MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Korset

Korset (frans. corset) — 1) qaddi-qomatni raso tutish uchun koʻkrak qafasining pastki qismi va qorinni tortib ushlab turadigan maxsus moslama; 2) umurtqa pogʻonasi singanda, kasallanganda va qiyshayganda qoʻllaniladigan maxsus ortopedik moslama. K. protezortopedik korxonalarda turli xil materiallar (charm, gips, plastmassa, mato va h.k.) va chetlari metalldan qilinadi. K. tanaga yopishib turishi kerak, shuning uchun uni bemordan olingan qolipga qarab tayyorlanadi. Ushlab turuvchi, yengillik tugʻdiruvchi va toʻgʻrilovchi K.lar bor. Ushlab turuvchi va yengillik tugʻdiruvchi K.lar umurtqa pogʻonasi singanda va u operatsiya qilingandan keyin buyuriladi. K., koʻpincha umurtqa pogʻonasining beldumgʻaza boʻlimi kasalliklari (mas, bel umurtqasi siljiganda, osteoxondroz, spondilolistez va h. k.) oqibatida bel ogʻriganda qoʻllaniladi. Toʻgʻrilovchi K. umurtqa pogʻonasi yonga bir oz qiyshaygan (skolioz) bolalarga umurtqa pogonasi butunlay qiyshayib qolishining oldini olish maqsadida buyuriladi. K.ni vrach tayinlaydi va toʻgʻri kiyilganligini tekshiradi, kiyib yurish muddatini aytadi va nazorat qilib turadi. K.ni uzoq, vaqt taqib yurilganda gavda muskullari zaiflashib qolishi mumkin, shuning uchun umurtqa pogʻonasi qanchalik shikastlanganiga va kasallik bosqichiga qarab (vrach tavsiyasi bilan) shifobaxsh gimnastika bilan shugʻullanish va gavda muskullarini massaj qilishi kerak. K. toza turish uchun trikotaj koʻylak yoki mayka ustidan kiyiladi. Plastmassa K.ni yuvsa boʻladi.

Manbalar
Korsika

Korsika — Oʻrta dengizning shimolidagi qismidagi orol. Uzunligi 183 km, kengligi 85 km. Maydoni 8,7 ming km². Qirgʻoqlari gʻarbida tik va qoyali, kuchli parchalangan, qoʻltiq koʻp, sharqida tekis, past va kam parchalangan. Korsika, asosan, granit va gilli slanetslardan tuzilgan. Relyefi togʻli, eng baland joyi 2710 m (MonSento choʻqqisi). Iqlimi oʻrta dengiz iqlimi. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 12—13°, iyulniki 24—26°, yillik yogʻin tekisliklarda 600 mm dan, togʻlarda 1200 mm gacha. Daryolari qisqa, yozda suvi kamayib, baʼzan qurib qoladi. Makvis va doim yashil butazorlar, dub, qaragʻay, qoraqaragʻay oʻrmonlari, togʻ tepalarida subalp va alp oʻtloqlari bor. Sohil va vodiylarda subtropik dehqonchilik qilinadi. Tokchilik, bogʻdorchilik rivojlangan, togʻ yon bagʻirlarida donli ekinlar yetishtiriladi. Chorvachilikda qoʻy, echki, yilqi boqiladi. Baliq ovlanadi. Turizm rivojlangan. Bosh shahri — Ayachcho. Qadimda Korsikada iberi va liguri qabilalari yashagan. Miloddan avvalgi 3-asrda Rim, milodiy 6—8 asrlarda Vizantiya, 9-asrda arablar egallagan. 11-asrda Piza, 1347—1764-yillarda Genuya, 1768-yildan Fransiya tarkibida. Korsikada Napoleon Bonapart tugʻilgan.

Manbalar
Korsika boʻgʻozi

Korsika boʻgʻozi — Oʻrta dengizda, Korsika o. bilan Toskana arxipelagi oraligʻida. Tirren dengizi bilan Liguri dengizini bogʻlaydi. Kengligi 75 km. Chuq. 500 m dan ziyod. Yirik porti — Bastiya (Korsika o.).

Manbalar 

Alifbo boʻyicha boʻgʻozlar
Korsikanlar

Korsikanlar (oʻzlarini korsi deb ataydilar) — xalq, Korsika o.ning asosiy aholisi (300 ming kishi, 1990-yillar oʻrtalari). Italyan tili shevasida va fransuz tilida soʻzlashadilar. Dindorlari — katoliklar. K., asosan, uzumchilik, polizchilik, chorvachilik, baliqchilik, turizm va zaytun, gʻalla, kashtan oʻstirish bilan shugʻullanadi.

Manbalar
Kort

Kort (ing. court — hovli) — tennis oʻynaladigan maydon. Yakkalik oʻyinlar uchun K.ning oʻlchami 23,77 x 8,23 (juftliklar uchun 23,77x10,97) m boʻlib, koʻndalang chizigʻi oʻrtasiga metall chilvir yordamida toʻr tortiladi. Toʻrning maydon oʻrtasidagi balandligi 0,914 m, chekka ustunlari oldidagi balandligi 1,07 m. Markaziy chizikdan 6,4 m uzoqlikda uzatish chizigʻi chegarasi oʻtkaziladi va bu may-donchalar teng 2 ga boʻlinadi. Chiziklarning kengligi 5 sm. K.ning orqa chizigʻidan 6,4 m gacha, yon chizigʻidan 3,7 m gacha oʻyin maydoni boʻlishi lozim. Koptok ketib qolmasligi uchun maydon toʻr bilan oʻraladi. K.lar qumli, maysali, qattiq va sintetik qoplamali boʻlishi mumkin. Dastlabki K. Fransiya qiroli Genrix VIII farmoniga asosan, 1529-yilda Parijda bunyod etilgan. Toshkentda ilk K. 1903-yilda qurilgan. Hozirgi kunda Oʻzbekistonda 530 ta kort bor (2002). Toshkent shahridagi "Yunusobod", "Dinamo" va viloyatlar markazlaridagi K.lar jahon andozalariga javob beradi.

Manbalar
Kortes Ernan

KORTES (Cortes) Ernan (1485-1.12.1547) — ispan konkistadorlaridan biri. K. 1504—19 yillar Kubada xizmat qilgan; Meksikada ispan hukmronligini oʻrnatilishiga olib kelgan bosqinchilik yurishi (1519—21) ni boshqargan; Yangi Ispaniya (Meksika) gubernatori (152228), gen.-kapitani (1529-40); Tinch okeanidan Atlantika okeaniga oʻtishning dengiz yoʻlini topish maqsadida Markaziy Amerikani kesib oʻtgan (1524). 1540 i. Ispaniyaga qaytib, shu yerda vafot etgan.

Manbalar
Kortikosteroidlar

Kortikosteroidlar [lot. cortex (corticis) — poʻstloq], adrenokortikosteroidlar — buyrak usti bezlarining poʻstloq qavatidan ishlanib chiqadigan steroid gormonlar guruhi (qarang Steroidlar). K. tarkibida 21 ta uglerod atomi bor. Barcha K. pregnan hosilalaridir. Organizmda xolesterjdan hosil boʻladi. Fiziologik taʼsiriga koʻra, 3 guruhga boʻlinadi: 1) organizmda, asosan, mineral almashinuviga taʼsir etadigan moddalar — mineralokortikoidlar (aldosteron, kortikosteron, dezoksikortikosteron); 2) uglevodlar va oqsillar almashinuviga taʼsir etadigan moddalar — glyukokortikoidlar (kortizon, gidrokortizon, kortikosteron); 3) jinsiy gormonlarga oʻxshash taʼsir etadigan steroid moddalar (androgenlar va progesteron). Organizmda K. yetishmay qolganida Addison kasalligi (Bronza kasalligi), koʻpayib ketganda esa Itsen-ko-Kushing kasalligi paydo boʻladi. K. preparatlari tibbiyotda keng qoʻllaniladi.

Manbalar
Kortina-dʼampetsso

Kortina-d’ampetsso - Italiya dagi shahar, Venetsiya viloyatida, Dolomitli Alp togʻlari oraligʻidagi vodiyda, 1200 m balandlikda, Boyte daryosining chap sohilida joylashgan. Tofane, Kristallo va boshqa qorli qoyalar qurshab turadi. Iqlimining qulayligi, manzarali landshafti uning xalqaro ahamiyatga ega iqlim qurorti boʻlib rivojlanishiga imkon yaratgan. Qishki va yozgi sport oʻyinlari markazi. 1956-yilda K.-d’A.da 7-qishki Olimpiya oʻyinlari boʻlib oʻtgan. Turizm markazlaridan: sport filmlari xalqaro festivali oʻtkaziladi. Mahalliy aholi hunarmandchilik bilan ham shugʻullanadi.

Manbalar
Korund

Korund (nem. korund; qadimgi hindchadan) — oksidlar kichik sinfiga mansub mineral. Kimyoviy formulasi A12O3, qoʻshimchalari Cr, Fe, TI va boshqa Kristallari trigonal singoniyali ustunsimon, kam hollarda dipiramidal. Rangsiz, tarkibida temir, mis, marganets, titan va shahrik. elementlarning borligiga qarab turli rangda boʻladi. Olmossimon yaltiroq. Qattiqligi 9. Zichligi 4000 kg/m3. K.ning (60—70%) magnetit, gematit shpinel bilan aralashmasi "najdak" deb ataladi (Naksos o., Gretsiya). Metamorfik, metasomatik jarayonlarda hosil boʻladi. Kanada, JAR, Qozogʻiston (Semiz-Bugʻ), Xibin va Ilmen togʻlari (RF) va Oʻzbekistonning Oqtosh, Molguzar, Tomdi togʻlarida K. konlari bor. K.ning faqat sochmalardan olinadigan shaffof va chiroyli ranglilari (sapfir — koʻk rangli, yoqut — qizil rangli) qimmatbaho tosh sifatida zargarlikda ishlatiladi, unchalik toza boʻlmaganlari abraziv material. Texnik va zargarlik maqsadlarida ishlatish uchun sanoat miqyosida sunʼiy K. olinadi. Cr2+, Fe3+ qoʻshib olingan sunʼiy K. kvant elektronikasi, soatsozlik, zargarlik sanoati va boshqalarda ishlatiladi. Qoʻshimchalarsiz olingan sunʼiy K. radioelektronika sanoatida qoʻllaniladi. Sunʼiy K. tozaligi va yirikligi bilan tabiiy K.dan aniq, ajralib turadi.

Manbalar
Korfarmon

Korfarmon — oʻtmishda oʻzbek anʼanaviy teatrining rahbari (rej.), boshqaruvchisi. U yetakchi aktyor ham hisoblangan. K., odatda, sanʼatkorlar yigʻinida saylangan va mehtarboshi (Qoʻqon xonligida), gʻolibboshi (Buxoro xonligida) tomonidan tasdiqgangan. k. tomosha maydoni, sharoiti va tomoshabinlarni hisobga olgan holda tomosha rejasini tuzgan, asbob-anjom hozirlagan. Teatr repertuarini boyitish, kulgihikoya, muqallid va hajviy oʻyinlarni xalqqa manzur etib koʻrsatishsa K.ning hizmati katta boʻlgan. 19-asrning yarmi va 20-asr boshida Zokir eshon (Qoʻqon), Toʻla mashara (Buxoro), Mizrob mashara (Shahrisabz) kabi K.lar oʻtgan. Yusufjon qiziq Shakarjonov ham isteʼdodli K. boʻlgan.

Manbalar
Korxona

Korxona — yuridik shaxs huquqiga ega boʻlgan mustaqil xoʻjalik yurituvchi subʼyekt. Mahsulotlar, tovarlar ishlab chiqarish, xizmatlar koʻrstish, ishlarni bajarish uchun tashkil etiladi. Iqtisodiy faoliyatning xilma-xil turlari bilan shugʻullanadi. Davlat, munitsipial, jamoa, qoʻshma, yakka (oila, xususiy) korxonalar bor.

Manbalar
Koryak tili

Koryak tili (qadimiy nimilan tili) — Paleoosiyo tillari oilasining chukotka-kamchatka tillari guruhiga mansub. 5,4 ming kishi soʻzlashadi (1989). Koryak tilida chavchuven, apukin, kamen, paren va itkan shevalari bor. Koryak adabiy tili chavchuven shevasiga asoslangan. Fonetikasida singarmonizm hodisasi bor. Morfologiyasida feʼlning hozirgi zamon shaklini ifodalovchi alohida belgisi mavjud. Leksikasida bugʻuchilikka oid soʻzlar koʻp. Yozuvi rus alifbosi asosida.

Manbalar 

 

Tillar
Koryak togʻligi

Koryak togʻligi, Koryak tizmasi — Rossiya Federatsiyasi Osiyo qismining shim.-sharqidagi togʻlik. Bering dengizi sohilida. Anadir qoʻltigʻi va Kamchatka yarim orol orasida. Oʻz. 880 km, eni 270 km gacha Balandligi 600–1800 m. Eng baland joyi Ledyanaya togʻi (2562 m). Kichik muzliklar bor. Asosan, terrigen va kremniyli vulkanogen jinslardan tarkib topgan. Yon bagʻirlari tundra oʻsimliklari bilan qoplangan, yirik daryo vodiylarida terak, buta va pakana kedr oʻrmonlari bor. Foydali qazilmalari: oltin, kumush, qalay, mis, polimetall, molibden, simob, oltingugurt, toshkoʻmir, qoʻngʻir koʻmir.

Manbalar 

Togʻlar
Koryaklar

Koryaklar (oʻzlarini, chavchin, nimilan deb ataydilar) — Rossiyadagi xalq. Kamchatka viloyatidagi Koryak muxtor okrugining asosiy aholisi (7 ming kishi). Chukotka muxtor okrugi va Magadan viloyatida ham yashaydi. U mumiy soni 9 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Koryak tiyaila soʻzlashadilar. Dindorlarining bir qismi — pravoslavlar. Anʼanaviy din — shamanlik, kasbga oid kultlar ham mavjud. K., asosan, baliqchilik, bugʻuchilik bilan shugʻullanishadi.

Manbalar
Koryaklar muxtor okrugi

Koryaklar muxtor okrugi - RF Kamchatka viloyati tarkibidagi okrug. 1930-yil 10 dekabrda tashqil etilgan. Maydoni 301,5 ming km². Aholisi 29,3 ming kishi (2000). Koryak, chukcha, itelmen, rus, ukrain va boshqa millatlar vakillari yashaydi. Aholisining 37% shaharlarda istiqomat qiladi. Okrugda 5 shaharcha bor. Markazi Palana shaharchasi. Kamchatka yarim orolning shim.da va materikning unga yondosh bir qismida joylashgan. Oxota va Bering dengizlari oʻrab turadi. Relyefi togʻli (eng baland joyi 2562 m). Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi —24° dan —26° gacha, iyulniki 10—14°. Yillik yogʻin 300–700 mm. Okrug hududida koʻp yillik moʻzloq yerlar keng tarqalgan. Tuproqlari tundra, torfli-botqoq tuproklar. Xoʻjaligining asosiy tarmogʻi — baliq sanoati, bugʻuchilik. Darrandachilik, ovchilik ham rivojlangan. Qoʻngʻir koʻmir qazib olinadi. Penjina daryosida kemalar qatnaydi.

Manbalar
Kosa

Kosa — 1) suyuqlik, turli taomlarga moʻljallangan uy-roʻzgʻor buyumi; ogʻzi keng, ichi chuqur, tagi torroq, taglikli idish. Badiiy xunarmandlikda sopol, chinni, mis va boshqalardan tayyorlanib, ichi bezaksiz, usti kurkam qilib bezatiladi. Hajmi (kosacha, nimkosa, miyona Kosa, shokosa va boshqalar), xom ashyosi (sopol Kosa, chinni Kosa, mis Kosa, yogʻoch Kosa va boshqalar), ishlatilishi (osh Kosa, obikosa, sharbat Kosa, qaymoq Kosa va boshqalar) ga qarab farqlanadi. Kosa koʻp mamlakatlarda, ayniqsa, Sharqda qadimdan keng tarqalgan. Dastlab qoʻlda loydan yasalgan, kulollik charxi paydo boʻlgach, shakli hamda bezagi takomillashib borgan. Oʻzbekiston hududi (Fargʻona vodiysi Chust shahri yaqini)dan miloddan avvalgi 2-ming yillikka mansub sodda, bir oz dagal sopol Kosalar topilgan. Hozirda Toshkent, Samarqand va boshqa chinni zavodlarida, ustaxonalarda tayyorlanayotgan koʻrkam bezaqli nafis chinni Kosalar mashhur; 2) kosacha; muqarnaskl tashqil etuvchi qism, katakcha.

Yana q. 

 Piyola

Manbalar
Kosa (xalq)

Kosa (kxosa), amakosa, jan. zulu, kafrlar — Janubiy Afrika Respublikasi (JAR)da yashovchi bantu guruhiga mansub xalq. JARda 7,4 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari), Botsvanada 5 ming kishi yashaydi. Katta negroid irqiga mansub. Isikosa tilida soʻzlashadi. Yozuvi lotin alifbosi asosida. Dindorlari — protestantlar, anʼanaviy diniy eʼtiqodlar saqlangan. K. dehqonchilik, chorvachilik va temirchilik (qurolsozlik, zargarlik) bilan shugʻullanadi.

Manbalar
Kosa (yulduz turkumi)

Kosa — osmonning jan. qismidagi yulduz turkumi. Asad, Sekstant, Gidra, Qargʻa va Sunbula yulduz turkumlari orasida joylashgan. Yorugʻ yulduzi yoʻq.

Manbalar 

 

Yulduz turkumlari
Kosagul

Kosagul, soqiy — tuy, ziyofat (bazm)da juralar (davra)ga may (ichimlik) quyib uzatuvchi kishi. K. bundan tashqari, oʻzining yoqimli muomalasi va shirinsuxanligi bilan joʻralarni xursand qilish, bazmga zavq va fayz kiritishi ham lozim. Baʼzan juralarga qadah oʻzatganda, K. maxsus kuy bilan badiiy parchalar ("Alyor") aytadi.

Manbalar
Kosamon

Kosamon (kosa va fors. — qoʻymoq) — tuy va maʼrakalarda mehmonlar oldiga dasturxon yozib, patnis va taom qoʻyuvchi kishi. K. shahar mahallalari va qishloqlarda jamoatchilik tomonidan saylab quyiladi. U, asosan, erkaklar davrasiga xizmat qiladi. K. mexmonlarni tartib bilan kutish, joylashtirish, osh quyish va kuzatish ishlariga bosh-qosh boʻladi. Oʻzbekistonning ayrim viloyatlarida kayvoni, dasturxonchi, bavurchi, bakovul nomlari bilan ataladi.

Manbalar
Kosatka

Kosatka () – tishli kitlar turkumining delfinsimonlar oilasiga mansub sut emizuvchi hayvon. Erkagining ogʻirligi 8 tonnagacha, urgʻochisi kichikroq. Yelka suzgichi toʻmtoq va juda keng, orqa suzgichi juda baland (erkagida 1,7 m gacha, urgʻochisida 0,9 m gacha). Kosatka kosmopolit, Arktikadan Antarktidagacha boʻlgan ochiq dengizlarda tarqalgan. Soatiga 55 km gacha tezlikda suza oladi. Homiladorlik davri 16 oyga yaqin. Uzunligi 2—3 m keladigan bitta bola tugʻadi. 35 yilgacha umr koʻradi.

Kitsimonlar orasida yagona yirtqich tur, asosan, boshoyoqli mollyuskalar va baliqlar bilan oziqlanadi, baʼzan kurakoyoqlilar (tyulen) va kitsimon (delfin) larga hujum qiladi. Odam uchun xavfli emas. Tutqunlikka koʻnikadi, yuvosh, oson qoʻlga oʻrganadi. Koʻplab ovlanadi. Oʻrtacha kattalikdagi K.dan 1 t gacha yogʻ, 1,5—3 t gacha goʻsht olinadi.

Manbalar 

Hayvonlar
Kosacha barg

Kosacha barg — gulqoʻrgʻonning tashqi tomonidagi yashil bargchalardan tuzilgan oʻram.

Manbalar 

 

Botanika
Rzambet Kosbergenov

Rzambet Kosbergenovich Kosbergenov (1905—1979) — tarixchi olim. Qoraqalpogʻistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1973), tarix fanlari doktori (1973). Qoraqalpogʻiston ped. institutini tugatgan (1948). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining Qoraqalpogʻiston boʻlimi Iqtisod va madaniyat institutida ilmiy xodim (1951 — 53), shu institut direktori (1953—59); Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining Qoraqalpogʻiston filiali N. Dovqorayev nomidagi Tarix, til va adabiyot institutida tarix shoʻʼbasi mudiri (1959). S. P. Tolstoye va T. A. Jdanko boshchiligidagi Xorazm arxeologiya etnografiya ekspeditsiyasi qatnashchisi (1946—56). Kosbergenovning ilmiy faoliyati qoraqalpoq xalqining etnik tarixi va shakllanishiga bagʻishlangan.

Manbalar 

 
Tarixchilar
Kosekans

Kosekans (lot. so — birgalikda, secans — kesuvchi) — trigonometrik funksiya. Burchak sinusi kiymatiga tes-kari boʻlib, cosecx = Tj— shaklda ifodalanadi. x — argument. Argumentning gep(i = 0±1,...) qiymatlarida aniqlanmagan. Toʻgʻri burchaqli uchburchakning oʻtkir burchaqlari uchun cosecx gipotenuza uzunligining burchak qarshisidagi katet uzunligiga nisbatiga teng.

Manbalar
Kosibchilik

Kosibchilik (arab. - kasbkorlik) — 1)tor maʼnoda — charmdan kovush, maxsi, shippak, etik va boshqa oyoq kiyimlarini qoʻlda tikish bilan shugʻullanish. Asosan, chorvachilik paydo boʻlganidan soʻng (miloddan avvalgi 4—3 ming yillik) xom teridan oyoq kiyimlari "tikila" boshlagach, K. shakllana borgan, lekin hali juda ibtidoiy koʻrinishda boʻlgan. Asta-sekin odamlar hayvon terisini oshlashni, undan koʻn tayyorlashni, koʻndan charm olishni, charmdan esa kiyim-bosh, poyabzal tikishni oʻrganishgan. K. 19-asr oxirlari, 20-asr boshlarida Toshkent, Samarqand, Buxoro va ayniqsa, Fargʻona vodiysi shaharlarida ancha rivojlangan. Bu shaharlarda yuzlarcha K. doʻkonlari boʻlgan. Sanoat asta-sekin rivojlanib, artel va fabrikalar paydo boʻla boshlagach, K. bilan shugʻullanuvchilar ham artel va fabrikalarga uyusha boshladi. Lekin K. bilan shugʻullanuvchi yakka shaxslar ham saqlanib qoldi. K. butun dunyoda, ayniqsa, Sharkda, shu jumladan, Oʻrta Osiyoda keng taraqqiy etgan. Oʻzbekistonning shahar va qishloqlarida, ayniqsa, Fargʻona vodiysida hozir K. xalq hunarmandchiligining uzviy turi sifatida yana rivojlana boshladi. K.da faqat poyabzal tikish bilan cheklanib qolinmaydi, balki telpak, ot-ulov abzallari, qayish, pichoq qini kabi buyumlar tayyorlash bilan ham shugʻullaniladi;2) keng maʼnoda — qoʻlda bajariladigan ishlar bilan shugʻullaniladigan kasblarning umumiy nomi (degrezlik, duradgorlik, zargarlik, kashtadoʻzlik, kulollik, koʻnchilik, miskarlik, rixtagarlik, temirchilik, tikuvchilik, tunukasozlik, toʻquvchilik, oʻymakorlik va boshqalar). K. bilan, asosan, oddiy mehnat qurollari yordamida yakka tartibda shugʻullaniladi. K. insonning ishlab chiqarish faoliyati bilan bogʻliqravishda asta-sekin rivojlangan (yana qarang Hunarmandchilik).

Manbalar
Aleksey Kosigin

Aleksey Nikolayevich Kosigin (1904. 8(21).2, Sankt-Peterburg - 1980.18.12, Moskva) — SSSR davlat arbobi (1964—80). 1939—40 yillarda toʻqimachilik sanoati xalq komissari. XKS (SSSR Ministrlar Soveti) raisi oʻrinbosari (1940-53, 1953-56, 1957-60), ayni vaqtda 1941—42 yillarda Evakuatsiya boʻyicha kengash raisi oʻrinbosari, 1943-46 yillarda RSFSR XKS raisi, 1948-yildan turli vazirlik lavozimlarida, 1959—60 yillarda davlat reja qoʻmitasi raisi. 1948—52 yillarda, 1960-yildan partiya MK Siyosiy byurosi (Prezidiumi) aʼzosi. 1960—64 yillarda SSSR Ministrlar Soveti raisining 1-oʻrinbosari, soʻng raisi (1964—80). Korxonalarning mustaqilligini oshirishga qaratilgan iqtisodiy islohotlar tashabbuskori (bu islohot tugallanmay qolgan).

Manbalar
Kosinus

Kosinus (lot. sinus — egrilik) —funksiyalaridan biri, cos l: bilan belgilanadi; 2) toʻgʻri burchakli uchburchakning oʻtkir burchaklari uchun cosx —burchakka yopishgan katet uzunligining gipotenuza uzunligiga nisbatiga teng.

Manbalar 

Matematika
Kosinuslar teoremasi

Kosinuslar teoremasi - uchburchak tomonining kvadrati qolgan ikki tomoni kvadratlari yigʻindisidan shu tomonlar bilan ular orasidagi burchak kosinusi ikkilangan koʻpaytmasi ayrilganiga teng: so — birgalikda, 1) trigonometrii bunda a, ʼ, s — uchburchak tomonlari, S esa a va tomonlar orasidagi burchak.

Manbalar
Kosinusoida

Kosinusoida - toʻgʻri burchaqli dekart koordinatalari sistemasida >"=S08xfunksiyaninggrafigi. K. sinusoidaning xuddi oʻzi boʻlib, faqat Ox oʻq boʻyicha -j masofaga chap tomonga surilgandir, chunki cosx=sin(x+ -^ ).

Manbalar
Kosmanachi kumush ruda koni

Kosmanachi kumush ruda koni — Qizilqum choʻlining Tomditov togʻlari janubidagi kon. Konning maydoni besapan svitasining O—S yoshidagi flishoid jinslari (metaalevrolit, metaqumtosh, kremniyli dolomit jinslarining linzalari va quyi devonning karbonatli maydalangan jinslari)dan tashqil topgan. Kondagi maydalangan, brekchiyalashgan va gʻijmaloqlangan hamda sharq va jan.-sharqqa 5—30° burchagida qiya tushgan qatlamlararo zonalar ruda sigʻimli strukturalardir. 13 rudali jism aniqlangan. Rudalanishning tik yoʻnalishidagi yoyilish kulami 400 m dan ortiq, eniga yoyilishi boʻyicha 1200–1300 m, tushish boʻyicha esa u 1400 m gacha koʻzatilgan. Rudaning asosiy qimmatli komponenti — kumush, juda muhim aralashmalar sifatida esa — oltin, palladiy va boshqa

Adabiyot 
 Geologiya i poleznie iskopayemie Respubliki Oʻzbekiston, T., 1998.

Manbalar
Kosmetika

Kosmetika (yun. kosmetike — pardoz qilish, bezash sanʼati) — kishilar qiyofasini xushroʻylashtirish choratadbirlari hamda vositalari majmui.

K. juda uzoq, tarixga ega. Miloddan 200 yil avval Misrda pardoz uchun har xil materiallar va dori-darmonlardan foydalanishgan.

Pardoz vositalari tayyorlash sirasrorlarini faqat tabiblar bilgan. K. 19-asrga kelib ilmiy jihatdan rivoj topdi va bora-bora tibbiyot xodimlari qoʻliga oʻtib, teri, soch va tirnoqlar parvarishi, badandagi tugʻma va keyin paydo boʻlgan har xil kamchiliklarni yoʻqotish bilan tibbiyotning maxsus boʻlimi — kosmetologiya shugʻullanadigan boʻldi. K. shartli ravishda gigiyenik, vrachlik va pardoz K.siga boʻlinadi. Gigiyenik K. odamningtabiiy goʻzalligini saqlab qolish, teri kasalliklarining oldini olish va unda yuzaga keladigan nuqsonlarni bartaraf etish mulojalarini amalga oshiradi. Yuz terisini toʻgʻri parvarish kilish (yuz terisini vaqtida tozalab turish, massaj qilish va h. k.), kosmetik vositalar (upa, yogʻupa va boshqalar)dan bilib foydalanish, unga turli ajinlar tushib, barvaqt soʻlishi, shuningdek, husnbuzar, sepkil toshishi, har xil dogʻlar tushishi kabi noxushliklarning oldini oladi. Yuz terisini tozalash zarurligi yoki bunga hojat yoʻqligini faqat kosmetolog vrach hal qiladi.

Vrachlik yoki davo K.si terini parvarish qilish, uning turli nuqsonlarini yoʻqotish, soch, ogʻiz boʻshligi, tirnoqlarni parvarishlashning gigiyenik va davo tadbirlarini oʻz ichiga oladi. Teri barvaqt soʻlishining oldini olish va davolash uchun kosmetolog vrach maslahati bilan massaj, maska, losonlar, oziqlantiruvchi kremlar, fizioterapevtik usullar qoʻllash tavsiya etiladi. Teri juda boʻshashib, osilib qolgan va koʻp ajin tushgan boʻlsa, jarrohlik usuli qoʻllanadi. Vrachlik K.si juda quruq yoki yogʻli teri, sepkil, soch kasalliklari (qarang Soch), husnbuzar, seboreyani davolash, xunuk xol, chandiq va tatuirovkalarni, yuzdagi tugʻma va shikastlanish natijasida hosil boʻlgan nuqsonlarni yoʻqotish choralarini ham koʻradi.

Pardoz K.si yordamida nuqsonlar (chandiq, xunuk xol) berkitiladi. Kosmetik vositalardan toʻgʻri foydalanib, lab, koʻz, quloq koʻrinishlarini xushroʻy qilish mumkin. K.dan xabarsiz kishilar maslahati bilan har xil krem, loson va boshqa pardoz buyumlarini bilar-bilmas ishlataverish yaramaydi. Bu vaqtidan ilgari ajin tushishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun kosmetolog vrach maslahatlariga qatʼiy amal qilish kerak.

Adabiyot 
 Agafonov A. V., Kosmetika s gryadok i poley, T., 1998.

Manbalar 

 

Kosmetologiya