Juang xalqi

Juang („odam“) yoki patrasa-ara („barglar bilan kiyingan“) — Hindistonning Orissa shtatida (sharqdan gʻarbga taxminan 300 km va shimoldan janubga taxminan 500 km) munda guruhiga mansub xalq. Umumiy soni 49 ming kishiga yaqin. Juang xalqi Sharqiy Hindistonning anʼanaviy „qabilalari“ ga borib taqaladi. Ular bir xil nomdagi tilda — juang tilida gaplashadilar, bu til kxariya  tili bilan birga janubiy munda tillarining maxsus markaziy mund tarmogʻini tashkil qiladi. Anʼanaviy eʼtiqodlarga rioya qilishadi (Bruk 1986: 338).

Anʼanaviy mashgʻulotlari 
Qoʻlbola dehqonchilik (tariq, moyli ekinlar, sholi), ovchilik, terimchilik va baliqchilik; juang xalqining koʻpchiligi tamaki sanoati uchun kedu barglarini yigʻish bilan shugʻullanadi. Ishlab chiqarish usuliga koʻra hind qabilalari 6 guruhga boʻlinadi. Juang terimchilar va ovchilar (eng qoloq va ibtidoiy) toifasiga kiradi. Ular faqat qoʻshni qishloqlarda ishlatiladigan savat toʻqishni yaxshi bilishgan. Ular savatlarini tuz, moy, oziq-ovqat va qishloq savdogarlarining pullariga almashtirganlar (Guseva 1963: 534).

Hayot tarzi 
Juang qishloqlarida 10-15 ta turar joy bor: ular toʻrtburchak shaklida qurilgan. Devorlari loy bilan qoplangan bambukdan qilingan. Tomlar palma barglari va maxsus oʻtlardan yasalgan (Guseva 1963: 534). Kulbalar balandligi taxminan 6-8 futni tashkil qilib, eshiklari juda past joylashgan. Uyning oʻzi 2 xonaga boʻlingan: oilaning otasi va uning barcha ayollari bir xonada yashaydilar, ikkinchisi esa yordamchi xona sifatida ishlatiladi. Yigitlar qishloqqa kiraverishdagi alohida kulbalarda yashaydi. Odatda ularning kulbasi mehmonlar uchun uy yoki uchrashuv joyi sifatida ishlatiladi. Butun qishloqning cholgʻu asboblarini ham saqlaydilar.

Juang odamlari 
Juanglar kichik boʻyli, zaif koʻrinadi va qizil-jigarrang teri rangiga ega. Yuz tuzilishi yassi, keng burunli, katta ogʻiz va qalin labli, sochlari qoʻpol va jingalak. Ayollar yaqin vaqtgacha barg kamaridan boshqa hech narsa kiymagan, erkaklar esa matodan yasalgan kichik bogʻichlar kiyishgan.

Jamoa tuzilishi 
Juanlarda boshliqlar (padhanalar), ruhoniylar (bayta, nagam yoki nigam), urugʻlarga boʻlinish, boʻydoqlar uylari (mandagʻar va jangribasa), urugʻlar oʻrtasida nikoh almashish tizimi, kelin uchun haq toʻlash, bevalarni qayta nikohlash (qoʻshni oriyadan farqli oʻlaroq) mavjud.

Anʼanaviy eʼtiqodlari 
Afsonada aytilishicha, bir marta daryo maʼbudasi Juanglarning yalangʻoch raqslarini koʻrib, gʻazablanib, agar ular buni qilmasalar va bu odatga rioya qilmasalar, oʻlib qolishlarini aytib, barglar bilan oʻrashni buyurgan. Hind qishloqlari bilan aloqa qilish orqali Juang keyinchalik maʼbuda Lakshmiga sigʻinishga keldi. Sekin-asta hind tizimiga savat ishlab chiqaruvchilar sifatida quyiladi. Bizning davrimizda animistik eʼtiqodlar, oliy xudo Burhom Burxaga sigʻinish keng tarqalgan (Sedlovskaya 1998: 187).

Manbalar

Adabiyotlar 

 S. I. Bruk Juang // Dunyo aholisi: etno-demografik maʼlumotnoma / M.: Nauka, 1986. — B. 338.
 N. R. Guseva Munda guruhidagi xalqlar // Janubiy Osiyo xalqlari / bob. ed. N. R. Guseva. M.: SSSR Fanlar akademiyasi, 1963. — S. 534.
 A. N. Sedlovskaya Juang // Dunyo xalqlari va dinlari / Bob. ed. V. A. Tishkov. M.: Buyuk rus ensiklopediyasi, 1998. — S. 187.

 Hindiston Xalqlari
munda xalqlari