MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Oʻzbekiston konstitutsiyaviy referendumi (2023)

Oʻzbekiston konstitutsiyasi referendumi — 2023-yil 30-aprel kuni oʻtkazilgan Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga oʻzgartirishlar kiritish boʻyicha umumxalq referendumi. „Konstitutsiya oʻzimizniki“ va „Befarq emasman“ shiorlari ostida oʻtkazildi.

Tarixi 

Oʻzbekiston Konstitutsiyasini yangilash zarurati 2021-yilning 6-oktabr kuni ikkinchi muddatga saylangan prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan aytilgan. Yangi tahrirdagi konstitutsiya zamon talabiga muvofiq takomillashtirilishi kerakligi alohida taʼkidlangan. 2022-yil 20-may kuni Konstitutsiyaviy islohotlar boʻyicha komissiya tarkibi tasdiqlangan. Komissiya tarkibidan
Akmal Saidov, Murod Kamolov, Qutbiddin Burxonov, Aktam Hayitov, Alisher Qodirov, Odiljon Tojiyev, Mirakbar Rahmonqulov, Shuhrat Choʻlliyev, Muxtabar Xusanova, Rahim Hakimov, Mirafzal Miroqulov, Nodir Muxtorov, Gulnoza Ismoilova, Umid Obidxoʻjayev, Ulugʻbek Inoyatov, Zuhra Ibrohimova, Xayrillo Gʻafforov, Jahongir Shirinov, Sharofiddin Nazarov, Erkin Salixov, Ilhom Abdullayev, Bobur Bekmurodov, Viktor Pak, Qodir Joʻrayev, Shuhrat Polvonov, Adham Shodmonov, Yelena Kompolshchik, Davron Oripov, Toʻlqinjon Karimov, Inomjon Qudratov, Zafar Xudoyberdiyev, Malika Qodirxonova, Bahodir Tojiyev, Narimon Umarov, Boriy Alixanov, Qudratilla Rafiqov, Sodiqjon Turdiyev, Rustam Xolmurodov, Guliston Annaklicheva, Nusratulla Pardayev, Ikromxon Najmiddinov, Baxtigul Boʻtayeva, Hayotxon Ortiqboyeva, Abdurahim Erkayev, Dilbar Orziyeva, Gulnora Maʼrufova kabi mas’ullar joy olgan. 26-maydan fuqarolardan "Mening konstitutsiyam" portali, Telegram-bot va koll-markaz orqali taklif yig'ish boshlandi. Hududlar taqsimoti bo'yicha Toshkent shahri eng faol ekanligi va ular berayotgan takliflarda asosan jinoyat sodir etgan mansabdorlarga beriladigan jazoni og'irlashtirish kerakligi qayd etildi. 18-iyun kuni YeXHT Demokratik institutlar va inson huquqlari byurosi uzoq muddatli missiyasi rahbari Owen Murphy Oliy Majlis deputatlariga ikkita taklifni ilgari surgan. Birinchisi, prezidentlik yoki deputatlikka nomzodlarni ko‘rsatishda qo‘yilgan talablar – respublika hududida muayyan muddat yashagani (o‘troqlik senzi) hamda til bilishiga oid talablarni olib tashlash, ikkinchisi, muomala layoqati cheklanganlarga, ya’ni aqli norasolarga ham saylash huquqini berish. Shavkat Mirziyoyev referendum o‘tkazishni taklif qildi va o'z takliflarini berdi:

Kiritiladigan oʻzgarishlar 

Oʻzgartirish kiritish takliflaridagi tushunmovchiliklar ortidan Qoraqalpogʻistonda noroziliklar boʻlib oʻtgan. Namoyishlar tinchib, aybdorlar jazolangach, yangi Konstitutsiya loyihasi ustida ishlash jarayoni boshlandi. Jami 257ta norma va 64ta modda oʻzgarishi eʼlon qilindi.

Referendumga munosabat

Natijalar

Manbalar 

Oʻzbekistondagi referendumlar
Ibrohim ibn Ali Quboiy

Ibrohim ibn Ali Quboiy(arabcha:ابراهيم بن علي قبيح — Ibrohim ibn Ali Quboiy — Toʻliq ismi:Ibrohim ibn Ali ibn Husayn Abu Isʼhoq Quboiy Soʻfiy (395/1004—471/1082)) — shayx.

Hayoti 
Ibrohim ibn Ali Quboiy 395/1004-yili tavallud topgan. Ilm talabida Xuroson, Iroq, Hijozga safar qilgan. Umrining soʻnggi qirq yilini Sur shahrida oʻtkazgan va oʻsha yerda 471/1082-yili vafot etgan.

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Musʼada ibn Asfaʼ Quboviy

Musʼada ibn Asfaʼ Quboviy(arabcha:مسعد بن اصفاء قباوي — Musʼada ibn Asfaʼ Quboviy — Toʻliq ismi:Musʼada ibn Asfaʼ ibn Musʼada ibn Mubarak ibn Zayd ibn Ahmad Fargʻoniy Quboviy) — muhaddis.

Tarixi 
Fargʻoniy Quboviy haqidagi maʼlumot „Al-qand“ asarining Abu Bakr Ubaydulloh ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Sahl Samarqandiyga taalluqli boʻlimida zikr qilingan. U yerda aytilishicha, muhaddis Fargʻonaga borib, Musʼada ibn Asfaʼ Quboviydangina hadis olgan. Ayni shu oʻrinda bu zot asli Marvdan boʻlib, Quboda yashaganligi bois, Quboviy nisbasi bilan zikr qilinganligi haqidagi fikr ham keltirilgan.

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Jahongir Mahal (Orchha)

Jahongir Mahal, Jahongir qal'asi, Orchha saroyi, Mahali Jahongir Orchha, Jahongir qal'asi Hindistonning Madhya-Pradesh shtatidagi Orchha shahrida joylashgan qo'rg'on va garnizon.

Tarixi 
Jahongir Mahalining barpo etilishi miloddan avvalgi XVII asrga toʻgʻri keladi. Oʻsha paytda viloyat hukmdori Vir Singh Deo Boburiylar imperatori Jahongirning shaharga birinchi tashrifi chogʻida uni iliq kutib olish ramzi sifatida bino qurdirgan. Saroyga kirish badiiy va an'anaviy darvoza bilan belgilangan. Inshootning old devori sharqqa qaragan va firuza koshinlar bilan qoplangan. Jahongir Mahal uch qavatli inshoot bo‘lib, u zamonaviy osilgan balkonlar, ayvonlar va xonalar bilan ajralib turadi.

Jahongir Mahalining gumbazlari temuriylar odatiga koʻra qurilgan; Uning buyuk ayvonlari urush fillarini sig'dira oladigan darajada katta bo'lib, uning landshaftdagi yuqori mavqei to'plarga yuqori masofani bosib o'tish imkonini berar edi.

Manbalar 
 ↑  "Jahangir Mahal Orchha". Liveindia.com. Archived from the original on 9 June 2017. Retrieved 22 January 2017.

Adabiyotlar
Ben Ferencz

Articles with hCards

Benjamin Berell Ferencz (1920-yil 11-mart - 2023-yil 7-aprel) amerikalik huquqshunos edi. U Ikkinchi jahon urushidan keyin natsistlarning urush jinoyatlari bo'yicha tergovchisi va Nyurnbergda (Germaniya) AQSh hukumati tomonidan o'tkazilgan 12-Nyurnberg sudlaridan biri bo'lgan Eynsatzgruppen sudida Qo'shma Shtatlar armiyasining bosh prokurori vazifasida bo'lgan. 

Keyinchalik u xalqaro huquq ustuvorligi va Hni tashkil etish tarafdori bo'ldi. 1985-yildan 1996-yilgacha u Pace universitetida xalqaro huquq kafedrasi yordamchi professori bo‘lgan

Hayoti

Yoshlik davri va ta'lim 
Ferencz 1920-yil 11-martda  tarixiy Transilvaniya mintaqasidagi Somkuta-Mare shahrida yahudiy oilasida tug‘ilgan.  Bir necha oy o'tgach, Tretion shartnomasi Vengriya Qirolligidan Ruminiyaga katta Transilvaniyani, shu jumladan Somkuta-Mare hududini ajratdi.

Ferencz o'n oylik bo'lganida, Ruminiya Transilvaniya, Banat, Crisana va Maramuresni o'z nazoratiga olganidan keyin Ruminiya Qirolligi tomonidan venger yahudiylarining ta'qib qilinishidan qochish uchun uning oilasi Qo'shma Shtatlarga hijrat qildi. 

Oilasi bilan Nyu-York shahrida joylashganlar, u yerda ular Manhattenning Quyi Sharqiy tomonida istiqomat qilishdi.  Ferencz Nyu-York shahrida joylashgan kollejda jinoyatchilikning oldini olish bo'yicha tahsil olgan va uning jinoiy huquq imtihonining natijasi unga Harvard yuridik fakultetining stipendiyasi g'olibiga aylantirgan. Harvardda u Rosko Pound  qo'l ostida tahsil olgan va o'sha paytda urush jinoyatlari haqida kitob yozayotgan Sheldon Gluek uchun tadqiqot olib borgan. Ferencz 1943-yilda Harvard universitetini tamomlagan. 

O'qishdan so'ng u AQSH armiyasiga qo'shildi. Uning armiyada askar bo'lgan vaqti Shimoliy Carolinadagi Camp Devisda mashinist sifatida ishlagan; o'sha paytda u yozuv mashinkasidan foydalanishni ham, quroldan otishni ham bilmas edi. Uning ish vazifalari, shuningdek, hojatxonalarni tozalash, qozon va pollarni tozalashdan iborat edi. 1944 yilda u 115-AAA qurol batalyonida, zenit-artilleriya bo'linmasida xizmat qilgan.
2023-yilda vafot etganlar
1920-yilda tugʻilganlar
Webarxiv andozasi wayback havolalari
Enbek (Shu tumani)

Enbek () — Qozogʻiston Respublikasining Jambil viloyati, Shu tumaniga qarashli qishloq. Qaragʻatin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 316645300.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 306 kishini (147 erkak va 159 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 383 kishi (189 erkak va 194 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Shu tumani aholi punktlari
Enbekshi (Jambul viloyati)

Enbekshi () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Shu tumaniga qarashli qishloq. Eskishu qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 316637300.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 702 kishini (360 erkak va 342 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 648 kishi (339 erkak va 309 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Shu tumani aholi punktlari
Jaysan (Jambul viloyati)

Jaysan (, eski nomi — Kamysstroy) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Shu tumanidagi qishloq. Algin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 316631180.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 560 kishini (301 erkak va 259 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 340 kishi (187 erkak va 153 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Qozogʻiston qishloqlari
Shu tumani aholi punktlari
Zenit raketa majmuasi

Zenit raketa majmuasi - bu dushmanning aerokosmik hujum vositalariga qarshi kurashish boʻyicha vazifalarni hal qilishni ta’minlaydigan funksional jihatdan bogʻliq boʻlgan jangovar va texnik vositalar toʻplami

Umumiy holatda ZRM tarkibiga quyidagilar kiradi:

-boshqariladigan zenit raketalarni (BZR) tashish va ular bilan ishga tushirish moslamasini yuklash vositalari;

-raketa uchirish moslamasi;

-Boshqariladigan zenit raketalari (BZR);

-havodagi dushmanni razvedka qilish vositalari;

-havo nishoniga davlatga tegishliligini aniqlash tizimining yer usti soʻrovchisi;

-raketani boshqarish vositasi( raketada joylashgan boʻlishi mumkin - oʻzini oʻzi yoʻnaltirishda);

-havodagi nishonni avtomatik kuzatish vositalari(raketada joylashgan boʻlishi mumkin);

-raketani avtomatik kuzatish vositasi (oʻz oʻzini yoʻnaltiruvchi raketalarga shart emas);

-uskunani funksional nazorat qilish vositalari.
Vladimir Yejurov

Vladimir Rahimovich Yejurov (; 1960-yil 24-martda tugʻilgan) — rossiyalik futbol murabbiyi va sobiq futbolchi. U Tojikiston fuqaroligiga ham ega. U „Neftchi“ klubida bosh murabbiy Vitaliy Levchenko yordamchisi.

Faoliyati 
SSSR chempionatida quyi liganing „Yangiyer“ (Yangiyer, O‘zbekiston SSR) va „Avtomobilist“ (Tojikiston SSR) klublarida o‘ynagan.

1992-1995 va 1999-2000-yillarda „Paxtakor“ nomi bilan mashhur boʻlgan Proletar klubida bosh murabbiy boʻlib ishlagan. 1993 va 1994-yillarda Tojikiston bronza medali sovrindori boʻlgan. Keyinchalik O‘zbekistonning „Metallurg“ Bekobod, 1996-1997) va „Semurgʻ“ Angren, 2000-2002) hamda Tojikistonning „Xo‘jand“ klublarida ishlagan. Bunga parallel ravishda, 1994-1999 yillarda Tojikiston yoshlar, olimpiya va milliy terma jamoalari murabbiylar shtabida ham faoliyat yuritgan.

2003-2010-yillarda Qozonning „Rubin“ tizimida — yoshlar jamoasi, „Rubin-2“ murabbiyi va seleksioner boʻlib ishlagan.

2011-yil 1-fevralda Yejurov Kaliningradning „Baltika“ klubi murabbiylar shtabiga qoʻshilganligi eʼlon qilindi, ammo 25 fevralda u Nijnekamskning „Rubin“ farm klubining „Nefteximik“  bosh murabbiyi vazifasini bajaruvchi boʻldi. Mart oyining oxirida Yezhurov bu lavozimda Andrey Sitchixinga almashtirildi, shundan soʻng Yejurov „Rubin“ga qaytdi.

2014-yil mart oyi boshida u RFU murabbiylik akademiyasida PRO toifasidagi murabbiylik litsenziyasi uchun imtihonlarni topshirdi. U Krasnoyarskning „Yenisey“ jamoasida murabbiy va bosh murabbiy boʻlib ishlagan. Shu bilan birga, murabbiylar shtabining amaldagi jamoa bosh murabbiyi Pro licenziyasiga ega boʻlmagan Aleksey Ivaxov edi.

2016-yil yanvar oyida u Belarusning „Belshina“ jamoasiga bosh murabbiy etib tayinlandi. 2016-yilning aprelida u klubni tark etdi.

2016-yilning iyul oyidan boshlab u „Yenisey“ murabbiylar shtabiga aʼzo bo‘lgan, keyin esa bosh murabbiy Andrey Tixonov va darvozabonlar murabbiyi Anatoliy Rojkov bilan birgalikda Samaraning „Krilya Sovetov“ klubiga o‘tgan.

2019-yil iyundan 2020-yil maygacha — Qozonning „Rubin“ yoshlar jamoasi katta murabbiyi, klub akademiyasi metodisti. 2020-yil 16-oktabrda u yana Andrey Tixonov bilan Nur-Sultonda „Astana“da ishlay boshladi. 2021-yil noyabr oyida „Astana“ jamoasining vaqtinchalik bosh murabbiyi vazifasida ishlagan.

2022-yil Fargʻonaning „Neftchi“ klubida Vitaliy Levchenko boshliq murabbiylar shtabidan oʻrin oldi. Dastlab Levchenkoda murabbiylik PRO litsenziyasi boʻlmaganligi sababli, 6 oy vaqtincha bosh murabbiy lavozimida Yejurov faoliyat olib bordi. Murabbiylar shtabining amaldagi rahbari Pro licenziyasiga ega boʻlmagan Vitaliy Levchenko edi. Keyinchalik Vitaliy Levchenko Pro litsenziyaga ega boʻlganidan soʻng yordamchisi lavozimiga oʻtkazildi.

Manbalar

Havolalar 

 Vladimir Yezhurov at FootballFacts.ru (in Russian)
 Transfermarkt (trener)
 Sportbox.ru
 RPL (sotrudnik)

1960-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
SSSR erkak futbolchilari
Tojikistonlik erkak futbolchilar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Rossiyalik erkak futbolchilar
Yangiyer klubi futbolchilari
Oʻzbekistonda chet ellik futbol murabbiylari
Angren futbol klubi murabbiylari
Taşkent

Taşkent — Turkiyadagi shahar.

Nomi 
Avvalgi nomi Pirlerkondu.

Aholisi

Manbalar
Yorgʻunchi

Yorgʻunchi qishlogʻi

Yorgʻunchi - Qashqadaryo viloyati(Oʻzbekiston) Gʻuzor tumani tarkibiga kiruvchi qishloq.  Sovligʻor, Qoʻshtepa, Qorasuv va Chim qishloqlari bilan chegaradosh
Sovligʻor qishlogʻi

Sovligʻor qishlogʻi

Sovligʻor - Qashqadaryo viloyati(Oʻzbekiston) Gʻuzor tumani tarkibiga kiruvchi qishloq. Qishloq nomi suvligʻor ya’ni, suv moʻl boʻlgan qishloq nomidan kelib chiqqan. Yorgʻunchi, Jonbuloq, Qoratikan, Qorasuv va Chim qishloqlari bilan chegaradosh. 2 ta maktab, 1ta MTM, 1 ta masjid, 1 ta paxta tozalash punkti va pilla yetishtirish punkti mavjud.

Chala maqolalar
Joy nomlari
Qishloq aholi punktlari
Yakov Enns

Yakov Yakovlevich Enns (21-fevral 1950-yilda tugʻilgan) — sovet futbolchisi, hujumchi.

Futbolchilik faoliyati 
Faoliyatining asosiy qismini Fargʻonaning ikkinchi ligasi „Neftyanik“ jamoasida oʻtkazgan, 1969-1980-yillarda u yuzdan ortiq gol urgan. 1975-yilda Jizzaxning „Trud“/"Jizzax", 1981-1982-yillarda To‘raqo‘rg‘onning „Yoshlik“ jamoasida ham o‘ynagan.

Shaxsiy hayot 
Aka-ukalari Viktor, Vladimir, Mixail va oʻgʻli Viktor ham futbolchi boʻlgan.

Manbalar

Havolalar 

 FootballFacts.ru

1950-yilda tugʻilganlar
21-fevralda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Futboldagi erkak hujumchilar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
SSSR erkak futbolchilari
Yoshlik Toʻraqoʻrgʻon klubi futbolchilari
Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari
Neftchi (Fargʻona) futbolchilari
Viktor Enns

Viktor Yakovlevich Enns (3-iyun 1952-yil tugʻilgan) – sovet va oʻzbek futbolchisi.

Futbolchilik faoliyati 
Faoliyatining asosiy qismini ikkinchi ligadagi Fargʻonaning „Neftyanik“ (1973, 1975-1976), "SHahrixonchi Shahrixon" (1977-1978), „Yoshlik Toʻraqoʻrgʻon“ (1980-1981) jamoalarida oʻtkazgan.

1974-yilda Toshkentning „Paxtakor“ jamoasida oliy ligada oltita oʻyin oʻtkazgan.

Shaxsiy hayot 
Aka-uka Vladimir, Mixail va Yakovlar ham futbolchi edi.

Havolalar 

 FootballFacts.ru

1952-yilda tugʻilganlar
3-iyunda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Alifbo boʻyicha futbolchilar
SSSR erkak futbolchilari
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Erkak futbol yarim himoyachilari
Erkak futbol himoyachilari
Neftchi (Fargʻona) futbolchilari
Yoshlik Toʻraqoʻrgʻon klubi futbolchilari
Shahrixon klubi futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Rahmatullo Fuzaylov

Rahmatullo Qayumovich Fuzaylov (1978-yil 16-avgust , Dushanbe) — tojik va rus futbolchisi, himoyachi, Tojikiston terma jamoasi futbolchisi.

Biografiya 
Faoliyatini Tojikiston va Oʻzbekiston klublarida oʻtkazgan. Fargʻona „Neftchi“ tarkibida ikki marta Oʻzbekiston chempionatining kumush medallarini qoʻlga kiritdi, Oʻzbekiston kubogi sohibi boʻldi.

2000-yildan Rossiya klublarida o‘ynashni boshlagan: Shinnik Yaroslavl (2000-2004), Alaniya Vladikavkaz (2005), Lada Togliatti (2006), Nosta Novotroitsk (2007).

2007-yilning yozida oilaviy sabablarga koʻra Tojikistonga qaytib keldi va u erda SSKA-Pomir (Dushanbe) jamoasida oʻynadi. 2008-yil boshida u Rossiyaga qaytish niyatida edi. Mart oyida u Irkutsk Zvezda bilan shartnoma imzoladi, ammo mavsum oʻrtalarida u nihoyat Tojikistonga qaytdi.

2008-yildan buyon Tojikiston chempionatida „Energetik“, „Vaxsh“, „Regar-TadAZ“, SSKA-Pomir klublarida to‘p surgan. 2012-yilning sentyabr oyida himoyachi sifatida o‘ynab, gvardiyaga qarshi oʻyinda (4:0) 4 ta gol urdi.

Rahmatulloning aka-ukasi Hakim va Hikmat ham futbolchi va futbol murabbiyi.

Yutuqlar 

 Rossiya chempionatining birinchi divizioni gʻolibi: 2011

Manblar

Havolalar 

 Profil na sayte Sportbox.ru
 Profil na sayte FootballFacts.ru
 Raxmatullo Fuzaylov: „Eto moy perviy poker“ (2012)

1978-yilda tugʻilganlar
16-avgustda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Rossiyalik erkak futbolchilar
Erkak futbol himoyachilari
Tojikistonlik erkak futbolchilar
Tojikiston murabbiylari
Dinamo Samarqand futbolchilari
Neftchi (Fargʻona) futbolchilari
Buxoro klubi futbolchilari
FC Lada-Tolyatti futbolchilari
FC Shinnik Yaroslavl futbolchilari
CSKA Pomir Dushanbe futbolchilari
FC Khatlon futbolchilari
FC Zvezda Irkutsk futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Rossiyadagi chet ellik erkak futbolchilar
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Bozon ibn Soson

Bozon ibn Soson (arabcha: باذان ابن ساسان) – forslarning yetakchisi va Xusrav II davrida (590-628) Yamandagi sosoniylar hokimi . U Sanodan turib hukmronlik qilgan.

Muhammad alayhissalom Islom e’tiqodini targ‘ib qila boshlaganlaridan so‘ng, Bozon bu yangi e’tiqod haqida Xusravga xabar yuborgan. Muhammad alayhissalom Xusravga maktub yo‘llab, unga Islomni qabul qilishni taklif qilgan edilar. Xusrav maktubni yirtib tashlagan va Bozonga Madinaga Muhammad alayhissalomni Xusravning oldiga – Ktesifonga olib kelish uchun bir necha kishi yuborishni buyurgan. Bozon bu ish uchun ikki kishini yuboradi. Bu ikki kishi Muhammad alayhissalomni uchratib, ular bilan birga kelishni talab qilganlarida, u zot rad etganlar. Ularga Xusravning o‘g‘li Kubod II tomonidan taxtdan ag‘darilgani va o‘ldirilgani, xuddi maktubni yirtgandek uning qorni ham yirtilganini xabar beradilar. Shuningdek, agar Bozon Islomni qabul qilsa, taxtini saqlab qolishini bildirganlar . Ikki kishi Xusrav haqidagi xabarni olib, Bozonning oldiga qaytishadi. Bozon bu xabarning rostligi ayon bo‘lishini kutadi. Xabar to‘g‘ri chiqqach, Bozon islomni qabul qiladi. Elchi sifatida yuborilgan ikki kishi, Yamanda va Yaman tashqarisida yashovchi forslar Bozondan o‘rnak olib, Islomga kiradilar. Shundan so‘ng Bozon Muhammad alayhissalomga xabar yuborib, Islomni qabul qilgani haqida xabar beradi. U turli qirolliklarning o‘sha paytda yamanlik arablar bilan savdo aloqalari bo‘lgan hududlariga, masalan, forslar nazoratidagi Seylon, Malaya, Malayana, Bettella (Potala) va boshqalarga xabarlar yuborgan hamda bu joylarda masjidlar qurishni buyurgan.

Manbalar 

Tarix
Islom
Ibn Daqiq al-Iyd

Ibn Daqiq al-Iyd (arab. ابن دقيق العيد; 1228–1302), Arabistonning Yanbu shahrida arab qabilalaridan Banu Qushayrda tug‘ilgan. U islom fiqhi va aqidasi asoslari bo‘yicha buyuk musulmon olimlardan biri va shofe’iy maktabida nufuzli shaxs sanaladi. Ibn Daqiq al-Iyd ustozi Ibn Abdussalomning qo‘li ostida shofe’iy fiqhini o‘rgangan bo‘lsa-da, u molikiy fiqhida ham yetuk olim edi. U Misrda shofe’iy mazhabining bosh qozisi bo‘lib xizmat qilgan. Ibn Daqiq al-Iyd Zahabiy, Nuvayriy va keyingi avlodning boshqa yetakchi olimlariga hadis ilmidan saboq bergan. Ibn Daqiq juda ko‘p kitoblar yozgan, ammo uning Navaviy qirq hadisiga yozgan sharhi eng mashhuri bo‘lgan. Bu asarda u Navaviy tuzgan va “al-Arba’in an-Navaviyya” deb nomlanuvchi qirqta hadisni sharhlagan. Uning sharhi shu qadar mashhur bo‘ladiki, Ibn Daqiqdan iqtibos keltirmasdan qirq hadis haqida jiddiy kitob yozish har qanday olim uchun deyarli imkonsiz bo‘lib qoladi.

Manbalar 

Islom
Olimlar
Toj al-arus

“Toj al-arus min javohir al-Qomus” (تَاج العَرُوس مِن جَوَاهِر القَامُوس; “al-Qomus marvaridlaridan kelin toji”) - misrlik olim Murtazo Zabidiy (1732–1790) tomonidan yozilgan arab tili lug‘ati. Monumental lug‘at 120 000 ga yaqin ta’riflarni o‘z ichiga olgan bo‘lib, Fayruzobodiyning “Qomus al-muhit” va Ibn Manzurning “Lison al-arab” asarining kengaytmasidir. Zabidiy kitobni yozishni 29 yoshida 1760-yilda boshlagan, lug‘atni yakunlashga o‘n to‘rt yil vaqt ketgan va 1774-yil sakkizinchi sentabrda nihoyasiga yetkazilgan.

Lug‘atning muqaddimasida Fayruzobodiy lug‘atiga yozilgan katta sharh keltirilgan.

Zabidiy marhum xotinini xotirlash uchun lug‘at nomida “Toj al-arus” ismini tanlagan. U oʻz asarida Fayruzobodiyning “Qomus al-muhit” va Ibn Manzurning “Lison al-arab” kitoblaridan foydalangan hamda oʻz ishini mukammallashtirish uchun koʻplab sayohatlar va uchrashuvlar amalga oshirgan. U avvalgi kitoblardagi so‘z ta’riflarini kengaytirgan, yangi qaydlar qo‘shgan va oldingi ishlardagi xatolarni tuzatgan.

Zabidiy o‘z asarini yozishda hadis, tarix va boshqa ilmlarga oid 115 ta manbaga murojaat qilgan.

Manbalar 

Islom
[[Turkum:Olimlar]
Aloqabandon madrasasi

Aloqabandon guzari masjidi imomi va hujralari mudarrisi mulla Abdug‘afurning maoshi 18 tilla edi. U O‘tkur qushbegi madrasasida bo‘sh qolgan o‘ringa o‘tish uchun oliy marhamatingizdan umidvor bo‘lib duo qilgay .

Tarixi
Aloqabandon madrasasi Aloqabandon guzarida joylashgan boʻlib, 11 hujrasi bo‘lgan. Tarixiy hujjatlarda ko‘rsatilishicha, u masjid-madrasa bo‘lgan. Qozikalonlar mulla Abdushukur va Mir Badriddin tomonidan rasmiylashtirilgan unga doir hujjatlar bizning davrimizgacha yetib kelgan. Mulla Abdushukur mudarris tayinlash borasida oliy hukmdorga quyidagicha murojaat qiladi: „Umidgohimiz, O‘tkur qushbegi madrasasi mudarrisi mulla Abdug‘afur oliy marhamatingiz ila Cho‘bini hammomi kappamadrasasiga yuborilgan edi. Uning joyi bo‘sh qoldi. G‘ulomingiz ilm toliblarini yaxshi biladigan ulamolar yasavuli muborizpanoh mulla Sharof miroxo‘r ularning orasidan munosibini qo‘yishga taraddud ko‘rmoqda. Olampanohimiz, Maoshi 25 tilladir“. „Bandaparvar sohibimiz, Kahband madrasasi mudarrisi mulla Abdug‘afur oliy marhamatingiz va mehribonligingiz ila Aloqabandon guzari masjidiga imom va mudarris qilib jo‘natilgan edi. Uning o‘rni bo‘sh qoldi. Bu joyga munosib duogo‘y va rozi bo‘luvchi ilm tolibini qo‘ymoqchimiz. Olampanohimiz, taʼlim olishni yakunlagan qori mulla Sharafiddin dars berishga loyiqdir. Mulla Abdug‘afurning bo‘sh qolgan joyiga uni tayinlash uchun oliy marhamatingizdan umidvorimiz. Maoshi bir yilga 100 tanga“. Qozikalon Mir Badriddin arznomasida ushbu madrasa mudarrisi maoshi 22 tillagacha yetishi taʼkidlangan".

Manbalar 

Madrasalar
Sayyid Ahmadxoja

Sayyid Ahmadxoja – Buxorolik biograf, sayyoh. 1795-96 yili tug‘ilgan. Dastlab amir Haydar davrida, keyinchalik, uning o‘g‘li va taxt vorisi Nasrulloxon (1826-1860) xonligida shu naqib lavozimida xizmat qilgan. Bir muddat Nurota tumaniga hokimlik qilgan. 1850 yil Arabistonga haj safariga borgan.  
Sayyid Ahmadxoja naqib safari davomida “Sayohatnoma” asarini yozadi. Asar Xiva xonligi, Eron va Turkiya kabi qo‘shni davlatlarning XIX asr o‘rtalaridagi ijtimoiy-siyosiy hayoti haqida qimmatli ma’lumotlar bor. “Sayohatnoma”ning qo‘lyozma nusxasi O‘zFA Sharqshunoslik instituti kutubxonasida saqlanadi.

Adabiyotlar 
Axmedov B. “O‘zbekistonning atoqli tarixshunos olimlari”.  – Toshkent. “Cho‘lpon”. – 2003.

Tarixiy shaxslar