MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ibrohim ibn Ahmad Samarqandiy

Ibrohim ibn Ahmad Samarqandiy (arabcha: ابراهيم بن احمد سمرقندي — Ibrohim ibn Ahmad Samarqandiy — Toʻliq ismi: Abu Ishoq Ibrohim ibn Ahmad ibn Abdulloh ibn Hasan ibn Solih Xatib Samarqandiy Vazoriy
(vafoti 1110-yil)) — Muhaddis, roviy va xatib.

Hayoti 
Ibrohim ibn Ahmad Samarqandiy „Vazor“ qishlog‘ining xatibi boʻlib, 480-487/1087-1094-yillar orasida tugʻilgan. Hofiz Abu Hafs Umar ibn Mansur ibn Habib va boshqa ulamolardan hadis rivoyat qilgan. Undan esa boshqalar rivoyat qilganlar. Umar Nasafiy alloma haqida bunday deydi: "U mening qo‘shnim edi. Mening imlo majlislarimga kelib turar edi. 503/1110-yil Samarqandda „Baroat“ kechasi vafot etdi. Sankdiza qabristoniga dafn etildi". O‘g‘li Abu Ishoq Ibrohim ibn Abdulloh Xatib Vazoriy ham solih shayx va xulqi chiroyli kishi bo‘lgan.

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Murat Solihov

Murat Solihov (; 1905-yil — 1938-yil 5-noyabr) Qirgʻiziston SSR Xalq Komissarlari Soveti raisi.

Biografiyasi 
Murat Solihov 1905-yilda Oʻsh tumani Ravot qishlogʻida (hozirgi Andijon viloyati Marhamat tumani) kambagʻal dehqon oilasida tavallud topgan. 1916-1918-yillarda Sulukta viloyatida choʻponlik qilgan. 1919-yilda butunittifoq leninchi kommunistik yoshlar soyuziga qoʻshiladi. 1919-1922-yillarda Qo‘qon pedagogika texnikumida tahsil olgan, lekin u yerdagi oʻqishini tamomlamagan. Keyinchalik Qirgʻiziston pedagogika texnikumini tugatgan, yana boshqa maʼlumotlarga koʻra, 1921-1925-yillarda Toshkentdagi pedagogika institutida taʼlim olgan.

1925-1927-yillarda Oʻsh tumani xalq taʼlimi boʻlimi mudiri lavozimida faoliyat olib borgan. 1927-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzosi, Oʻsh KKP kanton qoʻmitasi targʻibot va tashviqot boʻlimi mudiri, okrug ijroiya qoʻmitasi prezidiumi va raykom byurosi aʼzosi boʻlgan. Keyinchalik,1931-yilda Oʻzgʻon tuman ijroiya qoʻmitasi raisi, keyinroq oʻsha yili Oʻsh tumani ijroiya qoʻmitasi raisi lavozimlarida ham ishlagan. 1931-1933, 1934-yillarda Toshkent marksizm-leninizm institutida 2 kursni tamomlagan.

Bir muddat O‘sh tumani Kengashi ijroiya qo‘mitasining raisi, Bolsheviklar Kommunistik partiyasi (Qirg‘iziston ASSR) okrug qo‘mitasining 1-kotibi va Qirg‘iziston ASSR Maorif xalq komissari o‘rinbosari lavozimlarida faoliyat yuritgan, ammo ushbu lavozimlarda xizmat koʻrsatish darajasi aniq belgilanmagan.

 ? — 1931-yil — ot fermasi siyosiy boʻlimi boshligʻi;
 1934-1937-yil aprel — Bolsheviklar Butunittifoq Kommunistik partiyasi Oʻsh okrug qoʻmitasi 1-kotibi (Qirgʻiziston ASSR);
 1937-yil 4-aprel — ? - KKP (b) Qirgʻiziston viloyat qoʻmitasi qishloq xoʻjaligi boʻlimi boshligʻi — Qirgʻiziston KP (b) MK;
 1937-yil iyun — Qirgʻiziston KP(b) MK aʼzosi, Qirgʻiziston KP(b) MK Byurosi aʼzosi;
 ? — 1937-yil sentyabr — Qirgʻiziston KP (b) MK 3-kotibi;
 1937-yil 27-sentyabr — 1938-yil 15-fevral — Qirgʻiziston SSR Xalq Komissarlari Soveti raisi;
 15-fevral — 1938-yil 8-may — Qirgʻiziston SSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi raisi vazifasini bajaruvchi.

Murat Solihov 1938-yilda hibsga olingan. 1938-yil 12-sentyabrdagi qatl roʻyxatida „birinchi toifadagi“ qatl qilinadigan mahbuslar roʻyxatida boʻlgan. Murat Solihov Qirgʻiziston SSRning Tosh-Tepa (Chuy viloyati) qishlogʻi yaqinida otib tashlangan.

Oilasi 

 Xotini — Azhar (?—1945) — oliy maʼlumotli, eri hibsga olingandan soʻng familiyasini oʻzgartirib, Oʻzbekistonga ketgan;
 Oʻgʻli — Quvat;
 Qizi — Atirgul.

Manbalar

Havolalar 
 Kommunistik partiya va Sovet hokimiyati tarixi boʻyicha qoʻllanma
 Solihov Murat — | Markaziy Osiyo 
1905-yilda tugʻilganlar
Oʻsh uyezdida tugʻilganlar
Andijon viloyatida tugʻilganlar
1938-yilda vafot etganlar
5-noyabrda vafot etganlar
Marhamat tumanida tugʻilganlar
Andijon viloyati kishilari
Kishilar
Futbol boʻyicha 2023-yilgi ayollar Oʻzbekiston kubogi

2023-yilgi ayollar Oʻzbekiston Kubogi har yili oʻtkaziladigan Oʻzbekiston kubogi musobaqasining 22-mavsumi boʻlib, futbol boʻyicha Oʻzbekiston kubogi final bosqichi hisoblanadi. „Sevinch“ klubi amaldagi chempion hisoblanadi.

Jamoalar 
Oʻzbekiston Kubogi 2023-yilda boʻlib oʻtadigan finalga chiqish uchun 16 ta jamoa ishtirok etadigan musobaqadir. Musobaqa Oʻzbekiston futbol Ligasi tizimidagi 16 ta jamoadan iborat. Oʻzbekiston ayollar Superligasidan 10 ta va Oʻzbekiston ayollar Pro ligasi 6 ta jamoa qatnashmoqda.

Qur’a va format 
Dastlabki 1/8 final bosqichida 16 ta jamoa ishtirokida Oʻzbekiston Kubogi chorak final bosqichiga chiqish uchun oʻtkaziladi. Qur’a tashlash marosimi 2023-yil 6-iyun kuni UZBEKISTAN FA youtube kanalida PFL hodimi Zohir Akramxonov tomonidan oʻtkazildi. Dastlabki 1/8 final bosqichida „Sevinch“ klubi amaldagi gʻolib boʻlganligi sababli chrak final bosqichidan boshlash imkoniyatiga ega boʻldi. Andijanka-W jamoasi esa Xorazm-W va Surxon-W oʻyini gʻolibiga qarshi 1/8 final bosqichini boshlaydi. Chorak final bosqichiga 2023-yil 9-avgustda qur’a tashlandi. Yaarim final bosqichiga 2023-yil 4-sentyabrda qur’a tashlandi

Nimchorak final

Chorak final

Yarim final

Final

Toʻpurarlar

Yana qarang 

 Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston ayollar oliy ligasi
 Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston ayollar birinchi ligasi
 Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston ayollar superkubogi

Manbalar

Havolalar 
 UFA – Rasmiy sayti OʻFA sayti
 Ayollar futboli „Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi“ ayollar ligasi rasmiy telegram kanali

2023-yilda Oʻzbekiston futboli
Futbol boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Oʻzbekiston Kubogi
London muzeyi (1912-1976)

London muzeyi London, Angliya tarixini aks ettiruvchi muzey va hozirgi London muzeyining ikki tarixiy muzeyidan biri edi.

Tarix 
U 1912-yil 21-martda qirol Jorj V tomonidan qirolicha Meri, malika Meri va shahzoda Jorj bilan Kensington saroyidagi ikkinchi qavatdagi davlat kvartiralarida vaqtinchalik yashash joyida ochilgan edi. U 8 aprel kuni jamoatchilikka ochildi va kun davomida 13 000 dan ortiq tashrif buyuruvchilarni qabul qildi.

Ochilganidan ikki yil o'tgach, kolleksiyalar Sent-Jeymsda joylashgan Lankaster uyiga ko'chirildi va muzey Ikkinchi Jahon urushigacha o'sha yerda qoldi. Muzeyning birinchi qo'riqchisi ser Gay Frensis Lang, 1926 yildan 1944 yilgacha esa arxeolog Mortimer Uiler qo'riqchi bo'lgan. Ikkinchi jahon urushi paytida kolleksiyaning katta qismi yaqin atrofdagi Dover-Strit metro stansiyasida, keyinroq Pikkadilli Sirk metro stantsiyasida saqlash uchun evakuatsiya qilingan. Lankaster xausidagi ba'zi galereyalar 1942 yilda jamoatchilikka qayta ochildi, ammo 1943 yil noyabr oyida bino Ishlar vazirligi tomonidan konferentsiya markazi va yangi Yevropa maslahat komissiyasining bazasi sifatida rekvizitsiya qilindi, muzeyda faqat yerto'la saqlanib qoldi. 

Ikkinchi jahon urushidan keyin Lankaster uyini muzey foydalanishi uchun qaytarib olishga urinishlar  afsuski muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Oxir-oqibat, 1948 yilda Jorj VI muzeyni Kensington saroyining bir qismida, bu safar pastki ikki qavatda joylashtirishga rozi bo'ldi va 1951-yil iyul oyida u yerda qayta ochildi. 1975-yilda Donald Xarden rahbarligida London muzeyi London shahrining Guildhall muzeyi bilan birlashtirilib, London muzeyi tashkil etildi, u 1976-yilda London shahridagi yangi binoda ommaga keng ochildi.

Ma'lumotnomalar

Havolalar 

 London muzeyi veb-sayti
Maksim Mayorov

Maksim Olegovich Mayorov (; 1989-yil 26-martda tugʻilgan) – asli oʻzbekistonlik boʻlgan, ammo Rossiya bayrogʻi ostida oʻyinga tushgan sobiq xokkeychi. U 2008 va 2012-yillar oraligʻida Kolumbus Blue Jackets bilan Milliy xokkey ligasida 22 ta oʻyin oʻtkazgan. 2005-yildan 2021-yilgacha davom etgan faoliyatining asosiy qismi, asosan, Kontinental Xokkey Ligasida oʻtgan.

Faoliyati

Klublardagi oʻyinlari 
Maksim Mayorov 2006-2007-yillarda Leninogorskning „Neftyanik“ jamoasida oʻynaydi va bu davrda NHL skautlarining eʼtiborini tortadi. U NHL Central Scouting reytingida yevropalik xokkeychilar orasida toʻrtinchi oʻrinni egallaydi. U Columbus Blue Jackets tomonidan 2007-yilda NHL kirish oʻyinlarining toʻrtinchi bosqichida 94-oʻrinni egallaydi.

U 2007-2008-yilgi mavsumni "Ak Bars Kazan"ning uchinchi darajali jamoasida boshlaydi, ammo keyinchalik Rossiya Superligasining (RSL) asosiy tarkib jamoasiga koʻtariladi.

2008-yilning yozida Mayorov Milliy xokkey ligasida ham, Amerika xokkey ligasida ham Columbus Blue Jackets bilan uch yillik umumiy 1,8 million dollarlik shartnoma imzolaydi. 2009-yil 3-yanvarida u NHL dagi debyutini „St. Louis Blues“ga qarshi oʻtkazadi.

2012-yil 3-may kuni Maksim Mayorov „Ak Bars Kazan“ga koʻchib oʻtganini maʼlum qiladi.

2012-yil 24-sentyabrida Ak Bars Kazan Mayorovni „Atlant Mytishchi“ga sotadi.

2014-yilning 23-dekabrida Atlant Mayorovni Moskvaning „Dinamo“ klubiga sotadi.

2015-yilning 9-noyabrida Mayorov „Salavat Yulaev Ufa“ga oʻtib, u bilan mavsum oxirigacha shartnoma imzolaydi. 2016-yil 7-iyunda Maksim Mayorov „Salavat Yulaev“ bilan shartnomani ikki yilga uzaytirishga rozi boʻladi.

2020-yil 29-oktyabrda u Moskvaning „Spartak“ jamoasi bilan sinov shartnomasini imzolaydi. Ushbu jamoa safida 6 ta oʻyinda maydonga tushib, bitta golli uzatmani amalga oshiradi va 2020-yilning 21-noyabrida toʻliq shartnomani imzolaydi. 2020-yilning 16-dekabrida „Spartak“ va Mayorov shartnomani bekor qilish boʻyicha kelishuvga erishadilar.

2020-yilning 27-dekabrida Mayorov „Traktor Chelyabinsk“ bilan mavsum oxirigacha shartnoma imzolaydi.

Faoliyat statistikasi

Domiy mavsum va pley-off oʻyinlari

Manbalar

Havolalar 
 
Yashayotgan insonlar
1989-yilda tugʻilganlar
Rossiya xokkeychilari
Andijonda tugʻilganlar
Ak Bars Kazan oʻyinchilari
Alifbo boʻyicha xokkeychilar
Bozor Soʻpijonov

Bozor Soʻpijonov (1906-yil tavallud topgan — 1938-yil 14-oktyabrda vafot etgan) — Qo‘qon shahar partiya komiteti aʼzosi. Osiyo temir yo‘li Qo‘qon stansiyasi 3-eksplutasion bo‘limi tuman kasaba soyuzi raisi. Qo‘qon shahar partiyasi komitetida xodimlar bo‘limi mudiri. O‘zbek oziq-ovqat savdosida Qo‘qon shahar bo‘limi boshqaruvchisi.

Hayoti va taʼlimi 
Bozor Soʻpijonov 1906-yil Namangan viloyatining Yangiqoʻrgʻon tumanida oddiy ishchi oilasida tavallud topgan. Manbalarda uning oilaliligi, Qo‘qon shahri 5-may kvartali, 78-uyda istiqomat qilgani haqida maʼlumotlar mavjud.
B. So‘pijonov 1938-yilning 14-oktyabr oyida Toshkentda o‘tkazilgan SSSR Harbiy Oliy sudi kollegiyasi sayyor sessiyasining yig‘ilishida otuvga hukm qilingan va oʻsha kunning oʻzidayoq hukm ijro etilgan.

Maʼlumoti — quyi, 1930-yildan to 1931-yilgacha Samarqand shahridagi O‘zbekiston Kommunistik universitetida o‘qigan. 1920-yilga qadar otasi qaramog‘ida boʻlgan va shu yildan oʻz faoliyatini boshlagan.

Faoliyati 
1926-yil 25-noyabrda Qo‘qon shahar partiya komitetida partiyaga qabul qilingan. 1920-yildan 1922-yilga qadar xususiy Qo‘qon stansiyasidagi Mebulnikov ismli shaxs qoʻl ostida cho‘ponlik qilgan, 1922—1924-yillarda ishsiz boʻlgan va 1924-yildan Qo‘qon shahr temir yo‘li stansiyasi 3-ekspluatasiya bo‘limida konduktor boʻlib ish faoliyatini davom ettirgan. 1928—1930-yillar oraligʻida Samarqand Qizil armiyasining o‘zbek brigadasida ishchi-dehqon sifatida xizmat qilgan, 1931—1932 yillarda O‘rta Osiyo temir yo‘li Qo‘qon stansiyasi 3-eksplutasion bo‘limi tuman kasaba soyuzi raisi lavozimida ish yuritgan. 1932—1933-yillari Qo‘qon shahar partiya komitetida xodimlar bo‘limi mudiri, 1933—1934-yillarda esa Oyim tumani partiya komiteti sekretari boʻlib xizmat qilgan. 1934-yil — 1935-yil Qo‘qon shahar temir yo‘li fabrika-zavod bilim yurtida targ‘ibotchi sifatida, keyinchalik 1935-yildan 1937-yilgacha Qo‘qon temir yo‘l stansiyasi deposida parovoz o‘quv komitetida rais, 1937-yildan O‘zbek oziq-ovqat savdosi Qo‘qon bo‘limi boshqaruvchisi bo‘lib faoliyat yuritgan.

Adabiyotlar

Manbalar 

Sovet davri qatagʻon qurbonlari
Oʻzbekiston SSR
Turkiston ASSR
Korotatsiya doirasi

Korotatsiya doirasi — bu spiral galaktikaning galaktik markazi atrofidagi aylana hisoblanadi. U yerda yulduzlar spiral qoʻllar bilan bir xil tezlikda harakat qiladi. Ushbu doiraning radiusi korotatsiya radiusi deb ataladi. Doira ichida yulduzlar tezroq harakat qiladi va tashqarida ular spiral qoʻllarga qaraganda sekinroq harakat qiladi.

Quyosh Somon yoʻlining korotatsion doirasi yaqinida joylashgan.

Qorongʻu materiyaning taʼsiri 
Korotatsiya doirasi galaktikadagi qorongʻu materiyani tekshirish uchun ishlatilishi mumkin. Somon yoʻli kabi toʻsiqli spiral galaktikalarda bardagi yulduzlar spiral qoʻllardagi yulduzlarga qaraganda tezroq aylanadi, chunki ular galaktika markaziga yaqinroqdir. Hisob-kitoblar shuni koʻrsatdiki, etarlicha massiv qorongʻu materiya halolari aylanishni sekinlashtiradi, bu esa korotatsiya radiusini bar uzunligidan 1,4 baravar kattaroq boʻlishiga olib keladi.

Koʻpgina oʻlchovlar shuni koʻrsatdiki, korotatsiya radiusi har doim bar uzunligidan 1,4 baravar kam boʻladi, bu qorongʻu materiya galaktikaning aylanishiga sezilarli taʼsir koʻrsatmaydi degan xulosaga olib keladi.

Biroq, 2017-yilgi tadqiqot shuni koʻrsatdiki, galaktikalarning qoʻllari ilgari oʻylanganidan koʻra sekinroq aylanadi, bu qorongʻu materiya baʼzan korotatsiya radiusi chiziq uzunligidan 1,4 baravar kam boʻlsa ham, galaktikaning aylanishiga taʼsir qilishini anglatadi.

Manbalar 

Fizika
Astronomiya
Galaktika
Vyacheslav Skoromnov

Vyacheslav Skoromnov (; 1974-yil 2-martda Andijonda tugʻilgan) asli oʻzbekistonlik, Qatar terma jamoasida oʻq otish sporti bilan shugʻullangan sportchi. U 2004-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlarida oʻz vatani Oʻzbekiston terma jamoasi nomidan miltiqdan oʻq otish boʻyicha bellashish uchun saralangan va Osiyo oʻyinlarigacha boʻlgan yirik xalqaro musobaqalarda jami ikkita — bitta oltin, bitta kumush medallarni qoʻlga kiritgan hamda Osiyo oʻyinlarida kuchli oʻntalikdan oʻrin olgan (1998-2014). 2010-yildan beri Qatarning Doha shahrida istiqomat qilayotgan Skoromnov hozirgi kunga kelib o‘q otish bo‘yicha xalqaro musobaqalarda ishtirok etish uchun ikki fuqarolikka ega.

Faoliyati 

Vyacheslav Skoromnov 2004-yilda Afinada boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida miltiqdan oʻq otish boʻyicha ishtirok etish uchun oʻz vatani terma jamoasi nomidan yoʻllanmani qoʻlga kiritadi. Saralash bosqichida minimal 597 ballni qayd etgan holda, Xitoyning amaldagi Olimpiya chempioni Jia Zhanboni bir ochkolik farq bilan quvib, oltin medalni qo‘lga kiritadi va Malayziyaning Kuala-Lumpur shahrida bo‘lib o‘tayotgan Osiyo chempionatida O‘zbekiston terma jamoasi hisobiga Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etish huquqini beruvchi yana bir kvotani qoʻshib qoʻyadi. Skoromnov musobaqadagi ishtirokini 10 metrlik masofadan turib pnevmatik miltiqda oʻq otish bilan boshladi, u yerda jami 600 ta nishondan 592 tasini aniq moʻljalga uradi va uchta sportchi bilan birgalikda oʻn sakkizinchi oʻrinni egallaydi. Toʻrt kundan soʻng Skoromnov oʻzining 50 metrlik masofadan turib miltiqdan oʻq otish musobaqasining saralash bosqichida 591 ball olishni maqsad qilib qoʻyadi, bu esa 46 ta oʻq otish maydonida peshqadamlar roʻyxatida yigirma toʻrtinchi oʻringa koʻtarilib oladi. Oʻzining uchinchi va soʻnggi musobaqasida 50 metrli masofadan turib Skoromnov 3 pozitsiyada, yaʼni egilib oʻq otishda 394, tik turib oʻq otishda 380 va tiz choʻkib oʻq otishda 387 ballni qoʻlga kiritadi va jami 1161 ball toʻplab, avstraliyalik ikki karra olimpiachi Timothy Lowndes va Olimpia kumush medali sovrindori germaniyalik Christian Lusch bilan birgalikda ushbu Olimpiada oʻn ikkinchi oʻrinni egallaydi. Ular oʻz ochkolari bilan Olimpiada finalida ishtirok etish uchun atigi 3 ochkoga ortda qolishgan edi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1974-yilda tugʻilganlar
Mamed Usmonov

Mamed Usmonov (1922-yil 16-noyabr, Andijon, Turkiston ASSR — 2013-yil 16-sentyabr, Gidrotorf posyolkasi, Balaxnin tumani, Nijniy Novgorod viloyati) Oʻrta Osiyo temir yoʻli Samarqand temir yoʻl stansiyasining 6-vagon deposi avtokontrol punkti chilangari, 1991-yil Oʻzbekiston SSR Qahramoni, Sotsialistik Mehnat Qahramoni mukofotlari bilan taqdrilangan.

Biografiyasi 
Mamed Usmonov 1922-yilda Andijonda viloyatida tavallud topgan.

Boshlangʻich maktabni tamomlaganidan soʻng, hunarmandchilik bilim yurtida tahsil oladi.

1938-yildan Samarqand temir yoʻl stansiyasining 6-vagon deposida chilangar sifatida mehnat faoliyatini boshlaydi. 1942-yilda Qizil armiyaga safarbarlik ishlari boʻyicha chaqirtirilgan. Ikkinchi jahon urushida ishtirok etgan. Pskov va Leningrad atrofida jang olib borgan. Latviyadagi janglardan birida jiddiy jarohat oladi va kasalxonada davolanib chiqqanidan soʻng yurtiga demobilizatsiya qilinadi. Usmonov urushdan keyin vataniga nogiron boʻlib qaytadi.

Usmonov yurtiga qaytgach, Samarqand temir yoʻl stansiyasining 6-vagon deposida avtokontrol punktida chilangar yani temir yoʻlchi boʻlib faoliyat olib boradi.

1966—1970-yillarda sotsialistik majburiyatlarini va ishlab chiqarish topshiriqlarini muddatidan oldin bajarganligi bois SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1971-yil 4-maydagi farmoni bilan Lenin ordeni bilan, besh yillik transport rejasi topshiriqlarini bajarishda va temir yoʻl transportining texnik vositalaridan foydalanish samaradorligini oshirishda erishgan ulkan yutuqlari uchun „Oʻroq va bolgʻa“ oltin medali (№ 15389) hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvonlari bilan taqdirlangan.

Mamed Usmonov 1977-yilda nafaqaga chiqadi. Mehnat faoliyatini yakunlaganidan keyingi hayoti Samarqandda kechadi. Keyinchalik, 2007-yilda oilasi bilan birga Balaxni tumanidagi Gidrotorf posyolkasiga koʻchib oʻtib, 2013-yilda oʻsha yerda vafot etdi. Qabri oʻzi yashagan hududga dafn etilgan.

Mukofotlari 
 Sotsialistik Mehnat Qahramoni
 Lenin Ordeni
 1-darajali Vatan urushi ordeni (11.03.1985)
 "Jasorat uchun" medali (06.05.1965)
 "Mehnatdagi oʻrnak uchun" medali (06.08.1966)
 Faxriy temir Yoʻlchi (29.04.1975)

Adabiyotlar 

 Shermuxamedov Said. Nekotorie voprosi marksistsko-leninskoy etiki. Sbornik statey. — Tashkent: izd. Uzbekistan, 1978. — T. IX. — S. 107. — 271 s.

Manbalar

Havolalar 

 Usmanov Mamed  (rus.). Sayt „Geroi strani“.
 Usmanov Mamed, Pamyat naroda
 Moroxin Nikolay, On bil nashim kollegoy, Voljskaya magistral

1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
2013-yilda vafot etganlar
16-sentyabrda vafot etganlar
Andijonda tugʻilganlar
1922-yilda tugʻilganlar
16-noyabrda tugʻilganlar
Tatyana Kotova (Sportchi)

Tatyana Vladimirovna Kotova (; 1976-yil, 11-dekabr, Qo'qon, O'zSSSR) — uzunlikka sakrash turidada Rossiyasharafini himoya qilgan yengil atletikachi yengil atletikachi. Uning 2002 yilda Annesidagi 7,42 metrlik natijasi 21-asrda uzunlikka boʻyicha ayol sportchilar orasida eng yaxshi natija (2023 yil holatiga ko'ra).

Kotova 2000 va 2004-yilgi Olimpiya o'yinlarida bronza medallarini qo'lga kiritdi. U 2001-yildan 2005-yilgacha yengil atletika bo‘yicha jahon chempionatida ketma-ket uchta kumush medalni qo‘lga kiritdi, 2007-yilda ham bronza medalini qo‘lga kiritdi. U yopiq inshootlarda yanada katta muvaffaqiyatlarga erishdi. 1999, 2003 va 2006-yillarda yopiq inshootlardagi jahon chempionatida uchta marta g‘olib chiqdi. 2001 va 2004-yillarda ikkinchi o'rinni egalladi. Keyinchalik u 2005 yilgi jahon chempionati kumush medali va 2006-yilgi yopiq inshootlardagi jahon chempionligi unvonidan mahrum qilindi. Uning boshqa unvonlari 2002-yilgi Yevropa chempionati va 2002-yilgi IAAF Jahon kubogidagi g'alabalarni o'z ichiga oladi. U 2001-yilgi Yaxshi niyat o'yinlarida uchinchi o'rinni egalladi va 2000-yilgi IAAF Oltin ligasining jekpot g'olibi bo'ldi.

Hayoti va faoliyati
Kotova O'zSSSRning Qoʻqon shahrida tugʻilgan va Tojikiston SSSRning  Istiqlol dahasida voyaga yetgan. U 1995 yilda yengil atletika bilan shug'ullana boshlagan, avvallari voleybol va basketbol bilan shug'ullangan. G'arbiy Sibirning Barnaul shahrida mashg'ulot o'tkazgan Kotova Finlandiyaning Turku shahrida bo'lib o'tgan 23 yoshgacha bo'lgan o'smirlar o'rtasidagi Yevropa chempionatida oltin medalni qo'lga kiritdi va 1999-yilda Maebashi shahridagi yopiq inshootlarda jahon chempionatida oltin medalni qo'lga kiritdi. U 2000 yil avgust oyida avtohalokatda yaralangan va ikki oydan kamroq vaqt o'tgach, 2000 yilda Sidneyda bo'lib o'tgan Olimpiya o'yinlarida to'rtinchi o'rinni egalladi.

Doping
Kotova doping tufayli medallarni qo'lga kiritishga ham, yo'qotishga ham ulgurdi. 2000 yilgi Olimpiadada u dastlab to'rtinchi o'rinni egallagan edi. To'qqiz yil o'tib, bronza medali sovrindori Marion Jons Olimpiada o'yinlari paytida samaradorlikni oshiruvchi dorilarni qo'llaganini tan olganidan keyin bronza medaliga ega boʻldi. Biroq 2013-yilda 2005-yilgi jahon chempionatidan olingan namunalar qayta sinovdan o‘tkazildi va Kotova doping qabul qilgani aniqlandi. U Jahon chempionatidagi kumush medalidan, shuningdek, 2005 yilgi IAAF Jahon chempionati  oltin medalidan mahrum qilindi. Natijada Anju Bobbi Jorj birinchi o'ringa ko'tarildi.

Manbalar

Shaxsiyatlar
Qo'qonda tug'ilganlar
Rossiya sportchilari
Furt qonuni

FURE QONUNI 

1807 yilda fransuz olimi Furye issiqlik o'tkazuvchanligi jarayonida jismning (moddaning) har qanday nuqtasida issiqlik oqimi va harorat gradienti o'rtasida aniq bog'liqlik mavjudligini eksperimental ravishda isbotladi:                                             

bu yerda Q - issiqlik oqimi, birligi - Vt ; 

grad(T) - harorat maydonining gradienti (vaqtning tanlangan nuqtasida tizimning turli joylaridagi raqamli harorat qiymatlari to'plami), o'lchov birliklari K / m; 

S - issiqlik almashinuvining sirt maydoni, birligi - m; 

Harorat gradientini dekart koordinatalari o'qlari bo'ylab komponentlarning vektor yig'indisi sifatida tavsiflash mumkin:

bu yerda i, j, k - bir-biriga ortogonal va koordinata o'qlari bo'ylab yo'naltirilgan birlik vektorlar.

Bu shuni anglatadiki, bu qonun issiqlik o'tkazuvchanligi orqali issiqlik uzatish paytida issiqlik oqimining kattaligini belgilaydi. Issiqlik oqimining sirt zichligi uchun Furye qonuni quyidagi shaklni oladi:

Minus belgisi issiqlik oqimi va harorat gradienti vektorlari ko'p yo'nalishli ekanligini anglatadi. Shuni tushunish kerakki, issiqlik haroratni pasaytirish yo'nalishi bo'yicha uzatiladi. 

Va shunga qaramay, Furye qonuni issiqlik o'tkazish jarayonining inertsiyasini hisobga olmasligini ta'kidlash ortiqcha bo'lmaydi, boshqacha qilib aytganda, taqdim etilgan modelda haroratning o'zgarishi istalgan nuqtada bir zumda butun jismga tarqaladi. Furye qonuni, masalan, ultratovush, zarba to'lqinlarining tarqalishi kabi yuqori chastotali jarayonlarni tavsiflash uchun noto'g'ri qo'llaniladi.

Bizga ma'lumki, issiqlik o'tkazuvchanligi uchun Furye qonuni va konvektiv issiqlik uzatish uchun Nyutonning sovutish qonuni qo'llaniladi. Aytaylik, sizda nima uchun issiqlik uzatish tezligini tahlil qilish uchun ikki xil qonun talab qilinadi degan savol bor. Buning sababi shundaki, issiqlik uzatish rejimlari individual fizikadan farq qiladi. 

O'tkazuvchanlik orqali issiqlik uzatish mikroskopik diffuziya va harorat farqi tufayli ob'ekt ichidagi molekulalar yoki kvazi-zarralarning to'qnashuvi tufayli sodir bo'ladi. Agar biz mikroskopik ko'rinishda ko'rsak, har qanday tarqalgan va to'qnashuvchi material molekulalarni, elektronlarni, atomlarni o'z ichiga oladi. Ular kinetik va potentsial energiyani mikroskopik tarzda bir-biriga o'tkazadilar. Bu energiya ob'ektning ichki energiyasi deb nomlanadi. Qonunda aytilishicha, issiqlik o'tkazuvchanligi Furye qonunidir. 

Har qanday ob'ektdagi konveksiya issiqlik almashinuvini suyuqliklar harakati yoki suyuqlik oqimi tufayli bir molekuladan ikkinchisiga issiqlik o'tkazish sifatida aniqlash mumkin. Nyutonning sovutish qonuni konveksiya issiqlik uzatilishini boshqaradi.