MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Qovurilgan kartoshka

Qovurilgan kartoshka — asosiy taomlar uchun garnit yoki alohida taom.

Tayyorlanishi 
Xom kartoshka tozalanib, kub yoki boʻlakcha shaklida (qaynatilgan kartoshka tilimga) kesiladi. Kesilgan xom kartoshka sovuq suvda yuviladi va uning yuzasidan ortiqcha kraxmali olib tashlanadi. Suvi sirqilishi uchun elak yoki filtrga tashlanadi (yuvmasa ham boʻladi). Keyin tuzlanadi va qizdirilgan yogʻ bilan tovada yoki pishirish varagʻi ustiga 5 sm dan oshirmasdan qatlam qilib qoʻyiladi (kartoshka va yogʻ taxminiy nisbati 11: 1). Kartoshka qovurilganda, ular vaqti-vaqti bilan aylantiriladi. Dasturxonga issiq holda tortiladi.

Yana qarang 

 Kartoshka fri

Manbalar

Havolalar 

 
 
Kartoshkali taomlar
Fisht

Fisht (adigey tilida Fysht - "oq bosh") - Bosh Kavkaz togʻ tizmasining gʻarbiy qismida joylashgan togʻ choʻqqisi, balandligi - 2867,7 metr.

Tavsifi 
Fisht Oshten va Pshexa-Su choʻqqilari bilan birgalikda Fisht-Oshten massivini hosil qiladi. Massiv choʻqqilari Kavkazdagi alp tipidagi birinchi (gʻarbdan sharqqa yoyilgan) choʻqqilar, ya'ni oʻrmonning yuqori chegarasidan ancha balandroq boʻlib, keng subalp va alp togʻ oʻtloqlariga ega. Bundan tashqari, Fisht Kavkazning eng gʻarbiy choʻqqisi boʻlib, uning yon bagʻirlarida muzliklar (Katta va Kichik Fishtinskiy muzliklari) va sezilarli toshli yoriqlar mavjud.

Strukturaviy jihatdan Fisht rif ohaktoshlari qatlamlaridan tashkil topgan blokli koʻtarilishdir. Kuchli ohaktosh qatlamlari koʻp va xilma-xil karst shakllarini (kraterlar, gʻorlar) rivojlanishiga hissa qoʻshadi. Togʻ yonbagʻrida mashhur boʻlganlardan biri bu <i>Uchar qush</i> gʻoridir. 1994-yildan beri Fishtda Rossiyadagi eng chuqur gʻorlardan biri boʻlgan <i>Oq Yulduzcha</i> gʻor tizimi oʻrganilmoqda.

1B qiyinchilik toifasidagi klassik toqqa chiqish yoʻli Katta Fisht muzligi boʻylab oʻtadi. 6A gacha qiyinchilik bilan toqqa chiqish yoʻllari ham mavjud.

Togʻ bir vaqtlar qadimgi Tetis okeanidagi orol boʻlgan deb ishoniladi, bu uning marjon tuzilishini tushuntiradi.

Pshexa daryosi Fisht yon bagʻirlaridan boshlanadi, Fisht va Oshten choʻqqilarida Belaya (Oq) daryosining manbai joylashgan, Pshexa daryosining quyi oqimida suv olib, Kuban daryosiga quyiladi. Shahe daryosi ham Fishtdan kelib chiqadi, lekin Qora dengizga quyiladi. Togʻning gʻarbiy devoridan balandligi taxminan 200 m boʻlgan Pshex sharsharasi oqadi.

Madaniyatda 
Sochidagi XXII qishki Olimpiya oʻyinlarining ochilishi paytida koʻrsatilgan "rus alifbosi" videosida togʻ haqida soʻz yuritilgan. Sochi shahridagi stadion togʻ nomi bilan atalgan.

Baxtsiz hodisalar 
1975 va 1986-yillarda Fishtda  bir guruh odamlar halok boʻlgan baxtsiz hodisalar yuz berdi. Shuningdek, 1981-yilda speleologlar togʻ yaqinida vafot etgan.

Havolalar 

Togʻlar
Togʻ tizmasi
Qovurilgan pitssa

Qovurilgan pitsa — tayyorlanishi bilan farq qiluvchi pitssa turlaridan biri. Odatdagidek pishirish oʻrniga, qovuriladi. Bu turdagi pitssa Italiya va Shotlandiyada juda mashhur, ammo ular ham qovurish usuliga koʻra farqlanadi.

Italiya 
Italiyada bu pitssa Neapoldan kelib chiqqan. U xamirdan tayyorlanib, pishloq, goʻsht va ayrim hollarda taʼbga koʻra koʻkatlar bilan toʻldirilagan taomni qovurish yoʻli orqali tayyorlanadi. Pitsani qovurish uni duxovkada pishirish imkonini beradi. Bunday amaliyot koʻcha doʻkonlarida qoʻllaniladi. Ularda texnik jihatdan pechkalarni oʻrnatish mumkin emas.

Shotlandiya 
Ushbu pitssa mamlakatning koʻplab doʻkonlarida sotiladi. U muzlatilgan yarim tayyor mahsulot yoki allaqachon pishirilgan holda sotiladi. Unga masalliq qoʻshiladi. Mahsulotning asosi qirsillagan holga kelguncha qovurilib soʻngra muzlatilgan nondir. Ushbu taomga qovurilgan yoki kartoshka pyuresi, tuz, sirka yoki jigarrang sous qoʻshilishi ham mumkin.

Taom „qarsildoq“ boʻlishi uchun yaxshilab va uzoq qovuriladi. Biroq, xamirning ayrim turlari unchalik yaxshi qovurilmaydi. Shotlandiyada pitssa asosan kartoshka fri bilan birga tortiladi.

Manbalar 

 Italiya oshxonasi
 Pizza
 Pies
 Tortillas
Ekvatorial Gvineyada davlat toʻntarilishi (1979)

1979 yilgi Ekvatorial Gvineyada davlat toʻntarilishi, 1979 yil 3 avgustda prezident Francisco Macías Nguéma Bijogo Ñegue Ndongning jiyani Teodoro Obiang Nguema Mbasogo uni qonli toʻntarish natijasida hokimiyatdan agʻdarganida sodir boʻldi. 18 avgust kuni Macías Nguema Kamerunga qochishga urinayotganda qoʻlga olinmaguncha, prezidentga sodiqlar va isyonchilar oʻrtasida janglar davom etdi. U amakisini Bubi xalqini genotsid qilgani va boshqa jinoyatlar uchun oʻlimga hukm qildi. Macías Nguema 1979 yil 29 sentyabrda otib oʻldirilgan. Oʻshandan beri Teodoro prezident boʻlib qolmoqda.

Toʻntarish 
1979 yilning yozida Macías oʻz oilasining bir nechta aʼzolarini oʻldirishni buyurdi. Bu Obiang va Macíasning boshqa bir qancha yaqin atrofidagilari Macías endi oqilona harakat qilmayotganidan qoʻrqishlariga olib keldi. Obiang Macíasning jiyani, shuningdek, qurbonlardan birining ukasi edi.

Obiang mudofaa vaziri o‘rinbosari bo‘lib ishlagan ham, 1979-yil 3-avgustda amakisini lavozimidan toʻntargan. To‘ntarishni milliy armiya va Macíasning kubalik saroy qo‘riqchilari qo‘llab-quvvatlagan. Bir qancha xorijiy elchixonalar, jumladan, Ispaniya va AQSh elchixonalari bu fitnadan oldindan xabardor bo‘lib, uni amalga oshirish uchun moliyaviy gumanitar yordam ko‘rsatishgan. U agʻdarilganidan soʻng, Macías shaxsiy qoʻriqchisi bilan birga oʻzining tugʻilgan qishlogʻi Nzeng Ayongga qochib ketdi va harbiy sodiqlar tomonidan qoʻriqlanadigan mustahkam bunkerga joylashdi. Obiang va Macías kuchlari oʻrtasidagi toʻqnashuv 400 kishining oʻlimiga olib keldi. Mojaro Macíasning shaxsiy xazinasini yoqib yuborib, Kamerun bilan chegaraga qochib ketishi bilan yakunlandi. 18 avgustda flot qoʻmondoni Florensio Mey boshchiligidagi kuchlar Macíasni qoʻlga olishdi va 29 sentyabrda u va uning olti ittifoqchisi qatl etildi. Obiang toʻntarishdan keyin Ekvatorial Gvineya prezidenti boʻlib qolmoqda.

Manbalar
Jal

Jal — qozoqlar va qirgʻizlarda, ot goʻshtidan ajratib olingan yogʻi. Ot tana goʻshtidan yogʻi ajratib olinayotganda boʻynidan ozgina (10 foizgacha) goʻsht kesib olinadi. Tashqi koʻrinishi, tuzilishi va taʼmi yelinga oʻxshaydi. Ot tana goʻshtining mazali qismi hisoblanadi. U dudlangan-qaynatilgan, odatda sovuq holda ishlatiladi.Jal koʻpincha otning mazali va lahm qismi hisoblangan jaya bilan birga dasturxonga tortiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Jal // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). — Almati: Qazaq ensiklopediyasi, 2005. — T. II. — ISBN 9965-9746-3-2. (CC BY-SA 3.0)

Pri napisanii etoy stati ispolzovalsya material iz izdaniya „Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya“ (1998—2007), predostavlennogo redaksiey „Qazaq ensiklopediyasi“ po litsenzii Creative Commons BY-SA 3.0 Unported.
 qozoq oshxonasi
qirg'iz oshxonasi
 hayvon yog'lari
 hayvon yog'i
 Konina
alifbo tartibida taomlar
Mira prospektidagi, 25-uy

Mira prospektidagi, 25-uy — Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi arxitektura, shaharsozlik va tarix yodgorligi. Rossiyaning madaniy merosining aniqlangan obʻekti va Shimoliy Osetiyaning madaniy merosi. U shaharning tarixiy qismida, Mira prospekti, 25 va Stanislavskiy koʻchasi, 16 burchaklarida joylashgan. Bu binoda, Shimoliy Osetiya tarixidagi, birinchi televizion markaz joylashgan.

Toʻrt qavatli gʻishtli „G“ shaklidagi bino 1937-yilda qurilgan. Binoning koʻp qismi Stanislavskiy koʻchasiga qaraydi. Sovet davrida Lenin maydonining tomida balandligi 1,3 metr boʻlgan "Yashasin qahramon ishchilar sinfi" shiori bor edi.

Ushbu binoda 1957-yilda joʻshqin radiohavaskorlar, Orjonikidze kon-metallurgiya kolleji laboranti M. Vlasov va shahar radio markazining texnik xodimi P. Maninin Shimoliy Osetiyada birinchi havaskor televidenie markazini yaratdilar. Birinchi telekoʻrsatuvlar oʻsha yilning noyabr bayramlari oldidan chiqdi. Havaskor televizion markaz 1962-yilgacha, Osetiya tepaligidagi ishlay boshlagunga qadar faoliyat yuritdi.

 ArxitekturaEslatmalar

Binoning burchagi yumaloq. Tomida, perimetr atrofiga gʻisht panjarasi oʻrnatilgan. Fasadning tekisligi chiqadigan qismlarga boʻlinadi. 2-4-qavatlardagi binoning jabhasida metall panjarali balkonlar mavjud.

Manbalar 

Vladikavkazning Diqqatga Sazovor Joylari
 1937-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
Mira prospektidagi, 17-uy

Mira prospektidagi, 17-uy — Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy yodgorlikdir. Rossiyaning madaniy merosining aniqlangan obʻekti va Shimoliy Osetiyaning madaniy merosi. U shaharning tarixiy markazida, Mira prospektidagi, 17-uyda joylashgan.

Ushbu binodagi dorixona 1895-yildan bizning davrimizga qadar toʻxtovsiz faoliyat yuritib kelgan.

250 kvadrat metr maydonga ega ikki qavatli bino. 1890-yillarning boshlarida qurilgan. 1895-yilda binoda Dugovskiy va Shvartsning bepul dorixonasi ochildi. 1904-yilda Aleksandr Karlovich Knapp dorixonani sotib oldi. Dorixonada laboratoriya, koktorium (infuziya va qaynatmalar tayyorlanadigan xona), maydalash xonasi va dori-darmonlar uchun shisha idishlarni saqlash joyi mavjud edi. 1918-yilda dorixona milliylashtirildi va 1934-yilda unga 3-son, keyinroq — 144-son berildi. 1937-yilda 3-sonli dorixonaga qaytarildi. Oʻshandan beri dorixona bizning davrimizga qadar, shu nom bilan faoliyat yuritib kelmoqda.

Ushbu binoda 1904-1907-yillarda Vladikavkaz sotsial-demokratik tashkilotining yashirin yigʻilishlari boʻlib oʻtdi.

1916-yilda uyni Aleksandrovskiy prospekti oxiridagi binolardan birida oʻz fotostudiyasiga ega boʻlgan mashhur shahar fotografi Grigoriy Grigoryevich Kviton sotib oldi. Uyning birinchi qavatida dorixona oʻz faoliyatini davom ettirdi. Ikkinchi qavatda G.ning fotostudiyasi joylashgan edi. G. G. Kviton va uning kvartirasi. Ikkinchi qavatdagi fotostudiya ham, sovet davrida ishlagan.

Manbalar

Manbalar 

 Kireev F. S., Mira prospekti — Aleksandrovskiy prospekti / Vladikavkaz, Vladikavkaz, Respekt koʻchalari boʻylab, 2014-yil, 140-156-bet, ISBN 978-5-906066-18-4.
Vladikavkazning Diqqatga Sazovor Joylari
M. A. Loskutova uyi

M. A. Loskutova uyi — Moskvadagi tarixiy bino, XVIII asr oxirida qurilgan. Alekseevskaya koʻchasidagi tarixiy binoning bir qismi sifatida aniqlangan madaniy meros obʻekti. Aleksandr Soljenitsin koʻchasida, 18-uyda joylashgan.

Tarix 
Uyning markaziy qismi 1796-yilda savdogar M.A.Loskutov tomonidan qurilgan. Uy oʻz ixtiyorida boʻlgan bir nechta mulklardan tashkil topgan mulkning tubida joylashgan edi. Bu vaqtga kelib, koʻcha chizigʻi boʻylab mulkda turli binolar allaqachon mavjud edi. Asl dizayn keyinchalik qoʻshilgan G shaklidagi protrusionni oʻz ichiga olmagan (ehtimol qurilish paytida). Bu peshtoqda hovliga oʻtish joyi bor edi (hozir yotqizilgan, uning oʻrniga kirish joyi tashkil etilgan). Kelajakda uy egalari bir necha bor oʻzgardi. 1836-yilda sharqiy tomondan davlat maktabining devori boʻylab bino qoʻshildi. Uyning janubiy tomonidagi kengaytmalar XIX asrning ikkinchi yarmida qilingan. Qayta tiklash jarayonida asl arxitektura qisman tiklangan.

Arxitektura 
Uy erta klassitsizm uslubida bezatilgan. Gʻishtdan yasalgan boʻshliqlar va panellar bilan bezatilgan gʻarbiy jabha, yaxshiroq saqlanib qolgan. Asosiy fasadning tepasida, figurali chodir joylashgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
Aleksandr Soljenitsin ko'chasidagi bino va inshootlar
Karbonad

Karbonad (: „koʻmir ustida qovurilgan goʻsht“) — choʻchqaning orqa-bel qismining (odatda bel) qovurilgan yoki pishirilgan goʻshti.

Tayyorlanishi 
Zamonaviy goʻshtni qayta ishlash amaliyotida yopiq idishlarda bugʻda pishirilib, soʻngra toblanib tayyorlanadi. Quruq quritilgan va xom dudlangan karbonad ham bor. Karbonadning arzon turlari, goʻshtdan tashqari, soya oqsilini ham oʻz ichiga oladi va hajmni oshirish uchun oddiy suv singdiriladi. Zamonaviy goʻshtni qayta ishlash yoʻli bilan olingan karbonad, goʻsht delikateslarining kichik guruhiga kiradi.

Belgiya va fransuz oshxonalarida „Flamand karbonadi“ nomdagi taom ham mavjud (u Valloniyada va butun Yevropada shunday ataladi, flamandlarning oʻzlari buni oddiygina „karbonado“ deb atashadi). Bu pivo sousida pishirilgan choʻchqa goʻshti boʻlaklaridan iborat.

Karbonad va karbonat 
„Karbonat“ soʻzining „karbonad“ maʼnosida notoʻgʻri ishlatilish (masalan, qoʻshiqning lirik qahramoni V. S. Visotskiy: „Biz karbonatdagi choʻchqa goʻshtini yaxshi koʻramiz“).

Yana qarang 

 Bouzhenina

Manbalar

Adabiyotlar 

 Karbonad // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1957. — T. III. — Stb. 370
 Karbonad // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 118. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
 Poxlyobkin V. V. Karbonad // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 152. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
Go‘shtli taomlar
Kalashnikova uyi

Kalashnikova uyi (shuningdek, "Shimoliy mehmonxona") — Pushkindagi tarixiy bino. 1881-yilda qurilgan. Aniqlangan madaniy meros obʻekti (qoʻshimcha bino bilan birga). Malaya koʻchasida, 29/11 uy, Orangerey koʻchasi bilan burchakda joylashgan.

Tarix 
Joyning rivojlanishi haqidagi birinchi maʼlumotlar 1820-yillarga toʻgʻri keladi, unda ikkita yogʻoch bino, koʻchalarning burchagida kattaroq bino boʻlgan. Keyinchalik bu joyni savdogarning bevasi Yekaterina Fedorovna Kalashnikova sotib oldi va u koʻchalar burchagida mehmonxona joylashtirish uchun yangi uy qurishni buyurdi. Qurilishga arxitektor A.P.Goman rahbarlik qilgan. Mehmonxona „Shimoliy“ deb nomlangan. 1884-yilda hovlida, qoʻshni uyga yaqin joyda, meʼmor P.P. Deineka ikki qavatli G shaklidagi toshdan yasalgan bino qurdi (hozirgi manzil: Malaya koʻchasi, 31/9). Keyinchalik ikkala binoni ham Pushkin pochta boʻlimi egallagan, u hozirgacha oʻsha yerda joylashgan. E.F.Kalashnikova Malaya koʻchasida yana ikkita uyga egalik qilgan (39 va 56-uylar), ular XXI asr boshida buzib tashlangan, keyin esa qayta tiklangan: 39-uy tashqi koʻrinishiga oʻxshash va 56-uy (mehmonxona) — toʻliq yangi tashqi koʻrinishga ega.

Arxitektura 
Asosiy uy biroz qiyalikda qurilganligi sababli, koʻchaning burchagidan yarim podval qurilgan. Uy klassitsizm uslubida bezatilgan, uchburchak pedimentga ega, uning ostida modulli korniş va gulchambar koʻrinishidagi shlyapa naqshli friz mavjud. Birinchi qavatda lenta rustikasiyasi mavjud. Deraza teshiklari asosiy toshlar va sandriklar bilan bezatilgan. Ulugʻ Vatan urushidan keyin, binoni qayta taʼmirlash paytida binoning yuqori qismining dizayni, jiddiy oʻzgartirildi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 
 
Pushkin shahrining binolari va inshootlari
Latif Yaushevning uyi

Latif Yaushevning uyi — Chelyabinsk viloyati, Troitsk shahridagi meʼmoriy yodgorlik. Rossiyaning madaniy merosining aniqlangan obʻekti.

Tarix 
80-yillarda qurilgan. XIX asr birinchi gildiya savdogar Abdulvali Yaushevning uchinchi xotini Ashraf uchun.

1906-yilda Abdulvali Yaushev vafotidan keyin uy oʻgʻliga oʻtgan, u keyinchalik uyni amakivachchasi Latif Yaushevga sotib yuborgan.

1910-1912-yillarda Latif Yaushevning onasi Gʻayniya Yausheva yaqin binoda „Dorulmugallimat“ ayollar pedagogika bilim yurtini ochdi.

Oktabr inqilobidan keyin, Latif Yaushev va uning oilasi Xitoyga hijrat qilishdi, uy esa Sovet hukumati tomonidan milliylashtirildi.

Sovet davrida, bu binoda tugʻruqxona, onkologiya dispanseri va tez tibbiy yordam stansiyasi joylashgan edi. 1976-yil 27-mayda, shahar ijroiya qoʻmitasining 126-sonli qarori bilan uy, tarix va madaniyat yodgorliklari roʻyxatiga kiritilgan.

2008-yildan beri, bino Chelyabinsk davlat universitetining, Troitsk filialining 4-binosi hisoblanadi.

Yana qarang 

 aka-uka Yaushevlar

Manbalar 

Chelyabinsk davlat universiteti
Trinity binolari va inshootlari
Janevy
Jemchujnikovning uyi, Chelyabinskda

A. A. Jemchujnikovning uyi — Chelyabinsk shahrining markaziy tumanidagi Karl Marks va Pushkin koʻchalari chorrahasida joylashgan isteʼfodagi leytenant Apollon Appolonovich Jemchujnikovning uyi. Ikki qavatli uy italyan saroyi uslubida qurilgan boʻlib, shahardagi bunday meʼmoriy dizayndagi birinchi bino. 1900-yildan beri uy merosxoʻr faxriy fuqaro M. I. Morozovning mulkiga aylandi. 1913-yildan beri Chelyabinsk savdo maktabi binoga koʻchib oʻtdi. Sovet davrida bu binoda davlat banki joylashgan edi. 1994-yilda Chelyabinskning tarixiy-arxitektura rejasi asosida Jemchujnikov uyi (sobiq savdo maktabi) Chelyabinsk viloyatining aniqlangan madaniy merosi obʻektlari roʻyxatiga kiritilgan. Bino hozirda xususiy tashkilot tomonidan band.

Manbalar

Havolalar 

 „Chelyabinsk viloyati madaniy merosini muhofaza qilish davlat ilmiy-ishlab chiqarish markazi“.  Italiya palazzo tipidagi ikki qavatli uy (sobiq savdo maktabi). 
 „Chelyabinsk viloyati madaniy merosini muhofaza qilish davlat ilmiy-ishlab chiqarish markazi“.  Savdo maktabi.

Adabiyotlar 

 Inqilobdan oldingi Chelyabinskdagi Xudo VS maktabi dunyosi. 1-jild: Qisqacha tarixiy tavsif. Chelyabinsk: 2006-yil.
Chelyabinsk Uylari / Zhemchujnikova
Gatuevlar uyi

Gatuevlar uyi — Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi arxitektura va tarix yodgorligi. Rossiyaning madaniy merosining aniqlangan obʻekti va Shimoliy Osetiyaning madaniy merosi Tsagolov koʻchasi, 32-uyda joylashgan.

Tarix 
Uy Tarskaya koʻchasida 1894-yil boshida osetin oʻqituvchisi, ruhoniy va osetin cherkovining boʻlajak katta ruhoniysi Aleksiy Gatuev tomonidan Xristianovskoye qishlogʻidan Vladikavkazga koʻchib kelganidan keyin qurilgan. Aleksiy Gatuev 1909-yil vafotigacha oilasi bilan shu uyda yashagan.

Bu yerda, Aleksiy Gatuev osetin yozuvchisi va jamoat arbobi Dzaxo Gatuev (1892-1912-yillar) va Shimoliy Osetiya sovet geologi va madaniyat arbobi Sergey Alekseevich Gatuevning oʻgʻillari yashagan.

XIX asr oxiri — XX asr boshlarida, uyga xuddi shu koʻchada 42-uyda yashovchi osetin shoiri Kosta Levanovich tashrif buyurdi.

1917-yil dekabr oyida aksilinqilobiy qoʻzgʻolon paytida bolsheviklar faoli Sergey Kirov bu uyda yashiringan.

Uyda yashovchilar 
Gatuevlar oilasi:

 Gatuev, Aleksiy Georgievich (1846-1909) — protexiy (1894-yildan), Bibi Maryamning tugʻilgan cherkovi (Vladikavkaz).
 Gatuev, Dzaxo Alekseevich (1892-1938) — osetin yozuvchisi va jamoat arbobi.
 Gatuev, Sergey Alekseevich (1881-1950) — sovet geologi.

Manbalar 

Vladikavkazning Diqqatga Sazovor Joylari
Belozerov uyi

Belozerov uyi — Pushkindagi tarixiy bino. 1890-yillarda qurilgan. Aniqlangan madaniy meros obyekti. Konyushennaya koʻchasida, 33/35 uy, Magazeynaya koʻchasi bilan burchakda joylashgan.

Tarix 
1810-yillardan beri uy hozir joylashgan joyda bir qavatli yogʻoch uylar bor edi. Joyning egasi boʻlgan savdogar A. S. Belozerov 1885-yilda meʼmor A. Gomanga ikki qavatli uyning loyihasini buyurdi, lekin loyiha amalga oshirilmadi. Hozirgi uch qavatli binoning meʼmori nomaʼlum, ehtimol S. A. Daninining ishi. Uy 1890-yillarda qurilgan, (oʻsha paytda savdogar M.F. Belozerovaning kelini joyga egalik qilgan), 1899-yilda (boshqa manbalarga koʻra — 1897-yilda) 1917-yilgacha mavjud boʻlgan ikki sinfli ayollar cherkov maktabini joylashtirish uchun ijaraga olingan. Uyda erkaklar uchun bir sinfli boshlangʻich maktab ham bor edi. Ulugʻ Vatan urushidan keyin uy turar-joyga aylandi. 2003-2004-yillarda uy shiftini toʻliq almashtirish va 45-sonli bolalar musiqa maktabini joylashtirish uchun qayta qurish bilan rekonstruksiya qilindi.

Arxitektura 
Belozerovning uyi gʻishtli, uch qavatli, rejada G-shaklida. Devorlari gipslangan, birinchi qavat rustiklangan, podval ohaktosh bilan qoplangan. Old jabha (Konyushennaya koʻchasi boʻylab) olti oʻq kengligida va ikkita yon risalitga ega. Uyning burchagi ikkinchi qavat darajasidagi dafna oynasi va gable qoplamasi bilan tugallangan. Konyushennaya koʻchasi tomonidan uyga tosh poydevor ustidagi tarixiy soxta panjara tutashgan. Eski fotosuratlarda koʻrinadigan chodir saqlanmagan.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 
 
Pushkin shahrining binolari va inshootlari
Arxitektor Shmidtning uyi

Arxitektor Pavel Shmidtning uyi — Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi, meʼmoriy yodgorlikdir. Rossiyaning madaniy merosining aniqlangan obʻekti. U shaharning tarixiy markazida, Iristonskiy tumanida, Maksim Gorkiy koʻchasi, 30-uyda joylashgan.

Modern uslubidagi gʻishtli ikki qavatli bino 1907-yilda mintaqaviy arxitektor Pavel Pavlovich Shmidtning loyihasiga koʻra qurilgan.

Uy rejasi murakkab relefda yaratilgan. Arxitektor uyda toʻliq yashash xonalarini yaratib, relyef bilan mavjud vaziyatdan unumli foydalangan. Binoning jabhasi ikki rangli dizayn bilan ajralib turadi: devorlarni yotqizishda oq va qizil gʻishtlardan foydalanilgan. Fasadning barcha chiqadigan qismlari oq gʻisht bilan qoplangan, fasadning kirgan qismi asosiy tekisligi qizil gʻisht bilan qoplangan. Binoning jabhasida oʻsha paytda keng tarqalgan boʻlib, kengligi taxminan ½ gʻishtli doiralar va tor vertikal chiziqlarning relyefli gʻisht birikmalari ishlatilgan. Plintus va deraza tokchalari tabiiy oq toshdan. Modern uslubida podvalning ikkita panjarasi qilingan.

Bino muallifi Sankt-Peterburgdagi arxitektura-sanitariya fakultetlarini tamomlagan, bu uning bilimlarini binoni loyihalashda qoʻllash imkonini berdi. Asl meʼmoriy yechimlardan tashqari, u oʻz uyida muhandislik texnikasini qoʻllagan. Xususan, uyda suv minorasi vazifasini oʻtaydigan muhandislik inshooti oʻrnatildi, uning yordamida suv binoning chodir boʻshligʻida joylashgan beton hovuzga toʻplandi.

Shmidtning saroyi Pavlovskiy koʻchasidagi advokat Byome saroyining qurilishi uchun namuna boʻldi.

1934-yilgacha uyda meʼmor P.P.Shmidtning oʻzi yashagan. 1937-yildan 1977-yilgacha bu yerda SSSR xalq artisti Vladimir Vasilyevich Txapsaev yashagan. 1994-yil yanvar oyidan beri binoda Txapsaev nomidagi Teatr sanʼati muzeyi va V. Txapsaeva nomidagi uy-muzeyi joylashgan.

Manbalar

Manbalar 

 Tsallagov S.F., Vladikavkaz — toshdagi xronika, Kitob-fotoalbom, Vladikavkaz, Vesta dizayn studiyasi, 2008. — 136 bet, rasmlar. 320
 Torchinov V. A., Vladikavkaz., Qisqacha tarixiy maʼlumotnoma, Vladikavkaz, Shimoliy Osetiya ilmiy markazi, 1999-yil, 149-bet, ISBN 5-93000-005-0
 Kireev F. S., Gorkiy — Evdokimovskaya / Vladikavkaz, Vladikavkaz koʻchalari orqali, Hurmat, 2014-yil, 35-46-betlar, ISBN 978-5-906066-18-4.

Havolalar 

 Vladikavkaz saroylari
 Vladikavkaz. Saroy P. P. Shmidt. Teatr muzeyi
Vladikavkazning Diqqatga Sazovor Joylari
 1907-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
Shimoliy Osetiyada 1907-yil
Lioncha kartoshka

Lioncha kartoshka () — sariyogʻ yoki boshqa yogʻda mayda toʻgʻralgan piyoz va petrushka qoʻshib qovurilgan fransuz taomi. U oʻz nomini Fransiyaning Lion shahri nomidan olgan.

„Lioncha kartoshka“ nomi kamida 1806-yildan beri „Le Cuisinier impérial“ pazandalik entsiklopediyasida Andre Viard tomonidan qayd etilgan. Amerikalik yozuvchi, oʻqituvchi va oshpazlik mutaxassisi Fanni Farmer oʻzining „Boston pazandachilik maktabi oshxona kitobi“ (1896) klassik toʻplamiga Lioncha kartoshkaning ikkita retseptini kiritgan. Yillar davomida taomning rangi va taʼmini yaxshilash uchun karamelizatsiya kabi usullardan foydalangan holda yangi oʻzgarishlar qoʻshilgan.

Kartoshkani yakuniy pishirishdan oldin xom holida biroz qovurib olish yoki yarim pishganicha qaynatib olish mumkin. „Lioncha kartoshka“ tayyorlanishi tugʻralgan piyoz koʻrinishidagi garnir borligi bilan tavsiflanadi.

Manbalar 

 fransuz oshxonasi
 Lion Madaniyati
Kartoshkali taomlar