MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Assistent

Assistent (lotincha assistens – yordam beruvchi):

 Assistent – Mutaxassis yordamchisi (masalan, rejissor assistenti, professor assistenti);
 Assistent – Oliy oʻquv yurtlarida ilmiy unvon va oʻqituvchilik lavozimi.

Adabiyotlar va manbalar roʻyxati 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Halloween

Halloween () — 31-oktabrda sodir boʻladigan bayram. Halloweenda odamlar turli xil ust-bosh kiyishadi, bolalar eshikma-eshik yurib shirinliklar soʻrashadi () va qovoq kadilar ichini oʻyib Fonarli Jek () yasashadi. Bollar koʻpincha arvoh va yalmogʻiz kiyimini kiyib olib uyma-uy yurib „Bizga bir nima ber yoki sehrlab qoʻyamiz!“ () — deyishadi. Bolalarga odatda shirinlik beriladi.

Halloweenning kelib chiqishi bir qancha qadimiy kuz bayramlariga taqaladi. Qadimda dindor boʻlmaganlar boshlagan udumlar bilan belgilangan. Bu odamlar bir emas bir necha xudoga ishonishgan. Oktabrning oxirgi kechasi oʻlganlar ruhi yer yuzini aylanib yuradi deb ishonilgan. Bayram yana All Hallows’ Eve deb nomlanadi. Xristian cherkovida All Hallows’ Eve bayrami All Saints’ Daydan avvalgi kechadir. 1-noyabrda boʻladigan All Saints’ Day kunida barcha muqaddas xristianlar eslanadi. Vaqt oʻtishi bilan Halloween diniy boʻlmagan bayramga aylandi.

Havolalar 

 Halloween, Open Directory Project 
 Halloween tarixi, History Channel 

Bayramlar
Noyabr
Halloween
Atabaska (koʻl)

Atabaska — Kanadaning gʻarbidagi koʻl, Makenzi daryosi sistemasida. Chuq. 60 m gacha, maydoni 7,9 ming km2. Sharqsan gʻarbga tomon oy shaklida choʻzilgan. Shim. qirgʻoqlari baland, qoyali, jan.— pasttekislik. Oktabr oyining oxirida muzlab, iyunda eriy boshlaydi. Koʻlga Atabaska daryosi quyiladi. Undan Qullar daryosi oqib chiqadi. Baliq ovlanadi, kemalar qatnaydi. Atabaska hududida uran rudasi konlari topilgan.

Manbalar

Havolalar 
 Озеро Атабаска  на сайте ''World Lake DataBase
 Озеро Атабаска и песчаные дюны 

Koʻllar
Alberta koʻllari
Atbara

Atbara (arab.– Bahr-al-Asvod) – Sudan va Efiopiyadagi daryo, Nilning oʻng irmogʻi. Uzunligi 1120 km. Efiopiya togʻligining shimoliy chekkasidan boshlanadi. Asosan Sudan platosidan oqadi. Suv sarfi oʻzgarib turadi (700 m³/sek dan 2200 m³/sek gacha), quyi qismida qurgʻoqchil davrlarda butunlay qurib qoladi. Yogʻingarchilik paytlarida (iyun-sentabr) daryoda suv koʻpayib, kemalar qatnaydi. Nilga quyilish joyida Atbara shahri bor. GES qurilgan.

Manbalar 

Sudandagi daryolar
Efiopiyadagi daryolar
Atlantida

Atlantida – Platon asarlarida saqlangan yunon rivoyatlariga koʻra, Atlantika okeanida, taxminan. Gibraltar boʻgʻozining gʻarbida mavjud boʻlgan ulkan orol. Yeri serhosil, aholisi zich joylashgan. Zilzila natijasida okean qaʼriga choʻkib ketgan. Atlantidaning mavjud boʻlganligi va halokatga uchrashi sabablari fanda hanuzgacha muammo boʻlib qolmoqda.Jyul Vernning"Suv ostida 80000kilometr asarida. Aylantidadagi eng baland togʼlar aynan Azoire, Kanar va Madeira orolllariga toʼgʼri kelishi yozib oʼtilgan. .

Manbalar 

Qadimgi grek mifologiyasi
Atlantika boʻyi past tekisligi

Atlantika boʻyi pasttekisligi — AQShdagi pasttekislik, Atlantika okeani sohillarining Nyu-Yorkdan Florida yarim orolgacha boʻlgan qismini egallagan. Gʻarbda Pidmont platosining tik tushgan chekkasi bilan chegaradosh. Kengligi 30 – 350 km. Dengiz choʻkindilari (ohaktosh, qumtosh, loy va b.)dan tashkil topgan, yuzasi tekis. Balandligi dengiz sathidan 100 m gacha. Iklimi subtropik, okean iqlimi. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi 0° dan 20 °C gacha, iyulniki 22 — 28 °C. Yillik yogʻin 1000 – 1400 mm. Tuproklari: qizil, sariq, chimli, botqokli. Tabiiy oʻsimliklari: qaragʻay, dub, tis, botqoq sarvi va b. Paxta, tamaki ekiladi, mevali bogʻlar bor. Foydali qazilmalardan fosforitlar koʻp. Aholisi zich. Yirik shaharlari: Nyu-York, Filadelfiya, Vashington, Baltimor, Norfolk.

Manbalar 

Pasttekisliklar
Atlantika ostonasi

Atlantika ostonasi – Atlantika okeani tubining Grenlandiya, Islandiya, Farer va Shetlend okeanlari oraligʻidagi koʻtarilib qolgan qismi. Chuqurligi okean sathidan 600 m. Atlantika ostonasi Atlantika okeani bilan Shimoliy Muz okeanining chuqur qismlaridagi suvni bir-biriga oʻtkazmaydi. Shimoliy Atlantika oqimining iliq va shoʻr suvlari Atlantika ostonasi orqali Norvegiya dengiziga, asosan Islandiya va Shetlend okeanlari oraligʻidagi boʻgʻozdan oʻtadi.

Manbalar 

Geografiya
Atlantika xartiyasi

Atlantika xartiyasi — AQSh va Buyuk Britaniya hukumatlarining boshliklari — F. Ruzvelt va U. Cherchill 1941-yil 14-avgustda imzolagan deklaratsiya. Atlantika xartiyasida fashistlar Germaniyasi va uning ittifoqchilariga qarshi urushning maqsadlari, urushdan keyingi davrda dunyoning tuzilishi, xususan hududlarni bosib olishdan voz kechish hamda xalqlarning oʻzini idora etish usulini oʻzi tanlash huquqi toʻgʻrisida umumiy tarzdagi fikrlar bildirilgan. 1941-yil 24-sentabrda London ittifoqchilararo konferensiyasida SSSR Atlantika xartiyasining asosiy qoidalariga qoʻshilganligini eʼlon qildi, bu esa gitlerchilarga qarshi ittifoq tuzish uchun zamin yaratdi.

Manbalar 

Shartnomalar
Atlantrop

Atlantrop (Atlas – Afrikadagi togʻli oʻlkadan va yunoncha anthroposodam) – pitekantroplar turiga mansub deb sanalayotgan qazilma odam. Atlantrop bosh suyagi chanoklari Jazoirda 1954 – 55 yillarda ashel madaniyatiga oid tosh qurollar bilan birga topilgan. Qadimgiligi taxminan. 360 ming yilga teng.

Manbalar 

Jazoir tarixi
Gominiylar
Antropogenez
Atlas pilla

Atlas pilla – Panok pilla turlaridan biri Atlas pillaning sirti tekis (silliq), qisman botiqroq. Uning dasta qisgan oʻrinlarida botiq yerlari bilinmay qoladi. Shu belgilariga koʻra navlarga boʻlinadi. Sirtidagi buzilgan joylari 5 mm gacha boʻlsa birinchi, 10 mm gacha boʻlsa ikkinchi, 15 mm gacha boʻlganlari esa uchinchi navga kiradi. 15 mm dan ortiq buzilgan joyi boʻlgan pillalar yaroqsiz hisoblanadi. Atlas pillalar bir tekis bugʻlanmaydi, ipagi oz chiqadi, sifati past boʻladi, tortishda ipagi tez-tez uzilib turadi. Pilla sifatining bu tariqa buzilishi qurtlarga yetarli dasta qoʻyilmaganidan hamda pillaning dasta oraligʻida qisilib oʻralishidan yuzaga keladi.

Manbalar 

Pilla
Atlas (togʻ)

Atlas togʻlari () — Afrikaning shim.-gʻarbidagi togʻlar, Marokash, Jazoir va Tunis hududida. Oʻrta dengizga parallel joylashgan birqancha tizmalar va togʻ massivlaridan iborat, ularni platosimon baland tekisliklar (800–1200 m) bir-birlaridan ajratib turadi. Bal. 4165 m gacha (Jabal-Tubkal choʻqqisi), uzunligi 2000 km chamasida. Uchlamchi davr oxirida vujudgakelgan. Zilzilalar boʻlib turadi. Asosan ohaktosh, mergel, har xil gillardan tashkil topgan. Foydali qazilmalardan temir, qoʻrgʻoshin, rux, kobalt, molibden rudalari, fosforit, tosh-tuz uchraydi. Subtropik mintaqada joylashgan, iqlimi sohilda oʻrta dengiz iqlimi, qolgan joylarda chala choʻlga xos iqlim. Atlas togʻlaridan Dra va Shelif daryolari boshlanadi. Shimoliy rayonlar landshafti inson tomondan keskin oʻzgartirib yuborilgan. Shim. yon bagʻirlarida doim yashil oʻrmonlar bor.

Manbalar 

Togʻlar
Tunisdagi togʻlar
Marokashdagi togʻlar
Jazoirdagi togʻlar
Atmosfera akustikasi

Atmosfera akustikasi – Akustikaiint atmosferada tovush toʻlqinlarining tarqalish qonuniyatlarini akustika usullari bilan oʻrganadigan boʻlimi. Tovush toʻlqinlarining soʻnishi faqat toʻlqin tarqalishiga bogʻliq boʻlmay, tovush energiyasining muxitda yutilishiga ham bogʻlikdir. Tovush energiyasining yutilishi tovushning toʻlqin uzunligiga bogʻliq: qiska toʻlqinlarda koʻp, uzun toʻlqinlarda kam yutiladi. Atmosferada tarqaladigan tovush toʻlqinlari temperaturasi yuqori boʻlgan muhitdan temperaturasi past boʻlgan muhitga tomon buriladi. Baʼzan, portlash yoki momaqaldiroqning kuchli tovush toʻlkinlari faqat markaziy eshitilish zonasidagina emas, balki maʼlum darajadagi doirasimon eshitilish zonalarida ham aniq eshitilishi mumkin. Bu hodisa tovush toʻlqinlarining atmosferadagi past temperaturali qatlamlardan qaytishini tasdiklaydi.

Manbalar 

Atmosfera
Atstek tili

Atstek tili (nauatl) – Atsteklar tillarining tano-atstek oilasiga mansub. 14 – 16-asrlarda piktografik yozuvga ega boʻlgan, 16 – asrdan lotin grafikasi asosidagi yozuvga oʻtgan.

Manbalar 

Yut-astek tillari
Meksika tillari
Atsteklar
Atsteklar

Atsteklar [oʻzlarini asteka, naua, maseualli („bugʻu ovlovchilar“ – eng qadimgi nomlari), tenochkilar, mexika deb ataydilar] – Meksikaning eng yirik indeys aholisi. Umumiy soni 1,2 mln. kishi (1992). Atsteklar asosan atstek (nauatl) tilida, qisman ispan tilida soʻzlashadilar. Dini katolik. 12 – asrda shimolidan kelgan Atsteklar Mexiko vodiysiga bostirib kirib, u yerda oʻrnashib olganlar. 1325-yil Tenochtitlan qishlogʻi (hozirgi Mexiko shahri) vujudga kelgan. 1427-yil Atsteklar Teskoko va Tlakopan shahar davlatlari bilan ittifoq tuzib butun vodiy aholisini, keyinchalik esa Markaziy Meksikani oʻzlariga boʻysundirganlar. 1519 – 21 yillarda Atsteklar ispanlar tomonidan zabt etilgan. Atsteklar Mexiko vodiysiga kelgan paytlarida ularda urugʻ-qabilachilik tuzumi hukmron edi. Atsteklarga 2 yoʻlboshchi va 20 urugʻ oqsoqolidan iborat kengash rahbarlik qilgan. 15 – asrga kelib Atsteklarning ilk davlati vujudga kelgan. Savdo rivojlangan, hunarmandchilik ajralib chiqa boshlagan. Ispanlar kelguniga qadar Atsteklar temirni bilmaganlar, lekin Oltin, Kumush, Mis va jezni quya bilganlar. Asosiy k., x. ekinlari Joʻxori, Paxta, Kakao, Tamaki boʻlgan. Itdan boshqa uy hayvonlari boʻlmagan. Atsteklarning piktografik xati, yuksak sanʼati, quyosh taqvimi boʻlgan. Hozirgi paytda Aning koʻpchiligi Meksikaning qishloq xoʻjaligi va sanoat ishchilarini tashkil qiladi, faqat ozgina Atsteklargina eskicha hayot tarzlarini saqlab qolganlar.

Adabiyotlar va manbalar roʻyxati 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Markaziy Amerika hindulari
Ahamoniylar

Ahamoniylar — Ahamoniylar davlatini boshqargan qadimgi fors podshohlari sulolasi (miloddan avvalgi 558 — 330). Axomaniylar sulolasi qadimgi fors urugʻidan boshlanib, bu urugʻ asoschisi Ahamoniy (qadimgi forschada Xaxomanish) aftidan, miloddan avvalgi 7- asrda boshida Elam chegaralariga — Parsua (yunoncha Persida) deb nom olgan viloyatga koʻchib kelgan fors qabilalarining yoʻlboshchisi boʻlgan. Ahamon oʻgʻli Teisp (Chishpish) va uning bevosita avlodlari: Kir I, Kambis I, Kir II Anshan (Shim. Elamdagi viloyat) shohlari hisoblangan. Qadimgi Sharqning koʻpgina mamlakatlarini bosib olgan Kir II Ahamoniylar saltanatini barpo etgan. Ahamoniylar ning katta tarmogʻi Kambis II vafoti (522) bilan tugagan. Kichik tarmoqqa Doro I asos solgan.

Ahamoniylar sulolasi: Kir II (550 — 530) (Fors va Anshanda 558 yildan hokimlik qilgan), Kambis II (530 — 522), Doro 1 (522 — 486), Kserks I (486 — 465), Artakserks I (465 — 424), Kserks II (424), Sugʻdiyon yoxud Sekudian (424 — 423), Doro II (423 — 404), Artakserks II (404 — 358), Artakserks III (358 — 338), Arses (338 — 336), Doro III (336 — 330).

Adabiyotlar va manbalar roʻyxati 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil 

Oʻzbekiston tarixi
Qadimgi Sharq sulolalari
Qadimgi dunyo

kk:Ахемен әулеті
ta:அகாமனிசியப் பேரரசு
Poslednyaya poema (Yalla qoʻshigʻi)

«Poslednyaya poema» () — Yalla ansamblining qoʻshigʻi.

Ijrochi 
 «Yalla» guruhi

Qoʻshimcha 

Yalla qoʻshigʻlari
Yalla: Ya ne mogu inache
Köstebekgiller

Köstebekgiller – turk animatsion teleseriali. TRT Çocuk telekanalida efirga uzatilgan.

Rollarda

Havolalar 
 Rasmiy sayti 

Turkiya teleseriallari
2010-yillar teleseriallari
Spirtsiz ichimliklar

Spirtsiz ichimlik — tarkibida alkogol yoʻq ichimlik. Spirtsiz ichimliklar koʻp hollarda gazlangan boʻladi va salqin holatda istemol qilinadi. Eng koʻp istemol qilinadigan spirtsiz ichimliklarlar:
 Sharbat
 Coca-Cola
 Gazli suv
 Sovuq choy
 Limonad
 Punsh (shakar, suv va meva shirasi qoʻshib qaynatilgan spirtsiz ichimlik).
Kvas ham spirtsiz ichimlik deb hisoblanadi, lekin tarkibida 1,2 %gacha spirt boʻlishi mumkin

Manbalar 

Spirtsiz ichimliklar
Atmosfera jarayonlari

Atmosfera jarayonlari – Atmosferaning bir tekis isimasligi va unda baroklinlikning (bir xil zichlik va solishtirma hajmga ega boʻlgan yuzalarning izobarik yuzalar bilan mo tushmasligi) rivojlanishi tufayli paydo boʻladigan jarayonlar. Atmosfera jarayonlari natijasida atmosferaning umumiy sirkuliyatsiyasi va bir qancha mahalliy (lokal) sirkulyatsiyalar vujudga keladi. Atmosfera gʻalayonlari – siklon va antitsiklon tufayli atmosfera umumiy sirkulyatsiyasi Yer sharining turli kengliklari va hududlari oʻrtasida havo almashinuvini keltirib chiqaradi. Radiatsion sharoitlar va siklonlar faoliyati taʼsirida atmosfera alohida havo massalariga boʻlinadi, ularning aralashib ketish xususiyatlari oʻzgaradi, issiq va sovuq havo masenlari orasida esa kambar oʻtish zonasi – atmosfera frontlari vujudga keladi. Atmosfera jarayonlarikatta geografik maydonlarda ob-havo tartibotini belgilaydi. Masalan, Oʻrta Osiyo hududiga sovuq havo oqimining bostirib kirishi hatto yilning issiq fayellarida ham sovuq va nam ob-havoni, janubiy siklonlarning koʻchishi issiq va nam, antitsiklonlarning oʻtishi quruq va ochiq ob-havoni vujudga keltiradi (qarang Atmosfera sirkulyatsiyasi).

Manbalar 

Atmosfera
Atmosfera jarayonlari
Meteorologiya
Atmosfera optikasi

Atmosfera optikasi – Geofizikaning Quyosh, Oy va boshqa yoritqichlardan Yer atmosferasini yorib oʻtib kelayotgan nur oqimlariga oid hodisalarni oʻrganadigan boʻlimi (qarang Atmosferadagi optik hodisalar). Atmosfera optikasi asosan, yorugʻlik nurlarining sinishi (qarang Yorugʻlik refraksiyasi) tufayli osmon gumbazida yoritqichlarning oʻrni siljiganday boʻlib koʻrinishi, yorugʻlik nurlarining yutilishi, sochilishi va ob-havo hodisalari bilan bogʻliq boʻlgan optik hodisalar (tong shafagʻi, kamalak, sarob hodisalari)ni oʻrganadi.

Manbalar 

Atmosfera
Atmosfera stratifikatsiyasi

Atmosfera stratifikatsiyasi – Atmosferada temperaturaning balandlik boʻyicha taqsimlanishi. Quruq yoki suv bugʻiga toʻyingan havoga nisbatan Atmosfera stratifikatsiyasi turgʻun, beqaror yoki neytral boʻlishi mumkin. Atmosfera stratifikatsiyasining bunday holatlarini kuzatish uchun temperaturaning quruq adiabatik (qarang Adiabata), nam adiabatik va vertikal gradiyentlaridan foydalaniladi. Adiabatik vertikal yoʻnalishda havoning harakatida balandlik birligiga toʻgʻri keladigan temperatura pasayishi temperaturaning vertikal gradiyenti (u) deb ataladi. Quruq yoki suv bugʻiga toʻyinmagan havo boʻlsa, quruq adiabatik gradent (ua), suv bugʻiga toʻyingan nam havoda esa nam adiabatik gradiyent (un) deb yuritiladi. Quyida zarracha usulida olingan Atmosfera stratifikatsiyasining uch xili keltirilgan: 
 Atmosfera stratifikatsiyasi nam va quruq havo uchun mutlaq beqaror; 
 Atmosfera stratifikatsiyasi turgʻun; 
 Atmosfera stratifikatsiyasi quruq havo uchun turgʻun, nam havo uchun beqaror.

Manbalar 

Atmosfera
Atmosfera toʻlqinlari

Atmosfera toʻlqinlari – Zichligi va harakat tezligi har xil boʻlgan ikki havo qatlami chegarasida hosil boʻluvchi va rivojlanuvchi toʻlqinlar. Harakatdagi havo massalarining tezliklari farqi qancha katta, zichliklari farqi qancha kichik boʻlsa, Atmosfera toʻlqinlari shuncha katta boʻladi. Xillari: 
 Gelmgols toʻlqinlari – zichligi va harakat tezligi oʻzaro farq qiladigan ikki havo qatlami chegarasida hosil boʻladigan qisqa toʻlqinlar; 
 Yerning aylanishida hosil boʻladigan ogʻish kuchi taʼsir qiluvchi siklonli (frontal) toʻlqinlar; 
 Bosim va harakat maydonlarining yirik masshtabli oʻzgarishlari natijasida kelib chiquvchi toʻlqinlar (Rossbi toʻlqinlari), shuningdek tropopauza, seysmik toʻlqinlar, atmosferaning koʻtarilish va pasayish toʻlqinlari.

Manbalar 

Atmosfera
Atrek

Atrek – Eron va Turkmanistondagi daryo. Uzunligi 669 km. Havzasining maydoni 27,3 ming km2. Sebaz va Sulax daryolarining qoʻshilishidan hosil boʻlib, Turkmaniston – Xuroson togʻlaridan boshlanadi va botqoqli delta orqali Kaspiy dengiziga quyiladi. Atrek qor va yomgʻirlardan suv oladi, bahorda toʻlib oqadi, yezda esa juda kamayib, quyi qismi butunlay qurib qoladi. Atrek kam suvli daryo, oʻrtacha yillik suv sarfi Qizilatrek shahri yaqinida 9,2 m³/sek, maksimal suv sarfi baʼzan 100 m³/sek ga yetadi. Yuqori qismida tor, chuqur vodiydan oqadi. Atrek suvi loyqa: har bir m3 suvda 18 kg oqindi bor. Daryoning koʻp suvi Eronda Mashhad-Kuchan vodiysini sugʻorishda sarf boʻlib, Turkmanistonga, xususan yezda suv kam keladi. Atrekning eng katta oʻng irmogʻi – Sumbar.

Manbalar 

Turkmanistondagi daryolar
Erondagi daryolar
Tabiatshunoslik
Eron va Turkmaniston chegarasi
Axaggar

Axaggar – Sahroi Kabir markaziy qismidagi (Jazoir jan.) keng togʻlik. Asosan kembriydan oldingi kristalli slanetslardan tarkib topgan, usti tekis va zinapoyasimon tizmalardan iborat. Uchlamchi davr oxiri va toʻrtlamchi davr boshida togʻlik koʻtarilib yorilgan, vulkanlar otilib chiqqan. Axaggarning eng baland nuqgasi Taxat tog`i – 3005 m. Iqlimi togʻ-choʻl iqlimi. Yogʻin yiliga 100 mm atrofida. Axaggarda bir qancha vodiylar bor, ularda yer osti suvlari yuza. Baʼzi joylarida alohida oʻsgan daraxt va daraxtzorlar (kiparis, mirta, palma, akasiya) uchraydi. Aholi chorvachilik (1500 m balandlikkacha), qisman dehqonchilik bilan shugʻullanadi (Bug`doy, Dukkaklilar, Pomidor). Platina, Olmos, Nikel va Mis konlari topilgan.

Galeriya

Manbalar 

Togʻlar
Tabiatshunoslik
Ayagoʻz (daryo)

Ayagʻuz — Qozogʻistonning Sharqiy Qozogʻiston viloyatidagi daryo. Uzunligi 492 km. Havzasining maydoni 15,7 ming km2. Kichik Ayagʻuz va Katta Ayagʻuz soylarining qoʻshilishidan hosil boʻladi. Chala choʻldan oqadi. Suvi koʻpaygan vaqtida Balxashgacha etib boradi. Asosan qordan suv oladi. Yoz vaqtida suvi shoʻr boʻladi. Suvi sugʻorishga sarflanadi.

Manbalar 

Qozogʻistondagi daryolar
Lola Karimova-Tillayeva

Lola Islomovna Karimova-Tillayeva (Lola Islomovna Karimova-Tillaeva; 1978-yilda Toshkentshahrida tavallud topgan) – Oʻzbekiston sobiq prezidenti Islom Karimovning qizi.

Biografiyasi 
Lola Karimova-Tillaeva 1978-yil Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida tavallud topdi. U Toshkentda Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetida „Xalqaro huquq“ yoʻnalishi boʻyicha bakalavr va magistrlik darajasini oldi, soʻngra Toshkent davlat universitetida psixologiya fanlari nomzodi darajasiga ega boʻldi.

Faoliyati 
Oʻzbekistonning YUNESKOdagi doimiy vakili Lola Karimova-Tillaeva mamlakatning koʻp asrlik merosini Yevropada tanitishga katta ahamiyat berib kelmoqda. Bundan asosiy maqsad esa tamaddunlar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni yaxshilashda va ularning qadriyatlarini hurmat qilishda koʻmaklashishdir.

Karimova-Tillaeva taʼlim va sportni qoʻllab-quvvatlash, shu bilan birga ikki yirik hayriya tashkilotlarning boshligʻi sifatida, yetim va nogiron bolalarga yordam berish faoliyati bilan Oʻzbekistonda tanilgan.

UNESCO elchisi 
Lola Karimova-Tillaeva 2008-yilning yanvar oyida YUNESKOdagi Oʻzbekistonning Doimiy vakili vazifasiga tayinlangan. Karimova-Tillaeva hamda uning safdoshlari madaniyatlaroro muzokaralarning ilgari surish hamda rivojlanishiga Oʻzbekistonning boy maʼnaviy va madaniy-tarixiy merosi borasida Yevropa jamoatchiligining xabardorligini oshirish yoʻli orqali oʻz hissalarini qoʻshmoqdalar.

„Sivilizatsiyalar toʻqnashuvi“ degan tushuncha keng tarqalgan bir paytda, Oʻzbekistonning YUNESKOdagi elchisi faoliyati jarayonida, Lola Karimova-Tillaeva Gʻarb hamda musulmon olami oʻrtasidagi dialogni yanada olgʻa surish, mavjud tushunmovchiliklarni hamda destruktiv stereotip va yanglishishlarni bartaraf qilish uchun kerakli shart-sharoit yaratishlikda taʼlim va madaniyatlararo hamfikrlikni ilgari surishni muhim vosita sifatida tan olib, bunga koʻproq ahamiyat berishga intilgan.

Manbalar

Havolalar 

1978-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Fargʻona kishilari
Oʻzbekiston kishilari
Oʻzbekiston yetakchilari
Oʻzbekistonning UNESCOdagi doimiy vakillari
Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti bitiruvchilari
Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Oʻzbekistonlik diplomat ayollar
Prezidentlarning farzandlari
Karimovlar oilasi
Vrahovice

Vrahovitse (chex.. Vrahovice) — Chexiya Respublikasida joylashgan qishloq. Aholisi: 3402 kishi. Maydoni: 5.87 km².

Chexiya
AQShda fuqarolar urushi

AQShda fuqarolar urushi (1861-1865), XIX asr oʻrtalarida burjuaziya hukmron boʻlgan Amerikaning shimolidagi shtatlar bilan quldorlik hukmron boʻlgan Janubdagi shtatlar oʻrtasidagi kurash. Janubiy shtatlardagi quldorlik AQShda sanoatning oʻsishiga toʻsqinlik qilardi. Janubdagi quldorlik shtatlari qulchilikni saqlab qolish hamda uni butun mamlakatga yoyish maqsadida isyon koʻtarganlar (1861-yil aprel). Bu urush ikki bosqichdan iborat boʻlib, birinchi bosqichi (1861-1862) da Janubiy shtatlar ustun keldi. Chunki AQSh prezidenti Abraham Lincoln urushni qatʼiyat bilan olib bormadi. Shimoliy shtatlarni yuksalib borayotganidan choʻchigan Angliya va Fransiya quldorlik shtatlarini qoʻllab-quvvatladi. Urushning ikkinchi bosqichida (1863 — 1865) Shimoliy shtatlar gʻalaba qozondi. Unda keng xalq ommasi ishtirok etdi. Inqilobiy demokratik harakatlarning kuchayishi natijasida Linkoln hukumati armiyani kuchaytirdi va boshqa tadbirlar oʻtkazdi. Uning urushda qatnashganlarga uncha katta boʻlmagan pul evaziga Gʻarbda 160 akr (65 ga) dan yer berish haqidagi (May, 1862-yil) va qora tanli qullarni ozod etish haqida (Yamvar, 1863-yil) gi qonunlari quldorlikka qarshi kuchlarni ragʻbatlantirdi, pirovardida Shimoliy shtatlar gʻalabasini taʼminladi. Urush burjua demokratik inqilob tusini oldi. 1864 — 1865-yillarda janubiy liklarning asosiy kuchlari tor-mor qilindi va 1865-yil apreda quldorlik shtatlarining poytaxti — Richmond shahri egallandi. Shimolning gʻalabasi mamlakatda burjuaziya hukmronligini mustahkamladi, plantatorlar hukmronligi va qulchilikni yoʻq qilgan (rasman 1863-yil 1-yanvarda bekor qilingan), gʻarbdagi yerlarni oʻzlashtirish va jadal surʼatda industrlashtirish uchun shart-sharoitlar yaratib bergan. AQSh hududining aksariyat qismida qishloq xoʻjaligida fermerlik (Amerikancha deb atalmish) yoʻli gʻalaba qilgan. Biroq fuqarolar urushi yersiz ozod qilingan neflarga haqiqiy ozodlik keltirmagan.

Manbalar 

Tarix
Atey

Atey (taxminan. miloddan avvalgi 429–339) – Skiflar shohi. Atey davrida skif yerlari yanada kengayib Dunay ortidagi Dobruja, Bujoq dashti (qadimiy Get sahrosi)ni ham qamrab olgan. Miloddan avvalgi 4-asrda agafirelar (skif qavmi) tomonidan ozod qilingan. Karpat boʻyi oʻrmondasht mintaqasida getlar yashartlar. Karpat boʻyining gʻarbiy qismi Germaniya va Dunayning boshlanish yerigacha boʻlgan hududda daklar yashardilar, ular Strabonnint yozishicha, getlar bilan bir tilda gaplashganlar, lekin ular faqat milodning dastlabki asrlaridagina mashhur boʻlishgan. Atey Dunay boʻyi (Istra)ning mahalliy aholisi – istrianlar hamda Dunayning soʻl sohilini bosib olgan getlar bilan ogʻir janglar olib borgan. Filipp Yaskiflar yurtiga bostirib kirib, skif qoʻshinlarini magʻlubiyatga uchratgan, miloddan avvalgi 339-yil Atey ushbu jangda halok boʻlgan.

Manbalar 

Tarix
Tarixiy shaxslar
Abdulhamid II

Abdulhamid II (1842.21.9-1918. 10. 2) — Usmonlilar sulolasi sultoni (1876-1909). U 1876-yil dekabrda „Yangi Usmonlilar“ jamiyati bilan bogʻliq liberal guruhlar rahbari Midhat posho boshchiligida oʻtkazilgan saroy toʻntarishi natijasida taxtga chiqdi. Yangi konstitutsiya qabul qilindi. Turk sultonlari ichida adolatparvarligi, va xalq orasida qizil sulton bilan nom qozongan. Lekin, xalq orasidagi "qizil sulton" degan nomi g'arbning noxolis matbuoti tomonidan halifalik hududida tarqatilgan. Abdulhamid II dushmanlar hiylalariga qarshi kurashib keldi. U jar yoqasidagi Usmoniylar imperiyasini yana 30 yildan oshiqroq saqlanib qolishida katta xizmat qildi. Mamlakatda sotqinlar koʻpligi, jamiyatning gʻarbga havas qilishi, Sultonning odilona siyosati Gʻarb tomonidan buzib koʻrsatilishi Sultonga nisbatan notoʻgʻri tushunchani keltirib chiqardi. Abdulhamid II ichki va tashqi siyosatda ham ijobiiy yoʻl tutdi. U doimo xalq manfaatlari uchun ķurashdi. 1903-yilda Germaniya mashhur Bagʻdod temir yoʻlini qurish huquqini oldi. Yosh turklar deb atalmish guruh 1909-yil Abdulhamid II ga qarshi bosh koʻtarib, uni taxtdan tushirdilar. Abdulhamid II 1918-yilda vafot etdi. Abdulhamidxon amalda so'ngi islom halifasi  edi.

Manbalar 

Usmonlilar imperiyasi hukmdorlari
Tarixiy shaxslar
Turkiya sultonlari

Usmonli sulolasi