfli sharoitlarda sinovdan oʻtkazishda koʻrsatilgan jasorat va qahramonlik uchun“ Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni hamda Oltin yulduz medali taqdim etilgan .

Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan harbiy uchuvchisi. Vertolyot sporti boʻyicha sport ustasi. Qizil Yulduz ordeni va qator medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar

Havolalar 

 
 Kolpakov Nikolay Viktorovich na sayte Minoboroni Rossii

Qizil Yulduz ordeni sohiblari
Yashayotgan insonlar
1955-yilda tugʻilganlar
21-mayda tugʻilganlar
NexTView

NexTView – Analog televideniye uchun EPG eshittirish texnologiyasi. Germaniya, Avstriya, Fransiya va Shveytsariya barcha yirik Yevropa analog televizion tarmoqlarida telekanal dasturlarini uzatish uchun foydalaniladi. Eshittirish protokoli telematnga asoslangan, lekin undan farqli oʻlaroq, u formatlangan sahifalarda emas, balki ikkilik maʼlumotlar shaklida uzatiladi.

1997 yildan 2013 yil oktyabrigacha NexTView Shveytsariya televideniesi kanallarida va telematn xizmatlari Shveytsariya televideniyasi (SwissText) (TV5, M6, Canal+) dan boshqariladigan fransuz tilidagi kanallarda namoyish etildi.

Manbalar

Havolalar 

 NextTView bosh sahifasi
 Video matnli elektron jurnal  Arxivnaya kopiya
Televideniya texnologiyasi
Televizion eshittirish standartlari
Eidophor

Eidophor () – kino oʻlchamli ekranlarda televizor tasvirlarini ishlab chiqarish uchun mos keladigan yorugʻlik klapanli video projektor. Ism yunoncha ειδω va φορέας, soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlib, „tasvir“ va „tashuvchi“ degan maʼnoni anglatadi. Texnologiya yopishqoq dielektrik suyuqlikning sirtini katod nurlari bilan skanerlash orqali deformatsiyalanishiga asoslangan. Olingan mikroskopik nosimmetrikliklar maxsus yoriq optikasi yordamida ekranda proyeksiyalangan tasvirga aylantiriladi.

Manbalar

Havolalar 

 
Televideniya texnologiyasi