Elektron ommaviy axborot vositalari

Elektron ommaviy axborot vositalari – bu tarkibga kirish uchun elektron yoki elektromexanik vositalardan foydalanadigan ommaviy axborot vositalari. Bu bugungi kunda koʻpincha, raqamli shaklda yaratilgan statik ommaviy axborot vositalaridan (asosan, bosma ommaviy axborot vositalaridan) farqli oʻlaroq, bosma shaklda oxirgi foydalanuvchi tomonidan elektronikaga kirishni talab qilmaydi. Keng ommaga tanish boʻlgan asosiy elektron ommaviy axborot vositalari video yozuvlar, audio yozuvlar, multimedia taqdimotlari, slayd taqdimotlari, CD-ROM va onlayn kontent kabilardir. Koʻpgina yangi ommaviy axborot vositalari raqamli media shaklida boʻlishi mumkin. Biroq, elektron ommaviy axborot vositalari analog elektronika maʼlumotlari yoki raqamli elektron maʼlumotlar formatida boʻlishi mumkin.

Bu atama odatda, saqlash muhitida yozilgan kontent bilan bogʻliq boʻlsa-da, jonli efir va onlayn tarmoq uchun yozuvlar talab qilinmaydi.

Elektron aloqa jarayonida foydalaniladigan har qanday uskuna (masalan, televizor, radio, telefon, oʻyin konsoli, qoʻl qurilmasi) ham elektron vosita sifatida koʻrib chiqilishi mumkin.

Rivojlanish tarixi

Yuqish 
18-asr oxirida telegrafdan boshlab, aloqa vositalari sifatida sim va uzatish liniyalari paydo boʻldi. Samuel Morse 1832-yilda telegrafni ixtiro qildi va elektr signallarini uzoq masofalarga uzatish uchun simlarni kiritdi. 1844-yilda AQShda birinchi muvaffaqiyatli telegraf liniyasi oʻrnatildi va 1850-yillarda Shimoliy Amerika va Yevropani bogʻlaydigan Atlantika boʻylab telegraf kabellari yotqizildi. Shu bilan birga, telegraf asosiy oqimga aylandi, tasvirlarni sim orqali uzatish zarurati paydo boʻldi. Tijoriy jihatdan muvaffaqiyatli boʻlgan birinchi faks mashinasi 1861-yilda Elisha Grey tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, bosma tasvirlarni sim orqali uzatish imkonini beradi.

Telefon elektron aloqada yana bir yutuq boʻlib, odamlarga yozma xabarlar emas, balki ovozli muloqot qilish imkonini berdi. Aleksandr Grem Bell 1876-yilda birinchi muvaffaqiyatli telefon uzatishni yaratdi va 1890-yillarga kelib butun dunyo boʻylab telefon liniyalari yotqizildi. Ushbu muhim yutuqlarning barchasi aloqa uchun uzatish liniyalariga tayanganligi sababli, 1880-yilda koaksiyal kabelni patentlagan ingliz muhandisi Oliver Xevisayd tomonidan kichik yaxshilanish amalga oshirildi Koaksiyal kabel kattaroq tarmoqli kengligi va uzoqroq uzatish masofalarini taʼminladi.

Soʻnggi yetmish yil ichida optik tolali aloqa, simsiz uzatish, sunʼiy yoʻldosh orqali uzatish, erkin kosmik optika va internetni joriy etish orqali uzatish rejimida sezilarli yaxshilanishlar amalga oshirildi. Optik tolalar birinchi marta 1950-yillarda ishlab chiqilgan, ammo 1970-yillarda tijorat maqsadlarida foydalanish mumkin boʻlgan. Boshqa tomondan, simsiz aloqa uzatish rejimini sezilarli darajada yaxshiladi, simlarni yoʻq qildi va elektromagnit toʻlqinlarni kiritdi. Guglielmo Markoni 1897-yilda radio uzatishni ixtiro qildi va 1900-yillarga kelib radio uzatish yangiliklar, koʻngilochar va harbiy aloqaning asosiy manbasiga aylandi. Sunʼiy yoʻldosh aloqasi maʼlumotlarni iloji boricha uzoqroq masofalarga uzatish imkonini berdi. Qoʻshma Shtatlar 1958-yilda Explorer 1 ni ishga tushirganida sunʼiy yoʻldosh aloqasiga kashshof boʻlgan.

Koʻrsatish va chiqish 
Displey va chiqish texnologiyasi tarixi uzoq va qiziqarli boʻlib, 19-asrning boshlarida kichik elektr toklarini aniqlash va oʻlchash uchun ishlatilgan galvanometrning rivojlanishi bilan boshlangan. 1844-yilda elektromagnit yordamida elektr signallarining telegraf liniyasi orqali uzatilishiga mos keladigan chertish tovushini ishlab chiqaruvchi telegraf ovoz chiqaruvchisi ishlab chiqildi. Undan keyin elektr signallarini tovushga aylantirish uchun diafragma ishlatadigan telefon qabul qiluvchisi keldi. 1800-yillarning oxiri va 1900-yillarning boshlarida sunʼiy yorugʻlikning birinchi shakllari, jumladan, qizil yorugʻlik va neon ishlab chiqildi. Ular turli xil ilovalarda, jumladan displeylar va belgilar uchun yoritishda ishlatilgan.

1910-yilda matnli xabarlarni sim orqali uzatish imkonini beruvchi teleprinter ixtiro qilindi. Undan keyin Uilyam Kruks katod-nurli trubkani ishlab chiqdi, ammo u 1920-yillarda keng tarqaldi. Radio va televidenie tyuneri ham 20-asrning boshlarida ishlab chiqilgan boʻlib, odamlarga signallarni qabul qilishva sozlash imkonini beradi. Dinamik va minigarnituralar 1800-yillarning oxiri va 1900-yillarning boshlarida ixtiro qilingan va radio, fonograf va keyinchalik elektron qurilmalardan audio signallarni tinglash uchun ishlatilgan.

Elektr signallarini qayta ishlash 
Elektr signallarini qayta ishlash tarixi elektron aloqa texnologiyasining rivojlanishi bilan chambarchas bog'liq bo'lib, 18-asrning o'rtalarida elektr zaryadlarini ushlab turish va saqlash imkonini beruvchi kondansatör ixtirosi bilan boshlanadi. 1830-yillarda elektr signallari yordamida uzoq masofalarga ma'lumot uzatish imkonini beruvchi Morze kodi kabi analog kodlash usullari ishlab chiqildi. Elektron modulyatsiya 1832-1927-yillarda ishlab chiqilgan va telekommunikatsiyalar tarixida hal qiluvchi ahamiyatga ega bo'lgan.

Bir kanal orqali bir nechta signallarni uzatish imkonini beruvchi elektron multiplekslash birinchi marta 1853-yilda vaqtga bo'linish multipleksatsiyasi deb nomlangan texnikadan foydalangan holda ishlab chiqilgan. Raqamlash yoki analog signallarni raqamli shaklga aylantirish birinchi marta 1903-yilda telefon aloqasi uchun impuls-kod modulyatsiyasi ixtirosi bilan ishlab chiqilgan. Elektron kanallar orqali axborotni xavfsiz uzatish imkonini beruvchi elektron shifrlash 1935-1945-yillarda ishlab chiqilgan va Ikkinchi Jahon urushi davrida elektron aloqani rivojlantirishda hal qiluvchi rol o'ynagan. Onlayn marshrutlash yoki elektron signallarni ma'lum manzillarga yo'naltirish qobiliyati birinchi marta 1969-yilda zamonaviy internetning kashshofi bo'lgan ARPANET yaratilishi bilan ishlab chiqilgan. Elektron dasturlash yoki jarayonlarni boshqarish va avtomatlashtirish uchun elektron signallardan foydalanish qobiliyati 1940-yillardan boshlab ishlab chiqilgan va elektr signallarini qayta ishlashda tadqiqot va ishlanmalarning muhim yo'nalishi bo'lib qolmoqda.

 

.

Manbalar 

Media