MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kavsar surasi

Kavsar surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan. Bu suraning boshqa suralardan ajoyibligi shundaki unda  „م“ (mim) harfi bor birorta soʻz ishtirok etmagan.

Tafsir 
“Kavsar” - Muxammad (a.s.)ga atab yaratilgan jannatdagi bir ajib daryo yoki hovuzning nomi. Uning suvi asaldan totli, qor va sutdan oq, Undan ichgan kishi abadiy  chanqoqlik ko'rmaydi. 1-oyat. Kavsar so'zining daryo va hovuzdan boshqa ma'nolari ham mavjud.

Masalan, Kavsar - bu kasir so'zining mubolaga siyg'asi, ya'ni juda ko'p (yaxshi) narsalar, yaxshiliklarni ato etdik, degan ma'noni ham anglatadi. 3-oyat. Sura oxirida Paygambar dushmanlarini ta'riflab, Alloh taolo ular - abtar, deydi. “Abtar” so'zining ham bir necha tafsirlari mavjud. Masalan abtar - barcha yaxshiliklardan mahrum; nomi o'chadigan; nasl-nasabi quriydigan; sulolasi qirqilgan va hokazo. Paygambar (a.s.)ga nisbatan mushriklar bu so'zni qo'lab, undan o'g'il farzand qo'lmadi, demak uning nomi ham, zurriyoti xam qirqildi, deb ta'na qilganlarida, Alloh taolo shu qisqa sura orqali ularga raddiya bergan.

Manbalar
Zuho surasi

Zuho surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
Choshgoh paytidagi quyosh bilan qasam!

Manbalar 

ZUHO SURASI
Naziat surasi

Naziat surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

NOZIOT SURASI
Moun surasi

Moun surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

== Asosiy ma'nosi
 ==

Manbalar
Inshiqoq surasi

Inshiqoq surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

INSHIQOQ SURASI
Aʼlo surasi

Aʼlo surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Manbalar

Havolalar 
 AʼLO SURASI
Quraysh surasi

Quraysh surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Muddassir surasi

Muddassir surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

MUDASSIR SURASI
Abasa surasi

Abasa (arab, abasa — qoshini chimirdi, yuzini burishtirdi) — Qurʼonning 80-surasi nomi. 42 oyatdan iborat. Makkada nozil bo‘lgan. Rivoyat qilinishicha, Muhammad (as) Quraysh zodagonlaridan bir guruhini islomga daʼvat qilib turganida Abdulloh ibn Ummi Maktum ismli ikki ko‘zi ko‘r bir sahoba kelib: "YO rasululloh, menga Alloh sizga bildirgan narsalardan taʼlim bering", deb so‘raydi. Payg‘ambarning boshqalar bilan band ekanligini sezmagan sahoba yuqoridagi gapini baland ovoz bilan bir necha bor takrorlaydi. Shunda payg‘ambar achchig‘lanib, qovoq soldi va u kishidan yuz o‘girib Quraysh kattalari bilan so‘zlashda davom etdi. Abasa surasi ko‘zi ojiz bir kishiga ro‘yxush bermagan payg‘ambarga tanbeh berish bilan boshlanadi (shuning uchun ham bu sura "Abasa" deb nomlangan) va u zotga zimmalaridagi vazifalari yana bir bor uqtirilib, Qurʼon oyatlari Alloh tomonidan pand-nasihat oladigan bandalar uchun yuborilgan bir eslatma ekanligi taʼkidlanadi. Bu surada Alloh o‘z habibi va so‘nggi payg‘ambariga bergan tanbehi do‘stning do‘stga qiladigan beg‘araz muomalasi sifatida talqin etilgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

ABASA SURASI 

Muhammadning hayoti
Mursalot surasi

Mursalot surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

MURSALOT SURASI
Qiyomat surasi

Qiyomat surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

QIYOMAT SURASI
Takvir surasi

Takvir surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

TAKVIR SURASI
Infitor surasi

Infitor surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

INFITOR SURASI
Gʻoshiya surasi

Gʻoshiya surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

GʻOSHIYA SURASI
Fil surasi

Fil surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Humaza surasi

Humaza surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Humaza — birovning ortidan imo ishoralar bilan gʻiybat qiluvchi shaxsdir. Surada dunyoparastlikka oʻta berilib,
faqat boylikka suyanuvchi, oʻzgalarni pisand qilmay ustilaridan kuluvchi kufrga ketgan shaxslar qoralanib,
ularning oxirati achinarli ekani uqtiriladi.

Asosiy mavzusi 
Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan (boshlayman).

1. (Kishilar ortidan) gʻiybat qiluvchi, (oldida) masxara qiluvchi har kimsaning holiga voy!

2. Qaysiki, u mol-dunyoni yigʻib, uni sanagani-sanagan

3. va moli (boyligi) uni abadiy qoldiradi deb oʻylab yurgan kimsadir.

4. Yoʻq! Qasamki, albatta, u Hutamaga tashlanur!

5. (Ey, inson,) Hutama nima ekanligini senga ne ham anglatur?!

6.(U) yoqib qoʻyilgan Allohning bir olovidirki,

7. (u badanlarni teshib oʻtib) yuraklarga qadar yetur.

8. Albatta, u (olov) ularni qamrab oluvchidir.

9. (Oʻzlari) uzun ustunlarda (zanjirband) boʻlurlar.

Manbalar
Mutaffifin surasi

Mutaffifin surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

MUTAFFIFIN SURASI
Asr surasi

Asr surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Takasur surasi

Takasur surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan. Takosur — toʻplab koʻpaytirish ishtiyoqida boʻlmoq demakdir.
Surada mol-dunyo toʻplash harakati bilan ovora boʻlib, Allohni yod etish va Uning buyruqlarini bajarishga vaqt
topolmay qolgan dunyoparast kishilar qoralanadi. Lekin ular haqiqatni bilib, chuqur idrok etganlarida bunday
qilmasliklari, dunyoparastlik oqibatini esa yaqinda, yaʼni, hayotdan koʻz yumgach hamda oxiratdagi jazoni
muqarar ekanini bilganlaridan keyingina anglashlari, shuningdek, oʻsha kuni ato etilgan neʼmatlardan hisobot
olinishi toʻgʻrisida ogohlantiriladi.

Asosiy mavzusi 
Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan (boshlayman).

1. (Ey, insonlar,) sizlarni (mol-dunyo) koʻpaytirish (Allohga ibodat qilishdan) mashgʻul qildi.

2. Hatto maqbaralaringiz (koʻpligi bilan faxrlanish)gacha bordingiz.

3. Yoʻq! Yaqinda (buni oqibatini) bilursizlar.

4. Yana bir bor yoʻqki, yaqinda bilursizlar!

5. Yoʻq! Agar (dunyoparastlik oqibatini) aniq ilm bilan bilganingizda edi (uni doʻst tutmas edingiz).

6. Qasamki, albatta, sizlar doʻzaxni koʻrasizlar!

7. Yana bir bor qasamki, sizlar uni ayni ishonch bilan koʻrasizlar!

8. Soʻngra ana oʻsha Kunda, albatta, (sizlarga ato etilgan barcha) neʼmatlar toʻgʻrisida soʻroq
qilinursizlar!

Manbalar
Qoria surasi

Qoria surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Buruj surasi

Buruj surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

BURUJ SURASI
Adiyat surasi

Adiyat surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning  sahifasida va -juzida joylashgan.  boʻlib nozil boʻlgan.

Manbalar
Layl surasi

Layl surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

LAYL SURASI
Zalzala surasi

Zalzala surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Toriq surasi

Toriq surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

TORIQ SURASI
Tiyn surasi

Tiyn surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Alaq surasi

Alaq surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan. Alaq — Laxta qon. Bu yerda ona qornidagi homilaning rivojlanish jarayonidagi bir bosqich, yaʼni laxta quyuq
qonga aylangan holati muroddir.

Tarjimasi 
Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan (boshlayman).

1. (Ey, Muhammad, butun borliqni) yaratgan zot boʻlmish Rabbingiz nomi bilan oʻqing!

2. U insonni laxta qondan yaratdi.

3. Oʻqing! Rabbingiz esa karamli zotdir.

4. U insonga qalam bilan (yozishni) oʻrgatgan zotdir.

5. U insonga bilmagan narsalarini oʻrgatdi.

6. Darhaqiqat, inson haddidan oshar.

7. (Bunga) sabab oʻzini boy — behojat sanashidir.

8. (Ey, inson,) albatta, qaytishing Rabbing huzurigadir.

9. (Ey, inson,) koʻrdingmi, toʻsayotgan kimsani

10. bandani namoz oʻqiganda?!

11. Koʻrdingmi — agar u (namoz oʻquvchi) oʻzi Toʻgʻri yoʻlda boʻlsa,

12. yoki (oʻzgalarni) taqvoga (Allohdan qoʻrqishga) buyursa?!

13. Koʻrdingmi, agar u (namozdan) toʻsuvchi kimsa (haqni) inkor etsa va (u imon keltirishdan) yuz
oʻgirsa,

14. albatta, Alloh (uning bu qilmishlarini) koʻrib turishini bilmasmi?!

Izoh: Bu oyatlar mashhur kofir Abu Jahl xususida nozil qilingan. U Paygʻambar (a. s.)ga aziyat va zarar
yetkazishni oʻz oldiga oliy maqsad qilib qoʻygan boʻlib, Haq taolo bu tanbehlar bilan uni ogohlantirgan.

15. Yoʻq! Qasamki, agar u (bu yoʻlidan) qaytmasa, albatta, Biz uning peshona sochidan tutamiz

16. oʻsha yolgʻonchi, adashgan (kimsaning) peshona sochidan (tutib jahannamga oturmiz)!

17. Bas, u oʻzining jamoasini (yordamga) chaqiraversin!

18. Biz esa azob farishtalarini chaqirajakmiz!

19. Yoʻq! (Ey, Muhammad,) Siz unga itoat etmang va (yolgʻiz) Allohga sajda (ibodat) qilib, (Unga) yaqin
boʻling! (Sajda oyati.)

Manbalar 

Muhammadning hayoti
Balad surasi

Balad surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

BALAD SURASI
Bayyina surasi

Bayyina surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar
Qadr surasi

Qadr surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan. Qadr soʻzining turlicha maʼnolari bor. Jumladan qadr-qimmat, oʻlchov, miqdor. Bu yerda bularning har biri
toʻgʻri kelaveradi. Zero, bu kechaning qadr-qimmati ming oydan ulugʻligi va bu kechada bir yillik ishlar
oʻlchanib, rejalashtirilishi bunga dalil boʻla oladi.

Asosiy mavzusi 
Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan (boshlayman).

1. Albatta, Biz u (Qurʼon)ni Qadr kechasida nozil qildik.

2. (Ey, Muhammad,) Qadr kechasi nima ekanini Sizga ne ham anglatur?!

3. Qadr kechasi ming oydan yaxshiroqdir.
Izoh: Bu ulugʻ kecha Ramazon oyining 27-kechasi ekaniga dalolat qiladigan hadis va rivoyatlar koʻpdir.

4. U (kecha)da farishtalar va Ruh (Jabroil) Parvardigorlarining izni bilan (yil davomida qilinadigan)
barcha ishlar (rejasi) bilan (osmondan yerga) tusharlar.

5. U (kecha) to tong otgunicha salomatlikdir.

Manbalar
Shams surasi

Shams surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

SHAMS SURASI
Sharh surasi

Sharh surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan. Sharh - ochish. Bu yerda Rasulullohning dillarini ilmu hikmat bilan ochilishi muroddir.

Asosiy mavzusi 
Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan (boshlayman).

1. (Ey, Muhammad,) koʻksingizni (ilmu-hikmatga) keng ochib qoʻymadikmi?!

2. Sizdan yukingizni olib qoʻydik,

3. qaysiki, belingizni ezib turgan edi.

Izoh: Bellarini ezib turgan yuk On hazratdan sodir boʻlgan baʼzi kichik sahvu xatolar. Chunonchi "Abasa" surasi izohida qayd etildi.

4. Zikringizni (martabangizni) ham baland qilib qoʻydik.

5. Bas, albatta, har bir qiyinchilik bilan birga yengillik bordir.

6. Albatta, har bir qiyinchilik bilan birga yengillik bordir.

7. Bas, (ey, Muhammad,) qachonki, (namozdan) foriq boʻlsangiz, (oʻrningizdan) turing

8. va Rabbingiz sari ragʻbat (bilan iltijo) qiling!

Manbalar
Fajr surasi

Fajr surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

FAJR SURASI
Ai se eu te pego!

„Ai se eu te pego!“ 2008-yili Sharon Acioly va Antônio Dyggs tomonidan yozilgan qoʻshiqdir. Ashula nomi portugalchadan „Oh agar seni tutsam!“ deb oʻgiriladi. U keyinchalik Cangaia de Jegue, Garota Safada, Arreio de Ouro, Estakazero, Forró Sacode va Saia Rodada kabi braziliyalik guruhlar tomonidan qayta ijro etilgan. 2011-yili qoʻshiq Michel Teló tomonidan kuylanib, xalqaro hitga aylandi. Teló shuningdek uning „Oh, If I Catch You!“ nomli inglizcha tarjimasini ham chiqardi. Bundan soʻng ashulani Inna, Pitbull va LMFAO ham ijro etishdi.

Ulugʻbek Rahmatullayevning „Qizlar Ismi“ nomli ashulasi „Ai se eu te pego!“ musiqasiga asoslangan.

Manbalar 

2008-yil qoʻshiqlari
Bilqis

Bilqis — musulmonchilik rivoyatlarida va Qurʼonda tilga olingan Sabo yurtining podshohi (malikasi). Injilda Savro podshosi sifatida tilga olinadi. Qurʼonda Sulaymon paygʻambarning ulugʻvorligini taʼriflovchi hikoyalardan birida keltirilishicha, hudhud qushi podshoga Sabo mamlakatiga borgani va u yerda „hamma narsa ato etilgan“ xotin hukmronlik qilayotgani, ammo butun xalqi bilan shaytonga aldanib, Allohga emas, Quyoshga sigʻinayotganini aytadi. Sulaymon shu qush orqali malikaga maktub yoʻllab, unga boʻysunishni buyuradi. Bilqis oʻz yaqinlari bilan maslahatlashib, Sulaymonga katta hadyalar yuboradi. Ammo Sulaymon malikaning elchilari oldida bu hadyalardan jirkanishini aytib, Sabo yurtiga qoʻshin tortishini eʼlon qiladi. Soʻngra, matnda aytilishicha, malika Sulaymon huzuriga oʻzi keladi. Sulaymon xizmatida boʻlgan sehrgar va jinlar koʻz ochib-yumguncha, malikaning taxtini uning oldiga olib kelishadi. Malikani saroyga kiritishganida, saroy sathini „suv toʻlqinlari sifatida koʻradi va oyoqlarini toʻpigʻigacha ochadi“. Saroyning qadam bosiladigan qismi shaffof billurlardan iboratligini koʻradi. Alloh hamma ishda yorlaqagan Sulaymonning bunday ulugʻvorligi dalillariga shohid boʻlgan malika, oʻzining gumrohligini tan oladi va Allohga imon keltiradi.

Manbalar 

Islom
Nostradamus

Michel de Nostredame, lotincha nomi Nostradamus bilan tanilgan (14- yoki 21- dekabr, 1503 — 2-iyul, 1566) — fransuz dori tayyorlovchisi boʻlgan. Koʻpchilik Nostradamus bashoratchi boʻlgan deb ishonadi. Nostradamus 1555-yil yozgan „Les Propheties“ („Bashoratlar“) kitobi bilan nom chiqargan. Olimlar fikriga koʻra, Nostradamus bashoratlari uzil-kesil toʻgʻri chiqmagan boʻlib, uning bashoratlari bilan dunyo voqealarini bogʻlash odatda notoʻgʻri tushunish va notoʻgʻri tahlil natijasidir.

Manbalar

Havolalar 
 http://nostradamusthefacts.blogspot.com/ 
 http://www.propheties.it/nostradamus/life/timeline.htm 

Yozuvchilar
Ridda

Ridda(arab. حروب الردة - orqaga qaytish, chekinish) -musulmon boʻlib yurgan odamning oʻz ixtiyori bilan islomdan qaytishi. Islom tarixida birinchi Ridda - baʻzi arab qabilalari orasida yuz bergan. Ular Muhammad (sav) vafotlaridan soʻng islomdan chiqqanlar. Ridda 632 yil bevosita Abu Bakr Siddiq xalifa sifatida davlat boshqaruviga oʻtirgach boshlandi va 1,5 yilcha davom etdi. Bu harakatga rahbarlik qilgan baʻzi shaxslar oʻzlarini paygʻambar deb eʻlon qilganlari bois, islomda ular "mutanabbiylar", yaʻni "soxta paygʻambarlar' nomini oldi. Markaziy Arabistonda Asd Gʻatfon, Tayy qabilalariga Tulayha, Sharqiy Arabistonda Hanifa qabilasiga – Musaylima, Tamim qabilasiga - Sajjoh ismli ayol va nihoyat, 
Yamanda Mazhij qabilasiga Abhala yetakchilik qildi. Ular Abu Bakr davrida zakot berishdan bosh tortdi. Xalifa Abu Bakr bu harakatni Ridda hisobladi. Ridda urushlarida ayniqsa, sarkarda Xolid ibn Valid katta shuhrat qozondi. Riddani bartaraf etishda erishilgan gʻalabalar ilk musulmon davlatiga butun Arabiston boʻylab toʻliq hukmronlikni oʻrnatishga, keyinchalik yarim oroldan tashqariga yurishlarni boshlashga imkon yaratib berdi.

Islom janglari
Tulayha

Tulayha (Talha ismining kichraytirilgan shakli) - Talha ibn Xuvaylid (7-642(645) -
Muhammad (sav) vafotlaridan soʻng Arabistonda paydo boʻlgan soxta paygʻambarlardan biri. Tulayha Asad qabilasi lashkarboshilaridan boʻlib, musulmonlar bilan 626 va 627 yilardaga janglarda qatnashgan. Oʻtkir zehni va bashorat qilishi bilan shuhrat qozongan. 631-632 yillari sahroda nogahon quduq topib olgach, oʻzini paygʻambar deb eʻlon qilgan. U oʻziga Alloh nomidan farishta yoki Zu-n-Nun ismli shaxs vahiy keltirishini aytgan; arablarning kelajakdagi gʻalabalari, xususan ularning Suriya va Iroqni zabt etishlarini bashorat qilgan. Oʻz qoʻl ostiga Asad, Fazora va Tayy qabilalarining bir qismini toʻplab, Muhammad (sav) bilan muzokara olib borishga harakat qilgan. Baʻzi maʻlumotlarga koʻra, u Madinada islomni qabul qilgan, soʻngra undan voz kechgan. 632 yilda Muhammad (sav) vafotidan soʻng Tulayha qoʻshini Xolid ibn Valid qoʻmondonligi ostidaga qoʻshin tomonidan tor-mor qilingan. Tulayha qochgan, yashiringan, soʻngra islomni qabul qilgan va Suriya va Iroqni fath etilishida qatnashgan.  

Soxta paygʻambarlar
Sajox

Sajox  -  soxta paygʻambar ayol. Oʻzini xudoning elchisi deb eʻlon qilgan va islomni 
qabul qilgan arablarning bir qismini yoʻldan urishga erishgan. Sajox tagʻlibiylar orasida 
voyaga yetgan va ular orasida tarqalgan xristianlikdan yaxshi xabardor boʻlgan. 
Muhammad (sav) hayotliklari chogʻidayoq u xudoni "bulutlar egasi" deb atab, undan xabarlar kelayotganini bildirgan. "Vahiylar"ni qofiyali sajʻ usulida, maxsus minbardan turib aytgan, ibodatga chaqiruvchi muazzini ham boʻlgan. Iroqdan Sajox bir guruh tarafdorlari bilan oʻzining qadrdon tamim qabilasi hududiga koʻchib oʻtgan, u yerda 
qabilaning oʻzaro kurashayotgan qismini birlashtirishga muvaffaq boʻlib, ularni harbiy 
yurishlarga boshlab boradigan siyosiy rahbarga aylangan. Bir necha muvaffaqiyatsizliklardan soʻng 633 yilda tamimiylar Yamomaga bostirib kirganlar. Bu yerda 
hanifa qabilasi boshligʻi, "paygʻambar" Maslama (Musaylima) ichki nizolarni tinchitish va musulmonlarning hujumlarini qaytarish bilan band edi. U Yamomadan olinadigan ikki hosilning yarmini berish evaziga tamimiylardan qutulgan. Sajox bilan Maslama oʻrtasida yana qandaydir bir vaqtinchalik shartnoma ham tuzilgan. Musulmon rivoyatlariga koʻra, ular oʻrtasida nikoh shartnomasi tuzilib, musulmonlar bilan boʻlgan jangda Sajox Maslama yonida halok boʻlgan. Aslvda esa, Sajox Yamomaga qilingan yurishdan soʻng Iroqqa qaytib, keyinchalik oʻsha yerda islomni qabul qilgan. 
Soxta paygʻambarlar
Abu Hurayra

Abu Hurayra roziyallohu anhu  ( — «Mushukchaning otasi») (602, Makka — 679, Madina) — mashhur sahoba, roviy, faqih olimlardan. Abu Hurayra (roziyallohu anhu)ning Islomdan oldingi ismi Abdushshams ibn Saxr bo'lgan. islom dinini qabul qilganidan so'ng, ismi Muhammad sollohu alayhi vassallam  payg'ambarimiz tomonilaridan Abdurrahmon deb o'zgartirilgan. Keyinchalik o'zining kichik mushukchasi bilan yurganligi tufayli yana [[Muhammad]sollohu alayhi vassallam] payg'ambarimiz tomonlaridan "Abu Hurayra" deb kunyalangan. Abdurrahmon ibn Saxr Islom olamida aynan ushbu laqab bilan tanilgan. Abu Hurayra(roziyallohu anhu) Yamanning Davs qabilasidan bo'lgan. Davs qabilasining yo'lboshchisi Tufayl ibn Amr da'vati orqali Islomni qabul qilgan.

Abu Hurayra roziyallohu anhu  hijratning yettinchi, "Xaybar" sanasida Islom dinini qabul qilgan paytida o'ttiz yoshda edi. U kishi Xaybardan qaytayotgan [Muhammad ibn Abdulloh sollallohu alayhi vasallam bilan birga Madinaga boradi. Abu Hurayra roziyallohu anhu  As-hobus Suffa - Muhammad sallohu alayhi vassalam payg'ambarimiz  masjididagi suffada yashab, u kishidan hadis eshitish bilan mashg'ul bo'lgan sahobalarning biri edi. Shu sababli, Islomga kech kirganiga qaramay, sahobalar orasida eng ko'p hadis rivoyat qilgan kishi hisoblanadi. U kishi 5374 ta hadis rivoyat qilgan va bu hadislar Taqiy ibn Muhammadning musnadida keltirilgan. Bulardan 335 tasi ham Imom Buxoriy, ham Imom Muslim hadis kitoblarida mavjud, 93 tasi faqat Buxoriyda, 189 tasi faqat Muslimda, qolgan 4757 tasi boshqa hadis kitoblarida keltirilgan.

Abu Hurayra roziyallohu anhu ko'p vaqtini Muhammad sallallohu alayhi va sallamning   subhatida o'tkazganlar. Ovqatlanishga ketsa, biror hadisni eshita olmay qolishdan qo'rqib, ko'p paytlarda ochlikdan bukchayib qolgan. Abu Hurayra roziyallohu anhu sahobalarni ichida eng zehni o'tkiri, ya'ni, kuchli xotira egasi bo'lgan. Hadis rivoyat qilganida biror harfni yoki so'zni ortiqcha yoki noqis, oldin yoki keyin aytmagan. Abu Hurayra(roziyallohu anhu) fiqhni puxta egallagan boʻlib, ifto — fatvo beruvchi mavqeiga koʻtarilgan. Har juma kuni namozdan oldin hadis darslarini bergan. Anas ibn Molik, Tovus ibn Qaysan, ibn Sirin va boshqalar Abu Hurayra(roziyallohu anhu)ning shogirdlari bo'lishgan. Umar tomonidan Bahrayn voliyligiga tayinlangan. Usmon zamonida Makka qozisi va Muoviya davrida Madina voliysi boʻlgan.
Abu Hurayra(roziyallohu anhu) 59-hijriy yilda 78 yoshida al-Aqiq vodiysida vafot etgan. Uning janozasida o'z davrining ma'lum va mashhur sahobalari qatnashgan. Abu Hurayra  roziyallohu anhu Madinadagi Baqe' qabristoniga dafn etilgan.

Havolalar

Manbalar 
 http://islom.ziyouz.com/siyrat/sahobalar/abu-hurayra}}

Sahobalar
Roviylar
Manot

()qadimgi arab maʻbudasi; Nabateya, Suriya va Hijozda, ayniqsa, eʻzozlangan; taqdir va oʻlim maʻbudasi boʻlgan. Qora toshdan ishlangan sanami va sajdagohi 
Makkadan Yasribga boradigan yoʻldagi Qudaydada joylashgan. Yasribdagi Avs va Xazraj 
qabilalari Manotga ayniqsa qattiq topinganlar. Ular Makkadagi Kaʻba qatori  Manotning 
sajdagohini ham ziyorat qilganlar. M. Arabistonning eng qad. maʻbudalaridan hisoblanib 
koʻpgina kishi nomlari tarkibiga ham qoʻshilgan. Makkada uchta maʻbuda (al-Lot va al-
Uzza qatorida)dan biri sifatida topilgan. Qudaydadagi sajdagoh Muhammad (sav) 
topshiriqlariga koʻra 630-31 yilda buzib tashlangan.

Butlar
Arab mifolologiyasi
Mifologik qahramonlar