MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Isʼhoq Musaboyev

Isʼhoq Qurbonovich Musaboyev (1910.22.10, Fargʻona viloyatining Novkat qishlogʻi) — infeksionist olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1966), Oʻzbekiston (1955) va Qoraqalpogʻistonda (1965) xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan vrach (1944). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. SamTI ni tugatgan (1935). Shu institut yuqumli kasalliklar kafedrasida assisent (1938— 41), dotsent (1944—49), mudir va shahar infeksion kasaliklar klinik kasalxonasi bosh vrachi (1949—51). Toshkent vrachlar malakasini oshirish instituti infeksion kasalliklar kafedrasi mudiri (1951—88), ilmiy maslahatchi (1988-yildan). Ayni vaqtda Oʻzbekiston epidemiologiya, mikrobiologiya va infeksion kasalliklar ilmiy tadqiqot institutida ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari (1962—70), mazkur institutning asosiy tashkilotchilaridan. Ilmiy ishlari Markaziy Osiyoda keng Tapkalgan meʼda-ichak sistemasida uchraydigan infeksion kasalliklarning patogenezi, klinik xususiyatlari, davolash va oldini olish muammolariga bagʻishlangan. Rossiya tibbiyot Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1961), Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1990).

Manbalar 

 Profilaktika, klinika, diagnostika i lecheniye difterii, T., 1984; Oʻzbekiston Respublikasida vabo kasalligiga karshi oʻtkazilgan tadbirlar (hamkorlikda), 1984; Differensialnaya diagnostika gepatitov A, V, S, D, Ye. T., 1999; Iskusstvo, metodi vrachevaniya i differensialnaya diagnostika, T., 1999; Gepatit S (etiologiya, epidemiologiya, patogenez, klinika, lecheniye, profilaktika), T., 2000.

Adabiyot 
 Baxtiyor Omon, Alijon Zohidiy, Umr daftari, T., 2000.

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Muxtor Musaboyev

Muxtor Nabiyevich Musaboyev (1929-yil 21-dekabr, Fargʻona — 2005-yil 12-avgust, Toshkent) — sovet oʻzbek haykaltaroshi, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi. SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi.

Biografiya 
15 yoshidan otasi repressiyaga uchragach, kolxozda hisobchi yordamchisi boʻlib ishlagan; keyin — Toshkentdagi toʻqimachilik fabrikasida faoliyat olib borgan. Kechki maktabni tugatgan, mustaqil ravishda rus tilini oʻrgangan. Toshkent rassomlik texnikumini, soʻngra Toshkent teatr va rassomlik institutining haykaltaroshlik boʻlimini tamomlagan.

Oila 
Xotini — Amirxonova Asiya Sayfievna (1935-2010);

 qizi Liliya (1959 y. t.), o‘g‘li Rustam (1964 y. t.).

Yaratgan asarlar 
Maʼlum asarlar:

 Ulugʻbek yodgorligi (granitdan; Samarqand, 1970)
 „Rubobli qiz“ (gips, 1968; Oʻzbekiston sanʼat muzeyi, Toshkent)

Manbalar 

1929-yilda tugʻilganlar
21-dekabrda tugʻilganlar
Fargʻonada tugʻilganlar
2005-yilda vafot etganlar
12-avgustda vafot etganlar
Toshkentda vafot etganlar
Sovet haykaltaroshlari
Oʻzbekiston haykaltaroshlari
Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan san’at arboblari
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Joʻra Musayev

Musayev Joʻra Azimboyevich (1928.5.12, Yangiyoʻl shahri) — genetik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1984), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), biol. fanlari doktori (1973), professor (1975). Oʻrta Osiyo universitetni tugatgan (1948). Toshkent Davlat Universiteti darvinizm va genetika kafedrasi assistenti (1952-56), dotsenti (1956-1974), tayyorlov fakulteti umumiy nazariy fanlar kafedrasi mudiri (196166), gʻoʻza xususiy genetikasi —problema laboratoriya mudiri (1974-yildan), darvinizm va genetika kafedrasi mudiri (1981—84), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻsimliklar eksperimental biologiyasi instituti direktori (1982—84), Fanlar akademiyasi Prezidiumi aʼzosi (1984—88), Prezidiumning bosh ilmiy kotibi (1985—88), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻsimliklar ekspere-mental biologiyasi instituti gʻoʻza xususiy genetikasi laboratoriya mudiri (1989—92), Fanlar akademiyasi Genetika instituti tashkilotchilaridan. Shu institut oʻsimliklar genetikasi boʻlimi boshligʻi (1992—2000), ilmiy maslahatchisi (2000-yildan). Oʻzbekiston milliy universiteti biol. - tuproqshunoslik fakulteti genetika va sito-embriologiya kafedrasi mudiri (2000-yildan). M. gʻoʻzaning irsiy toza genetik kolleksiyasini yaratgan. Birinchi boʻlib allotetraploid gʻoʻzalar belgi va xususiyatlarini, genlarning kombinativ taʼsirida irsiylanishi toʻgʻrisidagi genetik nazariyaga asos solgan. M. va shogirdlari gʻoʻzaning monosomik, translokatsion va sitologik markerlangan liniyalari kolleksiyasini yaratishgan. M. gʻoʻzaning "Gulbahor", "Navbahor", "Armugʻon" navlari mualliflaridan biri. "Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Bosh tahrir hayʼati aʼzosi (1997-yildan). "Elyurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1998).

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Maxmud Musayev

Maxmud Musayevich Musayev (1919.17.11, Xoʻjand — 2003.22.1, Toshkent) — tarixchi olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1972). Tarix fanlari doktori (1965), professor (1966). Qoʻqon ped. bilim yurtini (1938), Toshkent yuridik institutini tugatgan (1948). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1954—56 yillarda Moskva ijtimoiy fanlar akademiyasida oʻqigan. 1950—58 yillarda partiya ishida masʼul xodim; Partiya tarixi instituti direktori oʻrinbosari (1958—61). Toshkent xalq xoʻjaligi institutida kafedra mudiri (1961-86), maslaxatchi professor (1987—2003). Ilmiy ishlari partiya tarixi masalalariga, yoshlar tarbiyasi muammolariga bagishlangan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Tarixchilar
Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Meli Musayev

Meli Musayev (1914-1969) — sovet-o‘zbek rassomi. O‘zbekiston SSR xalq rassomi (1950).

Tarjimai hol 
Meli Musayev 1914-yil 1-yanvarda Toshkent shahrida tug‘ilgan. U 1935-yilda Samarqand rassomchilik bilim yurtini tamomlagan. 1930-yildan O‘zbekiston teatrlarida, jumladan, 1943-1969-yillarda A.Navoiy nomidagi Davlat badiiy teatrida postanovkachi-rassom bo‘lib ishlagan, 1953-yilda A.Spendiaryanning “Almast” operasi (rahbar T.Sodiqov, rejissor S.Muhammedov ) spektakli bezak ishlarini qilgan

El ardoqlagan musavvir 1969-yil 18-dekabrda vafot etgan. Toshkentdagi Chig‘atoy qabristoniga dafn etilgan.

Bezaklashtirilgan baletlari 
•  S.N.Vasilenkoning “Oqbilak” (1943-1946-yillarda) 

• L.Delibning "Koppeliya" (1947-yilda) 

• G.A.Mushelning “Balerinachi” (1949-1952-yillarda). 

• I.V.Morozovning "Doktor Aybolit” (1954-yilda) 

• K.A.Qorayevning “Yetti go‘zal” (1955-yilda) 

• F.Z.Yarullinning “Shurale” (1956-yilda) 

• L.V.Feyginning "Don Juan" (1964-yilda) 

• I.I.Akbarovning “Layli va Majnun” (1968-yilda) 

• A.Adananing "Korsar” (1968-yilda) 

• M.B.Leviyevning “Suhayl va Mehri” (1969-yilda) 

• “Muhabbat tumori” M.Ashrafiy (1969-yilda)

Unvon va mukofotlar 
• Uchinchi darajali Stalin mukofoti – A.Navoiy nomidagi davlat akademik opera va balet teatri sahnasida sahnalashtirilgan T.S.Sodiqov va R.M.Gliyerning “Gulsara” opera spektakli dizayni uchun. 

• O‘zbekiston SSR xalq rassomi (1950-yilda). 

• Lenin ordeni (1959-yilda) 

• ikkita Mehnat Qizil Bayroq ordeni 

• “Shon-sharaf belgisi” ordeni (1951-yilda)

Manbalar

Havolalar  
 Nekrolog (Pravda Vostoka)

Oʻzbekiston Respublikasi xalq rassomlari‎
Chigʻatoy qabristoniga dafn etilganlar
Ulugʻbek Musayev

Ulugʻbek Razzoqovich Musayev (1948-yil 12-sentyabr, Urganch, Xorazm viloyati, Oʻzbekiston SSR — 2002-yil 5-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston) — kompozitor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1981). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1972). Urganch (1973—1975), Toshkent (1975—1980) musiqa bilim yurtida oʻqituvchi, Oʻzbekiston kompozitorlar uyushmasi boshqaruv kotibi (1982—1992), raisi (1992—1995). "Tantana" simfonik poemasi, fortepiano va orkestr uchun poemalari, kamercholgʻu asarlari, "Mangulik" va "Robiya" operalari, xor asarlari, romans va qoʻshiqlar muallifi. Ayniqsa, baletlari mashhur: "Hind dostoni" Moskvadagi Katta teatr (1981)da, "Toʻmaris" Qirgʻiz opera va balet teatri (1982)da sahnalashtirilgan. Musiqa uslubi orkestr vositalarining yorqinligi, dramaturgik mahorati, obrazlarning rangbarangligi bilan ajralib turadi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1983).

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1948-yilda tugʻilganlar
2002-yilda vafot etganlar
12-sentabrda tugʻilganlar
5-iyunda vafot etganlar
Elbek Musayev

Elbek Musayev (1935.15.8, Toshkent) — telejurnalist, kichik hajmdagi hikoyalar (miniatyura) ustasi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1990). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1972). Urta Osiyo universitetni tugatgan (1958). Oʻzbekiston televideniyesi Bolalar va oʻsmirlar tahririyatida kichik muharrir, katta muharrir (1957—62), "Yoshlik" bosh tahririyatining bosh muharriri (1962-67, 1969-86), dasturlar bosh direktori (1986—88), Oʻzbekiston televideniyesi va radioeshittirish qoʻmitasi raisiningoʻrinbosari (1988—92). M.ning televideniyedagi ijodiy faoliyati "Istiqbol egalari", "Gʻazalxon yoshligim", "Romantika" televizion teatri, "Talabalik — oltin davrim", "Ona shaxrim — Toshkentim", "Zehn" turkum koʻrsatuvlari bilan bogʻliq. U Navroʻzga bagʻishlanib oʻtkaziladigan uzluksiz telekoʻrsatuv tashkilotchilaridan. U ayniqsa, oʻzi asos solgan "Teleminia-tyuralar teatri", "Otalar soʻzi — akdning koʻzi" dasturlari bilan elga tanildi. 1962-yildan beri koʻrsatib kelinadigan "Otalar soʻzi — aqlning koʻzi" koʻrsatuvi oʻzbek xalqining eng yaxshi urf-odatlari, anʼanalari, odamiylik, mehr-shafqat, adolat, sadoqat kabi hislatlarni tarannum etib oʻzbek televideniyesi tarixida muayyan iz qoldirdi.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1935-yilda tugʻilganlar
15-avgustda tugʻilganlar
Yusufali Musayev

Yusufali Musayev (1869 — Andijon — 1947.6.12) — meʼmor, xalq ustasi. Meʼmorlikni otasi Muhammad Muso va akasi Isaxon Musayevdan oʻrgangan. Andijon jome masjidi majmuasi qurilishida qatnashgan va zilziladan soʻng uni qayta tiklagan. M. bino qurilishida 1—1,5 m qalinlikdagi devorlarni ixchamlashtirdi, yoʻgʻon va ogʻir ravoqlar oʻrniga zinali ravoqlar qoʻlladi. M. xilma-xil gumbaz tomlar yaratish bilan birga gumbazlar tuzilishini maʼlum tartibga soldi, binoning ayrim murakkab qismlari va loyihasini yaratdi va gumbaz ustasi sifatida shuxrat qozondi. M. qurgan binolar yorugʻ, ixcham va koʻrkamligi bilan Samarqand, Buxoro va Xiva ustalari qurgan binolardan farq qiladi. Fargʻona vodiysidagi 40 ga yaqin hammom uning loyihasi va rahbarligida bunyod etilgan. Muqimiy teatri binosi M. rahbarligida shogirdlari usta Eshonxon, Ivan Minakov va Us t a Ergash Xojilar bilan hamkorlikda qurilgan yirik binolardan biridir. M. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi faxriy akademik (1944).

Adabiyot 
 Ashrafov A., Us t a Yusufali, T., 1955.

Manbalar
Hamid Musayev

Musayev Hamid (1933, Pastdargʻom tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1994). SamDUni tugatgan (1955). 1955-yildan Pastdargʻom tumanidagi 6-, 46-, 31-, 1962-yildan 1maktabda ona tili va adabiyot oʻqituvchisi. Pedagogik faoliyati davomida darsni tashkil etishning yangicha, ilgʻor usullarini yaratdi, pult boshqaruvi yordamida ishlaydigan texnika vositalari bilan jihozlangan ona tili va adabiyot xonasi tashkil qildi.

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Musaylima

Musaylima (asl ismi Maslama, 634 yil v.e.) — Arabiston yarim orolda Muhammad paygʻambar vafotidan keyin pay-gʻambarlikni daʼvo qilganlardan biri, Yamoma vohasida yashagan Banu xanifa qabilasining diniy rahnamosi. Xalifa Abu Bakr davrida u mutanabbiylar (soxta paygʻambarlar) safiga kiritilgan va musulmonlarning bu kabilaga qarshi jangida halok boʻlgan.

Manbalar
Musayyab ibn Zuhayr

Musayyab Ibn Zuhayr - Arab xolifaligining Xuroyeondagi noibi (779— 780). Noiblik markazi Marv shahri boʻlgan. Gardiziyning yozishicha, Muqanna qoʻztlonini bostirishda qatnashgan. M. ibn 3. Xurosonda 8 oy noiblik qilib, maj-buriy xiroj soligʻini oshirgan. Raiyat undan norozi boʻlib xalifa Maxdiyga shikoyat qilishgach, vazifasidan olingan. Movarounnahrda pul islohoti oʻtkazib uning nomi bilan ataluvchi qadri past musayyabiy dirham tangalari zarb etgan. Bu dirhamlar mis va rux qotishmasidan tayyorlangan.

Manbalar
Musallas

Musallas — 1) yengil vinolarning umumiy nomi; 2) vinoning xonaki turi. Yangi pishgan uzumdan oq (faqat sharbatni bijgʻitish yoʻli bilan), kizil (sharbat va turpini birga bijgʻitish yoʻli bilan) M.lar tayyorlanadi. Tarkibida 9— 12% spirt boʻladi, sof (tarkibida qand yoʻq) va yarim shirin (2—8% qand bor) xillariga boʻlinadi. Oʻzbekiston hududida qadimdan mashhur sharob, may nomlari ham bor. M. tayyorlashning qad. usullari hozirgacha saqlanib keladi. M. alo-hida bir xil uzum navidan yoki har xil navlaridan tayyorlanadi.

Pishib yetilgan uzum yuvilmasdan shingili bilan gʻujumlari ajratib olinib, qoʻlda yoki maxsus ezgichda eziladi va xumga, yogʻoch bochkaga yoki sirli, zanglamaydigan idishga solib, issiq joyda 7—10 kun bijgʻitiladi. Bijgʻitish jarayoni tez oʻtishi uchun unga hamirturush, eski vino yoki jiyda — achitqi solinadi. Bijgʻitish davomida uzum toʻponlari (shingil bandlari, gʻujum poʻstlari) yuqoriga koʻtariladi. Bijgʻigan uzum suvi suzib olinadi, qaynatib yetilishi davom ettiriladi, ogʻzi zich yopiladigan idishga solinadi. Bu jarayonda paydo boʻladigan gazlar chiqib ketishi uchun ingichka shlangning bir uchini idish ichiga, ikkinchi uchini tashqaridagi suvli idishga solib qoʻyiladi. Qaynash tugagach, u tinik, holga kelguncha tindirib, keyin loyqalatmay kiyik oʻti qaynatmasi bilan chayilib, oltingugurt tutuni bilan sterillangan (mikroblardan tozalangan) idishga quyilib, ogʻzi havo kirmaydigan qilib, chaqichlab berkitiladi va salqin joyda saqlanadi. Shuningdek, M.ni suvda ivitib, soʻngra ezilgan mayizdan ham tayyorlash mumkin.

Manbalar
Musallas (sheʼr shakli)

Musallas (arab. — uchlik, uchlama) — musammat sheʼr shakllaridan biri. M. oʻzbek sheʼriyatidagi na emas, balki aruz sistemasi qoʻllangan boshqa qoʻshni adabiyotlar tarixida ham juda kam uchraydi. Buning sababi uchlikning 1- va 2-juft misrasidan keyingi 3- misraning qofiya jix,atidan toq boʻlishidadir (a-a-b). Bunday holat sheʼrda fikriy notamomlikka, uzilishga sabab boʻlishi mumkin. U gʻarb adabiyotidagi tersinalarga oʻxshab ketadi. Uning da-stlabki namunasi 16-asr tojik shoiri Mushfiqiy ijodida uchraydi. Oʻzbek shoirlaridan esa Uvaysiy (19-asr) devonidauchraydi, xolos. U ham a-a-a; b-b-b; v-v-v qofiya tartibiga ega. Birok. 20-asr shoirlaridan Hamza, Gʻafur Gʻulom, Oybek, Vosit Saʼdulla, Omon Matjon, Anvar Obidjon aruz va barmoq vaznlarida M.ning yangi namunalarini yaratganlar.

Manbalar 

Sheʼriyat
Musamman

Musamman (arab. — sakkizlik) — 1) arab, forstojik va oʻzbek mumtoz sheʼriyatidagi sheʼriy turlardan biri. M. 8 misrali bir necha banddan tashkil topadi. Birinchi band yagona qofi-yaga ega boʻladi, keyingi bandlarning faqat 7 misrasi qofiyadosh boʻlib, 8misrasi birinchi band bilan qofiyalanadi: a-a-a-a-a-aa-a, b-b-b-b-b-b-b-a, v-v-v-v-v-v-v-a kabi; 2) aruzda har baytda bir ruknning 8-marta takrorlanishidan vazn hosil boʻlishi. Masalan,Bir pari men telbani husnigʻa moyil qilgʻudekdur,Koʻzim ichra, yer tutib, koʻngluma manzil qilgʻudekdur.

Foilotun / foilotun / foilotun / foilotun(Bobur)Har bir bahr doirasida solim (rukni butun) va zihofli (rukni qisqargan) vaznlar boʻladi. Yuqoridagi baytda "foilotun" rukni ramal bahriga butun (oʻzgarmay) kirgani uchun bu vazn "ramali musammani solim" deb ataladi.

Manbalar 

 

Sheʼriyat
Musammat

Musammat (arab. — sheʼr shakllaridan bir) — ijtimoiy-falsafiy ruxdagi sheʼrlar boʻlib, alohida-alohida qofiyalanuvchi bandlardan iborat. Birinchi bandning oxirgi misrasidagi qofiya keyingi bandlarning oxirgi misralaridagi krfiyalar bilan bir xil boʻladi. Bandlardagi misralar soni 3 tadan 10 tagacha yetadi, shunga koʻra quyidagi M.lar farqlanadi: musallas (3 misrali), murabbaʼ (4 misrali), muxammas (5 misrali), musaddas (6 misrali), musabba (7 misrali), musamman (8 misrali), mutassa (9 misrali), muashshar (10 misrali).

Manbalar 

 

Sheʼriyat
Rizamat Musamuhamedov

Rizamat Musamuhamedov (1881.24.2 - Toshkent - 1979.13.3) — sohibkor bogʻbon, uzumchilik amaliyoti novatori. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan agronom (1971), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sohibkor (1935), Mehnat Qahramoni (1962). 1893–47 yillarda Toshkent shahri va Toshkent viloyatida uzumchilik xoʻjaliklarida sohibkor boʻlib ishlagan. Toshkent viloyati qishloq xoʻjaligi boshqarmasida tokchilik boʻyicha yoʻriqchi (1947—1950), Oʻzbekiston Qishloq xoʻjaligi vazirligida bogʻdorchilik va tokchilik boʻyicha bosh agronom (1950). Bogʻ va tokzorlar barpo etish, tokka shakl berish, tok kesish, tokzorlarni qayta tiklash va tok oʻstirish, hosildorlikni oshirishning yangi va ilgʻor usullarini ishlab chiqqan. Musamuhamedov rahbarligida Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonda 3250 ga namunali bogʻ va tokzorlar barpo etilgan. „Tokchilik boʻyicha qoʻllanma“ (1939) „Moʻl uzum hosili yetishtirishdagi tajribalarim“ (1959) kabi kitoblar muallifi. Oʻzbekiston oʻsimlikshunoslik institutida chiqarilgan va Oʻzbekiston, Tojikistonda rayonlashtirilgan serhosil tok navi Musamuhamedov sharafiga Rizamat deb atalgan. Musamuhamedov haqida „Gulga burkangan hayot“ (1961), „Rizamat otaning 100 bahori“ hujjatli filmlari yaratilgan. Toshkent viloyati Qibray tumanidagi uzumchilik, Sirdaryo viloyati Oqoltin tumanidagi bogʻdorchilikuzumchilik shirkat xoʻjaliklariga, Toshkent shahridagi koʻchalardan biriga Musamuhamedov nomi berilgan.

Vafoti 

Rizamat Musamuhamedov 1979-yil 13-mart sanasida 98 yoshida vafot etgan va Toshkent shahrida joylashgan Yalongʻoch-2 qabristoniga dafn qilingan.

Manbalar

Havolalar 
 Rizamat Musamuhamedovga taʼziyanoma, „Sovet Oʻzbekistoni“ gazetasi

1881-yilda tugʻilganlar
1979-yilda vafot etganlar
24-fevralda tugʻilganlar
13-martda vafot etganlar
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Oktabr Inqilobi ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Toshkentda tugʻilganlar
Oʻzbekiston vinochilari
Oʻzbekiston agronomlari
Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan uzumchilar
Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan agronomlar
Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari
Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
Qibrayda vafot etganlar
Toshkentlik kishilar
Yalangʻoch-2 qabristoniga dafn etilganlar
Yusuf Musamuhamedov

Yusuf Musamuhamedov (1888 – Toshkent – 1968) — Oʻzbekiston matbaasining asoschilaridan. Mehnat faoliyatini 20-asr boshida V.M.Ilinga qarashli xususiy tipografiyada boshlagan. 1920–22 yillarda Toshkentdagi 1-bosmaxonani tashkil etishda qatnashgan va shu bosmaxonada 1932-yilgacha ishlagan. Oʻzbekiston Matbuot boshqarmasi boshligʻi muovini (1931–34). 50-yillarda respublikada matbaa kadrlarini tayyorlash, bosmaxonalar tashkil etishda katta tashkilotchilik ishlari olib borgan. Matbaachilar uchun moʻljallangan "Bosma ishlari" (1939, 1950) kitobi nashr etilgan. Oʻgʻli Yusupov Yunus Yusupovich (1907–1995) -oʻzbek matbaasi asoschilaridan, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1967). 1924–35 yillarda Tos-kentning Eski shahar namunali bosmaxonasida harf teruvchiga shogird, harf teruvchi va bosmaxona direktori. 1935–37 yillarda partiya ishlarida, 1944–45 yillarda Toshkentdagi I-bosmaxona direktori. 1946-yildan Oʻzbekiston Matbuot boshqarmasi, keyinchalik Uzpoligrafnashr boshligʻi. 1964—78 yillarda "Fan" nashriyoti direktori.

Adabiyot 
 Boboxonov A., Oʻzbek matbaasi tarixidan. T., 1979.

Manbalar 

    

1888-yilda tugʻilganlar
1968-yilda vafot etganlar
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari
Musannaf

Musannaf (arab. — tanlab olingan, tanlangan) — hadis toʻplamlarining maxsus turi. Unda hadislar musnad turidagi toʻplamlardan farq qilgan xrlda mavzular boʻyicha toʻplangan boʻladi. Shuning uchun maʼlum soha yoki mav-zuga oid hadisni qidirib topish M. toʻplamlarida nisbatan osonroq boʻlgan. Musnad tarixan ilgariroq, M. esa ke-yinroq vujudga kelgan. Imom Buxoriy, Muslim ibn Hajjoj, Ibn Moja, Abu Dovud, Iso Termiziy, Imom Nasaiyning hadis toʻplamlari M. turidagi toʻplamlarning eng mashhurlaridan hisoblanadi.

Manbalar
Mirzayusuf Musaxonov

Mirzayusuf Mirzamahmudovich Musaxonov (1943.10.9, Toshkent) — fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (1995), fizikamat, fanlari doktori (1982), professor (1982). Moskva universitetini tugatgan (1967). Toshkent universiteti (hozirgi Oʻzbekiston milliy unti) nazariy fizika kafedrasi mudiri (1982-yildan). Ilmiy ishlari elementar zarralar fizikasiga, asosan, kvant xromodinamikasi (KXD) ga oid. Uning rahbarligida kichik impulsli pi-onlar usuli asosida pionlar va oz zarrali nuklonlar sistemasining oʻzaro taʼsiri uchun yangi koʻp martali sochilish nazariyasi ishlab chiqildi, KXD ning kiral xossalarini hisobga oladigan yangi kvark modeli — kiral beg modeli taklif qilindi. Kiral kvark modellari; kvantlangan maydonlar nazariyasi; nuklonlar uchun kiral nazariya; kichik energiyali soha uchun KXDning effektiv taʼsiri va boshqalar ishlab chiqildi. Ular asosida KXD dagi fizik jarayonlar ilmiy izohlab berildi.

Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1983).

Manbalar 

    

Olimlar
Beruniy nomidagi davlat mukofoti laureatlari
Musahhih

Musahhih (arab.), korrektor — bosmaxona nusxalarida terishda yoʻl qoʻyilgan xatolarni tuzatuvchi tahririyat, nashriyot, bosmaxona xodimi. M.ning vazifasiga muallif qoʻlyozmasini tekshirish (orfografik, punk-tuatsion xatolarni tuzatish, abzatslar qoʻyish va h.k.) ham kiradi (yana qarang Korrektura).

Manbalar
Musbat sonlar

Musbat sonlar - noldan katta haqiqiy sonlar. Ratsional (kasr) Musbat sonlar natural sonlarning nisbati boʻlib, irratsional Musbat sonlar ratsional Musbat sonlarlar ketma-ketligining limiti hisoblanadi. Musbat sonlarlar sonlar oʻqida sanoq boshidan, yaʼni nol nuqtadan oʻng tomonda joylashgan haqiqiy sonlar. Maye: 2, 3, ^d va h. k. Musbat sonlar oldiga, odatda, "+" ishora yozilmaydi (qarang Manfiy sonlar).

Manbalar
Musicha

Musicha () — kaptarsimonlar oilasi gʻurraklar urugʻiga mansub qush. Dumi uzun, boshqa kaptarsimonlarga nisbatan kichik. Tanasining orqa tomonidagi patlari bir xil kulrang, boʻyni orqasida qora rangli yarim halqasi bor. Urugʻning boshqa turlaridan gavdasining kichikligi (uz. 14—30 sm), daraxtlar shoxiga in qurmasligi bilan farq qiladi. 

Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan, turar joylar yaqinida yashaydi. Binolarning boʻgʻotlariga in quradi, 2—3 ta tuxum qoʻyadi. Bir yilda bir necha marta bola ochadi. Oʻtroq yashaydi. Oʻsimliklar urugʻi, jumladan, don va non uvoqlari bilan oziqlanadi.

Manbalar 

Qushlar
Biologik turlar
Musiqa ijrochiligi

Musiqa ijrochiligi – ijod turi; musiqa asarlarini xonanda yoki sozanda tomonidan badiiy talqinda ijro etilishi. Musiqa ijrochiligi vokal, cholgʻu yoki aralash (vokal-cholgʻu), ijrochilar soniga koʻra yakkaxon (yakkanavoz), ansambl, orkestr, xor ijrochiligiga ajratiladi. Ijrochining uslubi, uning saviyasi, mahorati va boshqalarga qarab asar mazmuni ijrochilik vositalari (artikulyatsiya, dinamika, sur’at, agogika va boshqalar) yordamida turlicha ifodalanishi mumkin. Asar yaratilgan davr va kompozitorning estetik qarashlari, boshqa ijrochilarning uslublarini oʻrganish hamda badiiy ifoda vositalari (musiqa bezaklari va boshqalar)ni oʻz oʻrnida qoʻllash ijrochi uchun muhim ahamiyatga ega. Xalq musiqa ijrochiligida ijrochilar, asosan, oʻzining ichki hissiyotlari, amaliy tajriba va xotirasiga tayanadi. Ogʻzaki anʼanadagi professional musiqada musiqa ijrochiligi anʼanalari ustoz-shogird munosabatlari orqali saqlanib rivoj topadi, sozanda va xonandalar esa maxsus (aruz, musiqa ilmi, bastakorlik kabi) bilim va qoidalarga boʻysunadi. Sharq mutafakkir va musiqashunoslari (Forobiy, Ibn Sino, Isfaxoniy, Urmaviy, Jomiy, Navoiy, Bobur, Kavkabiy, Darvishali Changiy va boshqalar) musiqa ijrochiligi masalalariga bagʻishlab risolalar yozgan, musiqa ijrochiligiga oid afsona va rivoyatlar, aniq qoidalar bayon" etishgan. Dirijyorlikning barcha turlari ham musiqa ijrochiligiga kiradi.

Adabiyotlar 
 Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.