Abu Isʼhoq Sheroziy

Abu Ishoq Ibrohim ibn Ali ash-Sheroziy, o'z davridagi shofe'iy musulmonlarining shayxi bo'lib, Bag'dodda yashab fiqh, tafsir va boshqa bir qancha diniy masalar bilan shug'ullangan.

U dastlab o‘z shahrida fiqhni o‘rgangan, so‘ngra u yerdan Basraga, so‘ngra hijriy 415- yilda Bag‘dodga ko‘chib o‘tgan va o‘z davrida Shofe’iy mazhabining yetakchi imomlaridan bo'lgan.

Asarlari 
Uning qalamiga mansub bir qancha kitoblari bor bo'lib, ulardan eng mashhurlari:

 Haqiqat ahlining ta'limotiga murojaat qiling.
 Shofe'iy fiqhidagi odob.
 Shofe'iy fiqhida ogohlantirish.
 Huquq fanining kelib chiqishida nurli.
 Huquqshunoslar qatlamlari.
 Huquq fanining asoslari haqida tushuncha.
 Qarama-qarshilikda yordam berish.
 Fiqh tamoyillarida jiloning izohi.
 Shofe'iy va Abu Hanifa o'rtasidagi bahsli masalalarda hazillar.
 Munozaralar.

Abu Ishoq Sheroziyda ulamolarning ba'zi o'gitlari 
Imom al-Hofiz Abu Sa'd as-Sama'oniy shunday degan:Abu Ishoq Sheroziy aytdilar: Abu Ishoq Sheroziy

Dvoryanlar tarjimai holidan tarjima qilingan 
 

U hadis ilmini Sherozdagi Abu Abdulloh Baydaviy va Abdulvahhob ibn Romindan, Basradagi Al-Xarziydan o‘rgangan.

Hijriy 415-yilda Bag'dodga kelgan. Shunday qilib, Abu at-Toyyib o'sha paytdagi yetuk olimlardan bo'lib, Abu Is'hoqdan ko'plab ilmlarni o'zlashtirdi.

U kishi Abu Ali ibn Shazon, Abu Bakr Barqoniy va Muhammad ibn Ubaydulloh Al-Xargushiydan hadis eshitgan va rivoyat qilganlar.

Al- Xatib, Abu Valid Al-Bojiy, Al-Hamidiy, Ismoil ibn As-Samarqandiy, Abu al-Badr Al-Karxiy, Az-Zohid Yusuf ibn Ayyub, Abu Nasr Ahmad bin Muhammad at-Tusiy, Abu Al-Hasan ibn Abdul Salam va Ahmad ibn Nasr ibn Hammon al-Hamdoniy, undan hadis rivoyat qilganlar. 

As-samarqandiy shunday degan:

Olimlarning fikrlari

 Abu Bakr Shoshiy aytdilar: "Abu Ishoq, Allohning davr imomlari ustidan argumenti".
 Muvaffaq Hanafiy aytadilar: "Abu Ishoq- fiqh ilmining shahzodasi"  .
 Qodiy Ibn Honiy aytdilar: "Ikki imom borki, ular ilmning cho'qqisini ko'ra olgan: Abu Ishoq va Qozi al-Qadot Abu Abdulloh ad-Damg‘oniy".

Abu Ishoqga kelsak, u kambag'al edilar ammo, xohlasa shoyi va brokar kiyishi mumkin edi.

Iroqdagi toliblarning ko‘pchiligi uning shogirdlari edi – bu ular bilan faxrlanishlari uchun kifoya – u go‘zal she’rlar kuylar, ularga yetkazib berardi va ko‘plarini yod olardi.  Somoniy aytadi: “Men Abu Ishoqning qoʻlyozmasida Abu Muhammad al-Mazaydiyning asarlaridagi narsani koʻrdim.

Bir kuni:

"Amiral mo'minin unga dedi: "Menga bir narsa o‘qib ber, toki men eshitaman. Shunday qilib, Shayx unga amirning esida yo‘q bir masalani o‘qib berdi. Keyin bir soatdan keyin podshoh shayx huzuriga qaytib keldi va dedi:  "Alloh taolo aytadi: Sen haqsan va sahobalaring ustida turgan narsa kabi ular bilan birga jannatga kirasan".

Shayx Abu Is’hoq aytadilar: "Men har bir o'lchovni ming marta takrorlardim va tugatgandan keyin yana bir o'lchov qildim va har bir darsni ming marta takrorlardim, shuning uchun agar keltirilgan masalada bir oyat bo'lsa, men uni yodladim”. 

Vazir Ibn Juhayr: "Imom Abu Ishoq o'z davrining yagona nodir olimi va da'vatiga javob beruvchisi kishisidir".

Ibn an-Najjor aytadi: “Abu Ishoq Forsning Blida shahridagi Fayruz-Obodda tug‘ilgan va u yerda ulg‘aygan va Sherozda Abu al-Qosim ad-Daarikiy va Abu at-Toyyib at-Tabariy qo‘l ostida fiqh ilmini o‘qigan. Al-Masarjisiy, Ibn al-Qosning zamondoshidir.  Abu Jurjoniy Qodiy aytdilar: "Abu Ishoq hech narsaga ega emas edi va u ovqat va kiyim topa olmay, qashshoqlikka yuz tutdi. Biz u kishidan qancha puli borligini so'rasak u zot Ikki dona oltinim yoki ikki yarim donim bor dedilar".

Al-Hasan ibn Ali Jafar Al-Hamdaniyga u As-Salafiga u kishi bizga aytdi: "Men Shujo Ad-Dahlidan Abu Ishoq haqida so'radim, u aytdi: Shofe'iyning sahobalarining imomi, davrini yetuk kishisidir. U ishonchli, taqvodor, solih, kelishmovchilikni biladigan va hech kim u haqida nojoiz fikr aytmagan. Shiruh al-Daylamiy “ Tarixi Hamazhon ” asarida shunday deydi: "Men uning odob-axloqi, mehribonligi va zohidligining guvohi bo'ldim, u meni o'z va'dasiga maftun qildi, shuning uchun uning vafotigacha unga hamroh bo'ldim".

Hijriy 476- yilda, Jumada ul-axira oyining yigirma birinchi kechasida Bag‘dodda vafot etdi va mo‘minlarning amiri Muqtadiy Billohning uyiga keltirilib u yerda yuvib kafanlandi u zot haqiga duo qildilar. 

Men aytdim: Shayx Abu Ishoq nafs tazkiyasini keyin zohidlikni o'rgandi. U umri davomida kichik salla va paxta libosi bilan chegaralanib, zamondan rozi bo‘lib yashadi. Kunning yarmida shaxsiy ishlari bilan mashg'ul bo'ldi va farzandlariga sarfladi. Hijriy 440-yilda harom- halolning faqih bilimdoni bo'ldi.  Abu Ishoq vafot etib o'zidan, bir dirham ham qoldirmadi va undan bir dirham qarz ham qolmadi. Ammo ko'plab ilm kitoblarini meros qilishga ulgurdi: 

 Odob
 Islom fiqhida ogohlantirish
 Huquq fanining kelib chiqishi
 Qarama-qarshilikda yordam berish
 Huquqshunoslik tamoyillarida abstrakt
 Huquqshunoslar qatlamlari

Manbalar 

 Shofe'iyning asosiy qatlamlari
 Odobning izohi, Imom Navaviyning muqaddimasi
 Oltin uchun zodagonlar bayroqlari yurishi .
 Faraj darvozalari, doktor Muhammad Alaviy Al-Malikiy Al-Hasaniy.

Ma'lumotnomalar 

1083-yilda vafot etganlar
1003-yilda tugʻilganlar
Sunniy musulmon ulamolar