MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Talay

Talay (Talayon, Tal va ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni, Biant va Pero oʻgʻli.

Argoslik argonavtlar safarining aʼzosi. Kizik oʻlimidan keyin musobaqalar ishtirokchisi.

Xotini: Lisimaxa, Abantning qizi (yoki Lisianassa, Polibning qizi).

Bolalari Adrast, Parfenopey (versiyalardan biriga koʻra), Pronaks, Mekistey, Aristomax, Erifila, Astinoma. Evrialning bobosi.

Talay argoslar qirollik oilasi tarmoqlari oʻrtasidagi kurash paytida Amfiaray tomonidan oʻldirilgan. Qabr Argosda. Unda „yetilib pishgan aql mevasi va haqiqatning toʻgʻri yoʻli“ uygʻunlashgan.

Manbalar

Havolalar 
 Словарь древнегреческих слов, имён и географических названий
 Религия
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Argolide Afsonalari
 Argonauts
 Argos Shohlari
Saygon shartnomasi (1862)

Saygon shartnomasi (shuningdek, 1862-yildagi Vyetnam-Fransiya-Ispan shartnomasi, 1862-yil 5-iyunda Saygonda imzolangan tinchlik shartnomasi) — Vyetnam va Fransiya oʻrtasidagi ziddiyatning dastlabki jiddiy harbiy bosqichi (1858—1862) yakunlanishi munosabati bilan imzolangan shartnoma. Shartnomani Ispaniya ham qoʻllab-quvvatlagan.

Tarkib 
Shartnoma, aslida, Koxinxinning mustamlakachi maʼmuri Louis Adolf Bonarning vakili boʻlgan Fransiya, Vyetnamning hukmron sulolasini Nguyenlarga topshirishga muvaffaq boʻlgan birinchi kabelli bitim edi. Uning soʻzlariga koʻra, Fransiya uchta Janubiy viloyatni Zyadin, Dintiong, Bienhoa, Koxinxinning fransuz koloniyasini tashkil etgan Kondao orolini qoʻshib qoʻydi; 20 million Frank (4 million Meksika piastres), Danang, Balak, Mekong daryosi ustida Kuangan portlarida erkin savdo huquqini qoʻlga kiritdi va sezilarli darajada katolik missionerlarga mamlakatga kirishni kengaytirdi. Boshqa narsalar bilan bir qatorda, Anna Fransiyaga Kambodjaga boʻlgan huquqlarini berdi. Fransiya darhol Saygon portini qurishni boshladi. Shunday qilib, Saygon shartnomasi Franko-Vyetnam urushining yangi bosqichi 1867-yilda boshlanganligi sababli, mamlakatni yanada agʻdarish uchun eng qulay shart-sharoitlarni yaratdi, ikkinchi Saygon shartnomasi 1874-yilini yakunladi. Vyetnam oliy hokimiyatining noaniqligi sharoitida fransuzlarga qarshi kurashning asosiy xalq usuli partizan harakati edi. 1862-yilgi Vyetnam-Franko-ispan shartnomasi rasmiy ravishda 1874-yilgi „tinchlik va ittifoq toʻgʻrisida“gi shartnoma bilan almashtirildi.

Yana qarang 
 Parijning xorijiy missiyalar jamiyati

Manbalar

Havolalar 
 Saigon, Treaty of, Encyclopædia Britannica 2006, Encyclopædia Britannica Premium Service. 30 Mar. 2006
 The Encyclopedia of the Nations — Country Data — Vyetnam
 C’est arrivé un jour — 5 Juin
Xoshimin Tarixi
1862-yil iyun
5-iyun voqealari
Shartnomalar alifbo tartibida
1862-yil Vyetnamda
1862-yil siyosatda
19-asr tinchlik shartnomalari
Fransuz Indochina
Vyetnam urushlari
Ispaniyaning xalqaro shartnomalari
Fransiyaning xalqaro shartnomalari
Vyetnam siyosati
Vulqon kuni

Vulqon kuni — Petropavlovsk-Kamchatskiyda har yili oʻtkaziladigan bayram.

Tarixi 
Bayram 2000-yilda Kamchatkada tadbirkor va filantrop Aleksandr Pukalo xotirasiga Avachinskiy vulqonining ommaviy koʻtarilishi bilan paydo boʻlgan. 2008-yilda bayram viloyat hokimiyati tomonidan qoʻllab-quvvatlandi va 2010-yildan buyon ushbu bayram rasmiy mintaqaviy bayram maqomini oldi. Asta-sekin bayram Kamchatkaning eng taniqli brendlaridan biriga aylandi. 2017-yilda Vulkan kuni bayrami tadbir turizmi sohasida Rossiya Event Awards mukofotiga sazovor boʻldi va Ekologiya yiliga bagʻishlangan eng yaxshi sayyohlik tadbiri sifatida tan olindi.

Ayni paytda tadbir „Kamchatka oʻlkasida ichki va kirish turizmini rivojlantirish“ mintaqaviy davlat dasturini amalga oshirish doirasida oʻtkazilmoqda.

Dastur 

Tadbir dasturi odatda bir necha kunga moʻljallangan.

Festival doirasida turli xil sport musobaqalari oʻtkaziladi: jip sinovi, mototsikl musobaqalari, 2018-yilda festival doirasida Rossiya kubogi bosqichi va skayrunning boʻyicha viloyat chempionati, sportchilar va fitnes va yoga ustalarining koʻrgazmali chiqishlari mavjud.

Vulqonga koʻtarilishni istamagan va/yoki koʻtarila olmaydigan mehmonlar uchun qulayroq boʻlgan Camel Extrusionga sayohat taklif etiladi. Shuningdek, dasturda Avachinskiy vulqoni joylashgan "Kamchatka vulqonlari " tabiiy bogʻidan tematik taqdimotlar va maʼruzalar; vulqon bilaguzuk yigʻish va scrapbooking boʻyicha mahorat darslari, suyak va yogʻochga oʻymakorlik, viktorinalar, turli ijodiy jamoalar va milliy ansambllar chiqishlari bilan konsert dasturi boʻlib oʻtadi.

Bayramning asosiy voqeasi Avachinskiy vulqoniga ommaviy koʻtarilishdir. Yoʻnalish asfaltlangan yoʻl boʻylab oʻtadi, maxsus tayyorgarlik yoki jihozlarni talab qilmaydi, koʻtarilish vaqti 6-8 soat. Har yili koʻtarilishda bir necha minggacha odam qatnashadi. Ommaviy koʻtarilish bayramning markaziy hodisasi boʻlsa-da, agar tashkilotchilar ishtirokchilar xavfsizligini taʼminlamasa, ob-havo sharoiti tufayli uni bekor qilish mumkin. Vulqonga chiqishdan oldin brifing oʻtkaziladi, ishtirokchilarga Favqulodda vaziyatlar vazirligi xodimlari hamrohlik qiladi, barcha ishtirokchilar sugʻurtalangan.

Festival tadbirlari Nalychevo tabiiy bogʻi hududida, dastlab Avachinskiy vulqoni etagida joylashgan joyda, 2017-yildan boshlab esa Kozelskiy vulqoni etagida oʻtkaziladi. Tashkilotchilarning maʼlumotlariga koʻra, bayramda 10 000 dan ortiq kishi ishtirok etadi.

2018-yildan beri festival doirasida Kozelskiy vulqoni yaqinida etnik qishloq faoliyat koʻrsatmoqda, mehmonlarga kiyik terilari bilan yarangada qolish, Kamchatka xalqlari oshxonasidan taomlar bilan muomala qilish, Kamchatkadan choy, yovvoyi oʻsimliklar hamda milliy liboslarda fotosessiyada qatnashish ichish taklif etiladi.

Shuningdek, tadbir doirasida „Men toza vulqon tarafdoriman“ chiqindilarni yigʻish boʻyicha ekologik aksiya oʻtkazilmoqda.

Manbalar 

 alifbo tartibida dam olish
Rossiya Festivallari
Kamchatka hududi madaniyati
Petropavlovsk-Kamchatskiy Madaniyati
Salbay shartnomasi

Salbay shartnomasi ― 1782-yil 17-mayda Marathalar va Britaniya Ost-Hind kompaniyasi vakillari oʻrtasida birinchi Angliya-Maratha urushi natijalarini hal qilish boʻyicha uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng imzolangan. 1782-yil iyun oyida Xastingsda ratifikatsiya qilingan.

Shartnoma shartlari 
Muzokaralar shartlariga koʻra, kompaniya Salsette orolini, Maratxning Maysur knyazligini bosib olish va Britaniya Hindistoniga qoʻshilishiga yordam berdi. Maratxi, shuningdek, fransuz fuqarolarining oʻz hududida aholi punktlarini yaratish taqiqlanishiga kafolat berdi. Oʻz navbatida, inglizlar ragxunatx-Rao proteziga pensiya toʻlashga va maratx davlatida Madhav Rao II peshvoyini tan olishga rozi boʻlishdi. Britanlar, shuningdek, maratxlarning Shinde qabilasining Jamna daryosining gʻarbiy yerlariga boʻlgan hududiy daʼvolarini tan oldilar. Ular Purandar forti (Puna) bilan birga qaytarildi.

Salbay shartnomasining natijasi 1802-yildagi ikkinchi Anglo-maratx urushi boshlangunga qadar maratx davlati va Britaniya Sharqiy Hindiston kompaniyasi oʻrtasidagi munosabatlarda nisbatan xotirjamlik edi.

Adabiyotlar 
 Olson, James Stuart and Shadle, Robert. Historical Dictionary of the British Empire. Greenwood Press, 1996. ISBN 0313279179

Havolalar 
 Encyclopædia Britannica — Treaty of Salbai
 1911 Encyclopedia — Bombay Presidency
 1911 Encyclopedia — Gwalior
1782
 Buyuk Britaniyaning xalqaro shartnomalari
 XVIII asrning xalqaro shartnomalari
Saloniki yarashuv hujjati

Salonik vahtinchalik yarashish ahdi — 1918-yil 29-sentabrda Bolgariya podshohi va Sharqiy ittifoqchilar armiyasi qoʻmondoni fransuz generali Lui Franshe d’Espere oʻrtasida imzolangan. Bu Bolgariya hukumatining 24-sentabrda o‘t ochishni to‘xtatish haqidagi murojaatidan keyin sodir bo‘ldi.

Sulh Bolgariya Markaziy kuchlar mamlakatida birinchi jahon urushida ishtirok etishni toʻxtatishni belgilaydi va 30-sentyabr kuni tushdan keyin Salonik frontida kuchga kiradi.

Saloniki sulhining maʼnosi Germaniya imperatori Vilgelm II tomonidan Bolgariya podshosi Ferdinand I ga yoʻllagan telegrammada shunday tasvirlangan: „Sharmandalik! Urushni 62 ming serb hal qiladi!“.

1918-yil 29-sentyabrda Germaniya Oliy armiyasi qoʻmondonligi Kayzer Vilgelm II va imperiya kansleri graf Georg fon Gertlingga Germaniyadagi harbiy vaziyat umidsiz ekanligini maʼlum qildi. 1918-yil 14-oktabrda Avstriya-Vengriya imperiyasi ham sulh shartlarini izlab, 1918-yil 15-oktabrda  Ahmad izzet Posho, general Charlz Vere Ferrers ittifoqchilari tomonidan qoʻlga yuborilgan sulh tuzishni talab qildi. Amalda, bu birinchi jahon urushining tugashini koʻrsatdi.

Sof harbiy jihatdan tashqari, Salonikidagi oʻt ochishni toʻxtatish Germaniyaning Bolgariya va Shimoliy Dobrujaga chekinish boʻyicha ittifoqchi majburiyatlari bajarilmaganidan keyin Bolgariya tashqi siyosatidagi qadamdir. Boshqa tomondan, Marne ikkinchi jangida magʻlubiyatga uchraganidan soʻng, Germaniya bosh qoʻmondoni kayzer Vilgelm orqali Germaniyaning tajovuzkor operatsiyalari uchun resurslari yoʻqligini va mudofaa harakati bilan urushni qoʻlga kiritish mumkin emasligini tan oldi.

Ikkinchi jahon urushi paytida, Bolgariya armiyasi qoʻmondoni Nikola Jekov shaxsan Neyski shartnoma denonsatsiya (1940-yil 23-iyul) uchun Neyi-sur-Sen marosimida Adolf Gitler tomonidan taklif etilgan, Bolgariya o‘z ittifoqchisiga  Germaniyaning „Marita“ operatsiyasida ishtirok etgan holda Gretsiya ustidan gʻalaba qozonishnishiga kafolat bermagan.

Amalda, Salonikidagi alohida tinchlikning ushbu pretsedenti inglizlar tomonidan Mudros sulh uchun ishlatilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
29 sentyabr voqealari
1918 yil sentyabr
1918 yil Bolgariyada
1918 yil siyosatda
Fransiyaning xalqaro shartnomalari
Birinchi jahon urushida Bolgariya
Shartnomalar alifbo tartibida
Sulh
Uchinchi Respublika davridagi Fransiya shartnomalari
Bolgariya xalqaro shartnomalari
Birinchi jahon urushi shartnomalari
Saloniki fronti
San-Ildefonso ikkinchi shartnomasi (1796)

San-Ildefonso ikkinchi shartnomasi (1796) ― Ispaniya va Fransiya Respublikasi oʻrtasida 1796-yil 19-avgustda imzolandi. Shartnoma shartlariga koʻra, Fransiya va Ispaniya harbiy ittifoq tuzdilar va oʻz kuchlarini Buyuk Britaniyaga qarshi birlashtirdilar.

1795-yilda Ispaniya va Fransiya Bazel tinchlik shartnomasini imzolagach, har ikki tomon ham oʻz kuchlarini Buyuk Britaniyaga qarshi birlashtirishga qaror qildilar. Fransiya hozirgi paytda Buyuk Britaniyaning netakchi rolini oʻynagan birinchi koalitsiyaga qarshi kurash olib bordi, ayni paytda ingliz floti ispaniyalik kemalarga hujum qilib, Ispaniyaning Amerika koloniyalari bilan aloqalarini toʻsib qoʻydi.

1796-yil 18-avgustda  Karl IV nomidan la Granha saroyida Manuel Godoy va General Katarin-Dominik Perignon, nomidan, shartnoma ostida imzo qoʻydi. Shartnomaning asosiy qoidalari:

 Ikki davlat oʻrtasida hujum va mudofaa harbiy ittifoqi tuzildi;
 Imzolovchilardan birining iltimosiga binoan, boshqa tomon uch oy ichida har biri toʻliq jihozlangan boʻlishi kerak boʻlgan oʻn beshta jangovar kema, oltita fregat va toʻrtta korvetdan iborat flot bilan yordam berishga majbur boʻldi. Filodan tashqari 18 000 piyoda, 6 000 otliq va artilleriya dalaga joylashtirilishi kerak;
 Bu kuchlarni yetkazib berish ular tegishli boʻlgan davlat hisobidan amalga oshiriladi;
 Oʻzaro kelishuv boʻyicha urush boʻlsa, ikkala davlat ham barcha harbiy kuchlarini birlashtiradi va bir-biri bilan uygʻunlikda harakat qiladi;
 Tomonlar bir-biridan urush eʼlon qilish sabablarini talab qilishga haqli emas.

Shartnoma Ispaniyaning Fransiyaga qaramligini mustahkamladi va imzolangandan soʻng Ispaniya Angliyaga qarshi urushda ishtirok etdi.

Yana qarang 
 San-Ildefonso shartnomasi (1777)
 San-Ildefonso shartnomasi (1800)

Adabiyotlar 
 Сан-Идельфонский договор 1796 года. Советская историческая энциклопедия
 The Encyclopedia of World History (2001)
19-avgust voqealari
1796-yil avgust
Shartnomalar alifbo tartibida
Yevropada 1796-yil
Napoleon urushlari shartnomalari
XVIII asrning xalqaro shartnomalari
Fransiyaning xalqaro shartnomalari
Ispaniyaning xalqaro shartnomalari
Geograf kuni

Geograf kuni — bu geografiya fanlari va mutaxassisliklari bilan bogʻliq boʻlgan mutaxassislar uchun kasb bayramidir. 2020-yildan Rossiya Federatsiyasida har yili 18-avgustda nishonlanadi.

Tarixi 
Rossiya Federatsiyasi Iqtisodiy rivojlanish vazirligining 2020-yil 3-apreldagi buyrugʻi bilan rossiyalik geograflarning mahalliy va jahon geografiya faniga qoʻshgan xizmatlarini eʼtirof etish uchun 18-avgustda Geograflar kunini nishonlash belgilandi. Geograflar kuni unutilmas sanaga toʻgʻri keladi: 1845-yil 18-avgustda imperator Nikolay I Ichki ishlar vaziri graf L.A.Perovskiyning Sankt-Peterburgda Imperator rus geografiya jamiyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifini maʼqulladi. Shunday qilib birinchi Geograflar kuni 2020-yil 18-avgustda Rossiya Geografiya jamiyatining 175-yilligi kuni boʻlib oʻtdi.

Geologlardan farqli oʻlaroq, geograflar uzoq vaqt davomida oʻzlarining kasb bayramlariga ega emaslar. Rossiya geografiya jamiyati Rossiya prezidentiga murojaat qilib, bunday tadbirni tashkil etish tashabbusi bilan chiqdi. 2019-yil 15-mayda Rossiya Prezidenti geografiyani ruslar orasida ommalashtirishga qaratilgan chora-tadbirlar roʻyxatini tasdiqladi, ular orasida geograflar uchun kasb bayramini belgilash ham bor edi.

Bayram tadbirlari 
Geograflar kuni turli jamoat va ilmiy tashkilotlar vakillari — Rossiya Geografiya jamiyati, Rossiya Fanlar akademiyasining Geografiya instituti, Rossiya Fanlar akademiyasining Sibir filiali Geografiya instituti, Tinch okeani geografiya instituti tomonidan nishonlanadi. Rossiya Fanlar akademiyasining Uzoq Sharq boʻlimi , Arktika va Antarktika ilmiy-tadqiqot instituti va boshqalar, oliy oʻquv yurtlarining geografiya fakultetlari xodimlari va talabalari, oʻrta maktablarning geograf oʻqituvchilari, xususiy tashkilotlarda ishlaydigan geograflar.

Rossiya Geografiya Jamiyatining turli hududlardagi mintaqaviy boʻlimlari Geograf kuniga bagʻishlangan tadbirlarni oʻtkazadi: „Geografiya kechasi“ aksiyasi, koʻrgazmalar, filmlar namoyishi va geografik mavzularda maʼruzalar.

Geograflar kunini nishonlash turli xil ixtisoslikdagi geograflarni birlashtiradi: geomorfologlar, landshaftshunoslar, kriolitologlar, glasiologlar, paleogeograflar, gidrologlar, okeanologlar, ekologlar, tuproqshunoslar, meteorologlar, geograflar, biogeologlar, geograflar, geograflar, IS mutaxassislari iqtisodiy geograflar, demograflar, mamlakat olimlari va boshqalar.

Manbalar

Havolalar 

 

 Rossiyaning professional bayramlari
Prime time

Prime time (bo`sh vaqt)  - bu efirga uzatilgan tungi dasturlar bloki hisoblanadi. U asosan katta yoshdagilar (va ba'zan oilalar) uchun mo'ljallangan.  Prime time yirik televizion tarmoqlar tomonidan mavsumning tungi dasturlarini efirga uzatish maqsadida ishlatiladi. Prime time atamasi koʻpincha belgilangan vaqt oraligʻida aniqlanadi – masalan (AQSh da), 20:00 dan 23:00 gacha (Sharqiy hududlar va Tinch okeani vaqti) yoki 19:00 dan 22:00gacha (Markaziy hududlar va togʻ vaqti).Hindiston va ayrim Yaqin Sharq mamlakatlarida prime-time mahalliy vaqt bilan soat 20:00 dan 23:00 gacha televizorda namoyish etiladigan dasturlardan iborat.

Osiyo

Bangladesh 
Bangladeshda 19:00 dan 22:00 gacha hisblangan vaqtlar davomiyligini Prime Time deb nomlashadi. Maasranga Television, Gazi TV, Channel 9, Channel iga o`xshash bir nechta milliy teleradiokompaniyalar Prime-time yangiliklaridan so`ng  20:00 dan 23:00 gacha o'zlarining prime-time ko'rsatuvlarini efirga uzatadi. Islomiy bayramlar mavsumi davomida televizion stantsiyalar soat 15:00 dan boshlab yarim tungacha o'zlarining maxsus tayyorlagan ko'rsatuvlarini hamda Jahon televideniyesi  premyeralarini nomoyish etishadilar.Ramazonda bu teleradiokompaniyalar qo`shimcha  14:00 dan 20:00 gacha maxsus tayorlangan dinga va pazandachilikka oid shoularini nomoish etishadilar. Bulardan boshqa, ayblovlardan keyin,  Ramazonning bulardan mustasnoligi bilan tunda efirga uzatiladigan tok-shoular ham 01:00 dan 04:00 gacha nomoyish qilinadi. Dinga oid dasturlar ham  01:00 dan tok-shoular hamda yangiliklarning tahlillari bilan bir vaqtning o`zida efirga qo`yiladi.

Xitoy 
Xitoydagi televideniyeda 19:00 dan 22:00 gacha bo'lgan vaqtlar davomiyligi "Oltin vaqt" deya nomlanadi("Party time"). O`sha atama  "Oltin hafta " deya nomlanadigan bayramlar qatorining  taxalluslariga ham ziyon yetkazdi.

Gonkong va Makao 
Primetime odatda soat 19:00 dan 22:00 gacha bo'ladi. Undan keyin, "PG" (Ota-ona maslahati) deb yuritiladigan dasturlarni nomoyish etishga rozilik berishgan. Frontline (Oldingi qator) dramalari shu vaqt davomida kanton, shuningdek, ingliz tilida filmlar paydo bo'ladi.

Manbalar 
Televideniya terminologiyasi
Nora Gjakova

Nora Gjakova (tugʻ. 1992-yil 17-avgust, Gjakova, Yugoslaviya) — kosovolik dzudochi, 57 kg gacha vazn toifasida, Kosovo terma jamoasi aʼzosi. 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni, Yevropa chempioni, Yevropa oʻyinlari va Jahon chempionati gʻolibi.

Biografiya 
1992-yil 17-mayda Nora Gjakova tugʻilgan. Akil Gjakovning ukasi kosovolik dzudochi, Yevropa chempioni.

Faoliyati 
Yevropaning uch karra bronza medali sohibi (2015, 2016, 2017). 2016-yil 21-aprelda Qozon shahrida (Rossiya) oʻtkazilgan dzudo boʻyicha Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili u Rio-de-Janeyrodagi (Braziliya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u atigi 9-oʻrinni egalladi.

2018-yilda Tel-Avivda (Isroil) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 57 kg gacha boʻlgan vazn toifasidagi Nora Gjakova finalda germaniyalik dzudochi Theresa Stollni magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Minskda (Belarus) boʻlib oʻtgan Yozgi Yevropa oʻyinlarida 57 kg gacha boʻlgan vazn toifasida u finalda rossiyalik sportchi Darya Mejetskayaga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilning aprel oyida Portugaliya poytaxti Lissabon shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Nora soʻnggi jangida gruziyalik sportchi Eteri Liparteliani magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2021-yil iyun oyida Vengriya poytaxti Budapesht shahrida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Nora Gjakova 57 kg gacha vazn toifasida uchinchi oʻrin uchun kurashda serbiyalik sportchi Marika Perishichni magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokio shahrida (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida sportchi 57 kg gacha vazn toifasidagi final jangida fransiyalik Sarah-Léonie Cysiqueni magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

17-avgustda tugʻilganlar
1992-yilda tugʻilganlar
Kishilar
Yashayotgan insonlar
2016-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
Taliya

Taliya (, , moʻl-koʻl, boy, gullaydigan) — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon. Moʻl-koʻllik maʼbudasi, gullaydigan oʻsimliklarning homiysi va uning opa-singillari xaritalar singari, ayollik inoyati va goʻzalligi timsoli.

Taliya — xarita, Zevs (yoki Okean) va Yevrinomaning qizi. Xaritaning opa-singillari — Aglaya va Yevrfosina. Qadimgi yunon shoiri Pindarning taʼkidlashicha, xaritalar dunyoni yoqimli daqiqalar va yaxshi niyat bilan toʻldirish uchun yaratilgan. Gomerning soʻzlariga koʻra, „Afroditaning xizmatkorlari“ va uning hamrohi Erosning xizmatkorlari Apollonning ilohiy musiqasi ostida nimfalar va muzalar bilan aylana boʻylab raqsga tushishni yaxshi koʻrishgan. Taliya odatda opa-singillari bilan tasvirlangan.

Xaritalar va muzalar nomlarining oʻxshashligi shu bilan izohlanadiki, xaritalar nafosat, joziba va goʻzallik maʼbudasi sifatida ilhom beruvchi va sanʼatga yaqin boʻlganlar; chunki ular Olimpda birga yashagan muzalar bilan yaqin munosabatda edilar.

Gesiodning („Teogoniya“, Miloddan avvalgi VIII-VII asrlar), Psevdo-Apollodor („Kutubxona“, I yoki II asr), Pavsaniy (II asr) va boshqalarning asarlarida eslatib oʻtilgan.

1852-yilda kashf etilgan asteroid (23) Taliya Taliya sharafiga nomlangan.

Manbalar

Yana qarang 
 Charites

Havolalar 
 Энциклопедия мифологии. Боги, герои, демоны, чудовища…
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 mifologik belgilar alifbosi
 qadimgi Yunon xudolari
 go'zallik ma'budasi
Mualliflik huquqi shartnomasi

WIPO mualliflik huquqi shartnomasi (WCT) () — Jahon intellektual mulk tashkiloti (BIMT) tomonidan ishlab chiqilgan va 1996-yil 20-dekabrda tashkilotning Diplomatik konferentsiyasida qabul qilingan mualliflik huquqini himoya qilish boʻyicha xalqaro shartnoma. Shuningdek, „BIMT Internet Shartnomasi“ (BIMT ijro va fonogrammalar shartnomasi bilan bir qatorda) nomi bilan ham tanilgan, chunki u Internet asrining talablariga muvofiq anʼanaviy xalqaro mualliflik huquqi shartnomalarini toʻldiradi.

Hozirda Jahon intellektual mulk tashkiloti tomonidan boshqariladi.

Rossiya uchun WCT 2009-yil 5-fevralda kuchga kirdi.

2021-yil uchun ishtirokchilar 110 ta davlatlni tashkil etadi.

Adabiyotlar

Manbalar 

Intellektual mulk huquqi
Mualliflik huquqi
shartnoma
Tammuz

Tammuz yoki Fammuz, shuningdek, Vammuz — siro-finikiyalik xudo, qadimgi yunon mifologiyasidan Adonis bilan bir xil. Oʻsimlik, suv va unumdorlik xudosi, qishloq xoʻjaligi siklining timsoli.

Yahudiy kalendarining 10-oyi Tammuz nomi bilan atalgan.

Ismning shumercha versiyasi Dumuzi (yoki Dumu-zid-abzu, soʻzma-soʻz "Suvli tubsizlikning haqiqiy oʻgʻli", Akkad. Du’uzu, gʻarbiy semitlar orasida Tammuz) — ilohiy choʻpon, oʻlayotgan va tiriluvchi unumdorlik xudosi.

Taxminan Sedekiya davrida va Quddus vayron boʻlganida, yahudiylar ham unga sajda qilishardi. Hizqiyo paygʻambar oltinchi oyning beshinchi kuni Quddus maʼbadining shimoliy darvozasida Tammuz uchun yigʻlayotgan ayollarni koʻrdi.

Yana qarang 
 Baliqchi Dumuzi
 Dumuzi choʻpon

Manbalar

Adabiyotlar 
 Мандер, Пьетро. Думузи
 Таммуз // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М., 1891—1892.
 Таммуз // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913.
 Таммуз // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 alifbo tartibida xudolar
G'arb Semitik mifologiyasi
 Mesopotamiya xudolari
 suvdan afsonaviy chaqaloq
o'lim va tirilish xudolari
qishloq xo'jaligi xudolari
 fertillik xudolari
Kiiking

Kiiking — 1996-yilda Estoniyada mustaqil fan sifatida paydo boʻlgan sport va koʻngilochar turi. Eston tilida „kiik“ soʻzi „belanchak“ degan maʼnoni anglatadi, shuning uchun sportning nomini „belanchak“ deb tarjima qilish mumkin.

Shunday qilib, kiiking Estoniyada XIX-XX-asrlar boshidan beri maʼlum boʻlgan, bu yerda boshqa mamlakatlardan farqli oʻlaroq, kiikingda ishlatiladiganlarga oʻxshash tebranishlar odatda bu mintaqada tik holatda hilpiragan. Bunday tebranishlar balandligi 2,5 m. gacha boʻlishi mumkin, bir vaqtning oʻzida 4 dan 8 tagacha odam ularni tebratishi mumkin. Koʻp yillar davomida odamlar imkon qadar yuqoriga koʻtarilishga harakat qilib, „bar ustidagi“ belanchaklarda tebranishga harakat qilishdi, ammo bu tegishli xavfsizliksiz juda xavfli faoliyat edi.

1996-yilda, Estoniyada birinchi kiiking belanchak ishlab chiqildi, bu belanchak paytida odamning yiqilib tushishi tufayli jarohatlanish xavfini toʻliq bartaraf etildi, tirgak balandligi sozlanishi mumkinligi tufayli. 1997-yilda Ado Kosk oʻzi ishlab chiqqan belanchak uchun patent oldi.

Zamonaviy kiiking belanchaklari balandligi 3-8 metr boʻlib, asosan bir kishi tomonidan tebranish uchun moʻljallangan. Xavfsizlik, qoʻl va oyoqlarni belanchakda maxsus kamarlar bilan mahkamlash orqali taʼminlanadi.

Tepish qoidasi oddiy: odam belanchakda tik turgan holda tik turadi, soʻngra uni chayqash uchun choʻkadi. Belanchak tebranishlaridan soʻng, sportchi yana toʻgʻri pozitsiyani egallaydi.

Bu sport ancha charchatadi va yaxshi tayyorgarlikni talab qiladi, asosan, oyoqlar uchun, chunki bu sport turidagi vazifa boʻlgan belanchakda, odam aylanish paytida asosiy yuk ularga tushadi.

Sportchining muvaffaqiyati koʻrsatkichi — bu belanchakning balandligi boʻlib, u tebranish paytida kamida bitta toʻliq (yaʼni 360 °) burilish qiladi. 2008-yil holatiga koʻra, jahon rekordi 7,02 m. balandlikda qilingan toʻliq inqilobdir.

Manbalar 

 maxsus sport
 Estoniya Sport
 Sport Estoniyadan keladi