Italyan oshxonasi

Italyan oshxonasi () an'anaviy italyan oshxonasi bo'lib, pitsa va spagetti kabi taomlar tufayli butun dunyoda keng tarqalgan va mashhurdir. Uning taomlari juda xilma-xil va mintaqaviy, har bir mintaqaning o'ziga xos an'anaviy taomlari bor.

Italiya oshxonasi ko'p asrlik tarixiy an'analarga asoslangan bo'lib, rimliklar, yunonlar, lombardlar, arablar va Italiyada yashagan yoki uning madaniyatining shakllanishiga ta'sir ko'rsatgan boshqa xalqlarning madaniy ta'siriga ega.

Tanlangan mahsulotlar 

Italiya oshxonasi, xususan, O'rta Yer dengizi mintaqasidan yangi mahsulotlarning ko'pligi bilan ajralib turadi, bu asl italyan oshxonasini butun dunyoda unga taqlid qilishlariga urinishlardan ajratib turadi.

Mavjud doimiy mahsulotlarga quyidagilar kiradi:

 sabzavotlar (pomidor, baqlajon, zukkini qovoqg', salat bargi, qalampir, artishok)
 bug'doy uni (xamir mahsulotlari, makaron)
 pishloq (parmezan, gorgonzola, mozzarella, pekorino, mascarpone, rikotta)
 zaytun va zaytun moyi
 ziravorlar (rayhon, kapari, sarimsoq, bibariya, pepperoni, qalampir, oregano)
 baliq va dengiz mahsulotlari
 guruch
 mol go'shti
 qush
 dukkaklilar (loviya, yasmiq)
 mevalar (limon, apelsin, shaftoli) va rezavorlar
 oq qo'ziqorinlar
 bodom
 sharob, italyan likyorlari, grappa

Ommabop taomlar va ichimliklar 

 spagetti, kanelloni va boshqa ko'plab makaron mahsulotlari. Ular, albatta, ko'plab an'anaviy souslardan biri bilan dasturxonga tortiladii va bu italyan tilida oddiy "pasta" so'zi bilan birlashtiriladi. Eng mashhur va oddiy taomlar orasida: Spagetti Napoli (Neapol spagettiso) - pomidor sousi bilan, Spagetti Bolonese (Boloniya spagettisi) - pomidor sousi va qiyma bilan, Makaron alla carbonara (Carbonarali makaron) - mayda guanchale bo'laklari bilan aralashtirilgan spagetti, tuxum sousi, parmezan pishloq va pecorino romano, tuz va yangi maydalangan qora qalampir, shuningdek Spaghetti Aglio e Olio (sarimsoq va sariyog 'bilan spagetti) - issiq zaytun moyi va juda oz qovurilgan sarimsoq bilan .
 Pitsaa - pomidor sousi, pishloq va turli xil ixtiyoriy ingredientlar bilan pishirilgan dunyoga mashhur ochiq pirog. Italiya pitsasining klassik navlari orasida Margherita (Italiya bayrog'i ranglari mahsulotlari bilan: motsarella - oq, pomidor sousi - qizil, rayhan - yashil), Kaprichosa, Diabola, Quattro formadji ("To'rt pishloq") va Quattro stagione ("To'rt fasl") kabilarni ajratib ko'rsatish kerak).
 risotto - suvda pishirligan guruchli taom\bulyon (yuqori kraxmalli navlar ishlatiladi). Klassik risottolar orasida piyoz va za'faron bilan risotto alla milanese ("Milan risotto"si) ham bor<ref>Итальянская кухня // Культура питания. Энциклопедический справочник / Под ред. И. А. Чаховского. — 3-е издание. — Мн.: «Белорусская энциклопедия имени Петруся Бровки», 1993.—С.110.—540 с.—ISBN 5-85700-122-6</</ref>.
 lazanya - Xamirdan qilingan zapekanla
 gnocchi - manna yoki kartoshka unidan tayyorlangan qaynatilgan köfte
 ravioli va tortellini - köfte o'xshash taomlar
 ciabatta - oq non
 polenta - makkajo'xori yoki jo'xori unidan tayyorlangan taom
 minestrone sabzavotli sho'rva
 trippa - qovurilgan sakatatdan tayyorlangan taom
 pancetta - tuzlangan cho'chqa go'shti
 frittata - sabzavot va boshqa mahsulotlar bilan to'ldirilgan omlet
 bruschetta - an'anaviy ovqatdan oldin tortiladigan ishtaha ochar, tost.

Aperatiflar va gazaklar 
 antipasto - gazaklar, birinchi navbatda - yog'da marinadlangan sabzavotlar, kapriz salati
 carpaccio - sirkalangan zaytun moyi va/yoki limon sharbati qo'shilgan xom mol go'shtining ingichka bo'laklari
 pesto (rayhon, zaytun moyi va qarag'ay yong'og'i pastasi)
 grissini - non tayoqchalari
 caponata - baqlajon sabzavotli ragu turi

Shirinliklar 
 tiramisu va sabayon shirinliklari
 Panna kotta (Panna kotta) - eng mashhur italyan shirinliklaridan biri, asli Piedmontdan  ; qaymoq, uning asosi bo'lib xizmat qiladi ("qaynatilgan krem " italyancha), ko'plab rezavorlar, mevalar, yong'oqlar bilan yaxshi ketadi, shuning uchun bu shirin ta'mning ko'p turlari mavjud .
 Biscotto- ikki marta pishirilgan quruq pechene
 Zukotto - ricotta pishloq yoki ichida qaymoq bilan shimgichni keks
 Italiya muzqaymoq va jelato

Ichimliklar 
 Italiya vinolari va spirtli ichimliklar (amaretto, grappa, campari, limoncello, sambuka)
 qahva (espresso, amerikano, latte, kapuchino)

Hududiy an'anaviy oshxonasining taomlari

Rim 
Rim oshxonasi mavsumiy ingredientlarga, asosan Rim Kampaniyada yetishtiriladigan va taomlar juda oddiy tayyorlash usullariga asoslangan. Shuning uchun, eng muhim ingredientlar sabzavotlar (asosan no'xat, artishok va loviya), go'sht (qo'zichoq va echki) va pishloqlar (Pecorino Romano va ricotta). Rim oshxonasida odatiy ziravorlar har qishda pishirilgan va konservalangan strutto va cho'chqa yog'idir. Prosciutto yog'i keng qo'llaniladi, zaytun moyi esa faqat xom sabzavotlar uchun va ba'zan qovurilganda ishlatiladi.

Liguriya 
Liguriya dengiz bo'yidagi mintaqada joylashgan bo'lib, baliq va dengiz mahsulotlaridan tayyorlangan taomlari bilan ma'lum va mashhur. Genuya port shahri Osiyodan ziravorlar keltirila boshlangan birinchi shaharlardan biri bo'lib, u yerda hali ham mazali ziravorlar sevib iste'mol qilinadi. Liguriyaliklar mamlakatdagi eng yaxshi bazilikani yetishtirishadi va mashhur pesto Liguriyadan keltiriladi. Pasxada, nafaqat Liguriyada, ayniqsa Genuyada, mashhur paskalina pirogi pishiriladi.

Marke 
Marke oshxonasi dengiz mahsulotlari va tog'lardan keltiriladigan dichilarga boy. Makaron, cho'chqa go'shti va zaytun kabilar Markening asosiy taomlari hisoblanadi. Ushbu viloyatda taom pishirishning ko'plab an'anaviy usullari mavjud va ma'lum.

Piemont 
Piemont Fransiya va Shveysariya bilan chegaradosh viloyat, shuning uchun, uning oshxonasi ushbu mamlakatlar oshxonalarining ba'zi an'analarini qabul qilgan. Piemont bir qarashda Lombardiya oshxonasiga o'xshasasada, Piemont  oshxonasi guruch, polenta va gnocchi kabi taomlari bilan ajralib turadi. Unumdor Padana vodiysida piemontliklar vinochilik bilan shug'ullanadi, masalan, bu yerda  aynan Barbaresko ishlab chiqariladi. Piemontda eng yaxshi piyoz va sarimsoq, shuningdek, oq truffel yetishtiriladi, deb hisoblashadi. Mashhur taomlardan biri - vitello tonnatodir. Piemont - italyan shirinliklaridan biri - panna kottasi bilan nom qozongan.

Apuliya 
Apugliada mashhur baliq va dengiz mahsulotlari bilan bir qatorda (ayniqsa ustritsa va midiya mashhur), mintaqada ajoyib zaytun, sabzavotlar, mevalar va ko'katlar yetishtiriladi. Yopiq pitsa kalzoni Apuliya taomidir, orekkiette esa an'anaviy makaron turlaridan biridir.

Sardiniya 
Sardiniya oshxonasida orkinos, ilon balig'i, omar va boshqa dengiz mahsulotlari asosiy rol o'ynaydi. Bayramlar uchun an'anaviy taom - vertelda qovurilgan yosh cho'chqa go'shtidir. Sardiniya oshxonasi o'zining shirinliklari bilan mashhur bo'lib, ularning ko'pchiligi asal, yong'oq va mevalardan tayyorlanadi. Pecorino sardo - pecorinoning yana bir navlaridan biridir.

Sitsiliya 
Sitsiliya orolida asrlar davomida turli madaniy  o'choqlar hukmronlik qilgan, shuning uchun, uning oshxonasi italyan, ispan, arab va yunon oshxonalarining elementlarini o'zida bir butun qilib birlashtiradi. Ushbu oshxonalardan Sitsiliya oshxonasi ziravorlar (muskat yong'og'i, chinnigullar, dolchin), shuningdek, "ekzotik" meva va sabzavotlardan (qovun, o'rik, sitrus mevalar, bulgar qalampiri) sevib foydalanib kelmoqda. Sitsiliya oshxonasini uchta so'z bilan keng ta'riflash mumkin: makaron, pesce e pasticceria, ya'ni makaron, baliq va shirinliklar.

Trentino-Alto-Adije 
Trentino-Alto Adije oshxonasiga qo'shni davlat Avstriyaning oshxonasi katta ta'sir ko'rsatadi. An'anaviy taomlar dudlangan kolbasa va klyotsklardir. Viloyatda vinochilik bilan ham shug'ullaniladi.

Toskana 
Toskananing unumdor yerlari ajoyib sabzavot va mevalar, shuningdek, chorvachilikni rivojlantirish uchun yaylovlarga ham egadir. Cho'chqa go'shti, mol go'shti va dichilari bilan mashhur. Toskana taomlari orasida Florensiya bifshteksi, kachchusko, krostini, ribollita, pansanella va boshqalar mashhur bo'ldi. Florensiyada Lampredottoning abomasumdan tayyorlangan (qatqorin) taomi mashhur.

Havolalar 

 Migrant taomlaridan turmush tarzi pishirishgacha: Yevropadagi italyan oshxonasining faoliyati // EGO - Yevropa tarixi onlayn, Mayns: Yevropa tarixi instituti, 2011-yil may
 cucinaitaliana.ru - Rossiyada italyan oshxonasi

Manbalar 

Italiyaliklar
Italiya oshxonasi
Italiya madaniyati
Gastronomiya