Formula 5000

Formula 5000 (yoki F5000) bir oʻrindiqli formula chempionatlari tasnifidagi avtopoygalardan biri boʻlib, ushbu poygalardagi poyga mashinalari 1968-yildan 1982-yilgacha dunyoning turli mintaqalarida turli modellarda ishlab chiqarilgan. U dastlab ochiq gʻildirakli poyga avtomobillariga moʻljallangan arzon narxlardagi yangi poyga mashinasi sifatida moʻljallangan edi. Formula 5000 nominal qiymati avtomobillarda ruxsat etilgan maksimal 5,0 litr dvigatel hajmidan kelib chiqadi, garchi koʻp avtomobillar kichikroq dvigatellar bilan ishlagan boʻlsa-da. Ishlab chiqaruvchilar orasida McLaren, Eagle, March, Lola, Lotus, Elfin, Matich va Chevron bor edi.

Shimoliy Amerikada sotilishi kamayib borayotgan yillarida Formula 5000 yopiq gʻildirakka oʻzgartirildi, ammo baribir bir oʻrindiqli sport avtomobillari poygasi toifasi saqlanib qolgan.

F5000 butun dunyo boʻylab

Shimoliy Amerika 

Formula 5000 1968-yilda SCCA Formula A poygalari doirasida taqdim etilgan boʻlib, bu seriyada turli bir oʻrindiqli poyga mashinalari qatnashishi mumkin edi, lekin tez orada ishlab chiqarishga asoslangan Amerika V8 avtomobillari bilan jihozlangan avtomobillar ustunlik qila boshladi. Ishlatilgan dvigatellar odatda 5 litrli, yonilgʻi quyiladigan Chevrolet dvigatellari boʻlib, 8000 aylanish tezligida taxminan 500 ot kuchiga (370 kVt) ega, ammo boshqa markalar ham ishlatilgan. Konsepsiya Can-Am seriyasining muvaffaqiyatidan ilhomlangan boʻlib, unda Amerika V8-laridan olingan juda kuchli dvigatellar bilan jihozlangan sport avtomobillari mavjud edi. Gʻoya ochiq gʻildirakli poyga avtomobillari yordamida konsepsiyani takrorlash edi. F5000 AQShda 1970-yillarning boshlarida mashhurlikka erishgan Mario Andretti, Al Unser, Bobby Unser, James Hunt, Jody Scheckter, Brian Redman, David Hobbs, Tony Adamowicz, Sam Posey, Ian Ashley, John Cannon va Eppie Wietzes kabi poygachilarni oʻz ichiga olgan.

Yevropa 

Buyuk Britaniyada Cosworth DFV dvigatelining paydo boʻlishi endi koʻplab jamoalar yaxshi dvigatel/transmissiya paketi atrofida oʻz shassilarini qurish imkoniyatiga ega boʻlishlarini anglatardi, shuning uchun Cooper, Lotus va Brabham buyurtmachi Formula 1 avtomobillarini ishlab chiqarishni toʻxtatdilar. Afsuski, Buyuk Britaniyaning chempionatdan tashqari F1 musobaqalarida qatnashgan kichikroq shaxsiy jamoalari yaxshi natija qayd etishmadi va natijada mamlakatdagi RAC kompaniyasi tezda Amerika F5000 qoidalarini qabul qildi.

Avstraliya va Yangi Zelandiya 

Avstraliya va Yangi Zelandiyada yillik Tasman seriyasiga mos avtomobillarni belgilovchi Tasman formulasi 1970-yilda Formula 5000 avtomobillari hamda mavjud 2,5 litrli avtomobillarni oʻz ichiga olgan holda kengaytirildi. Tasman seriyasi Formula 1 tomonidan Yevropada qish boʻlgan paytda o‘tkazilgan va 1960-yillarda u mahalliy aholidan Jack Brabham, Denny Hulme, Bruce McLaren, Chris Amon, Graham Hill, Jim Clark, Jackie Stewart, Phil Hill, Piers Courage va Jochen Rindt kabi Gran-pri poygalaridagi eng buyuk nomlarni kashf qildi.

F5000 chempionlari roʻyxati

Manbalar

Havolalar 
 OldRacingCars.com F5000 cars histories and race results
 NZ Formula 5000 Association website — runs a historic racing series for original F5000 cars.
 Formula 5000 history f5000aust.com
 Formula Thunder 5000 youtube.com
Formula 5000