MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Lakedemon

Lakedaemon () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Zevs va Pleiadlar Taygetaning oʻgʻli. Lakedaemon mamlakati unung nomi bilan atalgan. Xotini Sparta, bolalari Amikl va Evridis. U shahar qurib, uni Sparta deb ataydi. Alesia shahrida unga muqaddas joy ataydi. Ularning ikkitasi: Kleta va Faenna borligini qabul qilib, Xaritga hurmatni oʻrnatdi.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Laconic Afsonalari
Sparta Shohlari
1944-yilgi deportatsiya qurbonlari yodgorligi Grozniy

1944-yildagi deportatsiya qurbonlari xotirasiga yodgorlik 1994-yil 23-fevralda Grozniyda Johar Dudayev qoʻl ostida hozirgi Ali Mitayev koʻchasida ochilgan. Loyiha muallifi Darchi Xasaxanov edi. 2008-yilda yodgorlikni yangi joyga „koʻchirish“ jarayoni boshlandi.

Memorialning bir qismi boʻlgan qabr toshlari keyinchalik terrorizmga qarshi kurashda halok boʻlganlar xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik qurilishida ishlatilgan.

Checheniston rahbari Ramzan Qodirov qabr toshlarini shaharning markaziy qismiga oʻtkazish yodgorlik joylashgan sobiq joyning ommaviy tashriflar uchun noqulay boʻlganligi bilan bogʻliqligini aytdi.

Manbalar

Havolalar 

 „Yasmiq“ operatsiyasining davomi: chechenlar qatagʻon qurbonlari yodgorligini buzish haqida gapirishmoqda
 Grozniyning yo'qolgan yodgorliklari
Stalinning qatag'on qurbonlari yodgorliklari / 1944-yil deportatsiya qurbonlari
chechenlar va ingushlarni Madaniyat va san'atga deportatsiya qilish
 1994-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
Chechenistonda 1994-yil
 2008-yilda buzilgan bino va inshootlar
Chechenistonda 2008-yil
Axmatov tumani
Lak Long Quan

Lak Long Quan ― Vyetnam miflarida, Sitkui hukmdori (Xich Quy,) afsonaviy Kin Duong Vuongning ajdodi va madaniy qahramoni, oʻgʻli va yagona merosxoʻridir. Lak Long Quan nomidagi „lac“ komponenti pasttekislik va daryo Vyetning qadimgi 15 ta qabilasi — Lak Viet etnonimi bilan bogʻliq. Uning hukmronligi boshlanishining taxminiy sanasi miloddan avvalgi 2839-yil.

Mifologiya 
Lak Long Quan onasi tomondan yarim ajdaho, bobosi Dongting koʻlining ajdahosi; uning otasi olovli lord Shennong edi. Lak Long Quan oʻzining amakivachchasi, qushlar qiroli De Layning qizi togʻ perisi Au Co bilan turmush qurgan. Lak Long Quanga turmushga chiqqan Au Ko qop tugʻadi, u yorilib ketadi, ichidan yuzta tuxum chiqadi, har bir tuxumdan oʻgʻil chiqadi — yuzlab afsonaviy Vyetnam oilalarining avlodi.

Lak Long Quan yuzlab urugʻ xalqlariga sholi yetishtirish va ipak qurti yetishtirishni oʻrgatgan, shuningdek, davlat muassasalarining asoschisi boʻlgan. Lak Long Quan haqidagi afsonalar tsikli tarixiy xususiyatga ega: ulardan birida Xitoy istilosiga qarshi kurash Lak Long Kuan va chet elliklar oʻrtasidagi goʻzal Au Ko peri uchun urush sifatida talqin qilinadi. Lak Long Quan koʻplab yirtqich hayvonlar, ruhlar, ajdarlar, ilonlar, yoʻlbarslar va fillarga aylanib, dushmanlarga qarshi kurashadi, bu shamanizmdagi Vetna homiylari — ruhlar gʻoyasi bilan bogʻliq.

Biroz vaqt oʻtgach, Lak Long Quan va Au Ko ajralishadilar, ajdaho 50 ta oʻgʻlini olib, dengizga olib ketadi, peri qolgan 50 tasi bilan togʻlarga ketadi. Ajdahoning 50 oʻgʻlidan birinchisi Hung Lan, Hung Vuongning uchinchi hukmdori boʻlib, Lak Long Kuan oʻrnini egallaydi va 15 La Vyet qabilasidan Vanlang davlatini yaratadi. Bu „Con Rồng, cháu Tiên“ („Ajdahoning bolalari, xudolarning nevaralari“) maqolida oʻz aksini topgan.

Tadqiqot 
Nguyen Ti Thi shunga oʻxshash Muong afsonasini tahlil qilgandan soʻng, u bu hikoya La Viet va Muongning ajralishi haqidagi xalq xotirasiga asoslangan degan xulosaga keladi. Boshqa tomondan, ehtimol bu afsona pasttekislik Lakviets va togʻli Avietlarning umumiy kelib chiqishiga ishora qiladi, ular keyinchalik yana birlashib, umumiy Aulak davlatini tashkil etdilar.

Ajdaho prototipi, ehtimol,Qizil daryoning quyi oqimida yashagan va mahalliy qabilalarning totem hayvonlariga aylangan timsohlar edi.

Naslchilik 
Lak Long Quanning otasi Kin Ziong-viyong, De Minya oʻgʻli, onasi — Vu Tyen Nu (Vụ Tiên Nu), Than Long Nuning (Than Long Nu) qizi, Dong Din Quanning (Động Đình Quân) nevarasi; De Lai uning amakivachchasi edi.

Keyingi davrlarda Lak Long Quanning nasl-nasabi Xitoyning qishloq xoʻjaligi xudosi va ajdarlar podshosi Shen Nun (beshinchi avlod avlodi) bilan bogʻliq boʻldi.

Vyetnam adabiyotida 
"Dai Vet tarixiy yozuvlarining toʻliq toʻplami" kitoblari (XV) va „Lingnam yerining ajoyib ertaklari“ (Vyetnam Lĩnh Nam chich quái , Lin Nam tit kuai, XIV-asr) Au Ko afsonasida eslatib oʻtilgan.

Manbalar

Havolalar 
 Google Books search
  Google Books search
 Google Books search
Vyetnam mifologiyasi
 Dragons
 Xong-Bang sulolasi imperatorlari
 afsonaviy uzoq umr
Sinti va roma xalqlarining milliy sotsializm qurbonlari yodgorligi

„Sinti va roma xalqlari milliy sotsializmi qurbonlari yodgorligi“ () — Berlindagi yodgorlik Yevropadagi 200 000-500 000 loʻlilar genotsidi qurbonlariga bagʻishlangan. Loyiha muallifi Dani Karavan.

Tarixi 
Loʻlilarning fashistlar qirgʻini qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlikning yaratilishi Germaniyadagi Sinti va Roma vakolatxonasi hamda Germaniya Sinti ittifoqining talablari natijasidir.

Hukumat 1992-yilda loyihani tasdiqlaganidan soʻng yodgorlikning joylashuvi va dizayni boʻyicha bahslar boshlandi. Dastlab yodgorlik Martsan tumanida oʻrnatilishi kerak edi — oʻsha erda 1936-yildan beri loʻlilar yashagan xarobalar joylashgan edi. Biroq 2001-yilga kelib, uni Xolokost qurbonlari yodgorligi yaqinidagi Tirgartenga oʻrnatishga qaror qilindi. U 2012-yil 24-oktabrda Angela Merkel tomonidan ochilgan.

Yodgorlik dizayni 
Yodgorlik Tirgartendagi Simonsvegda joylashgan. Bu qorongʻu — „cheksiz chuqur“ — markazida uchburchak toshli hovuz: konslager asirlari taqib yurishlari kerak boʻlgan nishonlarning shakli shunday edi. Har kuni tosh ustiga gullar qoʻyiladi, muallifning fikriga koʻra „bir vaqtning oʻzida hayot, qaygʻu va xotira ramzi“ boʻlishi kerak. Ayniqsa Romeo yodgorligi uchun Frans kun boʻyi bu yerda yangraydigan musiqa yozgan. Hovuzning chetida esa loʻli shoiri Santino Spinellining „Osvensim“ sheʼridan satrlar oʻyib yozilgan. Atrofda tosh plitkalarda — konslagerlarning nomlari yozilgan.

Adabiyotlar

Manbalar

Havolalar 

 Holokost qurbonlari yodgorliklari
Berlin Yodgorliklari
Lightning

Lightning — Final Fantasy XIII filmining bosh qahramoni. Rejissor va stenariy muallifi Motomu Toriyama tomonidan yaratilgan, original dizayn rassom Tetsuya Nomura.

Oʻtmishda, bir askar, hozirda Koza tsivilizatsiyasi tomonidan Puls mamlakatini bosib olishga qarshi kurashmoqda. Haqiqiy ism — Ekler Farron, ota-onasi vafotidan soʻng uni bolaligida tashlab ketgan. Lightning oʻzining yangi ismi yordamida oʻtgan hayotidagi tazyiqlardan qutulib, singlisi Serega gʻamxoʻrlik qila oladigan kuchli, mustaqil ayol boʻlishni xohladi. Biroq, oxir-oqibat, bu tanlov faqat ular oʻrtasidagi munosabatlarning murakkablashishiga olib keladi.

Qahramonlardan biri sifatida u Dissidia 012 Final Fantasy oʻyinida ham mavjud.

Yaratilishi va kontseptsiya 
Motomu Toriyama Yashinni Final Fantasy seriyasidagi boshqa ayol qahramonlarga nisbatan ancha sport qomatini va kamroq ayol xarakteriga ega boʻlgan yangi turdagi ayol xarakteri boʻlishini xohlardi. Rassom Tetsuya Nomura tomonidan topshirilganda, u ham „kuchli va chiroyli“, „ Final Fantasy VII dan Cloud Strife -ning ayolga oʻxshash qaxramon“ boʻlishini soʻradi. Oʻyinni ishlab chiqish boshlanganidan beri koʻplab dizaynlar tugallanadi, ularning baʼzilari ishlab chiqarish guruhining boshqa aʼzolari tomonidan ishlab chiqilgan. Dastlabki loyihalarda uni sargʻish sochli osiyolik qiz deb tasavvur qilishgan, keyinchalik Nomura oʻzining shaxsiyatini oʻyinning boshqa xarakteri — jahldorroq bilan solishtirish uchun Lightningni „jiddiy“, „shafqatsiz“ va biroz „individual“ qilishga qaror qildi-jahldor va oʻzgaruvchan Snow Villiers. Yakuniy kontseptsiya chizmasi dastlab rejalashtirilganidan kamroq osiyo uslubida chiqdi va Hope Estate ilgari sargʻish boʻlganligi sababli, Lightning pushti sochlarga ega boʻldi. U oʻyinda 21 yoshda.

Koʻrib chiqish va tanqid 
Lightning qahramoni ijobiy va salbiy sharhlarga ega. Oʻyin hali ishlab chiqilayotgan paytda, Anime News Network sharhlovchisi Todd Ziolek qahramonni stereotiplashda ayblab, Sagening sochli chaqaloq chokobosi yanada qiziqarli koʻrinishini taʼkidladi. 2010-yil fevral oyida yapon jurnali Famitsu Liytiningni 34-eng yaxshi videooʻyin qahramoni deb topdi. Koʻpgina tanqidchilar qahramonning Final Fantasy VII Cloud Strife oʻyinining qahramoni bilan oʻxshashligini taʼkidladilar.

Manbalar 

belgilar-ma'buda
 xayoliy qilichbozlar
 Final Fantasy Belgilar
 xayoliy askarlar
 xayoliy vaqt sayohatchilari
Bolkar xalqining qatag‘on qurbonlari yodgorligi

Bolgar xalqining qatagʻon qurbonlari yodgorligi — 1944-yildan 1957-yilgacha Bolgar xalqining deportatsiyasi tarixiga bagʻishlangan. Memorial 2002-yil 8-martda Kabardino-Bolgariya shahrida , Kanukoyev koʻchasida ochilgan. Memorialda har yili motam mitinglari oʻtkaziladi.

Tarixi 
Memorial yaratish toʻgʻrisida qaror 1989-yil 8-martda, Bolgar xalqi deportatsiyasining 45-yilligi munosabati bilan qabul qilingan. Oʻsha kuni ramziy tosh qoʻyildi: „Bolgar xalqining genotsidi qurbonlariga“.

Ekspozitsiya 
Yodgorlikning doimiy koʻrgazmasida koʻchmanchilarning yuzlab toʻplangan hujjatlari, shaxsiy buyumlari va uy-roʻzgʻor buyumlari oʻrin olgan. Ekspozitsiya ikki qavatda joylashgan boʻlib, vaqtinchalik ekspozitsiyalar uchun koʻrgazma zali, aktlar zali, arxiv va ofis binolari mavjud. Nodirlar orasida maxsus koʻchmanchilarning asl guvohnomalari, komendaturaning maxsus turar-joylardan tashqariga koʻchib oʻtishga ruxsatnomalari mavjud.

Arxitektura uslubi Oʻrta Osiyo diniy meʼmorchiligi (maqbara) va Bolgar meʼmorchiligi texnikasini oʻzida mujassam etgan. Yodgorlik devorida Bolgar xalqining surgun qilingan sanalari belgilangan — 1944-yil 8-mart — 1957-yil 28-mart.

Manbalar 

Rossiya meʼmoriy yodgorliklari
Kabardino-Balkariyaning Tarixi
 Rossiya Yodgorliklari
balkar xalqining qatag'on qurbonlari
balkar xalqining qatag'on qurbonlari
balkar xalqining qatag'on qurbonlari
 Balkariyaliklar
Buslayev Zaburi

Buslayev Zaburi — XV asrning soʻnggi choragida qoʻlyozma usulda tayyorlangan Zabur nusxasi. Ilgari XV asrning ikkinchi choragiga doir deb hisoblangan. Qoʻlyozma yuksak darajadagi xattotlik va dizayni bilan ajralib turadi. Rossiya davlat kutubxonasi kolleksiyasida saqlanadi (RSL, f. 304. I, № 308).

Zabur Moskva ustaxonalaridan birida koʻchirilgan, uni kim buyurtma qilgani nomaʼlum. XV asr oxiri — XVI asr boshlaridagi egasining qaydlariga koʻra, Zabur 1506-yilda Qozon yaqinida vafot etgan knyaz Aleksandr Penkovga tegishli boʻlgan. Uning oʻlimidan soʻng, Troitse-Sergiyev monastiri mulkiga aylangan. Qoʻlyozma oʻz nomini uning birinchi tadqiqotchisi Fyodor Buslayev nomidan oldi.

Qoʻlyozma besh nafar anonim kotib tomonidan yozilgan boʻlib, 284 varaqdan iborat. Ulardan ikkitasi asosiy hisoblanadi. Dastlab 1430-yilga oid deb hisoblangan. Qoʻlyozmaning hozirgi sanasiga Ivan Ivanovich Molodoyning Zabur 202-varagʻida qoldirgan qaydi asosdir. U 1485-yilda Buyuk knyaz maqomini olgan va 1490-yilda vafot etgan. Aniqroq sana — 1487-1489-yillar oraligi doir sana yunoncha kolofon boʻyicha kirill raqamlaridan farq qiluvchi yunoncha raqamlarda xatolar bilan belgilangan. Qoʻlyozma Zaburning haqiqiy matniga qoʻshimcha ravishda, unda Injil satrlari, Sinaylik Grigoriy, Nikita Stifat, Buyuk Vasiliy va paterikonlarning yozuvlaridan parchalar mavjud. Ushbu qism qoʻlyozmaning dastlabki 40 sahifasini egallaydi. Zabur satrlaridan soʻng kiitobda Iso Masih, Muqaddas Uch Birlik, Bibi Maryam, bayramlar va qator azizlarga bagʻishlangan marosim satrlari, qonunlar, ibodatlar va individual madhiyalar mavjud. Qoʻlyozma jadvalli taqvimlar bilan tugaydi. Taxminlarga koʻra, Buslayev Zaburida ilgari soatlar kitobi mavjud boʻlib, u oxirgi tikilish paytida olib tashlangan.

Qoʻlyozmani bulgʻor va neo-Vizantiya uslublaridagi 44 ta enli surat va koʻplab bosh harflarbezab turadi (baʼzi hollarda ularda fantastik qushlar va ajdaholar tasvirlari uchraydi). Buslayev Zaburida toʻliq varaqli miniatyuralar yoʻq. Sarlavhalar murakkab yozuvda, baʼzi hollarda sharq xattotligiga taqlid qilingan. Ushbu dekorativ yozuv uslubi baʼzi hollarda maxfiy yozuv boʻlib, u hozirgacha toʻliq oʻrganilmagan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Borisova T. S., Turilov A. A. Buslaevskaya psaltir // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2003. — T. 6. — S. 390—391. — ISBN 5-89572-010-2.
 Morozov D. A. „Kalligraficheskie zagadki“ Buslaevskoy psaltiri: vzglyad s Vostoka // Rossiya i Xristianskiy Vostok. — M.: Indrik, 2004. — T. 2-3. — S. 82-97.

Havolalar 

 Trinity-Sergius Lavra veb-saytida raqamlashtirilgan Buslaev Psalter (RGB, f. 304.  I, № 308)  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Zabur
alifbo tartibida yoritilgan qo'lyozmalar
XV asrning yoritilgan qo'lyozmalari
 qadimgi Rossiyaning yoritilgan qo'lyozmalari
Layma

Layma yoki Layme (,  yoki Laimė, shuningdek, Laimas māte — „baxt onasi“) — Boltiq mifologiyasida baxt va taqdir maʼbudasi. U tugʻilishning homiysi, sigirlar va boshqalarning himoyachisi.

Dievas xudosining qizi (Dievs). Baʼzan u taqdir maʼbudalari Dekla va Karta bilan birga ish yuritadi.

Baʼzi tadqiqotchilar uni Perkunasning (Perkons) xotini deb atashadi. Layma insonning tugʻilishi paytida uning taqdirini belgilaydi, Dekla va Karta bilan birga uning beshigi yonida turadi, deb hisoblaniladi.

Litva mifologiyasida Layma baxtsizlik yoki oʻlimni timsoli boʻlgan Giltinega qarshidir (Dol va Nedol haqidagi slavyan gʻoyalariga qarang). Litva eʼtiqodiga koʻra, yangi tugʻilgan chaqaloqqa ikki ayol keladi: uning taqdirini belgilaydigan Layma va Giltine. Layma qizlarga kuyov tanlash va toʻy ishlarida yordam beradi.

Latviyaliklar Layma homilador ayollarga gʻamxoʻrlik qiladi va tugʻishda yordam beradi, deb hisoblashadi. Layma yangi tugʻilgan chaqaloqqa roʻmolcha qoʻyadi, bu uning baxtli hayotini belgilaydi. Baʼzan uning obrazi Bibi Maryam yoki Marya bilan bogʻlanadi.

Yana qarang 
 Sudjenitsi

Manbalar 

Taqdir va tasodif ma’budlari
Unumdorlik ma’budalari
Pruss mifologiyasi
Latviya mifologiyasi
Litva mifologiyasi
Laiy

Laiy yoki Lay () ― qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni.

Fiva shohi, Labdakning oʻgʻli, Iokastaning eri, Edipning otasi. Otasi vafot etganida, Laiy 1 yoshda edi. Keyinchalik egizaklar Zef va Amfion tomonidan Fivadan quvilgan.

Fiva taxtini egallab olgan Amfion va Zetadan yashirinib, Laiy Pisatis shahri qiroli va Tantalning oʻgʻli Pelop dargohidan mehmondoʻstlik va panoh topdi. Pelop laʼnat ostida edi, chunki u taxtni ham, uning rafiqasi Gipodamiyani ham makkorlik orqali qoʻlga kiritgan edi. Pelop kenja oʻgʻli Xrisippni hammadan ham koʻproq yaxshi koʻrardi. Laiy Xrisippga ikki gʻildirakli aravada yurishni oʻrgatayotganida, uni sevib qoladi va oʻgʻirlab ketadi. Laiy uni aldab, Fivaga olib boradi, buning uchun u oʻz navbatida Pelop tomonidan laʼnatlangan (afsonaning boshqa versiyasida Xrisipp katta akalari tomonidan oʻldirilgan).

Amfion vafotidan keyin u Fivaga hukmronlik qilgan. Menekeyning qizi Iokastaga (yoki Epikast) uylangan. Pelopning laʼnati Laiyning nikohida befarzandlikka olib keldi. Delfiga maslahat soʻrab borgan Laiyga Apollon orakuli bashorat qiladi: Laiy oʻgʻil koʻrishi mumkin, ammo keyin oʻgʻli uni oʻldiradi. Maʼbud orakul orqali Laiyga uch marta farzand koʻrishni taqiqlaydi. Buni xohlamay, Laiy farzand koʻrish gʻoyasidan voz kechadi, lekin bir kuni mast boʻlib, u xotinini homilador qiladi. Laiy bashorat amalga oshishidan qoʻrqib, xizmatkorga chaqaloq Edipni Kiferon togʻiga olib borib tashlashni buyuradi, lekin xizmatkor rahm-shafqat qilib, buyruqqa itoat qilmaydi va chaqaloqni choʻponlarga beradi.

Voyaga etgan Edip oʻzining kelib chiqishini bilmagan holda, otasini oʻldirishi haqida bashorat oldi va dahshatga tushib, asrab olgan ota-onasidan qochib ketadi. Toʻrtta hamrohi bilan Fokida hududi boʻylab aravada ketayotgan Laiy, Edip tomonidan janjalda oʻldirilgan. Bu Sxistda (yoʻl chorrahasi) roʻy bergan edi, Laiy va uning qulining qabri shu yerga qoʻyilgan. Yoki Laiy va xabarchisining qabri Lafistiy togʻida boʻlgan.

Esxilning „Laiy“ tragediyasi va Likofronning „Laiy“ tragediyasining, Platonning „Laiy“ komediyasining bosh qahramoni.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha afsonaviy qahramonlar
Fiva va Beotiya shohlari
Qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Lavinia

Lavinia () — Rim mifologiyasidagi qahramon. Afsonaning eng keng tarqalgan versiyasiga koʻra, Latinning qizi, Latsium shohi va Amata, Eneyning xotini. Askaniydan qoʻrqqani tufayli, Eney oʻlimidan soʻng, u oʻrmonga choʻpon Tirru yoniga qochib ketadi va u yerda Silviyani dunyoga keltiradi. Otasining iltimosiga koʻra, mahalliy knyazning qalligʻi sifatida u troyalik Eneyaga turmushga chiqishi kerak edi va keyinchalik undan Silviyani dunyoga keltiradi. Lavinia Rim shoirlari Virgiliy va Ovidiy tomonidan madh qilingan.

Boshqa versiyalarga koʻra, Lavinia:

 Favnning qizi, Eneyning xotini.
 Gerakldan Pallantni dunyoga keltirgan Yevandraning qizi. Polybiyga koʻra, ismi Launa.
 Troyaliklarga hamrohlik qilgan Aniyaning qizi, Laviniy shahri uning nomi bilan atalgan; yoki Aniyaning qizi, Eneyning xotini.

Madaniyatda 

 Ursula Le Guinning „Lavinia“ romani qahramoni (2008).
 Veneradagi Lavinia tekisligi.

Manbalar 

Eneida qahramonlari
Rim afsonalari qahramonlari
FortisBC

FortisBC — Kanadaning Britaniya Kolumbiyasi provinsiyasidagi elektr energiyasi va tabiiy gaz taqsimlovchi korxona boʻlib, Kanadaning eng yirik xususiy kommunal kompaniyasi boʻlgan Fortis Inc ning shoʻba korxonasi hisoblanadi.

Manbalar
Sariq boshli Amazon

Sariq boshli Amazon () - to'tiqushlar oilasiga mansub qush.

Tashqi koʻrinish 
Tana uzunligi 41 sm. Patlari yashil, boʻyin va boshi sariq. Orqa, ko'krak va bo'yin qismida quyuq yashil rangdagi chegara bor. Ba'zida to'tiqushlar mavjud bo'lib, ularda sariq patlar o'ralgan. Yosh to'tiqush faqat yashil rangga ega, ammo uning peshonasida kichik sariq nuqta bor.

Areal va kichik turlari 
Magna, oratrix va tresmariae - Meksika

Belizensis - Beliz

Guatemalensis - Gvatemala va Gonduras shimoliy-gʻarb chekalarida.

Hayot tarzi 
Ular daraxtlar, nam ekvatorial oʻrmonlarda yoki ochiq joylarda juft yoki kichik guruhlarda yashaydilar. U meva, don, yong'oq va daraxt va buta gullari bilan oziqlanadi.

Koʻpayishi 
Urg'ochisi ikkita tuxum qoʻyadi va ularni uch hafta davomida boʻsib oʻtirishadi, taxminan ikki yarim oydan keyin joʻjalar uyadan uchib ketadi.

Xavfsizlik 

Sariq boshli Amazonkaning tabiatdagi umumiy populyatsiyasi 1994-yilda 7000 kishini tashkil etgan.

Havolalar

Adabiyotlar 

 Quddus I. To'tiqushlar va qo'shiqchilar: turlari, mazmuni, o'rgatish. - Rostov-na-Donu: Vladis, 2001. - 320 p. — ISBN 5-94194-073-4

Qushlar
Qizil boʻyinli karkidon qush

Qizil boʻyinli karkidon qush, yoki Nepal karkidon qushi, yoki Nepal kalaosi () —  Osiyo kalaosi urugʻiga mansub karkidon qush. Qushning umumiy uzunligi dumi bilan birga 90 sm dan 1 m gacha yetadi. Erkaklarining vazni 2,5 kg, urgʻochilari esa 2,270 kg ni tashkil qiladi. Butan, shimoliy-sharqiy Hindiston, Myanma, janubiy Yunnan va janubiy-sharqiy Tibet, Xitoy, Tailand, Laos va Vyetnamda yashaydi. Bu turning soni soʻnggi paytlarda sezilarli darajada kamaydi va hozirgi vaqtda ushbu turning soni 10 ming qushdan kam miqdorni tashkil etadi.

Manbalar

Havolalar 

 BirdLife International 2012. Aceros nipalensis. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3.
Qushlar
Hayvonlar
Marco Delle Monache

Marko Delle Monache (2005-yil 3-fevralda tugʻilgan) — italiyalik professional futbolchi, „Peskara“ jamoasida oʻynaydi.

Yoshligi 
Peskara provinsiyasidagi Cappelle sul Tavo shahrida oʻsgan Marko Delle Monache 2013-yilda Delfino Peskara akademiyasiga xuddi shu shahardagi havaskorlar klubi Kaldora klubidan qoʻshilgan.

Jamoalardagi faoliyati 
Delle Monache 2021—2022-yillarda Primavera jamoasida oʻynay boshladi, 2021-yil 15-sentabrda oʻz klubida professional debyut qilishdan oldin, Eugenio D’Ursining oʻrniga C Coppa Seria turnirida oʻz uyida Grossetoga klubiga qarshi oʻyinda 2-0 hisobida oʻz klubi bilan gʻalaba qozondi.

U 19 yoshgacha boʻlgan futbolchilar bilan muntazam boshlangʻich tarkibda maydonga tushgan, chunki u hujumlarda juda katta hissa qoʻshib kelgan xususan, „Napoli“ga qarshi oʻyinda 3-1 hisobi bilan gʻalaba qozonilgan oʻyin paytida bir nechta golli uzatmalarni amalga oshirganligi sababli, u Seriya C turnirida birinchi oʻyinini 22-yanvar, 2022-yilda Montevarchi klubiga qarshi oʻz uyida 4-2 hisobi bilan gʻalaba qozanilagan oʻyining soʻnggi daqiqasida maydonga tushgan.

Yosh futbolchi Abruzzoning eng yirik klubi bilan ilk professional shartnomasini 2022-yilning fevralida imzoladi va u 2024-yilning iyunigacha Delfino futbolchisiga aylandi.

Xalqaro martaba 
Delle Monache 2021-yil oktabr oyida Bernardo Korradi tomonidan 17-yoshgacha futbolchilar bilan 2022-yilgi Yevropa chempionati saralash oʻyinlariga Italiya terma jamoasining yoshlar terma jamoasiga chaqirilgan. U 27-oktabr kuni Albaniyaga qarshi 5-0 hisobi bilan gʻalaba qozonilgan oʻyinda zaxiradan maydonga tushib oʻzining terma jamoadagi birinchi oʻyinini oʻtkazgan.

Oʻyin uslubi 
Delle Monache hali faoliyati va hayotining dastlabki bosqichlarida boʻlsada, allaqachon ajoyib sur’at, ijodkorlik va texnikaga ega futbolchi sifatida tasvirlangan edi. Bu keyinchalik uni Pasquale Foggia, Fabritsio Miccoli yoki hatto Lorenzo Insigne kabilar bilan solishtirishga sabab boʻldi.

U trekvartista sifatida ham, hujumkor vinger sifatida ham, asosan hujumning chap tomonida oʻynay oladi.

Oʻng oyoqli oʻyinchi, u raqibni dribling qilish va toʻpni himoya qilish bilan ajralib turadi, qoʻshimcha ravishda uzoqga xavfli paslarni amalga oshirish, jarima zarbalarini amalga oshirish va hujumchilarga assistentlik qilish qobiliyatiga ega. Shuningdek, u himoyada oʻzining tezligidan va taktik qobiliyatidan unumli foydalana oladi va yaxshi bosim qila oladi.

Manbalar 

Italiya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
2005-yilda tugʻilganlar
Vinicius Tobias

Vinisius Augusto Tobias da Silva (2004-yil 23-fevralda tugʻilgan), Vinisius Tobias yoki Tobias nomi bilan tanilgan, braziliyalik futbolchi, hozirda Ispaniyaning „Real Madrid B“ jamoasida Ukrainaning „Shaxtyor“ klubidan ijaraga olingan holda oʻng qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.

Jamoalardagi faoliyati 
San-Pauluning Jardim Mataratso shahrida tugʻilgan Vinisius Tobias oʻz faoliyatini  „Internacional“ klubida 2016-yilda boshlagan Oʻsib ulgʻayganida, u braziliyalik himoyachi Daniel Alvesga taqlid qildi. Internacional klubining yoshlar jamoalaridagi ajoyib oʻyinlaridan soʻng, u The Guardianning 2021-yil uchun „Keyingi avlod“ roʻyxatiga kiritilib, dunyodagi eng yaxshi yosh futbolchilarning tarkibiga kirdi.

2021-yil iyul oyida Vinisius Tobiasning keyingi yilning fevral oyida Ukrainaning „Shaxtyor“ klubiga oʻtishi maʼlum boʻldi. U birinchi „Internasional“ klubida olti yil oʻynaganidan soʻng klubni tark etdi. Biroq, Vinisius Tobias oʻzining yangi klubiga koʻchib oʻtganidan soʻng sodir boʻlgan 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishidan soʻng, Ukrainadagi chet ellik futbolchilarga oʻz klublarini ijara asosida tark etishga ruxsat berildi. 2022-yilning 1-aprelida u Ispaniyaning „Real Madrid“ klubiga 2022–23-yilgi mavsum oxirigacha ijara asosida oʻtdi. „Real Madrid“ birinchi jamoa tarkibi uchun EIdan tashqari oʻrinlarni allaqachon belgilab qoʻyganligi sababli, Vinisius Tobias " Kastilya " jamoasiga oʻynay boshladi.

17-aprel kuni Tobias „Kastilya“ safida Alkoyano klubiga qarshi oʻyinda 1-2 hisobi qayt qilingan oʻyinda Piterning oʻrniga zahiradan maydonga tushib oʻzining debyut oʻyinini oʻtkazdi.

Karyera statistikasi

Klub 

 Eslatmalar

Manbalar 

Braziliyalik futbolchilar
Yashayotgan insonlar
2004-yilda tugʻilganlar