Butunjahon hijob kuni

Butunjahon hijob kuni Nazma Xon tomonidan 2013-yilda asos solingan bayram boʻlib, har yili 1-fevralda dunyoning 140 mamlakatida boʻlib oʻtadi. Undan koʻzlangan maqsad har xil din va millatga mansub ayollarni bir kun davomida hijob kiyishga va sinab koʻrishga undash hamda hijob nega kiyish haqida maʼlumot berishdan iborat.

Butunjahon hijob kuni ro‘mol har doim o‘z ixtiyori bilan kiyiladi, Eronda ayollar esa uni kiyishga majburlanadi, degan noto‘g‘ri maʼlumot tarqatish sifatida tanqid qilindi. Qayd etilishicha, 1-fevral, shuningdek, Oyatulloh Ruhulloh Humayniy Fransiya surgunidan Eronga qaytgan sana bo‘lgan va bu keyinchalik majburiy purda va hijob kiyishga sabab boʻlgan.

Fon 
Asli amerikalik Bangladeshlik Nazma Xon 2013-yilda Butunjahon hijob kuniga (BHK) asos solgan. Uning aytishicha, uning maqsadi „ogohlikni oshirish va hijobga nisbatan qarashlarni normallashtirish“. Xonga nisbatan maktab va universitetda "tupurish, taʼqib qilish, tepish va „terrorchi“ deya kamsitish kabi tajovuzlar bo‘lgan. Boshidan oʻtkazgan ishlarni hisobga olib, „diniy bag‘rikenglikni tarbiyalash“ga umid qilgan holda bu kunni „Butunjahon hijob kuni“ deb atalishiga harakat qilgan.

Rasmiy tan olinishi 
2017-yilda Nyu-York shtati Butunjahon hijob kunini tan oldi va bu kunga bagʻishlangan tadbir Jamoatlar palatasida boʻlib oʻtdi, unda Theresa May (Buyuk Britaniyaning sobiq bosh vaziri) ishtirok etdi. Filippin Vakillar palatasi 2021-yilda musulmon anʼanalarini tushunishni targʻib qilish maqsadida 1-fevralni „yillik milliy hijob kuni“ sifatida tasdiqladi.

Reaksiyalar 
AJ Cashetta tadbirning 1-fevral sanasini yoqimsiz deb tanqid qiladi, chunki u Ruhulloh Xumayniyning Fransiya surgunidan Eronga qaytishiga toʻgʻri keladi va bu keyinchalik majburiy purda va hijob kiyishga olib keladi. Kaschettaning taʼkidlashicha, Gʻarb dunyosida kiyim tanlash huquqining bir qismi sifatida hijob targʻib qilinayotgan boʻlsa-da, hijob kiyishdan bosh tortgan taʼqibga uchragan ayollar uchun bir xil tanlash huquqi taʼminlanmaydi.

2013-yil fevral oyida sobiq musulmon va targʻibotchi Maryam Namoziy oʻz blogida Butunjahon hijob kunini Butunjahon ayollar jinsiy aʼzolarini kesish kuni yoki Butunjahon bolalarni nikohdan oʻtkazish kuni bilan solishtirgan blogida tanqid qildi. Asra Noʻmoniy The Washington Post gazetasida yozgan fikricha, Butunjahon hijob kuni tadbiri bosh kiyimi har doim ixtiyoriy ravishda kiyiladi va „hijob“ faqat roʻmol degan maʼnoni anglatadi, degan „adab talqini“ni tarqatadi. Maajid Navoz 2017-yilda aytgan o‘z fikr-mulohazalarida Noʻmaniy va Arafaning avvalgi maqolasiga ishora qilib, voqeani „passedan ham yomonroq“ deb taʼriflab, nomni „Hijob — tanlov kuni“ deb o‘zgartirishni taklif qiladi.

2018-yilda kanadalik inson huquqlari himoyachisi Yasmin Muhammad bunga javoban ijtimoiy tanbehlarga qarshi chiqqan ayollar va davlatning hijobni yechishini nishonlash uchun #NoHijabDay targʻibotini boshladi. Uning soʻzlariga koʻra, Hijobsiz kun — bu hijobdan bosh tortgan jasur ayollarni, boshiga istalgan kiyimni kiyishni xohlaydiganlarni qoʻllab-quvvatlash kuni.

Butunjahon hijob kuni Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan har yili oʻtkaziladigan Butunjahon dinlararo totuvlik haftaligining birinchi kuniga toʻgʻri keladi. Shu kuni Hijob tarafdorlari barchani „o‘zini butunlay bo‘ysunishdan ozod bo‘lish hissini boshdan kechirishga“ taklif qiladi. Baʼzilar bu birinchi kunni Butunjahon hijob kuni sifatida „qoʻlga kiritish“ni juda takabburlik va tajovuzkor deb bilishadi, ayniqsa hijob kiyganlar 2-kuni „yechib olish orqali ozodlik hissini his qilish“ uchun taklif qilinganida.

Ijtimoiy tarmoqlarda 
Butunjahon hijob kuni va Hijobsiz kunning ikkalasi ham asosan ijtimoiy tarmoqlar orqali keng yoyiladi. Butunjahon hijob kuni targʻibotchilari ushbu kunni #EmpoweredinHijab kabi heshteglar bilan targʻib qiladi.

Yana qarang 

 Butunjahon pushti hijob kuni
 Xalqaro binafsha hijob kuni
 Kiyinish qoidalariga islomiy feministik qarashlar
 Oq chorshanbalar
 Haya kuni
 Xalqaro islomofobiyaga qarshi kurash kuni

Adabiyotlar 

 Rahbari, L., Dierickx, S., Coene, G., & Longman, C. (2021). Transnational Solidarity with Which Muslim Women? The Case of the My Stealthy Freedom and World Hijab Day Campaigns. Politics & Gender, 17(1), 112-135. doi:10.1017/S1743923X19000552
 Raihanah, M. M. (2017). „ ‘World Hijab Day’: Positioning the Hijabi in Cyberspace“. In Seen and Unseen. Leiden, The Netherlands: Brill. doi: https://doi.org/10.1163/9789004357013_007
 Rahbari, Ladan (2021), In Her Shoes: Transnational Digital Solidarity With Muslim Women, or the Hijab?. Tijds. voor econ. en Soc. Geog., 112: 107-120. https://doi.org/10.1111/tesg.12376
 Shirazi, Faegheh. 2019. „The Veiling Issue in 20th Century Iran in Fashion and Society, Religion, and Government“ Religions 10, no. 8: 461. https://doi.org/10.3390/rel10080461
 Oren, Elizabeth. „Culture in a Murky World: Hijab Trends in Jihadi Popular Culture.“ The Cyber Defense Review, vol. 3, no. 3, Army Cyber Institute, 2018, pp. 83-92, https://www.jstor.org/stable/26554999
 Anouar El Younssi (2018) Maajid Nawaz, Irshad Manji, and the Call for a Muslim Reformation, Politics, Religion & Ideology, 19:3, 305-325, DOI: 10.1080/21567689.2018.1524327
 Ghumkhor Sahar . (2020) The Confessional Body. In: The Political Psychology of the Veil. Palgrave Studies in Political Psychology. Palgrave Macmillan, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-32061-4_6

Manbalar 

Hijob
Xalqaro bayramlar
Fevral bayramlari
Yopinchiqlar
Diniy bosh kiyimlar