MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kuna (aholi)

Kuna (tula, telmaltola) — Panama va Kolumbiyada yashovchi chibcha guruhining hind xalqi. Aholisi 50 mingdan ortiq kishi (ulardan 700 kishi-Kolumbiyada). Ular chibchan oilasining kuna tilida gapirishadi.

Asosiy anʼanaviy kasb — tropik qoʻlda dehqonchilik (makkajoʻxori, shirin kartoshka, Hindiston yongʻogʻi) va baliq ovlash. Mustamlakadan oldingi davrda anʼanaviy ijtimoiy-siyosiy tashkilot ijtimoiy tabaqalashtirilgan rahbarlar bilan ajralib turardi. Mustamlakachilik davrida ijtimoiy-siyosiy tizimni demokratlashtirish amalga oshirildi. Matrilokal nikoh aholi punkti.

Katoliklar va protestantlar tomonidan xristianlashtirilgan.

Kuna orasida koʻplab albinoslar bor edi. Kuna mifologiyasida albinolar alohida oʻrin tutadi. Ularni „Oy bolalari“ deb atashadi. Oy tutilishi paytida ular ajdaho oyni yutib yubormaslik uchun tashqariga chiqib, osmonga oʻq otishga majbur boʻlishdi.

Yana qarang 
 Abya Yala

Manbalar

Adabiyotlar 
 Alí, Maurizio. 2010: “En estado de sitio: los kuna en Urabá. Vida cotidiana de una comunidad indígena en una zona de conflicto”. Universidad de Los Andes, Facultad de Ciencias Sociales, Departamento de Antropología. Bogotá: Uniandes. ISBN 978-958-695-531-7.
 Alí, Maurizio 2009: "Los indígenas acorralados: los kuna de Urabá entre conflicto, desplazamiento y desarrollo"; Revista Javeriana, Pontificia Universidad Javeriana de Colombia, n.145 (julio): 32-39.
 Берёзкин Ю. Е. Куна // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. С.272-273.
 Коротаев А. В. Сведения о народах, данные по которым использованы в монографии // Мердок Дж. П. Социальная структура. М.: ОГИ, 2003. С. 453.
Kolumbiya Xalqlari
Panama Xalqlari
Janubiy Amerika Hindulari
Markaziy Amerika Hindulari
Save Your Tears

«Save Your Tears» (ingl. «Koʻz yoshingni asra») — kanadalik taniqli qoʻshiqchi The Weekndning toʻrtinchi – After Hours albomi uchun ishlangan qoʻshiq. The Weeknd qo'shiqni Max Martin, Oskar Holter, Belly va Jason Quenneville bilan birga yozgan.

Qo'shiq albomning to'rtinchi singli sifatida 2020-yil 9-avgustda Yevropada chiqarildi. 2020-yil 24-noyabrdan u Amerika radiolarida jarang socha boshladi. Oneohtrix Point Never tomonidan ishlangan remiks rasman 2020-yil 23-martda albomning deluxe variantiga kiritilgan Amerikalik qoʻshiqchi Ariana Grande bilan yozilgan qoʻshiqning ikkinchi remiksi 2021-yil 22-aprelda chiqdi va AQShning asosiy — Billboard Hot 100 chartida birinchi oʻrinni egalladi.

Tarixi 

2019-yilning 12-iyulida trekdan parcha internetda paydo boʻldi va koʻpchilikda ushbu qoʻshiq “After Hours” albomida paydo boʻlishi kerak degan fikrga sabab boʻldi. 2020-yil 17-martda Shazam musiqiy ilovasi ushbu yozuv The Weekndning toʻrtinchi studiyaviy albomining oʻn birinchi treki boʻlishini eʼlon qildi. O'sha kuni qo'shiqchi albomning treklar ro'yxatini e'lon qilganida uning mavjudligini tasdiqladi.

Videoklip 

2021-yil 5-yanvarda ushbu qoʻshiqning videoklipi chiqdi.  Ijrochi o'z qiyofasi bilan muxlislarini hayratda qoldirdi, sababi unga qaraganda odamlar uni plastik jarrohlik amaliyotini o'tkazgan deya oʻylashadi. Shuningdek, qo'shiqchi o'zining yangi qizil kostyumini kiygan edi.

Konsertlardagi chiqishlari 
Birinchi marta ushbu qoʻshiq 2020-yil 22-noyabrda American Music Awards 2020 marosimida jonli tarzda Kenny Gning «In Your Eyes» qoʻshigʻi remiksi bilan birga Los-Anjeles shahri markazida ijro etildi.

Qo'shiqning ikkinchi jonli ijrosi uning qarorgohlarining birida 2020-yil 14-dekabrda Z100 Jingle Ball paytida bo'lib o'tdi.

2021-yil 7-fevralda Florida shtatining Tampa shahridagi Raymond Jeyms stadionida Tesfaye Super Bowl Halftime Show (LV shou)dagi chiqishida «Save Your Tears» qoʻshigʻini ijro etdi.

2021-yil 11-may kuni The Weeknd Brit Awards mukofotida chiqish qildi.  Dengizchi yomgʻirpoʻshini kiyib olgan The Weeknd yorqin yoritilgan "quti"da «Save Your Tears»ni ijro etdi, "quti"dan tashqarida momaqaldiroq va chaqmoq chaqar edi.  Qo'shiqning oxiriga kelib, yomg'ir ostida qo'shiqni tugatish uchun qutidan chiqadi.

2021-yil 27-may kuni The Weeknd oʻz serenadasini Ariana Grande bilan iHeartRadio Music Awards marosimida omma oldida ijro etdi.  Musiqachi yaltiroq fonda hashamatli qora kostyum kiygan edi.  Ariana Grande keyinchalik ipak binafsha libosda paydo bo'ldi.  U juda ingichka ovozdagi nolasi bilan chiqishni bezatdi

Mukofotlar

Manbalar
Stephen Curry

Wardell Stephen Curry II ( ; 1988 yil 14 martda tugʻilgan) — Milliy Basketbol Assotsiatsiyasining (NBA) Golden State Warriors jamoasida amerikalik professional basketbolchi. Dunyoninhg eng buyuk basketbolchilaridan biri va NBA tarixidagi eng kuchli toʻp uloqtiruvchi sifatida tanilgan Karri oʻz jamoadoshlaridan uch ochkolik zarbadan tez-tez foydalanishi bilan ajralib turgan Sakkiz karra NBA All-Star va sakkiz karra All-NBA tanlovi, shu jumladan toʻrt marta asosiy jamoada, ikki marta NBAning eng qimmat oʻyinchisi (MVP) nomini oldi, toʻrt marta NBA chempionligini qoʻlga kiritdi, NBA Finals MVP va NBA All-Star Game MVP mukofotiga ega boʻldi.

Karri — Sonya va Dell Karrining farzandi hisoblanadi. U Ogayo shtati Akron shahrida Summa Akron shaharida tugʻilgan, otasi esa Klivlend Kavalersi aʼzosi edi. U Shimoliy Karolinaning Sharlotta shahrida oʻsgan, u yerda otasi NBAdagi faoliyatining koʻp qismini Charlotte Hornets bilan oʻtkazgan. Dell yaʼni Curryning otasi tez-tez Karri va uning ukasi Setni oʻz oʻyinlariga olib borardi, u yerda ular oʻyinchilaning chigal yozdi mashqlari paytida Hornets bilan savatga toʻp uloqtirishar edi. Oilasi qisqa muddatga Torontoga koʻchib oʻtdi va u yerda Dell Raptors aʼzosi sifatida faoliyatini yakunladi. Bu vaqt ichida Karri kollejining oʻgʻil bolalar basketbol jamoasida oʻynadi va oʻzining jamoasining magʻlubiyatsiz mavsumga olib keldi. U shuningdek, Ontario boʻylab oʻynaydigan Toronto klubining aʼzosi boʻlgan Karri viloyat chempionatida gʻolib chiqish maqsadida jamoasi bilan 33-4 hisobida rekord oʻrnatdi.

Manbaalar ; Maxsus

Havolalar 

 NBA.com saytidan faoliyat statistikasi va oʻyinchi maʼlumotlari  va Basketball-Reference.com 
 Davidson Wildcats bio

AQSh basketbolchilari
Lashi

Lashi (shuningdek, Latsi, birm. လရှီ, Balina. 勒期) — Myanma va Xitoyning kichik xalqlaridan biri. Siyosiy sabablarga koʻra, Myanma va Xitoyda Lashi tili kachin tili sifatida tasniflanadi, lekin genetik jihatdan u lolo-birma tiliga yaqinroq va lashlarning oʻzlarini Kachinlardan alohida xalq deb bilishadi. Ehtimol, Kachin xalqlari, jumladan Maru[en] va Atsi bilan bogʻliq. 2000-yilgi tadqiqotga koʻra, Kachin shtatidagi Lashi xalqi soni 30 000 kishiga yetgan. Ikki mingga yaqin Xitoyning Dexun-Day-Kachin avtonom viloyatida istiqomat qiladi.

Anʼanaviy kasblar — sugʻoriladigan guruch, kommunistik hukumat hokimiyatining tashkil etilgandan soʻng, tuman iqtisodiyoti shakar qamish, tamaki, neftni qayta ishlash, toʻqimachilik sanoati va kumush maʼdanlarni yetishtirishni qoʻllab-quvvatlaydi. Yer odatda achan yoki Daniya rahbarlariga tegishli edi. Lashi patriline, toʻy odatda ota-onalar tomonidan tashkil etiladi. Oila kengaytirildi. Din buddizm va anʼanaviy eʼtiqodlarning aralashmasidir.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 
Myanmar Xalqlari
Lemba

Lemba — bantu tilida gapiradigan va Janubiy Afrikada (Zimbabve, Janubiy Afrika) yashovchi 70 000 kishini tashkil etuvchi Afrika xalqi. Bugungi kunda koʻpchilik rasmiy ravishda masihiylar va musulmonlar deb hisoblansa-da, qabilaning diniy qarashlari va urf-odatlari (yagona Xudoga ishonish va tanlangan xalqqa tegishli boʻlish, Shabbat kunini hurmat qilish, choʻchqa goʻshti taqiqlanishi, sunnat) yahudiylikka juda yaqin. Lemba ogʻzaki anʼanalariga koʻra, ularning ajdodlari taxminan 2500-yil oldin zamonaviy Yamandagi Sennaga (inglizcha), soʻngra Afrikaga koʻchib oʻtgan Yahudiyadan boʻlgan. Genetik tadqiqotlar yaqin Sharq va semitik kelib chiqishining yuqori ehtimolini koʻrsatadi.

Genetika 
DNK tadqiqotlari shuni koʻrsatdiki, Lembning 50% dan koʻprogʻi yaqin Sharq semitik kelib chiqishining Y xromosomalariga ega. 2000-yilda olib borilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, lemba erkaklarining sezilarli soni Koenning modal haplotipi[en] (CMH), shuningdek, baʼzi yahudiylar tomonidan topilgan Y-xromosoma haplogroup j deb nomlanuvchi Y-xromosomasining maʼlum bir haplotipi, shuningdek, yaqin Sharq va Arabistondagi boshqa populyatsiyalarda ham. Boshqa tomondan, mitokondriyal DNK (ayol irsiy liniyasi) boʻyicha, lemba afrikalik qoʻshnilaridan farq qilmaydi. 2011-yilgi tadqiqot shuni koʻrsatdiki, Y-xromosomali haplogruppa T1b Lemboda oʻrtacha yuqori chastotada uchraydi, bu Ashkenazi yahudiylarida, shuningdek, bir nechta Levantin populyatsiyalarida past chastotalarda uchraydi, ammo Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika yahudiylarda juda kam uchraydi.

Manbalar

Havolalar 
 «Lost tribes of Israel (2000)» Документальный фильм о племени лемба
 Потерянное еврейское колено обнаружено в Зимбабве BBC News
Malavi xalqlari
Mozambik xalqlari
Zimbabve Xalqlari
Yahudiy etnoslari
Janubiy Afrika Xalqlari
Arbitraj qoʻmitasi

Arbitraj qoʻmitasi Vikimedia jamgʻarmasi loyihalarida — nizolarni hal qilishda oxirgi chora hisoblanadi. Arbitraj qoʻmitalari Vikimedia loyihalari doirasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan ishtirokchilarning notoʻgʻri xatti-harakatlarini koʻrib chiqadi, bu esa turli masalalarga taʼsir qiladi. Turli loyihalarda qarorlar, qoidalar va protseduralar loyihadan loyihaga farq qiladi. Shunday qilib, Vikimedia foydalanish shartlariga koʻra, foydalanuvchilar arbitraj qoʻmitasi orqali oʻz nizolarni hal qilishi shart emas. Maʼmurlar asosan oddiy qoidabuzarliklar bilan kurashmoqda; bir ishtirokchining, hatto maʼmurning qarorini tanqid qilish mumkin boʻlgan vaziyatlarni tushunish uchun Vikipediyada de facto sud tizimi yaratilgan; ingliz Vikipediyasida u vositachilar va arbitraj qoʻmitasidan iborat.

Xarakterli 
Arbitraj qoʻmitasi paydo boʻlgan birinchi loyiha Shvetsiya Vikipediyasi edi 2002-yil noyabr oyida „Ting“ tashkil etildi; yaqinda ingliz Vikipediya arbitraj qoʻmitasi paydo boʻldi. Vaqt oʻtishi bilan, baʼzi boshqa Vikimedia loyihalarida avtonom va mustaqil ravishda arbitraj qoʻmitalari tashkil etildi, ular odatda loyiha ishtirokchilaridan iborat va ularning jamoalari tomonidan muntazam ravishda saylanadi.

Inglizcha Vikipediyada Jimmi Uels tomonidan 2003-yil 4-dekabrda saytga tegishli boʻlgan Bomis boshqaruvchisi sifatidagi vakolatlarini kengaytirish doirasida hakamlik qoʻmitasi tashkil etilgan. U maslahat saylovlaridan soʻng qoʻmita aʼzolarini mustaqil ravishda tayinladi.

Inglizcha Vikipediya boʻyicha Arbitraj qoʻmitasi loyiha ishtirokchilari oʻrtasidagi nizolar boʻyicha soʻnggi instantsiya sudi sifatida ishlaydi va „kvazi-sud“, „Oliy yoki Oliy sud“ sifatida tavsiflanadi va faqat eng muhim ishlarni koʻradi.

2005-yil 2-dekabrdan boshlab Hakamlik qoʻmitasi ruscha Vikipediyada ishlamoqda.

Tadqiqot 
Jamgʻarma arbitraj qoʻmitasining ish jarayoni Vikipediya va uning biznes qarorlari bilan bogʻliq kelishmovchiliklar tufayli ommaviy axborot vositalarida nizolarni hal qilish bilan shugʻullanadigan olimlar tomonidan oʻrganildi.

2010-yilgi statistik tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, ingliz Vikipediya arbitraj qoʻmitasi oʻz nizolarining mazmuniga emas, balki foydalanuvchilarning xatti-harakatlariga eʼtibor qaratadi.

2017 tadqiqotida ingliz boʻlimi qoʻmitasi tomonidan qaror qabul qilish, asosan, millat, faoliyat turi, tajriba, nizolarni bartaraf etish va vaqtinchalik cheklovlar kabi suddan tashqari omillarga taʼsir koʻrsatmadiXuddi shu tadqiqot shuni koʻrsatdiki, qoʻmita qarorlariga oddiy sudlarga qaraganda vaqt cheklovlari koʻproq taʼsir qiladi.

Manbalar 

Vikipediya
2003-yilda tashkil etilgan tashkilotlar
Shimoliy Pitsen tili

Shimoliy Pitsen tili — qadimgi Rim hududining shimoliy qismida, Pitsenum hududida soʻzlashadigan til. Bu toshlardagi bir qator yozuvlardan maʼlum, ammo bu tilning hind-yevropa yoki boshqa tillar oilasiga tegishli ekanligini aniqlash uchun yetarli emas; baʼzi tadqiqotchilar Shimoliy Pitsen tili hind-yevropa tili boʻlmagan degan fikrda. Bir vaqtlar Shimoliy Pitsen yozuvlari notoʻgʻri ravishda etrusk tili deb tasniflangan.

Pitsenumning janubiy qismi aholisi Sabinlar nomi bilan tanilgan, ularning tili Janubiy Pitsen tili, shunga oʻxshash nomga qaramay, Shimoliy Pitsen tili bilan bogʻliq emas.

Novilara shahridan yodgorlik toshi 

Yodgorlik toshidagi yozuv etrusk tilidan olingan alifboda. Hozirda Pigorini muzeyida saqlanadi, miloddan avvalgi VI-V asrlarga tegishli.

Yodgorlik toshi transliteratsiyasi:

mimniś. erút. caareś (.) tadeś | ro(t)nem. úvlin. part(en). úś | polem. iśairon. tet | šút. trat (.) neši. kr(úš/úví) | ten(a)c. trút. ipiem. rotne(š/m) | lútúiś. θ(a)lú. iśperion. vúl | teś. rotem. teú. aiten. tašúr | śoter. merpon. kalatne | niś. vilatoś. paten. arn | úiś. baleśtenac. andś. et | (š)út. (l)akút. treten. teletaú | (ne)m. p(o)lem. tišú. śotriś. eúś.

Qavs ichiga olingan harflarning oʻqilishi bahsli.

Pezarodan ikki tilli yozuv 
Bu marmar parcha boʻlib, unda lotin va Shimoliy Pitsen tillarida nazr yozuvi bor:

(A) L. caf(at)ius. l. f. ste. haruspex | fulguriator;

(B) cafates. lr. lr. netšvis. trutnvt. frontac;

Yozuv (A) chapdan oʻngga, (B) oʻngdan chapga, matn ikkita dumaloq tirqishli ramka bilan hoshiyalangan.

Adabiyotlar 
 Vittore Pisani, Le lingue dell’Italia antica oltre il latino, seconde édition, Rosenberg & Sellier, Turin, 1986.
 Marcello Durante, Nord piceno: la lingua delle iscrizioni di Novilara, in Popoli e civiltà dell’Italia antica, tome 6, Biblioteca di Storia patria, Rome, 1978.
 J.P. Mallory, In search of the indo-europeans, Language, Archaelogy and Myth, Thames & Hudson, Londres, 1989.
Yevropaning ajratilgan va tasniflanmagan tillari
Qadimgi Italiya xalqlari
Evropaning klassikadan oldingi tillari
Google Forms

Google Forms — bu Google tomonidan taqdim etilgan bepul, veb-asoslangan Google Docs Editors toʻplamining bir qismi sifatida kiritilgan soʻrovni boshqarish dasturi. Xizmatga shuningdek, Google Docs, Google Sheets, Google Slides, Google Drawings, Google Sites va Google Keep kiradi. Google Forms faqat veb-ilova sifatida mavjud. Ilova foydalanuvchilarga real vaqt rejimida boshqa foydalanuvchilar bilan hamkorlik qilgan holda anketalar yaratish va tahrirlash imkonini beradi. Yigʻilgan maʼlumotlar avtomatik ravishda elektron jadvalga kiritilishi mumkin.

Xususiyatlari 
Google Forms xizmati yillar davomida bir nechta yangilanishlardan oʻtdi. Xususan unda, lekin ular bilan cheklanmagan holda, menyuni qidirish, tasodifiy tartib uchun savollarni aralashtirib yuborish, javoblarni bir kishiga bir marta cheklash, qisqaroq URL manzillar, moslashtirilgan mavzular,  shakllarni yaratishda avtomatik ravishda javob takliflarini yaratish,  va „Yuklash“ foydalanuvchilar oʻz kompyuterlari yoki Google Diskdagi kontent yoki fayllarni almashishni talab qiladigan savollarga javob beradigan fayl" kabi xususiyatlar paydo boʻldi.

2014-yil oktabr oyida Google Google Forms uchun uchinchi tomon dasturchilariga soʻrovnomalarga yangi funksiyalar qoʻshish imkonini beruvchi qoʻshimchalarni taqdim etdi , 2017-yil iyul oyida esa Google bir nechta yangi funksiyalarni qoʻshish uchun Shakllarni yangiladi. „Intellektual javobni tekshirish“ nima yozilganligini aniqlash va foydalanuvchidan notoʻgʻri kiritilgan maʼlumotni tuzatishni soʻrash uchun shakl maydonlarida matn kiritishni aniqlashga qodir. Google Diskdagi fayl almashish sozlamalariga qarab, foydalanuvchilar jadvaldagi koʻp variantli javoblardan tashqari shaxslardan fayllarni yuklashni soʻrashlari mumkin. Sozlamalarda foydalanuvchilar har doim elektron pochta manzillarini yigʻish kabi barcha yangi shakllarga taʼsir qiluvchi oʻzgartirishlar kiritishlari mumkin. 

Google Forms shuningdek Googlening Docs, Sheets, Slides, Drawings va Sites-da joylashgan barcha hamkorlik va almashish funksiyalarini o‘z ichiga oladi.

Manbalar 

Google
Sergey Denisenko (alpinist)

Sergey Denisenko — oʻzbekistonlik alpenist. Oʻzbekiston alpinistlar federasiyasi aʼzosi.

Tarjimai hol
Sergeyning otasi alpinist. Shimoliy Kavkaz, Pomir, Tyan-Shanda bir qancha choʻqqilarni zabt etgan. Onasi geografiya oʻqituvchisi boʻlgan. Sergey Denisenko bolaligidan togʻlarga qiziqqan va alpinist boʻlishni orzu qilgan.

2007-yilda oʻz reklama agentligini ochadi, sanoat alpinisti yoʻnalishida ish yurgʻizadi. Toshkentdagi eng baland binolardan biri — 21 qavatli Hilton mehmonxonasidagi hariflarni aynan u oʻrnatgan.

Zabt etgan choʻqqilari 
Denisenko alpinistlik faoliyati davomida quyidagi choʻqqilarga chiqgan:
 3720 metrlik Xoʻjagʻor Gʻorota
 2310 metrlik Diplomat choʻqqisi
 3267 metrlik Qizilnur
 3099 metrlik Oxotnichiy choʻqqisi
 3555 mertlik Boboytogʻ
 3309 metrlik Katta Chimyon
 6476 metrlik Mera choʻqqisi

Everest ekspedisiyasi 

2021-yil 11-aprel kuni Nikita Balanov guruhi tarkibida „Kuluar“ jamoasi bilan uning Everestga ekspedisiyasi boshlanadi. 1-iyun kuni alpinist Himoloy togʻ tizmasining dengi aithasidan 8848 metr balandlikda joylashgan eng yuqori choqqisini zabt etib Oʻzbekiston Respublikasining bayrogʻini oʻrnatadi. Sergey Denisenko oʻz yutugʻini mamlakat mustaqilligining 30 yilligiga bagʻishlaydi.

Oʻzbekiston Respeblika prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan 8-iyun kuni dunyodagi eng baland „Everest“ choqqisini zabt etib, unda davlat bayrogʻini koʻtargan qahromon alpinist Serger Denisenkoni „Oʻzbekiston iftixori“ faxriy unvoni va „Trailblazer“ avtomobili bilan mukofotladi.

Manbalar
Kulota

Kulota — bosh kiyimi, toʻgʻrirogʻi ayollarning bosh kiyimi. Shakli choʻmichga oʻxshaydi. „Doira“ qismi boshga kiyiladi. Dasta qismidan ikkita qilib soch oʻtkaziladi. Hozirgi yoshlar kulotani koʻrmagan boʻlishi mumkin. Haqiqatan ham koʻpdan buyon kulota kiyilmay qoldi. Ammo, kulotani hozir ham
Samarqand, Qashqadaryo,Surxondaryo viloyatlarida ayrim qishloq momolari kiyishadi. Kiyim nomi joylarda har xil ataladi: kulota, kulta, kultapesh, kultapishik va hkz. Kulota kiyish ham bir odat. Men uning foyda-zararini aytmayman-u, biroq „sotsialistik turmush tarzi“ „xotin qizlar ozodligi uchun hujum“ talotoʻpi paranji-chachvonga qoʻshib, kulotani ham zabt etdi. Ulardan foydalanishni isteʼmoldan, odatdan chiqarib yubordi.
Kulota kiyish odati qachon amalga oshirilgan? Onalar oʻgʻil uylantirib, qiz chiqarib, ilk bor nabiralik boʻlishganda, endi oʻzlarini katta yoshli xotin sanashgan. Shuning uchun ham poʻpak taqib yurish, oʻzini yosh tutish, bozorga solish uyat sanalgan. Shu sababga koʻra nevara beshikka belanish marosimida yosh ona ilk bor jamalak sochlariga poʻpanak taqqan, katta ona (buvi) koʻp yillik hamrohi poʻpak bilan xayrlashib, sochini ikkita qilgan. Birinchi bor kulota taqib buvilikni „boʻyniga olgan“. Biratoʻlasi uch marosim-odat: bolani beshikka belash (beshik toʻyi) , yosh onaga poʻpak taqish, katta onaning sochini ikkita qilish odati amalga oshirilgan. Bu ham oʻziga xos toʻy tarzida oʻtgan. Ayollarning yosh bilan bogʻliq katta tadbir-udumi sanalgan. Kulota kiygan onalar oʻsha qishloqning kayvonilaridan hisoblanib qolgan. Ular endi xodimlik, dasturxonchi, kinnachi, kushnochlik, folchilik bilan shugʻullanish huquqiga ega boʻlganlar. Bular uchun ularda endi muayyan tajriba, hayot, turmush koʻrganlik tan olingan. Kulota kiyish („sochini ikkita qilish odati“ ham deyiladi) odati matriarxat (jamiyatni onaboshilar boshqargan zamonlar)dan qolgan boʻlsa, ajab emas. Chunki bugun kompleks tadbirlarning har uchchalasi ham ayollar turmushi, jamiyatda tutgan oʻrni bilan bogʻliq. Kulota kiyish odati qariyb yoʻqolib ketish arafasida. Avvalo biz bu odatga boshqa marosimlar bilan bir qatorda eʼtibor berishimiz, bunday hodisalarni yozib olishimiz lozim. Ikkinchidan oilaviy-maishiy hayotda kattalarning yonida turib, ayniqsa, boʻlajak yosh onalar, kelajakning sarchashmalari, oila-roʻzgʻor bekalari sifatida oʻtmishning bu ibratli odatlarini yana hayotga joriy etib, undan foydalansalar yomon boʻlmaydi… Kulota va uni bosh kiyimi sifatida kiyish-taqish qadimda — Toʻmaris ona jangovar suvoriylaridan buyon, bizga madaniy meros boʻlib kelyaptiki, uni qadrlamoq lozimdir.
Zulfiya Moʻminova

Zulfiya Moʻminova (15-iyul 1959-yil) —— oʻzbekistonlik shoira, jurnalist, yozuvchilar uyushmasi a'zosi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (2000), Doʻstlik ordeni (2001) sovrindori.

Tarjimai hol 
1959-yil 15-iyulda Samarqand viloyatining Narpay tumanida tugʻilgan. Ma'lumoti oliy. 1983-yilda Toshkent Davlat universitetining filologiya fakultetini bitirgan.

Faoliyati 
1985-yili „Saodat“ jurnalida va radioda ishladi. Dastlabki sheʼriy toʻplami 1988-yili —— „Vatan tashlab ketmaydi“ nomi ostida nashrdan chiqqan.

Sheʼriy toʻplamlari 
 „Beshiklarni asragin, dunyo“ (1988)
 „Samoga sochilgan yulduzlar“ (?)
 “Istiqlol — oltin gulim” (?)
 „Yonayotgan ayol“ (1993)
 „Azizim, baxtiyorman“ (1997)
 „Qudratli yurtimga“ (1997)

Kitoblari 
„Birinchi oʻqituvchim“, „Nikoh shartnomasi“, „Ayolga baxt bering“, „Bir kun dars qoldirgan bir umr pushaymondir“ va „Nikoh shartnomasi“ kabi kitoblar muallifi.

Mukofotlari 
„Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi“ (2000);
„Doʻstlik“ ordeni (2001);
Mustaqillikning 10-yilligi va 20- yilligi koʻkrak nishonlari bilan taqdirlangan.

Manbalar 

 Zulfiya  Mo'minova tavalludining 60 yilli (2019-yil) 
  Zulfiya Mo’minova. Dilimdan so’z ochsam va Ayolga baxt bering, saodat bering (2015-yil)
 Бугун севимли шоирамиз Зулфия Мўминова таваллуд топган кун (2019-yil)
 „Тундаликлар“: Зулфия Мўминова (8-yanvar 2019-yil)
Dilmaçoğulları bekligi

Dilmaçoğulları bekligi () — 1085-1191-yillar orasida Bitlis, Erzen va tutash hududlarda hukmronlik qilgan markazi Bitlis boʻlgan Onadoʻlidagi turk-islom bekligi. Beklikning asoschisi Dilmaçoğlu Mehmed Bey (1085-1104) Saljuqiylar imperiyasi sultoni Alp Arslonning qomondonlaridan biri boʻlgan. Asos solingan vaqtida Saljuqiylar imperiyasiga bogʻliq hudud sifatida boshqarilgan Dilmaçoğulları bekligi Toğan Arslan (1104-1137) davrida eng porloq davrlarini yashadi. Dilmaçoğulları Saltuklu bekligi va Artuklu bekligi bilan xristianlar va gruzinlarga qarshi jang qildilar.

Beklikka asos solinishi va tugatilishi 
Beklikning asoschisi Dilmaçoğlu Mehmed Bey sulton Alp Arslon davrida Bekçioğlu Afşın, Ahmed Şâh kabi turkman beklari bilan Vizantiya imperiyasi hokimiyati ostidagi Onadoʻliga hujumlar uyushtirgan.

Malazgirt jangidan ishtirok etgan Dilmaçoğlu Mehmed Bey Saljuqiylarning Halabga qilgan harbiy yurishlarida ishtirok etdi. 1085-yilda Diyorbakir fath etilganidan soʻng, Bitlis va Ahlat ham egallandi. Shundan soʻng, Bitlis va tutash hududlar Dilmaçoğlu Mehmed Beyga iqto sifatida hadya etildi. Bu voqea orqali Dilmaçoğulları bekligiga asos solindi. Dastlab beklik Koʻbiya sultoni Kılıç Arslanga, soʻngra Ahlatşahlar bekligiga vassal boʻldi. Keyinchalik Togan Arslan Artuklu begi İl Gazîga tobeligini bildirib, xristianlar va gruzinlarga qarshi birgalikda janglar olib borishgan.

Hüsâmeddîn Kurt davrida (1137-1143) Iroq saljuqiylari sultoni Mes’ûd ukasi Selçuk-şâhga Ahlat, Malazgirt va Erzenni iqto sifatida hadya qilgan. Selçuk-şâh by hududlarda xalqqa qilgan zulmi bilan tarixda qolgan. 1192-yilda Ahlatşahlar bekligidan Begtemur Bitlisi bosib olganidan soʻng, bu hududlarda Dilmaçoğullarıning hukmronligi butunlay tugatildi. Erzen va unga tutash hududlarda Dilmaçoğulları bekligi XIV asrga qadar humkronlik qilganligi taxmin qilinadi. Katta ehtimol bilan ushbu beklik Oq qoʻyunlilar davrida butunlay yoʻq boʻlib ketgan.

Dilmaçoğulları bekligi beklari

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  

Onadoʻli bekliklari
Boris Volkov

Volkov Boris Ivanovich (26.03.1900, Moskva — 1970.1.23,u yerda) — sovet teatri artisti, SSSR xalq artisti (1965-yili). 1923-yilda Vhutemasni tamomlagan. 1924—1940-yillarda Mossovet teatrining bosh rassomi, 1941—1949-yillarda Stanislavskiy yana Nemirovich-Danchenko teatrining bosh rassomi. Dzerjinskiyning „Tinch Don“, Xrennikovning „Boʻron“, „Frol Skobeev“, Moskva badiiy teatri va Kichik teatrda koʻplab spektakllar. 1967-yilda qozoq M.O.Auezov nomidagi drama teatrining „Chet elda“ spektaklini tamomlagan. Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar 
Qozoq ensiklopediyasi

1970-yilda vafot etganlar
23-dekabrda vafot etganlar
1900-yilda tugʻilganlar
26-martda tugʻilganlar