MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Abu Hafs Kabir Buxoriy yodgorlik majmuasi

Abu Hafs Kabir Buxoriy yodgorlik majmuasi — Buxoro shahrida joylashgan meʼmoriy yodgorlik Majmua Abu Hafs Kabir Buxoriy maqbarasi, Hazrati Imom qabristoni va masjid, minora, hovuz va qorixonadan iborat. Maqbara va yodgorlik majmuasi 2009—2010-yillarda bunyod etilgan. Maqbara Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Abu Hafs Kabir Buxoriy majmuasi 2009—2010-yillarda qayta qurilgan. IX asrda Abu Hafs Kabir Buxoriyga atab qurilgan maqbara sovet hokimiyati davrida buzib tashlanadi va majmuadagi hovuz koʻmib yuborilgan. XX asr boshlarida Hazrati Imom qabristoni shimoliy tomonida Abu Hafs Kabir xazirasi, va uchta tugʻ boʻlgan. Mazkur hazirada „Movarounnahrdagi ulamolar ustozi“ degan kitoba bitik mavjud boʻlgan. Meʼmoriy majmuada katta hovuz, minora, xonaqo va maqbara binolari boʻlgan. Majmua masjidi XVI asrda qurilgan boʻlib, qibla devoridagi mehrobda Qur’on Karimning „Ixlos“ surasi koʻk fonda oq harflar bilan bitilgan.
Oʻzbekiston mustaqilligi yillarida majmua Buxoro viloyati hokimi Samoyiddin Husenov tashabbusi bilan maqbara atrofida obodonlashtirilgan va yodgorlik barpo etilgan. Mazkur hududa fiqhshunos va kalom ilmi sohibi Abu Hafs Kabir Buxoriy va uning oʻgli Imom Abu hafs Sagʻir Buxoriyning sagʻanalari mavjud. Meʼmoriy majmuada gumbazli naqshlardan iborat devorlar bilan bezatilgan darvoza qurildi. Majmuadagi maqbara ichkarisida bitiklar bilan bezatilgan toʻrtta qabrtosh mavjud. Mazkur kitobalarni xattot Abdulgʻafor Razzoqov, sangtaroshlar Mirjon Ahmedov va Davlat Safarov va Abdulhakim Razzoqovlar qayta tiklagan. Maqbara meʼmori esa Mahmud Ahmedov boʻlib, maqbaradagi qabrtoshlar Nurota marmaridan tayyorlangan.       
Hazrati Imom mozoridan arxeologik ishlar chogʻida qabr toshlar topib oʻrganilgan. Mazkur qabrtoshlar VIII—X asrlarga oid boʻlib, nasx xatida yozilgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar 
 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro viloyati
Buxoro tarixi
Marko Simonovski

Marko Simonovski (; 1992-yil 2-yanvarda tugʻilgan) — makedoniyalik futbolchi, Oʻzbekiston Superligasining „Qizilqum“ klubida hujumchi sifatida oʻynaydi.

Klub faoliyati 
2016-yilning 23-fevralida Simonovski Qozogʻiston Premyer-ligasining „Jetisu“ klubi bilan shartnoma imzoladi. 2016-yilning 5-iyulida Simonovski Qaragandining „Shaxtyor“ klubiga o‘tdi. 2023-yilning 18-iyulida Oʻzbekiston Superligasining „Qizilqum“ klubi bilan shartnoma imzoladi.

Milliy terma jamoa 
U Makedoniya terma jamoasi safida 2010-yil dekabr oyida Polsha terma jamoasiga qarshi o‘rtoqlik o‘yinida debyut qilgan va jami 3 ta o‘yinda maydonga tushib, birorta ham gol urmagan. Uning soʻnggi oʻyini 2014-yil iyun oyida Xitoy jamoasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyini boʻlgan.

Faoliyat statistikasi

Manbalar

Havolalar 

 
 Media related to Marko Simonovski at Wikimedia Commons
 Profile at Macedonian Football  
 Marko Simonovski at Soccerway

Yashayotgan insonlar
1992-yilda tugʻilganlar
Makedoniya futbolchilari
Qizilqum klubi futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Buxoro neft va gaz sanoati kolleji

Buxoro neft va gaz sanoat kolleji-Buxoro viloyat hokimining 2000-yil 4-avgustdagi A-158 sonli, hamda „O‘zbekneftgaz“ Milliy Xolding Kompaniyasining 2000-yil 20-iyundagi 54-sonli qaroriga asosan Buxoro gaz sanoati texnikumi bazasida tashkil qilindi. Maydoni-10,5 gektar. Ustavi 2014-yil 5-martda Buxoro shahar hokimiyati tomonidan 355-son bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan.

Tuzilishi 
Kollej 2013-yilda toʻliq rekonstruktsiya qilinadi. Buxoro neft va gaz sanoati kolleji 4 qavatli o‘quv-laboratoriya,4 qavatli o‘quv,1 qavatli o‘quv-amaliyot binosi, 47678 nusxa kitob fondidan iborat ARM,o‘quv poligoni, 590 o‘rinli „O‘quvchilar turar joyi“,500 o‘rinli oshxona,2 ta yopiq sport zallari, yopiq suzish havzasi, sport maydondachalari majmuasi, tennis kordidan iborat. Taʼlim muassasasida 58 ta o‘quv xonalari, 6 ta laboratoriya xonalari, 7 ta o‘quv amaliyoti laboratoriya va amaliy-mashg‘ulotlar xonasi, 5 ta ustaxona, 1 ta poligon ham mavjud.

Yoʻnalishlari 
1.Neft va gazni qazib olish ishlari
2.Neft va gaz quduqlarini ekspluatasiya va qidiruv maqsadlarida burgʻilash ishlari
3.Neft va gazni qayta ishlash
4.Gaz-tansport uskunalarini ishlatish
5.Neft va gaz sohasida kimyoviy tahlil ishlari
6.Nasos va kompressor qurilmalarini ishlatish
7.Gazni kamaytirish, hisobga olish va taqsimlash boʻyicha texnologik qurilmalarni ishlatish
8.Avtomatika va nazorat-oʻlchash asboblari sozlovchisi
9.Elektr uskunalarini taʼmirlash va ularga xizmat koʻrsatish boʻyicha elektromontyor
10.Payvandlovchi (elektrgazpayvandlash ishlari)
11.Geofizika

Manbalar
Ashina Chechak

Ashina Chechak (yoki Ashina Xotun; milodiy VI—VII asrlar) — islom dini kirib kelishi arafasida Fargʻona malikasi boʻlgan ayol. Kelib chiqishi Ashinlar sulolasiga borib taqaladi. Arablar bosqini davrida Fargʻona vodiysi hukmdori edi. Fargʻona u davrlarda Parkana deb atalgan. Poytaxt Axsikentda (yoki Kosonsoyda) boʻlib, malika mamlakatni shu yerdan turib boshqargan. Shuningdek, bu ayol haqida “Ashina Xotun” nomli xalq dostoni yaratilgani aytiladi.

Manbalar

Hukmdorlar
Malikalar
Axsikatiylar
Danial Mahini

Danial Mahini () Eronlik futbol himoyachisi, Fors koʻrfazi Pro ligasida „Esteghlal Xuzistan“ jamoasida oʻynaydi.

Klub karerasi 
Mahini faoliyatini „Iranjavan“ jamoasida oʻrinbosarlar jamoasi tarkibida boshlagan. U 2012-yilda asosiy jamoaga oʻtdi. 2015-yilning yozida u 2 yillik shartnoma bilan „Esteghlal Khuzestan F. C.“ jamoasiga oʻtdi. U 2015-yilning 30-iyulida "Sepaxon" klubiga qarshi oʻyinda boshlangʻich tarkibda „Esteghlal Khuzestan F. C.“ jamoasi safida debyut qilgan. 2023-yil yoz oyida Oʻzbekistonning „Metallurg“ klubi bilan shartnoma imzolagan va yarim mavsum davomida Bekobod klubi tarkibida oʻynagan.

Klub faoliyati statistikasi

Terma jamoa faoliyati 
U 2016-yilning 7-iyun kuni Tehrondagi „Ozodiy“ stadionida Qirgʻizistonga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut qilgan.

Yutuqlar 

 Esteghlal Khuzestan F. C.

 Fors koʻrfazi Pro ligasi (1): 2015-16
 Eron Superkubogi sohibi: 2016

Manbalar

Havolalar 

 Danial Mahini  PersianLeague.com saytida
 Danial Mahini IranLeague.ir da
1993-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Eronlik erkak futbolchilar
Futboldagi erkak qanot himoyachilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Eron Pro ligasi futbolchilari
Paykan F.C. futbolchilari
Metallurg Bekobod klubi futbolchilari
Alisher Toʻychiyev

Alisher Toʻychiyev (,) — oʻzbek millatiga mansub tojik futbolchisi, darvozabon.

Klub faoliyati 
Futbolni Spitamen shahrining bolalar maktabi („Rodnik“ stadioni uchastkasi) jamoasida boshlagan, keyinchalik „Avtomobilist“ jamoasida toʻp tepgan. 1995-yilda bir guruh „Avtomobilist“ futbolchilari va yordamchi murabbiy Dostonbek Mamirov bilan birgalikda Proletarskdan (Jabbor-Rasulovskiy tumani) „Paxtakor“ jamoasi safiga koʻchib oʻtdi va u yerda 1995-yilda Tojikiston kubogini qoʻlga kiritdi.

Professional futboldagi debyutini 1996-yilda O‘zbekistonning „Yangiyer“ klubida o‘tkazgan, keyinchalik „Nasaf“, „Guliston“, „Mashʼal“ va O‘zbekiston birinchi ligasi klublarida to‘p surgan. 2007-yilni Tojikistonning Bobojon-G‘ofurovning „Parvoz“ jamoasi tarkibida o‘tkazdi. Keyingi yili esa O‘zbekistonga qaytib, Bekobodning „Metallurg“ jamoasida o‘ynadi. 2010 yilda esa „Vaxsh“ darvozasini himoya qilgan.

2011-yildan buyon „Istiqlol“ darvozaboni boʻlib, uning tarkibida Tojikiston chempioni va kubogi sohibi, shuningdek, OFK Prezidenti kubogi sohibiga aylandi.

Bir necha bor, jumladan, 2013-yil, u Tojikistonning eng yaxshi darvozaboni sifatida tan olingan.

2016-yilda esa „Xoʻjand“ klubida o‘ynagan.

Terma jamoadagi faoliyati 
U 2008-yilda Tojikiston terma jamoasi safida debyut qilgan, terma jamoa tarkibida 30 dan ortiq oʻyinda ishtirok etgan. 2014 yildan boshlab terma jamoa sardori. 2016-yilning 24-martida Avstraliyaga qarshi safar o‘yinida 7 ta gol o‘tkazib yubordi.

Oila 
Katta akasi Bahodir (1973-yil tugʻilgan) ham futbolchi boʻlgan, Tojikiston va Oʻzbekiston klublarida oʻynagan.

Manbalar

Havolalar 

 
 
 
8-martda tugʻilganlar
1976-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Tojikistonda tugʻilganlar
Tojikistonlik erkak futbolchilar
Metallurg Bekobod klubi futbolchilari
Yangiyer klubi futbolchilari
Mashʼal klubi futbolchilari
Guliston klubi futbolchilari
Nasaf klubi futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari
Aleksandr Yerastov

Aleksandr Nikolayevich Yerastov (1954-yil 29-aprel, Kolomna, Moskva viloyati) — sovet va rus futbolchisi, yarim himoyachi, rossiyalik futbol murabbiyi. Rossiyada xizmat koʻrsatgan murabbiy.

Faoliyati 
Kolomna futbolining talabasi. U oʻz faoliyatining muhim qismini Havaskorlar musobaqalarida mahalliy Oka jamoasi tarkibida oʻtkazdi. Moskva viloyati chempionatining bir necha bor gʻolibi va sovrindori, RSFSR KFSR chempionatining zona turniri gʻolibi (1988). Ayrim yillarda „Znamnaya Truda“ (Orexovo-Zuyevo), „Paxtachi“ (Guliston), „Torpedo“ (Ko‘kchetav), „Safir“ (Ryazan) uchun SSSR ikkinchi ligadagi ustalar musobaqalarida qatnashgan. 1989-yildan beri u Oka tarkibida ustalar musobaqalarida qatnashgan. SSSR parchalanganidan keyin u Rossiyaning ikkinchi va uchinchi ligalarida „Avangard Kolomna“ va „Oka“ jamoalarida professional darajada o‘ynadi. U futbolchilik faoliyatini 41 yoshida yakunlagan.

1990-yillarning oʻrtalaridan Rossiya ikkinchi divizionidagi bir qator klublarda jamoa yetakchisi va murabbiy boʻlib ishlagan. 2000-yilda u „Spartak“ni (Yoshkar-Ola) boshqargan va 2002-yilning sentyabridan mavsum oxirigacha „Kolomna“ klubini boshqargan va u oxir-oqibat ikkinchi diviziondan chiqib ketgan.

2005-yil boshida u bir yillik tanaffusdan keyin qayta tiklangan „Ryazan-VDV“ ayollar klubining bosh murabbiyi boʻldi. Jamoa oliy divizionda toʻrtinchi oʻrinni egalladi, ammo murabbiy mavsum tugashiga bir necha tur qolganda lavozimni tark etdi.

Keyinchalik u professional va havaskor klublar, shuningdek, Surflimpiya oʻyinlari bilan ishlagan.

2015-yilda u Rossiyaning koʻzi ojizlar oʻrtasida 5x5 futbol boʻyicha Paralimpiya terma jamoasi bosh murabbiyi etib tayinlandi.

Moskva viloyat pedagogika institutini tamomlagan.

Shahsiy hayot 
Oʻgʻli Aleksandr (1983-yilda tugʻilgan) ham futbolchi boʻldi, Kolomna uchun professional darajada ikkita oʻyin oʻtkazgan, keyinchalik u ham murabbiylik faoliyatini tanladi va hozirda bolalar murabbiyi boʻlib ishlaydi.

Manbalar

Havolalar 

 FootballFacts.ru

Yashayotgan insonlar
29-aprelda tugʻilganlar
1954-yilda tugʻilganlar
SSSR futbolchilari
Rossiya futbolchilari
Rossiyalik futbol murabbiylari
Guliston klubi futbolchilari
Haydarbek Abdujabborov

Haydarbek Abdujabborov (; 1898-yil, Jizzax — 1938-yil 8-oktyabr, SSSR) — oʻzbek siyosatchisi, tarjimoni. Sovet repressiyasi qurboni. Qizil Bayroq ordeni sohibi (1923-yil).

Biografiyasi 
1898-yili Jizzax okrugi boshqarmasida tarjimoni oilasida tavallud topgan. Rus-tuzem maktabini tamomlagan (1911-yil, Samarqand). 1914-yilgacha Samarqanddagi 4 yillik shahar maktabida tahsil olgan. 1919-yil KPSS (baʼzi manbalarda 1917-yil, may oyi koʻrsatilgan) aʼzosi. 1938-yil 8-oktyabr sanasida otuvga hukm qilingan. 1957-yil 1-avgustda SSSR Oliy Sudi tomonidan oqlangan.

Faoliyati 
 Jizzax okrugi sudi tarjimoni (1919-yil)
 Jizzax RKKA qoʻshinida polk harbiy komissari (1919-yil)
 Jizzax Bosmachilarga qarshi kurash boʻyicha maxsus vakil (1921-yil)
 Jizzax tuman komiteti kotibi (1922—1923);
 Samarqand viloyati komiteti siyosiy taʼlim boʻlimi boshligʻi (1923—1924);
 Tuman kompartiyasi qoʻmitasi axborot boʻlimi boshligʻi (1924-yil);
 Jizzax ijroiya qoʻmitasi maʼmuriy boʻlim boshligʻi;
 Jizzax tumani ijroiya qoʻmitasining tarjimoni;
 Samarqand viloyat ijroiya qoʻmitasi maʼmuriy boʻlimi boshligʻi;
 Tojikiston SSR Moliya xalq komissari (1927-yil sentyabr);
 Toj. SSR Xalq Komissarlari Soveti raisi vazifasini bajaruvchi (11-avgust—11-oktyabr 1928-yil);
 Oʻzbekiston SSR Bolalar komissiyasi Markaziy qoʻmitasi rais oʻrinbosari (1927—1928);
 Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi Toshkent tumani komiteti instruktori (1928-yil);
 Oʻzbekiston KP Zomin tumani qoʻmitasi 1-kotibi (1928-yil, 29-mart);
 Zarafshon chap sohili irrigatsiya boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari (1929-yil noyabr)

Manbalar 

Qatagʻon qurbonlari
Muqaddas Sergey Radonej cherkovi

Muqaddas Sergiy Radonej cherkovi — Oʻzbekiston Respublikasi, Navoiy viloyatida joylashgan pravoslav cherkovi. Rus pravoslav cherkovining Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasining Buxoro bo‘limi tarkibiga kiradi.

Hikoya 
Cherkovni qurish to'g'risida qaror 1991—yilda qabul qilingan.

1991-yilda tamal toshi qo'yildi. Qurilish ishlari 3 yil davom etgan. Cherkovni qurishda Geichenko Svetlana, Korneichuk Rostislav, Krupin Vladimir va bir necha muddatli harbiy xizmatchilar ishtirok etgan. 1996–yilda qurilish NUSga o'tkazildi.

Cherkovda yaxshi bezatilgan ikonostaz mavjud. Ma'badda qo'ng'iroq minorasi bor.  5 ta gumbazi borligi bilan boshqa cherkovlardan farq qiladi.

Patronal bayram : 8–oktyabr

Surat
Ibn Tabotabo

Ibn Tabotabo-
Safiyuddin Muhammad ibn Ali ibn Tabotabo (arab. محمد بن علي بن طباطبا العلوي; 1262– 1309), “Ibn Tiqtaqo” nomi bilan ham tanilgan tarixchi edi.

U Hasan ibn Ali ibn Abu Tolibning bevosita avlodlaridan bo‘lgan. Taxminan milodiy 1302-yilda u islom tarixiga oid mashhur “al-Faxriy” asarini yozgan. 

Siyosatshunos Vasileyos Sirosning fikricha, Ibn Tabotabo falsafasini Nikkolo Makiavelli falsafasi bilan taqqoslash mumkin.

Manbalar 

Tarixiy shaxslar
Sinon ibn Sobit

Abu Said Sinon ibn Sobit ibn Qurra (arab. أبو سعيد سنان بن ثابت بن قرة, 880–943) U oʻrta asr olimi boʻlib, abbosiy xalifalari Muqtadir (908–934), Qohir (932–934) va Rozi (934–940) davrida saroy tabibi boʻlib xizmat qilgan.

Sobit ibn Qurraning (taxminan 830–901) o‘g‘li va Ibrohim ibn Sinonning (908–946) otasi boʻlgan Sinon Yuqori Mesopotamiyaning Harron shahridan boʻlgan mashhur astronom va matematiklar oilasiga mansub edi. Garchi Sinon Qohirning qisqa hukmronligi davrida (932–934) islomni qabul qilishga majbur bo‘lgan bo‘lsa-da, u va uning oilasi sobiylar deb nomlanuvchi yulduzlarga sig‘inuvchilar diniy sektasiga mansub edi. Abbosiy xalifasi sobiylarni quvg‘in qilgan va oxir-oqibat Sinon qisqa muddatga Xurosonga qochib ketadi. Uning bolalari sobiy bo‘lib qolgan: o‘g‘illari Ibrohim ibn Sinon va Sobit ibn Sinon (976-yilda vafot etgan) ikkalasi ham sobiy bo‘lib qolgan, bir qizi esa boshqa sobiy oilasiga turmushga chiqqan va Ibrohim ibn Hilol as-Sobiyni (925–994) dunyoga keltirgan.

Sinon ibn Sobit birinchi navbatda tabib sifatida tanilib, Bag‘dodda bir nechta kasalxonalar qurgan va shifokorlar uchun litsenziya tizimini nazorat qilgan bo‘lsa-da, u tibbiyot haqida hech narsa yozmagan. Uning siyosiy falsafa, matematika va astronomiyaga oid asarlari, axloq falsafasiga oid “Siyosat an-nufus” (“Nafslar boshqaruvi to‘g‘risida”) nomli qisqa risolasidan tashqari hammasi yo‘qolgan. Uning Aflotun respublikasidan ilhomlangan siyosiy falsafaga oid asari tarixchi Mas’udiy (956 yilda vafot etgan) tomonidan tanqid qilingan

Manbalar 

tarixiy shaxslar
Muhosibiy

Muhosibiy (taxm. tug‘. – 781 y. vaf. – 857 y.) ilohiyotchi, sufiylikning ilk nazariyotchisi. To‘liq ismi  Abu Ali al-Horis ibn Asad al-Anaziy bo‘lgan.  Basrada tug‘ilgan. 
Hayoti. Yoshligida Bag‘dodga ko‘chib kelgan va o‘qishni mustaqil shu joyda davom ettirgan. U zohidona turmush kechirgan, otasi qoldirgan katta merosdan voz kechgan. Muhosibiy  mu’taziliylarning «inson irodasi erkinligi» haqidagi ta’limoti tarafdori bo‘lgan. Uning taqvosi va bilimdonligi unga katta shuhrat keltirgan va atrofida kuplab shogirdlar to‘planishiga sabab bo ‘lgan. Biroq, taxminan 846 yil Ibn Hanbal boshchiligidagi hanbaliylarning quvg‘ini natijasida u va’z va darslarini to‘xtatishga majbur bo‘lgan. Ahmad ibn Hanbal Muhosibiyni qarashlari tufayli «bid’atchi» deb e’lon qilgan. Ko‘p tarafdorlarga ega bo‘lgan Ahmad ibn Hanbal Muhosibiyni Bag‘doddan Kufaga chiqib ketishga majbur qilgan. Shu bilan birga «Muhosibiyga janoza o‘qilmasligi» haqida fatvo beradi. 
Shundan so‘ng Muhosibiy darveshona hayot kechirib, ijtimoiy faoliyatni to‘xtatib, qashshoqlikda yashagan. U 855 yil Ahmad ibn Hanbalning vafotidan keyingina Bag‘dodga qaytgan.
Ustozlari. Yazid ibn Horun (vaf. 821 y.) va Abu Ishoq Qurashiy bo‘lgan. Ulardan Hadis va fiqhni o‘rgangan.
Shogirdlari. Bag‘dodning  mashhur sufiylari Nuriy (vaf. 907 y.) va Junaydga (vaf. 910 y.) ustozlik qilgan.  
Ilmiy merosi. Muhosibiy 30dan ziyod asar yozgan, ulardan mashhurlari «Kitab ar-rioya li-huquq Alloh» («Allohning haqlariga rioya qilish»), «Kitab at-tavahhum» va «Kitab al-ba’s va-nnushur» («Qayta tirilish va yig‘ilish kitobi»), sufiylikka qadam qo‘yganlar uchun o‘gitlar sifatida «Kitob alvasoya» («Tavsiyalar kitobi»).  Muhosibiy asarlarida nafs, inson tabiati, uning zaif jihatlari, ularni yengib o‘tish yo‘llari, ruhiy mashqlarni tasvirlab berish orqali zuhdning ruhiy jihatlariga katta e’tibor qaratgan hamda u  o‘z asarlarida tasavvufning ruhiy-psixologik jihatlarini mohirona ochib bergan. Riyo aralashgan xudojo‘ylikdan saqlanishga chaqirgan.

Faoliyati. Muhosibiy shaxs o‘z-o‘zini kamolotga yetkazishining asosiy vositasi o‘z-o‘zini kuzatuv va o‘zini nazorat qilishi (muroqaba va muhosaba) deb bilgan. Muhosibiy laqabi shundan olingan ya’ni «o‘zini-o‘zi nazorat qilish, o‘ziga-o‘zi hisob berish tarafdori» degan ma’noni anglatadi. Muhosibiy inson qalbi va nafsining yashirin intilishlarini tadqiq etishi bilan oddiy zuxd va zohidlardan ilgarilab ketgan. 
 Muhosibiyga ko‘ra, riyo - avliyolarga xos bo‘lgan ruhiy poklik va kamolotga erishish yo‘lidagi asosiy to‘siqdir. Muhosibiy, agar inson o‘z ichki dunyosini muhosaba va ixlos bilan isloh etsa, Alloh uning tashqi olamini nafs mujohadasi va sunnaga ergashish bilan to‘g‘rilab qo‘yadi, degan qarashlarni ilgari surgan. Olim oddiy zohidlikdan ko‘ra hissiy kamolotni ilgari surgan. Muhosibiy qarashlarini G‘azzoliy ham qabul qilib, yuqori baholagan.

Vafoti
 Muhosibiy 857 - yil vafot etgan 

 
  

 
  

.

Manbalar 

Tasavvuf.
Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi

Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi (ITQ) (), keyinchalik Ittifoq va taraqqiyot partiyasi () 1889—1926-yillarda Usmonlilar imperiyasi va Turkiya Respublikasida faoliyat yuritgan yashirin inqilobiy tashkilot va siyosiy partiya. Yosh turklar harakati ichidagi yetakchi fraksiya sifatida mutlaq monarxiyani tugatgan hamda Ikkinchi Konstitutsiyaviy davrni boshlab bergan 1908-yilgi Yosh turklar inqilobini yuzaga keltirgan. 1913-yildan 1918-yilgacha ITQ imperiyani avtoritar bir partiyali davlat sifatida boshqargan. Mazkur hukumat Usmonlilar davrining soʻnggi davridagi etnik yoʻq qilish siyosatining bir qismi boʻlgan arman, yunon va ossuriya xalqlariga qarshi genotsidlar sodir etgan. ITQ koʻproq Yosh turklar harakati bilan bogʻlangan va partiya aʼzolari koʻpincha „Yosh turklar“ deb atalgan. Biroq mazkur harakat doirasida boshqa siyosiy partiyalar ham shakllangan. Usmonli imperiyasida partiya aʼzolari  („Ittifoqchilar“) yoki  („Qoʻmitachilar“) nomlari bilan tanilgan.

Manbalar 

Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi
1889-yilda asos solingan siyosiy partiyalar
Usmoniylar imperiyasida 1889-yilda asos solinganlar
Usmoniylar imperiyasidagi siyosiy partiyalar
Bir partiyarli tizimdagi partiyalar
Yosh turklar
Arman genotsidi
Turk millatchiligi
Panturkizm
Turonizm
Mustamsik billoh

' 

Mustamsik billoh  (arab. المستمسك بالله), (vafoti 1521) — Mamluklar sultonligi ostida rasmiy hukmronlik qilgan Qohiradagi oʻn oltinchi abbosiy xalifasi. U ikki marta xalifalik qilgan, birinchisi 1497-yildan 1508-yilgacha, ikkinchisi esa 1516-yildan 1517-yilgacha, oʻgʻli al-Mutavakkil III foydasiga mansabdan voz kechgan.

Manbalar 

tarixiy shaxslar
Shaqiq balxiy

Shaqiq Balxiy (arab. شقيق البلخي; vafoti 810 / hijriy 194) — Xuroson maktabining ilk soʻfiy avliyolaridan biri. U Ibrohim ibn Adhamning shogirdi bo‘lgan. U tavakkul yoki Allohga suyanishning muhimligini takidlagan
.

Manbalar 

Tarixiy shaxslar
tasavvuf
Ali ibn Hammud an-Nosir

Ali ibn Hammud an-Nosir (arab. علي بن حمود الناصر) (vaf. 22-mart, 1018-yil) 1016-yildan vafotigacha Kordovaning oltinchi xalifasi bo‘lgan. U Andalusdagi Hammudiylar sulolasining a’zosi edi.

 U xalifa Sulaymon ibn Hakam tomonidan 1013-yilda Seuta hokimi etib tayinlangan. Hukmronlik davrida mavjud bo‘lgan anarxiyadan foydalanib, u Afrikadagi Tanjerni zabt etdi, so‘ngra Iberiyaning Algezira portini egallab, Malagaga ko‘chib o‘tgan. Malagani ham zabt etgandan so‘ng, u Shimoliy Afrika qo‘shini bilan poytaxt Kordovaga yo‘l olgan va uni 1016-yil 1-iyulda qo‘lga kiritgan. Sobiq xalifa Hishom II ning o‘imi haqida xabar kelganda xalifa Sulaymon dastlab qamoqqa tashlangan, so‘ngra boshi olingan.

Ali ibn Hammud o‘ziga “an-Nosir li-dinilloh” (Allohning dini himoyachisi) degan unvonni qabul qilib, xalifa etib saylangan. Dastlab aholi uni xolisligi uchun olqishlagan; ammo keyinchalik uning qattiqqo‘lligi ham, umaviylarning avvalgi hukmron sulolasidan bo‘lgan hukmdor Abdurrahmon IVning paydo bo‘lishi ham uni mashhurlikdan tushirgan.

Hokimiyatdan ketishi
1018-yilning 22-martida unga qarshi fitna uyushtirilgan va u shu kuni o‘ldirilgan. O‘rniga Abdurahmon xalifa etib saylangan, biroq u o‘z navbatida Alining ukasi, Sevilya gubernatori Qosim al-Ma’mun tomonidan hokimiyatdan chetlatilgan.

Manbalar 

tarixiy shaxslar
Hishom III

Hishom III (arab. هشام الثالث) Andalusdagi so‘nggi Umaviy hukmdori (1026–1031) va xalifalik unvoniga ega bo‘lgan oxirgi shaxs edi.

Chegaradagi viloyatlar gubernatorlari va Kordova aholisi oʻrtasida olib borilgan uzoq muzokaralardan soʻng, Abdurahmon IV ning ukasi Hishom III xalifa etib saylangan. U 1029-yilgacha Kordovaga kira olmagan, chunki shahar Hammudiylarning barbar qo‘shinlari tomonidan bosib olingan edi.

U xalifalikni mustahkamlashga harakat qilgan bo‘lsa-da, soliqlarning ko‘tarilishi musulmon ulamolarining qattiq qarshiliklariga sabab bo‘lgan. Kordovalik patritsiylarining fitnasi bilan vaziri Hakam o‘ldirilganidan keyin, Hishom qamoqqa tashlangan. U qochishga muvaffaq bo‘lgan, lekin 1036-yilda Balaguerda surgunda vafot etgan.

1031-yilda Hishom III ag‘darilgach, xalifalik qulagan. Xalifalikning o‘rnida harbiy jihatdan zaif, ammo madaniy jihatdan rivojlangan toifa amirliklari tashkil topgan.

Manbalar 

Tarixi Ibn Xaldun,Bayrut 1996,Darul maktaba
Tarixiy shaxslar