MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Solin

Solin — oʻzbek xalqi tarkibiga kirgan qabilalardan biri. 19-asr oxiri — 20-asrning boshlarida ayrim guruhdari tarqoq holda Fargʻona vodiysi (Andijon)da, Zarafshon vodiysining Bulungʻur tumanidagi Solin qishlogʻida va Oʻrta Osiyoning janubida yashashgan. Solinliklar oʻzbeklarning marqa urugʻi hamda yuz kabilasi tarkibida ham boʻlganlar. 20-asrning boshlarida Solinliklarlar batamom oʻtroqlashib, dehqonchilik bilan shugʻullangan. 

    
Solinlar nafaqat Jizzax viloyatining Zomin tumani Itifoq mahallasida G'allaorol tumani Qipchoqsuv mahallasida Baxmal tumani Oyqor mahallalarida yoki samarqand viloyatida balki sirdaryoda ham bor ammo ular ozchil
Solipsizm

Solipsizm ( — bir, yagona va ipse — oʻzim) — 1) voqelikda faqat inson va uning ongi mavjud, obyektiv dunyo va boshqa odamlar shu individning ongidagina mavjuddir, deb hisoblovchi falsafiy nazariya. Subyektiv idealistik taʼlimotlarning hammasi S.ga moyil (Berkli, Fixte, Max va boshqalar). S. insonning har qanday faoliyatini, shu jumladan, fanni ham maʼnosiz qilib qoʻyadi, chunki uning vakillari har qanday narsa mening ongimga shunday boʻlib tuyuladi, xolos, deb fikr yuritishadi. Sezgnni bilishning manbai sifatida mutlaqlashtirish S.ning gnoseologik asosi boʻlib xizmat qiladi; 2) etikada — oʻta xudbinlik, egotsentrizm maʼnosida ishlatiladi.

Yana qarang 

 Anathema
 Antiscience
 Aseity
 Alfred Binet – Aql va miya
 Boltzmann brain
 Cartesian doubt 
 Centered world
 Cognitive closure (philosophy)
 Consensus reality
 Kotard sindromi - qarama-qarshi
 Dream argument
 Eliminative materialism - the idea that even aspects of one’s mind may not be sure to exist
 Ethical solipsism
 Ekzistensial nigilism
 Externism
 Heinlein's World as Myth
 Henry Rollins's Solipsist
 Idealizm
 LaVeyan Satanism
 Metaphysical nihilism
 Mind over matter
 Model-dependent realism
 Object permanence
 Objective idealism 
 Open individualism
 Panpsixizm
 Personal horizon
 Phaneron
 Fenomenalizm
 Realizm (falsafa)
 Postmodernizm
 Post-structuralism
 Birlamchi va ikkilamchi sifatlar – Jon Lokkning solipsizmga munosabati
 Problem of other minds
 Protagor
 Solipsism syndrome 
 Stream of consciousness
 Subjectivity
 The Egg
 The Truman Show delusion
 Vertiginous question

Manbalar

Qoʻshimcha oʻqish uchun 
 
  This book presents an intriguing and scientifically based updating of solipsism involving the latest findings in quantum physics, neurology and consciousness studies.

Havolalar 

 Solipsism and the Problem of Other Minds

Epistemologik nazariyalar
Aql nazariyasi
Egoizm
Idealizm
Aqlning metafizikasi
Solist

Solist (lot. solus — bir, yagona) — q. Yakkaxon.
Soliq akademiyasi

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining Soliq akademiyasi yoki Soliq akademiyasi — soliq tizimiga yuqori malakali mutaxassislar tayyorlaydigan oliy oʻquv yurti. Toshkent shahrida joylashgan. 2001-yil 10 yanvarda Soliq va bojxona organlari akademiyasi sifatida tashkil etilgan. 2003-yil 23 mayda Oliy harbiy bojxona instituti tashkil etilishi munosabati bilan qayta nomlanib, Oʻzbekiston davlat soliq qoʻmitasi tasarrufiga kiritilgan. Soliq akademiyasida solikdar va soliqqa tortish mutaxassisligi boʻyicha bakalavrlar tayyorlanadi, soliq tizimi xodimlarining malakasi oshiriladi. 10 kafedra bor. 2003/2004 oʻquv yilida 58 ta professoroʻqituvchi, shu jumladan, 10 fan doktori va 24 fan nomzodi ishladi. 200 talaba, bir yillik qayta tayyorlash kursida 25 talaba oʻqidi, 3 mingga yaqin soliq tizimi xodimlari malakasi oshirildi. Soliq ishi sohasida ilmiy tadqiqot ishlarini tashkil etish, xorijiy mamlakatlarning shu kabi oʻquv boʻlinmalari bilan amaliy, uslubiy aloqalar oʻrnatish, ilmiy adabiyotlar tayyorlash va nashr etish ishlarini bajaradi. Drlik va nomzodlik dissertatsiyalarini himoya qilish boʻyicha ixtisoslashgan ilmiy kengash mavjud. Aspiranturasi bor. Oʻquv qoʻllanmalari, dasturlar, ilmiy va metodik qoʻllanmalar nashr etadi.

Yana q. 

 Soliq
 Soliq imtiyozlari
 Akademiya
Soliq imtiyozlari

Soliq imtiyozlari - davlat tomonidan soliq toʻlovchilarga berilgan yengilliklar; soliqlar miqdorini kamaytirish, soliq toʻlash shartini yengillashtirish yoki soliqdan toʻla ozod qilishdan iborat. Soliq imtiyozlari soliq undiriladigan daromad turlarini qisqartirib, umumiy kamaytirilgan daromaddan soliq olish, soliq olinmaydigan minimal daromadni belgilash, soliq stavkalarini kamaytirish, soliqni toʻlab boʻlish muddatini qulay qilish orqali amalga oshiriladi. Soliq imtiyozlari soliq toʻlovchilarga nisbatan tabaqalashtiriladi, muayyan ijtimoiy yoki iqtisodiy maqsadni koʻzlaydi. Soliq imtiyozlari davlat qoʻlida bozor iqtisodiyotini tartibga solishga xizmat qiladi. Ular orqali iqtisodiy faoliyatning maʼlum bir turlari ragʻbatlantiriladi. Sharoitga qarab Soliq imtiyozlari qayta koʻrib turiladi. Soliq imtiyozlari berishning xilmaxil shakllari jahondagi koʻpgina mamlakatlarning soliq amaliyotida qoʻllaniladi. Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (1997)da ayrim yuridik shaxslar va faoliyat turlari uchun hamda jismoniy shaxslarning ayrim toifalari uchun Soliq imtiyozlari belgilangan.

Yana q. 

 Soliq
 Soliq stavkasi
 Soliq islohotlari
Soliq islohotlari

Soliq islohotlari — soliq nazariyasi va amaliyotini muvofiqlashtirish asosida soliq yukini kamaytirish, soliqqa tortishni soddalashtirish, soliq yordamida iqtisodiy rivojlanishni taʼminlash maqsadlarida amalga oshiriladigan davlat tadbirlari. Iqtisodiyotni isloh qilishining muhim, ajralmas qismi. Oʻzbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan Soliq islohotlari strategiyasi huquqiy va demokratik davlatni barpo etish konsepsiyasi asosida shakllanmoqda. 1991 yildan boshlab Oʻzbekistonda oʻtkazilgan soliq islohotlarini 3 asosiy bosqichga boʻlish mumkin:

 Birinchi bosqich — 1991—1994-yillarda soliqqa oid qonun hujjatlarini yaratish; tamomila yangi soliqlar va toʻlovlar tizimini barpo etish va ularni xoʻjalik amaliyotiga joriy etish; moliyaviy mablagʻlarni i. ch. infratuzilmasini rivojlantirish, oʻz-oʻzini strategik resurslar bilan taʼminlashga erishish maqsadlarida qayta taqsimlash; narxlarning oʻsishi va i. ch. ning pasayishi sharoitida aholining turmush darajasi pasayib ketmasligi va ijtimoiy barqarorlikni saqlash; mustaqil tizim sifatida davlat soliq xizmatini shakllantirish vazifalari bajarildi.
 Ikkinchi bosqich — 1995—1999-yillarda soliq tizimini takomillashtirish va korxonalarga nisbatan soliq yukini kamaytirish boʻyicha Soliq islohotlari amalga oshirildi. Bu davrda soliqlarga doir mavjud qonun hujjatlari asosida Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi ishlab chiqildi va 1997 yilda qabul qilindi.
 Uchinchi bosqich — 2000-yildan boshlab soliq islohotlari qonunchilikka kiritilayotgan oʻzgarishlar asosida fuqarolar va korxonalar uchun soliq, yukini yana-da kamaytirish, ayrim soliq turlarini bekor qilish, kichik va oʻrta tadbirkorlik subyektlarini soliqqa tortish tizimini soddalashtirish, samarali soliq tizimi tamoyillarini yana-da toʻliq roʻyobga chiqarish, jahon andozalariga mos soliq tizimini bosqichma bosqich barpo etishga yoʻnaltirilgan.

Jahondagi rivojlangan mamlakatlarda Soliq islohotlari davriy oʻtkazib turiladi. Muayyan soliq turini joriy etish yoki bekor qilish, ayrim turdagi soliqlar ulushini oshirish yoki kamaytirish. Soliq daromadlarini qayta taqsimlash va boshqa koʻrinishlarda amalga oshiriladi.

Yana q. 

 Soliq
 Soliq imtiyozlari
 Soliq stavkasi
Soliq stavkasi

Soliq stavkasi — soliq obyektining muayyan birligiga nisbatan undiriladigan soliq miqdori; pul summasi hisobida undiriladi. Masalan, ish haqi yoki foydaning pulda hisoblangan miqdori, yerning ga hisobidagi sathiga nisbatan hisoblangan soliq. Soliq stavkasi qonun yoʻli bilan turli usulda belgilanadi: qatʼiy yoki proporsional belgilangan stavkalar — soliq obyekti miqdoriga nisbatan oʻzgarmaydigan bir xil ulushda undiriladi. Masalan, Oʻzbekistonda korxonalar molmulkidan undiriladigan soliq 4% qilib belgilangan, ushbu Soliq stavkasi obyekt qiymati (molmulk qiymati)ning maʼlum ulushiga teng (4%) boʻladi; progressiv soliq stavkasi — soliq obyekti miqdoriga qarab ortib boruvchi stavkalar. Oʻzbekistonda soliq qonunchiligiga koʻra eng kam ish haqining 5 barobariga teng qismiga 13%, undan 10 marta oshgan qismiga 21% Soliq stavkasi belgilangan va daromad miqdorining ortib borishi bilan Soliq stavkasi ham oshib boradi (2004, 1 yanvar). Regressiv soliq stavkasi — daromadlarning oʻsishi bilan stavkalar miqdori kamayib boradi. Jahon mamlakatlari amaliyotida kamdankam, asosan, qazib oluvchi tarmoklarda qoʻllanadi. Nolli soliq stavkasi — eksportga moʻljallangan tovarlar i.ch.ni ragʻbatlantirishda qoʻllaniladi. Masalan, toʻlangan qoʻshilgan qiymat soligʻi summasi boshqa tovarlar tushumi boʻyicha olinadigan qoʻshilgan qiymat soligʻi summasidan chegirib kamaytiriladi. Bunday Soliq stavkasini qoʻllash iqtisodiyotning rivojlanishiga ijobiy taʼsir etadi.

Yana q. 

 Soliq
 Soliq imtiyozlari
 Soliq islohotlari
Solih

Solih (arab. — salohiyatli, yaroqli) — ezgu ish, savobli amal. Qurʼonda imon bilan S. amallarni qilishga buyurilgan oyatlar kupligidan ashʼariya taʼlimotida S. amal ham imon tarkibiga kiritilgan. Moturidiylik taʼlimotida esa mazkur amal imon tarkibiga kirmasligi taʼkidlangan. Aks holda unga amal qilmagan moʻminlar imondan ajralib qolishlari mumkin.
Solih (paygʻambar)

Solih — Qurʼonda zikr etilgan paygʻambarlardan biri. Qurʼonga koʻra, Samud qavmini hidoyatga boshlash uchun paygʻambar qilib yuborilgan. Hijoz bilan Shom orasida Hijr degan joyda yashovchi bu qavm nafsoniy lazzatlarga berilgan, huzurbaxsh ichimliklar ichib, oʻzlari yasab olgan butlarga sigʻinar edi. Solih ularni faqat Allohga ibodat qilishga chaqiradi. Biroq qavm hidoyat yoʻliga yurish oʻrniga Solihni masxara qila boshlaydi va haqiqatdan ham paygʻambar boʻlsang, bizga moʻʼjiza koʻrsat deb daʼvo qiladi. Shunda Solih Allohdan oʻziga bir moʻʼjiza berishini soʻrab duo qiladi. Alloh Solihning duosini ijobat qiladi va Solih moʻʼjiza koʻrsatib xarsang toshdan tuya chiqaradi. Solih qavmni tuyaga ozor bermaslikka chaqirib, havzadan bir kun tuya, bir kun qavm suv ichishi lozimligini bildiradi (Qamar surasi, 27—28-oyatlar). Ammo, qavm tuyani soʻyib yuboradi, Solih va uning oilasini yoʻqotishga qasd qiladi. Shunda osmondan kuchli chaqmoq yuborilib, ular halok etiladi (Zoriyot surasi, 44-oyat). Solih oʻziga imon keltirgan kishilar bilan birga Falastindagi Ramla degan joyga borib, umrining oxirigacha shu yerda yashaydi.

 

Islom paygʻambarlari
Solihbek oxund

Solihbek oxund (toʻliq ismi Mulla Solih oxund dodxoh Qozoqboybek Ubaydullabek oʻgʻli) (1805, Toshkent — 1868, Tomsk, Rossiya) — davlat arbobi, ulamo, mudarris, Podsho Rossiyasi qoʻshinlariga qarshi Toshkent mudofaasining rahbari. Otasi — Qozoqboybek Qoʻqon xonligining eng nufuzli kishilaridan biri boʻlgan, unga dodxoh unvoni berilgan; Toshkent shahrida amalga oshiriladigan ishlarda uning maslahati muhim ahamiyat kasb etgan. SO. dastlab Toshkent maktab-madrasalarida, soʻng Buxoroda (1832—42) tahsil olib, oxund ilmiy unvoniga sazovor boʻlgan. Sheralixon (1832—44) tomonidan yuborilgan „Muboraknoma“ga muvofiq xon saroyida maslahatchi vazifasini bajaradi, koʻp oʻtmay Toshkentga krzi va rais hamda Xoja Axror Valiy, Koʻkaldosh madrasalariga bosh mudarris lavozimiga tayinlanadi. Xudoyorxon (1862) davrida ham uning mavqei koʻtariladi. Mamaxon taxtga kelgach (1858—62), Solihbek oxundni Qoʻqonga chaqirtirib „Qozilik va boshqa amallarga“ yorliq beradi. Sulton Saidxon (1863—65) davrida ham xonning yaqin maslahatchilaridan biri boʻlgan. Alimqul bilan birga va u shahid boʻlgach, yakka oʻzi Toshkent mudofaasini boshqaradi. Barcha mablagʻini shahar muhofazasi uchun sarflaydi. General M. Chernyayev bilan oʻrtada tuzilgan shartnoma ahdlarini tuzishda faollik koʻrsatgan. Bu shartnoma qabul qilinib, oʻrtada „Ahdnoma“ bitilgach, kutilmaganda Chernyayev shartnomani buzib, oʻz xohishiga mos keladigan 2-shartnomani tuzadi. So. unga imzo chekishdan bosh tortadi. Shu sababli 9 nafar sherigi bilan sudsiz Tomsk shahriga surgun qilinadi. Toshkent shahrining 37 nafar nufuzli kishilari So.ni surgundan qaytarish uchun imperatorga „Iltimosnoma“ (1867) yuboradilar. Unga qaytish uchun ruxsat berilganligini eshitgan raqiblari odam yollab Solihbek oxundni zaharlab oʻldirganlar.

Manbalarda So. Xoʻja Ahror Valiy madrasasini oʻz mablagʻi hisobidan tuzattirgani, Koʻkaldosh madrasasini ham taʼmirlab, 3 oshiyonlik hujralarini ganch suvoq qildirgani maʼlum. So. ulamo boʻlish bilan birga kuchli tib olimi va qasidanavis shoir ham boʻlgan.

Adabiyot 
 Ibrat, Fargʻona tarixi, ["Meros" kitobida] T., 1991;Oʻrinboyev A., Boʻriyev O., Toshkent Muhammad Solih tavsifida (XIX asr), T., 1983. Sirojiddin Axmedov.

Toshkent madrasalarida tahsil olganlar
Buxoro madrasalarida tahsil olganlar
Toshkent madrasalarida mudarrislik qilganlar
Xoja Ahror Valiy madrasasida mudarrislik qilganlar (Toshkent)
Koʻkaldosh madrasasida mudarrislik qilganlar (Toshkent)
Rustamxon Solihov

Rustamxon Sobirovich Solihov (1947.4.4, Toshkent) — biokimyogar olim, Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (2003). Biol. fanlari doktori (2000), professor (2001). Toshkent Davlat Universitetini tugatgan (1970). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Biokimyo institutida ilmiy xodim (1973—76), ilmiy kotib (1976—79), katta ilmiy xodim (1979-98), 1998-yildan hujayra biol.si laboratoriya mudiri. Ilmiy ishlari biologik faol oqsillarni, asosan, nerv tolalarini oʻstiruvchi omillar (neyrotrofinlar)ni har xil manbalardan ajratib olib, ularning tuzilishi va xossalarini oʻrganishga bagʻishlangan. S. rahbarligida Oʻrta Osiyo ilonlari zahari tarkibidagi fermentlar va oʻstiruvchi omillar tuzilishi hamda xususiyatlari oʻrganildi. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1989).

    

1947-yilda tugʻilganlar
4-aprelda tugʻilganlar
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Beruniy nomidagi davlat mukofoti laureatlari
Shavkat Solihov

Shavkat Ismoilovich Solihov (1944.12.12, Toshkent) — kimyogar olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1995). Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (1998). Biol. fanlari doktori (1984), professor (1984), Urta Osiyo universitetini tugatgan (1967). Toshkent Davlat Universiteti tabiiy birikmalar kimyosi kafedrasida ilmiy xodim (1967 —73), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Bioorganik kimyo boʻlimida katta ilmiy xodim (1973 —92), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi O.S. Sodiqov nomidagi Bioorganik kimyo instituti direktori (1993-yildan), ayni vaqtda, oqsillar va peptidlar kimyosi laboratoriya mudiri. Oʻzbekiston milliy universiteti tabiiy birikmalar kimyosi kafedrasi mudiri (1998-yildan). Asosiy ilmiy ishlari oqsillar va peptidlar tuzilishi hamda xossalarini oʻrganishga oid. S. Oʻrta Osiyo jonivorlari zahari tarkibidagi toksinlar, fermentlar va shahri k. biologik faol moddalarning tuzilishi hamda funksiyasini oʻrgandi, 50 dan ortiq fiziologik faol oqsillar va peptidlarni ajratib odni, bulardan 15 tasining kimyoviy strukturasini aniqladi. S. rahbarligida gʻoʻza fitogormonining taʼsir mexanizmi urganilib, etilen, auksin, sitokinin retseptorlari funksiyasini tekshirish asosida defoliatsiyalash va oʻstirish faolligiga ega moddalarning skrining mezoni, kam gossipolli kunjara olish texnologiyasi ishlab chiqildi.

Manbalar 

Kimyogarlar
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Enmark Solihov

Enmark Shokirovich Solihov (1934.12.9, Samarqand) – kompozitor, pedagog. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1984).

1963-yilda Toshkent konservatoriyasini bitirgan. Oʻzbekiston televideniye va radioeshittirish qoʻmitasi estrada-simfonik orkestrida (1964-1965) va „Oʻzbekkonsert“ (1973-1976)da badiiy rahbar. Oʻzbekiston konservatoriyasida pedagog (1968-1973), dotsent (1996-yildan) va estrada ijrochiligi kafedrasi mudiri (1996-1998), Oʻzbekiston bastakorlar uyushmasi raisi (1975-1982), Oʻzbekiston musiqa jamiyati tashkilotchisi va raisi (1987-1991). Ijodida ommabop musiqa janrlariga alohida ahamiyat bergan. „Qiz bola“, „Qaydasan“, „Sogʻindi jon“, „Bahor ohanglari“, „Sevgi bahori“ kabi estrada qoʻshiqlari, „Xoʻja Nasriddin“ operettasi, „Oygul parining sovgʻalari“, „Moʻʼjizali doira“ myuzikllari, „Qalbingda quyosh“, „Nomerga 100 satr“, „Margʻiyona“, „Yana oʻsha Nasriddin“ va boshqa badiiy, hujjatli filmlarga musiqalar yozgan. Shuningdek, „Otashin qoʻshiq“ baleti, simfonik konsert va kamer asarlar muallifi.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1934-yilda tugʻilganlar
12-sentabrda tugʻilganlar
Solovki orollari

Solovki orollari – Oq dengizdagi bir guruh orollar. Onega qoʻltigʻiga kiraverish joyida (RF Arxangelsk viloyati). Maydoni 347 km². Guruh tarkibiga 6 orol kiradi, yiriklari: Solovki, Anzer, Katta va Kichik Muksalma; kichiklari: Katta va Kichik Zayaskiy orollari. Eng baland joyi 107 m (Golgofa togʻi). Granit, gneyslardan tashkil topgan. Relyefi pastbaland tepaliklar. Koʻp qismi aralash oʻrmonlar bilan qoplangan, bir qismi botkrklashgan. Orollarda koʻl koʻp. 15-asr boshida Solovki orollarida monastir barpo qilingan. Monastir 16—20-asr boshlarida surgun joyi boʻlgan. 1923—39 yillarda, asosan, siyosiy mahbuslar uchun qattiq rejimli lager va turma joylashgan. 1991-yil monastir Rus pravoslav cherkoviga qaytarilgan. 16-asrda qurilgan monastir ovqatxonasi (trapeznaya), Preobrajeniye sobori, qalʼa devorlari saqlangan. 1974-yildan So. davlat tarixiy meʼmoriy va tabiat muzey qoʻriqxonasiga aylantirilgan.

 

Arxipelaglar
Rossiya geografiyasi
Solodlar

Solodlar — tuproq tipi; yer usti suvlari taʼsirida vujudga kelgan ortiqcha namlik sharoitda shoʻrtoblardan rivojlanadi. Urmondasht va dasht zonalarda, shuningdek, quruq hamda chala choʻl dashtlarda tarqalgan. Urta Osiyoning sugʻorma dehqonchilik maydonlarida profili anik, ifodalanmagan solodlashgan tuprokdar uchraydi (A. N. Rozanov, 1948).

    

Tuproqshunoslik
Solomon orollari (arxipelag)

Solomon orollari - Tinch okeandagi arxipelag, Melaneziyada, Yangi Gvineya oroldan sharkda. Yirik orollari: Bugenvil, Guadalkanal, SanKristobal va boshqa Maydoni 40,4 ming km². Eng baland joyi 3123 m. Solomon orollari (arxipelag)ning shim.garbiy qismida PapuaYangi Gvineya, qolgan kismida Solomon Orollari davlatlari joylashgan. Orollar 1568-yil ispan dengizchisi Mendanya de Neyra sayohatidan keyin yevropaliklarga maʼlum boʻlgan.

Arxipelaglar
Okeaniya
Tamara Solomonova

Tamara Yevgenyevna Solomonova (1927.9.7, Toshkent) — musiqashunos, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977), professor (1981). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1952). R.Glier nomidagi musiqa maktabi (1952—56), Hamza nomidagi musiqa bilim yurti (1955—63), Toshkent konservatoriyasi (1963-yildan)da pedagog, ilmiy ishlar boʻyicha prorektor (1973—89), kafedra mudiri (1989—98). Ilmiy faoliyati oʻzbek anʼanaviy musiqasining ritm masalalariga bagʻishlangan, 20-asr Oʻzbekiston musiqa tarixiga bagʻishlangan ilmiy, ilmiyuslubiy va Markaziy Osiyo musiqasiga doir ommabop darslik va toʻplamlar tuzuvchisi.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1927-yilda tugʻilganlar
9-iyulda tugʻilganlar
Soloxa

Soloxa — skif "podsho" mozorqoʻrgʻonlaridan biri (mil. av. 4-asr). Ukrainaning Zaporojye viloyatidagi Bolshaya Znamenka qishlogʻidan 12 km jan.sharkda joylashgan. N. I. Veselovskiy tomonidan tadqiq qilingan (1912—13). S. tepaligi (bal. 18 m) tagidan ikkita "podsho" kabri topilgan. Ulardan biri (markaziy) qad. davrlarda talontoroj etilgan, ikkinchisi (chetdagi) butun saqlangan. Qabrga podsho bilan birga uning xizmatkorlari (vino suzuvchi va qurolbardori) qoʻshib koʻmilgan. Qabrdan qurolaslahalar, hokimiyat ramzi — jez choʻqmor, oltin va kumushdan yasalgan idishlar, taqinchoklar, bilaguzuklar va boshqa chiqqan. Jang qilayotgan skiflar shakli tushirilgan oltin taroq, ayniqsa, badiiy qimmatga ega. Podsho qabridan gʻarbrokda 5 ta ot skeleta saqlangan oʻra, jez taqinchoqlari boʻlgan egarjabduq va otboqar qabri topilgan. S. skif qabilalarining hayoti, urfodati haqida ilmiy maʼlumotlar beradi. Sdan topilgan oltin buyumlar antik davrning nozik amaliy sanʼat namunasi sifatida mashhur.

 

Arxeologiya
Ukraina
Solpugalar

Solpugalar, falangalar (Solifugae) — oʻrgimchaksimonlar turkumi. Gavdasining uzunligi 1—7 sm. Gavdasi yaxlit bosh koʻkrak, 3 boʻgʻimli koʻkrak va 10 boʻgʻimli yirik qorin boʻlimlaridan iborat. Xelitserasi yirik, qisqichga oʻxshash. Tanasi va oyoqlari qalin tuk va qil bilan qoplangan. Traxeya bilan nafas oladi, 800 ga yaqin turi maʼlum; koʻproq tropik va subtropik mintaqalarning nam kam boʻladigan hududlarida tarqalgan. Oʻrta Osiyo choʻllarida yirik qoʻngʻirsargʻish tusli’kaspiy solpugasi va tutunrang S; togʻ oldi hududlarida birmuncha kichik (2—3 sm) sariq rangli karshchiya solpugasi uchraydi.

S. urgʻochisi in qazib, unga 30 dan 200 tagacha tuxum qoʻyadi. Tuxumdan chiqqan bolalarini qoʻriklaydi. S. — tungi yirtqich, hasharotlar, koʻpoyoqlilar, oʻrgimchaklar, zahkashlar, baʼzan qushlar joʻjasi, mayda kaltakesaklar va kemiruvchilar bolasiga hujum qiladi.
Robert Solow

SOLU (Solow) Robert Merton (1924.23.8, AQSH, Nyu-York) - amerikalik iqtisodchi. Garvard universitetida V. Leontyev qoʻlida saboq olgan. Kolumbiya universitetini tugatgan. S. 1950-yildan Massachusets texnologiya institutida dars bergan. 1961—63 yillarda AQSH Prezidentining iqtisodiy maslahatchisi. S. gʻoyalari neokeynschilik taʼlimotini tanqid qilish asosida yuzaga keldi. S. neokeynschilikning ayrim qarashlarini tanqid qilish asosida iqtisodiy oʻsishning neoklassik nazariyasini rivojlantirdi va uni hisoblash usullarini yaratdi. Iqtisodiy oʻsishni taʼminlashda kapitalning eng muhim oʻrinda turishini koʻrsatdi. S, shuningdek, byudjet siyosati nazariyasi, shaharlar iqgisodiyoti va yerdan foydalanish, ishsizlik nazariyasi va boshqalarga ham katta hissa qoʻshdi. Nobel mukofoti laureati (1987).

Manbalar 

 

Yashayotgan insonlar
Solur

Solur, salur — qadimgi turkiyoʻgʻuz qabilalaridan biri. S. lar mil. 2—4-asrlarda turk (xitoycha tele) nomi bilan atalgan 44 turkiy qabilalar tarkibida boʻlgan. Ayni zamonda oʻgʻuzlar Sharqiy Turkiston hududida, aniqrogʻi Tangri togʻ etaklarida yashagan, keyinchalik Turkiston hududiga tarqalgan. "Devonu lugʻotit turk"aa S. oʻgʻuzlar tarkibiga kirgan 22 urugʻdan birining nomi deb koʻrsatilgan. S.lar qadimda Sayxun (Sirdaryo), Issiqkoʻl atrofidagi joylarda va uning shim.dagi Ili daryosi boʻylarida yashaganlar, soʻngra Xorazm va Xurosonga koʻchib, turli qismlarga boʻlinib ketganlar. S. larning bir qismi oʻzlarini turkman deb atagan, boshqa bir qismi 1370—1424 yillar Samarqand orqali Sharqiy Turkistonga, soʻngra Xitoyning gʻarbiy oʻlkalari (Gansu va Sinxay)ga borib oʻtroklashgan (qarang Salorlar). Oʻz davrida Gʻarbga koʻchib ketgan S.lar turklar bilan aralashib ketgan. Hozirgi Turkiya hududida ushbu atama bilan ataladigan joy nomlari uchraydi.

 

Turkiy xalqlar
Salur

Salur – Turkiyaning Çorum viloyati Çorum tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 242 nafar (2022).

Manbalar 

Çorum tumanidagi qishloqlar
Solfejio

Solfejio (ital. solfeggio, "sol" va "fa" musiqa tovushlari nomidan) —1) musiqa uquvini rivojlantirishga moʻljallangan oʻquv fani. Notaga qarab kuylash, kuylarni eshitib notaga yozib olish hamda ularni tahlil etish kabi mashqlardan iborat. Oʻzbekiston musiqa taʼlimi tizimining barcha bosqichlarida, shuningdek, umumtaʼlim maktablarida ("musiqa" fani tarkibida) oʻtiladi; 2) maxsus vokal mashqlar (qarang Vokaliz).

Adabiyot 
 Hamroyev I., Bir ovozli solfejio, T., 1960; 1971;Hamroyev I., Matsokina Ye., Ikki ovozli solfejio, T., 1970.
Solgʻuriylar

Solgʻuriylar - Fors (Eron)dagi solgʻuriy otabeklar sulolasi (1148— 1270). S. turkmanlarga mansub boʻlib, solgʻur (yoxud solur) qabilasi saljuqiylarnchnt gʻarbga yurishi chogʻida Forsga kelib oʻrnashgan. S. sulolasi asoschisi Sonqur Janubiy Erondagi mavqeini mustahkamlash uchun saljuqiylarning oʻzaro ichki nizolaridan ustalik bilan foydalangan va Fors viloyatida mustahkam oʻrnashib olgan (1148—61). Saʼd ibn Zangi davri (1203—31)da viloyat maʼlum darajada yuksalgan boʻlsada, soʻng xorazmshohlar vassaliga aylangan, nikoh munosabatlari bilan ittifoqchilik mustahkamlangan. Saʼdning vorisi va oʻgʻli Abu Bakr davri (1231—60)da Fors moʻgʻul xonlaridan Oʻqtoyxon, soʻngra Hulokunkng vassali boʻlgan. Abu Bakr moʻgʻullardan Qutlugʻxon unvonini olgan. Uning nabirasi malika Abash xotun (1265 — 70) Hulokuning oʻgʻli Mangu Temurga turmushga chiqqach, S.ga qarashli hududlar moʻgʻullar izmiga oʻtgan. Shoir Sadiy otabek Abu Bakr saroyida yashagan.