MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Al-Jamiyatul Ashrafiya

Al-Jamiyatul Ashrafiya ( ) Hindistondagi sunniy madrasasidir. U Hindistonning Uttar-Pradesh shimolidagi Muborakpur shahrida joylashgan.

Tarixi 
Muassasa 1898-yilda oʻsha paytda Britaniya Hindistoni boʻlgan Muborakpur shahrida Misbah al-Ulum nomli madrasa sifatida faoliyat boshlangan. U Sayid Shoh Ali Husayn Ashraf Kichauchxvi sharafiga „Ashrafiya“ deb nomlangan. Koʻp yillar davomida taʼlim uchun kurashib, bir necha bor joylarni koʻchirishidan soʻng, Hofiz Abdulaziz Murodobodiy tomonidan yigʻilgan mablagʻ evaziga yangi bino qurilgan. Bu hozirda Dar al-Ulum Ahl-i Sunnat yoki Misbah al-Ulum deb nomlanuvchi maktab uchun moʻljallangan joy edi.

Taʼlim muassasi taʼlim uchun kichik boʻlib borayotganini anglagan Hofiz Abdulaziz 1972-yil may oyida Ashrafiyani kattaroq kampusga koʻchirish masalasini muhokama qilish uchun oʻquv konferensiyasini tashkil qiladi. Ahmad Rizoxonning oʻgʻli Mustafo Rizoxon kabi Barelviy harakati olimlari, Mavlono Sayid Ale Mustafo Quadriy Barkatiy va Arshadul Qadriy bilan birga 1972-yilda boshqa bir joyda sunniy Hanafiy Islom universitet qursh missiyasi bilan Azamgarh shahridan tashqarida poydevor qoʻyishdi. Alloma Ziyoul Mustafo, Allama Arshadul Qavdriy, Alloma Mumtoz Ahmad Ashraful Qadriy, Muftiy Abdumannan, Mavlono Shafiy, Qori Yahyo va Qamaruzzamon Azmiy kabi muhim shaxslar Abd al-Aziz Murodobodiy bilan birgalikda muassasa qurish uchun zarur mablagʻni toʻplashga harakat qilishgan.

Tashkilot haqida 
Jamiya diniy taʼlim markazlarida 5000 dan ortiq talaba tahsil oladi, ularda 256 nafar professor-oʻqituvchilar va xodimlar ishlaydi. Ulardan tashqari bu maskandagi turli taʼlim muassasalarida 6000 dan ortiq oʻgʻil-qiz tahsil oladi. Bitiruvchilar muassasaning eski nomi „Misbahul Ulum“ga koʻra „Misbahi“ deb ataladi. Muhammad Shahid Razoxon, Al-Jamiyatul Ashrafiya bitiruvchisi boʻlib, 2019-yilda Hindiston davlat xizmati imtihonini topshirgan.

Mansublik 
Al-Jamiyatul Ashrafiyaning bitiruv va diplomdan keyingi darajalari turli universitetlar, jumladan Haydaroboddagi Mavlonoa Azad Milliy Urdu universiteti, Javoharlal Neru universiteti (JNU), Jamiya Milliya Islomiya va Aligarh musulmon universiteti tomonidan tan olingan.

Sunniylar kengashining tuzilishi 
1992-yilda Mubarakpur shahridagi Al-Jamiyatul Ashrafiya homiyligida muftiylar organi sifatida fiqh kengashi tuzilgan.

Yana qarang 

 Islom taʼlim muassasalari roʻyxati
 Jamiya Nizomiya
 Jamiyatur Razo
 Hindistonda Islom
 Al-Jameyatul-Islomiya
 Manzori Islom

Manbalar

Adabiyotlar 

 

 

Hindistondagi madrasalar
Hindistondagi islomiy universitet va kollejlar
Abdulloh ibn Ummu Maktum

Abdulloh ibn Ummu Maktum () (636-yilda vafot etgan) Ibn Kasir (1373-yilda vafot etgan) bergan maʼlumotlarga koʻra Islom dinining soʻnggi paygʻambari Muhammadning sahobalaridan biri boʻlgan. Baʼzi rivoyatlarda uning ismi Amr ibn Ummu Maktum sifatida ham keltirilgan. Qur’oni Karimning 80-surasi boʻlmish Abasa surasining birinchi oyatlari u bilan bogʻliq voqeada nozil qilingan deb hisoblanadi.

Biografiyasi 
Abdulloh ibn Ummu Maktum Qays ibn Zayd va Otika binti Abdullohning oʻgʻli edi. U tugʻma koʻr boʻlgan va shuning uchun onasi Ummu Maktum (Yashirinning onasi) deb atalgan. Ibn Ummu Maktum Muhammadning birinchi xotini Xadicha bint Xuvaylidning amakivachchasi edi.

Abdulloh ibn Ummu Maktum Islom dinini birinchilardan boʻlib qabul qilganlardan edi. Muhammad paygʻambar uni va Mus’ab ibn Umayrni hijrat boʻlishidan oldin aholiga Qur’on oʻrgatish uchun Madina shahriga yuborgan. U va Bilol Ibn Raboh Muhammad paygʻambar tomonidan Madinada muazzinlikka tayinlanganlar. Paygʻambar janglarda qatnashish uchun Madinani tark etganida, Abdulloh ibn Ummu Maktumga namoz oʻqish mas’uliyati yuklangan.

Abdulloh ibn Ummu Maktum koʻzi ojiz boʻlishiga qaramay Islom dinining ikkinchi xalifasi Umardan jihodda ishtirok etishini iltimos qilgan. Xalifa Umar unga milodiy 636-yilda Qodisiya jangida qatnashishga ruxsat bergan. Ummu Maktum jangda musulmonlar tomonidan bayroqdor boʻlib xizmat qilgan va shahid boʻlgan.

Qur’on oyatlari 
Ahl as-Sunna val-Jamoaning anʼanaviy rivoyatiga koʻra, Abasa surasi birinchi oʻn oyatining nozil boʻlishi ortidagi voqea quyidagichadirː Muhammad paygʻambar Makkada Valid ibn al-Mugʻiyra va boshqa Quraysh qabilasi oqsoqollariga Islom dinini targʻib qilishga harakat qiladi. Bir kuni Muhammad Utba ibn Rabia, uning birodari Shayba ibn Rabia, Abu Jahl deb kunyalangan Amr ibn Xishom, Umayya ibn Xa-laf, Valid ibn Mugʻiralarning oldiga borib, ular bilan suhbatlashadi va turli muzokaralar olib borgan holda Islomga chaqirishga urinadi. Shu payt Abdulloh ibn Ummu Maktum paygʻambar Muhammadning oldiga kelib, ularga oʻrgatayotgan narsasini unga ham oʻrgatishini soʻraydi. Paygʻambar esa qabila boshliqlaridan eʼtiborini uzishni xohlamaydi va Abdulloh ibn Ummu Maktumga qoshlarini chimirgan holda, qabila oqsoqollariga nutq soʻzlashda davom etadi. Keyin Muhammad oʻrnidan turgan paytda koʻz oldi jimirlashib, boshiga bir qattiq narsa kelib urilganday boʻladi va ushbu oyat nozil qilinadiː

Manbalar 

Sahobalar
636-yilda vafot etganlar
Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Al-Madina islom majmuasi

Al-Madina islom majmuasi (), shuningdek, Al-Madina Yatim Xana () nomi bilan tanilgan, Hindistonning Karnataka shtatidagi Mangalor shahrida joylashgan islom universiteti, 1994-yil 17-martda tashkil etilgan. Unda 500 nafar talaba (jumladan, 110 nafari yetim bolalar) turli institutlarda Qurʼon, Hadis, Fiqʼh, Sanʼat, Fan va Texnologiya fanlari boʻyicha tahsil olmoqda. Muassasaga Shayxuna Sharaful Ulamo Manjanadiy Abbos Musliyar tomonidan asos solingan. Kanthapuram AP Aboobacker Musliyar uning hozirgi prezidenti hisoblanadi.

Ozchilik instituti 
Diniy taʼlim markazi va mehribonlik uyidan iborat majmua musulmon ozchiliklar muassasasi hisoblanadi. Mehribonlik uyi, islom kolleji (Dars), ingliz tili oʻrta maktabi, litsey, hifzul qurʼon, tikuvchilik oʻquv markazi majmua tarkibiga kiradi.

Al-Madina nazorati ostidagi muassasalar 

 Yetimxona (Mehribonlik uyi)
 Shariat kolleji (islomshunoslik)
 Madrasaga kirish
 Islom kutubxonasi
 Ingliz tili oʻrta maktabi
 Oʻrta maktab
 Tikuvchilik muassasasi
 Savdo majmuasi
 Jamoat zali
 Al-Madina Dava kolleji
 Al-Madina Hiflul Qur’on kolleji
 Al-Madina ayollar kolleji
 Al-Madina ayollar Shariat kolleji
 Al-Madina Shimoliy Karnataka uyi
 Al Madina kompyuter texnologiyalari xizmatlari

Yana qarang 

 Abbos Msuliyar
 Mangalordagi taʼlim muassasalari roʻyxati
 Markazu Saqafathi Sunniya

Manbalar

Havolalar 

 Udayavani 
 Articles with permanently dead external links Rasmiy [ <span title="Dead link tagged October 2018">doimiy o'lik havola</span> ]veb-sayt
Hindistondagi islomiy universitet va kollejlar
Barelvi islom universitetlari va kollejlari
Hindistondagi mehribonlik uylari
Barelvi tashkilotlari
Mangalordagi universitet va kollejlar
Baljuvon bekligi

Baljuvon bekligi yoki Baljuvon viloyati () – Buxoro amirligidagi maʼmuriy birlik. Hozirgi Tojikiston hududiga toʻgʻri keladi. Maʼmuriy markazi Baljuvon shahri.

Baljuvon begi oʻz qoʻl ostidagi yerlarni amlokdor, mirob, amin kabi mahalliy amaldor va diniy rahnamolar yordamida boshqargan.

Tarixi 
Sharqiy Buxoro Buxoro amirligiga qoʻshib olingandan soʻng Baljuvon beklikka aylantirildi va bu yerda tez orada „buxorocha tartib“ joriy etildi. Amir tomonidan tayinlangan beklar butun maʼmuriy hokimiyatni oʻz qoʻllarida toʻplashdi.

Vose qoʻzgʻoloni 

1887—1888-yillarda Sharqiy Buxoroda Vose boshchiligida dehqonlar qoʻzgʻoloni boʻlib oʻtadi. Qoʻzgʻolonga ogʻir soliqlar, qurgʻoqchilikdan keyin ekinlarning nobud boʻlishi va xalqning ogʻir iqtisodiy ahvoli sabab boʻladi. Qoʻzgʻolon vaqtida Abdulqodir Baljuvon begi edi. U Hisor begi Ostanaqulbek yordamida qoʻzgʻolon bostiriladi. Qoʻzgʻolon rahbari Vose Shahrisabzda Amir Abdulahadxon tarafidan qatl ettiriladi.

Aholisi 
Aholi zichligi boʻyicha Hisor va Koʻlob bekliklaridan keyin Baljuvon bekligi oʻrin egallagan. Fargʻona viloyati gubernatori Georgiy Arandarenkoning maʼlum qilishicha, Baljuvonda Koʻlobga nisbatan kamroq aholi yashagan.

Iqtisodiyoti 
Baljuvon bekligida, asosan, Yaxsuv daryosi boʻyida sugʻoriladigan dalalarning katta maydoni mavjud boʻlib, chorvachilikni rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar boʻlgan.

1896—1917-yillarda beklik hududida rus kon muhandisi va tadbirkor A. P. Juravko-Pokorskiyning korxonasi ishlagan, u yerda mahalliy va rus fuqarolari mehnat qilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 

Buxoro amirligi
Buxoro xonligi
Oʻzbekiston tarixi
Tojikiston tarixi
Afgʻoniston tarixi

Buxoro amirligi ma'muriy-hududiy tuzilishi
Baqiyat Solihat arab kolleji

Baqiyat Solihat arab kolleji (جامعة الباقيات الصالحات) yoki Jamiya al-Bakiyat as-Solihat — Hindistonning Tamilnadu shtati, Vellore shahrida 1857-yilda tashkil etilgan islom kolleji. Madrasa Aʼla hazrati Abdulvahhob tomonidan asos solingan. U Bahrul ulum Saahibul Karaamaat Ash Shayx Meer Amjad Ibrohim Chinna hazratlarining Maduraidagi Madurai Maqbara hazratlarining ikkinchi shogirdlaridan biri edi.

Viji va Yosirning fikricha, „Bu madrasa universitet maqomiga ega boʻlgan. Bu muassasa turli xorijiy mamlakatlarda oʻz fuqarolariga taʼlim berishda kashshof rol oʻynaganini hisobga olib, uning taʼlim maskani toʻgʻri Islom universiteti va Umm ul-Madaris nomi bilan atalgan. Garchi bu yerdagi oʻquv dasturi umumeʼtirof etilgan Nizomiy oʻquv dasturi boʻlsa-da: u zamon talablarini hisobga olgan holda ingliz tili bilan bir qatorda urdu (urdu tilini bilmaganlar uchun) tillarini ham oʻrganish imkonini beradi. Shuningdek, aspirantura (Mavlvi Fadhil) darajasidagi taʼlim mavjud. Bundan tashqari, Tasnif, Taʼlif, Tahqiyq va Tarjama (yozma/tahrir/tadqiqot va tarjima) boʻyicha mutaxassisliklarni taklif qiluvchi boʻlimlar ham faoliyat yuritadi. Ushbu muassasaning bitiruvchilari nafaqat mamlakat ichida, balki begona yurtlardagi instutlarda ham akademik sifatida ish faoliyatini olib bormoqda, shuningdek ular orasida oʻz taʼlim muassasalarini ochganlar ham bor“.

Madrasaning ishonchi sababli u Janubiy Hindistonda kuchli islom institutining shakllanishida muhim rol oʻynagan.

Taniqli bitiruvchilari 
Bu Madarasaning bitiruvchilari Baqaviy (Baqaviy, Baquavi, Baqvi, Bakavi, Bakavi) nomi bilan mashhur. Mazkur madrasadan koʻplab taniqli islom ulamolari yetishib chiqqan. Bitirgan olimlar butun Hindiston va Uzoq Sharq mamlakatlaridagi minglab maktablar va madarislarning kashshoflari hisoblanadi.

Mavlono Abdulhamid Baqaviy tomonidan Qur’onning Tamil tilidagi mashhur tarjimasi Hindiston janubidagi taniqli muftiylar va olimlar tomonidan eʼtirof etilgan.

Manbalar 

Hindistondagi islomiy universitet va kollejlar
Velloreda taʼlim
Vellore tumanidagi universitet va kollejlar
Tamil nadudagi madrasalar
Hindistondagi islomiy maktablar
Mirzo Husayn Afandi Qayibov

Mirzo Husayn Afandi Qayibov (; ) – adabiyotshunos, publitsist, maʼrifatparvar va Kavkaz muftiysi (1884–1917). Ozarbayjon adabiyotiga oid 4 jildlik asar muallifi.

Yoshligi 
Mirzo Husayn 1830-yilda Aşağı Salahlı qishlogʻida tugʻilgan. Otasi Mulla Yusuf qishloq mullasi edi. Ammo u yoshligida yetim qolib, qishloq mullasi – amakisi Ibrohim qoʻlida ulgʻaygan. Boshlangʻich taʼlimni ustoz Muhammad Musazodadan olgan. Diniy ilmlarni, arab, fors va turk tillarini, Sharq adabiyoti va tarixini yaxshi bilgan. Oʻqishni tugatgach, 1847–1857-yillarda oʻz ona qishlogʻida oʻqituvchi boʻlib ishladi.

Faoliyati 
Qayibov 1857-yil 25-iyulda Kavkaz muftiysi Muhammad Afandi (1857–1872) huzurida Tbilisidagi uch yillik musulmon maktabida ishga qabul qilingan. 1858-yilning fevralida u bu yerda shariat va sharq tillaridan dars bera boshlagan. U bu davrda Tbilisida yashagan Kavkazning koʻzga koʻringan ziyolilari boʻlgan Mirza Oxundov va Chavchavadzelar bilan doʻstlashgan. 1864-yil 31-yanvardan 1858 rubl ish haqi bilan gubernatorlik kotibi lavozimiga koʻtarilgan. 1878-yil 16-fevralda faol korpus qoʻmondoni ixtiyorida turk tilidan tarjimonlik qilish uchun Arzirumga yuborilgan.

Keyinchalik 1879-yilda Kavkazorti oʻqituvchilar seminariyasiga ishga oʻtdi. Tbilisida oʻz mablagʻi hisobidan kambagʻallar uchun maktab ochgan va arab va fors tillaridan birinchi muallim ishlagan. Keyinchalik, 20-asr boshlarida uni kengaytirib, olti sinfli „Muftiy-islom maktabi“ga aylantirgan. 1883-yilgacha oʻz faoliyati davomida 43 nafar ozarbayjonliklarga stipendiyalar ajratgan. 1883-yil oxirida muallimlikdan boʻshagan va Kavkaz muftiysi etib tayinlangan.

1917-yil 20-fevralda vafot etdi. Uning vafotidan keyin imperator tuzumi qulashi tufayli Kavkaz diniy boshqarmasi oʻz funksiyasini yoʻqotdi.

Ishlari 
Qayibov bir qancha maqola va kitoblar muallifi sifatida ham tanilgan. Musulmon madrasasiga yangi kelganlar uchun matematikadan „Masaili-ammil-hesab“ (Arifmetikaning umumiy masalalari) darsliklari va „Mabdei-talimi-sibyon“ (Oʻsmirlar uchun boshlanish) lingvistik asarini tayyorlagan. U 9 qismdan iborat „Tövsiyyətnamə“ (Tavsiyalar) kitobini yozib, unda koʻplab maqol, topishmoqlar, hikmatli soʻzlarni toʻplagan.

Ozarbayjon adabiyotiga oid 4 jildlik asarida ham Adolf Berge bilan hamkorlik qilgan. Kitobda XVIII-XIX asrlarda yashab oʻtgan 109 nafar ozarbayjon shoirlarining ijodidan namunalar keltirilgan. Kitob 1868-yilda Leipzigda nashr etilgan. Qayibovning boshqa asarlari:

 „Zübtədül-Əhkamuş-şəriyyə“ (Shariat boʻyicha tanlangan hukmlar)
 „Nümuneyi-ləhceyi-Azərbaycan“ (Ozarbayjon dialektlaridan namunalar)
 „Müqəddəs tarix və sərfnəhv“ (Muqaddas tarix)

Manbalar 

Kavkaz musulmonlari idorasi muftiylari
1917-yilda vafot etganlar
1830-yilda tugʻilganlar
Rossiya imperiyasi yozuvchilari
3-darajali Avliyo Stanislaus ordeni laureatlari
2-darajali Avliyo Stanislaus ordeni laureatlari
1-darajali Avliyo Stanislaus ordeni laureatlari
Qazaxlik kishilar
1-darajali Avliyo Anna ordeni bilan taqdirlanganlar
2-darajali Avliyo Anna ordeni bilan taqdirlanganlar
3-darajali Avliyo Anna ordeni bilan taqdirlanganlar
20-asr forszabon yozuvchilari
Amr ibn Jamuh

Amr ibn Jamuh () – Islom dinining soʻnggi paygʻambari Muhammadning ansoriy sahobasi va Bani Salama qabilasining boshligʻi. Amr ibn Jamuh Uhud jangida vafot etgan.

Biografiyasi 
Amr ibn Jamuh Bani Salama qabilasining boshligʻi boʻlgan. Uning „Manaf“ degan maxsus buti bor edi. Mus'ab ibn Umayr Madinaga paygʻambar alayhissalomning elchisi boʻlib kelganida Amr ibn Jamuhning toʻrt oʻgʻli va uning xotini Ummul-Muavvaz Hindlarning barchasi Islomni qabul qiladilar. Oʻgʻillari Aqoba bay’atida paygʻambarga bay’at bergan 70 sahobadan boʻlishgan. Oʻsha paytda Amr ibn Jamuh oltmish yoshda boʻlgan va farzandlarining islomni qabul qilishlaridan qoʻrqardi. Bir kuni uning oʻgʻli Muoz ibn Amr otasiga „Fotiha“ surasini oʻqib bergani uning islom diniga boʻlgan qiziqishini uygʻonadi. Uning oʻgʻillari va ularning doʻsti Muoz ibn Jabal Manafni axlatxonaga yashirincha tashlash rejasini oʻylab topadilar. Amr ibn Jamuh oʻz butini axlatxonadan topgach, juda xafa boʻlib, butni u yerdan olib, yaxshilab tozalab, joyiga qaytarib qoʻyadi. Bir necha kun uning oʻgʻillari va ularning doʻstlari Manafni qayta-qayta axlatxonaga tashlashda davom etadilar. Amr ibn Jamuh Manafga qilich qoʻyib, butdan oʻzini himoya qilishni soʻraydi. Keyin esa u butni axlatxonada yana bir bor koʻrgach, xatosini tushunib yetadi. Ibn Jamuh taqvodor musulmon kishiga aylanadi va Uhud jangida qatnashishni istaydi, lekin uning oʻgʻillari, ayniqsa, Amrning bir oyogʻi nogironligini hisobga olgan holda, uning urushda ishtirok etishiga yoʻl qoʻyishmaydi. Amrning oʻzi ham jangga ruxsat berilgunga qadar paygʻambarga urushga borish uchun shikoyat qiladi va shahid boʻlgunga qadar jang qiladi.

Uhud jangida shahid boʻlganlar yuvib poklamaydi, zirh va charm kiyimlari yechib tashlanib, dafn qilinadi. Abdulloh ibn Amr ibn Haram Amr ibn Jamuh bilan bir-biriga boʻlgan mehr-muhabbati tufayli bir qabrga dafn qilinadi.

Manbalar 

625-yilda vafot etganlar
Madina Islom universiteti

Madina islom universiteti () – Saudiya Arabistonining Madina shahrida joylashgan eng yirik va nufuzli islom universitetlaridan biri.

Saudiya Arabistoni qirolining 11-sonli farmoni bilan 1961-yil 6-sentabrda (25-Rabiulavval 1381-hijriy) Madinada tashkil etilgan. Universitetda darslar oʻsha yilning 11-noyabrida boshlangan. Universitetda 16 ming talaba va 1434 nafar professor-oʻqituvchilar (2017). Oʻquv rejasiga dunyoviy fanlarni kiritgan boshqa islom universitetlaridan farqli oʻlaroq, Madina universitetida faqat diniy fanlar: Qurʼonshunoslik, fiqh, hadisshunoslik, daʼvat va din asoslari hamda arab tili taʼlim beriladi.

Arab tilini bilmaydiganlar uchun universitet ikki yillik tayyorgarlik kurslarini taklif etadi. Taʼlim 4 yil davom etadi. Universitetni tamomlagandan soʻng talabaga bakalavr unvoni beriladi. Shuningdek, islom fanlari magistri va islom fanlari doktori ilmiy darajasini olish uchun keyingi taʼlim olish imkoniyatini beriladi.

Talabalarga davlat stipendiyasi toʻlanadi. Ular bepul uy-joy bilan taʼminlanadi. Uyga qaytish uchun aviachiptalar beriladi. Har bir talaba universitet hisobidan bir marta Makkaga Haj qilish huquqiga ega. Har kuni asr namozidan keyin, shuningdek, juma kuni bepul avtobuslar universitet binosidan chiqib, talabalarni Al-Masjid an-Nabaviy masjidiga olib boradi. Xufton namozidan keyin talabalar universitetga qaytariladi.

Manbalar 

Madina Islom universiteti
Nurlan Maxabaduly masjidi

Nurlan Maxabaduly masjidi () – Aqtoʻbe (Qozogʻiston) shahridagi masjid.

Masjid 2008-yilda foydalanishga topshirilgan boʻlib, Shiganak Bersiyev koʻchasi, 3-uyda joylashgan. Ikki qavatli. Masjid binosining maydoni 84 m² boʻlib, 100 kishiga moʻljallangan. Binoning balandligi 6 m, minorasining balandligi esa 16 m.

Nurlan Maxabaduly masjidi „Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi“ respublika diniy birlashmasining filiali boʻlib, imom-xatibi Teberekov Jasshan Ermekbaevichdidir.

Manbalar 

2008-yilda qurilgan masjidlar
Aqtoʻbedagi masjidlar
Qozogʻistonda 2008-yilda qurilgan bino va inshootlar
Xorugʻ aeroporti

Xorugʻ aeroporti (; ),  – Tojikistonning Togʻli Badaxshon avtonom viloyatidagi Xorugʻ shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroport.

Aeroport, asosan, vertolyotlarga, xususan, fuqarolik, yuk va harbiy vertolyotlarga xizmat koʻrsatadi. Aeroport faqatgina Dushanbe xalqaro aeroportiga doimiy boʻlmagan aviaqatnovlarni amalga oshiradi. Vertolyot qatnovlari esa Togʻli Badaxshonning va mamlakatning bir qancha kichik aerodromlariga tashkillashtiriladi.

Infratuzilmasi 
Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan  balandlikda joylashgan. U 16/34 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt yuzasi . Ogʻa Xon jamgʻarmasi aeroportda yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurishni rejalashtirgan.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Manbalar

Havolalar 

 Aeroport uchun qoʻllanma
 Aviatsiya xavfsizligi tarmogʻi
 Jahon aeroporti kodlari

Togʻli-Badaxshon muxtor viloyati
Tojikiston aeroportlari
Mari xalqaro aeroporti

Mari xalqaro aeroporti ()  – Turkmanistonning Mari shahridagi xalqaro aeroport. Havo yoʻlovchilariga xizmat koʻrsatish uchun aeroportda soatiga 300 kishiga xizmat koʻrsatadigan xalqaro standartlarga javob beradigan yangi terminal qurilgan. Mari markazidan 6 km shimoli-sharqda joylashgan.

Aerodrom majmuasi 
Yangi bino 2009-yil 4-martda ochilgan. Umumiy maydoni taxminan 3,5 ming m² boʻlgan ikki qavatli bino Turkiyaning Efor qurilish kompaniyasi tomonidan qurilgan. Narxi 5 million dollar. Imkoniyati – soatiga 300 yoʻlovchi. Aeroport terminal zalida joʻnab ketishni kutish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish uchun barcha zarur narsalar mavjud: pochta va shaharlararo aloqa xizmatlari, valyuta ayirboshlash, bagaj saqlash, maʼlumot stollari, bufetlar, „Turkmenhowayollary“ kassalari.

Uchish-qoʻnish yoʻlaklari (UQY) 
Marida ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilgan. Birinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (18L/36R) uzunligi 2800 metr va kengligi 45 metr, ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (18R/36L) uzunligi 3800 metr va kengligi 45 metrni tashkil qiladi.

Qabul qiladigan samolyot turlari 
An-12, An-24, An-26, An-28, An-30, An-32, An-72, An-74 , Il-76, Tu-134, Tu- 154, Yak-40, Yak- 42, Airbus A319, Airbus A320, Airbus A321, Boeing 737, Boeing 757, Boeing 767, Boeing 777 va boshqa quyi toifadagi samolyotlar turlari, barcha turdagi vertolyotlar.

Muntazam reyslar

Manbalar 

Turkmaniston aeroportlari
Mari
Abd al Gilil

Abd El Gilil Misrning Giza gubernatorligida joylashgan shaharcha. Abd El Gilil va Giza orasidagi masofa taxminan 69 km, Giza gubernatorligining poytaxti Qohiradan 75 km uzoqlikda joylashgan.

Manbalar 
 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Muhammadali Aliqulov

Muhammadali Roʻziyevich Aliqulov (; 14-mart 1997-yil, Qashqadaryo) – Oʻzbekistonlik futbolchi. Janubiy Koreyaning K-2 ligasida ishtirok etuvchi „Busan IPark“ jamoasida markaziy himoyachi pozitsiyasida oʻynaydi.

Futbolchilik faoliyati 
Muhammadali futboldagi bilimlarini Mash’al futbol akademiyasida olgan. 2016-2017-yilgi mavsumlarda Muborakning „Mash’al“ jamoasining farm jamoasi „Mash’al-2“ jamoasida oʻynagan. 2018-yilgi mavsumda Gʻuzorning „Shoʻrtan“ klubi tarkibida Oʻzbekiston Pro A ligasida oʻynagan. 2019-yilgi mavsumda Muborakka qaytdi va asosiy jamoa, „Mash’al“ klubi tarkibida oʻynashni boshlagan. 2019-yilgi mavsumda klubning asosiy futbolchilaridan biriga aylandi va Pro liga gʻolibi boʻishida katta hissa qoʻshdi. Muborak jamoasi uch mavsum oʻynaganidan soʻng 2022-yilgi mavsum oldidan Bekobodning „Metallurg“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan. Bekobod jamoasida ikki mavsum davomida oʻynagan va Oʻzbekiston Superligasi msuoboqasida 30 ta oʻyinda ishtirok etgan. 2023-yilgi mavsum yakunida bir necha Koreya ligasi jamoalari tomonida Aliqulovga qiziqish mavjudligi toʻgʻrisida OAVda maʼlumotlar tarqaldi. 2024-yil yanvar oyida Kareya K 2 ligasida ishtirok etuvchi „Busan IPark“ jamosi bilan shartnoma imzolagan.

Yutuqlar 

 Oʻzbekiston Pro ligasi gʻolibi: 2019

Shaxsiy hayot 
Muhammadali Oʻzbekiston milliy terma jamoasi va Turkiyaning „Çaykur Rizespor“ klubi aʼzosi Husniddin Aliqulovning akasidir. Husniddin ham akasi kabi markaziy himoyada oʻynaydi.

Manbalar

Havolalar 

 Muhammadali Aliqulov OʻzPFL saytida

 
 Muhammadali Aliqulov Transfermarkt saytida

14-martda tugʻilganlar
1997-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Erkak futbol himoyachilari
Shoʻrtan klubi futbolchilari
Mashʼal klubi murabbiylari
Metallurg Bekobod klubi futbolchilari
Busan IPark futbolchilari
Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
K liga 2 futbolchilari
Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari
Janubiy Koreyadagi chet ellik erkak futbolchilari
Al-Hadab

Al-Hadab () Saudiya Arabistonidagi togʻ boʻlib, dengiz sathidan 2647 m (8684 fut) balandlikda joylashgan.

Manbalar
Abnub

Abnub ( , Coptic tili:*ⲡⲛⲟⲩⲃ) – Misrdagi shahar. Nilning sharqiy qirgʻogʻida, Asyut gubernatorligida, Asyut shahridan bir necha kilometr shimoli-gʻarbda joylashgan. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 67,526 kishini tashkil etgan. Shaharning nomi qadimiy misr tilidan olingan boʻlib gʻazna, boylik degan maʼnoni bildiradi.

Taniqli odamlar 
Abnub – 1971-yildan 2012-yilgacha Kopt pravoslav cherkovi papasi boʻlgan Aleksandriya papasi Shenuda III ning tugʻilgan joyi hisoblanadi.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Al-Ghat

Al-Ghat (), shuningdek, Alghat, El-Ghat yoki Elghat – Saudiya Arabistonining Ar Riyod viloyatidagi kichik shaharcha. Al-Ghat Riyod viloyatidan  shimoli-gʻarbiy hududda joylashgan. 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 16500 kishidan iborat.

Saudiya-Belgiya qoʻshma missiyasi (2013–2014) Al-Ghat mintaqasining arxeologik, epigrafik va tarixiy yuksak salohiyatini tasdiqlagan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Aboccis

Aboccis yoki Abuncis () Efiopiyada, Ikkinchi Katarakt va Syene (zamonaviy Asvan) oʻrtasidagi shahar boʻlib, Ptolemey va Katta Pliniy asarlarida tilga olgan Nilning chap qirgʻogʻida joylashgan shahardir. U Giovanni Battista Belzoni tomonidan kashf etilgan ikkita ajoyib grotto ibodatxonasi tufayli mashhur boʻlgan. Ikkita kattaroq ibodatxonaning devorlari Ramzes III ning Afrika va Osiyoning turli xalqlari ustidan qozongan gʻalabalari tasvirlangan rasmlar bilan qoplangan. William Smith bu joyni Abu Simbal bilan aniqlagan.

Manbalar 

Abu simbal
Klassik geografiya
Misrdagi arxeologik maskanlar
Misrdagi Rim yodgorliklari