2001: Kosmik Odissey

2001: Kosmik Odissey 1968-yilda ekranlarga chiqarilgan filmdir. Stanley Kubrick Productions studiyasi tomonidan ishlangan, Metro-Goldwyn-Mayer tomonidan esa tarqatilgan. Film rejissorlari – Stanley Kubrick, ssenariy mualliflari – Kubrick va Arthur C. Clarke. Filmda bosh rollarni Keir Dullea, Gary Lockwood, William Sylvester va Douglas Rain ijro etgan.

Mazmuni 
Film insoniyatning sirli qora monolitlar bilan uchrashishi haqida hikoya qiladi. Birinchisi evolyutsiyaning boshida sodir boʻlgan va vahshiy guruhlar tomonidan asboblarni yaratishga taʼsir qilgan. Endi, kosmik asrda bitta uchrashuv sodir boʻladi, oy yuzasi odamlar oy tuprogʻidan monolitni olib tashlashga harakat qilganda, u Yupiter yoʻnalishi boʻyicha kuchli toʻlqin nurini chiqaradi. Keyinchalik, xuddi shu yoʻnalish boʻyicha maxsus kosmik ekspeditsiya tashkil etildi, jumladan ikkita uchuvchi, bir nechta olimlar anabiozga qoʻshildi va HAL 9000 sunʼiy intellektga ega kompyuter.

Senariy 
Tarixdan oldingi veldtda homininlar qabilasi raqib qabila tomonidan suv teshigidan haydab yuboriladi. Ertasi kuni ular oʻrtasida begona monolit paydo boʻlganini topadilar. Keyin ular suyakdan qurol sifatida foydalanishni oʻrganadilar va birinchi ovlaridan soʻng raqiblarini u bilan haydash uchun qaytib kelishadi.

Millionlab yillar oʻtib, Amerika Qo'shma Shtatlari Astronavtika milliy kengashi raisi doktor Xeyvud Floyd Amerikaning Oydagi posti Klavius bazasiga boradi. 5-koinot stansiyasida toʻxtash vaqtida u Klaviusning javob bermayotganidan xavotirda boʻlgan rossiyalik olimlarni uchratadi. U bazada epidemiya haqidagi mish-mishlarni muhokama qilishdan bosh tortadi. Klaviusda Xeyvud xodimlar yigʻilishida nutq soʻzlaydi, u ularning eng yangi kashfiyoti haqida maxfiylik zarurligini taʼkidlaydi. Uning vazifasi yaqinda topilgan artefaktni, toʻrt million yil avval Tycho oy krateri yaqinida koʻmilgan monolitni tekshirishdan iborat. U va boshqalar ob’ektni koʻzdan kechirayotganda va suratga olayotganda, u yuqori quvvatli radio signal chiqaradi.
Oʻn sakkiz oy oʻtgach, Amerikaning Discovery One kosmik kemasi Yupiterga uchadi, bortda missiya uchuvchilari va olimlari doktor Deyv Bowman va doktor Frenk Puul va yana uchta olim toʻxtatilgan animatsiyada. Discovery operatsiyalarining aksariyati HAL, yaʼni insonga oʻxshash shaxsiyatga ega HAL 9000 kompyuteri tomonidan boshqariladi. HAL antennani boshqarish moslamasining yaqin orada ishlamay qolishi haqida xabar berganida, Deyv uni ekstravehikulyar faollik (EVA) podasiga oladi, lekin hech qanday xato topmaydi. HAL muammoni tekshirish uchun qurilmani qayta oʻrnatishni va uning ishlamay qolishiga yoʻl qoʻyishni taklif qiladi. Mission Control astronavtlarga 9000 kompyuterining zaxira nusxasi natijasida HAL xato qilganligini koʻrsatadi, ammo HAL buni inson xatosida ayblaydi. HALning xatti-harakatidan xavotirlangan Deyv va Frenk EVA podasiga kiradilar, shunda ular HALni eshitmasdan yakka tartibda gaplasha oladilar. Agar notoʻgʻri ekanligi isbotlansa, ular HALni uzishga rozi boʻlishadi. HAL ularning suhbatini oʻqish orqali kuzatib boradi.

Rollarda

Musiqasi

Manbalar

Havolalar 
 
 2001: A Space Odyssey at Rotten Tomatoesda
 2001: A Space Odyssey at https://uz.wikipedia.org/wiki/Box_Office_Mojo

1968-yil filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh filmlari
Buyuk Britaniya filmlari
Metro-Goldwyn-Mayer filmlari
AQSh ilmiy fantastik filmlari
AQSh sarguzasht filmlari