MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Edelény

Edelen () - Borsod-Abauj-Zemplén okrugining shimoliy qismidagi tuman. Edeleniy tuman markazi joylashgan shaharning nomi hamdir. Tuman Shimoliy Vengriya statistik mintaqasida joylashgan.

Geografiyasi 
Edelen okrugi shimolda Slovakiyaning Koshitsa viloyati, sharqda Encs va Szikszo tumanlari, janubda Miskolc tumani, g'arbda Kazincbarcika va Putnok tumanlari bilan chegaradosh. Edelen tumanidagi aholi punktlari soni 45 ta.

Munitsipalitetlar 
Tumanda 2 ta shahar va 43 ta qishloq bor. (2012-yil 1-yanvar holatiga ko'ra)

Qalin munitsipalitetlar shaharlardir.

Etnik kelib chiqishi 
Vengriya ko'pchiligidan tashqari, asosiy ozchiliklar - lo'lilar (taxminan 6000), polyak va rusin (150) va nemis (130).

Aholining umumiy soni (2011-yilgi aholi ro'yxati): 33 314 kishiEtnik guruhlar (2011-yilgi aholi ro'yxati):  O'zini aniqlagan: 36 295 kishi:

 Vengerlar : 29 602 (81,56%)
 Lo'lilar : 6052 (16,67%)
 Boshqalar va noaniq: 641 (1,77%)

Dini 
2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra okrugdagi diniy e'tiqod:

 Katolik - 17 695 ( Rim-katolik - 15 213; yunon katolik - 2 480);
 Isloh qilinganlar – 6666;
 boshqa dinlar – 308;
 Diniy bo‘lmaganlar – 2251;
 Ateizm – 120;
 E'lon qilinmagan - 6 274.

Manbalar

Havolalar 

 Edelen tumanining pochta indekslari

Pages using infobox settlement with bad settlement type
Green Door

Green Door (tarjimasi: Yashil eshik) 2009-yilda ishlangan triller janridagi Tayvan mini-serialidir.

Rollarda 
 Jam Hsiao — Wei Sung-yen
 Bea Hayden — Hung Yu-mei
 Enno Cheng — Liu Zao-yun
 Wan-Ru Zhan — Mary
 Hsieh Ying-hsuan — Yu Hsiu-chi
 Yi-Ting Wu — Elly
 Hai-Yung Shen — Chang Li-hua
 Ya-yun Lan — Doris
 Wei-Hua Lan — Shen Jin-fa
 Kurt Chou — Major
 Chiang Ting — Chu bobo
 Yueh-hsin Chu — ustoz Hsu-kung
 Yu-Chieh Cheng — Chen Hao-chieh

Relizi 
Green Door seriali premyerasi PTS telekanalida 2019-yil 16-fevralda boʻlib oʻtdi. Serialning eng oxirgi qismi 2019-yil 16-martda namoyish etildi.

Netflix serialga global translatsiya huquqini oldi va uni 2019-yil 16-martda chiqardi.

Manbalar

Havolalar 
  
 
 

2010-yillar teleseriallari
Tayvan teleseriallari
Choliqushi (film, 1966)

Choliqushi — 1966-yilda suratga olingan turk filmi.

Ushbu film 1922-yilda Reshat Nuri Guntekin tomonidan chop etilgan xuddi shu nomdagi roman asosida suratga olingan boʻlib, ssenariysi Usmon F. Seden tomonidan kino uchun moslashtirilib qayta yozilgan va shu asosida ushbu qora va oq film sahna yuzini koʻrgan. Filmning operatori — Kenan Kurt. Juda katta aktyorlik ishtirokidagi filmda bosh rollarni Turkan Shoray, Kartal Tibet, Parla Shenol, Kadir Savun va Zeynep Değirmenciogʻlu ijro etgan.

Syujeti 
Bolalik davrida onasidan ayrilgan Ferideni(Turkan Shoray) xolasi oʻz tarbiyasiga oladi. Feride otasiniiofitser boʻlgani sababli kamdan kam ko‘radi. Bir muncha vaqt taʼtilda boʻlgan otasi uni fransuz qizlari oʻqiydigan Dame de Sion maktab-internatiga beradi. U yerda shoʻxligi bilan tanilgan, daraxtlardan tushmaydigan Feridega „Choliqushi“ laqabini qoʻyishadi. Yillar oʻtib Feride ulgʻayadi. latofatli boʻlib ulgʻaygan qiz xolasining kelishgan oʻgʻli Kamronni (Kartal Tibet) sevib qoladi. Ayni paytda Kamron ham uni yoqtirar, uchrashish maqsadida maktabiga tez-tez tashrif buyurar edi. Ishqiy munosabat kattalashib, ular unashtirilishadii. Lekin toʻyga oz qolgan vaqtda Feride orada boshqa ayol bor degan yolgʻonlarga ishonib, uydan qochib vazirlikka murojaat qiladi va Istanbuldan uzoqroqqa oʻqituvchilik qilishni soʻraydi. U urushdan qashshoq qolgan Anadoludagi qishloqda dars bera boshlaydi. Asar davomida muallima Feridening iztiroblari, qiyinchiliklari tasvirlanadi.

Film haqida eslatmalar 

 Filmda katta aktyorlar ishtirok etadi. Filmning afishasida yozilganidan farqliroq filmda 57 nafar mashhur turk filmi yulduzlari ishtirok etgan. Ushbu ulkan spektaklda 1960-yillarning deyarli barcha mashhur kino va teatr aktyorlari rol oʻynagan. Bu film bilan turk kinosida katta aktyorlar ishtirokidagi filmlar davri boshlandi.
 Ushbu film rejissyori Usmon Fahir Seden 1986-yilda yana „Choliqushi“ ni suratga oldi, bu safar serial sifatida ekran yuzini koʻrdi. Ushbu mini-serialda bu safar bosh rollarni Aydan Shener, Kenan Kalav va Sadri Alishik ijro etishdi.
 Film 20-Xalqaro Istanbul kinofestivalida namoyish etildi.

Manbalar 

Turkiya filmlari
1966-yil filmlari
Alifbo boʻyicha filmlar
Arló

Arló — Vengriyaning Borsod-Abaúj-Zemplén tumanidagi qishloq.

XX asrlarda qishloqda yahudiylar jamoasi yashagan. 1920-yilda qishloqda 53 yahudiy bor edi ammo 1944-yilda qishloqdagi yahudiylarning aksariyati Xolokostda o'ldirilgan.

Qishloqda hali ham yahudiy qabristoni mavjud.

Manbalar

Havolalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Izsófalva

Izsófalva (sobiq Disznóshorvát) — Vengriya shimoli-sharqidagi Borsod-Abauj-Zemplén okrugidagi qishloq. Qishloqda 1871 nafar aholi istiqomat qiladi.

Manbalar

Havolalar 

  in Hungarian

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Shox parda



Taʼrifi 
Shox parda koʻzning tashqi qobigʻining shaffof tomirsiz qismi. Shox pardaning vazifasi yorugʻlik nurlarini oʻtkazish va qaytarish, shuningdek, koʻzning ichki qismlarini salbiy tashqi taʼsirlardan himoya qilishdan iborat.

Anatomiyasi 
Shox parda diametri oʻrtacha 11,0 mm, qalinligi 0,5 mm dan (oʻrtasida) 1,0 mm gacha, nur sindirish kuchi taxminan 43,0 dioptriyaga teng. Normada shox parda shaffof, silliq, yaltiroq, sharsimon va juda sezgir toʻqima. Noqulay tashqi omillarning shox pardaga taʼsiri koʻz qovoqlarining reflektor qisqarishini keltirib chiqaradi va koʻz olmasini himoyasini taʼminlab beradi (korneal refleks).

Qavatlari 
Shox parda 5 qavatdan iborat: oldingi epiteliya, boumen membranasi, stroma, destemet membrana va orqa epiteliy. Oldingi qavat koʻp qavatli tekis keratinlashtirmaydigan epiteliy himoya funksiyasiga ega va shikastlanganda kun davomida toʻliq tiklanadi.

• Boumen membranasi — oldingi epiteliyning bazal membranasi. Mexanik taʼsirlarga chidamli.

•Stroma (parenximasi) shox parda qalinligining 90% ni tashkil qiladi. U juda yupqa plastinkalardan iborat boʻlib, ular orasida yassilangan hujayralar va koʻp sonli sezgir nerv hujayralari joylashgan.

•Destemetova membranasi — bu orqa epiteliyning bazal membranasi. Bu infeksiyaning tarqalishida himoya- barer boʻlib xizmat qiladi.

•Orqa epiteliya bir qavat geksagonal shaklli hujayralardan iborat. U oldingi kamera suyuqligini shox parda stromasiga tushishining oldini oladi, lekin regeneratsiyalanmaydi. Shox pardaning oziqlanishi tomirlarning perikorneal tarmogʻi, koʻzning old kamerasining namligi va koʻz yoshi tufayli roʻy beradi. Shox pardaning shaffofligi uning bir xil strukturaligi, qon tomirlarining yoʻqligi va suvning tarkibiga bogʻliq.

Limb sohasi 
Limb-shox pardaning skleraga oʻtish joyi. Bu kengligi taxminan 0.75-1.0 mm boʻlgan shaffof xalqadir. Qalinlashgan qismiida Shlemm kanali joylashgan. Limb shox parda va skleradagi turli patologik jarayonlarni tavsiflashda, shuningdek jarrohlik aralashuvlarni amalga oshirishda yaxshi mintaqa boʻlib xizmat qiladi.

Manbalar
Múcsony

Mucsony ( Slovak; Rusyn) — Vengriya shimoli-sharqidagi Borsod-Abauj-Zemplén okrugidagi qishloq.

Manbalar

Havolalar 

  in Hungarian

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Piaffe

Piaffe () — otning oʻz joyida yoki deyarli joyida boʻlgan yuqori yigʻilgan, kadensli yugurish harakatidir. Otning ogʻirlik markazi orqa tomonda koʻproq boʻlishi kerak, orqa oyoqlari biroz pastga tushirilgan va orqa oyoqlaridagi boʻgʻimlari katta bukilgan. Otning oldingi tomoni juda harakatchan, erkin va yengil boʻlib, old oyoqlarning boʻgʻimlarida katta fleksion bor, bunda ot juda yengildek boʻlib qoladi. Ot aniq va bir tekis ritmni saqlab turishi, katta impuls koʻrsatishi kerak va ideal holda oyoq tushishi oʻrtasida toʻxtatib turish lahzasi boʻlishi kerak. Har qanday kiyinishda boʻlgani kabi, ot xotirjam harakat qilishi va orqasi bilan erkin

turishi kerak.

Piaffe- dastlab jangda otni diqqatini jamlash, issiq va harakatga keltirish, jangda oldinga siljish uchun ishlatilgan. Zamonaviy davrda piaffe asosan klassik kiyinishda yuqori darajadagi harakat va Gran-pri darajasidagi harakat sifatida oʻrgatiladi. Bundan tashqari, levade va u yerdan yuqori havolarni rivojlantirish kerak.

Toʻgʻri piaffe ishi 

Quyidagilar toʻgʻri piaffening elementlari:

 Piaffe toʻgʻri va otning oldinga borish istagini oʻz ichiga olgan chavandozdan keladi. Oyoqlar yon tomonga kesishmaydi.
 Ot orqa qismini boʻshatib, orqa tomonini orqaga tashlab piaffe qilishdan koʻra, orqa qismini pastga tushiradi, yigʻadi va yelkalarini orqa tomonga oʻgirib olib, koʻtaradi.
 Qoʻshimchalarning egilishi har doim ham haqiqiy yigʻishning yaxshi koʻrsatkichi emas (va shuning uchun toʻgʻri piaffe). Ot ichi boʻsh va boʻsh xonada qolganda, oyoqlarida yaxshi egilib, piaffega oʻxshash harakatni bajarish mumkin. Buni, ayniqsa, orqa oyoqlariga qamchi qoʻyib, egilishlarini soʻragan holda, ularni orqaga ushlab, joyida yugurishga oʻrgatilgan otlarda koʻrish mumkin. Ot oyoqlarni bukadi, lekin orqa qismini tushirmaydi.
 Ot orqa oyoqlarini old tomondan balandroq koʻtarmasligi kerak, bu esa otning old tomonida boʻlganida paydo boʻlishi yoki haqiqiy yigʻishsiz old oyoqlarning haddan tashqari egilishini koʻrsatmasligi kerak.
 Ot boʻshashgan va yumshoq boʻlib qoladi. Notoʻgʻri piaffeda qisqa, chayqaladigan qadamlar bor.
 Ot old oyoqlarini orqa oyoqlariga qarab harakatlantirmaydi, ular koʻproq tanasi ostida boʻladi, aksincha ularni yerga perpendikulyar tutadi.
 Ot vertikal nuqtada yoki uning oldida qoladi, uning soʻrovi eng yuqori nuqta sifatida.
 Ot trotning ritmi va tempini saqlaydi.

Manbalar
Jannat Ismoilova

Tarix fanlari doktori, professor J. X. Ismoilova 1959-yil 14-oktabrda Toshkent shahrida ziyoli oilasida tavallud topgan. Millati oʻzbek. 1980-yilda TDPIning tarix fakultetini tamomlagan.

Olima faoliyatini 1979-yilda FA Tarix institutidan boshlagan. 1985-yildan — 2005-yilgacha O'zbekiston tarixi davlat muzeyida
kichik ilmiy xodim, boʻlim mudiri, muzey direktori oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. 2005-yildan to hozirgi kunga qadar Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi direktori.

J. X. Ismoilova 1988-yilda „Toshkent shahrining ijtimoiy- iqtisodiy va madaniy hayoti (XIX asr yakkinchi yarmi XX asr boshlari)“ mavzusida nomzodlik, 2002-yilda „Fargʻona vodiysida milliy-ozodlik harakatlari“ mavzusida doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilgan. K.Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instituti „Muzeyshunoslik“ kafedrasi professori, muzeyshunoslik boʻyicha qator maqolalar, darslik va uslubiy qoʻllanmalar chop etgan. OʻzR FA Tarix instituti qoshidagi Ilmiy kengash aʼzosi, M. Ulugbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti Ilmiy seminari aʼzosi, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Xotin-qizlar qoʻmitasi raisi, „Oʻzbekiston — AQSH“, „Oʻzbekiston — Belgiya“ jamiyatlari aʼzosi, „Moziydan sado“ jurnali tahrir hay’ati aʼzosi. Oʻzbekistonning 25 dan ortiq muzeylarida yangi statsionar ekspozitsiyalarni yaratishda faol ishtirok etgan. Respublikamizdagi birinchi Bolalar muzeyining (2011-y.) muallifi va tashkilotchisi. Respublikada muzeyshunoslik va muzey pedagogikasi sohasidagi ilmiy-tadqiqot maktabi asoschisi. 2011-yili „Oʻzbekiston mustaqilligining 20 yilligi“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.

Nashr ishlari 
Bir qator respublika va xalqaro anjumanlar ishtirokchisi, 100 dan ziyod ilmiy va oʻquv-uslubiy ishlarning muallifi. Shu jumladan asosiylari:
 1. Fargʻonada milliy-ozodlik kurashlari. — T., 2003. — 20,0
 2. XIX asr II yarmi-XX asr boshlarida Toshkentning yangi shahar qismi tarixi — T., 2004. — 12,0 b.t.
 3. Koʻhna olam sirlari. Albom. — T., 2007. — 14,0 b.t.
 4. From the History of Middle Asian Costume International. Costume Conference. Globalization&. Future of Korean Costume. P. 47-52. — Seul, 2007
 5. Representative List of Intangible Cultural Heritage of Uzbekistan. Asian Eco-Culture. Ministry of culture, Sports and Tourism. Korea Seul. 2009
 6. Oʻzbekiston bagri keng diyor. (A. M. Reves xammuallif). Metodik qoʻllanma. — T., 2008.
 7. Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi. Yoʻlkoʻrsatkich. — T., 2010.
 8 Ayollarning ilm-fan taraqqiyotidagi oʻrni. Xalqaro konferensiya materiallari toʻplami. — Baku, 2010.
 9. Oʻzbekistonda harbiy sanʼat tarixi. /I Albom, — T., 2011. 10. Muzey va pedagogika. // Moziydan sado, 2011. — № 4.
 10. „Oʻzbekiston madaniy merosi“ mualliflik turkumi: „Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi toʻplami. Ikkinchi qism. Etnografik fond“ kitob-albomi/ F. F. Abduxoliqov, E. V. Rtveladze, J. H. Ismoilova, L. G. Levteeva // Toshkent: „East Star Media“ MChJ, „Darakchi inform servis“ MChJ buyurtmasiga koʻra, 2020. — 432 b.
Uveal trakt

Koʻzning oʻrta qatlami (qon tomirli) yoki uveal trakt (tunica vasculosa) uch qismdan iborat:rangdor parda (iris), kipriksimon tana (corpus cilliare) va xorioidea

Rangdor parda 
• Rangdor parda- koʻz uchun avtomatik diafragma vazifasini bajaradi. Rangdor pardaning qalinligi atigi 0,2-0,4 mm, ingichkalashgan qismi — bu kipriksimon tanaga oʻtish joyida, bu qismida travmalar paytida rangdor parda uzilib ketishi mumkin (iridodializ). Rangdor parda biriktiruvchi toʻqima stromasidan, qon tomirlaridan, epiteliydan, rangdor pardani oldingi qismini qoplaydigan epiteliydan va orqa tomonda pigment epiteliysining ikki qatlamidan iborat boʻlib bu uning shaffofligini taʼminlaydi. Rangdor parda stromasi tarkibida koʻplab xromatofor hujayralar mavjud boʻlib, ulardagi melanin miqdori koʻzning rangini paydo qiladi. Rangdor pardada sezgir nerv tolalari nisbatan kam boʻlib, shuning uchun rangdor pardaning yalligʻlanish kasalliklari yengil ogʻriq bilan kechadi.

Qorachiq 
Qorachiq-rangdor parda markazidagi dumaloq teshik. Uning diametrini oʻzgartirishi rangdor parda hisobiga, toʻr pardaga tushuvchi yorugʻlik nurlari oqimini tartibga soladi. Qorachiqning oʻlchami rangdor pardadagi sfinkter va dilatator silliq mushaklar harakati tufayli oʻzgaradi. Bu sfinkter muskul tolalalari uzuksimon joylashgan boʻlib koʻzni harakatlantiruvchi nerv parasimpatik innervatsiyasini qabul qiladi. Radial dilatator tolalar yuqorigi boʻyin simpatik tuguni tomonidan innervatsiyalanadi.

Kipriksimon tana 
Kipriksimon tana — eni 8 mm dan iborat qalin tasma shaklida bo‘lib, sklera ostida joylashgan. Uning rangi qora va yuzasi ko‘p miqdordagi kipriksimon ingichka bo‘rtiqchalardan iborat. Kipriksimon tananing orqa qismi notekis tishsimon tana orqali xususiy tomirli pardaga o‘tib ketadi. Xususiy tomirli pardada pigment hujayralari juda ko‘p. Uning orqa markaziy qismi ko‘ruv nervi tashqi pardasi yaqinida tugallanadi. Xorioideya-uveal traktni orqa qismi hisoblanib kipriksimon tanadan tishsimon liniya orqali ajralib turadi. Xorioideya bir nechta tomirli qavatdan tashkil topgan. Xoriokapillyarlar keng qatlami toʻr pardaga yopishib turadi va toʻr pardadan ingichka Brux membranasi orqali ajralib turadi.

Manbalar
Tole Bi ko'chasi

Tole Bi koʻchasi () — Olmaota shahridagi koʻcha hisoblanadi. Medeu,Olmali va Auezov tumanlarida joylashgan. Bu koʻcha qozoq shoiri Tole Biy nomi bilan atalgan.

Tarixi 
Hozirgi Valixonov ko‘chasi bilan Do‘stlik shoh ko‘chasi oralig‘ida gimnaziya joylashgan bo‘lib, 1927-yilgacha ko‘cha Gimnazicheskaya ( deb atalgan, tom maʼnoda Gimnaziya) Komsomolskaya deb atalgan.

XIX asr oxirlarida shakllangan shaharning eski qismida Komsomolskaya koʻchasi Sovet hokimiyati yillarida toʻliq rekonstruksiya qilinib, Esentay daryosidan boshlab gʻarbiy yoʻnalishda barpo etilgan. Shundan soʻng 1937-yilda koʻcha boʻylab tramvay liniyasi yotqizildi, u rekonstruksiya paytida qisman koʻchirilgan edi.

1991-yilda koʻcha hozirgi nomini olgan-Töle Bi.

2016-yil kuzida Qayirbekov ko‘chasidan Sharqiy aylanma yo‘l (VOAD)gacha bo‘lgan ko‘chani sharq tomonga kengaytirish ishlari yakunlangan. VOAD chorrahasida katta koʻp funksiyali transport chorrahasi foydalanishga topshirilganligini koʻrishimiz mumkin.

Transport 
Yassauiydan Jeltoqsan ko‘chasigacha bo‘lgan ko‘cha yoʻnalishida maxsus avtobus liniyasi ham qatnashini bilamiz.

Tramvay liniyasi Baytursinovdan Momishuligacha boʻlgan koʻcha boʻylab, Marechek koʻchasining burchagi va Brusilovskiydan Momishuli-Marechekgacha boʻlgan yoʻnalishda qatnaydi. Chekka hududga ham yetib borganini koʻrib turibmiz.

Manbalar 

Olmaota geografiyasi
Qozogʻiston
Garanshoh

Garanshoh   — Oʻzbekiston Respublikasining  Buxoro viloyatiga qarashli qishloq.   Romitan tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
Qishloq aholisi 2015-yilning 1-yanvar holatiga koʻra 1290 kishini tashkil qilib, 360 xoʻjalik istiqomat qiladi.

Manbalar 

Romitan tumani
Ricse

Risce - Sharqiy Vengriyadagi Borsod-Abaúj-Zemplén shahridagi Tokaj vino mintaqasidagi qishloq. Ikkinchi jahon urushidan oldin Risse yahudiylar jamoasining gullab-yashnagan joyi edi. Paramount Pictures asoschisi Adolf Zukor 1889-yilda Qo'shma Shtatlarga hijrat qilishdan oldin 1873-yilda Risse shahrida tug'ilgan.

Taniqli odamlar 

 Adolf Zukor, venger - amerikalik tadbirkor, Paramount Pictures asoschisi

Ikkinchi Jahon urushidagi Ricse lageri 
1940-yilda tashkil etilgan Ricse lageri Zemplen okrugidagi eng yirik  lagerlardan biri edi. Mahbuslar asosan Vengriya, Polsha, Slovakiyadan kelgan yahudiylar va Vengriya hukumati tomonidan to'plangan boshqa qochqinlar edi. U yerda Vengriya fuqaroligini isbotlay olmagan mahbuslar ham hibsga olingan. Mahbuslar orasida erkaklar, ayollar va bolalar bor edi. Bu joy karavot va ko'rpali yotoqxonalarni o'z ichiga olgan harbiy kazarmalardan iborat edi. Lager devor bilan o'ralgan va qurollangan vengerlar, ehtimol askarlar tomonidan qo'riqlangan. 1941-yilning yozida hibsga olinganlarning ko'pchiligi Richsedan Korosmezoga, so'ngra Germaniya tomonidan bosib olingan Ukrainadagi Kamianets-Podilskiyga ko'chirildi va ular 1941-yil avgust oyining oxirida o'ldirilgan.

Havolalar 

 
 Ricse travel guide from Wikivoyage
  in Hungarian
 Street map  
 New York Times "Letter to the Editor" (1992) mentioning Risce

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Hushyor bo'ling

Nazoratchi yoki kuzatuvchi - bu atrofdagi xavflarni kuzatuvchi mas'ul shaxs. Bu atama dastlab dengizchilar tomonidan aytilgan, kemada kuzatuvchilar boshqa kemalar, quruqlik va turli qaroqchilarni kuzatadilar. Bu atama endilikda juda ko'p ishlatilmoqda.

Nazoratchilar, odatda kemaning katta ustunlarda, qal'ani minoralarida va do'ngliklarida turgan shaxslar hisoblanadi.

Dengizdagi kema janglarini oldini olish bo'yicha xalqaro qoidalar (1972) qisman shunday deydi:

 "Har bir kema har doim kuzatish uchun (kunduz ko'rish yoki yorug'da ko'rish uchun yoki koʻruvchi vositalar), eshitish (tovushli signal yoki dengiz VHF radiosi) va barcha mavjud qurilmalar, masalan, Radar, ARPA, AIS, GMDSS va boshqalar to'qnashuv xavfi mavjudligini aniqlash uchun trio kuzatishi kerak.

Kuzatuvchilar ko'rgan va eshitgan narsalarini boshliqlarga xabar qiladilar, kuzatuvchilar kuzatayotgan  shaxs yoki narsalarni  kuzatishi, obyekt qaysi tomonga yo'naltirilganligi, kuzatilayotgan ob'yekt burchaklari va joylashish burchaklari va kontakt nima kabi ma'lumotlarni berishi, nazoratchilar dengizda duch kelishi mumkin bo'lgan har xil ofatlar haqidagi yashirin signallar bilan yaxshi tanish bo'lishi kerak.

Jinoiy ta'rifi 
Ma'nodoshlik bo'yicha, "nazorat" atamasi jinoyat sodir etish paytida jinoyatchilarga sherik bo'lgan va ularni yaqinlashib kelayotgan xavf-xatarlar, ya'ni politsiya yoki guvohlar haqida xabar beruvchi odam haqida gapirayotganda ham qo'llaniladi. Garchi kuzatuvchilar jinoyatda ishtirok etmasalar ham, ularga yordam berishda, jinoyat uyushtirishda yoki ularning sherigi sifatida ayblanishi mumkin.

Temir yo'ldan foydalanishi 
Foydalanishga tayyor temir yo'lda boshqaruv ishlarini bajarishda kuzatuvdan foydalanish mumkin. Ular yaqinlashib kelayotgan poyezd oldidan barcha ishchilarni temir yo‘ldan tozalanishini ta’minlash uchun javobgar bo‘ladi.

Ma'lumotnomalar 

Jinoyat
Ko'z ichki bosimi

Koʻz ichi bosimi haqida umumiy maʼlumot. Koʻz olmasining sharsimon shakli va uning ichki tuzilmalarining toʻgʻri joylashishi koʻz ichi bosimiga bogʻliq. Koʻz ichi bosimining kattaligi koʻzning membranalari egiluvchanligi va uning hajmga bogʻliq. Koʻz membranalarining qattiqligi doimiy qiymatdir, shuning uchun koʻz ichidagi bosimning oʻzgarishi faqat koʻz tarkibidagi suyuqlik hajmining dinamikasi, suyuqlikning hajmiga bogʻliq. Har bir odamning koʻz ichi bosimi darajasi nisbatan barqarordir. Uning ozgarishi kun davomida har xil boʻladi, uning amplitudasi odatda 4-5 mm Hg dan oshmaydi. Odatda bosim erta tongda maksimal boʻladi, kechqurun pasayadi . Turli odamlarda koʻz ichidagi haqiqiy bosim 9 dan 21 mm Hg gacha.

Tonometrik bosim 
Tonometrik bosim kattaroqdir, chunki u koʻzning membranalari egiluvchanligini hisobga oladi. Maklakov tonometridan foydalanib aniqlanadigan normal bosim 17 dan 26 mm Hg gacha. Koʻz ichi bosimi darajasida sezilarli oʻzgarishlar koz ichi suvining aylanishi buzilganda yuz beradi. Suvni ishlab chiqarish tezligi gipotalamus va avtonom nerv tizimi tomonidan boshqariladi. Uning chiqib ketishiga siliyar mushaklarining bir maromda tebranishlari va trabekulyar apparatlarning holati taʼsir qiladi. Suv kipriksimon tanadagi epiteliy tomonidan doimiy ravishda hosil boʻladi va avval orqa kameraga kiradi, soʻngra qorachiqdan oldingi kamerasiga oʻtadi. Trabekulyar apparat old kameraning burchagida joylashgan, teshiklari orqali suv skleral sinusga filtrlanadi (Shlemm kanali). Suyuqlik Shlemm kanalidan  20-30 kollektor naychalar orqali episkleral tomirlarga oqib chiqadi.

Koʻzning drenaj tizimi 
Trabekula, Shlemm kanali va kollektor kanallari koʻzning drenaj tizimi deb ataladi. Koʻzning drenajidan koʻz ichi suyuqligining 85% oqib chiqadi. Suvning taxminan 15% kipriksimon tananing stromalari orqali uveaskleral venalarga oʻtadi. Suvning chiqish yoʻliga uveoskleral kanal deyiladi. Gidrodinamik koʻrsatkichlarga koʻz ichi bosimi, chiqish bosimi, suyuqlikning daqiqalik hajmi va uning koʻzdan chiqib ketishi qulaylik koeffitsienti kiradi. Chiqish bosimi — bu haqiqiy koʻz ichi bosimi va episkleral venalardagi bosim oʻrtasidagi farq.

Suving minutlik hajmi — 1 daqiqada kub millimetrda koʻrsatilgan suyuqlikning chiqish tezligi (F harfi bilan koʻrsatilgan). F qiymati matematik  ravishda hisoblanadi. Odatda, suvning daqiqalik hajmi 1,5 dan 4 mm3 / min gacha.

Chiqishning yengilligi koeffitsienti (S harfi bilan belgilanadi) 1 mm Hg bosimga ega suyuqlikning 1 minut ichida koʻzdan qancha oqib chiqishini koʻrsatadi. Chiqish bosimi sogʻlom koʻzlarda u 0,18 dan 0,45 mm3 / min-mmHg gacha. Klinik amaliyotda, chiqish oqimining yengilligi koeffitsientining qiymati tonografik ravishda aniqlanadi.

Patologiya 
Koʻz ichi bosimi darajasidagi patologik oʻzgarishlar glaukoma, oftalmik gipertenziya va koʻzning gipotenziyasi bilan farqlanadi.

Manbalar
Emőd

Emőd — Shimoliy Vengriyaning Borsod-Abauj-Zemplén okrugidagi juda kichik shaharcha, okrug poytaxti Miskolcdan 25 km uzoqlikda joylashgan.

Tarixi 
Bu hududda Vengriya bosib olinganidan beri aholi yashaydi. Uning nomi eski venger shaxsiy ismidan kelib chiqqan. Bu shaharni birinchi boʻlib Bela III ning anonim notariusu tilga olgan. Emod XIV asrdan beri vinochilik hududi hisoblanadi. 1882-yilda u yoqib yuborilgan, ammo keyinroq qayta tiklangan. 1872-yilda u qishloqqa aylantirildi va 2001-yil 19-avgustda shahar maqomini oldi.

Ikkinchi jahon urushidan oldin Emodda yahudiylar jamoasi mavjud edi. Jamiyatda 123 ta yahudiy bor edi, ularning aksariyati Xolokostda natsistlar tomonidan oʻldirilgan.

Manbalar

Havolalar 
  in Hungarian

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Szentistván

Szentistván — Shimoliy Vengriyadagi qishloq, Borsod-Abauj-Zemplén okrugining Mezokovesd tumanidagi qishloq.

Ismi 
Qishloq Vengriyaning birinchi qiroli Avliyo Stiven (vengriyada Szent Istvan) sharafiga nomlangan.

Manzili 
Szentistvan Buyuk Vengriya tekisligining shimoliy qismida, M3 magistralidan janubda joylashgan. Bu qishloqda sanoat kam bo'lgan qishloq hududi. Uning aksariyat aholisi eng yaqin shahar, Mezokovesdda ishlaydi.

Madaniyat 
Szentistván uchta "Matyó" aholi punktlaridan biri (Mezokovesd, Szentistván, Tard). Matyo kashtasi Vengriya xalq amaliy sanʼatining eng yaxshi namunalaridan biri boʻlib, 2012-yilda YuNESKOning Insoniyatning nomoddiy madaniy merosi Reprezentativ roʻyxatiga kiritilgan.

Manbalar

Havolalar 

  in Hungarian
 Street map  

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda