MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Sunbula 38

Sunbula 38 (HD 111998, ) — Quyoshdan taxminan 107 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan Sunbula yulduz turkumidagi yulduz. Yulduz atrofida kamida bitta sayyora aylanadi.

Xususiyatlari 
Sunbula 38 — sariq-oq asosiy ketma-ketlikdagi yulduz boʻlib, koʻrinadigan kattaligi 6,11. Uning massasi va radiusi mos ravishda 1,18 va 1,45 quyosh massasiga tengdir. Yulduzning sirt harorati taxminan 6557 Kelvin. Yulduzning yoshi taxminan 1,9 milliard yil deb baholanmoqda.

Sayyora tizimi 
2016-yilda Sunbula 38 b sayyorasi HARPS dasturi doirasida ishlaydigan bir guruh astronomlar tomonidan kashf etilgan. Bu yashashga yaroqli zona ichida aylanib yuradigan gaz gigantidir. Agar uning sunʼiy yoʻldoshlari boʻlsa, ularda hayot paydo boʻlishi mumkin. Sayyora massasi Yupiterdan 4,5 baravar koʻp. U ona yulduzidan 1,82 a.b. masofada aylanadi, 825,9 kun ichida toʻliq aylanishni amalga oshiradi.

Manbalar

Yana qarang 
 Sunbula yulduz turkumidagi yulduzlar roʻyxati

Havolalar 
 38 Девы в Энциклопедии экстрасолнечных планет
 
 38 Девы на сайте Планетные системы
Optik qoʻshaloq yulduzlar
Tasdiqlangan sayyoraga ega sayyora tizimlari
Sayyora tizimlari
Sariq-oq mittilar
Emir Adil Bey

Emir Adil Bey () — 1291-1461-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan turk-islom bekligining asoschisi Yaman Candarning nabirasi. Emir Adil ushbu beklikni 1345-1361-yillar orasida boshqargan.

Tarix 
Emir Adil Beyning bobosi Yaman Candar 1291-yilda beklikka asos solgan boʻlib, 1309-yil, oʻlimiga qadar bek sifatida davlatni boshqargan. Oʻlimidan soʻng, Emir Adil Beyning katta amakisi Süleyman Bey I beklik taxtiga chiqdi. Amakisi 1322-yilda Sinopni egallaganida, oʻgʻli Ibrahim Beyni u yerga hokiim etib tayinladi. 1340-yilda Süleyman Bey I vafot etganidan keyin, amakisining oʻgʻli İbrahim Bey I Candaroğulları bekligi taxtiga chiqdi. 1345-yilda amakisining oʻgʻli ham vafot etdi va baʼzi tarixchilarning manbasiga koʻra, otasi Yakup Bey beklikning yangi bekiga aylandi. Ammo bek boʻlgan, boʻlmagani haqida juda kuchli dalillar mavjud emas va Yakup Bey beklik davri tarixchilar tomonidan eng koʻp muhokama qilinadigan mavzulardan biri hisoblanadi. Otasi vafotidan keyin, Emir Adil Bey 1345-yilda yangi bek deb eʼlon qilinadi.

Emir Adil Beyning hukmdorlik davri haqida maʼlumotlar juda ozdir. Ismi kabi odil podshoh boʻlgan, boʻlmaganligi haqida munozaralar mavjud. 1351-yilda Genuya kemalari Sinop shahrida koʻrilgani haqida maʼlumotlar mavjud boʻlib, aynan Adil Bey davrida Venetsiyaliklar bilan savdo aloqalari boshlangan. Venetsiyalik savdogarlar Mari cherkovida yigʻilishlar oʻtkazgani va Adil Beyga beriladigan sovgʻalar ana shu yigʻilishlarning birida muhokama qilingani haqida maʼlumotlar bor. Ushbu Genuya va Venetsiyaliklar qoʻllaridan kelganicha Candaroğulları_bekligi bilan yaxshi aloqalarni yoʻlga qoʻyishga harakat qilganlar.

Oʻlimi 
Adil Beyning aniq oʻlim sanasi maʼlum boʻlmasa ham, oʻgli Kötürüm Bayezidning taxtga chiqish yilida oʻlgani maʼlumdir. Adil Beyning maqbarasi Kuzyaka qishlogʻida joylashgan.

Manbalar 

Candaroğulları bekligi
Kastamonu tarixi
Oʻn yettinchi tamuza

Oʻn yettinchi tammuz roʻzasi (ibroniycha shbhha shshr bbmmuz‎, Shivah Asar b’Tammuz) ― Tammuz oyining 17-kunida yahudiy xalqining boshiga tushgan musibatlar xotirasiga oʻrnatilgan roʻzadir.

Anʼanaga koʻra, Toʻfonning oxirida, Tammuz oyining 17-kunida Nuh suvning chekinishini bilish uchun kemadan yerga kaptar yuborgan. "Va kaptar oyogʻi uchun panoh topmadi" (hayot. 8:9). Shunday qilib, Tavrot kabutariga oʻxshasb Isroil xalqi ham bu ogʻir kunda panoh topa olmadi.

17 Tamuza yahudiy dindorlari oʻsha kuni yahudiy xalqiga duch kelgan koʻplab baxtsizliklar tufayli roʻza tutishga qaror qilishdi. Talmud (Taanit 26) beshta asosiy baxtsizlik roʻyxatini koʻrsatadi:

 Birinchi lavhalar Muso Sinay togʻidan tushib, oltin buzoqni koʻrganida sindirilgan;
 Birinchi maʼbadning vayron boʻlishi bilan kunlik qurbonlik toʻxtatildi, chunki kohanim koʻproq qoʻy topa olmadi;
 Ikkinchi Maʼbad vayron qilingan kunlarda Quddus devorlari buzib tashlangan;
 Yovuz Apust Tavrotni yoqib yubordi;
 But maʼbadning ziyoratgohiga qoʻyilgan.

Agar 17 Tammuza Shabbat kuniga toʻgʻri kelsa, u holda roʻza keyingi kunga qoldiriladi — 18 Tammuza.

Manbalar

Havolalar  
 Сидур «Врата Молитвы» (Шаарей Тфила) на будни, субботу и праздники; нусах ашкеназ; транслитерация, перевод, комментарий и пояснения к порядку молитв / под ред. Пинхаса Полонского; «Маханаим». Иерусалим, 2008.
Yahudiylikda ro'za tutish
Eriu

Eriu (qad.irlan. Ériu, genitativ holatda Érenn) - Irlandiya mifologiyasida, Tuata De Danann qabilasidan bo'lgan ayol, Irlandiyaning shu nomdagi ma'budasi Bresning onasi. U bilan birga Banba va Fodla ham xuddi shu nomdagi ma'budalar edi, lekin Eriu nomi saqlanib qoldi, bu ko'pincha dostonlarda Irlandiya yeriga murojaat qilish uchun ishlatilgan. "Qadimgi joylar" da Irlandiya Banba nomi bilan atalgan. Ko'rinishidan, Banba va Fodla Eriuning gipostazlari, chunki irlandlar boshqa xalqlar singari o'z xudolarini uch marta ko'paytirishga xos bo'lgan.

Erin - dostonlarda Irlandiya nomi 
Dostonlarda aytilishicha, Mil o'g'illari Irlandiyani zabt etganlarida, o'zlarining yurishlarida ular navbatma-navbat Banbu va Fodla bilan uchrashishgan, ularning har biri orolga uning nomini berishni so'rashgan. Goidellar mamlakatning markaziy nuqtasi bo'lgan Usnexga yetib borganlarida, ular uchinchi ma'buda Eriu bilan uchrashishdi, u Mil o'g'illariga xush kelibsiz deb murojaat qilib, Goidellarning kelishini donishmandlar oldindan ko'rishganini aytdi. Ammo bosqinchilardan biriga ma’budaning soʻzlari yoqmadi. U Mil o'g'illari o'zlarining g'alabalari uchun faqat o'z xudolariga qarzdor deb hisoblardi va Eriu javob berdi: "Buni aytishingiz yaxshi emas, chunki u holda bu orol sizga yaxshilik keltirmaydi va sizning naslingiz bu yerda ko'paymaydi. Mening iltimosimni bajaring, ey, Mil va Bregon oilasining avlodlari, bu orol mening nomim bilan atalsin! “Avvalgi ikki ma’budaga ularning iltimosini bajarishga va’da bergan shoir Amergin endi Eriuga va’da berdi. Keyinchalik, Goidels Erin (Eriu ismining shakllaridan biri) nomi bilan Irlandiya yeriga qo'shiq kuylaydilar, bu esa Tuatning sehrini buzadi va bo'ronni to'xtatadi.

Unumdorlikni boshqaruvchi xudolar 
Eriu va Mil o'g'illari haqidagi afsona irlandlarning Irlandiyaning boshqaruvchi kuchlari va uning ko'pligi Danu ma'budasi qabilalarining kuchida ekanligiga ishonishini aks ettiradi, ehtimol shuning uchun ular nasroniylik davrida tug'ilish ruhlari darajasiga tushirilgan. Qizig'i shundaki, Fomoriyaliklar Tuatha De Danannga nisbatan xuddi shunday rol o'ynagan. Danu ma'buda qabilalari bu jinlar ustidan g'alaba qozonganida, Tuatlar Bresni qo'lga olishga muvaffaq bo'lishdi. Mahbus, agar uni saqlab qolishsa, "Irlandiya sigirlarining suti hech qachon tugamaydi", deb va'da berdi. Ammo Lug xudosi druidlar bilan maslahatlashgandan so'ng, Bresga u endi mamlakat sigirlari ustidan hokimiyatga ega emasligini aytdi. Keyin Bres mamlakat mahsuldorligini oshirish orqali qatlni to'lashga harakat qildi, ammo bu imkoniyatdan foydalanish mumkin emas edi, chunki irlandlar hali ham shunday tezlikda o'sib borayotgan yangi hosilni yig'ib olishga ulgurmagan bo'lar edi. Natijada, Bres qishloq xo'jaligi sirlarini sotib oldi.

Adabiyotlar 

 Широкова Н. С. Мифы кельтских народов — М.: Астрель: АСТ: Транзиткнига, 2005. — 431 (1) с.: ил. — (Мифы народов мира). ISBN 5-17-019444-7 (ООО «Издательство АСТ»), ISBN 5-271-08709-3 (ООО «Издательство Астрель»), ISBN 5-9578-0397-9 (ООО «Транзиткнига»).
 Роллестон Томас Мифы, легенды и предания кельтов. / Пер. с англ. Е. В. Глушко. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2004. — 349 с. ISBN 5-9524-1063-4
Mifologik qahramonlar
Abant

Abant (yoki Ambant, boshq.ββας ,βμβας) — yunon mifologiyasida, elevsiyalik qirol Keley va uning rafiqasi Metaniraning olti oʻgʻilining eng kattasi, Demetraning bir koʻza yalpiz bilan xushboʻy arpa qaynatmasini ichganini koʻrib, xitob qildi: „Oh, qanday ochkoʻzlik bilan ichyapsan!“ — kattalarga va xudolarga boʻlgan hurmatsilik bilan haqoratlangani uchun, uni kaltakesakga aylantirdi.

Oʻzining qilmishidan uyalgan Dimetra, akasi Demofontga boqiylikni sovgʻa qilishga qaror qildi, lekin tasodifan oʻldirib qoʻydi. Kaley ikki oʻgʻliga achchiq aza tutib dedi: „Baxtsizlik mening uyimga keldi!“. Oʻsha paytdan u „Disavl“ deb nomlangan. Maʼbuda uning boshqa oʻgʻli Triptolemga saxiylik hadya qilishga vaʼda qilib, unga tasalli berdi.

Ambant haqida hikoya Nikanderning „Teriaka“ sheʼrida uchraydi. Xuddi shunday hikoya Misma oʻgʻli Askalab haqida ham aytilgan (E. Kirnes hikoyalarning oʻxshashligi haqida gapiradi).

Sanʼatda 
Nemis rassomi Adam Elxaymer Tsereru ichib turayotganini Abant masxara qilayotgan tasvirni tasvirlagan (garchi baʼzida rasmda Askalab tasvirlangan deb taxmin qilinadi).Tserere va Abant haqidagi hikoyali rasmni gollandiyalik rassom Mattias Stomer tomonidan ham yaratilgan („Staraya pinakoteke“, Myunxen).

Manbalar 

Attika haqidagi afsonalar
Qadimgi yunon miflarining qahramonlari
Fransiya masonlik instituti

Fransiya masonlik instituti (FMI) (, IMF) — 2002-yil oktabr oyida „fransuz masonligi“ ning toʻqqizta itoatkorligi tashabbusi bilan yaratilgan. Institut Fransiyada masonlikning rivojlanishi, shuningdek, fransuz masonligining turli xil itoatkorliklari oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir bilan shugʻullanadi.

Institut taʼsischilari 

 Fransiyaning Buyuk Sharqi
 Fransiyaning Buyuk Lojasi
 Xalqaro aralash Inson huquqlari mason ordeni
 Fransiya ayollarining katta lojasi
 Opera katta anʼanaviy ramziy lojasi
 Fransiya katta aralash lojasi
 Katta aralash universal loja
 Memfis ayollar katta lojasi — Mizraim
 Milliy fransuz lojasi

Institut maqomi 
Ushbu institut 1901-sonli qonunga binoan, bosh qarorgohi Parijda boʻlgan (75011) notijorat birlashma va u Malevart 6 yopiq villasida joylashgan.

Institutning maqsadlari 
Fransiya Masonlik institutining asosiy maqsadi qiziquvchilarga oʻzlarining tarixiy, adabiy va badiiy asarlari orqali masonlikning madaniy va axloqiy qadriyatlarini kashf qilish imkonini berishdir.

FMIda masonologiya boʻyicha tajribali tadqiqotchilar va mutaxassislar mustaqil ilmiy ishlarni olib boradilar.

Roje Dashez masonlikning turli jihatlari haqida imkon qadar koʻproq maʼlumot berishni maqsad qilgan institutning hozirgi prezidenti. Institut bosh kotibi — Erik Algren, tahririy koordinatori — Alen-Jak Lako. Institut mavzularida tashkil etilgan konferensiyalar, seminarlar va simpoziumlar turli nashrlar uchun olib borilayotgan ilmiy tadqiqotlar va loyihalarni muvofiqlashtiruvchi forumga aylanishi kerak.

FMI Parijdagi Pyuto 8 da joylashgan Fransiyaning Buyuk Lojasi mason ibodatxonasida har yili mason kitob salonlarini tashkil qiladi.

Yana qarang 

 Fransiyadagi masonlik
 Roje DashezRoje Dashez
 Masonologiya
 Quatuor Coronati

Manbalar 

Masonlik
 Fransiyada Masonluk
Masonik tadqiqot tashkilotlari
Totalitar rejimlarni oʻrganish instituti

Totalitar rejimlarni oʻrganish (tadqiqot) instituti (, ÚSTR) — Chexoslovakiya — natsist va kommunistik totalitar rejimlarni oʻrganuvchi Chexiya davlat ilmiy tashkiloti.

Pragada, Rishard Sives koʻchasida joylashgan. „Paměť a dějiny“ jurnalini nashr etadi (chex tilida — "Xotira va tarix").

Institut tarkibiga Chexoslovakiya Davlat xavfsizlik xizmati arxivi (StB) („Xavfsizlik organlari arxivi“) kiradi. Xavfsizlik xizmati arxivi Securitas Imperii toʻplamini nashr etadi. Institut tashkilotchilarining fikricha, arxivlar va boshqa tarixiy materiallarning oshkor etilishi Chexiya tarixini buzib koʻrsatishning oldini olishi kerak.

Tashkil etilishi 
2007-yil 1-avgustda tashkil etilgan (2008-yil 1-fevralda ish boshlagan). Institutning oliy organi Chexiya Respublikasi Senati tomonidan besh yil muddatga saylanadigan yetti aʼzodan iborat kengash hisoblanadi. 2008-yil 1-yanvardan beri institutning asoschisi va birinchi direktori jurnalist va tarixchi Pavel Jachek hisoblanadi.

Koʻrgazmalar 
2009-yilda Chexiya Respublikasining Bryusselda joylashgan Yevropa Ittifoqidagi doimiy vakolatxonasida „Praga maxfiy politsiya obyektivida“ koʻrgazmasi taqdim etildi. Garvard Sovuq Urush loyihasi direktori Mark Kramerning soʻzlariga koʻra, koʻrgazma kommunistik rejim odamlarni qay darajada nazorat qilishga intilayotganini koʻrsatib berdi: „Chexiya maxfiy politsiyasi butunlay zararsiz odamlarni kuzatib borish uchun bor kuchini sarfladi. Bular terrorist emas edi. Ular davlat uchun xavfli emas edi“.

Tanqid 
Institut faoliyati koʻpincha tanqid obyektiga aylanadi, ayniqsa, ushbu institut shugʻullanadigan masalalar koʻlamini hisobga olgan holda. Xususan, Chexiya Ozodlik kurashchilari ittifoqi institutning Chexiya Respublikasi tarixidagi fashistlar rejimini yetarlicha oʻrganmaganligidan shikoyat qiladi. Kasaba uyushmasi Gestapo agentlari roʻyxatini eʼlon qilish talabini surdi, institut buni bajardi

Munozaralar 

 Milan Kundera

2008-yilda institut yozuvchi Milan Kundera politsiya xabarkashsi boʻlganligi va 1950-yilda talabalar yotoqxonasi mehmoni hibsga olinishiga sabab boʻluvchi maʼlumotni taqdim etgani haqidagi daʼvo bilan OAV eʼtiborini tortdi. Hibsga olingan Miroslav Dvorjachek josus sifatida 22-yilga ozodlikdan mahrum etilgandi. U 14-yil qamoqda jazo oʻtagan, jumladan, uran shaxtasida ogʻir mehnat qilgan.

Institut bu ayblov asos qilib olingan 1950-yilgi politsiya hisobotining haqiqiyligini tasdiqladi, biroq baʼzi muhim faktlarni aniqlab boʻlmaganini bildirib oʻtgan. Kundera bu ishga aloqadorligini rad etib, „Men bu ayblovlarga qatʼiy eʼtiroz bildiraman, bu mutlaqo yolgʻondir“ degan.

Rahbariyati 

 Pavel Jachek (2008—2010)
 Yirji Pernes (2010)
 Zdenek Hazdra (2010 va. haqida.)
 Daniel German (2010—2013)
 Pavla Foglova (2013—2014)
 Zdenek Hazdra (2014-)

Manbalar 

Ilmiy-tadqiqot institutlari
Chexiya
Dekommunizatsiya
 totalitar kommunistik rejimlarning jinoyatlari
 Chexiya fan
Praga Tashkilotlari
Rossiya biatlonchilar ittifoqi

Rossiya biatlonchilar ittifoqi — bu butunrossiya jamoat tashkiloti. Xalqaro biatlon ittifoqining (IBU) vaqtinchalik aʼzosi (Xalqaro biatlon ittifoqining 2017-yil 10-dekabrdagi qarori).

RBI faoliyatining maqsadlari 

 fuqarolarning sogʻlom turmush tarzini shakllantirish omillaridan biri sifatida maʼnaviy va jismoniy tarbiyaning birligiga qaratilgan jismoniy tarbiya va sportga boʻlgan huquqlarini amalga oshirishga koʻmaklashish;
 Rossiya Federatsiyasida biatlonni rivojlantirish, takomillashtirish, targʻib qilish va ommalashtirish, shaxsning har tomonlama va barkamol rivojlanishida biatlonga asoslangan jismoniy tarbiya va sportning rolini oshirish, xalqaro miqyosda biatlonning mavqeini mustahkamlash va nufuzini oshirish;
 sport harakatida doʻstlikni mustahkamlash va biatlon sohasida xalqaro sport aloqalarini amalga oshirish;
 sportchilarning yuqori koʻrsatkichli sport turlari boʻyicha natijalarga erishish mahoratini oshirish, shuningdek, sport zaxiralarini tayyorlash boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;
 Rossiya Federatsiyasida biatlonni rivojlantirish uchun sharoit yaratishda yordam berish.

Tarixi 
Rossiya biatlonchilar ittifoqi (RBI) 1992-yilda tashkil etilgan va Rossiya Federatsiyasining 49 ta subyektining sport tashkilotlarini birlashtiradi.

2017-yil dekabr oyida IBU Rossiya biatlon ittifoqining huquqlarini chekladi. Bunga Rossiya sportidagi qator „doping mojarolari“ sabab boʻlgan. Rossiyalik biatlonchilar xalqaro musobaqalarda qatnashish huquqini saqlab qolishdi, ammo mamlakat IBU va uning xalqaro federatsiyadagi vakillari shafeligida turnirlar oʻtkazish huquqidan mahrum boʻldi.

RBI prezidentlari 

 Novikov Evgeniy Petrovich (1992-yil 26-fevral — 1995-yil 25-sentabr)
 Tixonov Aleksandr Ivanovich (1995-yil 25-sentabr — 2008-yil 27-oktabr)
 Proxorov Mixail Dmitriyevich (2008-yil 27-oktabr — 2014-yil 20-may)
 Kravtsov Aleksandr Mixaylovich (2014-yil 20-may — 2018-yil 18-may)
 Drachev Vladimir Petrovich (2018-yil-18-may — 2020-yil 11-iyul)
 Maygurov Viktor Viktorovich (2020-yil 11-iyuldan boshlab)

Rahbariyati 
2014-yil 20-may holatiga koʻra.

Yana qarang 

 Rossiya Olimpiya qoʻmitasiga aʼzo boʻlgan sport federatsiyalari roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

 Rossiya biatlonchilar ittifoqining rasmiy sayti
 Rossiya biatlonchilar ittifoqi ilmiy-metodik markazining rasmiy sayti
 Rossiya biatlonchilar ittifoqi Facebook ijtimoiy tarmogʻida
 Twitter ijtimoiy tarmogʻida Rossiya biatlonchilar ittifoqi
 Vkontakte ijtimoiy tarmogʻida Rossiya biatlonchilar ittifoqi
Biatlon
Rossiyada biatlon
biatlon
Vabishevich-Plotnitski

Vabishevich-Plotnitski () — sobiq Turov-Pinsk knyazligi yerlarida XV-asr oxiridan maʼlum boʻlgan Yunchik gerbining qadimgi zodagonlar urugʻi.

Qisqacha genealogik maʼlumotlar 
Urugʻ vakillari haqida birinchi qaydlar 1524-yilda qirolicha Bona Sforzaning Plotnitsa, Staxovo, Ruxcha (hozirgi Belorussiya, Brest viloyati, Stolin tumani) chekkasida yerga egalik qilish imtiyozida bor. Keyinchalik, urugʻ vakillari 1528 va 1567-yillardagi Litva Buyuk Gersogligi qoʻshinlarini roʻyxatga olishda va Litva Buyuk Gersogligi, Hamdoʻstlik va Polsha boʻlinganidan keyin Minsk viloyatida (Pinsk tumanida) turli xil yerlarni sotib olish va sotish aktlarida eslab oʻtilgan.

Zodagonlik 
1802-yil 27-dekabrda Vabishevich-Plotnitskilar, yaʼni uchta opa-singilning avlodlari: Pronya (Proxora), Goraina (Iyeronima) va Iyeremiya Minsk zodagonlar assambleyasi tomonidan aslzoda va qadimgi polshalik zodagonlar deb tan olingan va Minsk guberniyasi kitobining birinchi qismiga kiritilgan. Oliy Hukumat Senatining 1801-yil 5-maydagi farmoni asosida oila rus zodagonlari deb tan olingan va rus zodagonlari kitobining 1-qismiga kiritilgan. Oilada „Juńczyk“ gerbi bor edi. Hozir urugʻ vakillari Belarus, Polsha, Germaniya, Rossiya, AQSh, Litva, Latviya, Estoniya, Ukraina va Janubiy Amerikada yashaydi.

Havolalar 

 Vabishevich-Plotnitskilar oilasining rasmiy sayti
 Belarus zodagonlarini muhofaza qilish rasmiy veb-sayti
Wabishchevici
Vavel ajdahosi

Vavel ajdahosi () ― afsonaviy ajdaho boʻlib, u Krakovdagi Vavel tepaligi etagidagi gʻorda (Ajdaho chuquri deb ataladi) yashagan ekan.

Afsona 
Vinsenti Kadlubek tomonidan bayon etilgan ushbu afsonaning eng qadimiy (XII asr) versiyasiga koʻra, qirol Krak (Krakovning afsonaviy asoschisi, shahar nomini olgan) davrida Krakovda tirikyutar (,  — yaʼni qurbonlarini butunicha yutib yuboradigan jonzot) degan mavjudot — ajdaho paydo boʻlgan. Ajdahoga haftada bir marta sigir keltirish kerak edi; Agar unga yemish keltirishmasa, evaziga u odamlarni yutib yuborardi. Shaharni yovuz hayvondan qutqarish uchun Krak ikki oʻgʻli Krak va Lexni ajdahoni oʻldirishga yubordi. Oʻgʻillari jangda ajdahoni yenga olmay, hiyla-nayrangga oʻtishadi. Ular sigirning terisini oltingugurt bilan toʻldirishadi va ajdaho bu tulumni yutib, boʻgʻilib oʻladi. Yovuz maxluqning oʻlimidan soʻng, aka-uka gʻalaba qaysi biriga tegishli ekanligi haqida tortishib qoladi. Inisi Lex ogʻasini oʻldiradi va qalʼaga qaytib, Krak ajdaho bilan jangda halok boʻlganini aytadi. Biroq, birodarkushning siri oshkor boʻladi va Lex mamlakatdan chiqarib yuborilib, shahar aybsiz oʻldirilgan Krak sharafiga nomlanadi.

Yan Dlugosh yilnomasida ajdaho ustidan qozonilgan gʻalabani qirolning oʻziga bogʻlagan va birodarkushlik voqeasini Krak allaqachon vafot etgan vaqtga koʻchirgan.

Afsonaning yana bir versiyasi (XVI-asr), Yoaxim Belskiyga tegishli boʻlib, unda etikdoʻz Skuba ajdahoni magʻlub etgani aytiladi. U yirtqich hayvonga oltingugurt toʻldirilgan buzoqni tashlaydi. Buzoqni yegan ajdahoning tomogʻi shunchalik kuya boshlaydiki, Vislaning yarmini ichib, yorilib ketadi.

Obrazlashtirilishi 
1972-yilda Krakovdagi Chervenskiy bulvaridagi Vavel tepaligi yaqinida ajdaho haykali oʻrnatildi, uning muallifi polshalik haykaltarosh Bronislav Xromiydir. Ajdaho har 5 daqiqada yoki 7168 raqamiga „smok“ matnini yuborganda olov chiqaradi.

2015-yilda  Legendy Polskiye seriyasidan (hisobda birinchi) qisqa metrajli film suratga oldi, unda ajdaho devqomat va tatuirovkali kishi (daniyalik bodibilder oʻynagan) boʻlib, uning ulkan uchuvchi mashinasi boʻladi. Ajdaho goʻzal qizlarning ashaddiy muxlisi boʻlib, ularni oʻgʻirlab ketadi va qishloq villalaridan birida yashirib saqlaydi.

Galereya

Manbalar

Yana qarang 

 Zilant
 Varshava suv parisi
 Ajdaho
 Olovli ilon
 Pan Tvardovskiy

Havolalar 

Ertak qahramonlari
Ajdarlar
Afsonaviy hayvonlar-duragaylar
Vavel
 Ajdaho
 Krakow urf-odatlari
 Krakow Yodgorliklari
badiiy sudraluvchilar
Vaza darvozasi

Vaza darvozasi () ― hozirda mavjud boʻlgan uchta Vavel darvozalarining eng qadimgisidir. Ular Muqaddas Stanislav va Vaslav kafedral sobori va Kafedral uyi binolari oʻrtasida joylashgan. Vaza darvozasi Vavel istehkomlarining elementlaridan biridir. Ilgari, XIX-asrda vayron qilingan darvozalar tepasida qalʼalar va mudofaa minoralari joylashgan edi.

Vaza darvozasi 1591-yilda Vaza sulolasidan boʻlgan Polsha qiroli Sigizmund davrida gotika uslubidagi kirish binosi oʻrnida qurilgan. Oʻsha paytda darvoza hududga yagona kirish eshigi boʻlgan.1820-1827-yillar oraligʻida darvoza toʻliq taʼmirlangan. Shu bilan birga, darvoza devoriga oʻyib yozilgan lavh oʻrnatilgan.

Shimol tomonda, darvoza devorlari rustika bilan bezatilgan. Darvozaga kirish tepasida lotin tilida: „SENATUS POPULUSQUE CRACOVIENSIS RESTITUIT MDCCCXXVII“ (Senat va Krakov xalqi 1827-yilda yangilangan) yozuvi oʻyilgan planshet bor. Kirish portalining tepasida yopiq balkon mavjud.

Darvozaning janubiy tomonida Polsha va Vasa sulolasi gerbi tushirilgan attik ustiga qoʻyilgan mansarda bor. Yopiq balkonning derazalari tepasida va chodir ostida XV-asrda oʻrnatilgan Krakov yepiskopi Pavel Dembskiyning qabr toshi va zirhli plitalar hamda Polsha burgutining tasviri va 1895-yilda kafedral gʻaznasi binosida oʻrnatilgan Odrovonj gerbi bor.

Adabiyotlar 

 Kuczman Kazimierz: Wzgórze Wawelskie. Prjevodnik. Wydanie 2 Krakov 1988-yil

Havolalar 

 zamek_krolewski_na_wawelu.html Brama Vazov )
Darvozalar
Yodgorliklar
Vavel
 Krakovning me'moriy yodgorliklari
Polsha darvozalari
Shahar darvozalari
Qirollik bogʻlari (Vavel)

Qirollik bogʻlari () — Vavel (Krakow, Polsha) hududidagi sobiq bogʻ. Hozirgi vaqtda Qirollik bogʻlari hududida 1990-yillardan beri arxeologik tadqiqotlar olib borilmoqda va Qirollik bogʻlarining taxminiy boʻlagini aks ettiruvchi ekspozitsiya namoyish etilmoqda.

Mavjud tarixiy hujjatlar va arxeologik ashyolarga asoslanib, XVI-asrda qirol qalʼasining sharqiy qanoti bilan mudofaa devori oʻrtasida bogʻ boʻlgan, deb taxmin qilinadi. Bogʻ 1536-yilda tashkil etilgan deb taxmin qilinadi. Bogʻ ikki qismga boʻlingan. Mudofaa devorida joylashgan yuqori qismga Sigizmund I ning ikkinchi xotini Bona Sforza qaragan. Bogʻning bu qismida maxsus tayyorlangan eman qutilarida dorivor va xushboʻy oʻtlar yetishtirilgan. Bogʻning pastki qismi podshohga tegishli edi. Pastki bogʻni gʻishtdan yasalgan ohak yoʻlaklari ajratib, ular orasiga tuproq solingan va mevali daraxtlar ekilgan. Bogʻning bu qismida Sigizmund I dam olgan „Jannat“ nomli shiyponcha bor edi. Xuddi shu qismda uzumzorlar va parrandaxona bor edi. Himoya devoridan unchalik uzoq boʻlmagan joyda arxeologlar qirollik hammomiga olib boradigan gʻisht yoʻlak topdilar.

Qirollik bogʻlari XVIII-asr oxirigacha mavjud edi. Shved toshqini paytida qirollik hammomi vayron qilingan. Qirollik bogʻlarining keyingi vayron boʻlishiga XVIII-asr oxirida Avstriya hukumati tomonidan amalga oshirilgan istehkomlarning mustahkamlanishi taʼsir koʻrsatgan. Qirollik bogʻlarini tiklashga birinchi urinishlar ikki jahon urushi oʻrtasida boʻlgan. Ikkinchi Jahon urushi paytida general-gubernator Xans Frank Qirollik bogʻining pastki qismida tennis korti va suzish havzasini qurdi hamda 2004-yilgacha u saqlandi.

Hozirda Qirollik bogʻining pastki qismida arxeologik ishlar olib borilmoqda. Yuqori qismida sayyohlar uchun XVI-asr Qirollik bogʻining tepa qismini ifodalovchi turli xil oʻsimliklar solingan eman qutilar koʻrgazmasi mavjud.

Adabiyotlar 

 Katarzyna Bik, Raj rozkoszy ziemskich, Gazeta Wyborcza, 2004-yil 16-aprel.
 Agata Seweryn, Historyczne Ogrody Królewskie na Wawelu, Dziennik Polski, 2005-yil 23-noyabr.
Bogʻlar
Vavel
 Krakow bog'lari va bog'lari