Ngerulmud

Ngerulmud (palaucha talaffuzi: [ŋəˈɾulmuð]) – Tinch okeanidagi orol davlati Palau Respublikasi hukumati qarorgohi. U 2006- yilda Koror shahrini poytaxt sifatida almashtirgan. Aholi punkti Koror shahridan 20 kilometr (12 milya) shimoli-sharqda va Melekeok shahridan 2 km (1 milya) shimoli-gʻarbda joylashgan mamlakatning eng katta oroli Babeldaobdagi Melekeok shtatida joylashgan. Bu dunyodagi suveren davlatning eng kam aholisi boʻlgan poytaxti (garchi Plimut vayron qilingan, ammo hali ham rasmiy – Buyuk Britaniyaning chet el hududi boʻlgan Montserratning poytaxti).Tinch okeanidagi orol davlati Palau Respublikasining hukumat qarorgohi hisoblanadi. Shahar 2006- yilda Palauning eng yirik shahri Koror Siti oʻrnini poytaxt qilib oldi. Aholi punkti Melekeok shtatida, mamlakatning eng katta oroli Babeldaobda joylashgan boʻlib, Koror shahridan 20 kilometr shimoli-sharqda va Melekeok shahridan 2 kilometr shimoli-g'arbda joylashgan.Palau xalqaro aeroporti shahardan 25 kilometr uzoqlikda joylashgan.

Etimologiyasi 
Ngerulmud palavacha iboradan olingan boʻlib, „feritlangan farishta baliqlari joyi“ degan maʼnoni anglatadi, bu yerda hukmronlik qiladigan okeanga qaragan tepalikka ishora qiladi. Oxirgi boʻgʻin, loy, palauancha Centropyge tibicen uchun soʻz boʻlib, shuningdek, kalit teshigi farishta baliqlari sifatida ham tanilgan. Ilgari, mahalliy anʼanaga koʻra, ayollar xudolarga achitilgan farishta baliqlarini taklif qilish uchun tepalikka yigʻilishdi.

Tarixi 
Palauning oldingi poytaxti vaqtinchalik Kororda joylashgan edi. 1979-yilda ratifikatsiya qilingan mamlakat konstitutsiyasi Palau Milliy Kongressiga konstitutsiya kuchga kirgan kundan boshlab oʻn yil ichida Babeldaobda doimiy poytaxt tashkil etishni koʻrsatgan. Yangi poytaxtni rejalashtirish 1986 yilda, kapitol majmuasini qurish boʻyicha shartnoma Gavayida joylashgan Architects Hawaii Ltd. (AHL) arxitektura firmasiga tayinlangandan soʻng boshlandi, u ilgari Mikroneziya Federativ Davlatlarining kapitol majmuasini loyihalashtirgan edi. Palikirda joylashgan. Rivojlanish sekin kechdi, chunki Palauda muhandislar va arxitektorlar yetishmas edi va qurilish materiallarining aksariyati chetdan keltirilishi kerak edi.Keyingi ishlar 2000-yillarning boshlarida Palau Tayvandan 20 million dollar kredit olib, ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarni yaxshilash va Palauning Tayvanni diplomatik tan olishini taʼminlashga qaratilgan saʼy-harakatlari doirasida boshlanmadi. Olbiil davri uchun alohida binolarni oʻz ichiga olgan Kelulau (mamlakat qonun chiqaruvchi organi), shuningdek, sud va mamlakatning qonun chiqaruvchi hokimiyati), shuningdek, markaziy ochiq maydon orqali bogʻlangan sud va ijroiya hokimiyatlari majmuasi 45 million AQSh dollaridan ortiq mablagʻga ega boʻlib, 2006 yil 7 oktyabrda 5000 dan ortiq kishi ishtirok etgan holda rasman ochilgan.  Hukumat amaldorlari koʻp oʻtmay oʻz idoralarini Korordan Ngerulmudga koʻchirishdi.

2013-yilda The Wall Street Journal nashrida yozilishicha, „mahalliy iqlimga mos boʻlmagan“ kapitoliy binosi Palauni qarzga solib qoʻygan va ventilyatsiya tizimidagi nosozlik yaqinda mogʻor paydo boʻlishiga sabab boʻlgan.  2013 yil aprel oyida Ngerulmudning pochta boʻlimi pochta boshligʻi Tommi Sinsak tomonidan amalga oshirilgan xarajatlarni kamaytirish choralari doirasida butunlay yopildi.  U 2011 yil dekabr oyida Olbiil davri Kelulau rezolyutsiyasidan keyin tashkil etilgan va mamlakatdagi ikkitadan biri edi (ikkinchisi Kororda).  Uning 16 oylik faoliyati davomida xarajatlar 30 000 AQSH dollaridan oshdi, asosan markalardan tushgan daromad esa 2 000 dollardan kam edi.  Ngerulmud – yagona aholi punkti boʻlgan.

Eslatmalar 
1.2020- yilda "Palau Respublikasi aholisi va uy-joy fondini ro'yxatga olish" (PDF). p. 10.
2.Google Earth va topografik xaritalarga koʻra.
3.Liston, Joli (2011). Tinch okean orollari merosi: arxeologiya, oʻziga xoslik va jamiyat. Avstraliya Milliy Universiteti. p. 192. ISBN 978-1921862489.

4.Palau Respublikasi Konstitutsiyasi 2012-yil 7-noyabrda Wayback Machineda arxivlangan – Palau Respublikasi elchixonasi, Vashington, DC. 2013-yil 25-fevralda olindi.

Abadiy aloqalar 

Palau aholi punktlari