MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Tamgʻachxon

Ibrohim Ibn Nasr, Boʻritegin, Tamgʻachxon Ibrohim (1000 — 1070) — Movarounnahrdagi Gʻarbiy Qoraxoniylar xoqonligi nomli Turkiy davlatning asoschisi (1040—70).

Qoraxoniylardan. Otasi — Nasr ibn Ali. Iloq hokimi (1017—21). Bu yerda Boʻritegin, amir va malik unvonlari bilan tangalar zarb ettirgan. Qoraxoniy beklaridan Alitegin turkmanlar yordamida Movarounahrni bosib olgan paytda (1025) I. ibn N. uning farzandlari qoʻliga asir tushgan. 1037-yil asirlikdan qochib Xoʻjandni egallagan. Biroq, akasi, Fargʻona hukmdori Muhammad bilan chiqisha olmay, jan. ga yoʻl olgan va Chagʻoniyonni bosib olgan. Bu yerda kuch toʻplab Movarounnahrning markaziy hududlariga bostirib kirgan va Kesh, Samarqandni egallagan (1040). Ibrohim ibn Nasr oʻzini Tamgʻachxon deb eʼlon qilgan va mustaqil davlat birlashmasi — Gʻarbiy Qoraxoniylar xoqonligiga asos solgan. I. ibn N. 1041—42-yil larda Buxoroni egallagan. 1043-yil Chagʻoniyonni gʻaznaviylar, soʻngra bir oz vaqtdan keyin saljuqiylar bosib olgan. I. ibn N. saljuqiylar bilan Termiz va Balxga egalik qilish uchun kurashgan. 11 -a. oʻrtalarida Sharqiy xoqonlikni qamrab olgan oʻzaro janjallar, nizolardan foydalanib I. ibn N. Fargʻona, Shosh, Isfijob, Taroz va hatto Qoraxoniylarning Chu vohasida joylashgan asosiy poytaxti Bolasogʻunni ham egallab olgan. Biroq, shunga qaramasdan, u Samarqandni oʻz poytaxtiligicha qoldirgan. Umrining oxirida falaj boʻlib qolgan Ibrohim hokimiyatni oʻgʻli Shamsulmulkka topshirgan. Tamgʻachxon Ibrohim oʻqimishli, aqlli va tadbirkor xoqon boʻlgan. Oʻz siyosatida ulamolarga tayanib ish yuritgan. U Samarq-andda tartib-osoyishtalik oʻrnatish va uning xavfsizligini taʼminlash toʻgʻrisida alohida gʻamxoʻrlik qilgan, oʻgʻrilik va talonchilik uchun qattiq jazolagan. Qurilish ishlariga katta eʼtibor bergan. Masalan, 1066-yil uning buyrugʻi bilan Qusam ibn Abbos maqbarasiga yaqin joyda Madrasa qurilgan, shuningdek, Samarqandda qasr ham qurdirganligi maʼlum.

Adabiyot 
 Kochnev B. D., Ibraxim ibn Nasr — sozdatel Zapadnogo Karaxanidskogo kaganata. Drevniye sivilizatsii Yevrazii. Istoriya i kultura, M., 1998; Samarkand tarixi, 1-j., T., 1971.
 Faxriddin Hasanov.

Manbalar 

Qoraxoniylar

Madrasa asoschilari
Ibrohim Loʻdiy

Ibrohim Loʻdiy (?-1526) — Loʻdiylar sulolasining uchinchi va soʻnggi vakili, Dehli sultoni (1517—1526). 1517-yil otasi Sikandar (1488—1517) vafotidan soʻng taxtga oʻtirgan. Ibrohim Loʻdiy oʻz xukmronligi davrida ichki nizolarga barham berib, markaziy xokimiyatni mustahkamlagan, qoʻshni Gvalior rojasi Vikramajit va Mevar rojasi Rano Sango ustidan gʻalaba qozongan. Ammo, 1526-yil Bobur bilan boʻlgan Panipat jangida yengilib, halok boʻlgan.

Ibrohim Loʻdiy davrida mamlakatda ilm-fan va madaniyat birmuncha taraqqiy etgan. Oʻsha vaqtlarda bunyod etilgan bir qancha meʼmoriy yodgorliklar hozirgacha saqlanib qolgan.

Manbalar 

 

Loʻdiylar sulolasi sultonlari
Ibrohim Mirzo

Ibrohim-Sulton (1394 – 3-aprel 1435) – temuriylar sulolasidan boʻlgan shahzoda, Fors hukmdori (1415-1435), Movarounnahr hukmdori Shohruhning oʻgʻli va Temurning nabirasi. U rassom va xattot, shuningdek, Temurning tarjimai holi boʻlgan tarixchi va shoir Sharafiddin Yazdiyning homiysi sifatida tanilgan.

Biografiya 
Shohruhning ikkinchi oʻgʻli (1377-1447). 1415-yilda Ibrohim-Sulton Fors mintaqasini (Fors) otasi Shohruhdan oladi.

Ibrohim-Sulton buyuk rassom, jonkuyar xattot va kitob yigʻuvchi edi. Diniy masalalarda mushohada yuritish qobiliyati bilan tanilgan u Sherozda asos solgan ikkita madrasa va kamida beshta Qur’on nusxasiga shaxsan taqvodor yozuvlarni yozib qoʻygan. U tomonidan nasx yozuvida yozilgan va 1427-yil iyun oyida tugallangan ikki jilddan iborat qoʻlyozma Qur’on saqlanib qolgan. Ikki jildlik ushbu qoʻlyozma ilk temuriylar davri qoʻlyozmalariga namunadir. Sherozdagi Qur’on darvozasi tepasida joylashgan kichik bir xonada saqlangan. Darvoza ostidan oʻtayotgan sayohatchilar Sherozga yoki undan qaytishni boshlaganlarida muqaddas kitobning marhamatini olishlariga ishonishgan. 1937-yilda darvozadan ikkita Qur’on olib tashlangan va Sherozdagi Pars muzeyiga olib ketilgan va ular hozirgacha saqlanib qolgan.

Bir oila

Xotinlar 
Ibrohim Sultonning toʻrt xotini bor edi:

 Alu Chuxr Sariqtoshning qizi Mihr Sulton ogʻa;
 Amirak Kauchinning qizi Fotima Sulton ogʻa;
 Jahon begi ogʻa, Abdulloh Toifiyning qizi;
 Boyazid Sivishning qizi Sulton ogʻani boshqaring.

oʻgʻillari 
Ibrohim Sultonning toʻrt oʻgʻli bor edi:

 Sulton Ishoq Mirzo, Fotima Sulton ogʻadan;
 Sulton Muhammad Mirzo, Jahon Beki Ogʻadan;
 Begi Sulton ogʻadan Ismoil Mirzo;
 Sulton Abdulloh Mirzo, Mihr Sulton ogʻadan.

qizlari 
Ibrohimning ikki qizi bor edi:

 Ruqaiya begi begim, Mihr Sulton ogʻadan;
 Zaynab Sulton Begim, Fotima Sulton ogʻadan.

Eslatmalar

Adabiyot 

 E. Glassen: BĀYQARĀ (ing.). Iranika entsiklopediyasi. [dostęp 16 kvetnia 2017].
 Beatrice Forbes Manz: Temuriylar Eronida hokimiyat, siyosat va din. Kembrij: Kembrij universiteti nashriyoti, 2007. ISBN 0-521-86547-6 .
 Priscilla P. Soucek: EBRĀHĪM SOLṬĀN (ang.). Iranika entsiklopediyasi. [dostęp 16 kvetnia 2017].
Temuriylar sulolasi
1435-yilda vafot etganlar
3-aprelda vafot etganlar
1394-yilda tugʻilganlar
Ibrohim ota maqbarasi

Ibrohim ota maqbarasi - Toshkentdagi meʼmoriy yodgorlik (15— 17-asr lar). Rivoyatlarga koʻra, Xoʻja Ahmad Yassaviyning otasi Ibrohim ota mozori (qabri) ustiga qurilgan deb taxmin qilinadi. Maqbara (tarhi 6,7x9,34 m, bal. 4,5 m) bir xonali, oldi peshtoqli (bal. 5,65 m), gumbaz tomli. Tarzlari bezaksiz, ichkarisi ganch suvoq qilingan. Poliga gʻishtyotqizilgan. Eshik tepasidagi tuynukka panjara ishlangan. Maqbaraning gʻarbida yer sathidan 1,5 m chuqurlikda chillaxona ham bor. Maqbara keyingi asrlarda bir necha marta taʼmir qilingan.

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Toshkent
Ibrohim posho

Ibrohim posho, Ibrohim bosho (1789, Kavala, hozirgi Gretsiya hududida —1848.10.11, Qohira) — Misr davlat va harbiy arbobi. Otasi Muhammad Ali oʻtkazgan iqtisodiy islohlarda va Misr armiyasini tuzishda qatnashgan. 1807—12 yillarda daftardor (moliya boʻlimi boshligʻi); 1812—16 yillarda Yuqori Misr gubernatori. Misr armiyasining qoʻmondoni (1816—41). Misr armiyasi I. p. rahbarligida Arabistondagi vahhobiylar harakatini (1816—18) bostirgan. Sudanni egallagan (1820—22). I. p. Gretsiyadagi milliy ozodlik harakati (1821—29) ni bostirishda qatnashgan. Misrturkiya urushida bir necha gʻalabaga erishgan (1831—33). I. p. bosib olingan mamlakatlar (Falastin, Suriya, Livan) gubernatori (1833—40). 1847 yil dan esa Misr hukmdori. 1848 yil iyundan Usmonli turk hukumati uni Misrning voris poshosi qilib tayinladi.

Manbalar
Ibrohim qiziq Teshaboyev

Ibrohim qiziq Teshaboyev (1899 -Andijon — 1985) — oʻzbek xalq qiziqchisi. 9 yoshidan otasi — Tesha qoʻgʻirchoqboz yonida, 10 yoshidan Komil simdor toʻdasida qiziqchi. Keyinroq rus qiziqchi-masharabozlari bilan "Shayton", "Asalari", "Oʻlik sotdi" tomoshalarini koʻrsatgan. F. Yupatov (1923— 26), "Sharq" (Namangan, 1926—28) dirklarida, Turgʻun dorboz va Orif garmon Toshmatov toʻdalarida (1928— 42), Oʻzbek davlat dirkida (1942—47) qiziqchilik qilgan. 1947 yil dan Andijondagi Navoiy nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi qoshidagi ansamblda shogirdi Gʻ. Yunusov bilan tomoshalar koʻrsatgan, ashulachilarga muqallid qilgan. Askiya janri boʻyicha oʻtkazilgan koʻriklarda qatnashgan. "Oshxona", "Bozordagi sartarosh", "Dangasalar", "Toʻy", "Bemaza ashulachi" kabi kulgihikoyalar yaratgan. Qad. qiziqchilik tomoshalari ("Bola oʻqitish", "Yurak ogʻrigʻi" kabi) ni tiklashda sanʼatshunoslarga yordam bergan.

Adabiyot 
 Qodirov M., Masharaboz va qiziqchilar sanʼati, T., 1971.

Manbalar
Abduqahhor Ibrohimov

Abduqahhor Abdusamatovich Ibrohimov (1939.16.8, Toshkent) — yozuvchi, dramaturg , publitsist, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (1990). Toshkent universiteti filologiya fakultetining jurnalistika boʻlimini tugatgan (1962). "Oʻzbekiston madaniyati" gaz. da adabiy xodim va budim mudiri (1962—72), "Guliston" jurnalda masʼul kotib (1972—75), "Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati" gaz.da boʻlim mudiri (1978— 84), Oʻzbekiston Madaniyat vazirligida repertuar-tahrir hayʼati bosh muharriri (1984—86), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonida konsultant va yetakchi konsultant (1990—93), Respublika "Maʼnaviyat va maʼrifat" markazida bosh mutaxassis (1994-yildan). Adabiy faoliyati 60-y. larda boshlangan. "Qoya ostida" (1972), "Soʻnggi nur" (1977), "Osmon yaqin, yer yumshoq" (1982) hikoyalar toʻplamlari, "Uyqu kelmas kechalar" (1998) romani muallifi. "Til — taqdir demak" (1990), "Vatan tuygʻusi" (hamkorlikda, 1996), "Bizkim, oʻzbeklar" (1999) kabi badiiy va siyosiy publitsistik asarlarida til, koʻhna milliy davlatchiligimiz tarixi aks ettirilgan. "Bi-rinchi boʻsa" lirik dramasi "Yosh gvardiya" (hoz. Abror Hidoyatov nomli) teatrida sahnalashtirilgan (1971). Bundan tashqari, "Arra" (1971), "Mayli, mayli" (1972), "Zoʻldir" (1973), "Meni aytdi demang" (1973), "Tani-sangiz kerak" (1974), "Sochqi" (1976), "Tovushsiz karsaklar" (1980), "Oʻzbekcha nikoh" (1993), "Shaytonning yoʻli" (1994) va b. pyesalari Oʻzbekistonda va b. davlatlarning teatrlarida sahnalashtirilgan. "Mehnat shuxrati" ordeni bilan mukofotlangan (1999).

Manbalar
Aysar Ibrohimov

Aysar Ibrohimov (1910-yil 5-may, Asaka — 1989-yil 29-iyun, Andijon) — aktyor, qoʻshiqchi. Oʻzbekiston xalq artisti (1970).

Biografiyasi 
Aysar Ibrohimov 1910-yili 5-may kuni Andijon viloyatining Asaka shahrida dehqon oilasida dunyoga kelgan. Qashqadaryo yaylovlarida qoʻy boʻqib katta boʻlgan. Qashqadaryida toʻliqsiz oʻrta maktabni tamomlab, 1927-yili 17 yoshida otasining talabiga binoan Fargʻona shahridagi tibbiyot bilim yurtiga oʻqishga kirgan.

Aysar Ibrohimov havaskorlar toʻgaragida ishtirok etib, qoʻshiq kuylab yurgan. Fargʻonaga Andijon teatr guruhi kelib, sahnada „Farhod va Shirin“ musiqali dramasini namoyish qilishgan. Spektaklda bosh rolni Muhitdin Qoriyoqubov ijro qilgan. Namoyishni tomosha qilgan Aysar Ibrohimov Muhiddin Qoriyoqubovdan ilhomlangan va qoʻshiq kuylashga boʻlgan ishtiyoqi yanada ortgan. Aysar Ibrohimov Navoiyning „Farhod va Shirin“ hamda „Layli va Majnun“ asarlarining koʻp qismlarini yod olgan.

Aysar Ibrohimov ijodiy faoliyatini 1929-yili Asakada tashkil qilingan havaskorlar teatrida boshlagan. Mustaqil oʻqib, oʻrgangan. Unga berilgan rollarning katta yoki kichikligiga ahamiyat bermay ularni yaxshi ijro qilishga xarakat qilgan.

Aysar Ibrohimovning sanʼatdagi qobiliyatini payqagan Ziyod Said, Mannon Uygʻur, Yatim Bobojonov uni Hamza nomidagi akademik drama taetriga taklif qilgan. Aysar Ibrohimov teatr sahnasida „Halima“ spektaklida Neʼmat, „Arshin mol-olan“ spektaklida Asqar obrazlarini ijro etib, muxlislar olqishiga sazovor boʻlgan.

Aysar Ibrohimov 1931 — 1933-yillar Hamza teatri qoshidagi koʻchma Ishchi-yoshlar teatri, Fargʻona teatri, Chust kolxoz-sovxoz teatrida, 1933-yildan Andijon teatrida aktyor boʻlib faoliyat yuritgan. 

Andijon teatrida Aysar Ibrohimov Toʻxtasin Jalilov, Rasul Sultonov, Murod Qoʻldoshev, Vahob Azimov, Asad Ismatov singari ustoz-sanʼatkorlar bilan birga faoliyat yuritgan va ular Aysarga asosiy rollarni topshirishgan. Aysar Ibrohimovning Andijon teatridagi ilk roli Shopur obrazida boʻlgan. Sahnada ikki yuzdan ortiq ijobiy va salbiy rollarda oʻynagan. Aysar Ibrohimovning eng koʻzga koʻringan rollaridan biri „Layli va Majnun“ spektaklidagi Majnun roli boʻlgan.

Ifoda vositalari (ovoz, mimika, plastika) dan mohirona foydalanish, obraz yaratishda qahramonlarning ichki dunyosini chuqur ochishga intilish Aysar Ibrohimov ijodiga xos edi.

Aysar Ibrohimovning eng yaxshi rollari: Miller („Makr va muhabbat“), Gʻofir („Boy ila xizmatchi“), Davron ota („Davron ota“), Majnun („Layli va Majnun“), Mavlon („Shohi soʻzana“), Abror („Parvona“), Tribule („Qirolning dil xushi“), Lord Mer („Richard III“), Shushu domla („Inson aziz“) va Aysar Ibrohimov Majnun rolida („Layli va Majnun“).

Vafoti 
Aysar Ibrohimov 1989-yili 29-iyunda Andijonda vafot etgan.

Mukofot va unvonlari 
Aysar Ibrohimov 1970-yilda „Oʻzbekiston xalq artisti“ unvoni bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
1910-yilda tugʻilganlar
1989-yilda vafot etganlar
29-iyunda vafot etganlar
Andijonda tugʻilganlar
Ahmad Ibrohimov

Ahmad Pochchayevich Ibrohimov (1928.12.12, Turkiston) — biokimyogargenetik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), biol. fanlari doktori (1966), professor (1969). Toshkent farmatsevtika institutini tugatgan (1950). Samarkand qishloq. xoʻjaligi instituti organik va biol. kimyo kafedrasida dotsent, kafedra mudiri (1954—57). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutida ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari (1967—71), ayni vaqtda nuklein kislotalar laboratoriya mudiri (1967 — 76), 1996-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Usimliklar eksperimental biologiyasi instituti (1997-yildan Genetika va oʻsimliklar eksperimental biologiyasi instituti) da gʻoʻza molekulyar genetikasi laboratoriya mudiri. Ilmiy ishlari gʻoʻza turlari va navlarida oqsil va nuklein kislotalar biosintezining molekulyargenetik xususiyatlari, gʻoʻzaning vertitsillyoz viltga chidamligini oshirishning nazariy masalalariga bagʻishlangan.

Manbalar 

 Molekulyarnogeneticheskiye osobennosti ustoychivosti xlopchatnika k viltu. T., 1978; Biosintez belkov i nukleinovix kislot xlopchatnika v ontogeneze, T., 1986.
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Mirza Ibrohimov

Ibrohimov Mirza Ajdar oʻgʻli (1911.15(28).10, Sarob viloyati — 1993.17.12, Boku) — Ozarbayjon xalq yozuvchisi (1961), jamoat arbobi. Ozarbayjon FA akad. (1945). "Hayot" dramasida (1935) Ozarbayjon qishloqlaridagi oʻzgarishlar tasvirlangan boʻlsa, "Madrid" dramasi (1938) ispan xalqining fashizmga qarshi kurashiga bagʻishlangan. "Muhab-bat" (1942), "Qishloq qizi" (1962), "Yaxshi odam" (1965) dramalari zamonaviy mavzuda. "Shunday kun keladi" romani (1948) da Eron xalqining istibdodga qarshi kurashi oʻz ifodasini topgan. "Buyuk tayanch" (1957), "Parvona" (1969—70), "Yangi davr" (1970) romanlari, qissa va adabiytanqidiy maqolalar muallifi. Oʻzbekiston haqida ocherk ("Zangori osmon") va ma-qolalar yozgan. Asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Manbalar 

 Shunday kun keladi, T., 1956; Buyuk tayanch, T., 1964; Boʻron qushi, T., 1971; Parvona, T., 1979.

Ozarbayjonlik yozuvchilar
Sovet yozuvchilari
Neʼmat Ibrohimov

Neʼmat Ibrohimov (1925, Toshkent) — yogʻoch oʻymakori, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1969). Otasi usta Ibrohimjon Zokirovdan hunar oʻrgangan. Neʼmat ijodida anʼanaviy naqsh sanʼati (islimiy naqshlar) ni keng qoʻllab, uni yangi ohanglar bilan boyitgan, maho-batli oʻymakorlik sanʼatini rivojlantirdi. Juftlama eshiklar, devoriy namoyonlar va boshqa yaratgan, ularning bezak mujassamotida yirik yoʻllar hosil qiluvchi ohanglar qatorida mayda nafis naqsh tasvirlarini ham qoʻllagan, 2—3 qavatli ta-baqa pardoz usulidan keng foydalangan. 1950-yildan Ibrohimov yaratgan ishlari (kitob javoni, stol va boshqa buyumlar) bilan koʻrgazmalarda qatnashadi. 1966-yil Toshkent zilzilasidan keyin shaharni qayta qurish ishlarida faol ishtirok etdi. Vazirlar Mahkamasi binosi kinoleksiya zaliga 10 ta namoyon (1967), "Rossiya" mehmonxonasi uchun namoyon, Navoiy nomidagi adabiyot muzeyi uchun ikki eshik (1968; Hamza mukofoti, 1968) hamda namoyonlar (1974, 1978), hozirgi Oʻzbekiston xalqlari tarixi muzeyi binosining ichki bezaklari (1970), "Oʻzbekistan" mehmonxonasi uchun eshiklar (1980), Oʻquvchilar va bolalar saroyi uchun eshik va panjara (1982), "Shirin" qahvaxonasi uchun eshik (1984) va boshqa yaratdi. Ishlaridan namunalar respublika muzeylarida saqlanadi.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Sobirjon Ibrohimov

Sobirjon Ibrohimov (1905.21.12, Andijon — 1974.22.12, Toshkent) — tilshunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1972), filol. fanlari doktori (1961), professor (1965). Samarqanddagi Oʻzbekiston Ped. akademi-yasida oʻqigan (1928—29), "Qizil Oʻzbekiston" gaz.ning maxsus muxbiri (1929), Oʻzbekiston davlat nashriyotida adabiy muharrir (1929—33), Madaniy qurilish ilmiy tekshirish institutida ilmiy xodim (1933), Yangi alifbo va terminologiya qoʻmitasida boʻlim mudiri (1934—37), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim, boʻlim mudiri (1937—74). Ilmiy tadqiqotlari oʻzbek tilining fammatika, dialektologiya, leksikologiya, imlo, orfoepiya kabi sohalariga oid ("Fargʻona shevalarining kasbhunar leksikasi", 1—3-kitob, 1956—59; "Bosh harflarni ishlatish qoidalari" 1964; "Oʻzbek imlosidagi baʼzi qiyin holatlar", 1970; "Adabiy talaffuz madaniyati", 1972 va b.). I. "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat" (1954; 1950—55), "Navoiy asarlari lugʻati" (1972), "Oʻzbek tilining izohli lugʻati" (1981) va b. tuzishda qatnashgan.

Manbalar 

 Oʻzbek tilining Andijon shevasi, T., 1967; Nutq madaniyati va adabiy talaffuz haqida, T., 1972; Tilga eʼtibor — elga eʼtibor, T., 1972.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Shukur Ibrohimov

Ibrohimov Shukur (1927. 5.3, Toshkent) — seleksionergenetik olim, qishloq xoʻjalik fanlari d-ri (1974), prof. (1976), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan agronom (1972). Toshkent qishloq xoʻjalik institutini tugatgan (1948). 1948-84-yil larda Oʻzbekiston FA Oʻsimliklar genetikasi va fiziologi-yasi, Gʻoʻza seleksiyasi va urugʻchiligi, Paxtachilik ilmiy tadqiqot institutlarida ilmiy xodim, lab. mudiri (1965-yil dan), q. h. boshqaruvi idoralarida rahbarlik la-vozimlarida ishladi. VASXNIL Oʻrta Osiyo boʻlimi raisi oʻrinbosari (1984— 90), "Paxta" IIB bosh direktori (1990—92), Oʻzbekiston Paxtachilik ilmiy tadqiqot instituti direktori (1992—95). 1995-yil dan Gʻoʻza seleksiyasi va urugʻchiligi ilmiy tadqiqot institutida ilmiy maslahatchi va gʻoʻza mutagenezi lab. mudiri. Ilmiy ishlari gʻoʻza seleksiyasi, genetikasi, biologi-yasi, urugʻchiligi, agrotexnikasi va b. masalalarga bagʻishlangan. I. gʻoʻzaning serhosil va rayonlashtirilgan S—6029, S-6030, S-6037, S-6040, Termiz 14, Termiz 16, Qizil Ravot, S—2602, Uychi 2 va Andijon 60 navlarining hammuallifi. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1987).

Manbalar 

 Ostroye oblucheniye rasteniy, mutagenez i seleksiya xlopchatnika, T., 1976; Otdalyonnaya gibridizatsiya xlopchatnika, izlucheniye i rekombinogenez, T., 1985.
Gʻalimjon Ibrohimov

Ibrohimov Gʻalimjon Girfanovich — [1887.28.2.(12.3), Boshqirdistonning hozirgi Aurgazin tumani — 1938.21.1] — tatar yozuvchisi, olim, jamoat arbobi. Zamonaviy tatar adabiyoti asoschilaridan. Orenburg (1898—1905) va Ufa (1906—09) madrasalarida oʻqigan. "Bizning yoʻl", "Maorif" jurnali larida muharrir. I. ning dastlabki realistik hikoya va qissalari ("Zakiy talabaning madrasadan haydalishi", 1907; "Tatar ayoli taqdiri", 1910; "Tabiat bolalari", 1914 va b.) da tatar yoshlarining hayoti va kurashi aks etgan. Uning "Yosh yuraklar" asari (1912) — tatar adabiyotidagi birinchi psixologik roman. "Bizning kunlar" (1920) kitobi 1905— 07 yil dagi inqilobiy voqealarga bagʻishlangan. "Teran tomirlar" (1926—28) romanida fuqarolar urushi davri aks etgan. I. tatar tilshunosligi va tarixiga oid ilmiy asarlar, darsliklar muallifi ("Tatar grammatikasi", 1911; "Adabiyot nazariyasi", 1916; "Ona tilini oʻqitish metodikasi", 1918 va b.).

As.:Teran tomirlar, T., 1961; Qozoqqizi, T., 1964.

Manbalar 

 

Tatar yozuvchilari
28-fevralda tugʻilganlar
Hojimurod Ibrohimov

Hojimurod Isroilovich Ibrohimov (1935.9.4, Toshkent) — kinorejissyor Oʻzbekistonda xizmat kursatgan sanʼat arbobi (1983). "Oʻzbektelefilm" tashkilotchilaridan. Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1957). Oʻzbekiston televideniyesida rejissyor yordamchisi, rejissyor (1957—64), bosh rejissyor (1974—79). 1979-yildan Oʻzbekiston ilmiy-ommabop va hujjatli filmlar kinostudiyasida rejissyor Eng yaxshi filmlari: "Jamila", "Yodgor", "Hyp qidirib" (ham spektakl, ham film rejissyor), "Tugʻilish" (3 qismli telepostanovka) va boshqalar Shuningdek, "Oybek", "Choʻl, qoʻlingni ber!", "Toshkent, 26-aprel 1966-yil", "Kuyla, Sanobar", "Yagona oilada", "Inson uchun", "Davr mening taqdirimda" (D. Salimov bilan hamkorlikda), "Mening Oʻzbekistonim" kabi hujjatli filmlar yaratgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1976).

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1935-yilda tugʻilganlar
9-aprelda tugʻilganlar
Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureatlari
Rixsixon Ibrohimova

Rixsixon Ismoilovna Ibrohimova (1937.29.12, Toshkent) – Oʻzbekiston xalq artisti (1979). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1959). 1956-yildan Hamza teatri (hoz. Oʻzbekiston milliy akademik drama teatri) da. I. lirik-dramatik aktrisa boʻlib, yaratgan obrazlari kuchli dramatizmi, hissiyotlarning chuqurligi, mukammal nutq va plastik ifodaviyligi bilan ajralib turadi. Eng yaxshi rollari: Feru-za, Gavharshodbegim („Mirzo Ulugʻbek“), Guli („Alisher Navoiy“), Ofeliya, Kardeliya, Emiliya („Hamlet“, „Qirol Lir“, „Otello“), Ozoda, Gulyuz („Imon“, „Qotil“), Hemnolini („Gang daryosining qizi“), Nazmi („Kuyov“), Yorqinoy („Momo xotin“), Bibisalima („Mashrab“), Huri aya („Boshi qotgan oshiqlar“) va b. Shuningdek, bir kator videofilmlarda – Fazilat („Diyonat“), ona („Dunyoning ishlari“, „Alisher Navoiy“); kinoda – Oyxon („Integral“), Toshbonu („Shumbola“), Rixsi aya („Seni izlab“), Xosiyat („Farish-talar olov ichida“), Boʻston („Kelinlar qoʻzgʻoloni“), kampir („Yuzsiz“), Qurbonbibi („Kecha va kunduz“) kabi obrazlarni yaratgan. „Mehnat shuhrati“ ordeni bilan mukofotlangan (1997).

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Hafiza Ibrohimova

Hafiza Ibrohimova (1927 - Fargʻona — 1967) — Oʻzbekiston xalq artisti (1967). 15 yoshida Fargʻonadagi "Kooperativ" artelida ishlab, shu yerdagi havaskorlar toʻgaragiga qatnashgan. 1946 yil dan Fargʻona viloyati musiqali drama va komediya teatrida aktrisa. Eng yaxshi rollari: Obida ("Muqimiy"), Sanam ("Aziz va Sanam"), Zulxumor ("Ravshan va Zulxumor"), Qumri ("Qum-rining murodi"), Gulsara ("Gulsara"), Zuhra ("Tohir va Zuxra") va b. Qahramonning lirik, psixologik kechinmalarini ochib berishda hayotiy va ishonarli talqin, mahorat va tabiiylik I. ijodiga xos.

Manbalar 

 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Henrik Ibsen

Henrik Ibsen (1828.20.3, Shiyen — 1906.23.5, Kristianiya) — norveg dramaturgi. Bergendagi birinchi milliy norveg teatriga (1852—57), Kristianiyadagi norveg teatriga (1857—62) rahbarlik qilgan. Ilk sheʼrlari va "Katlina" (1850) dramasi Yevropadagi 1848-yil inqilobi taʼsirida yaratilgan. Rim, Drezden, Myunxenda yashagan (1864—91). "Estrotlik Inger xonim" (1855), "Gelgelandagi urushlar" (1858), "Taxt uchun kurash" (1863) tarixiy dramalarida Yevropa romantizmining taʼsiri seziladi. "Brand" (1866) va "Per Gyunt" (1867) falsafiy-ramziy poetik dramalarida norveg kiborlari hayoti tasvir etilgan. I.ning "Jamiyat peshvolari" (1877), "Uya" (1879), "Sharpalar" (1881), "Xalq dushmani" (1882) pyesalari mashhur. "Yovvoyi oʻrdak" (1884), "Rosmersxolm" (1886), "Dengizdan kelayotgan ayol" (1888), "Gedda Gabler" (1890) kabi dramalarida soʻnggi davrga xos ramziy unsurlar aks etgan. "Quruvchi Solnes" (1892), "Kichkina Ey-olf" (1894) va b. asarlari Yevropa realistik dramaturgiyasining yutuklaridan hisoblanadi. I. jahon dramaturgiyasi va teatriga katta taʼsir oʻtkazdi. "Sharpalar" pyesasidan parchalar oʻzbek tiliga tarjima qilingan (1974).

Manbalar