Volgadagi burlaklar (Repin)

"Volgadagi burlaklar" — rus rassomi Ilya Repinning 1870 — 1873-yillarda yaratilgan rasmi. Burlaklar artelining ish joyini tasvirlaydi.

Rasmning oʻlchami 131,5×281 sm.

Yaratilish tarixi 
Rassomning xotiralariga koʻra, rasmni yaratish gʻoyasi 1869-yilda, „Ayub va uning doʻstlari“ tanlovida ishlayotganida, u Konstantin Savitskiy bilan birga oʻqish uchun Nevaga borganida paydo boʻlgan. U yerda birinchi marta koʻrgan burlaklar quvnoq jamiyat va goʻzal tabiatdan farqli oʻlaroq Repinda kuchli taassurot qoldirdi. Shu bilan birga, rasmning birinchi akvarel eskizi yaratildi, unga burlaklardan tashqari, ular bilan qarama-qarshi boʻlgan yozgi aholi ham bor edi. Rasmning ushbu kompozitsiyasini Fyodor Vasilev „sunʼiy“ va „oqilona“ deb tanqid qilgan.

Repinning umumiy fanlardan imtihon topshirishni istamaganligi sababli Badiiy akademiyadan haydalishi mumkinligi xuddi shu vaqtga toʻgʻri keladi. Repin isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi arizani topshirdi. U qabul qilinmadi, aksincha, unga chet elda amaliyot oʻtash vaʼda qilindi va Volga boʻylab Tverdan Saratovga sayohat qilish uchun yoʻllanma beriladi. 1870-yilning may oyida Ilya Repin, uning ukasi Vasiliy, Fyodor Vasilev va Yevgeniy Makarovlar guruhi Samolet kompaniyasining paroxodida sayohatga chiqdi.

1870-yilda Repin 18,3×32,7 sm oʻlchamdagi qalamda ishlangan rasmini yaratdi. Bu eskiz bugungi kunda Moskvadagi Tretyakov galereyasida (No 11488). Eskizdan 23,5×50,5 sm formatdagi moydagi birinchi versiya chiqdi (Tretyakovka, № 708). 1871-yilning mart oyida rasmning vaqtinchalik versiyasi Sankt-Peterburgda koʻrgazmaga qoʻyildi va mukofotga sazovor boʻldi. 1873-yil mart oyida Repin ishni tugatdi.

Rasm uchun eskizlar

Rasmning keyingi taqdiri 
Rasm birinchi marta 1873-yilning mart oyida Sankt-Peterburgda Butunjahon koʻrgazmasi uchun Venaga joʻnatilishi rejalashtirilgan rasm va haykaltaroshlik sanʼat koʻrgazmasida namoyish etildi.

Fyodor Dostoevskiy oʻzining „Yozuvchi kundaligi“ asarida Repin rasmini tahlil qilib, uni sanʼatdagi haqiqatning haqiqiy gʻalabasi deb taʼkidladi. Vladimir Korolenko oʻyma reproduktsiyani koʻchirib olib, xonasiga osib qoʻydi. Butunjahon koʻrgazmasida rasm bronza medalini qoʻlga kiritdi va uni Vladimir saroyining bilyard xonasiga osib qoʻygan Buyuk Gertsog Vladimir Aleksandrovich tomonidan 3000 rublga sotib olindi.

Stasov oʻzining „Umumjahon koʻrgazmasidagi natijalarimiz“ maqolasida xorijiy matbuotning oʻziga xos sharhi sifatida fransuz tanqidchisi J. Klaretining hukmini keltirib oʻtdi: „Baxtsiz mavjudotlar kamarlarda yurishadi, ter toʻkib, ishda charchaydilar. Osiyo jaziramasi ularni kuydirdi. Keksa va yosh, ularning barchasi dahshatli, Bu rasm hayratlanarli, u haqiqatan ham rus xalqi uchun ufqlarni ochadi“.

Rasmning tahlili

Bayroq 
Koʻtarilgan savdo floti bayrogʻi teskari tasvirlangan. Buning uchun bir nechta tushuntirishlar mavjud.

 Eʼtiborsizlik tufayli bayroq notoʻgʻri oʻrnatilgan va rassom bu faktni boshqa hech qanday yashirin maʼno bermasdan yozib oldi.
 Dengiz ishlarida teskari bayroq avariya signalini bildiradi. Yaqin davrdagi rasmlarda ham qarang: „Daryoda. Shamolli kun“ (1869) F. A. Vasilyev, I. K. Ayvazovskiyning „Volga“ (1887) va „ Yangi shamol“ rasmlaridagi toʻgʻri bayroqlar. Volga "(1895) I. VA. Levitan. Shuningdek, kemadagi rasmning chap tomonida oq-koʻk-qizil bayroq (toʻgʻri ketma-ketlik) joylashgan.

Paroxod 

Oʻng tomonda fonda paroxod koʻrsatilgan. 1875-yilda, ehtimol, Repin rasmining taʼsiri ostida, amerikalik rassom Frederik Artur Bridgman oʻzining „Burloqlar“ versiyasini taqdim etdi.

Madaniyatda 
2014-yil 11-sentabrda Samaradagi Volga qirgʻogʻida I. Y. Repin tavalludining 170 yilligiga bagʻishlab „Volga boʻylab burloqlar“ bronza haykaltaroshlik kompozitsiyasining ochilishi boʻlib oʻtdi. Ramka-molbertda daryo va osmon fonida buyuk rassom tomonidan mashhur kartinada tasvirlangan burloqlar figuralarining uch oʻlchamli nusxasi tomoshabinlar oldida paydo boʻladi; fonda barja koʻrinadi. Haykaltaroshlik kompozitsiyasining balandligi 1,5 m, poydevorning balandligi taxminan 1 m. Muallif — samaralik haykaltarosh Nikolay Kuklev.

Shuningdek 

 klub
 Barja

Manbalar

Adabiyotlar 

 Elizabeth Kridl Valkenier: Ilya Repin va rus sanʼati dunyosi. Kolumbiya universiteti matbuoti, Nyu-York, 1990-yil. ISBN 0-231-06964-2. 36-bet
 
 Vikturina M. P. I. E. Repinning „Volgadagi barja tashuvchilari“ rasmini rentgen nurlari yordamida tahlil qilish // Badiiy meros. — 1978-yil. — 34-son.

Havolalar 

 Tasmani torting
 Tasma tortayotgan barja yuk tashuvchilar
 Burlak1
 Burlak 1870-1873.
 Qayiqlar bilan Volga manzarasi
 „Burlak“ „Volgadagi barja tashuvchilar“ kartinasi uchun oʻquv.
 1870-1872-yillar yongʻinda barja yuk tashuvchilar.