MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Amir Olimxon madrasasi

Amir Olimxon madrasasi — 1915-yilda mang‘it hukmdori Sayid Olimxon tomonidan Buxoro amirligining oʻsha paytdagi poytaxti — Buxoroda tashkil etilgan madrasa.

Tarixi 
Madrasa 1914—1915-yillarda Buxoro amirligidagi soʻnggi hukmdori Said Olimxon mablagʻlari hisobidan sakkiz burchakli gumbazli bino saqlanib qolgan Qozi Kalon hammomi oʻrnida qurilgan.

Madrasa Poyi-Kalon ansambli maydonining janub tomonida, Miri Arab madrasasi yonida joylashgan.

Buxoroda Sovet hokimiyati o‘rnatilgach madrasa yopib qo‘yildi. 1924-yil boshidan yodgorlik shahar kutubxonasi vazifasini bajargan. Keyinchalik O‘zbekiston SSR davrida madrasa Pavlik Morozov nomidagi bolalar kutubxonasiga aylantirildi.

Endilikda Oʻzbekistonning „Moddiy madaniy merosning ko‘chmas mulk obyektlari milliy ro‘yxati“ga kiritilgan. Hozirgacha kutubxona sifatida faoliyat yuritib kelmoqda.

2011-yilda madrasada taʼmirlash ishlari amalga oshirilgan.

Ta‘lim 

Imom Sobirjon Mustofiy „Vaqt“ gazetasida chop etilgan „Buxoroda madrasa taʼsis etiluv munosabatila“ nomli maqolasida madrasaning bosh mudarrisi etib toshkentlik Xolmurod afandi tayinlangani, mudarris Sadriddin maxdum hisob, handasa, faroiz, mudarris Ibodulla Maxdum fatvo fanlaridan dars o‘tgani haqida maʼlumot bergan. Madrasada tafsir, hadis, kalom, fikh, usuli fikh, hisob, tajvid, tarix fanlaridan taʼlim berish belgilab qo‘yiladi.
Madrasaning nizomnomasida bu o‘quv muassasasida tahsil olayotgan o‘quvchining ikkinchi madrasada o‘qishi taʼqiqlanib, har yili tahsilning oxirida talabalarni imtihon qilish qatʼiy belgilab qo‘yilgan.
Madrasa tashkil etilgan vaqtda unga faqat buxoroliklarni taʼlim olishiga ruxsat berilgan bo‘lib, keyinchalik chetdan kelgan o‘quvchilar ham qabul qilingan. „Vaqt“ jurnaliga Buxorodan kelgan bir maktubda 1915—1916-o‘quv yilida tataristonlik Is’hoq Sayfiddin madrasaga tahsil olish uchun qabul qilinganligi qayd etilgan

Manbalar 

Oʻzbekiston tarixi
Buxoro madrasalari
°
Kiçik Qarabəy

Moxratag () yoki Kichik Qarabey () — qishloq, yaʼni de. facto, boʻlinishi Artsax Respublikasi ning Martakert viloyatida; de jure Ozarbayjonning Tartar tumanida, Tog'li Qorabog' bahsli mintaqasida. Qishloqda etnik armanlar koʻpchilikni tashkil etadi, shuningdek, 1989-yilda armanlar ham koʻpchilikni tashkil qilgan.

Tarixi 
Sovetlar davrida qishloq Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati Mardakert tumani tarkibiga kirgan.

Tarixiy meros ob’ektlari 
Qishloq va uning atrofidagi tarixiy meros ob’ektlari orasida 1881 yilda qayta qurilgan „Iny Masants“ () 12-asr cherkovi, oʻrta asr qabristoni va „Surb Astvatsatsin“ cherkovi mavjud. '' (, ) 1883-yilda qurilgan.

Ekonomikasi va madaniyati 
Aholisi, asosan, qishloq xoʻjaligi va chorvachilik bilan shugʻullanadi. 2015-yil holatiga ko‘ra, qishloqda hokimlik binosi, madaniyat uyi, umumtaʼlim maktabi, uchta savdo do‘koni, tibbiyot punkti mavjud.

Demografiyasi 
2005-yilda qishloqda 345 nafar aholi istiqomat qilgan, va 2015-yilda 341 nafar aholi.

Manbalar

Havolalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Ajdaho obrazi

Ajdaho (obraz) – ogʻzidan oʻt purkab, kishini oʻz domiga tortuvchi bahaybat afsonaviy maxluq. Ajdar, ajdarho shaklida ham qoʻllaniladi. “Ajoyib ul-maxluqot” muallifining yozishicha, uzunligi uch gaz (2,7 metr) va yoshi uch yuz yildan oshgan ilon Ajdahoga aylanadi. Ajdahoning yoshi besh yuz yilga yetganidan soʻng baliq kabi ikki yonidan qanot chiqarib, suvda ham bemalol suzgan, suv jonzotlarini ov qilgan. Avom kishilarning eʼtiqodicha, Ajdahoning yuragini isteʼmol qilgan odam qoʻrqmas, botir, agar terisi oshiq kishining taomiga qoʻshib berilsa, ishq dardidan forigʻ boʻlarkan. Afsonalarda keltirilishicha, Ajdaholar asosan yer tagida yashirinib yotgan xazinalarni qoʻriqlab yotgan. Ajdahoga qarshi kurashish xalq ogʻzaki ijodi hamda mumtoz adabiyotda jasorat va qahramonlik timsoliga aylangan.

“Tarixi anbiyo va hukamo”da Shis paygʻambarning oʻgʻli Anush hamda Asʼhobi Uxdud bobida tilga olingan obid yigit Ajdahoni yengadi. Shuningdek, ushbu asar hamda turli munosabatlar bilan “Xamsa” va “Xazoyin ul-maoniy”da ham Muso (alayhissalom)ning moʻjizaviy hassasi yerga tashlanganda, Ajdahoga aylanib, Firʼavn sehrgarlarining jodularini yutib yuborgani qayd qilingan. “Tarixi muluki Ajam”da shoh Gushtospning Ajdaho va karkidonni oʻldirgani qahramonlik sifatida tilga olinadi. “Xamsa”ning ikki asosiy qahramoni – Farhod va Bahrom Goʻr ham Ajdahoni magʻlub etgan bahodirlar sifatida tasvirlangan. “Nasoyim ul-muhabbat”da Imraatun Misriyatun uxro – misr­lik valiy ayol zikr qilgan paytda atrofida ajdaholar va ilonlar halqa urib yurishi ayolning karomati sifatida berilgan.

Ajdaho lirik asarlarda turli maʼno va obrazlarni ifodalagan. Ayniqsa, tun va zulf timsollarini tavsiflashda ajdaho obraziga koʻp murojaat qilingan. Irfon falsafasida Ajdaho – nafsi ammora timsoli:Mehnat oʻtidin yoruqtur har taraf koshonamiz,

Boʻldi goʻyo ajdaho komi bizing vayronamiz.

(“Gʻaroyib us-sigʻar”, 241-gʻazal)

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Ajoyib ud-dunyo

“Ajoyib ud-dunyo” (“Dunyo ajoyibotlari”) – Shayx Ozariy Tusiyning asari. Asar nomi baʼzi manbalarda “Gʻaroyib ud-dunyo va ajoyib ul-aʼlo” (“Dunyo gʻaro­yibotlari va samo ajoyibotlari”) tarzida ham keladi. Alisher Navoiy ushbu asar nomini “Majolis un-nafois”ning birinchi majlisida Shayx Ozariy bilan bogʻliq bobda tilga oladi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Tank 300

Tank 300 — xitoyning Great Wall avtomobil kompaniyasi tomonidan 2020-yildan boshlab ishlab chiqariladigan oʻrta oʻlchamdagi krassover. Avval boshida mashina Wey brendi ostida „Wey Tank 300“ nomi bilan sotila boshlandi. 2021-yildan esa Tank 300 deb qaytqa nomlandi. Avtomobil ilk bor Chendu avtosalonida taqdim etilgan.

Eksteryer 

"Tank" ning tashqi ko'rinishi yovvoyi ko'rinishli xarakterga ega qilib ishlangan. Avtomobil katta g'ildiraklar o'rnatilgan arkasi kengaytirib ishlangan hamda katta diametrli tishli shinalar mavjud, bamperlar ataylab oddiy qilib ishlangan. Bosh optika faralari dumaloq shaklga ega. Orqa eshikka zaxira g'ildirak o'rnatilgan. Avtomobilning tomida haqiqiy ekspeditsiya magistralidan yukxonasini osonlikcha tushirib olishniu ta'minlaydigan tom relslari mavjud.

Interyer 

Ikki tomonlama ovoz oʻtkazmaydigan akustik shisha, dvigatel boʻlinmasining toʻliq zichlashtirilishi, dvigatelning shovqinni kamaytiradigan material bilan toʻliq qoplanishi, old eshiklarning ikki qavatli, orqa eshiklar uch qatlamli kauchuk tasma bilan zichlanishi interyerni shovqindan saqlaydi. Oʻrindiqlar standartlarga muvofiq ergonomik tarzda ishlab chiqilgan, haydovchi oʻrindigʻi 8 yoʻnalishda va orqa tomondan 4 yoʻnalishda sozlanishi mumkin. Haydovchi oʻrindigʻida bel massaj funktsiyalari mavjud. Oʻrindiqlar isitiish va shamollatish tizimlari bilan jihozlangan. Ikkinchi qatordagi oʻrindiqlarni ikki yoʻnalishda sozlash imkoniyati mavjud. Avtomobil salonida 9 ta dinamik va mustaqil kuchaytirgichdan iborat ovoz tizimi oʻrnatilgan. Markaziy konsolga real vaqt rejimida ob-havo, shinalardagi bosim darajasi, kuzovning ogʻish darajasini va hokazolarni aks ettiruvchi ikkita 12,3 dyuymli integratsiyalashgan ekrandan iborat aqlli asboblar tizimi. Shuningdek, asboblarni boshqarish tizimi, navigatsiya, multimediya, konditsioner va shunga oʻxshash funktsiyalardan foydalanish uchun ovozli boshqaruvdan foydalanish imkoniyati mavjud. masofadan boshqarish pulti yordamida avtomobilni va baʼzi funktsiyalarni ishga tushirish mumkin.

Texnik koʻrsatkichlari 
Avtomobilning uzunligi 4760 mm, balandligi 1903 mm va kengligi 1930 mmni tashkil qiladi. Gʻildiraklar bazasi 2750 mm boʻlib, klirensi 224 mm. Tank 300 ning umumiy ogʻirligi 2075—2150 kg ni tashkil qiladi. Konstruktsiyasi ramali boʻlib, kuzovi toʻliqmetalldan iborat.

Rul boshqaruvi gidravlik kuchaytirgich bilan jihozlangan. Tormoz tizimi gidravlik hamda ikki konturdan iborat. Avtomobil dvigateli birqatorli toʻtr slindirlik boʻlib, uning hajmi 1967 sm3 ni tashkil qiladi. Turbo dvigatel 227 ot kuchiga (5500 ay/min) ega boʻlib, aylanish momenti 387 N·m (1800—3600 ay/min) ni tashkil qiladi. 8-pogʻonali avtamat uzatishlar qutisiga ega.

„Tank 300“ 0 dan 100 km/s tezlikka 9.5 soniyada erishadi. Eng yuqori tezligi 170 km/soatni tashkil qiladi. Yoqilgʻi sarfi aralash rejimda 9.2 litr boʻlib, shahar rejimida 11.3 litr hamda trassada yurganda 7.2 litrni tashkil qiladi.

Galereya

Yana qarang 
 Tank (brend)
 Tank 500

Manbalar 

Xitoy avtomobillari
Avtomobillar
Azhar Isfahoniy

Azhar Isfahoniy, Ali bin Sahl – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abulhasan. Muhammad bin Yusuf Bannoning shogirdi. Amr bin Usmon Makkiy va Abu Turob Naxshabiy bilan suhbatda boʻlgan. Tasavvufning daqiq masalalari yuzasidan Junayd Bagʻdodiy va Muʼammil Jassos bilan maktub asosida fikr almashgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Aylanmoq

Aylanmoq (feʼl) — Alisher Navoiy „Muhokamat ul-lugʻatayn“ asarida alohida taʼkidlagan yuzta feʼlning oʻn sakkizinchisi. Bu feʼlning asli qadimgi turkiy tilda mavjud boʻlib, doira shaklida harakat qil maʼnosini anglatgan „ay-“ feʼliga eski oʻzbek tilida takror maʼnosini ifodalovchi „-la“ va oʻzlik maʼnosini ifodalovchi „-n“ qoʻshimchalari qoʻshib hosil qilingan. Aylanmoq feʼli Navoiy asarlarida turli maʼnolarda qoʻllanilgan:

1) aylanmoq, buralmoq; yon atrofida yurmoq:Ikki parvonaki, bir shamʼ ustiga aylansalar,

Gah muvofiq, gah muxolif, shak yoʻq oʻlmoq muhtariq.

(„Favoyid ul-kibar“, 310-gʻazal)2) kezmoq; hozir boʻlmoq:To buzugʻ koʻnglum aro zulfung xayoli aylanur,

Ajdahoyedurki, bir vayrona ichra toʻlgʻonur.

(„Favoyid ul-kibar“, 139-gʻazal)3) oʻzgarmoq:…bu adolat avjining toʻlun oyigʻa kamlik yuzlanmasun va bu saltanat burjining xurshidi olamoroyi kamol darajasidin aylanmasun.

(„Majolis un-nafoyis“, 8-majlis)4) qaytmoq, yuz oʻgirmoq:…oʻz aqidalaridin aylanib, faqirning aqidasigʻa keldilar.

(„Xamsat ul-mutahayyirin“, 1-maqolat)5) oʻgirilmoq, burilmoq:Tavajjuh haq subhonahu taologʻa yuzlanmak va ul yon aylanmoqdur va xalqdin taalluq torini uzub, anga ulanmoqdur.

(„Mahbub ul-qulub“, 86-tanbeh)

Manbalar 

Navoiyshunoslik
Ayn ul-jam

“Ayn ul-jam” (“Birlashgan chashmalar”) – Mansur Hallojga nisbat beriluvchi asar. Tasavvufiy ruhda yozilgan. Alisher Navoiy asar nomini “Nasoyim ul-muhabbat”da Abubakr Atufiy bilan bogʻliq qismda tilga oladi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Ali Qutluqshoh

Ali Qutluqshoh – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Shayx Abdulloh Tusiyning muridi. Piri vafotidan keyin uning oʻrnida shayx boʻlgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhab­bat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Ali Shihob

Ali Shihob (XV asr) – turshizlik forsigoʻy shoir. Boysungʻur mirzoning mulozimi. Nomi “Majolis un-nafois”ning birinchi majlisida tilga olinadi. Navoiy uning sheʼrni “ham ravon, ham puxta” aytishi haqida yozib, quyidagi baytini keltiradi:Chu parda az ruxi chun oftob bardori,

Ba jon-u dil kunadat mushtari xaridori.(Mazmuni: Yuzingdagi pardani quyosh yang­ligʻ koʻtarsang, hatto Mushtariy sayyorasi ham jon-u dili bilan xaridoring boʻladi). Bunda mushtariy soʻzi “talabgor”, “sotib oluvchi” maʼnosida ham qoʻllanilgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Köçərli

Koʻcharli — Ozarbayjonning Tartar tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitetdir. 1528 nafar aholi istiqomat qiladi.

Manbalar 

 

Ozarbayjon qishloqlari
Kövdadıq

Qovdadiq — Ozarbayjonning Tartar tumanidagi qishloq. Qishloq Rajabli munisipaliteti tarkibiga kiradi.

Manbalar 

 

Ozarbayjon qishloqlari
Lüləsaz

Varnkatagh () yoki Lulasaz (; ) — qishloq. yaʼni de-fakto, boʻlinishi Artsax Respublikasi Martakert viloyatida; de jure, Ozarbayjonning Tartar tumanida, Tog'li Qorabog' bahsli mintaqasida. Qishloqda etnik armanlar koʻpchilikni tashkil etadi, shuningdek, 1989-yilda armanlar ham koʻpchilikni tashkil qilgan.

Toponimika 
Qishloq Sovet davrida Hakob Kamari (; ) nomi bilan mashhur.

Tarixi 
Sovetlar davrida qishloq Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati Mardakert tumani tarkibiga kirgan.

Ekonomikasi va madaniyati 
Aholisi, asosan, qishloq xoʻjaligi va chorvachilik bilan shugʻullanadi. 2015 yil holatiga ko‘ra, qishloqda munitsipal bino, Mag‘avuz o‘rta maktabining Varnkatog‘ filiali va tibbiyot punkti mavjud.

Demografiyasi 
2005-yilda qishloqda 68 nafar aholi istiqomat qilgan, va 2015-yilda 95 kishi.

Manbalar

Havolalar 
 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Mamırlı

Mamirli — Ozarbayjonning Tartar tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitet. 1547 nafar aholi istiqomat qiladi.

Manbalar 

 

Ozarbayjon qishloqlari
Maraga (Ozarbayjon)

Maragʻa (; , shuningdek, Maraga) yoki Shixarx (), ilgari Leninavan nomi bilan atalgan (1954-1992) — Ozarbayjonning Tartar tumanidagi shahar, [[Togʻli Qorabogʻning siyosiy maqomida. Togʻli Qorabogʻning | bahsli]] hududi. Shaharda 1989-yilda etnik armanlar koʻpchilikni tashkil etgan, oʻsha paytda qishloq maqomiga ega edi. The town was the site of a large massacre during the First Nagorno-Karabakh War.

Tarixi 
Sovetlar davrida qishloq Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati Mardakert tumani tarkibiga kirgan.

Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi 

1992-yil 10-aprelda, Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida, oʻsha paytga qadar Leninavan nomi bilan mashhur boʻlgan qishloq, [[Ozarbayjon] tomonidan etnik armanlar tomonidan qirgʻin sodir boʻlgan. ]]i kuchlar, Xo‘jayli qirg‘inidan keyin qasos olish harakati sifatida tasvirlangan.

Aholisi

Manbalar

Havolalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Maralyansarov

Maralyansarov — Ozarbayjonning Tartar tumanidagi qishloq.

Manbalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Ali Ato

Ali Ato – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan turkistonlik tasavvuf shayxi. Kumushkentda yashagan. Ushbu shayx haqidagi faslni “Nasoyim ul-muhabbat”ga Alisher Navoiy­ning oʻzi yozib kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Miqrelalay

Kmkadzor () yoki Migrelalay () qishloq, yaʼni [[de-fakto] ], boʻlinishi Artsax Respublikasi ning Martakert viloyatida; de jure Ozarbayjonning Tartar tumanida, Tog'li Qorabog' bahsli mintaqasida. Qishloqda etnik armanlar koʻpchilikni tashkil etadi, shuningdek, 1989-yilda armanlar ham koʻpchilikni tashkil qilgan.

Toponimika 
Qishloq Sovet davrida Mingrelsk () nomi bilan atalgan.

Tarixi 
Sovetlar davrida qishloq Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati Mardakert tumani tarkibiga kirgan.

Ekonomikasi va madaniyati 
Aholisi, asosan, qishloq xoʻjaligi, chorvachilik, konchilik bilan shugʻullanadi. Qishloq Magʻavuz jamoasi tarkibiga kiradi.

Demografiyasi 
2005-yilda qishloqda 75 nafar aholi istiqomat qilgan. va 2015-yilda 116 nafar aholi.

Manbalar

Havolalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Ali bin Bakkor

Ali bin Bakkor – “Nasoyim ul-muhab­bat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abulhasan. Ibrohim Adham suhbatidan bahramand boʻlgan. Shimoliy Kavkaz bilan chegaradosh Massisa shahrida ot boqqan. Vahshiy hayvonlar bilan unsiyat paydo qilgan karomat sohiblaridan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx hayotiga bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Pitomnik

Pitomnik — Ozarbayjonning Tartar tumanidagi qishloq.

Manbalar 
 

Ozarbayjon qishlolari
Ali bin Muvaffaq Bagʻdodiy

Ali bin Muvaffaq Bagʻdodiy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Koʻp safar qilgan. Zunnun Misriyning shogirdi. Umri davomida yetmish toʻrt marta haj qilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Poladlı (Tartar)

Poladli Ozarbayjonning Tartar tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitetdir. 441 nafar aholi istiqomat qiladi.

Manbalar 

 

ozarbayjon qishloqari
Ali bin Shulluya

Ali bin Shulluya – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Sherozda yashagan. Muʼammil Jassos bilan suhbatda boʻlgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”da “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Qaraağacı

Qaraağacı Ozarbayjonning Tartar tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitetdir. 1302 nafar aholi istiqomat qiladi.

Manbalar 

 

Ozarbayjon qishloqlari
Ali Dardoʻzd

Ali Dardoʻzd (XV asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan astarobodlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning birinchi majlisida tilga olingan. Navoiy uning quyidagi matlaʼsini “yaxshi voqeʼ boʻlubtur” deb yodga oladi:Guzasht umru nameyoram az sharob guzashtan

Ki, mast xoham az in olami xarob guzashtan.

(Mazmuni: Umr oʻtsa-da, maydan voz kecholmayman, chunki bunday xarob olamdan mast ketmoqchiman).

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Ali ibn Nur

Ali ibn Nur (XV asr) – Navoiy asarlarini koʻchirgan xattotlardan biri. Hirotda faoliyat koʻrsatgan. Navoiyning oʻzi tomonidan tuzilgan birinchi rasmiy devoni “Badoeʼ ul-bidoya”ning nusxalaridan birini koʻchirgan. Bu devon qoʻlyozmasi Tosh­DSHI SHQM, 3-fondda 216-raqam ostida saqlanadi. Kotib qoʻlyozmaga shunday imzo chekkan: “Kotib al-abd Ali ibn Nur fi asharul avsat min shahri jumodiul avval sana 891 baldat ul-Hirot” (Kotib Ali ibn Nur 891-yil jumodiul avval oyining oʻninchisida Hirot shahrida bu devonni koʻchirib tugatdi (yaʼni milodiy 1486-yil 15-may). Mazkur qoʻlyozma hajmi 216 varaqdan iborat. Qoʻl­yozma Hirot xattotlik va badiiy qoʻlyozma sanʼatining noyob namunasi hisoblanadi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Ali Akkiy

Ali Akkiy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Hozirgi Isroilning shimolida joylashgan Akkad shahrida tugʻilgan. Ali Akkiy haqidagi dastlabki maʼlumot Sullamiyning “Tabaqot us-soʻfiya” asarida berilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Aynuzzamon Jamoliddin Giliy

Aynuzzamon Jamoliddin Giliy (1253-yilda vafot etgan) – “Naso­yim ul-muhab­bat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Najmiddin Kubroning muridi, kubraviya tariqatining yirik namoyandasi. Arab va fors tillarida sheʼrlar yozgan. Qazvin shahrida vafot etgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
AynulQuzzot

AynulQuzzot, Abulmaoniy ibn Abdulloh ibn Abubakr Muhammad ibn Ali ibn Hasan ibn Ali Miyonjiy Hamadoniy (1099 – Hamadon – 1131) – fors-tojik mutasavvif shoiri, olim va mutafakkiri. Oʻz davrining barcha ilmida tengsiz boʻlib, “zamon oriflari peshvosi”, “asr yagonasi” sifatida ulugʻlangan. Tasavvuf nazariyotchisi. Muhammad Gʻazzoliy taʼsirida boʻlgan. Keyin Abu Ali ibn Sino asarlarini chuqur mutolaa qilib, falsafani oʻrganishga kirishgan. Tasavvufiy asarlarida erkin mushohada yuritib, baʼzi qaltis fikrlarni bayon etgani, ayrim dindorlarni tanqid qilgani uchun dorga osilib, jasadi oʻtda kuydirilgan.

Ijodi 
Uning ilohiy hikmatga oid “Yazdonshinoxt” (“Xudoni tanish”), tasavvufning oʻn asosini talqin qiluvchi “Tamhidot” (“Tekislash”), Xudoning sifatlari va zotiga bagʻish­langan “Zubdat ul-haqoyiq” (“Haqiqatlar qaymogʻi”), shuningdek, “Tafsiri Qurʼon” (“Qurʼon tafsiri”), “Maktubot” (“Maktublar”), “Sharhi kalimoti qisori Bobo Tohir” (“Bobo Tohir soʻzlarining qisqacha sharhi”) asarlari mashhur.

Alisher Navoiy unga “Nasoyim ul-muhabbat”da alohida fasl ajratib, Shayx Muhammad Hammuya va Muhammad Gʻazzoliy bilan suhbatda boʻlgani, Ahmad Gʻazzoliyga maktub yozib oʻzaro fikr almashgani, koʻp karomat sohibi ekanligini qayd etgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abu Ali Husayn bin Muhammad Akkor

Abu Ali Husayn bin Muhammad Akkor – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Abu Abdulloh Xafif Sheroziyning muridi. Shayx Abu Isʼhoq Koziruniyning ustozi. Xuroson, Iroq, Hijozga safar qilib, koʻp shayxlar suhbatidan bahramand boʻlgan. Qabri Abu Abdulloh Xafif Sheroziy maqbarasining ostonasida. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Aldamoq

Aldamoq (feʼl) – Alisher Navoiy “Muhokamat ul-lugʻatayn” asarida alohida taʼkidlagan yuzta feʼlning oʻn toʻrtinchisi. Yolgʻon gapirmoq maʼnosidagi bu feʼl qadimgi turkiy tildagi hiyla-nayrang, yolgʻon kabi maʼnolarni anglatgan. “a:l” otidan “-la” qoʻshimchasining “-da” shakli orqali yasalgan; keyinroq “a:” unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan. Aldamoq feʼli Navoiy asarlarida hiyla, makr, yolgʻon soʻzlamoq, laqillatmoq maʼnolarida keng qoʻllanilgan:Topakoʻr oni, chu topsang, har qayon ozim esa,

Boshigʻa evrul quyundek, dagʻi aldab qaytaru.

(“Favoyid ul-kibar”, 509-gʻazal)

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Ayniya

“Ayniya” – Shayx Ahmad Gʻazzoliyning Ayn ul-Quzzotga yozgan maktublari maj­muasi. Pand-u nasihatlar, Qurʼoni Karim oyatlari va hadislar maʼnosi, arabcha sheʼrlar mazmuni, shayxlarning soʻzlari, turli savollarga javoblar bayon etiladi. Alisher Navoiy ushbu asar nomini “Nasoyim ul-muhab­bat”da Ayn ul-Quzzot Hamadoniy bilan bogʻliq qismda tilga oladi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Akarca (Mustafakemalpaşa)

Akarca — Turkiyaning Bursa viloyati Mustafakemalpaşa tumaniga qarashli qishloq.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Aleks Fletcher (aktrisa)

Aleksandra Fletcher (1976-yil 8-iyulda tugʻilgan)  — ingliz aktrisasi, Bruksiddagi Jakki Dikson va Xollyoaksdagi Dayan Xatchinson rollari bilan tanilgan.

Karyera 
Fletcher 1990-yilda Bruksidga qo‘shildi va 2003-yilda serial tugaguniga qadar Jak Dikson rolini o‘ynadi  Bruksiddagi rolidan tashqari, u aktyorlik va taqdimot rollarida ham bir qator boshqa televizion chiqishlarni ham qilgan. Bularga " Doktorlar" va " MIT: Qotillikni tergov qilish guruhi " ning qismlari va " Bo'sh ayollar " chat-shousida rol taqdim etgan mehmon kiradi. 

Fletcher 2000-yillarning oxirida aktyorlikdan biroz vaqt ajratdi va fitnes o'qituvchisi sifatida o'qidi. U 2009-yilda malaka oshirdi va bir qancha joylarda dars berdi.  Fletcher Hollyoaksga 2010 yilning avgust oyida Diane O'Konnor sifatida qo'shildi.  U, shuningdek, 2010-yil 21-iyulda BBCning “Clebrity MasterChef ” pazandachilik dasturida  ishtirokchi sifatida ishtirok etdi.

Shaxsiy hayot 
Fletcher 2003 yilda aktyor Nil Devisga turmushga chiqdi; Devis avvalroq Bruksidda Fletcher obrazining ekrandagi yigiti Robbi Moffat rolida paydo bo‘lgan. Er-xotinning bir o'g'li va bir qizi bor.

Mukofotlar va nominatsiyalar

Ma'lumotnomalar 
15. Olimjonova Risolat { 22 December 2022}

Havolalar 

 

Yashayotgan insonlar
Angliyalik televideniye aktrisalari
1976-yilda tugʻilganlar