MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Nuqta elektr zaryadi

Nuqta elektr zaryadi - ma'lum bir vazifa sharoitida o'lchamlari e'tiborsiz qoldirilishi mumkin bo'lgan zaryadlangan jism.

Nuqta elektr zaryadi elektr zaryadlangan moddiy nuqta, zaryadlangan jism maydoni yoki jismlar tizimining tavsifini soddalashtirish uchun kiritilgan idealizatsiya.nuqta zaryad modeli elektrostatik o'zaro ta'sir ko'rib chiqiladigan masofaga nisbatan zaryadlangan obyektning o'z o'lchamlarini e'tiborsiz qoldirish mumkin bo'lgan holatlarda qo'llaniladi.

Aynan nuqta zaryadlari uchun vakuumdagi ikkita zaryadlangan jismning o'zaro ta'sir kuchi uchun Kulon qonuni shakllantirilgan. Shuningdek, nuqta zaryadi uchun elektromagnit maydon tomonidan ishlaydigan Lorents kuchining ifodasi yoziladi.

Elektrostatik maydon va nuqta zaryadining potentsiali q

r zaryaddan masofa qayerda  , zaryaddan yo'naltirilgan birlik vektori va ε0 elektr doimiysi. Qachon q>0, maydon zaryaddan, agar bo'lsa q<0, zaryadga yo'naltiriladi.

Nuqta zaryadlash modeli oddiy o'quv muammolarini hal qilishga yordam beradi. Biroq, undan foydalanish qiyinroq vaziyatlarda ham jismoniy, ham hisoblash — matematikada noqulaylik tug'dirishi mumkin. Xususan, qiyinchiliklar deltaga o'xshash zaryad zichligi va zaryad
Mustaqil zaryadsizlanish

Gazdagi o'z-o'zidan zaryadsizlanish-bu faqat tashqi ionlashtiruvchi omil mavjud bo'lganda yuzaga keladigan zaryadsizlanish. Bunday omilning rolini rentgen yoki ultrabinafsha nurlanish, isitish va boshqalar o'ynashi mumkin.

Agar tashqi elektr maydoni bo'lmasa, unda erkin zaryadlar neytral gaz zarralari bilan birga xaotik termal harakatni amalga oshiradi. Ammo elektr maydoni qo'llanilganda zaryadlangan zarrachalarning tartibli harakati boshlanadi-gazdagi elektr toki  .Bu rasmda biz ionlashtiruvchi ta'sirida gaz oralig'ida paydo bo'ladigan zaryadlangan zarrachalarning uchta navini ko'ramiz: musbat ionlar, manfiy ionlar va elektronlar. Gazdagi elektr toki zaryadlangan zarrachalarning qarama — qarshi harakati natijasida hosil bo'ladi: musbat ionlar — salbiy elektrodga (katod), elektronlar va salbiy ionlar-musbat elektrodga (anodga).

Elektronlar musbat anodga tushib, kontaktlarning zanglashiga olib, oqim manbasining "ortiqcha" tomoniga yo'naltiriladi. Salbiy ionlar anodga qo'shimcha elektron beradi va neytral zarrachalarga aylanib, gazga qaytadi; anodga berilgan elektron ham manbaning "plyusiga" shoshiladi. Katodga kelgan musbat ionlar u erdan elektronlarni oladi; katodda paydo bo'lgan elektron tanqisligi ularni manbaning "minusidan" etkazib berish bilan darhol qoplanadi. Ushbu jarayonlar natijasida tashqi zanjirdagi elektronlarning tartibli harakati paydo bo'ladi. Bu galvanometr tomonidan qayd etilgan elektr toki.

Rasmda tasvirlangan jarayon. rasmdagi, gazda o'z-o'zidan zaryadsizlanish deb ataladi. Nima uchun mustaqil emas? Shuning uchun uni saqlab qolish uchun ionizatorning doimiy harakati zarur. Biz ionizatorni olib tashlaymiz-va oqim to'xtaydi, chunki gaz oralig'ida erkin zaryadlarning paydo bo'lishini ta'minlaydigan mexanizm yo'qoladi. Anod va katod orasidagi bo'shliq yana izolyatorga aylanadi.
Lycaena hyllus

Lycaena hyllus, bronza mis, Shimoliy Amerikada topilgan lycaenidlar oilasining kapalagi.

Tavsif 
Yuqori tomoni orqa qanotlari bo'ylab oltin zig-zag chegaralari bilan jigarrang fonga ega. Urg'ochilarning old qanotlarida engilroq joylar bor, engilroq joylarda bir nechta qora dog'lar mavjud. Pastki tomonlari asosan qora dog'lar va to'q sariq rangli joylar bilan oq rangga ega. Qanotlari 23 uchun 38 mm.

G'arbda Alberta provinsiyasidnan Nevada shimoligacha, Kanada va AQShning sharqiy qirg'oqlarigacha keng tarqalgan. Bu kapalakning tarqalishi Lycaena heteronea ga o'xshaydi, ayniqsa Albertada.

Voyaga etgan o'simliklar 
Voyaga etgan kapalaklar qoraqarag'ay va qizil yoncadan oziqlanishi kuzatilgan.

Manbalar
Erigeron annuus

Erigeron annuus (ilgari Aster annuus ), romashka oʻsimligi  yoki sharqiy romashka  - bir yillik yoki ikki yillik gulli oʻsimliklarning Asteraceae oilasiga mansub turi.

Tavsifi 
Erigeron annuus ko'pincha bir yillik o'simlik sifatida o'sadi, lekin ba'zida ikki yillik o'simlik sifatida o'sishi mumkin. U balandligi 30 dan 150 santimetrgacha (taxminan 1-5 fut) o'sishi mumkin. Barglari Erigeronning boshqa turlariga nisbatan juda koʻp. Yuqori barglar ba'zan (har doim ham emas) tishli, ammo tashqi uchlari tomon bir nechta qo'pol tishlarga ega bo'lishi mumkin.

Vatani va tarqalishi 

Erigeron annuusning vatani Shimoliy va Markaziy Amerikadir. U koʻplab boshqa joylarga, jumladan Koreya,  Yevropa, Hindiston va Osiyodagi hududlarga kiritilgan.

O'sish uchun sharoitlar 

Erigeron annuus namlik ko'p bo'lgan va qisman quyosh tushadigan joylarda yaxshi o'sadi. U har xil tuproq sharoitlarida o'sishi mumkin. Issiq, quruq ob-havo sharoitida pastki barglar ko'pincha sariq va oq rangga ega.

Manbalar 

Markaziy Amerika florasi
Shimoliy Amerika florasi
Savrxon eshon ziyoratgohi

Savrxon eshon ziyoratgohi (Sugalchi eshon, Devona eshon deb ham ataladi) — Fargʻona viloyati Beshariq tumani Novkat qishlogʻi Serakmozor mahalla qabristonida joylashgan qadamjo
. Kambagʻalparvar, yetim-yesir va xoʻrlanganlarga mehribon kishi sifatida Eshonbuva nomi bilan el orasida dovrugʻ qozongan. Savrxon darveshona hayot kechirgan. U mol-dunyo toʻplash, boylik orttirish kabi ishlarga qiziqmagan. Shu sababdan topganini
xalqqa ulashib ketavergan. Savrxon eshon oʻzining kimga uylanishi-yu, nechta farzand koʻrishigacha bashorat qilgan. U Kapayangi qishlogʻilik Karimqulboy oʻgʻli Olimqulning koʻzlari koʻr qizini nikohiga olishini, bu nikohdan uch farzand koʻrishini, bolalarning biri kichikligida, boshqasi katta boʻlganda olamdan oʻtishini, uchinchisi esa uzoq umr koʻrishini aytgan. Eshonbuva 35 yoshida oʻsha qizga uylanadi, uch farzand koʻradi. Savrxon eshon telbanamo kishilarga ham mehr koʻrsatgan.
Savrxon eshonning karomatlari ham koʻp boʻlgan. Naql qilishlaricha, Hamdam hojining bozorchisi Erkaboyning otasi Kuygan Kiyali qishlogʻida yashab, Savrxon eshonga ixlosi baland boʻlgan. Kunlarning birida Savrxon eshon oʻsha boyning uyida ekanligida shu uyga oʻt ketadi. Harchand urinishmasin, yongʻinni oʻchira olmaydilar. Shunda qishloq boylaridan biri, eshonga aytinglar, karomatini koʻrsatsin-chi, deydi. Bino yonayotganini ichkarida oʻtirgan Savrxon eshonga aytadilar. Eshonbuva yelkasidagi eski choponini bir marta yelpigach, olov oʻchadi. Boylar buni koʻrib, hayratda qoladilar.

Chek qishlog'ida Husanbuva degan bir boy kishi oʻtgan. Dangʻillama uylari, mol-mulki koʻp boʻlgan. Shu odam bir kuni haddidan oshib, Eshonbuvani har narsa deb kalaka qila boshlaydi. Eshonbuva uni uch marta qaytaradi, u esa masxaralashni qoʻymaydi. Shu payt Eshonbuva koʻzini yumib jimib qoladi va Hali zamon shud deb uch marta qaytaradi-da, shoshilinch qishloqdan chiqib ketadi. Biroz oʻtib boyning uylaridan
biri yona boshlaydi. Olovni butun qishloq oʻchira olmaydi. Boy Eshonbuvani izlab, atrofga odam yuboradi. Va, nihoyat, Eshonbuvani topib keladilar. Boy uning avzoyidan senga nima degan edim degan ma'noni sezadi. Eshon buva olovga bir tikilib qaraydi. Yongʻin oʻz-oʻzidan tezda oʻchadi.
Qilgan ishidan ming bor pushaymon bo'lgan boy Eshonbuvaning
oyogi tagiga o'zini tashlab, kechirim so'raydi. U aybini yuvish
maqsadida Eshonbuvaga bir poda mol-qo'y bermoqchi bo'ladi.
Biroq Eshonbuva boylikni kerakmasligi, o'rniga kambag'allarga tarqatishni  buyuradi.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi  diqqatga sazovor joylar
Ziyoratgohlar
Fargʼona viloyatidagi ziyoratgohlar
Fargʻona viloyati
Saxarimetriya

Saxarimetriya, sakharimetria ( saxar  so'zidan va grekcha. métrĭō [metreō] - "Men o'lchayman")  - optik faol moddalar eritmalarining konsentratsiyasini aniqlash uchun mo'ljallangan usul(birinchi navbatda qandlar - shuning uchun usul nomi). 

Saxarimetriyada bunday moddalarning qutblanish tekisligini aylantirish qobiliyatidan foydalaniladi. Burilish burchagi yordamida o'lchanadi polyarimetrlar, saxarimetrlar (shuning uchun to'g'ridan-to'g'ri nom). Ushbu usulning tezligi va ishonchliligi uning fizik-kimyoviy tadqiqotlarda, shakar ishlab chiqarishda ( oziq-ovqat sanoati ), tibbiyotda (kimyoviy va farmatsevtik tahlilda) keng qo'llanilishiga olib keldi.  .

Tavsif 
Ushbu usulda o'lchash shartlari standartlashtiriladi va maxsus o'lchash moslamasining shkalasi ( saxarimetr ) ushbu sharoitlarda optik faol moddaning kontsentratsiyasini (foizda) to'g'ridan-to'g'ri o'qiy oladigan tarzda hisoblanadi. Shakar kontsentratsiyasini aniqlash Xalqaro shakar shkalasiga muvofiq amalga oshiriladi, unda 100 gradus (100 ° S) yorug'likning qutblanish tekisligining 100 ml eritmadagi 26 g sof saxaroza suvli eritmasi bilan aylanishiga to'g'ri keladi, ular 20 ° C haroratda 200 mm uzunlikdagi naychada o'lchangan va 34,620 aylana darajaga teng. Standart sharoitlarda shakar eritmasining oq yorug'lik bilan yoritilishi ta'minlanadi; boshqa moddalarning kontsentratsiyasini o'lchashda (masalan, komfora ), eritma ma'lum bir to'lqin uzunlikdagi monoxromatik yorug'lik bilan yoritiladi  . Bu usul laboratoriya sharoitlarida o'z tasdiqini topgan.

Eslatmalar 
Ushbu maqola Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekiston Milliy universiteti Fizika fakulteti talabasi Tokhirov Yunusbek tomonidan Wikita'lim loyihasi doirasida ingliz tilidan tarjima qilindi.

Adabiyot 

 Сахар // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Сахариметрия // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
Farmatsevtika sanoati
Oziq-ovqat sanoati
Jasurbek Latipov

Jasurbek Latipov ( ; 1991-yil 15-sentabr) — Andijonlik o‘zbek bokschisi.

Faoliyati 
Boku va Olma-Otada boʻlib oʻtgan jahon chempionatlarining ikki karra sovrindori (2011, 2013), Qozondagi 2013-yilgi yozgi Universiadaning bronza medali sovrindori, Londondagi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi. Shuningdek, boks bo‘yicha bir qator respublika va xalqaro turnirlar g‘olibi va sovrindori. Shuningdek Uzbek Tigers terma jamoasi bir qator turlarda muvaffaqiyatli qatnashgan.

Jahon chempionati 2017 
Germaniyadagi jahon chempionatida oʻzbek bokschilari ichida sovrindor sportchilaridan biri boʻldi. Turnirda dastlab Puerto-Rikolik Yankiel Rivera Figurero qarshi ringga chiqdi. Jangda katta ustunlikka erishgan Latipov ochkolar boʻyicha 5-0 hisoboda gʻalaba qozondi. Ikkinchi bosqichda bolgariyalik bokschi, Yevropa chempioni Daniel Asenovga qarshi ringga chiqdi. Latipovning kuchli raqibi bilan janngi ancha murosasiz ruhda oʻtib, oʻzbek bokschisining 3-2 hisobidagi gʻalabasi bilan yakunlandi. Latipov navbatdagi chorak va yarim final bosqichida ham kuchli raqiblari bilan jangda qatnashib, muhim gʻalabalarga erishdi. Finalda esa kubalik bokschi Yosbani Veitiaga qarshi ringga chiqdi. Jangda imkoniyati darajasidan pastroq harakat qilgan Jasurbek yakunda raqibiga 5-0 hisobida magʻlub boʻldi va kumush medallarni qoʻlga kiritdi. Bu Jasurbekning Boks boʻyicha jaxon chempionatlaridagi, 52 kg vazn toifasidagi ikkinchi kumush medalga aylandi. Bundan avval 2013-yilgi jahon chempionatida ham kumush medal sohibi boʻlgan edi.

Osiyo chempionati 2017 
2017-yil Toshkentda bo‘lib o‘tgan Osiyo chempionatida boks bo‘yicha erkaklar o‘rtasida 52 kg vazn toifasida chempiong ayalandi. Finalgacha bir qtor kuchli raqiblar, pokistonlik Said Asif, qirg‘izistonlik Azat Usenaliyev kabi bokschilar qarchi janglarda gʻalaba qozondi. Finalda esa koreyalik In Kyu Kimga qarshi jang olib bordi va gʻalabani qoʻlga kirita oldi.

Yutuqlar 

 Osiyo o‘yinlari chempioni: 2018
 Osiyo chempioni: 2017
 Jahon chempionati ikkinchi oʻrin sohibi: 2013, 2017
 AIBA Pro Boxing (APB) yo‘nalishi bo‘yicha eng yaxshi bokschisi: 2016

Mukofotlar 

 Shuhrat medali sohibi: 2015

Manbalar

Havolalar 

 Profil AIBA rasmiy saytida 
 Olympics.com
 Boxrec.com

1991-yilda tugʻilganlar
15-sentyabrda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Andijonda tugʻilganlar
Oʻzbekiston bokschilari
„Qoʻqon xonligini zabt etgani uchun“ medali

"Qoʻqon xonligini zabt etgani uchun" medali Rossiya imperiyasining Qoʻqon yurishi (1875—1876) qatnashchilarini ragʻbatlantirish uchun taʼsis etilgan davlat mukofoti hisoblanadi.

Asosiy maʼlumotlar 
"Qoʻqon xonligini zabt etganligi uchun" medali Rossiya imperiyasining 1875—1876-yillarda Qoʻqon xonligini tugatish boʻyicha harbiy yurish qatnashchilariga mukofot uchun berilgan medaldir. Imperator Aleksandr II farmoni bilan 1876-yil 26-noyabrda (8-dekabr) taʼsis etilgan. Bu haqida 1876-yil 30-noyabrda (12-dekabr) Senatning 30-sonli farmoni eʼlon qilindi.

Yetkazib berish tartibi 
1875-yil 6 (18)-avgustdan 1876-yil 15 (27)-sentabrgacha Qo‘qon xonligini tugatish bo‘yicha olib borilgan harbiy yurishning quyidagi ishtirokchilari mukofotlangan:

 Harbiylar, shu jumladan generallar, ofitserlar va quyi unvonlar, jangovar va jangovar boʻlmaganlar;
 Militsionerlar va koʻngillilar;
 Harbiy harakatlar paytida oʻz vazifalarini bajargan tibbiyot xodimlari va ruhoniylar;
 Qoʻshinlarda boʻlgan fuqarolik va harbiy amaldorlar;
 Kampaniyada oʻzini koʻrsatgan koʻngillilar va umuman xonlikni tugatishda har qanday xizmatlarini koʻrsatgan barcha shaxslar.

Medallar berish Turkiston harbiy okrugi rahbariyatiga yuklatilgan.

Medalning tavsifi 
Medal yengil bronzadan qilingan. Diametri 28 mm. Medalning old tomonida Aleksandr II ning bezakli shifrlari tasvirlangan. Monogrammaning tepasida katta imperator toji joylashgan. Medalning teskari tomonida markazda gorizontal ravishda „1875—1876“ sanasi qoʻyilgan. „ZA POKORENIE HANSTVA KOKANSKAGO“ yozuvi chegara bo‘ylab joylashgan. Yozuvning boshi va oxiri kichik besh qirrali yulduz bilan ajratilgan.

Asosiy tiraj Sankt-Peterburg zarbxonasida amalga oshirilgan. 7500 ta medal zarb qilingan. Medalning variantlari mavjud, bu medalni xususiy ustaxonalar tomonidan ishlab chiqarishga ruxsat berilganligi bilan bogʻliq. Turli xil variantlar rasm tafsilotlarida biroz farq qilishi mumkin.

Taqish tartibi 

Medalda blok yoki lentaga mahkamlash uchun koʻz bor edi. Medal mukofotga loyiq koʻrilgan shaxsning koʻkragiga taqilgan boʻlishi kerak. Keyinchalik medalga Avliyo Georgi — Vladimir lentasi taqilgan. 1911-yil 13 (26)-avgustda Nikolay II ning buyrugʻi bilan yarador va kontuziyalangan askarlarga lentali medal taqish imkoniyati berildi.

Yana qarang 

 Rossiya imperiyasining Oʻrta Osiyo mulklari
 Katta oʻyin
 „Oʻrta Osiyoda 1853—1895-yillardagi yurishlari uchun“ medali

Manbalar

Adabiyotlar 

 Kuznesov Aleksandr Aleksandrovich, Chepurnov Nikolay Ivanovich. Nagradnaya medal. V 2-x tomax. — M.: Patriot, 1992. — T. 1 (1701-1917). — S. 166—170. — ISBN 5-7030-0452-7.
 Chepurnov N. I. Nagradnie medali Gosudarstva Rossiyskogo. — M.: Russkiy mir, 2000. — S. 461. — 768 s. — ISBN 5-89577-024-X.
Medallar
Usmon Mansurov

Usmon Mansurov(1920) — SSR iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi. Sotsialistik mehnat qahramoni.

Biografiyasi 
Usmon Mansurov 1920-yilda Fargʻona viloyati Oltinkoʻl tumanida tavallud topgan. KPSS aʼzosi.Usmon Mansurov Ulug 'Vatan urushi qatnashchisi, 408-ogʻir batareyaning 2-batareyasining qurol komandiri.1946-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda oʻz faoliyatini koʻrsata boshladi. 1946—1999-yillarda — Andijon viloyatida qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishi tashkilotchisi, agronom, Andijon viloyati Izboskan tumanidagi Oktyabrning 50 yilligi nomidagi sovxoz direktori, Andijon viloyatida faxriylar va mahallalar harakati yetakchisi ishlab kelgan.
SSSR Oliy Kengashi Prezidentining 1971-yil 8-apreldagi farmoni bilan u Lenin ordeni, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Oʻzbekiston Oliy Majlisi deputati etib saylangan(1995—1999).

Manbalar
Zokirjon Sobirov

Zokirjon Sobirov(1924-yil Andijon viloyatid tavallud topgan) — Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

Biografiyasi 
Zokirjon Sobirov 1924–yilda Andijon viloyatida tavallud topgan. Zokirjon Sobirov Sovet sotsialistik respublikalari ittifoqi Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi a'zosi.Zokirjon Sobirov 1936–yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda oʻz faoliyatini boshladi. 1936—1984-yillarda — Andijon viloyati Lenin tumanidagi “Pravda Vostoka” jamoa xo‘jaligi ishchisi, Lelin tuman kolxozchi, Lelin tuman brigada rahbari shuningdek, rais o‘rinbosari, raisi boʻlib faoliyat koʻrsatgan.Zokirjon Sobirov Andijon viloyati Lenin tumani “O‘zbekiston” kolxozi raisi boʻlib ishlaydi.Zokirjon Sobirov Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi Oliy Kengashi Prezidiumining 1971-yil 8-apreldagi farmoni bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni va 1971-yil 1-oktyabrda Lekin ordeni,1965-yil 3-yanvarda esa Mehnat Qizil Bayroq ordenlari bilan taqdirlangan. 6—8-chaqiriqlar bilan Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi Oliy Soveti deputati etib saylangan.Zokirjon Sobirov Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi XXIII qurultoyi delegati boʻlib ham faoliyat olib borgan.

Mukofotlari 
 1971-yil 4-avgustda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni 
 1957-yil 1-oktyabrda Lenin ordeni.
 1965-yil 3-yanvarda Mehnat Qizil Bayroq ordenlari bilan mukofotlangan.

Manbalar
Abdulla Xasanov

Abdulla Xasanov(1931-yil Andijon viloyatida tavallud topgan) — Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

Biografiyasi 
Abdulla Xasanov 1931-yilda Andijon viloyatida tavallud topgan. Abdulla Xasanov Sovet Sotsialistik Respubli Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzosi.

1954-yildan — Abdulla Xasanov Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqida iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda oʻz faoliyatini boshladi.Abdulla Xasanov Namangan viloyatining tumanlarida shuningdek Mingbuloq tumani, Toʻraqoʻrgʻon tumanlarida bir qancha lavozimlarda ish faoliyatini olib borgan.1954—1983-yillarda — Leninskaya MTS agronomi, Namangan viloyati XXII partiya qurultoyi nomidagi kolxoz agronomi, Namangan viloyati Zadaryo (hozirgi Mingbuloq tumani)da MTS bosh agranomi, Namangan viloyati Toʻraqo‘rg‘on tuman ijroiya qo‘mitalari rais o‘rinbosari, bosh agronom, Gulbog‘ direktori lavozimlarida ishladi.Abdulla Xasanov bir qator unvon va medallar bilan ham taqdirlangan, shuningdek 1973-yil 10-dekabrda Lelin ordeni, 1971-yil 8-aprelda Mehnat Qizil Bayroq ordenlari va yana 1965-yil 1-martda Shon-sharaf belgisi ordenlari bilan mukofotlangan. Abdulla Xasanov Uychi tuman markazida va Namangan viloyati Zadaryo tumanlaridagi viloyat qishloq xo‘jaligi boshqarmalari boshlig‘i, O‘zbekiston Kompartiyasi Namangan viloyati Zadaryo tuman (hozirgi Mingbuloq tumani) qo‘mitasi birinchi kotibi lavozimlarida ishlagan. Kompartiyasi Namangan viloyati Uchqoʻrgʻon tuman qoʻmitasi birinchi kotibi faoliyat koʻrsatgan.

Abdulla Xasanov 9-chaqiriq O‘zbekiston Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi Oliy Soveti deputati etib saylangan.

Mukofotlari 
 1973-yil 10-dekabrda Lekin ornedi.
 1971-yil 8-aprelda Mehnat Qizil Bayroq ordeni.
 1965-yil 1-martda Shon-sharaf belgisi ordeni bilan mukofotlangan.

Manbalar 

Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
1979-yilda vafot etganlar
1927-yilda tugʻilganlar
Muqaddas havoriylar Konstantin va Yelena cherkovi

Muqaddas havoriylar Konstantin va Yelena cherkovi — Oʻzbekiston Respublikasining Qoʻqon shahrida joylashgan rus pravoslav cherkovining Markaziy Osiyo metropolit okrugi Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasining hozirgi kunda faoliyat koʻrsatmayotgan, buzib tashlangan pravoslav cherkovi. Patronlik bayrami 21-may kuni nishonlangan.

Tarixi 
Mahalliy harbiy cherkov shahar markazida Oʻrda deb nomlangan hududda joylashgan boʻlib, oʻziga xos tarixga ega. Dastlab bunday cherkov Xudoyorxon saroyida joylashgan boʻlib, keyinchalik esa cherkov uchun alohida yangi bino qurilgan.

Qo‘qonning SSSR tomonidan qoʻlga kiritilishi bilan shaharning rus pravoslav aholisi oʻzlarining xristanlik marosimlarini amalga oshirsh uchun turli manzillarda to‘plana boshlaydi. Fargʻona viloyati qoʻshinlari qoʻmondoni general Mixail Skobelev buyrugʻi bilan cherkov uchun xon saroyining taxt oʻrnatilgan xonasi ajratiladi. Uning qurilishi boʻyicha esa turli hududlardan eng yaxshi oʻymakor va ikonostaz ustalari taklif qilinadi.

1875-yildan 1876-yilgacha hukumat saroyidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda yangi binoning qurilish ishlari olib boriladi. Shunday qilib, Turkiston maʼnaviyat kengashining 1876-yil 12-sentyabrdagi 255-son qaroriga ko‘ra Qo‘qondagi vaqtinchalik cherkov 1876-yil 23-dekabrda ruhoniy Pobedonostsev tomonidan muqaddaslashtiriladi.

1929-yilgacha cherkovda faqatgina ilohiy marosimlar oʻtkazilgan. Cherkov oʻz ichiga 100 nafar insonni sigʻdira olgan. Shuningdek, binoda qimmatbaho ikonostaz buyumlar va turli idishlari ham mavjud boʻlgan.

1900-yilgacha cherkov va ruhoniylar Turkiston yeparxiyasi boshqarmasi tasarrufida boʻlgan (keyinchalik tugatilgan). Oʻsha paytda bino Qoʻqon harbiy qoʻmondonligi boshqarmasi huzuridagi cherkov, 1912-yildan mahalliy harbiylar cherkovi, 1922-yildan esa muqaddas havoriylar Konstantin va Yelena cherkovi deb atalgan. Shuningdek, davlat topshirigʻi bilan cherkovga bitta ruhoniy tayin etilgan.

Galereya

Adabiyotlar 

 „Rossiya Turkistonining shahar va qishloqlariga sayohatlar“ fotosurati va tavsifi bilan buklet. Qishloq va shaharlar — Voskresenskoye, Blagoveshchenskoye, Bogoroditskoye, Russkoye, Spasskoye, Chinazskoye, Yangiyoʻlskoye va boshqalar tekshirildi va suratga olindi, jami 100 ga yaqin fotosuratlar va 54 matn. Sankt-Peterburg, 1900 yil.

Manbalar 
Qoʻqondagi pravoslav cherkovlari
Oʻzbekistonning vayron qilingan cherkovlari
Oʻzbekistondagi yoʻqolgan xristian binolari
Boris Dolingo

Boris Anatolievich Dolingo (, 1955-yil 3-dekabr, Qoʻqon) — fantastika yoʻnalishida ijod qiluvchi rus yozuvchisi, jurnalist, fantast muharriri, Ihor Halimbadji nomidagi orden laureati.

Tarjimayi holi 
Boris Dolingo Qo‘qonda shifokorlar oilasida tug‘ilgan. U Ashxobodda oʻrta maktabni tugatgan, keyinchalik ota-onasi bilan Sverdlovskga koʻchib oʻtgan. U yerda Ural davlat universitetining metrologiya fakultetini tamomlagan. Universitetni tugatgach, shahar Metrologiya institutida, keyinchalik shahar tez tibbiy yordam shifoxonasida mutaxassis boʻlib ishladi. Bunga parallel ravishda, 1985-yilda Dolingo Vecherniy Sverdlovsk gazetasi qoshidagi Jurnalistika jamoat institutini tamomlagan. XX asrning 80-yillari oxiridan Boris Dolingo adabiy faoliyat bilan shugʻullana boshladi, Sverdlovskdagi „Aelita“ qurultoylarida faol ishtirok etgan. Biroq, bir muncha vaqt Boris Dolingo adabiy faoliyatini toʻxtatdi va biznes bilan shugʻullandi. XXI asrning boshlarida u yana adabiy faoliyatini davom ettirdi, shuningdek, nashriyotda ham faoliyat koʻrsatdi. „Uralskiy sledopyt“ jurnalining fantastik asarlar boʻlimiga rahbarlik qildi, shuningdek, „Aelita“ elektron nashriyotining asoschisi. Yozuvchi va adabiy muharrir sifatidagi koʻp yillik hissasi uchun Boris Dolingo 2011-yilda Igor Xalimbadji nomidagi „Badiiy adabiyot ritsarlari ordeni“ mukofotiga sazovor boʻlgan, shuningdek, „Aelita“ mukofotining bir nechta maxsus mukofotlari bilan taqdirlangan.

Adabiy ijod 
Boris Dolingo maktab yillarida adabiy faoliyatni boshlagan. Uning „Imumkin variantlar“ nomli ilk qissasi 1990-yilda „Aelita“ festivali yakunlarida nashr etilgan. Dolingo asarlarini bir necha yil davomida nashr ettirmagan. Uning birinchi yirik asari 2001-yilda nashr etilgan „The Edge Wanderer“ nomli dilogiya romani boʻlgan. Asar sayyoraga kelgan yerlik sarguzashtlari haqida hikoya qiladi, uning yaratuvchisi uni 6 yuzga ajratgan, ularning har biri alohida olam boʻlib, ular orasidagi oʻtish faqat murakkab oʻtishlar tizimi orqali mumkin. 2002-yilda yozuvchining navbatdagi „Zrozumiti vichnist“ romani nashr etildi, unda interaktiv oʻyin yaratuvchisining oʻzi ixtiro qilgan voqelikka qochib, mustaqil hayot kechira boshlagani haqida hikoya qiladi. 2008-yilda „Blukach po granyax“ turkumidagi „Vimusheniy blukach“ nomli uchinchi romani nashr etildi. 2009-yilda „Gra u Vavilon“ dilogiyasi nashr etildi. Asarda begona sivilizatsiya vakillari Yerni yon tomonlari uzunligi 160 kilometr boʻlgan kvadratlarga boʻlishga muvaffaq boʻlishlari haqida hikoya qilinadi. 2015-yilda yozuvchining „Poki ya pamyatayu“ 2017-yilda „Utikachi“ romani nashr etilgan bo‘lib, Dolingoning shu nomdagi asarlari to‘plamiga kiritilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Boris Dolingo fantlab.ru saytida [Wayback mashinasida arxivlangan ] (ros.)
 Dolingo Boris Anatolyevich [Wayback mashinasida arxivlangan .] (ros.)
 Boris Dolingo LiveLib -da [Arxivlangan 2019-yil 16-noyabr, Wayback Machine- da.] (ros.)
Qoʻqonda tugʻilganlar
1955-yilda tugʻilganlar
3-dekabrda tugʻilganlar
Yozuvchilar