MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Muhammad ibn Abd Keshiy

Muhammad ibn Abd Keshiy Abdulhamid Keshiyning oʻgʻli oʻz otasidan koʻplab hadislar rivoyat qilgan. Muhammad ibn Abd Keshiydan koʻplab muhaddislar hadis keltirgan. U ota-bobolarining maʼnaviy merosini asosiy davomchilaridan hisoblanib, keshiylar sulolasini davom ettirgan. U Muhammad Abu Jaʼfar Kabiy (Keshiy) ham deb nomlangan va 286/899 yilda vafot etgan. Muhaddisning oʻgʻli otasidan soʻng uning ilmiy merosini davom ettirgan. Otasi va bobolari haqidagi tarixiy maʼlumotlarni Abdulhamid Keshiyning musnad va tafsir asarlarini keyingi avlodlarga etkazilishida katta xizmat qilgan.
Muhammad ibn Abd Keshiyning asosiy ustozi oʻz otasi Abdulhamid Keshiy hisoblanadi undan arab tili, hadis, tafsir va boshqa fanlardan tahsil olgan. Keshiylar sulolasining kenja vakili Muhammad Keshiy quyidagi ustozlardan ham ilm-maʼrifat oʻrganib ulardan hadislar rivoyat qilgan. Ular Abu Ismoil Abdurrahmon ibn Uʼbbod ibn Ismoil Maʼvaliy, Muhammad ibn Gʻolib ibn Abdurrahmon ibn Yazid, Usmon ibn Shayba, Hasan ibn Haysam Abu Ali Mazaniy Bagʻdodiy, Ubaydullo ibn Muso, Yahyo ibn Mugʻira, Bishr Ibn Aflah Keshiy va boshqalar.
Muhammad ibn Abd Keshiy ham ulugʻ ustozlardan olgan ilmni oʻz shogirdlariga taʼlim bergan. Undan quyidagi kishilar hadis rivoyat qilishgan. Ular Ibn Sakin Aʼmr ibn Muhammad, Abdulmumin ibn Xalaf Nasafiy, Ibrohim ibn Xuzaym Shoshiy, Husayn Ibn Ismoil Forisiy va boshqalar.
Muhammad ibn Abd Keshiy otasining eng keyingi shogirdi boʻlgan „Musnad Abd“ va „Tafsir Abd“ asarlarini muhaddisning oʻzidan eshitib yozib olgan Ibrohim ibn Xuzaym Shoshiy bilan birga hatto unga ustoz boʻlib, ana shu buyuk merosni yozma holda saqlanib qolishida ilmiy hamkorlikda ish olib borgan. Muhaddis asarlarining qoʻlyozma nusxalari Ibrohim ibn Xuzaym Shoshiy orqali bizgacha etib kelgan.
Muhammad ibn Abd Keshiy va uning oilasiga oʻxshash ilm-maʼrifat, hadis ilmi yoʻlida xizmat qilgan oilaviy sulola vakillari tarixda juda kam uchraydi.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Yazid ibn Horun ibn Zoziy

Yazid ibn Horun ibn Zoziy — muhaddis

Yazid ibn Horun ibn Zoziy 736-yilda tugʻilgan. U muhaddis, hofiz shuningdek, "shayxul-islom" unvoniga sazovor bo‘lgan. Yazid ibn Horun muhaddis boʻlishi bilan birga chuqur bilimli faqih ham boʻlgan. Oʻz davrida muʼtaziliy oqimi vakillari tomonidan ilgari surilgan gʻoyalarga qarshi kurashib, ularga qarshi asosli raddiyalar bergan. Ayrim yozma manbalarda Yazid ibn Horunning koʻzi ojiz boʻlgani, shu holatda hadislarni jamlagani taʼkidlanadi.

E’tiroflar 
Yahyo ibn Yahyo muhaddis haqida: „Yazid ibn Horunning hofizligi Vakiʼdan yuksak“, — desa, Imom Ahmad: „Yazid ibn Horun eng ishonchli hofiz boʻlgan“, — deydi. Ibn Madaniy shunday deb eʼtirof etgan: „Yazid ibn Horundan boshqa hadisni koʻp yodlagan kishini koʻrmadim“.

Vafoti 
Yazid ibn Horun ibn Zoziy 821-yili Qohira shahrida vafot etgan.

Manbalar 

Olimlar
Muhaddis
Faqih
Yahyo ibn Abdulg'affor Keshiy

Yahyo ibn Abdulgʻaffor Keshiy katta roviy va muhaddislardan boʻlgan. Muhaddis asosan Kesh va Samarqandda yashab movarounnahrlik muhaddislardan taʼlim olgan va hadis rivoyat qilib koʻplab shogirdlar chiqargan. Islom tarixi va maʼnaviy meroslar haqida keltirilgan manbalarda Yahyo ibn Abdulgʻaffor Keshiyning mashhur „Sunna“ deb nomlangan asari borligi keltirilib, bundan boshqa asarlari ham mavjud boʻlganligi haqida maʼlumotlar berilgan.
Muhaddis yashagan davr Movarounnahr shaharlari ichida Samarqand shahri ilm-maʼrifat hamda fan-madaniyat rivojlangan shaharlar qatorida sanalgan. Movarounnahr va boshqa diyorlardagi muhaddis, allomalar oʻrtasida ilmiy amaliy aloqalar keng rivojlangan. Jumladan, muhaddislar Yahyo ibn Abdulgʻaffor Keshiy va Abdulhamid Keshiylar oʻrtasida ham ilm-maʼrifat yoʻlida juda ham yaqin birodarlik, ustoz shogirdlik aloqalari boʻlgan.
Tarixchi Gʻunjorning „Tarixi Buxoro“ asarida shunday maʼlumot keltirib oʻtilgan boʻlib, bu qimmatli maʼlumotdan ikki muhaddisning ham vafoti bilan bogʻliq boʻlgan xabarga aniqlik kiritish mumkin boʻladi. Uning maʼlumotiga koʻra: "Bizga Ahmad ibn Abu Homid Baholiy, Hafs ibn Burxosh Keshiy dan xabar berdiki, Yahyo ibn Abdulgʻafur (Qodir) degan shayximiz bor edi. Bir kuni u kishi qattiq betob boʻlib qoldi. U kishining ziyoratiga „Musnadi Abd“ asari sohibi Abdulhamid Keshiy keldilar. Ikkalasi oʻrtasida kuchli ilohiy muhabbat, Alloh yoʻlida oʻzaro yaqinlik bor edi. Abdulhamid Keshiy kelib, Yahyo ibn Abdulgʻafurni ziyorat qilib, uning holini koʻrdi-da, uning haqqiga duo qilib, yigʻlab yubordi. Ikki muhaddis diydorlashib boʻlishgach, Abdulhamid Keshiy duoda davom etib: „Ey! Allohim oʻzing rahm qil! meni bu solih bandangdan ortda qoldirmagin“ deb duo qildi. Shu kuni Yahyo ibn Abdulgʻafur vafot etdi. Ertasi kuni ertalab Abdulhamid Keshiy ham toʻsatdan xastalikka uchramay vafot topdi, ikki shayxning janoza namozi bir kunda oʻqilib, bir kunda dafn etildi". Ikki muhaddisning hayotda ilm-maʼrifat va ezgu ishlarda hamroh boʻlganligi ularni oxirat safariga ham birga borishlariga sabab boʻlib, Allohning nazdida ularning duolari ijobat boʻlgan. Yahyo ibn Abdulgʻaffor Keshiy 249/863 yili Keshda vafot etgan.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Abu Ahmad Iso ibn Junayd Nahviy Adiyb Kissiy

Abu Ahmad Iso ibn Junayd Nahviy Adiyb Kissiy IX asrda yashagan muhaddis, faqih, arab tili olimi va adib boʻlgan. Oʻz davrining eng mashhur muhaddislaridan sanalgan Yazid ibn Horun, Abu Uʼbaydi ibn Muammar ibn Musanniy, Hishom ibn Kalbiy va boshqalardan hadis rivoyat qilgan. Uning „Kitobu-t-tasrif“ („Feʼllarning tuslanishi“) nomli arab tili gramatikasiga oid asari boʻlgan. Sahl ibn Shozuya u haqda shunday eʼtirof etadi: „Men Abu Ahmad Iso ibn Junayd Nahviy Adiyb Kissiydan aqlliroq birorta xurosonlikni va arab tilini undan koʻproq bilguvchi bironta kishini uchratmadim“ dedi. Bu unga berilgan yuksak eʼtirof boʻlib, uning yana bir ulugʻ jihati shundaki, undan buyuk muhaddislar Imom Buxoriy, Adbdulhamid Keshiy va boshqa muhaddislar hadis rivoyat qilib uning shogirdlaridan sanalgan. Uning ismiga „al-Adiyb“ va „an-Nahviy“ ning qoʻshib aytilishi Abu Ahmad Iso ibn Junayd Kissiyning buyuk adiyb va nahviyn arab tili bilimdoni boʻlganiga ishorat qilgan.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Betqaynar

Betqaynar (, 199?-yilgacha — Uspenovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq. Betqaynar qishloq okrugi maʼmuriy markazi. Qozogʻistonning Chuy vodiysida joylashgan. KATO kodi — 314835100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 4359 kishini (2124 erkak va 2235 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 4174 kishi (2037 erkak va 2137 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Qorday tumani aholi punktlari
Umar Hafs ibn Abu Hafs Keshiy G'aznayoniy

Umar Hafs ibn Abu Hafs Keshiy Gʻaznayoniy hijriy II-III asrlarda yashagan muhaddis olim. Gʻaznayoniyning tugʻilgan va vafot etgan yillari haqida aniq bir maʼlumotlar saqlanib qolmagan. Lekin tarixchi olim Abu Saʼd Samʼoniyning „Al-ansob“ kitobida keltirilishicha Hafs ibn Abu Hafs Gʻaznayoniy hijriy uchinchi asrdan oldinroq yuz yoshda boʻlib oʻz shogirdlariga hadis aytganligi bayon qilingan. Bundan maʼlum boʻladiki, Gʻaznayoniy hijriy ikkinchi va uchinchi asrlar orasida yashagan.
	 Hafs ibn Abu Hafs Gʻaznayoniy Gʻaznayon qishlogʻida tugʻilgan. Gʻaznayon qishlogʻi Kesh vohasida joylashgan bir qishloqdir. Shuningdek Gʻaznayon nomi bilan ataluvchi qishloq Hirot va qadimgi Xorazm vohalarida ham boʻlganligi manbalarda qayd qilinadi. Lekin Kesh vohasidagi Gʻaznayon qishlogʻidan chiqqan olimlar Gʻaznayoniy nisbasiga Keshiy nisbasini ham qoʻshib keltirgan.
	Hafs ibn Abu Hafs Gʻaznayoniy oʻz davrining yirik muhaddislari boʻlgan Yahyo ibn Abdulgʻaffor, Abu Said ibn Ato ibn Muso Jurjoniy, Abu Ibrohim Ishoq ibn Ibrohim Bob Keshiy Samarqandiydan hadis ilmidan dars olgan va ulardan koʻpgina hadislar rivoyat qilgan. Hafs ibn Abu Hafs Gʻaznayoniydan esa shogirdlari Abdulloh ibn Muhammad Shoh Samarqandiy va Iso ibn Hasayn Kasbaviy hadis rivoyat qilishgan.	Hafs ibn Abu Hafs Gʻaznayoniy muhaddis olim Said ibn Ibrohim ibn Maʼqal Nasafiyning yaqin doʻsti boʻlganligi manbalarda qayd etilgan.
	Hafs ibn Abu Hafs Gʻaznayoniyning vafot etgan yili va umrining oxirgi yillarida qaerda yashaganligi haqida aniq maʼlumotlar saqlanib qolmagan.
	 Abu Umar Hafs ibn Abu Hafs Keshiy Gʻaznayoniy, Abd ibn Humayd ibn Nasr Keshiy, Yahyo ibn Abdulgʻaffor Keshiy va Fath ibn Shuxraf Keshiy bir davrda yashab, Keshning haqiqiy iftixorlariga aylangan.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Umar ibn Abdulaziz Abu Amr Keshiy

Muhammad ibn Umar ibn Abdulaziz Abu Amr Keshiy- Mashhur imom, faqih va muhaddislardan yana biri  Keshda tugʻilgan va koʻplab ilm-maʼrifat rivojlangan markazlarda boʻlib, ilm oʻrgangan. U Abu Amr Keshiy nomi bilan tanilib, IX-X asrlarda yashab, 340/951 yil vafot etgan.
Abu Amr Keshiy „Maʼrifatu axbori-r-rijol“ („Kishilar haqidagi ilm“) asari bilan mashhur boʻlgan. Asarda asosan hijriy IV asrda yashagan kishilar, hadis roviylari haqida qisqacha va aniq maʼlumotlar berilgan. „Maʼrifatu axbori-r-rijol“ hadis isnodini aniqlash sohasida muhim ahamiyat kasb etganligi, roviylar haqidagi muhim maʼlumotlarni jamlaganligi, shuningdek, muayyan vaqt muhaddis olimlar orasida dastur vazifasini oʻtaganligi sabab ilm ahli orasida „Rijolu Keshiy“ nomi bilan yuritilgan.
Abu Amr Keshiy muhaddis sifatida hadis rivoyat qilish bilan birga fiqh va tarixga oid asarlar ham yozgan.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Idris ibn Burxosh Keshiy

Abu Maʼoz Uʼbodiy ibn Idris ibn Burxosh Keshiy muhaddis va roviylardan IX asrda yashagan. Abdulhamid Keshiyning asosiy va eng soʻnggi shogirdlaridan hisoblangan. Mashhur muhaddisning hayoti va ilmiy merosiga bogʻliq koʻplab maʼlumotlar Idris ibn Burxosh Keshiy tomonidan yozib olingan va keyingi avlodlarga yetkazilishida katta xizmat qilgan roviylardan boʻladi. Abdulhamid Keshiyning vafoti bilan bogʻliq ishonchli xabar Burxosh Keshiydan keltiriladi. Bu maʼlumot ikki ulugʻ muhaddis va qadrdon birodar boʻlgan Yahyo ibn Abdulgʻafur (Qodir va Abdulhamid Keshiylarning bir kunda vafot etishi va ikki muhaddisning janozasi bir vaqtda boʻlganligidir).
	Muarrix Shamsiddin Zahabiy oʻzining „Tarixi islom“ asarida Ibn Burxoshning „Sanad“ nomli asari boʻlganligi va yuqoridagi xabarni u mazkur asarida yozganligini taʼkidlagan.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Bular Batir (qishloq)

Bular Batir (, 199?-yilgacha — Zaimka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq. Sortobinskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Tuman markazi Qorday qishlogʻidan 48 km janubi-sharqda joylashgan. KATO kodi — 314854200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1118 kishini (567 erkak va 551 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 2537 kishi (1259 erkak va 1278 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Qorday tumani aholi punktlari
Enbek (Qorday tumani)

Enbek () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumaniga qarashli qishloq. Qorasoy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Tuman markazi Qorday qishlogʻidan 78 km sharqda joylashgan. KATO kodi — 314841200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 976 kishini (472 erkak va 504 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 939 kishi (445 erkak va 494 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Qorday tumani aholi punktlari
Peshonadan oʻpish

Peshonadan oʻpish — bu doʻstlikni va/yoki kimgadir taskin berishni bildirish uchun ijtimoiy oʻpish ishorasi hisoblanadi. Peshonadan oʻpish — mehr va muhabbat belgisidir. Baʼzi arab madaniyatlarida peshonadan oʻpish kechirim soʻrash imo-ishorasi, shuningdek, oʻpilayotgan odamning noroziligini tan olish belgisi hisoblanadi. Peshonadan oʻpish qayd etilgan boshqa mintaqalar kurd jamiyatlarida kuzatilgan, bu yerda odatda keksa odam kichik odamni peshonasidan oʻpadi. Xuddi shunday, peshonadan oʻpish ham mehrning yanada maqbul va nozik namoyonidir. Bu his-tuygʻu va ehtirosni boshqa mehr-muhabbat namoyishlari kabi atrofdagilarning koʻzlarini jalb qilmasdan, bir sherigidan ikkinchisiga oʻtkazishga imkon beradi.

Biroq, odamning peshonasidan oʻpish ishqiy emasligi taʼkidlangan. Buning oʻrniga, bunday xatti-harakat mutlaqo neytraldir va uni his-tuygʻu, shahvat, sevgi va boshqalarni oʻtkazishga harakat qilganda ishlatmaslik kerak. Aytishlaricha, u boshqa oʻpishlarni yanada romantik qiladigan baʼzi fazilatlarga ega emas va shuning uchun platonik boʻlmagan sevgini ifodalash uchun ishora sifatida qaralmasligi kerak. Hatto aytilishicha, oʻpish muayyan vaziyatlarda masofani belgilash vositasi sifatida ishlatiladi.

Ommaviy axborot vositalarida foydalanish 
Peshonadan oʻpish turli xil ommaviy axborot vositalarida qoʻllanilgan. Kino muhitida peshonadan oʻpish dahshatli, komediya, ilmiy triller va boshqa janrlarda mavjud.

Yana qarang 

 Ommaviy mehr ko'rsatish
 Salom
 Oʻpich

Manbalar 

Imo-ishoralar
Abd ibn Yahyo Kissiy (Keshiy)

Abd ibn Yahyo Kissiy (Keshiy) IX-X asrlarda yashagan. Asli keshlik boʻlib koʻplab hadislar rivoyat qilgan. Samarqandda hadis ilmi bilan mashgʻul boʻlib, shu yerda hadislarni Muqotil ibn Abdulloh Kisiydan oʻrgangan. Uning Samarqandda hadis rivoyat qilish vaqti 307/918-yillarda boʻlganligi manbalarda keltirib oʻtilgan. Abd ibn Yahyo Keshiy Anas ibn Molikdan quyidagi hadisni rivoyat qilgan: "Rasululloh (s.a.v.): „Bir moʻminning oʻldirilmogʻidan koʻra dunyoning yoʻq boʻlmogʻi Alloh taologa yengilroqdir“ — deb marhamat qildilar" dedi.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Jambil (Qorday tumani)

Jambil () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumaniga qarashli qishloq. Jambil qishloq okrugining maʼmuriy markazi. U Qirgʻiziston bilan chegara yaqinida, viloyatning maʼmuriy markazi boʻlgan Qorday qishlogʻidan 12 km shimoli-gʻarbda joylashgan. KATO kodi — 314836100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1814 kishini (866 erkak va 948 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 3313 kishi (1645 erkak va 1668 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Qorday tumani aholi punktlari
Shamsiddin Muhammad Hakim Keshiy

Shamsiddin Muhammad Hakim Keshiy Keshda tugʻilgan olim, sufiy va orif deb taʼriflangan. Allomaning yashashi va faoliyati koʻproq Eronda boʻlgan. Uning „Kitob al-hodi fi-n-nahv“ nomli arab tili grammatikasiga oid asari boʻlgan va bundan tashqari asarlari hamda sheʼriy qasidasi ham boʻlganligi manbalarda keltirilgan. Allomaning shogirdlari talaygina boʻlib, Qutbiddin Mahmud ibn Masʼud ibn Muslah Sheroziy ham uning shogirdlaridan boʻlgan.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Nuh ibn Muhammad ibn Muso Toboniy Keshiy

Abu Horun Muso ibn Hafs ibn Nuh ibn Muhammad ibn Muso Toboniy Keshiy Hijoz, Iroq va boshqa joylarda ilm olgan. Asosan, Muhammad ibn Abdulloh ibn Zayd Muqriydan hadis eshitgan. Oʻzi ham hadis aytgan va koʻplab shogirdlar chiqargan. U taniqli muhaddis Hammod ibn Shokir Nasafiyning ustozidir.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Usmon ibn Abdirahmon ibn Nasr Sayrafiy Keshiy

Usmon ibn Abdurahmon ibn Nasr Sayrafiy Keshiy olim, faqih va imom va hadis roviylaridan boʻlgan. Oʻz davrining buyuk shayxlaridan sanalgan Keshda muftiy boʻlgan. Din ilmining barcha sohalaridan etuk olim boʻlib, mudarrislik qilgan. Uning ustozi shayx, imom Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad boʻlgan va undan koʻplab hadislar rivoyat qilgan.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Muhammad ibn Toyyib Kissiy

Muhammad ibn Toyyib Kissiy muhaddis, zohid, parhezkor allomalardan boʻlgan. Koʻplab ilm talabidagi safarlarga chiqib, umrini koʻp qismini ilm talabida oʻtkazgan kishilardan hisoblanadi. Nishopur va Bagʻdodning yirik olimlaridan saboq olib, hadis eshitgan. 318/930 yilda vafot etgan.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Janaturmis (Qorday tumani)

Janaturmis () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumaniga qarashli qishloq. Jambil qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314836300.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1202 kishini (608 erkak va 594 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1228 kishi (624 erkak va 604 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Qorday tumani aholi punktlari
Qaynar (Qorday tumani)

Qaynar (, 199?-yilgacha — Blagoveshchenka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi ovul. Saribuloq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Tuman markazi Qorday qishlogʻidan 51 km shimoli-gʻarbda joylashgan. KATO kodi — 314853200.

Aholisi 
1999-yilda ovul aholisi 2668 kishini (1284 erkak va 1384 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 2966 kishi (1444 erkak va 1522 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Qorday tumani aholi punktlari
Qaqpatas

Qaqpatas (, 1993-yilgacha — Risorob) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq. Qaqpatas qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 314838100.

Tarixi 
1989-yilda KazGU arxeologik ekspeditsiyasi (rahbari M. E. Eleuov) X — XII-asrlarga oid qadimiy Qaqpatas manzilgohini topgan va oʻrgangan.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1290 kishini (628 erkak va 662 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1485 kishi (742 erkak va 743 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Qorday tumani aholi punktlari
Ahmad ibn Muso Keshiy

Ahmad ibn Muso Keshiy muarrix va faqih boʻlgan. Keshiy nisbasi bilan eʼtirof etilgan allomalardan boʻlib, uning ushbu fiqhiy asari „Majmuʼu-l-havodis va-n-navozil va-l-fatovo va-l-voqiʼot“ deb nomlangan. Asarning qoʻlyozma nusxasi hozirda Abu Rayhon Beruniy nomidagi Toshkent davlat Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida № 5861 raqam bilan saqlanadi. Asarning hajmi 268 varaqdan iborat va mazkur qoʻlyozma asari hanafiylik yoʻnalishidagi fiqhi masalalar va fatvolar jamlanmasidan tashkil topgan. Asar hanafiylik yoʻnalishida tasnif etilgan muʼtabar asarlar sirasiga kiradi undan koʻplab faqihlar foydalangan.Ahmad ibn Muso Keshiy	550/1155-yilda vafot etgan. Allomaning „Majmauʼ-l-havodis va-n-navozil“ asariing bir nusxa qoʻlyozmasi Turkiyaning Sulaymoniya kutubxonasida ham saqlanadi. Bu asar hanafiy fiqhida tasnif etilgan eng muʼtabar manbalardan hisoblanadi. Asar fatvolar jamlanmasidan tashkil topgan boʻlib, unga Ahmad ibn Muso Keshiy mashhur faqihlar Abu Lays Samarqandiy, Abu Bakr Fazl, Abu Hafs Kabiyr Buxoriy va boshqalarning fatvolaridan tuzib muhim manbalarni asarda jamlagan. Asar oʻzida oʻn beshta fiqhiy usulni qamrab olgan. Hanafiylik fiqhini oʻrganilishida, mazhabning furuʼ masalalari hamda usullarini oʻrganishda mazkur asarning ahamiyati katta hisoblangan.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Ibrohim ibn Hakim Keshiy

Ibrohim ibn Hakim Keshiy usul va fiqhiy masalalar allomasi, faqih va usulchi keshiy nisbasi bilan mashhur boʻlgan olimlardan. Allomaning „Vasoilu-l-vusul fi masoili-l-fusul“ nomli asari boʻlib, asarda fiqhiy masalar va usulga oid qoidalar berilgan. Asarning 745/1345-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma nusxasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Toshkent Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida № 2213 raqam bilan saqlanadi.

Manbalar 

Keshlik allomalar
Olimlar
Mazəm

Mazam (; 2000-yilgacha Mazamlı nomi bilan mashhur) — Ozarbayjonning Qazax tumanidagi qishloq.

Manbalar 

 
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Qazax tumani aholi punktlari
Tavqi’

Tavqi’ (arab. التوقيع) – arab xattotlik uslublaridan biri. Bu suls yozuvining oʻzgartirilgan va kichikroq versiyasidir. Ikkala yozuv ham Ibn Muqla tomonidan ishlab chiqilgan. Tavqi’ yozuvi Ibn Bavvob tomonidan yanada takomillashtirilgan.

Tavqi’ asosan Usmoniylar imperiyasida rasmiy davlat qogʻozlari va hujjatlarida qoʻllanilgan, u yerda tevki nomi bilan mashhur boʻlgan.

Manbalar 

 Yozuv
Turk xattotlik san’ati muzeyi

Turk xattotlik sanʼati muzeyi (turk. Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi) – Turkiyaning Istanbul shahri, Fotih tumanidagi Beyazit maydonida joylashgan muzey.

1506-1508 yillarda qurilgan bu bino ilgari Fotih Mehmedning oʻgʻli Sulton Boyazid II buyrugʻi bilan qurilgan Boyazid II majmuasining madrasasi boʻlib xizmat qilgan. Uning kolleksiyasi asosan islom xattotlik san’atini aks ettiruvchi 3121 ta asardan iborat.

Tarixi 

Muzey ilk bor 1968-yilda Yovuz Salim majmuasi madrasasida “Yozuv muzeyi” nomi bilan ochilgan. 1984-yilda hozirgi joyiga koʻchirilib, “Turk xattotlik sanʼati muzeyi” nomini olgan.

Manbalar

Yana qarang 

 Xattotlik
 Turk va islom sanʼati muzeyi

 Muzeylar
Qandil kechalari

“Qandil kechalari” Turkiya va Bolqon musulmon jamoalarida nishonlanadigan, Muhammad alayhissalomning hayotlari bilan bogʻliq boʻlgan, minoralar yoritilib, maxsus duolar oʻqiladigan beshta islomiy muqaddas kechadir. Bu XVI asrda yashagan Usmonli sultoni Salim II davrida asos solingan anʼana boʻlib, u oʻsha davr shayxulislomi koʻmagida ushbu muborak kunlarda masjidlardagi minoralarni yoritishni maqsadga muvofiq deb hisoblagan. “Qandil” nomi arabcha qandil (قنديل) yoki sham degan ma’noni anglatuvchi “qindil” soʻzidan olingan.

Turkiyada simitning maxsus kichikroq shakli odatda Qandil kechalarida sotiladi.

Besh Qandil kechasi quyidagilar: 
Mavlid qandili (Mavlid an-Nabiy) – Muhammad alayhissalom tugʻilgan kun;
Ragʻoib qandili (Laylat ar-Ragʻoib) - Tungi ibodatlar ijobat boʻladigan kecha;
Me’roj qandili (Laylat al-Me’roj) – Muhammad alayhissalom osmonga koʻtarilgan kecha;
Baroat qandili (Sha’bon oʻrtasi) - Gunohlar kechiriladigan va keyingi yil taqdiri belgilanadigan kecha;
Qadr kechasi qandili (Laylat al-Qadr) – Muhammad alayhissalomga ilk vahiy nozil boʻlgan kecha.

Manbalar
Anoplogaster cornuta

Anoplogaster cornuta ,oʻtkir tishli baliq, asosan moʻtadil va tropik iqlimli okeanlarda uchraydigan dengiz baliqlarining bir turidir. Ushbu tur 2 metrdan 5000 metrgacha (10 dan 16 400 futgacha) chuqurlikda, katta yoshdagilari odatda 500 dan 5000 metrgacha (1640 dan 16 400 futgacha) va yoshlar odatda suv sirt yaqinida yashaydi. Bu turning uzunligi taxminan 18 sm (7 dyuym)gacha oʻsadi. Pelagik, yirtqich baliqlar uchun oziq-ovqat manbai boʻlsa-da, bu tur inson baliqchiligi uchun qiziqish uygʻotmaydi.

Tarqalishi va yashash joyi 
Bu oʻtkir tishlilar Atlantika okeanining sharqiy va gʻarbiy qismida, Hind okeanida va Tinch okeanida tropik va moʻtadil suvlarda joylashgan global tarqalishga ega. Amerikaning gʻarbiy dengiz qirgʻogʻida uning diapazoni Britaniya Kolumbiyasidan janubga, ekvatorning janubigacha choʻzilgan. Bu 2 dan 5 000 metrgacha (10 va 16 400 fut), kattalar esa 500 dan 5 000 metrgacha (1640 dan 16 400 futgacha) boʻlgan pelagik baliqdir; kattalari chuqur suvda uchraydi va koʻpincha 2000 m (6560 fut) balandlikdagi trollarda ushlanadi. Voyaga yetmaganlar nisbatan kam bo'lgan chuqurlikda joylashgan bo'ladi.

Xulq-atvor 
Ular oddiy yirtqichlar hisoblanadi va boshqa baliqlar, qisqichbaqasimonlar va sefalopodlar bilan oziqlanadi. Ularning oʻzlari orkinos, marlin va albakor kabi baliqlarga oʻlja qilinadi. Bu toʻda boʻli yashovchi baliqdir va koʻpincha kichik guruhlarda uchraydi, lekin u yolgʻiz boʻlishi mumkin. Shimoliy Amerikaning gʻarbiy qirgʻoqlarida ular yoz oylarida koʻpayadiganga oʻxshaydi. Baliqlar tuxum qoʻyuvchi, rivojlanayotgan lichinkalari esa plankton. Otolitlarni (koʻz orqasidagi suyak tuzilmalarini) tekshirishdan maʼlum boʻlishicha, bu baliq kamida uch yil yashaydi .

Manbalar 
baliqlar