Rossiya Premyer-ligasi

Rossiya Premer-ligasi (RPL; ; RPL), shuningdek, Rossiya Premer-ligasi sifatida ham yozilgan, Rossiyadagi oliy divizion professional futbol ligasi. U 2001-yil oxirida Rossiya futbol premer-ligasi (RFPL;  sifatida tashkil etilgan; RFPL) va 2018-yilda hozirgi nomi bilan rebrending qilindi. 1992-yildan 2001-yilgacha Rossiya futbol ligasi tizimining eng yuqori darajasi futbol boʻyicha Rossiya chempionati ( edi, Chempionat Rossii po Futbolu).

Musobaqada 16 ta jamoa ishtirok etadi. 2021/22-yilgi mavsumdan boshlab ligada chempionlar ligasi gʻoliblari va ikkinchi oʻrin egalari uchun ikkita Chempionlar ligasi saralash oʻrinlari mavjud edi va UEFA Konferentsiya ligasida ikkita oʻrin uchinchi va toʻrtinchi oʻrinlarni egallagan jamoalarga ajratildi. Biroq, bularning barchasi Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi va milliy terma jamoaning xalqaro musobaqalardagi ishtiroki tufayli toʻxtatilgan. Mavsum yakunida oxirgi ikki jamoa Rossiya Birinchi ligasiga tushib ketadi, 13 va 14-o‘rinlarni egallagan jamoalar esa mos ravishda Milliy liganing 4 va 3-jamoalari bilan ikki o‘yindan iborat pley-offda kuch sinashadi.

Rossiya Premer-ligasi tarix va rekordlarni oʻz ichiga olgan holda Top divizionda muvaffaqiyat qozondi. Yuqori divizionni Rossiya Professional Futbol Ligasi boshqardi. 2022-yil iyul oyidan boshlab liga hozirda Mir Rossiya Premer-ligasi deb ataladi (), shuningdek, Mir Rossiya Premer-ligasi (Mir toʻlov tizimidan keyin), homiylik sabablarga koʻra yozilgan.

2002-yilda Rossiya Premer-ligasi joriy etilganidan buyon "Zenit" (8 marta), Moskvaning SSKA (6 marta), Moskvaning „Lokomotiv“ (3 marta), Qozonning „Rubin“ (2 marta) va Moskvaning "Spartak " (1 marta) klublari chempionlikni qo‘lga kiritgan. . Sankt-Peterburgning „Zenit“ klubi 2018-yildan 2021-yilgacha ketma-ket gʻalaba qozongan amaldagi chempion hisoblanadi.

Tarix 
Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng, 1992-yildan boshlab har bir sobiq Sovet respublikasi mustaqil milliy chempionat tashkil etdi. Rossiyada 1991-yilda Sovet Oliy Ligasida oʻynagan Rossiyaning olti jamoasi (CSKA Moskva, Spartak Moskva, Torpedo Moskva, Dinamo Moskva, Spartak Vladikavkaz va Lokomotiv Moskva) quyi divizionlardan 14 ta jamoa bilan toʻldirilib, 20 tadan iborat boʻldi. Rossiya oliy divizioni jamoasi. Yuqori divizion umumiy oʻyinlar sonini kamaytirish uchun ikki guruhga boʻlingan. Yuqori diviziondagi jamoalar soni 1993-yilda 18 taga, 1994-yilda esa 16 taga qisqardi. Oʻshandan beri Rossiya Oliy divizioni (va 2002 yildan beri Premer-liga) 16 ta jamoadan iborat boʻldi, 1996 va 1997-yillarda yana ikkita jamoaga ega boʻlish boʻyicha qisqa muddatli tajriba bundan mustasno. 

Moskvaning „Spartak“ jamoasi dastlabki o‘nta chempionlik unvonining to‘qqiztasida g‘alaba qozondi. Spartak-Alaniya Vladikavkaz 1995-yilda oliy divizion chempionligini qoʻlga kiritib, „Spartak“ning ustunligini buzishga muvaffaq boʻlgan yagona jamoa edi. Moskvaning „Lokomotiv“ jamoasi uch marta, SSKA esa olti marta chempionlikni qo‘lga kiritgan.  2007-yilda Sankt-Peterburgning „Zenit“ jamoasi Rossiya professional futboli tarixida birinchi marta chempionlikni qoʻlga kiritdi; Ular 1984-yilda ham sovet chempionligini qoʻlga kiritgan edilar. 2008-yil Rossiya oliy ligasida mutlaqo yangi boʻlgan „Rubin Qozon“ klubining yuksalishiga olib keldi, chunki u hech qachon Sovet Oliy Ligasida qatnashmagan. 

2018-19-yilgi mavsumga tayyorgarlik koʻrish jarayonida yangi logotip taqdim etilgan rebrending oʻtkazishga qaror qilindi.

Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi natijasida Rossiyaning barcha klublari va terma jamoalari Yevropa musobaqalaridan cheksiz muddatga chetlashtirildi. UEFA Yevropa ligasida ishtirok etayotgan va oʻsha paytda Evropa musobaqalarida qolgan Rossiyaning yagona klubi boʻlgan Moskvaning „Spartak“ klubi "RB Leyptsig" ga qarshi oʻyindan diskvalifikatsiya qilingan edi.

Musobaqa 

Rossiya Premer-ligasi jamoalari oʻzaro ikki marta, bir marta uyda va bir marta mehmonda, jami 30 ta oʻyin oʻtkazadi. Gʻalaba uchun uchta ochko, durang uchun bitta, magʻlubiyat uchun esa yoʻq. Agar jamoalar ochkolari teng boʻlsa, tay-brekchilar gʻalabalar soni, keyin toʻplar farqi, keyin esa bir qancha boshqa omillar. Agar jamoalar birinchi oʻrin uchun durang boʻlsa, tay-brekchilar gʻalabalar soni, keyin esa toʻgʻridan-toʻgʻri natijalar. Agar birinchi oʻrin uchun durang oʻynagan jamoalarni ushbu tay-brekchilar ajratib qoʻya olmasa, chempionat pley-offi buyuriladi. 

2020/21-yilgi mavsumdan boshlab chempionlar UEFA Chempionlar ligasi guruh bosqichiga yoʻl olishadi. Ikkinchi o‘rinni egallagan jamoa Chempionlar ligasining uchinchi saralash bosqichiga yo‘llanma oladi. Uchinchi va to‘rtinchi o‘rinlarni egallagan jamoalar UEFA Yevropa konferensiya ligasiga yo‘llanma olishadi. Agar Rossiya kubogi gʻolibi oʻsha mavsumda chempionatda birinchi yoki ikkinchi oʻrinni egallagan boʻlsa, uchinchi oʻrinni egallagan jamoa UEFA Evropa ligasi guruh bosqichiga yoʻl oladi, toʻrtinchi va beshinchi oʻrinlarni egallagan jamoalar esa UEFA Evropa konferentsiya ligasiga yoʻllanma oladi. Quyi ikki oʻrinni egallagan jamoalar Birinchi ligaga tushib ketishadi. 2020-21-yilgi mavsumdan boshlab 13 va 14-o‘rinlarni egallagan jamoalar Milliy Birinchi liganing 4 va 3-o‘rinlarini egallagan jamoalar bilan ikki o‘yindan iborat bo‘lib o‘tish uchun pley-off o‘yinlarini o‘tkazadi. Ushbu pley-offning ikki gʻolibi keyingi mavsumda Premyer-ligada oʻynash huquqini qoʻlga kiritadi. 

Boshqa koʻplab Evropa futbol ligalaridan farqli oʻlaroq, qishda sovuq va qorli ob-havoda oʻyin oʻtkazmaslik uchun liga anʼanaviy tarzda yozda, martdan noyabrgacha oʻtkazilar edi. Bu 2012-13-yilgi mavsum oldidan oʻzgartirildi, liga mavsumni kuzdan bahorgacha davom ettirishni rejalashtirmoqda. Musobaqaning oʻtish mavsumi 2011-yil boshida boshlandi va 2012-yilning yozigacha davom etdi. Premer-liganing 16 jamoasi 2011-yil davomida ikki marta oʻzaro oʻynaganidan soʻng, ular sakkiz kishidan iborat ikki guruhga boʻlingan va jamoalar oʻz guruhlaridagi boshqa jamoalar bilan yana ikki marta jami 44 oʻyin (2011-yilda 30) oʻynagan va 2012-yilda 14). Bu ikki guruh 2012-yilning bahorida oʻzaro bahs boʻlib oʻtdi, eng yaxshi sakkizta klub chempionlik va Yevropa oʻrinlari uchun oʻynadi. Qolgan tomonlar quyi ligaga tushib ketmaslik uchun kurash olib borishdi: quyi 2-o‘rin pastga tushdi, keyingi ikkitasi esa Milliy futbol ligasida uchinchi va to‘rtinchi o‘rinlarni egallagan jamoalarga qarshi o‘ynadi, ikki mag‘lubiyatga uchragan jamoa quyi ligaga tushib ketdi (yoki ko‘tarilishni rad etdi). Joriy kuz-bahor taqvimiga koʻra, liga dekabr oʻrtalaridan mart oyining oʻrtalarigacha uch oylik qishki tanaffus oladi. Taqvimni UEFAning boshqa ligalari bilan birlashtirish qishda oʻyinlar sonini oshirdi. Bu Rossiyaning Uzoq Sharq va Sibir jamoalari SKA Xabarovsk ishtirokida Premer-ligaga taʼsir qilgan noqulay ob-havo sharoitida koʻproq uy oʻyinlarini oʻtkazishga majbur boʻldi.

Yoshlar chempionati 
Yoshlar chempionati (), shuningdek, Yoshlar jamoalari chempionati (), Zaxira jamoalar turniri () yoki Zaxira turniri (), toʻliq nomi Premer-liga klublari jamoalari oʻrtasidagi Rossiya yoshlar futbol chempionati (), Rossiya Premer-ligasi bilan parallel ravishda oʻtkaziladigan va Rossiya Premer-ligasi jamoalarining yoshlar yoki zaxira jamoalarini oʻz ichiga olgan liga. 21 yoshdan oshgan yoki Rossiya fuqaroligiga ega boʻlmagan jamoalar bir vaqtning oʻzida maydonga tushishi mumkin boʻlgan futbolchilar soni cheklangan. Ligada 16 ta jamoa ishtirok etadi. Oʻyinlar odatda tegishli jamoalarning katta jamoalari oʻyinidan bir kun oldin oʻtkaziladi. Rossiya Premer-ligasining barcha jamoalari Yoshlar chempionatida ishtirok etadigan yoshlar jamoasiga ega boʻlishlari shart. Milliy futbol ligasidan koʻtarilgan va yoshlar jamoasiga ega boʻlmagan jamoalar tuzishi shart. Ligadagi jamoalar oxirgi ligadagi oʻrinlariga qarab emas, balki oʻz klublarining yuqori toifali jamoalarining ligadagi oʻrni boʻyicha quyi ligaga tushib ketishadi. 

Ammo shuni taʼkidlash kerakki, ayrim Premyer-liga klublarida uchtadan jamoa bor. Kattalar jamoasi va yoshlar chempionatida oʻynaydigan jamoadan tashqari, jamoada Rossiya futbolining quyi divizionlarida oʻynaydigan va asosiy jamoa uchun farm jamoasi boʻlib xizmat qiladigan boshqa katta jamoa boʻlishi mumkin. Bunga misol qilib, Rossiya birinchi ligasida oʻynaydigan „Krasnodar-2“ ni keltirish mumkin.

Zaxira turniri chempionlari (2001-2007) 
 
 2001: Rotor Volgograd
 2002: Dynamo Moscow
 2003: Dynamo Moscow
 2004: Terek Grozny
 2005: CSKA Moscow
 2006: Spartak Moscow
 2007: Spartak Moscow

Youth championship winners (since 2008) 
 2008: Spartak Moscow
 2009: Zenit Saint Petersburg
 2010: Spartak Moscow
 2011: Lokomotiv Moscow
 2012: Dynamo Moscow
 2012-13: Spartak Moscow
 2013-14: Dynamo Moscow
 2014-15: Dynamo Moscow
 2015-16: Lokomotiv Moscow
 2016-17: Spartak Moscow
 2017-18: Krasnodar
 2018-19: CSKA Moscow
 2019-20: Dynamo Moscow
 2020-21: CSKA Moscow
 2021-22: CSKA Moscow

UEFA klublar reytingi 
Rossiya ayni paytda UEFA koeffitsientlari reytingida ettinchi oʻrinni egallab turibdi. Quyidagi reyting 2020-yil dekabr holatiga ko‘ra Yevropadagi eng yaxshi reytingdagi Rossiya jamoalari keltirilgan:

Hozirgi klublar 
Locations of teams in 2021-22 Russian Premier League

2022/23-yilgi mavsumda quyidagi jamoalar ishtirok etadi:

Chempionlar va eng yaxshi toʻpurarlar

Klub tomonidan chiqish

UEFA reytingi 
2020/21 yilgi mavsum yakunlari boʻyicha UEFA ligasi reytingi:
 
  Angliya Premyer-ligasi
  Spanish La Liga
  Italian Serie A
  German Bundesliga
  French Ligue 1
  Portuguese Primeira Liga
  Dutch Eredivisie
  Russian Premier League
  Belgian Pro League
  Austrian Bundesliga

Rossiya Premer-ligasi va futbol boʻyicha Rossiya chempionati mavsumlari (1992-2022) 
Jami 50 ta jamoa oliy divizionda kamida bir mavsumda ishtirok etgan. Moskvaning „Spartak“, CSKA va Moskvaning „Lokomotiv“ klublari liga tashkil etilgan 1992-yildan buyon har mavsumda oliy divizionda oʻynagan yagona jamoadir. Qalin yozilgan jamoalar 2022-23-yilgi Premer-ligada ishtirok etadi.

Barcha vaqt jadvali 
 

 2017-18-yilgi mavsum yakuniga koʻra. Qalin yozgan jamoalar 2018-19 Premer-ligada raqobatlashadi.

 
Notes
 For clubs that have been renamed, their name at the time of their most recent season in the Russian League is given. The current members are listed in bold.
 Includes championship play-offs, does not include relegation play-offs.
 For the purposes of this table, each win is worth 3 points. The three-point system was adopted in 1995.
 Terek were deducted 6 points in 2005.
 KAMAZ-Chally were deducted 6 points in 1997.

Futbolchilar rekordlari

Koʻpchilik koʻrinishlar 

 2022-yil 13-noyabr holatiga

Eng koʻp gollar 

 2022-yil 13-noyabr holatiga ko‘ra

Chempionlar (oʻyinchilar) 

 9-time
  Dmitri Ananko (1992-94), (1996-01)

OAV yoritilishi

2020-21 va 2021-22

Rossiya va MDH

Butun dunyoda (Rossiya, MDH va Xitoydan tashqari) 
Barcha 240 ta oʻyin YouTubeʼda obuna boʻlgan holda butun dunyo boʻylab jonli efirga uzatiladi. Rossiya, MDH va Xitoydan tashqaridagi tomoshabinlar uchun ikki aʼzolik darajasi obuna boʻladi. Birinchi darajali obunada har bir oʻyin kuni inglizcha izohli ikkita oʻyinni oʻz ichiga oladi va oylik toʻlovi 2,99 $ dollarni tashkil qiladi. Ikkinchi darajali obunada, oyiga 4,99 $ evaziga obunachilarga rus tilidagi sakkizta oʻyinni va inglizcha izohli ikkita oʻyindan foydalanish imkoniyatini beradi. 2018-19-mavsumida YouTube haftasiga toʻrtta jonli oʻyinni bepul translyatsiya qildi (30-oʻyin haftasida soʻnggi sakkizta oʻyinning barchasi efirga uzatildi). 2020-yildan 2021-yilgacha YouTube Premyer ligani efirga uzatishdan oldin Superkubokning FTA yoritilishini ham translyatsiya qildi.

Yana qarang 

 Rossiyada futbol
 Rossiya kubogi
 Sovet oliy ligasi
 Mahalliy professional sport ligalariga tashrif buyuruvchilar roʻyxati
 Rossiya Premer-ligasining xorijlik futbolchilari roʻyxati

Eslatmalar

Manbalar

Havolalar 

 
 History and statictics

Rossiya Premer-ligasi
Rossiyadagi futbol ligalari
Yevropadagi eng yuqori darajadagi futbol ligalari