Financial Times

The Financial Times (FT)  Britaniyaning kundalik gazetasi boʻlib, keng varaqda chop etiladigan va biznes va iqtisodiy dolzarb masalalarga qaratilgan raqamli nashr. Londonda (Angliya) joylashgan gazeta Yaponiyaning Nikkei xolding kompaniyasiga tegishli boʻlib, uning asosiy tahririyatlari Buyuk Britaniya,  Qoʻshma Shtatlar va kontinental Yevropada joylashgan. 2015-yil iyul oyida Pearson nashrni Nikkei kompaniyasiga 1957-yildan beri egalik qilganidan keyin 844 million funt sterlingga (1,32 milliard AQSh dollari) sotdi. 2019-yilda u bir million pullik obuna boʻlganini xabar qildi, ularning toʻrtdan uch qismi raqamli obuna edi. Gazeta moliyaviy jurnalistika va iqtisodiy tahlilga umumiy eʼtiborni qaratib, tanqid va eʼtirofga sazovor boʻlgan. Kundalik jurnal har yili kitob mukofotiga  inglizcha homiylik qiladi va "Yil odami" nomli maqolani nashr etadi.

Gazetaga 1888-yilda London moliyaviy qoʻllanmasi sifatida asos solingan, bir yildan soʻng Financial Times deb rebrending qilingan. Uni birinchi boʻlib Jeyms Sheridan tomonidan London metropoliteni boʻylab tarqatgan, u akasi va Horatio Bottomli bilan birgalikda Financial News roʻyxatida shahar biznesi haqida xabar berishga intilgan. Ikki gazeta oʻrtasidagi keyingi yarim asrlik raqobat oxir-oqibat 1945-yilda Brendan Braken boshchiligidagi birlashuv bilan yakunlandi va bu uni dunyodagi eng yirik biznes gazetalaridan biri sifatida taʼsis etdi. 19-asr oxiridan 20-asr oʻrtalarigacha boʻlgan globallashuv FT uchun tahririyatning kengayishini osonlashtirdi, qogʻozga fikr ustunlari, maxsus hisobotlar, siyosiy karikaturalar, oʻquvchilarning xatlari, kitob sharhlari, texnologiya maqolalari va global siyosat xususiyatlari qoʻshildi. Qogʻoz koʻpincha ochiq pushti (losos) gazeta qogʻozi bilan ajralib turadi. U ushbu davr mobaynida turmush tarzi jurnali (FT Magazine), hafta oxiri nashri (FT Weekend) va baʼzi sanoat nashrlari bilan toʻldirildi.

Financial Times tahririyatining pozitsiyasi iqtisodiy liberalizmga, xususan, erkin savdo va erkin bozorlarga qaratilgan. Tashkil etilganidan beri u liberal demokratiyani qoʻllab-quvvatlab keladi, klassik liberal siyosat va xalqaro hukumatlarning siyosatini qoʻllab-quvvatlaydi; uning tahririyati tahririyatdan mustaqil va u rekordchi gazeta hisoblanadi. Iqtisodiy sharhlar tarixi tufayli FT turli xil moliyaviy indekslarni, birinchi navbatda, FTSE All-Share Indexni nashr etadi. 20-asr oxiridan boshlab, uning qamrovining odatiy chuqurligi qogʻozni oq yoqali va maʼlumotli kitobxonlar bilan bogʻladi. Ushbu tendensiya tufayli FT anʼanaviy ravishda markazdan markazdan oʻngga liberal, neoliberal va konservativ-liberal gazeta sifatida qabul qilingan. Financial Times shtab-kvartirasi Bracken Houseda, Juma koʻchasi, 1-uyda, shahar moliya markazi yaqinida joylashgan boʻlib, u yerda oʻzining nashriyot uyi, korporativ markazi va bosh tahririyati joylashgan.

Tarixi 

FT 1888-yil 10-yanvarda London moliyaviy qoʻllanmasi sifatida ishga tushirildi va oʻsha yilning 13-fevralida oʻzini Financial Times deb oʻzgartirdi. Oʻzini "halol moliyachi, vijdonli investor, hurmatli broker, haqiqiy direktor va qonuniy chayqovchi" ning doʻsti sifatida taʼriflagan bu toʻrt sahifali jurnal edi. Oʻquvchilar auditoriyasi London shahrining moliyaviy jamiyati edi, uning yagona raqibi esa jasurroq va biroz eskiroq (1884-yilda tashkil etilgan) Financial News edi. 1893-yil 2-yanvarda FT xuddi shunday nomlangan Moliyaviy yangiliklardan farqlash uchun och pushti qogʻozda chop etishni boshladi: oʻsha paytda oqartirilmagan qogʻozda chop etish ham arzonroq edi (The Sporting Times kabi boshqa bir qancha umumiy gazetalarda ham xuddi shunday siyosat boʻlgan), lekin bugungi kunda qogʻozni maxsus boʻyash kerakligi sababli qimmatroq.

57 yillik raqobatdan soʻng Financial Times va Financial News 1945-yilda Brendan Bracken tomonidan birlashtirilib, olti sahifali bitta gazeta sifatida qayta tashkil etildi. Financial Times koʻproq tiraj keltirdi, Financial News esa muharrirlik isteʼdodining koʻp qismini taqdim etdi. Lex ustuni ham Financial News dan kiritilgan.

Cambridge bitiruvchisi Gordon Newton 1949-yilda muharrir lavozimini egalladi va shu zahotiyoq universitetning yangi bitiruvchilarini, asosan, Oxbridgedan jurnalist sifatida toʻgʻridan-toʻgʻri yollash siyosatini (oʻshanda Fleet Streetdagi eng noodatiy) joriy qildi. Ularning koʻpchiligi jurnalistika va Britaniya jamoat hayotining boshqa sohalarida koʻzga koʻringan martabalarga ega boʻlishdi va 1990-yillargacha gazetaning oʻz muharrirlik kuchlarining asosiy tayanchiga aylandilar. Birinchi bunday „toʻgʻridan-toʻgʻri yollanma“ (kelajakdagi yetakchi ingliz iqtisodchisi) Andrew Shonfield edi; ikkinchisi (keyinchalik ser) William Rees-Mogg edi, u The Sunday Times orqali 1967-yilda Roy Tomson tomonidan sotib olinganidan soʻng The Times gazetasini tahrirlashda davom etdi. Boshqa FT Oksbridge yollanganlar orasida boʻlajak moliya kansleri Nigel Lawson ham bor edi. Fleet Street jurnalistlari uchun FT ning oʻziga xos ishga olish siyosati hech qachon Milliy Jurnalistlar Uyushmasi tomonidan mashhur boʻlmagan va 1966-yilda Oksforddan Richard Lambertning oʻzi FTning boʻlajak muharriri boʻlganidan soʻng ishga qabul qilinganidan keyin toʻxtatilgan. Ayni paytda, Pearson qogʻozni 1957-yilda sotib olgan edi. Yillar davomida gazeta hajmi, oʻquvchilari va qamrov doirasi kengayib bordi. U dunyoning turli shaharlarida oʻz muxbirlarini tashkil etdi, bu esa jahon iqtisodiyotida globallashuv sari yangilangan turtkini aks ettiradi. 1970-yillarda transchegaraviy savdo va kapital oqimlari ortib borayotganligi sababli, FT xalqaro kengayishni boshladi, bu texnologiyaning rivojlanishi va ingliz tilining xalqaro biznes tili sifatida tobora ortib borayotgan qabul qilinishi bilan yordam berdi. 1979-yil 1-yanvarda birinchi FT (Continental Europe nashri) Buyuk Britaniyadan tashqarida, Frankfurtda chop etildi; AQSHda chop etish 1985-yil iyul oyida boshlangan. Oʻshandan beri xalqaro yoritish ortib, FT Buyuk Britaniya, kontinental Yevropa, AQSH, Osiyo va Yaqin Sharq mamlakatlariga xizmat koʻrsatish uchun beshta xalqaro nashri bilan 22 ta joyda chop etilgan global gazetaga aylandi.

Yevropa nashri kontinental Yevropa va Afrikada tarqalgan. U Yevropa Ittifoqi, yevro va Yevropa korporativ ishlariga oid masalalar boʻyicha hisobot beruvchi Yevropa boʻylab beshta markazda dushanbadan shanbagacha chop etiladi. 1994-yilda FT hashamatli turmush tarzi jurnalini, uni qanday sarflashni boshladi. 2009-yilda u jurnal uchun mustaqil veb-saytni ishga tushirdi. 1995-yil 1- mayda Financial Times guruhi FT.com saytining ishga tushirilishi bilan onlayn dunyoga birinchi marta kirib keldi. Bu butun dunyo boʻylab yangiliklarning qisqacha mazmunini taqdim etdi, u 1996-yil fevral oyida aksiya bahosi bilan toʻldirildi. Ikkinchi avlod sayti 1996-yil bahorida ishga tushirilgan. Sayt reklama hisobidan moliyalashtirilgan va 1990-yillarning oxirida Buyuk Britaniyadagi onlayn reklama bozoriga hissa qoʻshgan. 1997 va 2000-yillar orasida FT Group va Pearson onlayn oʻzgarishlarga munosabat bildirganligi sababli, sayt bir nechta yangilanish va strategiya oʻzgarishlarini boshdan kechirdi. FT obuna xizmatlarini 2002-yilda joriy qilgan. FT.com — bu individual obuna orqali muvaffaqiyatli moliyalashtiriladigan bir nechta Buyuk Britaniya yangiliklar saytlaridan biri.

1997-yilda FT New York, Chikago, Los-Anjeles, San-Fransisko, Dallas, Atlanta,  Orlando va Vashingtonda bosilgan AQSH nashrini ishga tushirdi, garchi gazeta birinchi marta 1985-yilda New York shahridan tashqarida chop etilgan. 1998-yil sentabr oyida FT Buyuk Britaniyada joylashgan gazeta xalqaro miqyosda Buyuk Britaniyadagidan koʻproq nusxasini sotgan birinchi gazeta boʻldi. 2000-yilda Financial Times gazetasi Gamburgda joylashgan yangiliklar va tahririyat jamoasi bilan nemis tilidagi Financial Times Deutschland nashrini nashr eta boshladi. Uning dastlabki tiraji 2003-yilda 90 000 dona edi. Bu dastlab Germaniyaning Gruner + Jahr nashriyot firmasi bilan qoʻshma korxona edi. 2008-yilning yanvarida FT oʻzining 50 % ulushini nemis sherigiga sotdi. FT Deutschland hech qachon foyda koʻrmagan va 12 yil davomida 250 million yevro zarar toʻplagani aytiladi. U 2012-yil 7-dekabrda yopildi. Financial Times 2002-yil 4-fevralda fondni boshqarish sohasi uchun yangi haftalik qoʻshimchani chiqardi. FT fondini boshqarish (FTfm) har dushanba kuni gazeta bilan birga tarqatilgan va hozir ham tarqatilmoqda. FTfm — dunyodagi eng katta aylanma fondni boshqarish unvoni sohibiga aylangan. 2005-yildan beri FT har yili „Financial Times“ va Goldman Sachs tomonidan "Yilning eng yaxshi biznes kitobi" mukofotiga homiylik qiladi.

2020-yilda Financial Times muxbirining fikr-mulohazalarini rad etishi gazetaning tashqi siyosiy bosimdan muharrirlik mustaqilligi haqida bahs-munozaralarni keltirib chiqardi. Mojaro gazeta muharriri tomonidan FTning Brusseldagi muxbiri Mehrin Xonning Fransiya prezidenti Emmanuel Macronning Fransiyadagi musulmon ozchiliklarga nisbatan siyosatini tanqid qilgan fikr-mulohazasini olib qoʻyishidan keyin yuzaga keldi. Asar nashr etilgan kuniyoq FT veb-saytidan olib tashlandi. Prezident Makron keyinchalik FT da asl fikr-mulohaza argumentlariga toʻgʻridan-toʻgʻri javob beradigan xatni nashr etdi, hatto u gazetaning veb-saytida asl fikr moddasi endi mavjud boʻlmasa ham. Dastlabki maqolani qaytarib olish toʻgʻrisida qaror qabul qilgan FT muharriri Roula Khalaf maqola boʻyicha Yelisey tomonidan bogʻlanganini tan oldi va oʻz qarorini Mehrin Xonning asl nusxasidagi bir nechta faktik xatolar asosida himoya qildi.

Wirecard janjali 

2019-yil yanvar oyida FT Germaniyaning Wirecard toʻlovlar guruhida firibgarlik shubhalari haqida batafsil maʼlumot beruvchi bir qator tergov maqolalarini yoza boshladi. Wirecard aksiyalari narxi tushib ketganida, nemis ommaviy axborot vositalari FT seriyasining bosh muallifi Den Makkrumga eʼtibor qaratib, nemis korporatsiyasiga qilingan ushbu hujum ortida bozorni manipulyatsiya qilish turganini taxmin qilishdi. Keyinchalik Myunxen prokuraturasi tergov boshladi.Investor Wirecard va Germaniya Federal moliyaviy nazorat organining (BaFin) rasmiy shikoyatidan soʻng, mas’ul davlat advokati bir nechta FT jurnalistlariga nisbatan tergov oʻtkazilayotganini eʼlon qildi.

2020-yil 22-iyun kuni va 18 oylik tergov va tashqi auditdan soʻng Wirecard oʻz hisoblarida qayd etilgan 1,9 milliard yevrolik naqd pul „mavjud boʻlishi mumkin“ligini eʼlon qildi. Keyinchalik kompaniya toʻlovga layoqatsizligi toʻgʻrisida ariza berdi.

Obunachilar 
Dunyoning eng yirik moliya institutlaridagi moliyaviy qarorlarni qabul qiluvchi yirik shaxslarning kitobxonlik odatlarini oʻlchaydigan Global kapital bozorlari tadqiqotiga koʻra, Financial Times eng muhim oʻqilgan biznes jurnali deb hisoblanadi va tanlov aholisining 36 foizini tashkil etadi, bu The Wall gazetasidan 11 foizga koʻp. Street Journal (WSJ), uning asosiy raqibi. Bir vaqtlar 50 % FTga tegishli boʻlgan The Economist 32 % ga etadi. FTningThe Banker ham ancha muvaffaqiyatga erishdi va 24 % ga yetdi. Bundan tashqari, FT Butunjahon Professional Investitsion Hamjamiyat auditoriyasi orasida moliyaviy va iqtisodiy masalalarni aks ettiruvchi eng ishonchli nashr sifatida baholandi. The Economist, shuningdek, eng nufuzli professional investorlar tomonidan uchinchi eng ishonchli nomga sazovor boʻlgan, WSJ esa ikkinchi oʻrinni egallagan.

Content 
FT ikki qismga boʻlingan. Birinchi boʻlimda ichki va xalqaro yangiliklar, Martin Vulf, Gillian Tett va Edvard Lyus kabi FT jurnalistlarining siyosat va iqtisodga oid tahririy sharhlari hamda jahon miqyosida taniqli yetakchilar, siyosatchilar, akademiklar va sharhlovchilarning fikr-mulohazalari mavjud. Ikkinchi boʻlim moliyaviy maʼlumotlar va kompaniyalar va bozorlar haqidagi yangiliklardan iborat. Odatda moliyaviy gazeta sifatida qaralishiga qaramay, u televidenie roʻyxatlari, ob-havo va boshqa norasmiy maqolalarni ham oʻz ichiga oladi. 2021 va 2022-yillarda savdo nuqtasi kriptovalyuta sanoatiga koʻproq eʼtibor qarata boshladi, Digital Assets Dashboard’ni ishga tushirdi va sohani yoritish uchun koʻproq jurnalistlarni jalb qila boshladi. Uning 475 nafar jurnalistidan 110 nafari Buyuk Britaniyadan tashqarida.

Tahririyat pozitsiyasi 

FT erkin bozorlarni himoya qiladi va globallashuv tarafdoridir. 1980-yillarda u Margaret Tetcher va Ronald Reyganning monetaristik siyosatini qoʻllab-quvvatlagan. FT tahririyati odatda Yevropaparast boʻladi.FT Iroq urushiga qatʼiy qarshi edi.[56]

2010-yilda  Birlashgan Qirollikdagi umumiy saylovda FT Liberal-demokratlarning fuqarolik erkinliklari va siyosiy islohotlar boʻyicha pozitsiyasini qabul qildi va Leyboristlar partiyasining oʻsha paytdagi rahbari Gordon Brownni 2007-2008-yillardagi global moliyaviy inqirozga munosabati uchun maqtadi, ammo u konservatorlarni qoʻllab-quvvatlab, ularning yevroskeptitsizmga moyilligini shubha ostiga qoʻydi.2015-yilgi  Birlashgan Qirollik umumiy saylovlarida FT oldingi besh yil davomida boshqargan konservativ-liberal-demokratlar koalitsiyasini davom ettirishga chaqirdi. 2017-yilda Birlashgan Qirollikdagi umumiy saylovda Financial Times tahririyati konservativ Theresa Mayni leyborist Jeremi Korbin ustidan istaksiz ravishda qoʻllab-quvvatladi, shu bilan birga uning partiyasidagi immigratsiya va yevroskeptik unsurlar haqidagi pozitsiyasi haqida ogohlantirdi.

Zamonaviy FT 1945-yilda ikkita kichikroq gazetaning birlashuvi mahsulotidir; Oʻshandan beri gazeta konservatorlarni juda izchil qoʻllab-quvvatlagan, ammo leyboristlarning markazga boʻlgan munosabati, konservatorlarning yevroskeptitsizmni qabul qilishi bilan birgalikda FT 1992-yildan 2010-yilgacha, yaʼni FT konservatorlarga qaytganidan keyin leyboristlar partiyasini teskari yoʻnalishga qaytarishga olib keldi. Yevroskeptitsizm 2019-yilda FT va konservatorlar oʻrtasidagi ziddiyatni yanada kuchaytirdi, gazeta leyboristlarning sotsialistik iqtisodiy siyosatidan („1980-yillardagi Tetcher inqilobini qayta koʻrib chiqishni emas, balki teskari oʻzgartirishni“ xohlagani uchun) dahshatga tushishdan bosh tortdi.

Odamlar 

2006-yil iyul oyida FT gazetani FT.com bilan yanada yaqinroq birlashtirish uchun "Yangi xabarlar xonasi" loyihasini eʼlon qildi. Shu bilan birga, u tahririyatlar sonini 525 dan 475 gacha qisqartirish rejasini eʼlon qildi. 2006-yil avgust oyida u barcha zarur boʻlgan ish oʻrinlarini qisqartirishga ixtiyoriy ishdan boʻshatish orqali erishilganini eʼlon qildi. Bir qator sobiq FT jurnalistlari jurnalistika, siyosat va biznesda yuqori martabali ishlarga kirishgan. Robert Tomson, avval gazetaning AQSHdagi boshqaruvchi muharriri, The  Times muharriri boʻlgan va hozirda Wall Street Journal nashriyotchisi. Will Lewis, New Yorkdagi sobiq muxbir va FT uchun yangiliklar muharriri, Daily Telegraph gazetasining hozirgi muharriri. Dominik Louson 2005-yilda ishdan boʻshatilgunga qadar Sunday Telegraph gazetasi muharriri boʻldi. Sobiq taʼlim muxbiri Endryu Adonis Buyuk Britaniyaning oʻsha paytdagi Bosh vaziri Toni Bleyrning taʼlim boʻyicha maslahatchisi boʻldi va u taʼlim vaziri lavozimiga tayinlandi. va 2005-yilgi saylovdan keyin Lordlar palatasida oʻrin egalladi. Ed Balls 2005-yilda parlament aʼzosi etib saylanishidan oldin gʻaznachilik kantsleri (yoki moliya vaziri) Gordon Braun bilan yaqindan hamkorlik qilib, Gʻaznachilikning bosh iqtisodiy maslahatchisi boʻldi va iyul oyida bolalar, maktablar va oilalar boʻyicha Davlat kotibi boʻldi. 2007. Bernard Grey, sobiq mudofaa muxbiri va Lex sharhlovchisi, Times Educational Supplement nashriyotchisi, TSL Education bosh direktori boʻlishdan oldin CMP nashriyot kompaniyasining bosh ijrochi direktori boʻlgan. Devid Jons, bir vaqtlar FT tungi muharriri, keyin IT boʻlimi boshligʻi boʻldi. U gazetaning issiq metalldan elektron kompozitsiyaga, keyin esa 1990-yillarda toʻliq sahifali sahifalarga oʻtishida asosiy shaxs boʻlgan. U Trinity Mirror Group texnologiya boʻlimi boshligʻi boʻldi.

Sir Geoffrey Owen 1981-yildan 1990-yilgacha Financial Times muharriri boʻlgan. U 1991-yilda London Iqtisodiyot maktabi qoshidagi Iqtisodiy natijalar markaziga (CEP) Biznes siyosati direktori sifatida qoʻshilgan va 1997-yilda Menejment institutining katta ilmiy xodimi etib tayinlangan. U yerda ishini davom ettiradi. FTdagi faoliyati davomida u tez texnologik oʻzgarishlar va u bilan bogʻliq muammolar bilan shugʻullanishi kerak edi, masalan, 1980-yillarning oxirida oʻnlab FT jurnalistlari, muxbirlari va xodimlariga taʼsir koʻrsatgan takroriy kuchlanish shikastlanishi (RSI).

Manbalar

Havolalar 
 
 Facebook 
 Twitter
 Jurnallar
 Matbuot
 Veb-saytlar