MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Britaniya qishloq xo‘jaligi inqilobi

Britaniya qishloq xoʻjaligi inqilobi yoki ikkinchi agrar inqilob — bu XV asr va XIX asr oxirigacha hozirgi Buyuk Britaniyaning bir qismida qishloq xoʻjaligining rivojlanishini tavsiflovchi atama.

BSR koʻp asrlar davomida sodir boʻlgan (inqilobdan koʻra koʻproq evolyutsiya) va Yevropada va mustamlakalarda shunga oʻxshash oʻzgarishlar bilan bir vaqtning oʻzida peshqadam boʻlgan yoki sodir boʻlgan. BSRning kaliti dehqonchilik paytida tuproqdan ozuqa moddalarini yoʻqotishning oldini olishga qaratilgan turli qishloq xoʻjaligi texnologiyalarini ishlab chiqish edi. Shu bilan birga har gektardan koʻproq hosil beradigan oʻsimliklarning yanada serhosil navlari yaratildi. Fermerlar eng yangi asboblardan foydalangan holda kamroq yordamchilar bilan koʻproq hosil olishlari mumkin edi. BSR sanoat inqilobi va kimyodagi yutuqlar yangi oʻgʻitlar va yangi yanada samarali qishloq xoʻjaligi texnikasini yanada tashkiliy ravishda ishlab chiqish uchun boylik, ilmiy bilim va texnologiyani yaratdi. Kartoshka (taxminan 1600-yilda paydo boʻlgan), makkajoʻxori va boshqalar kabi yangi ekinlar. h.k.lar Yangi Dunyodan keltirilib, har bir gektar yerning hosildorligini oshirdi.

Bu davrda hosildorlik va ekin hajmining shu paytgacha koʻrilmagan oʻsishini kuzatish mumkin, bu esa oziq-ovqat tanqisligi davrlarini tugatadi. Dunyodagi har bir qitʼa oʻz tarixining qaysidir davrida oziq-ovqat tanqisligini boshdan kechirgan. Ushbu kamchiliklar tufayli aholi sonining oʻsishi mintaqaning uzoq vaqt davomida oʻsishi mumkin boʻlgan narsa bilan, shu jumladan qisqa muddatli ishlab chiqarishdagi nosozliklar ehtimoli bilan cheklangan edi. Oziq-ovqat xavfsizligi mintaqada bir yil yoki undan koʻproq davom etadigan oziq-ovqat tanqisligini boshdan kechirganda va mintaqaning resurslari koʻproq olib kelish yoki oʻstirish uchun yetarli boʻlmaganda yuzaga keladi. Bu odatda mahalliy hodisa boʻlganligi sababli, oziq-ovqatni uzoq masofalarga tashish qobiliyati maʼlum hududlarda ocharchilik taʼsirini kamaytirdi.

BSR va Britaniya sanoat inqilobi bir vaqtning oʻzida rivojlandi. Oʻsib borayotgan shahar aholisini boqish uchun katta miqdorda oziq-ovqat mavjud boʻlmaganda sanoat inqilobini amalga oshirish mumkin emas edi. Kapital qoʻyilmalar, asboblar, metallar va sanoat inqilobi tomonidan yaratilgan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bozorlari sonining koʻpayishisiz BSR ham mumkin emas edi. Har bir „inqilob“ qolgan ikkitasini qoʻllab-quvvatlagan va oldinga surgan — ular (bizning kunlarimizdagi kabi) bir-biriga bogʻlangan edi.

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 
 
 Maliy lednikoviy period nazvali vinovnikom britanskoy agrarnoy revolyutsii (2017).

 Inqilob
ijtimoiy jarayonlar
Marksizm
 Leninizm
Kutab

Kutab, yoki gutab () — ozarbayjon oshxonasining unli taomi, xamirturushsiz xamirdan toʻldirilgan yarim oy shaklidagi yupqa pishiriq. Magʻiz sifatida goʻsht, oʻtlar, qovoq, anor urugʻlari, pishloq, piyoz ishlatiladi. Kutablar asosan bahor va kuzda tayyorlanadi. Odatda koʻpincha bahorda yosh koʻkatlar paydo boʻlishi bilan tayyorlanadi.

Qoʻy goʻshti (yoki qoʻy kallapochalari) koʻpincha qiyma sifatida ishlatiladi, oʻtmishda qutablar tuya goʻshtidan ham tayyorlangan. Vilyam Poxlebkin oʻzining „Xalqlarimiz milliy taomlari“ kitobining „Ozarbayjon oshxonasi“ boʻlimida Boku, Shamaxi, Ganja kabi yirik shaharlarda anʼanaviy kutab tayyorlashni qayd etadi.

Ozarbayjonning Gusar viloyatida lezgin kutablari — afar keng tarqalgan. Lerikda ular „tereli kyata“ (tere — koʻkatlar) deb ataladi va sajda pishiriladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 . — ""K muchnim izdeliyam mojno otnesti i kutabi, nachinyonnie razlichnimi travami. V Lerike ix nazivayut „tereli kyata“ (tere — zelen) i vipekayut na sadje. Osobenno chasto takie kutabi gotovili vesnoy"".
 . — „Vesnoy izgotovlyalis traditsionnie pirojki (kutabi) iz pshenichnoy muki s nachinkoy iz melko narezannoy zeleni razlichnix dikorastuщix travyanistix rasteniy…“.
 
 
 Kutabi // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 146. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
 Pishirish
 go'sht ovqatlarni
 qo'zichoq ovqat
 Ozarbayjon oshxonasi
Turkman oshxonasi
Nero d’Avola

Nero d’Avola — qizil sharob tayyorlash uchun ishlatiladigan qora uzum navi.

Geografiya 
Asosan Italiyadagi Sitsiliyada yetishtiriladi. XX asrning birinchi yarmida bu nav Amerika Qoʻshma Shtatlarining janubida (Kaliforniya shtatida) va Avstraliyada yetishtirila boshlandi. Nero d’Avola, italyancha, „Avoladan qora“ degan maʼnoni anglatadi. Sitsiliyadagi eng keng tarqalgan qizil sharob navi, iqlimi ushbu uzum navining barcha taʼm sifatlarini toʻliq ochib berish uchun eng qulaydir.

Asosiy xususiyatlari 

Eng qimmat Nero d’Avola vinolari, ayniqsa, eman barrellarida qariganidan keyin murakkablashishi mumkin, ammo bu sharob asosan yosh isteʼmol uchun moʻljallangan.

Mutaxassislar sharob taʼmida qoraqoʻtir va qizilmiya aromati eslatmalarini taʼkidlashadi.

Dastalar kattaligi oʻrtacha. Mevalari kichik, yumaloq, quyuq koʻk rangda. Bu uzum navining hosildorligi sharoitga bogʻliq, lekin odatda past boʻladi. Quruq va issiq iqlimni afzal koʻradi. Tuproq unumdorligini tanlamaydi.

Ilova 
Cerasuolo di Vittoria qismi (), Sitsiliyadagi yagona DOCG sharobi, shuningdek, DOC vinolari tarkibida.

Sinonimlar 
Shuningdek, u quyidagi nomlarga ega: Calabrese (), shuningdek Alba de Kalabria, Kalabrese Cappuciu nero, Calabrese d’Avola, Calabrese de Calabria, Calabrese di Noto, Calabrese Dolce, Calabrese nero, Calabrese Pittatello, Calabrese Pizuto, Calabrese Pizzutellolaza, Kalabrese Pizzutellola, Pizzuto, Kalabreser Veys, Kalabriya, Kalabriya Fekete, Kalabrisi d’Avola, Fekete Kalabriya, Kalabriai Fekete, Raisin de Kalabre noir, Strugeri de Kalabriya, Uva de Kalabriya.

Manbalar

Havolalar 

 http://www.nerodavola.com/ Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Oʻrta er dengizi aborigenlari Arxivnaya kopiya
 Forbesdagi vino haqidagi maqola Arxivnaya kopiya -da arxivlangan

 Italiyaning qizil sharoblari
Louxi ismli kampir

Louxi ismli kampir () — Kareliya xalq eposidagi Poxyola oʻlkasi bekasi va Kalevala fin dostonidagi kuchli sehrgar. Kalevala dostonida Louxi, salbiy xarakterga ega keksa ayol sifatida tasvirlangan. Uning tashabbusi bilan Ilmarinen sehrli Sampo tegirmonini yaratadi, shundan soʻng u qizlaridan birining turmush oʻrtogʻi boʻlgan. Toʻy paytida uning eri Lemminkyaynen tomonidan oʻldirilgan. Vaynyameynen tomonidan oʻgʻirlab ketilgan Sampo yoʻqolganidan soʻng, Louhi kasalliklarni Kalevala mamlakatiga yuboradi. Aynan u Quyosh va Oyni oʻgʻirlaydi.

Shu bilan birga, fitnalarda „Pohyaning qizi“ (yaʼni, baʼzi versiyalarga koʻra, Louhi) „oʻrmon qushlari, hayvon, koʻl baliqlarining bekasi“ deb atalardi, ular oʻljani uzoq shimoldan janubga, odamlar yashaydigan yerlarga, haydashga chaqirganlar.

Etimologiyasi 
A. Turunenga koʻra ruscha, „Louhi, Pohyola bekasi“ iborasida „Louhi“ soʻzi () — Poxyola uning bekasining nomi emas, hududning epiteti hisoblanadi. Solishtiring fincha louhi „qoya, tosh“ va Pohyolaning doimiy epiteti „qoyali Pohyola“.

Obrazning zamonaviy qoʻrinishi 

 2007-2008-yillarda Louxi koʻli boʻyida joylashgan Louxi qishlogʻida „Louxi kampirga, yaxshi nomini qaytaraylik“ nomli syujetlar festivali boʻlib oʻtgan. Tashkilotchilarining fikriga koʻra, Louhi kampir yovuz jodugar emas, balki oʻz xalqining farovonligi haqida qaygʻuradigan haqiqiy uy bekasi edi.

Toponimi 
Kareliya shimolidagi qishloq va Venera shimolidagi tekislik Louxa ismli kampir nomi bilan atalgan.

Yana qarang 

 Vammatar

Manbalar

Adabiyotlar 

 Poxyola / Ayxenvald A. Yu // Mifi narodov mira : Ensikl. v 2 t. / gl. red. S. A. Tokarev. — 2-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1988. — T. 2 : K—Ya. — S. 327.
 Predislovie / D. A. Bakulin // Sampo. Runi Poxyoli : karelskiy narodniy epos / pred. D. A. Bakulin, per. A. A. Bakulin. — SPb, 2018.
 Louhi (Finnish goddess) — Britannica Online Encyclopedia
Karelian-fin mifologiyasi
 Finlandiya Folklor
 Epik
Karelian-fin folklor
Kalevala Belgilar
Stafil

Stafil () — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Naksosda tugʻilgan, Dionis va Ariadnaning oʻgʻli. Tesey va Ariadnaning yoki Dionis va Erigonaning oʻgʻli.

Argonavt (koʻpchilik mualliflar uning nomini ular orasiga qoʻshmaydi). Radamanf Stafilni Peparefni shohi qilib qoʻyadi. Tok novdasi xudosi, Dionisning sevimli hamrohidir. Xrisofemidaning xotini, Molpadiya, Reo va Parfenosning qizlari. Reo Apollonni vasvasaga solganida, otasi uni sandiqqa qamab, dengizga tashlaydi. Boshqa bir afsonaga koʻra, Stafil Reo va Gemiteyning qizi boʻlib, Bibasteda (Kariya) yashagan.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Argonauts
Egey orollari afsonalari
Moviy quloq

Moviy quloq () — Marvel Comics olamidagi super qahramon, oʻylab topilgan personaj. Marvel personaji AQShning Nyu-Gempshir shtatidagi Salem shahrida yashovchi 4-yoshli qulogʻi yaxshi eshitmaydigan, komikslar muxlisi Entoni Smit sharafiga yaratilgan. Smitning oʻng qulogʻi va qisman chap qulogʻi kar, chunki u Mosaik Trisomiya 22 kasalligi bilan kasallangan.

Nashrning tarixi 
Onasi Kristina D’Allesandro, Smitga eshitish apparati beradi va u, 2012-yilda ruhiy tushkunlikka tushib, uni maktabga kiyishdan bosh tortguncha undan muntazam foydalangan. Smitning soʻzlariga koʻra, „Superqahramonlar moviy quloq taqmaydi“. D’Allesandro bundan qoʻrqib ketib, vaziyat boʻyicha yordam soʻrab Nyu-Yorkdagi Marvel Comics kompaniyasiga elektron pochta orqali xabar yuboradi. Dizayner va muharrir yordamchisi Nelson Ribeyro Moviy quloq uchun original obrazni yaratib, uni D’Allesandro oilasiga yuboradi. Keyinchalik, produser Menni Mederos Moviy quloqning bolakay obrazi eskizi ustida ishlay boshlagan. Mederos Huffington Postga bergan intervyusida, ijodiy jarayon davomida Mederosda „Nega superqahramon kichkina bola boʻlmasligi kerak?“ degan fikr paydo boʻlganini aytadi. Marvel Comics 1980-yillardagi Lochin koʻz komikslarini D’Allesandroga yuborib, superqahramon 80 % eshitish qobiliyatini yoʻqotib, eshitish apparatlarini taqishga majbur boʻlganida, Entoni asosidagi super qahramon „Moviy quloq“ chizmasi bilan birga „Mening eshitish qurilmam tufayli, kimdir muammoga duch kelganini eshitaman!“ deb javob qaytaradi.

D’Allesandroning taʼkidlashicha, Smit bolalar bogʻchasiga komikslar suratlarini olib ketgan va bu oʻqituvchilarni „super qahramonlar haftasi“ oʻtkazishga undagan. Smitning bobosi, Nyu-Gempshir senatori Lu D’Allesandro shunday degan: „Bu yaxshi damlarning tuygʻusi, bu yaxshi hikoyaning tuygʻusi va biz buni dunyo tan olishiga erishishimiz kerak“. 2013-yil mart oyida Smit Eshitish va Aloqa Markazidagi tadbirda, afisha koʻrgazmasida qatnashgan.

Moviy quloq personaji Team-up Marvel Custom Solutions Iron Man Issue komikslari debyuti uchun Temir odam qahramoni va, eshitish qobiliyati zaif bolalar uchun, Safeara ismli yangi personaj bilan qaytgan. Nelson Ribeyro dizayniga asoslangan Moviy quloq liboslari ostiga, bu safar doktor Pedro Peres ismi yozilgan. Moviy quloq Safaera bilan birga, Yaxshi eshitish va nutqni nishonlash doirasida " Blue Ear & Sapheara " nomli toʻrt qismli bir sahifali „Komikslar cheklangan seriyasi“da, qaytadi.

Manbalar 

Marvel Comics qahramonlari
Nobile di Montepulchano sharobi

Nobile di Montepulchano sharobi () — Toskana viloyati Siyena provinsiyasidagi Montepulchano shahri yaqinida ishlab chiqarilgan italyan quruq qizil sharobi . Sanjoveze uzumidan (kamida 70 %) Kanayolo Nero uzumlari (taxminan 10-20 %) va boshqa mahalliy navlar qoʻshilgan holda ishlab chiqariladi. 1980-yilda u DOCG toifasini oldi (Denominazione di Origine Controllata e Garantita). Abruzzo viloyati — Montepulchano d’Abruzzoning boshqa mashhur sharob navi bilan adashtirmaslik kerak.

Tarixi 
Hozirgi Montepulchano yaqinidagi uzumchilik va vinochilik bu joylarda etrusklar yashagan qadim zamonlardan beri maʼlum. Montepulchano uzumzorlarining ajoyib vinolari Oʻrta asr qoʻlyozmalarida, monastir hujjatlarida qayta-qayta eslatib oʻtilgan, ular papaning butlerlari tomonidan qadrlangan. XIX asr oxiri XX asr boshlarida Vino rosso scelto di Montepulciano savdo nomi — Montepulchanodan tanlangan qizil vino — savdo nomi sifatida ishlab chiqilgan. 1920-1930-yillarda mahalliy ishlab chiqaruvchilardan biri Adamo Fanetti nomdagi bitta soʻzni almashtirdi va bu vino turini ishlab chiqaruvchilarga ham, isteʼmolchilarga ham yoqdi, bundan buyon u Vino Nobile — Montepulchanodan Noble vino sifatida tanildi. 1966-yilda sharob DOC toifasini, 1980-yilda esa DOCG maqomini oldi.

1970- va 1980-yillardan boshlab Toskana vino ishlab chiqaruvchilari Rosso di Montepulciano vinosini ishlab chiqarish uchun DOCG talablariga toʻliq javob bermaydigan vino materialining bir qismini ishlatishni boshladilar, bu esa oʻz navbatida DOC toifasini oldi. Sharobning yangi tan olingan sinfining paydo boʻlishi ishlab chiqaruvchilarga oʻzgaruvchan ob-havo sharoitlari va boshqa omillar bilan hisoblashish erkinligini berdi.

Talabga koʻra sharob kamida ikki yil saqlanishi kerak, shundan kamida bir yil yogʻoch barrelda saqlanadi, anʼanaviy ravishda 2 ming litr hajmli eman barrellari ishlatiladi. Riserva toifasidagi vino kamida 3 yil saqlanishi kerak. Natijada uzoqroq saqlanganda yoqut-qizil, granatga oʻxshash, aniq taninlarga ega oʻrta hajmli sharob olinadi. Taʼmini tatib koʻrganlar gilos, qulupnay va olxoʻrining ohanglarini taʼkidlaydilar.

Manbalar

Havolalar 

 Jancis Robinson, Julia Harding. Vino Nobile di Montepulciano // The Oxford Companion to Wine (angl.). — 4th ed. — Oxford: Oxford University Press, 2015. — 860 p. — ISBN 0-19-870538-7. — ISBN 978-0-19-870538-3.
 
 
 Italiyaning qizil sharoblari Nobile Di Montepulciano
Nobile Di Montepulciano
Rechoto della Valpolichella

Rechoto della Valpolichella () — Veneto viloyatidagi Valpolichella vino hududida ishlab chiqarilgan italyan shirin qizil sharobidir. Amaldagi uzumlar — korvina va korvinone. Oʻzining hamkasbi quruq sharob Amarone singari, Rechoto della Valpolichella ham Italiyaning shimoliy provinsiyasida yetishtirilgan uzumning sifati bilan qoniqmagan mahalliy vinochilarning tajribalari natijasida tugʻilgan. Xom ashyo tarkibidagi shakar va aromatik moddalarning ulushini oshirish uchun vinochilar ilgari bir necha haftadan bir necha oygacha somon boʻyralarida quritilgan mayiz klasterlaridan foydalanishni boshladilar. Amarone ishlab chiqarish texnologiyasidan farqi xom ashyo tarkibidagi shakar ulushi hali ham yuqori boʻlgan fermentatsiya jarayonining erta toʻxtashidadir. Yogʻoch barrellarda keyingi qarish qoʻshimcha ohanglar va aromalar beradi. Amarone misolida boʻlgani kabi Rechoto tayyorlash uchun presslashdan keyin uzilgan uzum qoldiqlari Valpolichella Ripasso sharobini tayyorlash uchun ishlatiladi.

Havolalar 

 Jancis Robinson, Julia Harding. Recioto della Valpolicella // The Oxford Companion to Wine (angl.). — 4th ed. — Oxford: Oxford University Press, 2015. — 860 p. — ISBN 0-19-870538-7. — ISBN 978-0-19-870538-3.
 
 Vèneto Sharoblari
 Italiyaning qizil sharoblari
Sug'ur Menzbir

Menzbier sug'uri yoki Talassky sug'uri () — oilasiga mansub kemiruvchi.Ushbu tur rus zoologi M. A. Menzbir nomi bilan ataladi.

Tarqalish maydoni juda kichik va faqat Tyan-Shan gʻarbini qamrab oladi.

40 dan 45 sm gacha boʻlgan tana uzunligi va oʻrtacha ogʻirligi 2,5 kg boʻlgan Menzbir sugʻurning eng kichik turi hisoblanadi. Himoloy sugʻurning ayrim yirik shaxslari, aksincha, 70 santimetrgacha boʻlgan uzunlikka ega va 9 kg gacha boʻlgan vaznga ega boʻlishi mumkin.

Sugʻur Menzbir boshqa Sugʻur turlari bilan solishtirganda juda kichik tarqalish maydoniga ega. Ular zich va yaxshi shakllangan oʻsimlik qoplami bilan tik yon bagʻirlarida joylashadilar..

Menzbir Sugʻuri oʻzining kichik oʻlchami, xususiyati moʻyna rangi, boshqa marmotlarning chaqirigʻidan farq qiladigan oʻziga xos chaqiruvi, shuningdek, bakulumning original tuzilishi (u deyarli toʻgʻridan-toʻgʻri va kengaytirish oxirida yoʻq) tufayli mustaqil turlar qatoriga kiradi.

Manbalar

Adabiyot 

 Dimitrij I. Bibikow: Die Murmeltiere der Welt . Westarp 1996 yil. ISBN 3-89432-426-0
 Monika Preleuthner, Gerxard Aubrecht (Hrsg): Murmeltiere, Stapfia 63, Oberösterreichisches Landesmuseum, Linz 1999, ISBN 3-85474-044-1
Silen

Silen — Pan yoki Germes va nimfaning oʻgʻli. Dionis afsonalarida rol oʻynaydigan, Silenning tugʻilgan joyi, koʻplab afsonalarga koʻra, u shoh boʻlgan Frakiya Nisa deb hisoblanadi. Bu yerda u Dionisni tarbiyalab oʻstirgan, unga barcha bilimi va sanʼatini oʻrgatgan, jumladan vinochilik va asalarichilikni oʻrgatib, u bilan yaqin doʻstlardek yashashgan.

Afsonalar 
Dionisning tarbiyachisi va boquvchisi, yurishlarda unga hamroh boʻlgan. Eshak mingan. Nayadaning kanizi, Maleya shahrida tarbiya topgan. Maron, Astrey va Leneyning otasi. Dionisning hind tomon a, alga oshirgan yurishida qatnashgan.

Afsonaga koʻra, Silen kelajak haqidagi bilimlarini odamlar bilan baham koʻrishni istamagan: buning uchun uni ayyorlik bilan qoʻlga olish va bashorat qilishga majbur qilish kerak boʻlgan. Shunday qilib, Midas Silenni oʻz bogʻlarida tutadi, Inn bulogʻining suvini sharobga aralashtirib, sharobga qaramni, sharob xudosi boʻlguncha mast holga keltiradi. Silen, Frakiya qishlogʻi odamlari tomonidan tutilib, Midas huzuriga olib kelingan, Midas u bilan 10 kun ziyofat qilishgan. Qirol ixtitorida boʻlgan, Silen unga narsalarning tabiati haqidagi yashirin bilimlarni ochib beradi va kelajakdan bashorat qiladi. "Silen haqida qandaydir qiziq hikoya ham aytilgan, u Midas tomonidan qoʻlga olingan va toʻlov oʻrniga, unga sovgʻa sifatida: „tugʻilmaslik inson uchun eng oliy baxt va unga eng yaqin (baxt) — imkon qadar tezroq oʻlish“ ekanligini oʻrgatgan (Sitseron. Tuskulan suhbatlari. I. XLVIII. 115). Feopompga talqiniga koʻra, Silen Midasga bu dunyodan tashqarida katta qitʼa borligi haqida gapirib bergan.

Sahnada silenlar paxmoq xitonlarda chiqish qilishgan. LIV orfiya madhiyasi, qahramon, Silenga bagʻishlangan. U bir qator satirik dramalarda, masalan, Sofoklning „Yoʻl topuvchilari“, Yevripidning „Kiklop“ida rol oʻynaydi.

Adabiyot va sanʼatda 
U G. L. Oldining „Qahramon bitta boʻlishi kerak“ romanidagi qahramonlardan biri boʻlib, unda u piyonista va shu bilan birga Germes , Pan va Dionisning dono maslahatchisi va oʻqituvchisi sifatida tasvirlangan.

" Persi Jekson va Olimpiadachilar " kitoblari seriyasida satir oqsoqollaridan biri sifatida namoyon boʻlgan.

Den Simmonsning Giperion qoʻshiqlari tetralogiyasida, ichishni yaxshi koʻradigan va tashqi koʻrinishi satir bilan oʻxshash, Martin Silen personaji boʻlgan.

Chex yozuvchilari Yozef Toman va Miroslava Tomanovaning „Sokrat“ asarida Silen qadimgi yunon faylasufi Sokrat bilan taqqoslanadi, Sokrat va satiraning tashqi oʻxshashligi faylasufning qatl etilishi sabablaridan biriga aylangan.

Galereya

Manbalar 

 Satira
afsonaviy hayvonlar-duragaylar
Dionis haqidagi afsonalar
 o'rmon va yovvoyi hayvonlar xudolari
 alifbo tartibida xudolar
Cherasuolo di Vittoriya

Cherasuolo di Vittoriya () — Italiya quruq qizil sharobi, Sitsiliyada ishlab chiqarilgan yagona DOCG (Denominazione di Origine Controllata e Garantita) sharobidir . Sharob ishlab chiqarish uchun mahalliy uzum navlari — Nero d’Avola va Frappato ishlatiladi. Sitsiliyada vinochilik uzoq tarixga ega — qadimgi davrga — Buyuk Gretsiya davriga. Qadimgi Rim davrida sharob bugʻdoy va zaytun moyi bilan bir qatorda oroldan Rimga va imperiyaning boshqa markazlariga yetkazib beriladigan asosiy tovarlardan biri boʻlgan, bu amforalarda sharob yuki boʻlgan choʻkib ketgan savdo kemalarining koʻplab topilmalaridan dalolat beradi. Vittoriya shahri yaqinida zamonaviy vinochilik XVII asrning boshlariga toʻgʻri keladi.

Vittoriya asoschisi Vittoria Colonna Henrikes, Dyuk Luis Enrikes de Kabreraning rafiqasi, oʻz fieflarining iqtisodiy farovonligi umidida koʻchmanchilarga uzumzorlar uchun yer berdi va eksportni ragʻbatlantirish uchun turli imtiyozlar berdi. Ingliz, nemis va hatto fransuz bozorlariga yetkazib berila boshlagan vino eksporti uchun Skolitti sunʼiy yoʻldosh porti qurildi. Ammo XIX asrda Sitsiliyadagi umumiy iqtisodiy tanazzul, keyin esa fillokser epidemiyasining avj olishi Sitsiliya vinochilik anʼanalarini buzdi. XX asrning ikkinchi yarmigacha italyan vinolari butun dunyo boʻylab bozor va yuqori obroʻga ega boʻlgan bir paytda Sitsiliya sharob materiallarini boshqa mintaqalarga ommaviy yetkazib berish bilan chegaralangan edi .

Manbalar

Havolalar 

 
 
 Italiyaning qizil sharoblari
Sitsiliya Sharoblari
Qahramon Sikion

Sikion (qahramon, ) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Marafonning oʻgʻli, Epikning nabirasi; yoki (Asiy va boshqalarga koʻra) Metionning oʻgʻli va Erexteyning nabirasi Dedalning ukasi; yoki Erexteyning oʻgʻli (Gesiod boʻyicha); yoki Pelopning oʻgʻli (Ivik boʻyicha).

U Attikadan kelgan, Egialeya shahriga oʻz nomini berib, uning oʻn toʻqqizinchi shohi boʻlgan. Qirol Lamedonning qizi Zevksippaga uylangan va qizi Xtonofila tugʻilgan.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Sikion va Flint afsonalari
 shahar Eponimlari
Ksinisteri uzum

Ksinisteri (, xinisteri, xinisteri; ) - Kiprda yetishtiriladigan oq uzum navi. Troodos togʻ tizimining janubiy yon bagʻirlarida 500 gektar (1250 akr) boʻlgan Kipr uzumzorlarining 13% ga yaqini ushbu uzum navi bilan ekilgan. U bir nechta mahalliy (asosan oq) vinolarni ishlab chiqarishda ishlatiladi. Xususan  Ksinisteri mashhur Kommandariya  Kipr desert sharobini ishlab chiqarishda qo'llaniladi. Buning uchun Ksinisteri navi Mavro navi bilan aralashtiriladi.

Manbalar

Yana qarang 
 Kiprda vinochilik
 Kipr Sharoblari
Sikel

Sikel () — qadimgi yunon mifologiyasida , Sitsiliya nomini olgan Sikel xalqining eponimi hisoblanadi.

Tarixchi Sirakuzalik Antioxning yozishicha, u qadimgi Rimdan qochib ketgan. Morget tomonidan mehmon sifatida qabul qilingan, u esa oʻz hokimiyatini oʻrnatib, xalqni ikkiga boʻlgan. Lesboslik Gellanikning talqiniga koʻra, Yapiglardan Sitsiliyaga qochib ketgan, Avzonlar qiroli.

Sirakuzalik Filistning soʻzlariga koʻra, Italning oʻgʻli, Ombriklar va Pelasglar tomonidan quvilgan va orolga joylashgan, Liguriyaliklar shohi. Solinning talqiniga koʻra, Poseydonning oʻgʻli.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 qadimgi yunon mifologiyasida Sitsiliya
Мavro uzum

Mavro (,  - "qora") - Kiprda yetishtiriladigan qora texnik uzum navi. Turning nomi uzum rangidan kelib chiqqan. Italiyalik ampelograf Count Juzeppe di Rovasenda 1877-yilda uni Cipro Nero deb eslatib o'tgan. Bu uzum navi Kiprga xos issiq iqlimga toqat qiladi. 

Buning yordamida u oroldagi eng keng tarqalgan uzumzorga aylandi. XX asrning 90-yillari boshlariga qadar yetishtirilgan uzumning 80% gachasi Mavro naviga toʻgʻri kelgan. Bugungi kunga kelib ushbu nav egallagan maydonlar qisqarib bormoqda, 2013-yilda Mavro navining ekish maydoni umumiy uzumzorning qariyb 12 ming gektaridan 5400 gektarni tashkil etadi. Sababi Mavrodan olingan sharob uzoq vaqt qarishga tobe emas va shuning uchun xilma-xillik istiqbolli deb hisoblanmaydi. Shu bilan birga Mavro bir nechta taniqli Kipr vinolarini (asosan qizil) ishlab chiqarishda qora va oq uzumning boshqa navlari bilan aralashmasida muvaffaqiyatli qo'llaniladi. Eng mashhuri Kommandariya, Kiprning milliy mahsuloti, oq Ksinisteri navi asosida yetishtirish natijasida olingan eng qadimgi tabiiy shirin sharob bo'lib, ishlab chiqarish jarayonida Mavro va boshqa navlar ma'lum nisbatda qo'shiladi. Mavro kuchli spirtli ichimlik zivaniya ishlab chiqarishda ham qo'llaniladi.

So'nggi tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, genotipga ko'ra Mavrud uzumzorining bolgar turi Mavro navi bilan hech qanday oilaviy aloqaga ega emas.

Shunisi e'tiborga loyiqki, Mavro materik Yevropa uzumzorlaridan farqli o'laroq o'z ildizlarida o'sishda davom etmoqda, ularning aksariyati Shimoliy Amerika uzum navlarining ildiz tizimiga payvand qilingan. Bu Kiprning XIX asrda ko'pgina Yevropa uzumzorlarini vayron qilgan fillokser epidemiyasidan qochishga muvaffaq bo'lganligi bilan bog'liq edi. 

O'rim-yig'im odatda sentabr oyida amalga oshiriladi.

Manbalar

Shuningdek qarnag 

 Kiprda vinochilik