MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Xushbo'y Kokushnik

Xushbo'y kokushnik (  ) Кокушник mansub otsu oʻsimliklarning bir turi   Орхидные oilasi   .

Botanika tavsifi 

Mikorizani hosil qiluvchi, balandligi 40 sm gacha bo'lgan ko'p yillik otsu o'simlik. Tubi palmatdir . Poyaning tagida ikkita qoraqalpoq barg joylashgan. Barglari oʻtkir, tor chiziqsimon yoki lansetsimon .

Birinchi gullash hayotning beshinchi - ettinchi yilida sodir bo'ladi. Gullash 6-15 sm uzunlikdagi tor silindrsimon quloq . Gullar mayda, binafsha yoki binafsha rangga ega, vanil hidli. Tepalarning uzunligi 3 mm. Spur to'mtoq, silindrsimon, tuxumdonga teng yoki biroz qisqaroq. Iyun-iyulda gullaydi, avgust-sentyabrda meva beradi. Asosan Lepidoptera  tomonidan changlanadi.

Homila cho'zilgan quti Urug'lar uyqusiz davrsiz unib chiqadi va bir yil davomida yashashi mumkin .

Tarqalishi va yashash joyi 
G'arbiy va Sharqiy Evropada yashaydi. Rossiyada u Yevropa qismida va Janubiy Uralda uchraydi .

Majburiy kalsefil . Ohakli botqoqlarda, shuningdek, qisqa oʻtloqli quruq va botqoq oʻtloqli oʻtloqlar, siyrak qaragʻay oʻrmonlarining chekkalari va boʻshliqlarida oʻsadi .

Konservatsiya holati 
Rossiya, Bryansk viloyati va Boshqirdistonning Qizil kitoblariga kiritilgan . Ilgari Vladimir viloyatining Qizil kitobiga kiritilgan .

Chexiya, Lyuksemburg, Fransiya, Germaniya, Xorvatiya, Shvetsiya, Ukraina va Shveytsariyada himoyalangan. CITES II ilovasida keltirilgan .

Sinonimlar 
O'simliklar ro'yxatiga ko'ra, tur quyidagi sinonimlarga ega :

Eslatmalar

Havolalar 

 Кокушник ароматнейший: информация о таксоне в проекте «Плантариум» (определителе растений и иллюстрированном атласе видов).
Afg'onistonning islomgacha bo'lgan tarixi

Afg'onistonning islomgacha bo'lgan davriga oid arxeologik tadqiqotlar Afg'onistonda Ikkinchi Jahon urushidan so'ng boshlangan va 1970-yillarning oxirigacha Sovet Ittifoqi tomonidan bosib olingan vaqtgacha davom etgan. Arxeologlar va tarixchilar Afg'onistonda odamlar kamida 50 000 yil oldin yashagan va mintaqadagi dehqon jamoalari dunyodagi eng qadimgilardan biri bo'lgan deb taxmin qilishadi. Shaharlashgan madaniyat eramizdan avvalgi 3000-2000-yillar orasida mavjud bo'lgan.  Afgʻoniston hududidan paleolit, mezolit, neolit, bronza va temir davrlariga xos boʻlgan artefaktlar topilgan.

Hind vodiysi sivilizatsiyasi Afgʻonistonning shimoli-sharqiy qismigacha choʻzilgandan soʻng,  u yerda eroniy qabilalar yashagan va miloddan avvalgi 500-yilgacha Buyuk Doro (Dor I) oʻzining fors qoʻshini bilan uni Ahamoniylar tarkibiga kiritish uchun yurish qilganiga qadar u yerda midiyalar nazorati ostida boʻlgan. Miloddan avvalgi 330-yilda Makedoniyalik Iskandar Gaugamela jangida Fors imperatori Doro III ni magʻlub etganidan keyin bu yerga bostirib kirdi. Afg'onistonning katta qismi Salavkiylar imperiyasining, so'ngra Yunon-Baqtriya qirolligining bir qismiga aylandi. Selevk I Nikator Chandragupta Maurya tomonidan mag'lub bo'ldi va qizini tinchlik shartnomasida berdi. Mamlakatda turli qabilalar yashagan va keyingi ikki ming yilliklar davomida turli xil qirolliklar tomonidan boshqarilgan. 7-asrda Islom kelishidan oldin, hozirgi Afg'onistonda bir qator dinlar, jumladan zardushtiylik, hinduizm va buddizm amal qilgan.  Hindukushdagi Kaffiriston mintaqasi 19-asrgacha o'zgartirilmagan.

Tarixdan oldingi davr 
Louis Dupree, Pensilvaniya universiteti, Smitson instituti va boshqalar Afg'onistonda odamlar kamida 50 000 yil oldin yashagan va mintaqadagi dehqon jamoalari dunyodagi eng qadimgi jamoalardan biri bo'lgan deb taxmin qilishadi.

Afg'oniston tarixdan oldingi davrda ham, qadimgi va yangi davrlarda ham qo'shni mintaqalar bilan madaniyat va savdo-sotiq orqali bog'langanga o'xshaydi. Shahar sivilizatsiyasi miloddan avvalgi 3000-2000-yillarda boshlangan bo'lishi mumkin. Arxeologik topilmalar bronza davrining mumkin bo'lgan boshlanishini ko'rsatadi, u oxir-oqibat Afg'onistondan butun qadimgi dunyoga tarqaladi. Shuningdek, mintaqaning Mesopotamiya bilan erta savdo aloqalari bo'lganligiga ishoniladi.

Manbalar
Talipoch darvozasi

Talipoch darvozasi — Buxoro darvozasi.

Tarixi 
Talipoch darvozasi 1557—1598-yillarda Shayboniy hukmdor Abdullaxon II davrida bunyod etilgan. Buxoroning g‘arbiy qismida yangi xiyobon barpo ettirgan hukmdor katta tepalik yaqinida bu darvozani qurdirgan. Shayboniy hukmdorlar qurilishning oʻziga xos qoidalariga qatʼiy amal qilish, bular — qurilishning puxta oʻrganilgan rejasi, joyning aniq va toʻgʻri tanlanishi, isrofgarchilikka yoʻl qoʻymaslik, shoshma-shosharlik qilmaslik, turli xil inshootlar, shu jumladan, mudofaa devori yonida moʻʼtadil iqlimni yaratuvchi kanallar, ariqlar, bogʻlar, hovuzlarning joylashishiga asosiy eʼtiborni qaratganlar. Bu darvoza orqali Amirobod, Chorbakr, Jondor, Xorazmga borilar edi. Bundan tashqari darvoza orqali Xoja Ubon va Ogʻoibuzruk ziyoratgohlariga borilgan. Talipoch darvozasi hozirgi kunda oʻz holicha saqlanib qolingan darvozalardan biri hisoblanadi. Buxoro darvozalarining umumiy uzunligi 12 km.dan iborat boʻlgan va Buxoro qalʼasi devorlarining balandligi 10 metr, qalinligi 5 metr hisoblangan.

Meʼmorchiligi 
Darvoza ikki „guldasta“, arka, ravoq, kanos kitebali qilib, usti kungurali gultoj bilan bezatilib, qadimiy qal’a devorlariga moslashtirib qurilgan. Zinda fil Ahmad Jomiy qabrlari ziyoratgohi ham shu darvoza yaqinida joylashgan. XX asrning 50-yillarida xaroba holida mavjud boʻlgan. Darvoza 1960-yilda usta Aminjon Salomov hamda Mubin Mo‘minov, 2005-yilda esa Soli Karimov tomonidan qayta taʼmirlandi. Hozirgi vaqtda Talipoch darvozasi yonida Buxoro Markaziy bozori qad rostlagan. 2022-yil 11-mart kuni yomg‘ir yogʻishi oqibatida „Talipoch qal’a darvozasi“ chap tomonidagi qal’a devorining bir qismi qulab tushgan. Talipoch darvozasi „2022-yil davomida asrashga doir ishlar amalga oshiriladigan moddiy madaniy meros ko‘chmas mulk obyektlarining manzilli ro‘yxati“ga kiritilgan.Talipoch darvozasini taʼmirlash maqsadida Respublika byudjeti mablagʻlari hisobidan 1,0 mlrd. soʻm ajratilgan.

Manbalar 

Buxoro darvozalari
Kokoshnik (arxitektura)

Kokoshnik (arxitekturada) - soxta zakomara ko'rinishidagi yarim doira yoki o'ralgan tashqi dekorativ element . Etimologik jihatdan, bu atama an'anaviy rus ayollar bosh kiyimining nomi bilan bog'liq kokoshnik .

Kokoshniklar XVI -asr va ayniqsa XVII-asrlarda rus cherkov me'morchiligida keng qo'llanilgan. Zakomardan farqli o'laroq, ular faqat dekorativ ahamiyatga ega (ular tonoz shakllariga mos kelmaydi). Ular devorlarda, chodirlar va barabanlarning tagida joylashgan bo'lib, deraza tokchalari bilan o'ralgan, yuqoriga qarab (bir-biridan yuqorida yoki "qatorda") zinapoyalarni qoplaydi.

Misollar
Kurt Nielsen

Kurt Nielsen (1930-yil 19-noyabr — 2011-yil 11-iyun) daniyalik tennischi edi. U Kopengagenda tugʻilgan va Grand Slam „Katta dubulgʻa“ turnirida erkaklar oʻrtasidagi yakkalik finalida oʻynagan birinchi daniyalik tennischi edi.

Nielsen 1953-yilda (Ken Russell va Yaroslav Drobnini magʻlub etib, keyin Vik Seyxasga yutqazgan) va 1955-yilda (Russellni magʻlub etib, keyin Tony Trabertga yutqazgan) Wimbledonning yakkalik bahslarida finalga chiqdi. Ikkala marta ham u finalga chiqdi, u oʻz oʻrniga ega boʻlmadi. Bungacha u 1947-yilda Wimbledonda oʻgʻil bolalar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida gʻolib chiqqan (Sven Davidsonni magʻlub etgan). Wimbledondagi muvaffaqiyatlaridan tashqari, u Fransiya Ochiq chempionatida oʻgʻil bolalar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida gʻolib chiqdi va 1953-yilda AQSh chempionatida chorak finalga chiqdi.

Althea Gibson bilan Nielsen 1957-yilda US Open aralash juftlik bahslarida gʻolib chiqdi va shu tariqa Grand Slam „Katta Dubulgʻa“ musobaqasida gʻolib chiqqan birinchi Daniyalik boʻldi. Oʻzining uzoq muddatli faoliyati davomida u 30 ga yaqin xalqaro chempionlikni qoʻlga kiritdi, Daniya terma jamoasi tarkibida 96 marta Devis Kubogida oʻynadi(53-43 rekord bilan) va eng koʻp Daniya milliy tennis chempionatlarida gʻalaba qozonish boʻyicha rekordchi(50). Nielsen 1960-yilda professionalga aylandi va pro pallada oʻynadi.

Faol faoliyatini yakunlaganidan soʻng, Nielsen yetakchi xalqaro tennis assotsiatsiyalarida koʻplab sharafli lavozimlarni egallagan, shuningdek, Grand Slam musobaqalarining koʻplab musobaqalarida nazoratchi va hakam boʻlib ishlagan. U 2006-yil oxirigacha Eurosport telekanalining Daniya versiyasida sharhlovchi boʻlgan.

Nielsen daniyalik tennischi Frederik Lochte Nielsenning bobosi edi. Uning nabirasi 2012-yilgi Wimbledonning erkaklar oʻrtasidagi juftlik musobaqasida Katta dubulgʻa turnirida gʻolib chiqqan ikkinchi Daniyalik boʻldi.

Katta dubulgʻa finallari

Yakkalik: (2 ta ikkinchi oʻrin)

Aralash juftliklar: (1 unvon, 1 ikkinchi oʻrin)

Yakkalik bahslar xronologiyasi 
Quyida faqat Grand Slam va Open Era Professional Major turnirlari uchun asosiy qura chiqishlari keltirilgan.

Manbalar

Havolalar 
 Link to video stream.

2011-yilda vafot etganlar
1930-yilda tugʻilganlar
Pages with unreviewed translations
Prezident stipendiyasi dasturi

Amerika Qoʻshma Shtatlari Prezident stipendiyalari dasturi Amerika Qoʻshma Shtatlari Taʼlim Vazirligining dasturidir. Bu Amerika Qoʻshma Shtatlarida va butun dunyoda talabalar uchun millatning eng sharafli mukofotlaridan biri sifatida tasvirlanadi. 

Dastur 1964-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlari Prezidentining Farmoni bilan koʻplab sohalarda:akademik muvaffaqqiyat, rahbarlik va maktab va jamoalarga volontyorlik qilish kabi eng koʻzga koʻringan bitiruvchilarni munosib taqdirlash uchun tashkil etilgan: akademik muvaffaqiyat, yetakchilik va maktab va jamiyatga xizmat. 1979- yilda vizual, ijodiy va sahna sanʼatida ajoyib isteʼdod koʻrsatadigan talabalarni tan olish uchun yanada keng imkoniyatlar joriy etildi. 2015-yilda dastur ish faoliyati, texnik sohalarda qobiliyat va muvaffaqqiyatlarini koʻrsata olgan talabalar uchun dastur yana bir bor yangi imkoniyatlar bilan kengaytirildi.Har bitta tashkilotning websaytida hozirda faqatgina ''AQSH prezident stipendiyalariga topshiring'' tarzidagi taklifnomalar mavjud.Talabalar shaxsan hujjat topshira olnmaydilar yoki taqdirlanmaydilar(yuqoridagi jarayonlardan tashqari).Har yili Prezident tomonidan tayinlangan Oq Uy hakamlar hay’ati 161 ta AQSH prezident stipendiyalari uchun yuqori kurs talabalaridan tanlab oladi.Barcha stipendiantlar Washington.D.C.ga taklif qilinadi.Prezident stipendiyalari boʻyicha komissiyasi oʻsha yilgi yuqori kurslar orasidan 161 tagacha AQSh Prezidenti stipendiyasini tanlaydi. Barcha olimlar iyun oyida Vashingtonga, turli tadbirlar va boyitish tadbirlarini oʻz ichiga olgan Milliy Eʼtirof dasturiga taklif qilinadi va Oq Uy homiyligidagi marosim paytida Prezident stipendiyalari medalini taqdimoti bilan yakunlanadi.

Oʻz yutuqlarini nishonlash uchun olimlar Oq uy homiyligida tashkillashtiriladigan marosimda Prezident medali bilan taqdirlanadilar.

Muvofiqlik va tanlov jarayoni 
Barcha nomzodlar bitiruv yilining yanvar oyida dasturga ariza topshirishga taklif qilinadi. Arizalar fevral oyigacha qabul qilinadi.Yarim finalchilar aprel oyining oʻrtalarida eʼlon qilinadi va barcha stipendiantlar may oyida eʼlon qilinadi. Vashingtondagi Milliy taqdirlash dasturi odatda iyun oyida boʻlib oʻtadi.

Tanlov jarayonining umumiy koʻrinishi quyidagicha:

Texnologiya 

 Klara Shix (2002, Illinoys) — Hearsay Social bosh direktori

Manbalar

Havolalar 

 AQSh Taʼlim Departamenti Prezidentlik stipendiyalari dasturi
 Prezident stipendiyalari bitiruvchilari uyushmasi
 Oʻtgan Prezident stipendiyalari roʻyxati
Presidency of the united states
Student awards
United states department of education
Uchqun kamera (Fizika)

Uchqun kamerasi zarralar fizikasida elektr zaryadlangan zarralarni aniqlash uchun ishlatiladigan qurilma (zarrachalar detektori). Bunday kameralar 1930-1960-yillar tadqiqot vositalari sifatida keng qoʻllanilgan va oʻshandan buyon drift kameralari va kremniy detektorlari kabi boshqa texnologiyalar bilan almashtirilgan. Bugungi kunda ishlaydigan uchqun kameralari asosan fan muzeylari va taʼlim tashkilotlarida joylashgan boʻlib, ular zarrachalar fizikasi va astrofizika jarayonlarini namoyish qilish uchun ishlatiladi.

Uchqun kameralari geliy, neon yoki ikkalasining aralashmasi kabi gaz bilan toʻldirilgan germetik berk qutiga joylashtirilgan metall plitalar toʻplamidan iborat. Kosmik nurdan zaryadlangan zarracha qutidan oʻtganda, u plitalar orasidagi gazni ionlashtiradi. Odatda bu ionlanish koʻrinmas boʻlib qoladi. Biroq, agar ionlanish yoʻqolgunga qadar har bir qoʻshni plastinkalar orasaiga yetarlicha yuqori kuchlanish beriladi. Bu holda kosmik nur olgan trayektoriya boʻylab uchqunlar paydo boʻlishi mumkin va amalda kosmik nur uchqunlar chizigʻi sifatida koʻrinadi. Ushbu kuchlanish qachon qoʻllanilishini nazorat qilish uchun alohida detektor (koʻpincha qutining tepasida va ostida joylashgan bir juft sintillyatorni oʻz ichiga oladi) kerak. Ushbu trigger kosmik nurning oʻtganligini sezgan zahoti yuqori kuchlanishni plitalarga ulash uchun tezkor kalitni ishga tushiradi. Yuqori kuchlanishni plitalarga doimiy ravishda ulash mumkin emas, chunki bu yoy hosil boʻlishiga va uzluksiz zaryadsizlanishiga olib keladi.

Tadqiqot qurilmalari sifatida uchqun kamerasi detektorlari pufak kamerasi detektorlariga qaraganda pastroq ruxsatga ega. Biroq, ular yordamchi detektorlar yordamida juda selektiv boʻlishi mumkin, bu ularni juda kam uchraydigan hodisalarni qidirishdagi samarasini oshiradi.

Oʻxshash qurilmalar 

Strimer kamerasi uchqun kamerasi bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan detektor turidir. Uchqun kamerasida yonma-yon joylashgan uchqun parallel plitalar toʻplami orasida sodir boʻladi. Shu sababli, eng yaxshi koʻrish zarracha plitalarga perpendikulyar ravishda kirganda taʼminlanadi. Strimer kamerasi, aksincha, odatda faqat ikkita plastinkaga ega, ulardan kamida bittasi shaffof (masalan, sim toʻr yoki oʻtkazuvchan shisha). Zarrachalar bu plitalar tekisligiga taxminan parallel ravishda keladi. Uchqun kamerasiga qaraganda ancha qisqaroq yuqori voltli impuls ishlatiladi, shuning uchun uchqun paydo boʻlishi uchun yetarli vaqt yoʻq. Buning oʻrniga ionlangan gazning juda xira oqimlari hosil boʻladi. Bularni tasvirni yaxshilash qoʻllanilganda koʻrish mumkin.

Yana qarang 

 Elektr uchqun
 Bulutli kamera
 Pufak kamerasi

Manbalar

Havolalar 

 Kembrij universiteti Spark Chambers
 Spark Chamber loyihasi — MakGill universiteti
 „Uchqun kamerasi qanday ishlaydi?“ Qirollik jamiyatining 2011 yilgi yozgi ilmiy koʻrgazmasi ishtirokchisidan.
 „Uchqun kamerasi qanday ishlaydi?“ Birmingem universiteti
 Bugʻlovchi kamerada olingan strimerlarning yaxshilangan tasviri
Shergiron darvozasi (Buxoro)

Shergiron darvozasi — Buxoro darvozasi.

Tarixi 
Shergiron darvozasi Shayboniy hukmdor Abdullaxon II davrida bunyod etilgan. Shergiron darvozasi Shirgaron darvozasi deb ham atalgan. Chashmayi Ayub va Xiyobon dahalariga shu darvozadan kirilgan. Darvoza qurilgan joyda qadimda sherlarni saqlaydigan qo‘riqxona bo‘lgan va ular urushda foydalanish uchun o‘rgatilgan. Shu bilan birga, podshohlar sherlardan xazina qo‘riqchisi sifatida ham foydalanganlar. Podshohlar saroyida sherlar haykali o‘rnatilgan. Abu Bakr Muhammad ibn Jaʼfar an-Narshaxiyning kitobida yozilishicha, Amiri shahid Ahmad Ismoil as-Somoniy hukmdorning bir odati bor bo‘lib, uning saroyida bir sher bo‘lgan. Har kecha amir yotadigan eshik yonida sher zanjir bilan bog‘lab qo‘yilar edi. Kim u uyga kirmoqchi bo‘lsa, sher uni halok qilar edi. Bir kuni amir g‘amgin bo‘lganida uning yaqin kishilari u bilan band (mashg‘ul) bo‘lib, sher (qo‘riqchi)ni olib kelish eslaridan chiqqan. Natijada amir uxlab yotganida uning qullaridan bir to‘dasi kirib, amirning boshini tanasidan judo qilishadi. Bu voqea 914-yil 12-yanvarda sodir bo‘lgan. Uni Buxoroga olib kelib, Navkand qabristoniga dafn qilishgan (hozirgi Somoniylar qabristoni maqbarasi). O‘sha davrdan boshlab Jondorga boradigan yo‘lda qurilgan darvozani Shergiron darvozasi deb ataganlar.

Darvoza vazifasi 
XVI asrdan boshlab Shergiron darvozasidan to Mir Do‘stim xonaqoh-masjidiga qadar yo‘l ustida yopiq bozor bo‘lib, unda sabzavot, meva, sut-qaymoq kabi mahsulotlar kecha-kunduz sotilgan. Bu anʼana hozirgi vaqtda ham davom etmoqda. Lekin qadimiy Shergiron darvozasi hamda qal’a devori saqlanib qolmagan.

Manbalar 

Buxoro darvozalari
Gulbishche

Gulbishche - podval shiftlari ustidagi perimetri bo'ylab binoni o'rab turgan va, xususan, tashqi tomondan panjurlarni yopish uchun xizmat qiladigan teras yoki galereya . Bu rus yog'och me'morchiligining o'ziga xos elementi .

Gulbishche rus xususiy uyi va ma'badining umumiy tafsiloti edi. Ko'rinishidan, u dastlab Pskovdan keladi, u yerda tubsizlik (yog'och bilan qoplangan balkonlar-galereya) 11-asrdayoq turar-joy binolarida ishlatilgan  . Keyinchalik ( XVI—XVII -asrlarda ) Shimoliy-Sharqiy Rossiya me'morchiligida keng tarqaldi. 1954-1955-yillardagi qazishmalar shuni ko'rsatdiki, Nerldagi Shafoat cherkovida iskala va mayolika qavatli oq tosh tepalik bor edi .

Misollar

Eslatmalar

Shuningdek k. 

 Rossiya milliy uyi
Afg'oniston pasporti

Afgʻoniston pasporti Afgʻonistonning shaxsiy guvohnomasini (tazkira), xususan, elektron tazkira olish uchun ariza bergan va olgan har qanday Afgʻoniston fuqarosining iltimosiga binoan berilishi mumkin. U har 5-10 yilda yangilanadi. 2016-yil holatiga ko‘ra, bir millionga yaqin yangi kompyuterlashtirilgan Afg‘oniston pasportlari chiqarilgan. Afgʻoniston pasporti 1880-yilda amir Abdurrahmon Xon tomonidan kiritilgan. Alam Gul Haqqoniy hozirda pasport bo‘limi boshlig‘i.

2011-yil sentabr oyida Afg‘oniston Tashqi ishlar vazirligi afg‘on diplomatlari va davlat xizmatchilari uchun ikki turdagi biometrik pasport (elektron pasport) berishni boshladi. Ular Buyuk Britaniyada ishlab chiqarilgan. Standart elektron pasportlar 2013-yilning mart oyidan keng jamoatchilikka berila boshlandi. Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Janan Musazayning soʻzlariga koʻra, „fotosurat sahifasida 16 ta xavfsizlik kodlari mavjud“. Milliy kompyuterlashtirilgan elektron ID kartalar (e-Tazkiralar) berish masalasi ham muhokama qilindi. Bu oʻzgarishlar boʻlajak saylovlarda firibgarlik va hukumat korruptsiyasining oldini olish hamda Afgʻonistonning umumiy xavfsizligini yaxshilashga qaratilgan. 2013-yilda Afg‘onistonning yangi elektron pasportining narxi 5000 afg‘on (100 AQSh dollari)  bo‘lgan bo‘lsa, 2019-yilda 10 000 afg‘on (taxminan 99 funt sterling) bo‘lgan. Ilgari pasportlar qoʻlda yozilar edi; ular endi haqiqiy emas.

Afgʻonistonda hozirda faqat bitta pasport boʻlimi bor, u Kobulda joylashgan. Oddiy pasportlar (diplomatik yoki xizmat pasportlaridan tashqari) Afg‘onistonning xorijdagi elchixonalari va konsulliklari tomonidan berilishi mumkin. 2021-yil 15-avgustda Kobul qulaganidan so‘ng tanaffusdan so‘ng, Tolibon sobiq hukumat, Afg‘oniston Islom Respublikasi nomi yozilgan pasportlarni berishni davom ettirdi. 2022-yil martiga kelib, Tolibon „Afg‘oniston Islom Amirligi“ nomini olgan yangi dizaynni taqdim etdi.

2021-yil oktabr oyiga koʻra pasportlar 34 sahifadan iborat bo‘lib, muqovaning pastki qismida biometrik belgi ko‘rsatilgan. Muqova moviy rangda boʻlib, uning tepasida Merkosur nomi va undan keyin „República Bolivariana de Venesuela“ yozuvi koʻrsatilgan.

Qalbaki va qalbakilashtirish 
2015-yilda Afg‘onistonning TOLOnews telekanali Eron va Pokistonning bir qator fuqarolari firibgarlik yo‘li bilan Afg‘oniston pasportini olgani haqida xabar bergan edi. 2022-yilda „xorijda bir qancha qalbaki pul sotuvchilar pasport bukletlarini tayyorlab, mamlakatga olib kirgani va aholiga tarqatgani“ haqida xabar berilgan edi.

Yana qarang 

 Afgʻonistonning shaxsiy guvohnomasi
 Afgʻoniston fuqaroligi qonuni
 Afgʻoniston fuqarolari uchun viza talablari

Manbalar

Havolalar 

 Pasportlar bosh boshqarmasi
 Islom Respublikasi pasport namunasi
Pasport
Qorako‘l darvozasi (Buxoro)

Qorako‘l darvozasi — Buxoro darvozasi.

Tarixi 
Qorako‘l darvozasi Shayboniy hukmdor Abdullaxon II tomonidan 1558—1575-yillar oralig‘ida bunyod etilgan. Shayboniy hukmdorlar qurilishning oʻziga xos qoidalariga qatʼiy amal qilish, bular — qurilishning puxta oʻrganilgan rejasi, joyning aniq va toʻgʻri tanlanishi, isrofgarchilikka yoʻl qoʻymaslik, shoshma — shosharlik qilmaslik, turli xil inshootlar, shu jumladan, mudofaa devori yonida mo‘tadil iqlimni yaratuvchi kanallar, ariqlar, bogʻlar, hovuzlarning joylashishiga asosiy eʼtiborni qaratganlar. Ushbu darvoza Buyuk ipak yo‘li savdo tarmog‘ida muhim oʻrin tutgan. Qorako‘l darvozasi ichkarisida  bozor mavjud bo‘lib, to Havzi Navdan, Volidai Azizxongacha davom etgan. Darvoza Buxoro shaharning gʻarbiy qismida joylashgan. Ushbu darvoza orali Qorako‘lga borilgan. Buxoroliklar ushbu darvoza orqali haj ziyoratiga yoʻl olishgan.  Shu sababli darvoza „Haj darvozasi“ deb nomlashgan. Qorako‘l darvozasi 1920-yilgi qizil armiya hujumidan omon qolgan.

Meʼmorchiligi 
Darvoza asosan ikki katta  svod, arkali va „guldasta“ qilib qurilgan. Qorako‘l darvozasi kvadrat shakldan iborat  25×25 santimetrlga teng g‘isht bilan terilgan va  yuqori qismi kungurali gultoj bilan zeb berilib hamda qal’a devorlariga tenglashtirib qurilgan. Qorako‘l darvozasi  1975-yilda usta Ahror Asrorov boshchiligida  qayta taʼmirlash ishlari olib borilgan  Turkiya, Eron, Xuroson davlatlaridan keladigan savdogar va sayyohlar shu darvoza orqali shaharga kirishgan.  Hozirgi kunda Qorako‘l darvozasi  qal’a devorlaridan ajralgan holda bo‘y cho‘zib, sayyohlar e‘tiborini qozonib kelmoqda. 2008-yilda Buxoroda shahar qalʼa devori va qadimiy darvozalarini tiklash va taʼmirlash boʻyicha saʼy-harakatlar boshlangan. Qorako‘l darvozasi oʻz holicha saqlanib qolgan darvozalardan biri hisoblanadi.

Manbalar 

Buxoro darvozalari
Digestlar

Digestlar — (lot. Digesta — yigʻindi, yigʻilgan) — yuridik matnlar, qonunlar yigʻindisi deb tarjima qilinadi. Yustinian davrida huquqiy ilmga boʻlgan talab va qiziqish davlat darajasiga koʻtarilgan. Normativ barqarorlikka erishishga xarakat qilgan imperator va uning idoralari klassik merosga tayangan holda qonunlarni kodifikatsiya qilgan . Bu esa mavjud edikt toʻplamlari, novellalar, imperator farmonlari va yuridik mavzuga doir shox asarlarning saqlanib qolishiga sabab boʻlgan. Yustinian kodifikatsiyasining asosini D. tashkil etgan. D.ning umumiy xajmi deyarli 120 bosma taboq. D. Rim klassik yuristlarining asosan xususiy huquqqa oid asarlaridan muayyan tartib asosida keltirilgan koʻchirmalaridan iborat. D. 50 kitobga, ularning har biri, oʻz navbatida, qism (fragment) lardan iborat boʻlgan titullarga boʻlinadi. Xususan, D.da Ulpian, Pavel, Papinian, Yulian, Pomponiy, Modestin va b. mashhur boʻlgan yuristlar asarlaridan foydalanilgan. D.da garov oilaviy-huquqiy munosabatlar, mulkiy va vorislik (meros) munosabatlariga katta oʻrin ajratilgan.

Manbalar