MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ulugʻshoʻrkoʻl

Ulugʻshoʻrkoʻl, Ullishoʻrkoʻl, Shoʻrkoʻl – Xorazm viloyati janubidagi koʻl. Xiva shahridan 14 km janubi-sharqda va Chigʻirchi qishlogʻidan 6 km janubda joylashgan. Koʻlning janubiy qismi Turkmaniston hududiga kirib borgan. 86 m balandlikda, havzasi maydoni 14,8 km². Koʻl shimoldan janubga choʻzilgan (uzunligi 16 km). Shimoliy qismida eni 4 km gacha. Ozyorniy kollektor suvlari va shimoliy qismidagi dalalarni yuvishdan oqib keladigan tashlama suvlardan toʻyinadi. Suvi shoʻr. Rekreatsiya ahamiyati bor. Xorazm baliqchilik xoʻjaligi faoliyat koʻrsatadi.

Geografik tavsifi 
Ulugʻshoʻrkoʻl koʻlining shimoliy qismi Oʻzbekiston hududida (Xorazm viloyati, Yangiariq tumani) va janubiy qismi Turkmaniston (Toshhovuz viloyati) chegarasida joylashgan. Xiva shahridan 14 km janubi-sharq, Chigʻirchi qishlogʻidan 6 km janubgacha oqib oʻtadi.

Ulugʻshoʻrkoʻl uchburchakka yaqin, shimoldan janubga choʻzilib, asta-sekin janubga tomon torayib boruvchi shaklga ega. Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi maʼlumotlariga koʻra, koʻlning uzunligi 16 km, shimoliy qismida eni 4 km, maydoni 14,8 km². Xuddi shu ensiklopediyaga koʻra, dengiz sathidan 86 m balandlikdan oqib oʻtadi. Bosh shtabning topografik xaritalariga koʻra esa dengiz sathidan taxminan 100 m balandlikda joylashgan. Shuni taʼkidlash kerakki, Ulugʻshoʻrkoʻlning qirgʻoq chizigʻi oʻzgaruvchan. Janub, gʻarb va sharqdan koʻl Zaunguz Qoraqumning qumli barxanlari bilan oʻralgan.

Ulugʻshurkoʻlning suvi shoʻr.

Drujba koʻli kollektori suv omborining shimoliy qismidan oʻtib, uni shimoli-sharqda Buryatapkoʻl koʻli bilan bogʻlaydi. Koʻl shu kanal orqali oqib oʻtadigan suv oqimi bilan toʻyinadi. Shimoldan dala sugʻorishdan keladigan chiqindi suvlar bilan ham toʻyinadi. Kollektor qurish gʻoyasi Xorazm viloyatining turli koʻllariga suvning oqib kirishi va bugʻlanishi oʻrtasidagi muvozanatsiz munosabat tufayli paydo boʻlgan, bu yerga koʻldan oqib chiquvchi suvlar toʻplanadi: avval suv omborining bir qismi qurigach, boshqa qismi toʻlib-toshar edi. 1954-yilda Doʻngʻuzkoʻldan Ulugʻshoʻrkoʻlga qadar koʻl suvini barqaror ushlab turishga qaratilgan kollektor faoliyatining 1-bosqichi amalga oshirilgan; Ulugʻshoʻrkoʻl – Shixkoʻl uchastkasidagi kollektor faoliyatining 2-bosqichi 1957-yilda ishga tushirilgan. Biroq, koʻllardagi zaif bugʻlanish ularni qiyinchilik bilan toʻldirishga va ilgari qurilgan kollektorlarning ishdan chiqishiga olib keldi. 1959-yilda Oʻzbekiston SSR va Turkmaniston SSRning birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan Xalqlar doʻstligi nomidagi katta koʻl kollektori qurilishi boshlandi, bu esa meliorativ muammolarni hal qildi.

Manbalar 

Oʻzbekiston koʻllar
Ulva

Ulva (Ulva), dengiz salati — ulvadoshlar oilasiga mansub suvoʻtlar turkumi. Tanasi yaproqsimon, yaxlit ikki qavat hujayralardan tuzilgan. Uzunligi 30—150 sm ga yaqin. 20 turi, asosan, subtropik va moʻʼtadil mintaqalarda tarqalgan. Yaponiya va boshqa baʼzi mamlakatlarda isteʼmol qilinadi.
Grigoriy Ulko

Grigoriy Ilich Ulko (1925.5.4, Novosibirsk viloyati Karasuk tumani Yekaterina qishlogʻi — 1999.8.4, Samarqand) — rassom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1968). Xarkov rassomlik institutini tugatgan (1958). 1959-yildan Samarqandda. U.ning ijodiy izlanishlari mavzuli kompozitsiyalarda oʻz aksini topdi ("Velosipedchilar", "Afsona", "Birinchi reys", 1962); asarlarida zamon ruhi, davr nafasi seziladi, dastgoh va monumental rassomlikning ifoda vositalari uygunlashib ketgan: "Panjakent freskasi", "Xalq ustasi A.Hazratqulov portreti" (1961), "AmuBuxoro kanali quruvchilari" portretlar turkumi (1964), "Us t a U. Joʻraqulov portreti" (1965), "Suv", "Birinchi saflar" (1967); "Urgut tamakikorlari" (1971) va boshqa

U. asarlaridan namunalar respublika muzeylari (jumladan, Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyi va boshqalar)da saqlanadi.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Ultraasosli tof jinslari

Ultraasosli tof jinslari, ultrabazitlar, giperbazitlar — asosan, magnezialtemirli silikatlar (olivin va piroksen)dan iborat magmatik togʻ jinslari. Ultraasosli tof jinslarij. tarkibida oz miqdorda ikkilamchi minerallar (xromit, magnezit va boshqalar) hamda kremniy oksidi (SiO2) 30— 44% gacha, Mg esa kup (MgO 42% dan ortiq) boʻladi. Ultraasosli tof jinslarij.da dala shpatlari butunlay boʻlmaydi yoki juda kam. Asosan, rangli — piroksen, olivin yoki rudali minerallar (magnetit)dan tashkil topadi. Ultraasosli tof jinslarij.ning turlari: dunit va olivin, peridot vapiroksenitlar. Olivin yoki piroksenning toʻliq yoki qisman serpentin minerallar (xrizotil, antigorit, lizardit)ga oʻtib, serpentinitlar hosil qilishi Ultraasosli tof jinslarij. uchun xosdir. Ultraasosli tof jinslarij. asosan, gabbro, ishqoriy jinslar va karbonatitlar bilan birga uchraydi. Ultraasosli tof jinslarij. bilan foydali qazilma (platina, xromitli, silikatli, nikelli temir rudalarining hamda asbest, nefrit va boshqalar) konlarining koʻp turlari bogʻliq. Ultraasosli tof jinslarij. kalgan hamma magmatik jinslarga koʻra kam tarqalgan. Effuziv Ultraasosli tof jinslarij. Sibir (maymechitlar) va Kamchatkada topilgan.

Manbalar
Ultramikroskop

Ultramikroskop (ultra... va mikroskop) — oddiy mikroskop yordamida koʻrib boʻlmaydigan mayda zarralarni koʻrishga xizmat qiladigan optik asbob. U. koʻriladigan obyekt (zarralar)ni yoritish usuli bilan oddiy mikroskopdan farq qiladi. Oddiy mikroskoplarda qoʻllaniladigan obyektni yoritib kuzatish usuli oʻrniga, bunda qorongʻilashtirilgan maydon usulidan foydalaniladi. U.da obyektni yoritish uchun kuchli yorugʻlik manbai va juda katta yorugʻlik kuchiga ega boʻlgan optik tizimlar qoʻllaniladi. Bu usulda tekshirilayotgan obyekt (zarralar) nur bevosita kuzatuvchining koʻziga tushmaydigan qilib, yon tomondan juda kuchli yoritiladi. Har bir yoritilgan zarra kuzatuvchiga qorongʻi maydonda oʻzidan yorugʻlik sochib turuvchi yorugʻ nuqta boʻlib koʻrinadi. Turli xildagi U. yordamida turli dispers sistemalarpat zarralarning konsentratsiyasi va harakati aniklanadi.q.). U. yordamida 2YU’9 m gacha kattalikdagi zarralarni oʻrganish mumkin. Dastlabki U. 1903-yilda avstriya olimlari G.Zidentopf (1872—1940) va R. Zigmondi (1865—1929) tomonidan yaratilgan.
Ultratovush

Ultratovush - chastotasi 1520103 Gs dan 10’ Gs gacha boʻlgan elastik tebranishlar va toʻlqinlar. U.ni past chastotali (1,5 104 Gs), oʻrta chastotali (105—107 Gs) va yuqori chastotali (107—10’ Gs) U.ga boʻlish mumkin.

U. tebranishlarni hosil qilishda maʼlum fizik hodisalarga asoslanib yasalgan U. nurlatkichlari qurilmalaridan foydalaniladi. Mexanik nurlatkichlarda U. tebranishlar gaz yoki suyuqlik oqimining mexanik energiyasi hisobiga sodir boʻladi. Elektromagnit nurlatkichlarning magnitostriksiya va pyezoelektr hodisalariga asoslangan turlari keng tarqalgan.

U. suv osti kemalarini izlashda, dengiz (okean) chuqurligini aniklashda, texnologik jarayonlarni tezlatishda, qiyin kechadigan baʼzi kimyoviy reaksiyalarni roʻyobga chiqarishda, massa almashinish, kristall oʻstirish, elektroliz kabi jarayonlarni tezlatishda, moddalarning fizik xususiyatlarini oʻrganishda, materiallar sifatini tekshirishda (qarang Defektoskopiya), moddalarga ishlov berishda, diagnostika va davolashda keng qoʻllaniladi.
Ultraqisqa toʻlqinlar

Ultraqisqa toʻlqinlar - toʻlqin uz. 1 mm (chastotasi 310” Gs) dan 10 m (chastotasi 3YU7 Gs) gacha boʻlgan radiotoʻlqinlar. Ultraqisqa toʻlqinlar nurlatkich qurilma (antenna) sining ixcham va kichik burchak boʻylab yoʻnaltirilgan xillarini yaratish mumkin. Bunday antennalarning kuchaytirishi katta boʻlganligi tufayli ularning samaradorligi ham yuqori boʻladi. Ultraqisqa toʻlqinlar radioeshittirish va televizion koʻrsatuvlarni keng chastota diapazonida olib borishga imkon beradi.
Ulchlar

Ulchlar, olchlar (oʻzlarini nani, aynan — odamlar deb ataydilar) — Xabarovsk oʻlkasida (Rossiya Federatsiyasi) yashovchi xalq. 3,2 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Ulch tilida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan, pravoslavlar. Oʻtmishda Ulchlarda animizm, shamanizm keng tarqalgan. Ulchlarning etnogenezida taygadagi tunguslar, qadimgi tub joy aholi va boshqa etnik qatlamlar ishtirok etgan. Anʼanaviy mashgʻulotlari — baliq ovlash.

 

Millatlar
Ulyanovsk

Ulyanovsk (1780-yilgacha — Sinbirsk, 1924-yilgacha — Simbirsk) — Rossiya Federatsiyasi Ulyanovsk viloyatidagi shahar, viloyat markazi. Volga va Sviyaga daryolari boʻyida. Transport yoʻli chorrahasi. Daryo porti (Kuybishev suv ombori). Aeroport bor. Aholisi 636 ming kishi (2002). Shahar 1648-yilda Sinbirsk istehkomi sifatida vujudga kelgan. 18-asr boshlaridan Kozon gubernyasida. 1780-yilda Simbirsk noibligiga asos solingan. 1796-yildan gubernya shahri. 19-asrda Volga boʻyidagi don, baliq, qoramol, yogʻochtaxta savdosi markazlaridan boʻlib qoldi. Oziq-ovqat sanoati rivojlandi. Mashinasozlik va metallsozlik (aviatsiya sanoat majmui, "Avto UAZ" i.ch. birlashmasi; motor, ogʻir va unikal stanoklar, "Kontaktor" va boshqa zavodlar), qurilish materiallari i.ch., kimyo, yengil, oziq-ovqat sanoatlari rivojlangan. 3 oliy oʻquv yurti, 2 teatr, oʻlkashunoslik, badiiy muzeylar, I.A.Goncharov tarixiymemorial muzeyi; tarixiymemorial qoʻriqxona bor. Meʼmoriy yodgorliklardan: gimnaziya (18-asr), Lenin memoriali binosi (1967—70) mavjud. V.I.Ulyanov (Lenin) nomiga qoʻyilgan (Simbirskda tugʻilgan).
Umaviylar

Ummaviylar — Yaqin va Oʻrta Sharq Movarounnahrda hukmronlik qilgan arab xalifalari sulolasi (661 — 750) bo'lib, ular arablarning Makkadagi quraysh qabilasining umayya urugʻidan kelib chiqishgan. Asoschisi — Muoviya I.

Davlat tuzulishi 
Umaviylar davrida arablar gʻarbda Shimoliy Afrika, Pirenei yarim orolining katta qismi, sharqda Tabariston, Jurjon, Movarounnahr, Sind va boshqa hududlarni bosib olishgan. Muoviya 1 (661—680) va Abdulmalik davrida (685—705) davlatning harbiy, siyosiy, iqtisodiy qudratini oshiruvchi bir qancha maʼmuriy va harbiy islohotlar oʻtkazilgan. Hususan, halifa lavozimi nasliy boʻlib qolgan, davlat xazinasi va davlat arxivi tashkil etilgan, arab tili davlat tili deb eʼlon qilingan, yangi (oltin, kumush va mis) pul chiqarilgan, harbiydengiz floti tashkil etilgan. Umaviylar poytaxtni Damashq shahriga koʻchirganlar, shu tufayli bu halifalikni Damashq xalifaligi deb ham atashadi. Umaviylar davrida koʻplab qoʻzgʻolonlar (736—737 yillar Oʻrta Osiyodagi Xoris ibn Surayj, 731—740 yillalarda Marokashdagi barbarlar qoʻzgʻoloni, 742-yil Magʻribda xorijiylar qoʻzgʻoloni va boshqalar) boʻlgan.

Umaviylarning qulashi 
747—750 yillalardagi Abu Muslim qoʻzgʻoloni natijasida halifa Marvon II taxtdan tushgan, hokimiyat abbosiylar qoʻliga oʻtgan.

Hukmdorlari 
 Muoviya I — (661 — 680),
 Yazid I — (680—683)
 Muoviya II — (683-684)
 Marvon I — (684-685)
 Abdulmalik — (685—705)
 Valid — (705—715)
 Sulaymon — (715-717)
 Umar — (717-720)
 Yazid II — (720-724)
 Hishom — (724-743)
 Valid II — (743-744)
 Yazid III — (744)
 Ibroxim — (744)
 Marvon II — (744—750)

Manbalar 

Musulmon imperiyalar
Musulmon sulolalari
Umaviylar masjidi

Umaviylar masjidi, Katta masjid — Suriya (Damashq)dagi oʻrta asr arab yirik meʼmoriy yodgorligi. AlValid hukmronligi davrida Yupiter ibodatxonasi masjidga moslashtirilib qayta qurilgan (705—715). Umaviylar masjidi koʻp ustunli jozibador shaklda boʻlib, meʼmoriy bezakka ega dastlabki yodgorliklardan. Masjid keng maydon (385x305) oʻrtasida joylashgan, atrofini bozorlar egallagan. Hovli sahnining 4 burchagiga minora oʻrnatilgan (ulardan faqat shim.sharqiy qismidagisi saqlangan). Tashqi devori bal. 14 m ga yaqin. Bosh tarzi devorlari oraligʻiga ustungoʻsha (pilyastra)lar ishlangan. 2 darvoza jez bilan qoplangan. Masjid hovlisi 3 tomondan galereyali peshayvon bilan oʻralgan. Jan.dan xonaqoh (132x37 m) tutashgan. Mil. 1-asrdagi bazilika xonaqoh uchun moslashtirilgan. Bosh tarzi 3 nef (ravoq)li, har bir nef bal. 15 m, ulardagi ravok^ar qator qilib terilgan marmar ustunlarga tayangan. Tepasidagi mayda ravoqchalar bezak sifatida qoʻllanilgan. Tomi 2 nishabli, toʻsinli. Ustunlar asosi marmardan, kallagiga tilla hal yurgizilgan. Devorlari va shipiga koshinkori naqshlar bilan bogʻ va saroylar tasviri tushirilgan. Umaviylar masjidi yongʻindan keyin qayta qurilgan (1893). Jan.sharqiy burchagiga minora oʻrnatilgan (1340), jan.gʻarbidagi minora tepasiga qafasa ishlangan (1488). Hovlida tomi gumbazli, 8 qirrali, ustunli 3 ta koʻshk oʻrnatilgan, gʻarbida xazinaxona (778), markazida hovuz saqlangan. Umaviylar masjidi keyingi davr Suriya va boshqa mamlakatlar meʼmoriy rivojiga taʼsir koʻrsatgan yodgorliklardan.

Manbalar  

 

Suriya meʼmoriy yodgorliklari
Masjidlar alfavit boʻyicha
Suriyadagi masjidlar
Damashq
Zinoviy Markovich Umanskiy

Zinoviy Markovich Umanskiy (1906.28.1, Litin sh., Ukraina — 1985, Toshkent) — provizor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1967); farmatsevtika fanlari doktori (1948). Vinnitsa farmatsevtika institutini tugatgan (1929). Kiyev farmatsevtika instituti aspiranta, ayni vaqtda shu institut analitik kimyo kafedrasida assistent, anorganik kimyo kafedrasida dotsent (1932—35). Dnepropetrovsk farmatsevtika instituti farmatsevtik kimyo kafedrasida dotsent (1936—39), Leningrad kimyo farmatsevtika ilmiy tadqiqot institutining analitika boʻlimi rahbari (1939—41). 1941-yildan Toshkent farmatsevtika instituti dorilar texnologiyasi va galen preparatlari kafedrasining tashkilotchisi va mudiri hamda Toshkent vrachlar malakasini oshirish instituti farmatsevtika kafedrasi mudiri (1959—66). Ilmiy ishlari tibbiyotfarmatsevtika sanoati mahsulotlarining texnik sharoiti va farmakopeya standartlarini oʻrganishga oid.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1906-yilda tugʻilganlar
1985-yilda vafot etganlar
Umar Boqiy

Umar boqiy (18-asr oxiri Xiva 19-asr boshlari) — yozuvchi. Alisher Navoiy "Xamsa"siga kirgan "Farhod va Shirin", "Layli va Majnun" dostonlarining nasriy variantlarini yaratgan. "Farhod va Shirin"ni asl matniga juda yaqin ifodalagan boʻlsa, "Layli va Majnun" bayonida matndan birmuncha chetga chiqqan. U. B. Navoiy dostonlarining gʻoyaviy mazmunini, obrazlar xarakterini saqlab, asliyatga nihoyatda yaqinlashtirgan. Dostonlarning muqaddima va xotima qismlarini tushirib qoldirib, xalq kitoblaridagidek, voqealarning asosan asar mazmuniga moye ravishda boshlanishiga erishgan.

Asarlari Toshkentda toshbosmada chop etilgan (1909, 1910).

Manbalar 
 Kulliyoti Farhodu Shirin, T., 1908; Kitobi Majnun va Layli, T., 1909.
Javlon Umarbekov

Javlon Yusupovich Umarbekov (1946.17.6, Toshkent) — rangtasvir ustasi, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik (1997), Oʻzbekiston xalq rassomi (1989), Oʻzbekistonda xizmat kursatgan sanʼat arbobi (1982). P.Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1966) va Butunittifoq davlat kinematografiya instituti (1972) ni tugatgan. Navoiy nomidagi Adabiyot muzeyida bosh rassom (1972 — 73), Toshkent sanʼat institutida pedagog (1974—76), 1976-yildan Oʻzbekiston rassomlar uyushmasi boshqaruvi aʼzosi, raisi (1984—87). U. ijodi serqirra, mavzuga boyligi, uslubiy rang-barangligi bilan diqqatga sazovor: ilk ijodi realistik sanʼat anʼanalari asosida ijtimoiy fikrlarni ifodalashdan asta Sharq, eng avvalo Oʻrta Osiyo miniatyura sanʼati anʼana va uslubini Yevropa realistik sanʼat anʼanalari bilan uygʻunlashtirishga, hissiy kechinmalarini erkin ifodalashga oʻta bordi. Jahon tasviriy sanʼatidagi uslub va izlanishlar hamda oʻzbek tasviriy sanʼatida sodir boʻlgan plastik izlanishlar U.ning asarlarida oʻziga xos yechimni belgilashda sezilarli oʻrin egallaydi: "Bolalik" (1968), "Qoʻshiq" (1969), "Mening doʻstim" (1971), "Tafakkurli inson" diptixi (1979—80), "Men insonman" (1981—83), "Hovuz boʻyida" (1988), "Kelinchak" (1995), "Sohibqiron Amir Temur" (1995), "Yetti iqlim sultoni" (1995), "Uchrashuv" (1996), "Zaqiriddin Muhammad Bobur" (1996). U., shuningdek, natyurmortlar ("Oy natyurmorti", "Kushon natyurmorti" va boshqa,), manzaralar ("Boʻzsuv", "Karvon", "Ipak yoʻli xarobalari" va boshqalar) hamda turkumli asarlar ("Jazoir boʻylab", 1978; "Surxondaryo", "Toshkentning 30 koʻrinishi", 1983 va boshqalar) muallifi.

U. Germaniya (1980, 1986, 1991), Yaponiya (1982, 1995), Kuvayt (1989, 1990), Turkiya (1993), AQSH (19972004) va boshqa mamlakatlarda ijodiy safarlarda boʻlgan; asarlari bilan respublika va xalqaro koʻrgazmalarda ishtirok etadi, asarlaridan namunalar respublika va xorijdagi muzey va toʻplamlarda saqpanadi.

Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi Oltin medali bilan mukofotlangan (2002).

Adabiyot 
 Javlon Umarbekov [Katalog|, T., 1996.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari

17-iyunda tugʻilganlar 
17-iyunda tugʻilganlar 
1946-yilda vafot etganlar
Abdulhay Umarov

Abdulhay Rashidovich Umarov (1928.6.10 Toshkent 2002.31.5) - sanʼatshunos, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1978). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1952). 1957-yildan Hamza nomidagi Sanʼatshunoslik ilmiy tadqiqot institutida ilmiy xodim, 1961-yildan katta ilmiy xodim, 1963-yildan Oʻzbekistonning zamonaviy tasviriy sanʼati boʻlimi mudiri, 1959-yildan Oʻzbekiston Rassomlar uyushmasi boshqaruvi aʼzosi (rais muovini, 1968—73). U. Oʻzbekiston tasviriy va amaliy sanʼatining rivoji, zamonaviy mavqeiga oid ilmiy asarlar, oʻzbek rassomlari ijodini taxlil etuvchi makrlalar muallifi; Oʻzbekiston sanʼati tarixiga oid koʻplab kitob, albomlarda muallif sifatida qatnashgan.

Adabiyot 
 Umarov Abdulxay Rashidovich [Katalog], T., 1989.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Abdurahim Umarov

Abdurahim Umarov (1947.24.8, Toshkent) — ganchkor usta, meʼmor. Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik (1999), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1992). Mahmud Usmonovntg shogirdi. Toshkent politexnika institutini tugatgan (1971); shu intda "Jamoat binolari va interyerlarini meʼmoriy loyihalash" kafedrasida pedagog (1971— 76). 1976-yildan Toshkent tajriba keramika ktida ganchkor usta, 1985-yildanRespublika "Us to" xalq sanʼati ustalari birlashmasi bosh direktori, 1997-yildan "Us to" Respublika maxsus ijodiyi.ch. uyushmasi raisi. Uning ijodiy faoliyati oʻzbek xalqining boy madaniy merosini asrash, hayotda qoʻllash, xalq amaliy bezak sanʼatini zamonaviy meʼmorlikda qoʻllab, unga milliy ruh berishga bagʻishlangan. Uning ijodiy rahbarligida respublika va xorijiy mamlakatlarda koʻplab meʼmoriy inshootlar (Temuriylar tarixi davlat muzeyi, "Qatagʻon qurbonlari xotirasi" muzeyi, Oʻzbekiston konservatoriyasi, Termiz arxeologiya muzeyi, Oʻzbek milliy akademik drama teatri binolari, Buxoriy meʼmoriy majmui, Baqouddin majmuasi va boshqalar) milliy meʼmorlik va amaliy sanʼat namunalari bilan bezatilgan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1947-yilda tugʻilganlar
24-avgustda tugʻilganlar
Akrom Umarov

Akrom Umarov (1899–1956) — samarqandlik ganchkor usta, meʼmor. Hunarni otasi usta Umar va Abduqodir muhandis (Abduqodir Boqiyev)dan oʻrgangan. 1928-yildan Samarqanddagi meʼmoriy obidalarni tiklash bilan shugʻullangan; Sherdor Madrasa (devori va peshtogʻi), Tillakori va Ulugʻbek madrasalarining minoralarini tiklashda qatnashgan; Shohizinda ansamblidagi Qoʻshgumbaz maqbarasi, Amir Temur maqbarasi poygumbazi va gumbazi ustini koshinlar bilan toʻliq qoplagan. Buxoro va Shahrisabzdagi meʼmoriy obidalarni taʼmirlashda qatnashgan.

Manbalar 

    

1899-yilda tugʻilganlar
1956-yilda vafot etganlar
Kishilar:Madrasalar
Karimjon Umarov

Karimjon Umarov (1948.10.6, Kosonsoy tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Namangan pedagogika institutini tugatgan (1970). 1970—2003-yillarda Kosonsoy tumanidagi 28maktabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Saidkomil Umarov

Saidkomil Hamroyevich Umarov (1946.2.11, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq artisti (2000). „Oʻzbekfilm“ qoshidagi kinoakterlar tayyorlash studiyasini (1970), Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini (1971) tugatgan. „Ajal minorasi“ (A.Dyuma) spektaklida akauka Gotye D’one va Filipp D’onelar uning sahnada yaratgan ilk obrazlaridir. U obraz yaratishda asosiy diqqatni psixologik taxlilga karatadi. Yaratgan obrazlari badiiy yaxlitligi, qahramonlarining yuqori maʼnaviy fazilatlarini, dunyoqarashini, insoniy histuygʻularini nozik his qila bilishi va taʼsirli ifodalay olishi bilan ajralib turadi. Teatrda „Gang daryosining qizi“da Okxoʻy, „Qaroqchilar“da Karl Moop, Shvars, „Kelinlar qoʻzgʻoloni“da Hakim, „Sohibqiron“da Sulton Boyazid, „Abulfayzxon“da Ulfatsaroy, „Zebunniso“da Roziy, „Otello“da Kassio, „Qutlugʻ qon“da Salimboyvachcha, „Istanbul fojiasi“da Iskandar, „Shayton va Farishta“da Qobil, „Bir qadam yoʻl“da Shokir, „Sabʼai sayyor“ da Moniy kabi rollari bilan tanilgan. U. kinoda ham bir qancha obrazlar yaratgan: Elmurod („Oy borib, omon qayt“), Mirkomil Mirsharopov („Uzoqyaqin yillar“), Samandar („Qor koʻynida lola“), Gasprinskiy („Fidoiylar“) va boshqa shular jumlasidan. Mulla Abdushukur („Qutlugʻ qon“), Navoiy („Navoiy va Guli“), Meʼmor Fazliddin („Bobur“), Miryoqub („Kecha va kunduz“), Chernishevskiy („Yosh Rossiya“), Elmurod („Oʻqituvchi“) kabi rollarni esa televizion videofilmlarda oʻynagan.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Sulton Umarov

Sulton Umarovich Umarov (1908.1 1(24).8, Xoʻjand 1964.6.5, Dushanba] — fizik olim, davlat va jamoatarbobi. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1943), professor (1949). Tojikiston Fanlar akademiyasi akademik (1957). Tojikistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1958). Samarqand Pedagogika akademiyasini tugatgan (1930). Oʻzbekiston universiteti dotsenti va kafedra mudiri (1936-yildan). Toshkent pedagogika instituti direktori oʻrinbosari (1941), Oʻrta Osiyo universiteti rektori (1942—43; 1945—50). Oʻzbekiston XKS raisining oʻrinbosari (1943—45). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Fizikatexnika instituti nazariy fizika boʻlimi mudiri (1950—56), shu institut direktori (1956—57). Tojikiston Fanlar akademiyasi prezidenta (1957—64). U.ning ilmiy ishlari kinetik nazariya, statistik va yadro fizikasi, fizik elektronika, yarimoʻtkazgich asboblarning ishlash nazariyasi va fizikaning falsafiy muammolari masalalariga oid. As: Atom yadro energiyasi, T., 1965.

Manbalar

Havolalar  
 Nekrolog

Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Ulugʻbek Umarov

Ulugbek Yunusovich Umarov (1958.15.12, Fargʻona shahri) — ishlab chiqarish novatori, Oʻzbekiston Qahramoni (1999). Qoʻqon avtomobil yoʻllari texnikumini tugatgan (2004). Mehnat faoliyatini 1980-yilda "Fargʻona irrigatsiya qurilishi" tresti qurilishmontaj boshqarmasida ekskavator mashinisti boʻlib ishlashdan boshlagan. Fargona avtomobil yoʻllaridan muntazam foydalanish boshqarmasida ekskavator, avtoskreper mashinisti (19832000), 2001-yildan shu boshkarmada mexanik. Respublikadagi muhim yoʻl qurilishi obʼyektlarida faol ishtirok etib, yuqori mehnat koʻrsatkichlariga erishgan, koʻplab ekskavatorchi shogirdlar yetishtirgan.

    

Oʻzbekiston qahramonlari
Xolxoʻja Umarov

Xolxoʻja Mukarramovich Umarov (1955.2.2, Toshkent) — quruvchiusta, ishlab chiqarish novatori, Oʻzbekiston Qahramoni (1997). Urta maktabni tugatganidan soʻng 1977-yildan "Toshkent uyjoyin vestqurilish" kor poratsiyasiga qarashli "Toshkent maxsus pardoz qurilish" aksiyadorlik jamiyatining 42qurilish boshqarmasida usta (1977—80), suvoqchilar brigadasi boshligʻi (1980—2000), 2001-yildan usta. U. Toshkent shahrida, ayniqsa, 90-yillardan keyin barpo etilgan uyjoy, madaniymaishiy, sport majmualari binolari, saroylarini pardozlash ishlarida mahorat koʻrsatgan, yuqori mehnat unumdorligiga erishgan, koʻplab-quruvchipardozlovchi shogirdlar yetishtirgan.

    

Oʻzbekiston qahramonlari
1955-yilda tugʻilganlar
2-fevralda tugʻilganlar