Lloyd Shapley

Lloyd Stowell Shapley (; 1923-yil 2-iyun — 2016-yil 12-mart) amerikalik matematik va Nobel mukofoti sovrindori iqtisodchi. U matematika iqtisodiyoti va ayniqsa oʻyin nazariyasi sohalariga hissa qoʻshgan. Alvin E. Rot bilan birga Shapley 2012-yil Iqtisodiyot fanlari boʻyicha „barqaror taqsimot nazariyasi va bozor dizayni amaliyoti uchun“ Nobel mukofotini qoʻlga kiritdi.

Hayoti 
Lloyd Shapley 1923-yil 2-iyun kuni Massachusets shtatining Kembrij shahrida tugʻilgan, astronomlar Harlow Shapley va Martha Betz Shaplyning oʻgʻillaridan biri edi. U Phillips Exeter akademiyasida oʻqigan va 1943-yilda harbiy xizmatga chaqirilganida Garvardda talaba boʻlgan. U Xitoyning Chengdu shahridagi Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy havo korpusida xizmat qilgan va „Bronza yulduzi“ ordeni oldi.

1981-yildan to vafotigacha Shapley Los-Anjelesdagi Kaliforniya universitetida (UCLA) professor boʻlib ishlagan va vafoti chogʻida u yerda matematika va iqtisod boʻlimlari bilan bogʻliq boʻlgan faxriy professor sifatida ishlagan. U 2016-yilning 12-martida Arizona shtatining Tukson shahrida son suyagi sinishidan azob chekib, 92 yoshida vafot etdi.

Shapley Kriegspiel beysbol jamosining ishqibozi edi.

Hissasi 
The Economist nashriga koʻra, Shaply „oʻzini matematik deb hisoblagan boʻlishi mumkin, ammo u iqtisodiyotga qoʻshgan ulkan hissasi uchun uni unutib boʻlmaydi“. Amerika Iqtisodiy Assotsiatsiyasi Shaply „oʻyin nazariyasi va iqtisodiy nazariyaning gigantlaridan biri“ ekanligini taʼkidladi.

Shaply oʻgʻillari bilan umuman Nobel mukofotini olishi kerakmi yoki yoʻqmi, deb bahslashdi. Uning fikricha, otasi, astronom Harlow Sharply bunga koʻproq loyiq edi.Oxir oqibat oʻgʻillari Shaplyni Nobel mukofotini qabul qilishga koʻndirishdi va Stokgolmga borishga hamrohlik qilishdi.

Mukofot va unvonlari 

 Bronza yulduzi, AQSh armiyasi havo korpusi, 1944-yil
 Procter Fellow, Prinston universiteti, 1951-52
 Ekonometrik jamiyat aʼzosi, 1967
 Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi aʼzosi, 1974
 Milliy Fanlar Akademiyasi aʼzosi, 1978
 Jon fon Neyman nazariyasi mukofoti, 1981
 Faxriy fan doktori, Quddus Ibroniy universiteti, 1986
 Fellow, INFORMS (Operatsion tadqiqotlar va boshqaruv fanlari instituti), 2002
 Hurmatli xodim, Amerika Iqtisodiy Assotsiatsiyasi, 2007
 Amerika matematika jamiyati aʼzosi, 2012
 Sveriges Riksbank Iqtisodiyot fanlari boʻyicha Nobel Memorial mukofoti, 2012
 Oltin gʻoz mukofoti, 2013

Tanlangan nashrlar 

 A Value for n-person Games [1953], In Contributions to the Theory of Games volume II, H. W. Kuhn and A. W. Tucker (eds.).
 Stochastic Games [1953], Proceedings of National Academy of Science Vol. 39, pp. 1095-1100. doi:10.1073/pnas.39.10.1095
 A Method for Evaluating the Distribution of Power in a Committee System [1954] (with Martin Shubik), American Political Science Review Vol. 48, pp. 787-792.
 College Admissions and the Stability of Marriage [1962] (with David Gale), The American Mathematical Monthly Vol. 69, pp. 9-15.
 Simple Games : An Outline of the Descriptive Theory [1962], Behavioral Science Vol. 7, pp. 59-66.
 On Balanced Sets and Cores [1967], Naval Research Logistics Quarterly Vol. 14, pp. 453-460.
 On Market Games [1969] (with Martin Shubik), Journal of Economic Theory Vol. 1, pp. 9-25.
 Utility Comparison and the Theory of Games [1969], La Decision, pp. 251-263.
 Cores of Convex Games [1971] International Journal of Game Theory Vol. 1, pp. 11-26.
 The Assignment Game I: The Core [1971] (with Martin Shubik), International Journal of Game Theory Vol. 1, pp. 111-130.
 Values of Non-Atomic Games [1974] (with Robert Aumann), Princeton University Press.
 Mathematical Properties of the Banzhaf Power Index [1979] (with Pradeep Dubey), Mathematics of Operations Research Vol. 4, pp. 99-132.
 Long-Term Competition — A Game-Theoretic Analysis [1994] (with Robert Aumann), in Essays in Game Theory: In Honor of Michael Maschler, Nimrod Megiddo (ed.), Springer-Verlag.
 Potential Games [1996] (with Dov Monderer), Games and Economic Behavior Vol. 14, pp. 124-143.
 On Authority Distributions in Organizations [2003] (with Xingwei Hu), Games and Economic Behavior Vol. 45, pp. 132-152, 153-170.
 Multiperson Utility [2008] (with Manel Baucells). Games and Economic Behavior Vol. 62, pp. 329-347.

Havolalar 

 Shapley qiymati
 L.Shapleyning ishi boʻyicha fon Neyman nazariyasi mukofotidan iqtibos: „Fon Neumann va Morgenstern oʻzlarining “Oʻyinlar nazariyasi va iqtisodiy xulq-atvor „ kitobini nashr etganidan beri oʻttiz yetti yil davomida Lloyd Shapli oʻyin nazariyasida hukmronlik qildi.“
 Albert Takerning LSShapley ishiga sharhi . 1995-yilda Albert V. Taker oʻz oʻlimida Shapli hozirgacha oʻyinlar nazariyasi boʻyicha eng muhim tadqiqotchi sifatida Fon Neymandan keyin ikkinchi boʻlganini taʼkidladi. Filip Vulf Irv Lustigning intervyusi, 2001-yil 4-may. Irv Lustig tomonidan video, Short Hills, NJ.
 Robert Aumannning Nobel maʼruzasi, bu yerda ham qarang.
 UCLA — Memoriamda
 Operatsion tadqiqotlar va menejment fanlari institutidan Lloyd S. Shaplining tarjimai holi

Manbalar 

Harvard universiteti bitiruvchilari
Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari
2016-yilda vafot etganlar
1923-yilda tugʻilganlar