MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Zoogigiyena

Zoogigiyena, hayvonlar gigiyenasi — hayvonlar sogʻligʻini saq-lash toʻgʻrisidagi fan. Hayvon organiz-mi bilan tashki muhitning oʻzaro taʼsirini, hayvonlar sogʻligʻini himoya qilish, ularni boqish va parvarish etish, ulardan foydalanish, sogʻlom nasl olish sharoitlarini hamda chorva mahsuldorligini oshirish yoʻllarini oʻrganadi. Tashqi muhitning noqulay taʼsirini kamaytirish yoki yoʻqotish usullarini ishlab chiqish, yuqori sanitariya sifatlariga ega boʻlgan chorvachilik mahsulotlari olish, tashqi muhitni oqova suvlar, ferma va chor-vachilik komplekslarining i.ch. chiqindilari bilan ifloslanishidan muhofaza qilish ham 3. vazifalariga kiradi. 3. odamni zooantroponozlardan va kasb kasalliklaridan muhofaza qilishga ham bevosita aloqador. 3. kasalliklarning oldini olish toʻgʻrisidagi fan sifatida veterinariya fanlariga kiradi va hayvonlar fiziologiyasi, zootexniya, toksikologiya, mikrobiologiya, qishloq xoʻjaligi iqtisodiyoti va b. fanlar bilan bogʻliq.

3. umumiy va xususiy Z.ga boʻlinadi. U mumiy 3. havo va tuproq muhiti, suv va sugʻorish, ozuqalar va oziqlan-tirish gigiyenasi, chorvachilik binolari mikroiklimi masalalarini, shuningdek, mollarni yayratish, yoz va qishda boqish, saqlash rejimlarini oʻrganadi; chorvachilik binolari, veterinariya va veterinariya-sanitariya obʼyektlarini loyihalash, qurish va ulardan foydalanish, ferma va chorvachilik komplekslarida infeksion kasalliklar tarqalmasligi talablarini belgilaydi. Xususiy 3. umumiy 3. vazifalari va talablarini mamla-katning iqlim zonalarini hisobga olgan holda hayvonlarni saqlash va oziqlantirish sharoitlari masalalarini hayvonlarning turi, yoshi, jin-si, yoʻnalishiga qarab oʻrganadi. 3. oʻz vazifalarini bajarishda statistik, sanitariya tekshiruvi, klinik fiziologiya tadqiqot usullaridan foydalanadi.

Oʻzbekistonda chorva mollarini boqish va parvarishlash, davolash va kasalliklardan himoya qilish ishlari uzoq tarixga ega boʻlsa-da, 3. fan sifatida 20-asr boshlaridan rivojlana bosh-ladi. 3. sohasida ikdim va binolar mik-roiqlimining hayvonlar organizmiga taʼsiri, fermada mollarni joy-lashtirish meʼyorlari, fermalarni sifatli ichimlik suvi bilan taʼminlash, sifatli ozuqa tayyorlash, turli xil moddalardan zaharlanishning oldini olish, mollarni yaylovlarda boqish va ularni turli zararli hasharotlar taʼ-siridan saqlash va b. masalalar oʻrga-nildi. 3. boʻyicha ilmiy tadqiqot ishlari Oʻzbekiston veterinariya institutipya., Samarqand qishloq xoʻjaligi institutining veterinariya fakulteti va Toshkent agrar universiteti zootexniya fakultetlari kafedralarida olib boriladi.

3. tavsiyalari va talablari barcha xoʻjaliklarda hayvonlarni parvarishlash, boqish, saqlash va koʻpaytirish boʻyicha majburiy boʻlgan zootexnika va veterinariya qoidalariga kiradi.

Adabiyot 
 Suvonqulov Y. A., Qishloq xoʻjaligi hayvonlari gigiyenasi, T., 1994; Shopoʻlatov J., Veterinariya asoslari, T., 1994.

Ermuhammad Toshpoʻlatov.

Manbalar
Zoologiya instituti

Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Zoologiya instituti — hayvonot olamining xilma-xilligi, ekologiyasi, biologiyasi, ahamiyatini oʻrganib, ulardan oqilona foydalanish, noyob, yoʻqolib ketish xavfi tugʻilgan turlarni muhofaza qilish, zararkunandalarga qarshi kurash choralarini ishlab chiqish boʻyicha ilmiy asoslar yaratuvchi va muvofikdashtiruvchi markaziy ilmiy muassasa. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Botanika va zoologiya institutidan 1950-yilda mustaqil boʻlib ajralib chiqqan. Institutda Oʻzbekiston hayvonot olamining biologik xilmaxilligi, sistematikasi, ekologiyasi, xoʻjalik ahamiyatiga molik umurtqali va umurtqasiz hayvonlar biologiyasi hamda rivojlanish sikli tadqiq etiladi; respublikadagi biologik resurslardan oqilona foydalanish, ovchilik va baliqchilikni rivojlantirishga oid tavsiyanomalar; yovvoyi hayvonlarning noyob va kamayib borayotgan turlarini tutqinlikda koʻpaytirish usullari ishlab chiqiladi; inson faoliya-ti tufayli tabiatda roʻy berayotgan oʻzgarishlarning hayvonot olamiga taʼsiri oʻrganiladi hamda hayvonlarning biologik xilma-xilligini saqlab qolish bilan shugʻullaniladi; turli hududlarda chorva hamda yovvoyi hayvonlarda uchraydigan ekto-va endoparazitlar ekologiyasi hamda biologiyasi, ularning zarari oʻrganiladi; qishloq xoʻjaligi hayvonlari va ekinlari zararkunandalari hamda ularga qarshi kurashning nazariy va amaliy asoslari va b. masalalar ishlab chiqiladi. Institutda 5 boʻlim (umumiy entomologiya va araxnologiya, umumiy parazitologiya, suv zoologiyasi, quruqlikda yashovchi umurtqali hayvonlar, evolyu-sion morfologiya va hujayra biologiyasi), 11 laboratoriya (hasharotlar ekologiyasi va sistematikasi, hasharotlarni biologik nazorat qilish, araxnologiya va tuproq zoologiyasi, parazitologiya, gelmintologiya, ixtiologiya va suv umurtqasizlari, gerpetologiya, ornitologiya, teriologiya, ekologik fiziologiya va hujayra biologiyasi, mor-fologik qiyoslash va hayvonlar toksi-kologiyasi) hamda insektariy va zaharli ilonlar pitomnigi faoliyat koʻrsatadi. Institutning fondida 34 mingga yaqin hayvonlar kolleksiyasi toʻplangan. 60 dan ortiq monografiya, 60 ga yaqin ilmiy toʻplam, 100 ga yaqin takdimnoma va metodik qoʻllanmalar, 40 dan ortiq ilmiy ommabop risolalar nashr etilgan. Bular orasida T. 3. Zohidovning 4 jildli "Zoologiya ensiklopediyasi" Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofotiga sazovor boʻlgan.

Manbalar 

 
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi
Zoonozlar

Zoonozlar (zoo... va yun. nosos — kasallik) — faqat hayvonlar uchun xos boʻlgan, lekin hayvonlardan odamlarga yuqishi mumkin boʻlgan infeksion va invazion kasalliklar guruhi. Z.ga oʻlat, kuydirgi, quturish, brutsellyoz va b. kiradi. Z.ning qoʻzgʻatuvchilari evolyusiya jarayonida ayrim hayvonlar organizmida tanlab rivojlanish xususiyatiga ega boʻlib, 3. odamlar jamoalarida tarqal-maydi, chunki odam organizmida 3. koʻzgʻatuvchilari oʻz rivojlanish siklini tamomlay olmaydi. Tibbiyot adabiyotlarida baʼzan hayvonlarning odamlarga oʻtadigan yuqumli va invazion kasalliklari ham 3. deb yuritiladi.

Manbalar
Zoopsixologiya

Zoopsixologiya, hayvonlar psixologiyasi — psixologiyanint hayvonlar psixikasi, uning namoyon boʻlishi hamda ontogenez va filogenezdagi taraqqiyotini oʻrganadigan boʻlimi. 3. dalillaridan bir qancha fanlar, jumladan, bionika va biokiberneti-kada foydalaniladi. 3. solishtirma psixologiya va etologiyat yaqin turadi. 3. ekologiya, neyrofiziologiya, sezgi organlari fiziologiyasi va b. sohalar bilan uzviy bogʻlangan. 3. 18-a oxiri — 19-asr boshlarida mustaqil fan sifa-tida shakllangan. 3. tarixida 2 qarama-qarshi yoʻnalish boʻlgan. Mexanik yoʻnalish boʻyicha hayvonlar avtomat mashinaga oʻxshatiladi (R. Dekart, J.Lyob va b.)- Antropomorfik yoʻnalish boʻyicha inson psixikasi bilan hayvon psixikasi oʻrtasidagi farq inkor etiladi (J.L. Byuffon, J.B. Lamark, Ch. Darvin va b.). Z.da evolyusion yoʻnalishning boshlanishi rus olimlari K. F. Rulye va V. A. Vagner ishlari bilan bogʻliq. Z.ning fan sifatida rivojlanishida I. P. Pavlovnchnt oliy nerv faoliyashi toʻgʻrisidagi taʼlimoti muhim ahamiyat kasb etadi. Bu taʼlimot inson psixikasi hatto eng yuksak tuzilgan hayvon psixikasidan sifat jihatdan keskin farq qilishini koʻrsatadai. Bu farq insonning ijtimoiy hayoti, i.ch. fao-liyati va nutqi bilan bogʻliq.

Manbalar
Zoosporalar

Zoosporalar (zoo... va yun. spora — urugʻ) — koʻpchilik suv oʻtlari va tuban zamburugʻlarning jinssiz koʻpayishi va tarqalishi vazifasini bajaruvchi harakatchan hujayrasi. 3. xivchinlar yordamida harakatlanadi. Xivchinlar soni har xil turlarda turlicha (koʻpincha 2, baʼzan 4 yoki koʻproq) boʻladi. Z.da sellyuloza qobigʻi boʻlmaydi. Koʻpchilik suv oʻtlari Z.sining koʻzchasi, qisqaruvchi vakuoli (qarang Vakuolalar) va koʻgtincha xromatoforlari boʻladi. 3. ona hujayradan boʻlinish orqali koʻpayadi. Ona hujayra poʻsti yorilgach, tashqariga chikali va suzib yuradi. Bir ozdan soʻng 3. harakatdan toʻxtaydi; xivchinini tashlab, yangi oʻsimlik yoki zamburugʻga aylanadi.

Manbalar
Zoofiliya

Zoofiliya (zoo... va yun. philio — yoqtiraman) — oʻsimliklarning hayvonlar ishtirokida chetdan changlanish usuli. Evolyusiya jarayonida zoofil oʻsimliklar va ularni changlantiruvchi hayvonlar oʻrtasida oʻzaro moslanish yuzaga kelgan. Bunday moslanmalar tufayli oʻsimlik gullarining muayyan tuzilishi, rangi, hidi va nektar ajratishi, hayvonlar tanasining muayyan shakli, guldan nektar va chang yigʻish uchun za-rur boʻlgan maxsus moslanmalar paydo boʻlgan. Z.da hasharotlar (entomofiliya), qushlar (ornitofiliya), mollyuskalar (malakofiliya), ayrim sut emizuvchilar, mas, koʻrshapalaklar (xironterofiliya), kemiruvchilar yoki b. hayvonlar ishtirok etishi mumkin.

Manbalar
Zooxlorellalar

Zooxlorellalar (Zoochlorella) — turli umurtqasiz hayvonlar (infuzoriyalar, gidralar, gʻovaqtanlilar va b.) tanasida simbioz yashaydigan bir hujayrali yashil suvoʻtlarning umumiy nomi. Z.ning hayvonlar bilan birga yasha-shi har ikkala organizm uchun ham foy-dali; fotosintez jarayonida 3. ishlab chiqargan uglevodlarni hayvon isteʼmol qilsa, oʻz navbatida, 3. hayvon hujayrasida yashash va koʻpayish uchun zarur sharoit topadi.

Manbalar
Zooxoriya

Zooxoriya (zoo... va yun. choreo — tarqataman) — oʻsimliklar mevasi, urugʻi, sporasi va b.ning hayvonlar yordamida tarqalishi. 3. bir necha xilga boʻlinadi: epizooxoriya — meva va urugʻlarning hayvonlar tanasi sirtiga yopishib tarqalishi; endozooxoriya — oʻsimliklar mevasi va urugʻini hayvonlar yeganida ularning ekskrementi orqali tarqalishi; sinzooxoriya — meva va urugʻlarning qishda oziq toʻplaydigan hayvonlar orqali tarqalishi; mirmekozooxoriya — meva va urugʻlarning chumolilar orqali tarqalishi; sinzooxoriyaning bir xili. Meva va urugʻlarning tuzilishida Z.ning muayyan usuliga moslanishi paydo boʻladi. Maye, epizooxoriyada meva urugʻlar sirti yopishqoq modda yoki turli xil ilmoqchalar bilan qoplangan; endozooxoriyada mevalar etli va sersuv boʻladi.

Manbalar
Zootsenoz

Zootsenoz (zoo... va yun. koinos — umumiy) — biotsenoz tarkibiga kiradigan hayvonlar jamoasi. Odatda, 3. tushunchasi Yer yuzining bir xil ekologik sharoitga ega boʻlgan qismida hayot kechiradigan hayvonlar majmuasiga nisbatan qoʻllaniladi. 3. tarkibi muayyan sharoitda oʻzaro bogʻlangan hayvonlarning har xil turlaridan iborat. 3. biotsenoz tarkibiga mansub boshqa turlar (yashil oʻsimliklar, mikroorganizmlar va b.) va anorganik muxit bilan bogʻliq. 3. biotsenozga xos xususiyatlarga ega. Shuning uchun biotsenozni tadqiq qilishda 3. dalillaridan foydalaniladi.

Manbalar
Zootsidlar

Zootsidlar (zoo... va lot. caeda — oʻldiraman, yoʻqotaman) — qishloq xoʻjaligi zararkunandalari, asosan, kemiruvchilar (rodentitsidlar), kalamushlar (rati-sidlar) va qushlar — kaptarlar, chumchuqlar, gʻurraklar (avitsidlar)ga qarshi kurashda qoʻllaniladigan kimyoviy preparatlar. Pestitsidlar guruhiga kiradi. Aksariyat hollarda ichdan taʼsir koʻrsatadigan pestitsidlar zaharli xoʻrak tarzida qoʻllaniladi.

Manbalar
Rihard Zorge

Rihard Zorge (1895.22.9, Boku - 1944.7.11, Tokio) — mashhur razvedkachi, Ikkinchi jahon urushi qahramoni (1964 yil, oʻlimidan soʻng). 30—40-yillarda nemis jurnalisti sifatida Germaniya, Xitoy va Yaponiyada boʻlib, qimmatli razvedka maʼlumotlarini qoʻlga kiritgan. SSSRga nemis-fashist qoʻshinlarining moʻljaldagi bostirib kirish vaqtini, diviziyalar soni va ularning harbiy harakatlari rejasining umumiy sxemasi haqida axborot bergan. 1941-yilda yapon politsiyasi tomonidan qoʻlga olinib, 1944-yil noyabrda qatl qilingan.

Manbalar 

Sovet Ittifoqi Qahramonlari
1895-yilda tugʻilganlar
1944-yilda vafot etganlar
7-noyabrda vafot etganlar
4-oktyabrda tugʻilganlar
Mixail Zoshchenko

Mixail Mixaylovich Zoshchenko [1895.29.7 (10.8), Peterburg — 1958.22.7, Leningrad] — rus yozuvchisi, hajvchi, "Ogʻa-ini Serapionovlar" adabiy guruhining aʼzosi. 1921-yildan vaqtli matbuotda kichik asarlar bilan muntazam katnasha boshlagan. "Nazar Ilich, janob Sinebryuxovning hiko-yalari" toʻplami (1922) va undan keyin yozgan hikoyalari Zoshchenkoni mashhur qildi. Zoshchenko ilk asarlari ("Hurmatli fuqarolar", 1926; "Kimning ustidan kulyapsiz?", 1928)da yangi iqtisodiy siyosat (NEP) davridagi meshchanlar ustidan kuladi. "Qora shahzoda" (1936), "Qasos" (1937), "Taras Shevchenko" (1939) va b. qissalar muallifi. Zoshchenko asarlari VKP (b) MK ning "Zvezda" va "Leningrad" jurnallari toʻgʻrisida" gi (1946) qarorida shoʻro voqeligiga tuhmat sifatida ayovsiz tanqidga uchragan.

Manbalar 

Rossiyalik yozuvchilar
29-iyunda tugʻilganlar
1958-yilda vafot etganlar
22-iyulda vafot etganlar
Sovet yozuvchilari
Zogʻnul

Zogʻnul (fors, zogʻ — qargʻa va nul — tumshuq) — qad. urush quroli. Har xil metalldan yasalgan; zoʻgʻatasi qargʻa boshiga, uchi qargʻa tumshugʻiga oʻxshash, dastasi yogʻochdan boʻlgan. Hindistonda, ayniqsa, Bobiriylar hukmronligi davrlarida koʻproq ishlatilgan. Ayrim maʼlumotlarga qaraganda Z.dan dehqonchiliqda ham foydalanilgan. Baʼzan uni choʻkich deb ham yuritishgan. 3OFO3A, qizilcha, efedra (Ephedra) — qizilchadoshlar oilasiga mansub ikki uyli butalar turkumi. 40 turi boʻlib, Oʻrta dengiz mamlakatlarida, Hindiston, Xitoy, Shim. va Jan. Amerikada, Rossiyaning jan.-sharqiy Yevropa qismida va Sibirda, Kavkaz va Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Koʻpincha quruq choʻl va yarim choʻl mintaqalarda, quruq toshloqli togʻ yon bagʻirlarida oʻsadi. Z.ning barglari mayda, qipiq-simon, tezda toʻkilib ketadi. Changchi va urugʻchi qubbalari poya boʻgʻimlarida joylashgan. Z.ning 10 ga yaqin turi Oʻzbekistonda uchraydi. 3. tarkibidagi efedrin alkaloididan tibbiyotda foy-dalaniladi. Efedrin yurak va qon tomirlari faoliyatiga adrenalinga oʻxshash taʼsir koʻrsatadi.

Manbalar
Zogʻora

Zogʻora, zogʻora non — makkajoʻxori, oqjoʻxori, qoʻqonjoʻxori, tariq, qoʻnoq unidan yopiladigan non. Elangan unga xamirturush bilan tuz qoʻshib, oshqovoqning selida xamir qoriladi. Buning uchun oshqovoqni qirib, seli olinadi. Xamir qorib boʻlingach, qovoq turpi mushtlab yedirib yuboriladi. Xamir oshgach, 200—250 g li zuvalalar yasaladi, urvoq uchun bugʻdoy uni ishlatiladi. Har bir zuvala yassilanib, non yasaladi (baʼzan oʻrtasini koʻrsatkich barmoq bilan bir marta chekiladi). Z.larning yuziga dasturxon yopib, 10— 15 min. tindirgach, qizigan tandirga yopib pishiriladi. Xalq tabobatida qand diabeti, qon bosimi, jigar va oʻt pufagi kasalliklarida parhez sifatida tavsiya etiladi.

Manbalar
Zogʻora baliq

Zogʻora baliq () (sazan) — karpsimonlar oilasiga mansub tur. Uzunligi 50—60 sm (baʼzan 1 m gacha), vazni 1,8—4,5 kg (baʼzan 16 kg va undan ortiqroq). Ogʻzi boshining pastki tomonida. Suzgich qanotlari qizgʻish tovlanib turadi. Orka va anal suzgichlarida bittadan tishli suyak nurlari, yuqori labi va ogʻzi chetlarida bir juftdan moʻylovlari boʻladi. Oʻrta, Qora, Azov, Kaspiy va Orol dengizlari hamda Tinch okean havzalariga qarashli dare va koʻllarda, shuningdek, Sirdaryo, Amurdaryo, Zarafshon va Murgʻob daryolarida tarqalgan. Areal chegarasida Yevropa zogʻora baligʻi (), orol zogʻora baligʻi (), amur-xitoy zogʻora baligʻi () va Vyetnam zogʻora baligʻi () deb ataladigan 4 kenja turdan iborat. Janubiy dengizlarga quyiladigan daryolarda yarim oʻtkinchi guruhlarni hosil qiladi; dengizning daryo quyiladigan joylarida yashaydi. Tuxum qoʻyish uchun daryoga koʻtariladi. 2—5 yoshida jinsiy voyaga yetadi. 98 mingdan 1,8 mln. gacha uvildiriq tashlaydi. Aprel — iyul oylarida tuxum qoʻyadi. Yelimsimon tuxumlari oʻsimliklarga yopishib turadi. Yosh baliqchalar, zooplankton, voyaga yetgan davrida bentosdati oʻsimliklar va hasharotlar lichinkasi bilan oziqlanadi. Goʻshti shirin va seryogʻligidan koʻplab ovlanadi, suv havzalarida boqiladi. Xonakilashtirilgan 3. b. karp deyiladi.

Manbalar 

Hayvonlar
Abdulla Zohidov

Abdulla Zohidovich Zohidov (1910-yil 20-avgust—1977-yill 19-iyul) — sovet olimi va pedagog, gigiyenachi, tibbiyot fanlari doktori, professor, SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasi muxbir a’zosi (1971-yilda). O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan fan va texnika arbobi (1963-yilda) va QQASSRda xizmat ko‘rsatgan fan va texnika arbobi (1965-yilda).

Tarjimai hol 
Zohidov Abdulla 1910-yil 20-avgustda Toshkentda dunyoga keladi.

1928-1933-yillarda Toshkent tibbiyot institutida tahsil oladi. 1933-1936-yillarda shu institutning aspiranturasida o‘qiydi. 1936-1939-yillarda Toshkent tibbiyot instituti yuqumli kasalliklar kafedrasida assistent bo‘lib ishlagan. 1939-yildan 1946-yilgacha Qizil Armiya safida harbiy shifokor sifatida xizmat qilgan, Ulug‘ Vatan urushida ishtirok etgan. 

1946-1950-yillarda va 1967-1977-yillarda Toshkent tibbiyot institutida ilmiy-pedagogik faoliyatida: 1946-1949-yillarda sanitariya-gigiyena fakulteti dekani va ayni paytda umumiy gigiyena kafedrasi dosenti, 1949-yildan 1960-yilgacha - kommunal gigiyena kafedrasi mudiri, 1967-yildan 1977-yilgacha - umumiy va radiasion gigiyena kafedrasi mudiri lavozimlarida ishlab kelgan. 

1950-yildan 1967-yilgacha - Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari bo‘yicha ilmiy-tadqiqot instituti direktori.

Ilmiy-pedagogik faoliyati 
A.Z.Zohidovning asosiy ilmiy-pedagogik faoliyati iqlim issiqligi sharoitida suv havzalarini sanitariya muhofazasi va suv ta’minoti gigiyenasi sohasidagi masalalar bilan bog‘liq edi. 1967-yildan A.Z.Zohidov O‘zbekiston Respublikasi Prezidiumi, 1972-yildan Butunittifoq gigiyenachilar ilmiy jamiyati a’zosi edi. 

Shifokor 1938-yilda nomzodlik dissertasiyasini himoya qildi, 1966-yilda kommunal va umumiy gigiyena bo‘yicha umumiy to‘plami uchun unga tibbiyot fanlari doktori ilmiy darajasi, 1967-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. U 1967-yilda professor ilmiy unvonini oldi. 1971-yilda SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasining muxbir a’zosi etib saylandi. A.Z.Zohidov rahbarligida bir yuz yigirmaga yaqin ilmiy ishlar, jumladan, monografiyalar yozildi, uning ishtirokida va rahbarligida 26 ta doktorlik va nomzodlik dissertasiyalari tayyorlandi. Abdulla Zohidov Buyuk tibbiyot ensiklopediyasi[1][2][3] uchinchi nashri “Umumiy va kommunal gigiyena” tahririyati muharriri ham bo‘lgan. 

Tajribali shifokor Zohidov 1977-yil 19-iyulda Toshkent shahrida bu yorug‘ olamni tark etadi.

Mukofotlar 

 Mehnat Qizil Bayroq ordeni
 O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan fan va texnika arbobi
 QQASSRda xizmat ko‘rsatgan fan va texnika arbobi
 O‘zbekiston va Tojikiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining uchta yorliqlari bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Toshkent tibbiyot akademiyasi bitiruvchilari
O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan fan va texnika arboblari
Vohid Zohidov

Vohid Yoʻldoshevich Zohidov — (1914.14.12 — Toshkent — 1983.19.7) — adabiyotshunos olim, faylasuf, publitsist. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1966), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1964), falsafa fanlari doktori (1946), professor (1949). Ozarbayjon pedagogika institutini tugatgan (1933). Oʻzbekistonning turli oliy oʻquv yurtlarida dare bergan (1933— 35; 1938-66), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasida ilmiy xodim, akad.-kotib (1943-48), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti direktori va boʻlim mudiri (1949—53), Toshkent davlat pedagogika instituti professor (1953— 57), "Sharqyulduzi" jurnal (1949), "Oʻzbekiston madaniyati" gaz. bosh muharriri (1959—62), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida boʻlim mudiri (1957—64), Hamza nomidagi Sanʼatshunoslik instituti direktori (1964—67; 1970—83), Oʻzbekiston Madaniyat vaziri (1967— 70). Ilmiy ishlari oʻrtaosiyolik muta-fakkir va shoir (Beruniy, Navoiy, Bobur, Ogahiy, Furqat va b.)lar hamda qardosh turkiy xalkdar adabiyoti vakillari (Nizomiy, Abay va b.) ijo-diga bagʻishlangan. Madaniy meros va adabiy hayotning muhim masalalariga oid monografiyalar ("Oʻzbek adabiyoti tarixidan", 1961; "Donolar davrasi", 1973; "Nafosat ijodkori", 1980 va b.), publitsistik asarlar ("Inson va zamon sadosi", 1961; "Sharqni sharaflab", 1973 va b.) muallifi. Z.ning ilmiy rahbarligi va tahriri ostida "Oʻzbek adabiyoti" (5 jild, 7 kitob) nashr etilgan, "Navoiy asarlari"ni oʻzbek (15 jild, 1961—68) va rus tillarida (10 jild, 1968—70) nashrga tayyorlashda qatnashgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1973). Toshkent koʻchalaridan biriga 3. nomi qoʻyilgan.

Manbalar 

 Tanlangan asarlar, [3 jildli], T., 1976-78.

Adabiyot 
 Mamajonov S, Vohid Zohidov, T., 1976.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Adabiyotshunoslar
Ibrohimjon Zohidov

Ibrohimjon Zohidov (1936.15.9, Oltinkoʻl tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1997). Far-gona pedagogika institutining oʻzbek tili va adabiyoti fakultetini tugatgan (1960). 1957-yildan Andijon viloyatining Oltinkoʻl tumanidagi 6-oʻrta maktabda oʻzbek tili va adabiyoti oʻqituvchisi. 3. har bir darsni puxta tayyorgarlik bilan koʻrgazmali qurollar va texnika vositalaridan keng foydalangan holda oʻtadi. Oʻquvchilar bilimini baholashda birinchilar qatorida test va reyting usullarini tatbiq etdi. Uning ish tajribasi tuman oʻzbek tili va adabiyoti oʻqituvchilari seminarida yuksak baholanib, ommalashtirishga tavsiya etildi.

Manbalar 

    

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Poʻlat Zohidov

Poʻlat Shohidovich Zohidov (1932. 16.12, Toshkent) — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan meʼmor (1976). Meʼmorlik d-ri (1990), Toshkent politexnika institutini tugatgan (1956). Maxsus ilmiy taʼmirlash ustaxonasida (1956— 58; 1980—93) ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari, Tasviriy sanʼ-at va yodgorliklarni saqlash bosh bosh-qarmasi boshligʻi (1966—73; 1993—95), sanʼatshunoslik institutida meʼmorlik boʻlimi^ boshligʻi (1958-80 va 1995 y.dan). Oʻzbekiston meʼmorligi tarixi, nazariyasi va taʼmiri boʻyicha yetakchi mutaxassislardan. "Shuhrat" medali bilan takdirlangan (1998).

Manbalar 

 Traditsii narodnix zodchix Oʻzbekistana, M., 1964; Samarqandskaya shkola zodchix, T., 1965; Oʻzbek meʼmorchiligi ustalari, T., 1967; Meʼmor sanʼati, T., 1978; Meʼmor odami, T., 1996; Temur davrining meʼmoriy qahqashoni, T., 1996.

    

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan meʼmorlar
Romen Zohidov

Romen Abdullayevich Zohidov (1937— 17.12, Toshkent) — geliotexnik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), texnika fanlari doktori (1984), professor (1986). Moskva energetika institutini tugatgan (1961). Shu institutda katta ilmiy xodim (1966—69), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Fizika-texnika institutida katta ilmiy xodim (1969—71), Ilmiy asbobsozlik loyi-ha-konstruktorlik va texnologiya Mar-kaziy byurosi direktori (1971 — 86), Energetika va avtomatika instituti direktori (1986-yildan). Ilmiy ishlari, asosan, yuqori temperaturali geliotexni-kaning dolzarb masalalariga, yuqori potensialli jamlovchi tizimlar na-zariyasini hisoblash, loyihalash va yaratish texnologiyasi hamda ularni ma-teriallarni sinashda, mahsulotlar va energetik qurilmalarda qoʻllashga ba-gishlangan. Z.ning ilmiy ishlaridan quyosh elektr st-yasini (Qrim), yuqori tempaturali issiqlik fizikasi kompleksini (Mahachqala sh.), Quyosh pechini (Yerevan), yuqori temperaturali stendlarni ("Kvant" IICHB) yaratishda foydalanilgan.

Manbalar 

 Texnologiya i ispitaniya gomotexni-cheskix konsentriruyushix sistem, T., 1978. Nurli energiya konsentratsiyasining koʻzguli tizimlari, T., 1986; Sanoatda energotejamkorlik, T., 1993.

    

Oʻzbekiston olimlari
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Sher Zohidov

Sher Zohidov (1906 — Toshkent — 1971.16.8) — hujjatli kino operatori. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1967). "Oʻzbekfilm"da (1928—33), Toshkent xronika studiya-sida operator yordamchisi (1934—35), 1936-yildan operator. Oʻzbekiston il-miy-ommabop va hujjatli filmlar kinostudiyasida operator (1946—69). Eng yaxshi filmlari: "Tinchlik va doʻstlik uchun", "Senuroz va exinokok-kozga qarshi kurashing", "Toshkent koʻchalarida" va b.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari