MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ital qal’asi

Ital qal’asi () — Angliya shimolida, Shotlandiya janubiy chegaralari yaqinidagi Northumberland grafligida joylashgan qal’a xarobalari.

Qal’a tarixi 
Ital qal’asiga XII asrda Manners oilasi tomonidan asos solingan. 1341-yilda Robert de Manners oʻz qoʻrgʻoniga qal’a maqomini berishga ruxsat olgan. Robert butun Northumberland boʻylab taniqli shifokor edi. Shu bois qal’a tibbiy yordam olishni istagan bemorlar uchun ziyorat markaziga aylangan. Qolaversa, u birinchi boʻlib XI asr arab shifokori Ibn Baldunning davolash haqidagi „Taqvimi as-sihha“ risolasini ingliz tiliga tarjima qilgan.

Keyinchalik Mannerlar yaqin atrofdagi Ford qal’asida yashovchi Herons sulolasi vakillari bilan jang qilgan. 1428-yilda Ser Uilyam Heron Italga bostirib kirgan va oʻldirilgan.

1513-yilda Shotlandiya armiyasi qirol Jeyms IV boshchiligida Angliya hududiga bostirib kiradi va boshqa qal’alar qatorida Ital qal’asini ham egallab oladi. Oʻsha yilning avgust oyida shotlandlar Flodden jangida magʻlubiyatga uchraydi va jang davomida Jeyms IV oʻldiriladi.

Qal’a hozirda „Iingliz merosi“ tashkiloti homiyligida muhofaza qilinadi.

Tashrif buyuruvchilar uchun maʼlumot 
Qal’a har yili aprel oiydan sentabr oyigacha har kuni soat 10.00 dan 18.00 gacha tashrif buyuruvchilar uchun ochiq.</br> Kattalar uchun chipta: £3.00. Bolalar uchun chipta: £1,50.

Yana qarang 

 Angliya qal’alari roʻyxati

Havolalar 

 Flickr.com saytida qasrning fotosuratlari
Northumberland Qal'alari
Qirol Ioann qal’asi Limerik

Qirol Ioann Yersiz qal’asi () — Limerikdagi Qirol orolida, Shannon daryosi boʻyida joylashgan qasr. XIII asrda qurilgan. 1200-1212-yillarda bu yerda ilgari mavjud boʻlgan tuproq istehkomlar oʻrnida barpo qilingan. Keyingi asrlarda qasr takror-takror kengaytirilib, qayta qurilgan.

1642-yilda Kromvelning Irlandiyani egallashi bilan bogʻliq hujumlarda shahar ham, qal’a ham vayron boʻlgan. Hozirgi vaqtda qal’a hududida 1000 ga yaqin obyekt, jumladan, Limerik egallangan davrlarga doir odam skeletlari topilgan.

Qal’adan unchalik uzoq boʻlmagan joyda qasr qoldiqlari topilgan. Bundan tashqari, vikinglarga tegishli uylar, qal’a oʻrnida istehkomlar qoldiqlari aniqlangan; qal’a yonida 1690-1691-yilgi Limerik bitimi (Ikki qirol urushi) imzolangan deb ishoniladigan tosh ham bor.

Manbalar 

 Limerick
Irlandiya Qulflari
Irlandiya milliy yodgorliklari
Sive

Sive () — Oksitan oshxonasining taomidir, odatda mahalliy piyozni oʻz ichiga olgan ragu turi. Odatda, sivega qizil sharob qoʻshiladi va sousda esa quyon, yovvoyi choʻchqa, omar, xoʻroz yoki hatto qirgʻovul kabi hayvonlarning qoni mavjud (garchi tarixan bu har doim ham shunday boʻlmagan).

Bu nom oksitan tilidan yoki fransuz tilidan kelganmi nomaʼlum,  (piyozning dialekt nomi) va tom maʼnoda „piyoz yoki piyozdan tayyorlangan taom“ degan maʼnoni anglatadi.

Oʻrta asrlarda Sive kamdan-kam hollarda quyon goʻshtini oʻz ichiga olgan. Sous tarkibidagi qon ham ancha kech paydo boʻlgan, bu qisman uni sous tarkibga aralashtirish qiyinligi bilan bogʻliq edi. Ushbu aralashma natijasida hosil boʻlgan bulyon bugungi kunda sivening taom sifatida muvaffaqiyat qozonishiga sabab boʻldi, uning retsepti faqat XX-asrning boshlarida yaratilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Patrik Rambourg, Le civet de Livre. Un gibier, une histoire, un plat mythique, Parij, Jan-Pol Rocher Edityor, 2003. 
Alifbo boʻyicha taomlar
Qondan tayyorlangan taomlar
Fransuz oshxonasi
Fransuz sabzavotli taomlari
Go‘shtli taomlar
Seffa

Seffa ()‎ — mag'rib yurtlari oshxonasi taomi boʻlib, odatda taom oxirida shirinlikdan oldin, shuningdek, anʼanaviy bayram va toʻylarda beriladi.

Seffa shirin kuskus, qovurilgan bodom va dolchindan iborat. Marokash oshxonasida taom guruch yoki vermisheldan ham tayyorlanadi.

Seffadan tashqari, shirin kuskusli boshqa taomlar ham mavjud, masalan, mesfuf, ikkalasi ham Berberlarning kelib chiqishi.

Manbalar 

Marokash oshxonasi
Jazoir oshxonasi
Koti qal’asi

Koti qal’asi — oʻrta asrlarga xos qal’a. Yaponiyaning Koti prefekturasi, Koti shahrida joylashgan.

Tarixi 
Sekigahara jangidan soʻng (1600-yil) daimyo Yamauchi Kazutoyo jangda koʻrsatgan yordami uchun mukofot sifatida syogun Tokugava Ieyasudan Tosa provinsiyasida (zamonaviy Kochi prefekturasi) yer uchastkasi olgan. U bu yerda Kochi qal’asini qurishni buyurgan.

Qurilish 1601-yilda boshlangan va 1611-yilgacha davom etgan. Asl istehkomning katta qismi, jumladan, asosiy minora ham 1727-yili roʻy bergan yongʻinda yonib ketgan. 1729-1753-yillarda qal’a asl holiga keltirilgan. Asosiy rekonstruksiya 1948-1959-yillarda amalga oshirilgan.

Meiji davrida qal’a binolarining aksar qismi vayron qilingan, faqat asosiy minora va darvoza saqlanib qolgan xolos.

Qal’a mavjud boʻlgan vaqt davomida biror marotaba jangda qatnashmagan. Qal’aning ahamiyati shundaki, u boshqa tarixiy inshootlardan farqli oʻlaroq, urushlar paytida vayron boʻlganidan keyin qayta tiklanib asl shaklida saqlanib qolgan kam sonli qal’alardan biridir. Aslida, bu qal’aning ichki halqasi boʻlgan honmaru saqlanib qolgan yagona qal’adir.

Manbalar

Havolalar 
Yaponiya Qulflari
 Koty Prefekturasi
Krasitskiy qal’asi

Krasitskiy qal’asi — Przemysl yaqinidagi Krasiczyn shahrida joylashgan Krasicki qal’asi Polsha magnatlari Stanislav va Martin Krasicki tomonidan italyan meʼmori Galleatso Appiani loyihasi asosida 1598-yildan 1633-yilgacha kech Uygʻonish davri uslubida qurilgan. Devorlar burchaklarida toʻrtta dumaloq minora mavjud. Ular Yevropaning ushbu hududida anʼanaviy boʻlgan tashqi rasmlar — sgraffito bilan bezalgan. Qal’aga oʻzining ulugʻvorligi davrida qirollar Sigismund III Vasa, Vladislav IV, Yan Kazimir va Avgust II tashrif buyurgan.

1835-yilda Avstriya davlat arbobi Lev Lyudvik Sapieha saroyni sotib olgan. Mulk Ikkinchi Jahon urushigacha Sapiexaga tegishli boʻlib, Sovet askarlari tomonidan talon-toroj qilingan.

Soʻnggi yillarda amalga oshirilgan mashaqqatli rekonstruksiya ishlari natijasida Krasiczynda qasr va istirohat bogʻi majmuasi, sayyohlarni joylashtirish zamonaviy markazlari, mehmonxonalar va umumiy ovqatlanish shoxobchalari barpo etilgan. Ayni paytda Krasiczyndagi saroy va istirohat bogʻi ansamblini Jahon tarixiy va madaniy merosi obyektlari roʻyxatiga kiritish masalasi koʻrib chiqilmoqda.

Yana qarang 

 Kichik Vavel pl: Zamek va Baranowie Sandomierskim
 Litva Buyuk Gertsogidagi qal’a qurilishi
 Mir qal’asi

Havolalar 

 Krasiczyndagi qal’a sayti 
Przemysl
Krasicki
Krasicki
Subcarpathian voivodizmining binolari va inshootlari
Boots
Kreyg qal’asi

Kreyg (inglizcha: Castlecraig, Kreyg qal’asi) — Shimoliy Shotlandiyadagi Qora orol shimoliy qirgʻogʻida joylashgan qal’a. U Kreyg qal’asi sifatida ham tanilgan oʻrta asr Shotlandiyasi qal’asi. U Cromarty Firth’ning janubiy qirgʻogʻida, 5 km shimoli-sharqda Coolbocky va Inverness shahridan 19 km shimolda joylashgan.

Tavsifi 

Bino baland, toʻrtburchak shaklidagi 4 qavatli minoradan iborat boʻlib, uning bir qismi qirgʻoq ustidagi qoya chetida tiklangan. Toshdan qurilgan minoraning gʻarbiy qismi vayron boʻlgan. Binoning janubiy va shimoliy tomonlarida eshiklar (yoki derazalar) qurilgan.

Binoning shimoli-sharqiy qanoti hali ham tom bilan qoplangan, ammo shimoli-gʻarbdagi boshqa qanoti qulab tushgan. Minora Ross yepiskoplari islohotidan keyin ular tomonidan qarorgoh sifatida foydalanilgan boʻlishi mumkinli aytiladi.

Qal’aning qoldiqlari „Roʻyxatga olingan bino“ va "Rejalashtirilgan yodgorlik (rus. Himoya qilinadigan yodgorlik — Buyuk Britaniyada qoʻriqlanadigan meʼmoriy yodgorlik) toifalari bilan himoyalangan. Bizning davrgacha Kreyg qal’asidan faqat XVI asrda qurilgan minora xarobalari saqlanib qolgan.

Eslatmalar

Havolalar 

 Qora orolning rasmiy sayti

Yana qarang 

 Shotlandiyadagi qal'alar ro'yxati
XVI asrda qurilgan qulflar
Shotlandiyadagi xarobalar
 Highland Qal'alari
Kabo-Verde bayrogʻi

Kabo-Verde davlat bayrogʻi (portugalcha : bandeira de Cabo Verde): 1992-yil 22- sentabrda qabul qilingan.

Tavsifi 
Kabo-Verde Respublikasining Davlat bayrogʻida koʻk, oq va qizil rangli beshta teng boʻlmagan gorizontal chiziqlar mavjud boʻlib, ularning barchasi yuqoriga qaratilgan oʻnta sariq besh qirrali yulduzdan iborat. Yuqoridagi koʻk chiziq bayroqning yarmiga teng. Oq va qizil rangli uchta chiziqning har biri balandlikning oʻn ikkidan bir qismini, pastki koʻk chiziq esa chorakni tashkil qiladi. Shuning uchun, chiziqlar balandligi nisbati 6: 1: 1: 1: 3.

Yulduzlar doirasi markazda joylashgan pastki qismdan balandlikning qismi  (qizil chiziqning oʻrtasiga toʻgʻri keladi) va koʻtaruvchi tomondan kenglikning qismi . Eng pastki yulduz pastki koʻk chiziqning oʻrtasida koʻrinmas doira ichida joylashgan. Ushbu koʻrinmas doiraning oʻlchami (yulduzlarning oʻlchamini belgilaydi) konstitutsiyada belgilanmagan, lekin u odatda bayroq balandligining 1/12 qismiga teng diametr bilan tasvirlangan.

Ramziyligi 

Bayroqdagi 10 ta yulduz mamlakatning asosiy orollarini (Gʻarbiy Afrika qirgʻoqlaridagi orollar zanjiri) ifodalaydi. Moviy rang esa okean va osmonni ifodalaydi. Oq va qizil chiziq xalq yuksalishi sari yoʻlni ifodalaydi va uning ranglari tinchlik (oq) va harakat (qizil) ning ramzi. Toʻq koʻk maydonidagi sariq yulduzlar doirasi Yevropa bayrogʻiga oʻxshaydi (10ta yulduz oʻrniga 12 yulduz).

Mutanosiblik 

Respublika Konstitutsiyasida bayroqning balandligi va kengligining rasmiy nisbati belgilanmagan. Bayroqni tashkil etuvchi qismlarning oʻlchamlari yon oʻlchamlarni koʻrsatmasdan, tomonlarning oʻlchamlariga mutanosib ravishda beriladi. Biroq, eng koʻp qoʻllaniladigan nisbat 2:3 boʻlib, bu 1992- yilgacha bayroqda ishlatilgan nisbatdir. Shunday qilib, 2:3 de-fakto nisbati, 10:17 esa bayroqning de-yure nisbatidir.

Rang soyalari 
Boletim Oficial bayroq ranglarining rasmiy soyalarini (shuningdek, Respublika gerbining ranglarini) beradi:

Pantone, CMYK va RGB byulletenda eʼlon qilinganidek rasmiy hisoblanadi. Boshqa rang soyalari Pantone standartlarining talqinidir.

Tarixi 
Kabo-Verde mustaqillikka erishgunga qadar rasmiy bayrogʻiga ega boʻlmagan va Portugaliya milliy bayrogʻi ishlatilgan. 1960-yillarning oxirida Portugaliyaning chet eldagi Kabo-Verde provinsiyasi uchun bayroq taklif qilindi, u Portugaliya bayrogʻidan iborat boʻlib, pastki tomoniga provinsiya gerbining qalqoni qoʻshilgan. Biroq, bu bayroq hech qachon qabul qilinmagan.

Kabo-Verdening asl milliy bayrogʻi 1975-yilda mustaqillikka erishgandan soʻng kiritilgan va Gvineya va Kabo-Verde mustaqilligi uchun Afrika partiyasi bayrogʻiga asoslangan. U keng tarqalgan afrikalik qizil, yashil va sariq ranglardan foydalangan va Gvineya-Bisau bayrogʻi bilan qisman bir xil edi. Ularning oʻxshashligi mustaqillikka erishgandan soʻng koʻp oʻtmay ikkala davlatni birlashtirish rejalarini uygʻotdi. Gvineya-Bisau 1974-yil 10-sentabrda mustaqillikka erishdi.

Manbalar 

Pages with unreviewed translations
Kreygivar qal’asi

Craigievar qal’asi () — Shotlandiyaning Aberdinshire shahrida joylashgan qal’a. Qal’a hozirda Shotlandiya Milliy Trustiga tegishli boʻlib, yoz oylarida jamoat uchun ochiq boʻladi. Uni mehmonlar va sayyohlar tomosha qilishi mumkin.

Tarixi 
Qal’aning qurilishi 1576-yilda boshlangan va 1626-yilda tugallangan. Qal’a jami 7 qavatdan iborat boʻlgan. Birinchi jahon urushi paytida Belgiya qurolli kuchlarining yarador askarlari uchun shifoxona joylashgan edi.

Yana qarang 

 Shotlandiyadagi qal’alar roʻyxati

Manbalar 

 Aberdeenshire Qal'alari
XVII asrda qurilgan qal'alar
Kristine Lilly

Kristine Marie Lilly Heavey (turmushga chiqquncha Lilly  1971-yil 22-iyulda tugʻilgan) - amerikalik nafaqadagi futbolchi. U 23 yil davomida Amerika Qoʻshma Shtatlari ayollar terma jamoasining aʼzosi boʻlgan va 2010-yil noyabr oyida Jahon chempionati saralashida Meksikaga qarshi oʻyinda 354-chi va soʻnggi oʻyinini oʻtkazgan holda sport tarixidagi (erkaklar yoki ayollar) eng koʻp oʻyin oʻtkazgan futbolchiga aylangan. Lilly AQSh terma jamoasi safida, Mia Xemmning 158 ta golini va Ebbi Vambaxning 184 ta golini ortda qoldirgan.

Yoshlik yillari 
Lilly New-York shahrida tugʻilgan va Konnektikut shtatining Wilton shahridagi Wilton oʻrta maktabida oʻqigan. Hali oʻrta maktabda oʻqiyotganda Lilly Amerika Qoʻshma Shtatlari ayollar terma jamoasi aʼzosi boʻlgan. U Chapel Hilldagi Shimoliy Karolina universiteti tomonidan jamoaga qabul qilingan.

Oʻyin karyerasi

Klub 

Lilli oʻz faoliyatini 1994-yilda Shvetsiyaning Tyresö FF jamoasida boshlagan. U AQShga qaytishdan oldin klubda bir mavsum oʻtkazdi. 1995-yil 20-avgustda Lilly hozirda tugatilgan Continental Indoor Soccer Leaguening Vashington Warthogs jamoasiga qoʻshilgan.

Xalqaro 

Lilly Amerika Qoʻshma Shtatlari terma jamoasi uchun debyutini 1987-yilda,  hali oʻrta maktabda oʻqib yurganida qilgan. Xalqaro faoliyati davomida u 1998-yil 21-mayda Norvegiyaning Heidi Støre tomonidan oʻrnatilgan ayollar oʻrtasidagi 151 oʻyin jahon rekordini ortda qoldirgan. 1999-yil 30-yanvarda u Birlashgan Arab Amirliklari vakili Adnan Al-Talyaniga tegishli boʻlgan 164 ta oʻyinlik oʻsha paytdagi erkaklar rekordini ham yangilagan.

Lilly 1991, 1995, 1999, 2003 va 2007-yillardagi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan. U ikki karra Jahon kubogi sohibi, 1991 va 1999-yillarda gʻalaba qozongan. Xitoyga qarshi 99-yil finalining qoʻshimcha boʻlimida Lilly darvoza chizigʻida turib, darvozabon Briana Skurridan oʻtib ketgan xitoylik futbolchi zarbasini qaytargan. U 2007-yil 11-sentyabrda Shimoliy Koreyaga qarshi oʻynaganida, 2007-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida, u besh xil Jahon kubogi finalida qatnashgan birinchi ayol (va umuman uchinchi futbolchi) boʻldi; 2007-yil 22-sentyabrda Angliya terma jamoasi darvozasiga gol urib, jahon chempionatida gol urgan eng keksa ayol futbolchiga aylangan.

Murabbiylik karyerasi 
Lilly 2012-yildan beri Boston Breakers jamoasida yordamchi murabbiy boʻlib ishlaydi.

Shaxsiy hayoti 
Lilly Konnektikut shtatining Uilton shahrida oʻsgan va Massachusets shtatining Medfild shahrida yashaydi. U Konnektikut universitetida sobiq xokkey va golf yulduzi, Bruklin oʻt oʻchiruvchisi Devid Xivi bilan turmush qurgan. Lilly 2008-yil 22-iyulda tugʻilgan kunida birinchi qizi Sidni Mari Xivini, 2011-yil 2-sentyabrda esa ikkinchi qizi Jordan Meri Xivini dunyoga keltirgan.

U HBO telekanalining “Dare to Dream: The Story of the USA Soccer Team” hujjatli filmida ishtirok etgan. Lilly Mia Xamm va Tisha Venturini-Xoch bilan futbol lagerini tashkli etishga yordam bergan.

Karyera statistikasi

Yutuqlar

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1971-yilda tugʻilganlar
Ruby Mace

Ruby Mace (2003-yil, 5-sentabrda tugʻilgan) - ingliz professional futbolchisi, yaqinda „Manchester City" bilan uch yillik shartnoma imzolagan. U ilgari Angliyaning Ayollar Superligasi klubi Birminham Cityda yarim himoyachi va himoyachi sifatida oʻynagan, ayni paytda „Arsenal" va 17-yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoadan ikki marta roʻyxatdan oʻtgan.

Yoshligi 
Esseks shtatining Upminster shahrida, Londonning Xavering tumanida oʻsgan Mace farzandlarning eng kichigi boʻlib, Kupers kompaniyasi va Koborn maktabida oʻqigan. 14 yoshida u Basildondagi Woodlandsga va elita rivojlanish dasturiga oʻtdi. Angliya futbol assotsiatsiyasi Maceni Sports Aid mablagʻini olish uchun nomzod qilib koʻrsatdi va u futbol bilan bogʻliq harajatlar uchun 1000 funt sterling oldi.

Jamoalardagi faoliyati 
Mace 2020-yil, 26-sentabrda Angliya kubogi chorak finalida Shimoliy Londonlik raqibi „Tottenham”ga qarshi 2019-20-yilgi mavsumda „Arsenal” safida debyut qildi. Oʻyin COVID-19 pandemiyasi tufayli boshqa kunga koʻchirildi, Mace 88-daqiqada sardor Kim Little oʻrniga maydonga tushdi va „Arsenal" usha oʻyinda 4-0 hisobida gʻalaba qozondi. Oradan bir necha kun oʻtib, 2020-yil, 7-oktabr kuni Mace yana bir bor „Arsenal” uchun bu safar „Chelsi”ga qarshi qit’a kubogida 84-daqiqada Caitlin Foordning oʻrniga maydonga tushdi. Mace WSLda birinchi marta 2020-yil, 11-oktabrda Brighton &amp; Hove Albionga qarshi oʻyinda maydonga tushdi, ikkinchi boʻlimda 78-daqiqada Caitlin Foord oʻrniga maydonga tushdi Mace ikkinchi ligada 2020-yil, 18-oktabrda „Tottenham”ga qarshi oʻyinda maydonga tushdi. Yana ikkinchi boʻlimda zaxiradan maydonga tushdi, bu safar 77-daqiqada Danielle van de Donk oʻrniga maydonga tushdi. Mace oʻzining mavsumdagi ikkinchi Kontinental Kubogi bahsida London City Lionessga qarshi oʻyinda 46-daqiqada Jill Roordning oʻrniga maydonga tushdi va bu oʻyinda „Arsenal" 4-0 hisobida gʻalaba qozondi.

2021-yil 2-fevral kuni Birmingem Siti Meys 2020-21-yilgi WSL mavsumining qolgan qismi uchun ijara asosida ularga qoʻshilganini eʼlon qildi.

2021-yil, 11-iyun kuni Mace 18 yoshga toʻlishi arafasida „Manchester City”ga oʻzining klub bilan birinchi professional shartnomasini imzolagani e’lon qilindi. 2021-yil, 13-oktabrda Mace liga kubogida „Everton”ga qarshi oʻyinda toʻliq 90 daqiqa oʻynagan.

Xalqaro martaba 
2020-yil, 24-oktabrda Mace 17 yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoa sardori sifatida U-17 ayollar oʻrtasidagi UEFA saralash bosqichida Bosniya va Gersegovina U-17 terma jamoasiga qarshi debyut qildi, oʻyinda Angliya 4-0 hisobida gʻalaba qozondi, uch kundan soʻng, 2020-yil, 27-oktabrda Mace oʻzining birinchi golini Belgiya U-17 jamoasiga qarshi oʻyinda urdi.

2021-yil, 26-oktabr kuni Mace 19 yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoadagi debyutini UEFA U-19 ayollar oʻrtasidagi saralash bosqichida Shveysariya U-19 termasiga qarshi oʻtkazdi, unda Angliya 1-0 hisobida gʻalaba qozondi.

Karyera statistikasi

Faxrlar

Klub 
Manchester City

 Ayollar ligasi kubogi: 2021–22

Manbalar

Havolalar 

 Ruby Mace – UEFA competition record (archive)
 Ruby Mace at Soccerway

Yashayotgan insonlar
2003-yilda tugʻilganlar
Pages with unreviewed translations
Efenburg qo‘rg‘oni

Efenburg qoʻrgʻoni — suv ustidagi qal’a. Shimoliy Germaniyadagi Loga qishlogʻida, Leda daryosi yaqinida joylashgan.

Tarixi 
Qal’a 1642-1650-yillar oraligʻida Erxard Rijksfreyger fon Erenrouter ismli golland qoʻmondoni buyrugʻi asosida qurilgan. U qal’aga 1631-yilda uylangan xotini Eva sharafiga qoʻrgʻonga shunday nom bergan.

Meʼmoriy yechimi 
Efenburg qal’asi Gollandiya klassik meʼmorchiligining eng qadimgi namunalaridan biridir. 1861-yilda qal’a favqulodda taʼmirga muhtoj holga kelib qolgan, bino deyarli vayron boʻlgandi.

Ikkinchi jahon urushi paytida (1939-1945-yillar) qal’a yana jiddiy shikastlangan. Uni taʼmirlash vaqtida tomining ayrim qismlarini tiklash imkoni boʻlmagan.

Keyinchalik amalga oshirilgan keng qamrovli taʼmirdan soʻng, Efenburg qal’asida Gʻarbiy Frizaning Sharqiy Akademiyasi kabi koʻplab turli muassasalar joylashgan.

2006-yilda qal’alar asl dizayniga qaytarildi. Tomi va koʻplab ichki detallari qayta tiklandi. 2007-yil yanvar oyidan boshlab qal’a boʻylab ekskursiyalar tashkil etiladi.

Manbalar 

 Quyi Saksoniya Qal'alari
 tasdiqlanmagan tarjimalar bilan sahifalar
Kornet qalʼasi

Kornet () — Gernsidagi qal’a, bir vaqtlar suv oqimi bilan ajratilgan orolda joylashgan, hozirda Sankt-Peter Port portining dalgalanma orqali materik bilan bogʻlangan.

Tarixi 
Qal’a 1206-1256-yillarda inglizlar orollarni bosib olgandan keyin qurilgan. 1339-yilda orol Fransiya tomonidan bosib olingandan soʻng,  vayron qilindi, garnizon esa yoʻq qilindi. 1545-1548-yillarda qal’a 1566-yilda Crevishon oroliga koʻchirilgandan soʻng qal’a qayta qurilgan va Gernsi gubernatori yashash joyi boʻlib xizmat qilgan. 1672-yilda qal’aning qurol-aslaha omboriga chaqmoq tushgan va u portlash natijasida vayron boʻlgan va unda boʻlgan koʻplab odamlar, shu jumladan gubernatorning onasi va xotini halok boʻlgan.

Napoleon urushlari paytida qal’a portni mustahkamlash tizimiga kiritilgan va 1887-yilda Qirolicha Viktoriya hukmronligining 50-yilligi munosabati bilan yaqin atrofda yaxtalar uchun toʻxtash joyi qurilgan boʻlib, u Birinchi jahon Urushi davrida gidroplanlar uchun asos boʻlib xizmat qilgan.

1945-yilda qal’a orol aholisiga topshirildi. Hozirda u dengiz muzeyi, qal’aning tarix muzeyi, Gernsidagi harbiy qismlar muzeylari, shuningdek, restoran va yozgi teatr maydoniga ega.

Galereya

Havolalar 

 Qal’aning tarixi
XIII asrda qurilgan qulflar
 Guernsey
Nyotaymori

Nyotaymori („ayol tanasida ovqat uzatish “) yaponcha ayolning yalangʻoch tanasida sushi va boshqa yapon taomlarini uzatish amaliyoti. Nantaymori („erkak tanasida ovqat uzatish“) — nyotaymorining erkak ekvivalenti.

Tarixi 
Yalangʻoch tanada taom uzatish amaliyoti Yaponiyada Edo davrida kelib chiqqan deb hisoblanadi. Nyotaymori anʼanasi Isikava prefekturasida paydo boʻlgan va u yerda davom etyapti. Oshpaz Mayk Kinanning taʼkidlashicha, bu amaliyot samuraylar davrida paydo boʻlgan: geyshalar joylashgan muassasalarda nyotaymori harbiy gʻalabalardan keyin uzatilgan. Keyin bu anʼana Yaponiyaning boshqa prefekturalariga tarqalgan. Nyotaymori yakudzalar orasida mashhur boʻlgan.

Hozirgi vaqtda nyotaymori anʼanasi Yaponiyadan tashqarida ham keng tarqalgan boʻlib, uni dunyoning koʻplab mamlakatlarida uchratish mumkin.

Nyotaymori tartibi va tafsilotlari 
Yapon madaniyatida nyotaymori sanʼat turi hisoblanadi. Anʼanaviy nyotaymorida ayol ovqat paytida tinch yotishi va mehmonlar bilan gaplashmasligi kerak. Baliq teriga tegmasligi uchun sushi barglar ustiga qoʻyiladi. Qoida tariqasida, oziq-ovqat tananing dumalab ketmaydigan tekis joylariga joylashtiriladi.

Modellar bilan gaplashishga urinish tavsiya etilmaydi. Model haqida notoʻgʻri imo-ishoralar yoki sharhlarga ham ruxsat berilmaydi. Tashrif buyuruvchilarga faqat tayoqchalar bilan sushi olishlari mumkin, ular ayolning tanasiga tegishi mumkin emas. Baʼzi muassasalar sushilarni toʻgʻridan-toʻgʻri modelning koʻkraklaridan yeyishga ruxsat beradi.

Tanqid 
Tanqidchilar nyotaymori ayol tanasining shafqatsiz, xoʻrlovchi va jinsiy ob’ektivlashtirish anʼanasi deb hisoblashadi. Guardian sharhlovchisi Julie Bindel taʼkidlashicha, u Londondagi nyotaymorida koʻrgan ayol, uning fikricha, „oʻlikxonada yotgan, murdani yorish amaliyotini kutayotgan jasadga oʻxshaydi“.

Ayrim mamlakatlarda nyotaymori qonun bilan taqiqlangan. 2005-yilda Xitoy jamoat salomatligi va axloqiy tashvishlar tufayli yalangʻoch tanada nyotaymori uzatishni taqiqlagan. Gonkongda nyotaymori tadbiri tashkilotchilari sanʼat bilan seksizmni oqlashga urinishda ayblanib, jamoatchilikning noroziligiga uchrashgan.

2010-yil 21-oktabrda Janubiy Afrikalik tadbirkor Kenni Kunenening tugʻilgan kunida Afrika milliy kongressi Yoshlar Ligasi prezidenti Julius Malema ishtirok etgan, Janubiy Afrika kongressi kasaba uyushmasi Bosh kotibi Zwelinzima Vavi (Zvelinzima Vavi) tomonidan tanqid qilingan va siyosiy janjalga olib kelgan. Afrika Milliy Kongressi Ayollar Ligasi Kunene partiyasidagi nyotaymori Janubiy Afrikadagi ayollarning jismoniy yaxlitligi va qadr-qimmatiga hujum sifatida qoralagan.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha taomlar
 Yaponiya Madaniyati
 Yaponiya oshxonasi
 Sushi
Yaponiyada bojxona va axloq qoidalari
K:alifbo tartibida taomlar
 Yalang'ochlik
 jinsiy fetishizm