MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Butunjahon mehnatni muhofaza qilish kuni

Butunjahon mehnatni muhofaza qilish kuni — bayrami har yili 28 aprelda nishonlanadi. Shuningdek, bu ishda halok bo‘lgan yoki jarohatlangan ishchi-xodimlarni xalqaro xotirlash kuni sanaladi .

Tarixi 
Butunjahon mehnatni muhofaza qilish kuni tarixi 1989-yilga borib taqaladi, o‘shanda Qo‘shma Shtatlar va Kanadada kasaba uyushmalari va ishchilar tomonidan ish joyida jarohatlangan yoki halok bo‘lganlarni xotirlash uchun "Halok bo‘lgan ishchilarni xotirlash kuni" o‘tkazilgan. Oradan 10 yil o‘tib, dunyoning 100 dan ortiq davlatlarida odamlar va mansabdor shaxslar e’tiborini jalb etishga yo‘naltirilgan mehnatni muhofaza qilish bilan bog‘liq turli muammolar bo‘yicha aksiya va tadbirlar o‘tkazilmoqda  .

Hozirgi kunda BMMQK (Butunjahon mehnatni muhofaza qilish kuni tarixi )nomi bilan ilk marotaba 2003-yilda Xalqaro mehnat tashkiloti tashabbusi bilan nishonlangan. XMT ushbu kunni rasman belgilash orqali muammoning kattaligiga e’tiborni qaratish maqsadini ko‘zladi. XMT ma’lumotlariga ko‘ra, dunyoda har kuni 5-6 ming kishi ish joyida vafot etadi va bu ko‘rsatkich har yili taxminan 10 foizdan oshadi .

Ushbu qurbonlar ish beruvchining yo‘riqnoma va xavfsizlik qoidalarini qisman yoki to‘liq e’tiborsiz qoldirib, ishlab chiqarish xarajatlarini tejash istagi bilan bog‘liq bo‘lishi doim kuzatiladigan holatdir.

Manbalar
F. Murray Abraham

F. Murray Abraham (dunyoga kelgan. Murray Abraham ;  24, 1939- oktyabr)  — Aqshlik aktyor. U 1980-yillarda " Amadeus " (1984) dramatik kino filmida Antonio Salieri rolidagi asosiy roli uchun Akademiya mukofotiga erishgandan keyin keng ommaga tanildi. Abraham Jumladan, „Oltin globus“mukofotini qoʻlga kiritdi va ushbu roli sababli BAFTA mukofotiga sazovor boʻldi.

U "Prezidentning barcha yaqinlari" (1976), „ Qo‘rqichli qiyofa“ (1983), " Amadeus „ (1984), “Atirgul ismi" (1986), „ Yakuniy harakat qahramoni“ (1993) singari filmlarda ham asosiy va yordamchi epizodlarda rollarni namoyish etgan. Dillinger bilan Kapone (1995), Yulduzli trek:isyon (1998), Forresterni qidirib (2000), Llyuin Devisning orasida(2013), Oltin Budapest mehmonxonasi (2014), Kuchuklar oroli (2018) va ajdahoni qanday qilib qoʻlgaoʻrgatish kerak: Sirlidunyo (2019). U Showtime serialidagi Ona Yurt (2012-2018) dramatik serialining har doimgi qatnashchisi hisoblangan . Dar Adal roli sababli shaxsan unga ikki bor Primetime Emmy mukofotiga nomzod bo‘lgan. U, shundan keyin, " Tarixiy kvest (2020-2021), " Oy ritsar „ (2022) va “Oq lotus" (2022) filmlarida muhim rolllarni ijro etgan . Keyingi safar unga „ Oltin globus“ mukofoti nominatsiyasiga sazovor boʻldi .

Manbalar 

Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Yashayotgan insonlar
1939-yilda tugʻilganlar
Lyu He

Lyu He (soddalashtirilgan xitoycha: xíní; anʼanaviy xitoycha: xíníng; pinyin: Liú Hè; lit. 'Liu Kranʼ; 1952-yil 25-yanvarda tugʻilgan) — xitoylik iqtisodchi va siyosatchi, Xitoy Kommunistik partiyasi Siyosiy byurosining sobiq aʼzosi. va Xitoy Xalq Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosarlaridan biri. Liu, shuningdek, Xitoy Kommunistik partiyasi (KKP) Markaziy moliyaviy va iqtisodiy masalalar komissiyasiga xizmat qiluvchi idora direktori; ikkinchisiga KKP Bosh kotibi Si Tszinpin boshchilik qiladi. U 2018-yil 19-martda vitse-premer etib tayinlangan va Moliyaviy barqarorlik va rivojlanish qoʻmitasini boshqaradi.

Liu oʻrta va oʻrta maktab uchun Pekin 101 oʻrta maktabida oʻqidi. U 1983 yilda Xitoyning Renmin universitetida sanoat iqtisodiyoti va menejmenti fanlari bakalavri va 1986 yilda sanoat iqtisodiyoti fanlari magistri darajasini oldi. 1992 yildan 1993 yilgacha Seton Xoll universiteti biznes maktabida tashrif buyurgan olim boʻldi. U magistrlik darajasini oldi. 1995-yilda Garvard Kennedi maktabining Davlat boshqaruvi fakulteti.

U makroiqtisodiyot, Xitoyning sanoat va iqtisodiy rivojlanish siyosati, yangi iqtisodiy nazariya va axborot sanoati boʻyicha keng koʻlamli nashrlar chop etgan. U ketma-ket Milliy rejalashtirish komissiyasi, Davlat axborot markazi va Davlat kengashining Rivojlanish tadqiqotlari markazida ishlagan.

2013-yildan boshlab Liu Bosh kotib Si Tszinpinga bir qator iqtisodiy tashabbuslar boʻyicha maslahat berishni boshladi va u oʻsha paytdagi Xitoy iqtisodiy siyosatining asosiy meʼmorlaridan biri hisoblangan. U KKP 18-Markaziy Komiteti aʼzosi ham edi. Liu 2018-yilda Davosda boʻlib oʻtgan Jahon iqtisodiy forumida asosiy nutq soʻzladi.

Liu AQSh prezidenti Donald Tramp bilan Oval ofisda, 2018 yil

2017-yil oktabr oyida boʻlib oʻtgan XKP 19-milliy kongressida Lyu KKP Siyosiy byurosiga koʻtarildi. 2018 yil mart oyida Liu Xe Xitoy Xalq Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosari etib tayinlandi. 2018-yil may oyida Liu Xe, shuningdek, Xitoy-AQSh savdo urushi boʻyicha bosh savdo muzokarachisi etib tayinlandi. 2019-yil oktabr oyi boshida Liu Xe amerikalik hamkasblari bilan dastlabki savdo bitimi boʻyicha muzokaralar olib bordi.

U Moliyaviy Barqarorlik va Rivojlanish Qoʻmitasining rahbari va Ant Groupga qarshi kurashda asosiy amaldorlardan biri boʻlgan.

U „Si Tszinpin koʻp ishonadigan texnokratlardan biri“ deb taʼriflangan.

U Liu Tianranning otasi, Tianyi Ziteng Asset Management (muqobil ravishda Skycus Capital nomi bilan tanilgan) rahbari.
Imjin urushi

Li sulolasining tashqi siyosati - Xitoyning Min sulolasi, Yaponiya va manjurlar bilan bo'lgan. Garchi, rasmiy Xitoy bilan munosabatlar vassallik ko'rinishiga ega bo'lgan bo'lsa-da, Xitoy Chosonning ichki ishlariga aralashmagan. Ikki mamlakat doimiy ravishda o'zlarining do'stona va rasman mustaqil munosabatlari tarzida elchilar va sovg'a-salomlar almashib turishgan. XVI asr davomida Choson hududiga doimiy ravishda chjurchjenlar va yapon qaroqchilari hujum qilib turganlar, lekin ular har safar keskin qarshiliklarga uchraganlar.
XVI asrning 80 yillari oxirlarida bo'linib ketgan Yaponiya Toyotomi Xideyosi tomonidan birlashtirilgandan so'ng, u o'z oldiga Xitoyni bosib olishni maqsad qilib qo'ygan. Xideyosi katta armiya yig'ib, Choson hukumatiga Xitoydagi Min sulolasi bilan bo‘ladigan jang uchun askarlarini Choson hududidan o'tkazishni va koreyslarni bo'lajak jangda yordam berishini so'rab murojaat qilgan. Seul esa, o'z navbatida, bu taklifni rad etgan va Xitoyga Yaponiyaning rejalari haqida xabar bergan. 1592 yilning mayida yaponlar 200 ming qo'shini bilan Koreyaga bostirib kirgan va Imjin urushi (1592-1598) boshlangan. Garchi, urushgacha ko'plab davlat arboblari armiyani tiklash to'g'risida ta'kidlashlariga qaramay, Koreya urushga tayyor emas edi.

Yapon qo'shinlarining birinchi guruhi 2 mayda Koreyaning janubiga tushirildi. Yaponlarda o'qotar qurollar bo'lgan. Shu bois tez orada Pusan shahri qo'lga kiritildi Jiddiy qarshilikka uchramagan yaponlar Seulga tomon harakatlanishgan. Bu davrda Seul Min sulolasiga yordam so'rab murojaat qilgan. 9 iyunda esa van Sonjo saroy a'yonlari bilan poytaxtni tashlab ketgan. Keson shahriga kelgan hukmdor va uning a'yonlarini azablangan olomon toshlar va balchiqli kesaklar bilan qarshi olgan. 12 iyunda yapon qo'shinlari jangsiz Seulga ham kirib kelgan. Tez orada Keson shahri ham bosib olingan, 22 iyulda esa Pxenyan egallangan. Van o'zining yaqin odamlari bilan chegaradagi kichik shaharcha bo'lgan yashiringan.
Saroy a'yonlarining qochib ketishi va koreys armiyasining mag'lubiyatiga qaramay, yaponlar tomonidan bosib olingan hududlarda hukumat qo'shinIari qarshilik harakatlarini davom ettirgan. Qolaversa, barcha viloyatlarda "Iybyon" ("Adolat armiyasi") nomli xalq harakatlari yuzaga kelgan.
Toʻleutay Suleymenov

Toʻleutay Isqaquli Suleymenov (1941-yil 1-oktyabrda tugʻilgan, Semey shahri) — davlat arbobi, diplomat.

Biografiyasi 
Qaragʻanda politexnika institutini tugatgan (1967).

 1959-1969-yillarda Qaragʻanda metallurgiya kombinati (KMK) da ishchi, sex ustasi, komsomol qoʻmitasi kotibi boʻlib ishlagan.
 1971-1977-yillarda Temirtau shahar ijroiya qoʻmitasida,
 1977-1980-yillarda SSSR Tashqi ishlar vazirligi Diplomatiya akademiyasining talabasi.
 1980-1981-yillar SSSR Tashqi ishlar vazirligi Yaqin Sharq boʻlimining birinchi kotibi,
 1981-1985-yillarda SSSR Afgʻonistondagi Bosh missiyasining Mozori Sharifdagi konsuli.
 1985-1988-yillar SSSR Tashqi ishlar vazirligining Yaqin Sharq boʻlimi maslahatchisi,
 1988-1991-yillarda SSSRning Erondagi elchixonasi maslahatchisi.
 1991-1994-yillarda Qozogʻiston Respublikasi tashqi ishlar vaziri.
 1994-yildan buyon elchi lavozimida ishlab kelmoqda. 1994-1996-yillarda Qozogʻistonning AQSHdagi, 1996-2001-yillarda Vengriyada, 2001-2003-yillarda Belgiyada, 2003-yil may-iyulda Lyuksemburg, Gollandiya, 2005-2003-yillarda Polandiyada favqulodda va muxtor elchisi boʻlgan.
 2003-yilda Suleymenov Qozogʻistonning Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkilotidagi vakolatxonasi ijrochi rahbari boʻlib ishlagan.
 2005-yildan Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi Diplomatiya instituti direktori.

Mukofotlari 
„Hurmat belgisi“ (1976), Afgʻonistonning „Dangq“ (1984), „Hurmat“ (2001) ordenlari bilan, „Qozog‘iston Respublikasi diplomatik xizmatida xizmat ko‘rsatgan xodim“ faxriy unvoni va bir qancha medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1941-yilda tugʻilganlar
1-oktyabrda tugʻilganlar
Qozogʻiston siyosatchilari
Koreya universiteti - Yonsey universiteti raqobati

Koreya-Yonsey raqobati sababli  Seul atrofida o'rnashgan  2 universitet, Yonsey universiteti shu bilan birga Koreya universiteti o'rtasidagi kollejlar o'rtasidagi raqobatidir . Aynan Seul shahrida joylashgan kampuslar bir-biridan uncha ko'p bo'lmagan  30 minutga yaqin masofada joylashgan. Koreya universitetining muhim ramzi va  shu bilan birga talismasi yo'lbars, Yonsey universitetinikining muhim ramzi  burgutdir. Shu sababli , 2 universitet o'rtasidagi musobaqalar "Yo'lbarslar va burgutlar" deb ataladi.

1956 yildan buyon  har doim o'tkaziladigan Yonsey-Koreya (Koreya-Yonsey) musobaqalari respublikadagi  eng ajoyib va qiziqarli  kurashlarga boy kollej raqobatiga aylangan bo'lib xizmat qilmoqda. Guruhlar har doim beshta  muhim guruh musobaqa turlarida kurashadilar: futbol, regbi, beysbol, basketbol va xokkey guruhlari bir-birlari bilan musobaqalarda raqobatlashadilar. Har yili ajoyib o'tkaziladigan "do'stlik o'yinlari" dan tashqari, ikkala guruh  ham Koreya Universitet sportlari federatsiyasiga (KUSF) qo'shilgan bo'lib, futbol, beysbol, basketbol va xokkey bo'yicha KUSF U-ligasida har doim  bir-biri bilan kuch sinashidilar .

Maktab ruhi va talabalar hayotiga mos keladigan o'yinlar shunchalik muhimki, u o'yinlar oldidan ommaviy axborot vositalarida keng yoritilmoqda. Bitiruvchilar, ayniqsa o'tmishdagi va hozirgi professional sportchilar, tez-tez ommaviy axborot vositalarida raqobat haqida ma'lumot berishadi. 1969 yilda JoongAng Ilbo nashrida chop etilgan maqola mahalliy talabalar sporti uchun tarixiy ahamiyatini Buyuk Britaniyadagi Oksford va Kembrij universitetlari o'tkazgan Qayiq poygasi hamda Garvard va Yelning Amerika futboli raqobati bilan taqqoslagan.
Xan Zeng

Xan Zeng (xitoycha: hán chèng; pinyin: Hán Zhèng; 1954-yil 22-aprelda tugʻilgan) — Xitoy Davlat kengashi bosh vazirining katta oʻrinbosari boʻlib ishlovchi siyosatchi. U, shuningdek, 2018-yil aprel oyidan buyon Gonkong va Makao masalalari bo‘yicha markaziy yetakchi guruhga rahbarlik qilib keladi. 2017-2022-yillarda Xitoy Kommunistik partiyasi (KKP) Siyosiy byurosi Doimiy qo‘mitasi a’zosi bo‘lib ishlagan. Xan 2003-2012 yillarda Shanxay meri lavozimida ishlagan. 2012-yil noyabr oyida u Shanxay partiya kotibi, shahardagi eng yuqori siyosiy lavozimga koʻtarildi va KKP Siyosiy byurosida oʻrin oldi.

Xan bir vaqtlar partiyaning sobiq bosh kotibi Jiang Zemin boshchiligidagi Shanxay guruhining a'zosi hisoblangan.

U Shanxayda tug'ilgan, lekin uning kelib chiqishi qo'shni Chjejiang provinsiyasidagi Cixidan kelib chiqqan. U madaniy inqilobning so'nggi yillarida omborda ishchi bo'lib ishlay boshladi. U 1979 yilda Xitoy Kommunistik partiyasiga a'zo bo'lgan. Keyin u kimyoviy uskunalar ishlab chiqaruvchi kompaniyada ma'muriy lavozimda ishlagan. 1986 yildan boshlab Xan shahar kimyo muhandislik kollejida katta ma'mur bo'lib ishlay boshladi, keyin Shanxay kauchuk poyabzal fabrikasida partiya kotibi bo'lib ishladi. 1988 yilga kelib Xan Shanxay Katta Xitoy kauchuk poyabzal fabrikasida partiya tashkilotini boshqargan va Shanxay meri Chju Rongji tomonidan maqtovga sazovor bo'lgan.

1990 yil iyun oyida Xan Shanxay Kommunistik Yoshlar Ligasi tashkilotiga rasman kirdi va uning kundalik ishlar uchun mas'ul kotib o'rinbosari, keyin 1991 yilda kotib (rahbar) lavozimiga ko'tarildi. 1992 yil noyabr oyida u gubernator etib tayinlandi. Tumandagi faoliyati davomida Xan ko'chani jozibali xarid qilish joyiga aylantirib, Huaihai yo'lini qayta tiklash tashabbusiga boshchilik qildi. Xan, shuningdek, tuman ekologiyasini tiklash va yashil maydonlarni kengaytirishga e'tibor qaratdi. Keyin Sharqiy Xitoy Normal Universitetida magistrlik darajasini oldi va katta iqtisodchi unvonini oldi.

1995 yil iyul oyida Xan Shanxay munitsipal hukumati Bosh kotibining o'rinbosari etib tayinlandi, shu vaqt ichida u iqtisodiyot bo'yicha qo'mita, shahar rejalashtirish komissiyasi va qimmatli qog'ozlarni tartibga solish bo'yicha idora direktori lavozimlarida ishlagan. 1997 yil dekabr oyida u birinchi marta shahar partiyasi doimiy qo'mitasi a'zosi etib saylandi va viloyatlar saflariga kirdi. 1998 yil fevral oyida Shanxay merining o'rinbosari etib tayinlandi; 2002 yil may oyida u Shanxay partiya kotibi o'rinbosari etib tayinlandi.

Xan 2002-yilda 16-partiya qurultoyida Xitoy Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasiga aʼzo boʻldi. 2003-yilda u 48 yoshida Shanxay meri etib tayinlandi, bu shaharning ellik yil ichida koʻrgan eng yosh meri. Shanxaydagi ko'chmas mulk boomining ovozli himoyachisi Xan o'zining ochiqligi va shaffofligi uchun Shanxay fuqarolari orasida ijobiy imidjga ega. Biroq, u o'sha paytda Shanxay KKP kotibi Chen Liangyu qo'l ostida ishlaganligi sababli, Xan Chenning ko'plab siyosatlarini, xususan, milliy rahbariyat tomonidan ma'qullangan muvozanatli yondashuvdan farqli o'laroq, Shanxayning mintaqaviy rivojlanishini qo'llab-quvvatlagan.
Jahon matbuoti erkinligi kuni

Butunjahon matbuot erkinligi kuni (BMTning boshqa rasmiy tillarida: ingl. World Press Freedom Day, arab. اليوم العالمي لحرية الصحافة, ‎isp. Día Mundial de la Libertad de Prensa, xit. 世界新闻自由日, fr. Journée internationale de la liberté de la presse) — bayrami 1994-yildan buyon 3-mayda nishonlanib kelinadi. Ushbu sana BMT Bosh Assambleyasi tomonidan 1993-yil 20-dekabrdagi maxsus qarori(A/DEC/48/432-sonli) bilan e’lon qilingan.

Mazkur Butunjahon matbuot erkinligi kuni to‘g‘risidagi qaror BMT Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengashning (IIK) tavsiyasi - 1993/54-sonli qarori asosida qabul qilinadi. O‘z navbatida, IIK 1991-yil 6-noyabrdagi YUNESKO Bosh anjumanining 26-sessiyasi qaroriga bo‘ysunadi. Mazkur anjumanda YUNESKO Vindxuk deklarasiyasini qabul qilish sanasi sifatida 3-may sanasini tavsiya qiladi. Vindxukda mustaqil Afrika matbuotini rivojlantirish bo‘yicha seminar o‘tkaziladi va bu sana 1991-yilda qabul qilinadi. 

Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibining har yili Butunjahon matbuot erkinligi kuni munosabati bilan murojaatnomasi nashr etiladi. 2006-yilgi murojaatida, ommaviy axborot vositalari nafratni qo‘zg‘atish, kamsitish yoki targ‘ib qilish vositasi bo‘lib xizmat qilmasligi kerakligi qayd etiladi.

1997- yildan boshlab, 3-mayda har yili matbuot erkinligiga qo‘shgan hissasi uchun YuNESKO mukofoti taqdim etiladi.

Havolalar 

 A/DEC/48/432-sonli qaror
 ECOSOC rezolyutsiyasi
 YuNESKOning 26-sessiyasi qarorlari
 BMT veb-saytida Jahon matbuoti erkinligi kuni
 Matbuot erkinligi kuni, Jahon gazetalari assotsiatsiyasi veb-sayti   Архивная копия 
Fikr bildirish erkinligi
Bayramlar
Xalqaro ozon qatlamini himoya qilish kuni

Xalqaro ozon qatlamini himoya qilish kuni (BMTning boshqa rasmiy tillarida: ing: International Day for the Preservation of the Ozone Layer, arab: اليوم العالمي للحفاظ على طبقة الأوزون, ‎isp:. Día International de la Preservación de la Capa de Ozono, xit:. 保护臭氧层国际日, fr. la Journée internationale de la protection de la couche d'ozone ) – 16-sentabrda nishonlanadi. Har yili o‘tkaziladigan Xalqaro ozon qatlamini himoya qilish kuni BMT Bosh Assambleyasi tomonidan 1994-yilda maxsus rezolyutsiyada (№ A/RES/49/114) e’lon qilingan.

Xalqaro kunni o‘tkazish sanasi ozon qatlamini yemiruvchi moddalar bo‘yicha Monreal protokoli imzolangan kunni nishonlash uchun tanlangan.

Birlashgan Millatlar Tashkilotiga a’zo davlatlar ushbu Xalqaro kunni Monreal protokolining maqsad va vazifalariga muvofiq muayyan yo‘nalishda olib borish taklifli bilan chiqishgan.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Kofi Annan o‘zining 2006-yilgi murojaatida ozon qatlamini saqlab qolish borasidagi sa’y-harakatlarda ulkan yutuqlarga erishganini qayd etib, ozon qatlami tiklanishini bashorat qiluvchi optimistik prognozlar haqida gapirib o‘tgan.

Kun mavzusi 

 2002-yil – ,,Osmonimizni asrang: o‘zingizni himoya qiling, ozon qatlamini himoya qiling;
 2003-yil – ,,Osmonimizni asrang: bolalarimiz uchun ko‘p ishlar qilish lozim”;
 2004-yil – ,,Osmonimizni asrang: bizning maqsadimiz – ozon uchun qulay sayyora”;
 2005-yil – ,,Ozon haqidagi fikrlar bilan – xavfsiz quyosh uchun!”;
 2006-yil – ,,Ozon qatlamini asrang: Yerdagi hayotni saqlang;
 2007-yil – ,,2007-yildagi muvaffaqiyatning yigirma yilligini nishonlash”;
 2008-yil – ,,Monreal protokoli – Global manfaatlar yo‘lida global hamkorlik”;
 2009-yil – Barchaning ishtirokini ta’minlash: ozon qatlamini himoya qilish maqsadi dunyoni birlashtiradi”;
 2010-yil – ,,Ozon qatlamini himoya qilish: yaxshi boshqaruv va majburiyat namunasi”;
 2011-yil – ,,Gidrokloroftorokarbonlarni bosqichma-bosqich tugatish: noyob imkoniyat”;
 2012-yil – ,,Atmosferamizni kelajak avlodlar uchun himoya qilish”;
 2013-yil – ,,Sog‘lom muhit – biz xohlagan kelajak”;
 2014-yil – ,,Ozon qatlamini himoya qilish: missiya hali ham davom etmoqda”;
 2015-yil – ,,Ozon: siz va ultrabinafsha nurlar o‘rtasidagi hamma narsa”;
 2016-yil – ,,Ozon va iqlim bir dunyo tomonidan tiklangan”;
 2017-yil – ,,Quyosh ostidagi hayotning barcha shakllariga g‘amxo‘rlik qilish”;
 2018-yil – ,,Tinchlaning va davom eting: Monreal protokoli”;
 2019-yil – ,,32 yil tiklanish”;
 2020-yil – ,,Hayot uchun ozon: ozon qatlamini 35 yil himoya qilish”.

Havolalar 

 BMT veb-saytidagi kunning rasmiy sahifasi
 Qaror № A/RES/49/114
 Monreal protokoli
 Bosh kotibning xabari
16-sentyabr
Adnan Ali

Ali Adnan Kadhim Al-Tameemi (1993-yil 19-dekabrda tugʻilgan) — iroqlik professional futbolchi, Rossiyaning „Rubin Qozon“ klubi va Iroq terma jamoasida chap qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi. Adnan chap qanot himoyachisi sifatida Roberto Karlos yoki Lan Xarte bilan taqqoslanadi. U baland boʻyli, ammo tezkor oʻyinchi boʻlib, u Iroqning qarshi hujum falsafasiga juda mos tushadi. Adnan ham hujumga moyil chap qanot himoyachisi, kuchli jismoniy va kuchli uzoq masofadan zarba berish qobiliyatiga ega. Adnan orqa tomondan toʻgʻridan-toʻgʻri maydonning qarama-qarshi yarmiga oʻtib, ajoyib fintlari bilan uni himoyachilar va yarim himoyachilardan osongina oʻtib ketishga undadi. Har doim kuch-gʻayratga toʻla va uning tengsiz kuchi bilan toʻla atletika, raqiblar koʻpincha uchinchi yarmida koʻzni qamashtiruvchi mahorat va uzoq masofadan hayqiriqlar bilan tomoshabinlarni hayratda qoldiradigan uni qoʻlga olish qiyin vazifa deb bilishadi. Adnan oʻzining chap qanotdagi shidatliy hujimlari raqiblarini esankratadi. Hujumdagi mahoratiga qaramay, Adnan himoyalanishda jamoasi uchun yaxshi ustun boʻlib xizmat qiladi. Shuningdek, u jarima maydonchasiga uzoq paslar va toʻp uzatishlarga juda moslashgan.

Manbalar
Xalqaro tinchlik kuni

Xalqaro tinchlik kuni (BMTning boshqa rasmiy tillarida: ing. International Day of Peace, arab. اليوم العالمي للسلام, ‎isp. Día Internacional de la Paz, xit. 国际和平日, fran. Journée internationale de la paix ) – 2002-yildan beri 21-sentyabr sanasida nishonlanib kelinadi. Ushbu sana BMT Bosh Assambleyasining 36-sessiyasida ma’qullangan (1981-yil 30-noyabrdagi A/RES/36/67-sonli rezolyutsiya).

Dastlab, bayram sentyabr oyining uchinchi seshanbasida – BMT Bosh Assambleyasi yillik sessiyasining ochilish kunida nishonlangan. 21-sentyabr Xalqaro tinchlik kunini nishonlash toʻgʻrisidagi qaror BMT Bosh Assambleyasining 55-sessiyasida qabul qilingan (2001-yil 28-sentyabrdagi A/RES/55/282-sonli maxsus rezolyutsiya). 

Bosh Assambleya bu kunni butun dunyoda zo‘ravonlikdan voz kechish va o‘t ochishni to‘xtatish kuni deb eʼlon qilgan. Mazkur kunda barcha mamlakatlardan harbiy harakatlarni o‘tkazmaslik so‘ralgan.

Har yili 21-sentyabr kuni BMTda anʼanaviy tarzda Tinchlik qo‘ng‘irog‘i sadolari ostida boshlanadigan tantanali marosim va turli tadbirlar o‘tkaziladi. Marosimni BMT Bosh kotibi o‘z nutqi bilan boshlab beradi va shundan so‘ng qo‘ng‘iroqni chaladi. Bir daqiqalik sukutdan so‘ng BMT Xavfsizlik Kengashi raisi nutq so‘zlaydi. Shu kuni davlat ro‘yxatidan o‘tmagan qurollarni topshirish, daraxt ekish va sog‘lomlashtirish harakatlari hamda sport tadbirlari o‘tkaziladi.

Bugungi kunga kelib, Peace One Day (,,Tinchlik uchun bir kun”) notijorat tashkiloti dunyoda har yili nishonlanadigan o‘t ochishni to‘xtatish va zo‘ravonlikka qarshi kurashish kunini targ‘ib qiluvchi  nufuzli tashkilotga aylangan.

Xalqaro tinchlik kuni mavzulari: 

 2022-yil – ,, Irqchilikka barham beraylik. Dunyo quraylik”;
 2021-yil – ,,Oldingidan ham yaxshiroq” prinsipi bo‘yicha qayta tiklash”;
 2020-yil – ,,Tinchlik uchun birgalikda”;
 2019-yil – ,,Tinchlik uchun iqlim harakati”;
 2018-yil – ,,Tinchlik huquqi: Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasidan 70 yil o‘tgach”;
 2017-yil – ,,Tinchlik uchun birga: hammaga hurmat, xavfsizlik va qadr-qimmat”;
 2016-yil – ,,Barqaror rivojlanish maqsadlari: dunyoning qurilish bloklari”;
 2015-yil – ,,Tinchlik yo‘lida hamkorlik – barcha uchun munosib ishdir”;.
 2014-yil – ,,Xalqlarning tinchlik huquqi”;
 2013-yil – ,,Tinchlik yo‘lida ta’lim”;
 2012-yil – ,,Barqaror kelajak uchun barqaror dunyo”;
 2011-yil – ,,Tinchlik va demokratiya: o‘z fikringizni bildiring”;
 2010-yil – ,,Yoshlar tinchlik va taraqqiyot uchun”;
 2009-yil – ,,Qurolsiz hayot va birdamlik”;
 2008-yil – ,,Inson huquqlari va tinchlikni saqlash”;
 2007-yil –,,Tinchlik – Birlashgan Millatlar Tashkilotining eng oliy chaqirig‘i”.

Havolalar 

 BMT veb-saytidagi kunning rasmiy sahifasi
 BMT sayti
 Qaror № A/RES/36/67
 Qaror № A/RES/55/282
 Xalqaro tinchlik kuni va uning rasmiy maqomi
Tinchlik
Bayramlar
YuNESKO Bosh konferensiyasi

YUNESKO Bosh konferensiyasi tashkilot faoliyatining asosiy yo‘nalishini belgilaydi. U har ikki yilda bir marta o‘tkaziladi va keyingi davr uchun tashkilot dasturi va byudjetini qabul qiladi. To‘rt yilda bir marta umumiy konferensiya ijroiya kengashi a’zolarini saylaydi va kotibiyat bosh direktorini tayinlaydi . Shuningdek, Bosh konferensiya olti yillik davr uchun o‘rta muddatli rejani ham qabul qiladi . Rahbarlikni har bir chaqiriq uchun tanlangan konferensiya prezidenti amalga oshiradi.

YUNESKOga a’zo bo‘lgan har bir davlat Bosh konferensiya ishida vakillik qiladi va bir ovozga ega bo‘ladi, ammo so‘nggi paytlarda umumiy konferensiya qarorlari konsensus  yo‘li orqali qabul qilinmoqda. Bundan tashqari, YUNESKOga aʼzo boʻlmagan davlatlar, turli hukumatlararo va nodavlat tashkilotlar, jamgʻarmalar ham kuzatuvchi sifatida taklif etiladi. Bugungi kunga kelib konferensiya ishtirokchilari soni sezilarli darajada oshib borishi natijasida ishtirokchilarning soni uch mingga yetishi mumkinligi prognoz qilingan .

Shu bilan birga, tashkilot tomonidan faoliyat davomida umumiy konferensiyaning to‘rtta navbatdan tashqari sessiyasi o‘tkaziladi .

YUNESKO Bosh konferensiyasi sessiyalari 
Quyida konferensiya prezidenti ishtirokida YUNESKO Bosh konferensiyasining navbatdagi va navbatdan tashqari sessiyalarining sanalari boʻyicha saralangan roʻyxat keltirilgan .

Manbalar