Pedofiliya

Pedofiliya — kattalar yoki oʻsmirlar balogʻatga yetmagan bolalarga nisbatan asosiy yoki eksklyuziv jinsiy moyillikni boshdan kechiruvchi psixiatrik kasallikdir. Qiz bolalarda balogʻatga yetish jarayonini odatda 10 yoki 11 yoshda, oʻgʻil bolalarda esa 11 yoki 12 yoshda boshlansa-da, pedofiliya mezonlari balogʻatga yetishning chegaralanish nuqtasini 13 yoshgacha uzaytiradi. „Pedofiliyaga moyil“ (pedofil) deya nomlanish uchun shaxs, kamida, 16 yoshda va balogʻatga yetmagan boladan kamida besh yosh katta boʻlishi kerak.

Ruhiy kasalliklar diagnostikasi va statistik qoʻllanmasida (DSM-5) pedofiliya psixologik buzilish deb ataladi va qoʻllanma uni balogʻatga yetmagan bolalarga nisbatan kuchli va takrorlanuvchi jinsiy istaklar va ularga nisbatan harakat qilingan yoki ularga sabab boʻlgan xayollarni oʻz ichiga olgan parafiliya sifatida belgilaydi. Kasalliklarning xalqaro tasnifi (ICD-11) buni „balogʻat yoshiga yetgunga qadar boʻlgan bolalarni oʻz ichiga olgan doimiy jinsiy fikrlar, xayollar, istaklar yoki xatti-harakatlar bilan namoyon boʻladigan jinsiy qoʻzgʻalishning barqaror, yoʻnaltirilgan va kuchli shakli“ sifatida belgilaydi.

Ommabop foydalanishda pedofiliya soʻzi koʻpincha bolalarga boʻlgan har qanday jinsiy qiziqish yoki bolalarning jinsiy zoʻravonlik harakatlariga, shu jumladan jismoniy yoki aqliy rivojlanish darajasidan qatʼiy nazar, voyaga etmaganlarga aloqador jinsiy qiziqishga nisbatan qoʻllaniladi. Ushbu soʻz balogʻatga yetmagan bolalarga nisbatan jinsiy moyillikni bolalarga nisbatan jinsiy zoʻravonlik harakati bilan bogʻlaydi. Tadqiqotchilar ushbu noaniq taʼrifni inkor qiladilar. Chunki bolalarga jinsiy zoʻravonlik qilgan odamlar pedofil sifatida koʻrilsa-daushbu jinsiy jinoyatchilar, agar ular balogʻatga yetmagan bolalarga birlamchi yoki eksklyuziv jinsiy qiziqish bildirmasalar, pedofil hisoblanmaydilar va baʼzi pedofillar bolalarni tahqirlashmaydi.

Pedofiliya birinchi marta 19-asr oxirida rasman tan olingan va nom berilgan. 1980-yillardan beri ushbu sohada katta miqdordagi tadqiqotlar olib boriladi. Koʻpincha erkaklarda hujjatlashtirilgan boʻlsa-da, kasallikni aniqlangan ayollar ham bor. Tadqiqotchilar mavjud hisob-kitoblarga koʻra, ayol pedofillarning haqiqiy sonini kam miqdorda ifodalaydilar. Pedofiliya uchun hech qanday davo ishlab chiqilmagan, ammo bolalarga jinsiy zoʻravonlik qilish holatlarini kamaytiradigan davolash usullari mavjud. Pedofiliyaning aniq sabablari hali ham aniqlanmagan. Jinsiy aloqada boʻlgan bolalarda pedofiliya boʻyicha olib borilgan baʼzi tadqiqotlar uni turli nevrologik anomaliyalar va psixologik patologiyalar bilan bogʻlaydi. Qoʻshma Shtatlarda, 1997-yilda Kanzaslik Xendriks maʼlum ruhiy kasalliklar, xususan, pedofiliya tashxisi qoʻyilgan jinsiy jinoyat sifatida cheksiz jazilarga duchor boʻlganligi aytib oʻtiladi.

Taʼriflari 
Pedofiliya soʻzi yunoncha „bola“ degan maʼnoni anglatuvchi páῖs, πáisos (paîs, payós) va philia (philia), „doʻstona sevgi“ yoki „doʻstlik“ soʻzlaridan kelib chiqqan. Pedofiliya atamasi 13 yoki undan kichik yoshdagi balogʻatga yetmagan bolalarga nisbatan asosiy yoki eksklyuziv jinsiy qiziqishga ega boʻlgan shaxslar uchun qoʻllaniladi. Infantofiliya — pedofiliyaning kichik turi boʻlib, u 5 yoshgacha boʻlgan bolalar (ayniqsa, chaqaloqlar) uchun jinsiy moyilliklar taʼrifi uchun ishlatilinadi. Ushbu soʻz, baʼzan, nepiofiliya deb ham ataladi ( (népios) „chaqaloq“ yoki „bola“ degan maʼnoni anglatadi. Bu esa oʻz navbatida „ne-“ va „gapirmaslik“ degan maʼnoni anglatuvchi „epos“ soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlsa-da, akademik manbalarda bu atama kam qoʻllaniladi. Gebefiliya 11 yoshdan 14 yoshgacha boʻlgan balogʻat yoshidagi oʻsmirlarga nisbatan asosiy yoki eksklyuziv jinsiy qiziqishga ega boʻlgan shaxslar sifatida aniqlanadi. DSM-5 gebefiliyani tashxislar qatoriga kiritilmaydi. Dalillar gebefiliyaning pedofiliyadan alohida ekanligini koʻrsatsa-da, ICD-10 oʻzining pedofiliya taʼrifiga erta balogʻat yoshini (gebefiliyaning bir jihati) oʻz ichiga oladi, bu ikki filiya oʻrtasidagi jismoniy rivojlanishni qamrab oladi. Gebefiliya bilan bir qatorda, baʼzi klinisyenler pedofiliyadan biroz yoki butunlay ajralib turadigan boshqa toifalarni taklif qilishdi; bularga pedogebefiliya (pedofiliya va gebefiliya birikmasi) va efebofiliya (efebofiliya patologik hisoblanmaydi) kiradi.

Belgilari

Rivojlanish bosqichi 
Pedofiliya balogʻat yoshidan oldin yoki ushbu davrda paydo boʻladi va vaqt oʻtishi bilan barqarorlasha boradi. Ushbu sabablarga koʻra, pedofiliya fenomenologik jihatdan geteroseksual yoki gomoseksual orientatsiyaga oʻxshash jinsiy moyillikning buzilishi sifatida tavsiflangan. Biroq, bu kuzatishlar pedofiliyani ruhiy kasallik sifatida tasniflashni istisno etmaydi. Chunki pedofillik xatti-harakatlar zarar keltiradi va ruhiy salomatlik boʻyicha mutaxassislar baʼzan pedofillarga bolalarga zarar bermaslikka yordam berishlari mumkin.

Amerika Psixiatriya Assotsiatsiyasi oʻzining chop etilgan DSM-5 qoʻllanmasida parafiliya va „parafiliya buzilishi“ oʻrtasidagi farqni koʻrsatadigan va keyinchalik „pedofiliya“ va „pedofiliya buzilishi“ boʻlinmalarini tashkil etganligi sababli pedofiliyani jinsiy orientatsiya deb hisoblaganligi haqidagi notoʻgʻri talqinlarga javoban.", assotsiatsiya izoh berdi: "„[S]jinsiy orientatsiya“ pedofil buzilishning diagnostik mezonlarida qoʻllaniladigan atama emas va uni DSM-5 matn muhokamasida ishlatish xato va „jinsiy qiziqish“ deb oʻqilishi kerakdir." Ular qoʻshimcha qilishdi: „Aslida, APA pedofiliya buzilishini“ jinsiy orientatsiya  emas, „parafiliya“ deb biladi. Ushbu xato DSM-5 ning elektron versiyasida va qoʻllanmaning keyingi nashrida tuzatiladi." Ular bolalar va oʻsmirlarni jinsiy zoʻravonlik va ekspluatatsiya qilganlarni jinoiy javobgarlikka tortish saʼy-harakatlarini qatʼiy qoʻllab-quvvatlashlarini va „shuningdek, kelajakda zoʻravonlik harakatlarining oldini olish maqsadida pedofil kasalligi bilan ogʻriganlarni davolash usullarini ishlab chiqish boʻyicha davomli saʼy-harakatlarni qoʻllab-quvvatlashlarini“ aytishadi.

Kasallikning umumiy va shaxsiy xususiyatlari 
Jinsiy aloqada boʻlgan bolalarda pedofiliya boʻyicha tadqiqotlar koʻpincha pedofil shaxs oʻzini past baholashi, depressiya, tashvish va shaxsiyat muammolari kabi boshqa psixopatologiyalar bilan birga sodir boʻlishi haqida xabar beradi. Ushbu buzilishning oʻziga xos xususiyatlarimi, namuna olishning notoʻgʻriligi artefakt larimi yoki jinsiy jinoyatchi sifatida aniqlanish oqibatlarimi, bular aniq emas. Adabiyotlarni koʻrib chiqish paytida yuzaga kelgan bir xulosasiga koʻra, pedofillarning shaxsiy oʻzaro bogʻliqligi va psixopatologiyasi boʻyicha tadqiqotlar kamdan-kam hollarda uslubiy jihatdan toʻgʻri boʻladi. Bu qisman pedofillar va bolalar jinsiy jinoyatchilar oʻrtasidagi chalkashlik, shuningdek, pedofillarning vakili, jamoat namunasini olish qiyinligi tufaylidir. Seto (2004) taʼkidlashicha, klinik sharoitda mavjud boʻlgan pedofillar oʻzlarining jinsiy imtiyozlari yoki boshqalarning bosimi tufayli u erda boʻlishlari mumkin. Bu ularning psixologik muammolarni koʻrsatish ehtimolini oshiradi. Xuddi shunday, axloq tuzatish muassasalaridan ishga qabul qilingan pedofillar jinoyat sodir etgani uchun sudlangan boʻlib, ular jamiyatga zid xususiyatlarni namoyon qilish ehtimolini oshiradi.

Koen va boshqalar tomonidan pedofiliya diagnostikasi mezonlariga javob beradigan bolalar jinsiy huquqbuzarlari namunasida oʻz-oʻzini anglash va shaxslararo faoliyatning buzilishi haqida xabar berilgan.(2002) Mualliflar pedofillik harakatlari uchun motivatsiyaga hissa qoʻshishi mumkinligini taklif qilishdi. Tadqiqotda pedofil huquqbuzarlar sogʻlom jamoa nazorati bilan solishtirganda psixopatiya va kognitiv buzilishlarga ega edi. Bu ularning jinoiy xulq-atvorini toʻxtata olmasliklari asosi sifatida talqin qilinadi. 2009 va 2012-yillardagi tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, pedofil boʻlmagan bolalar jinsiy huquqbuzarlari psixopatiyani koʻrsatgan, ammo pedofillar bunday qilishmagan.

Uilson va Koks (1983) bir guruh pedofillar klubi aʼzolarining xususiyatlarini oʻrganishdi. Pedofillar va nazoratchilar oʻrtasidagi eng sezilarli farqlar introversiya miqyosida edi, pedofillarda uyatchanlik, sezgirlik va tushkunlik yuqori edi. Pedofillar nevrotizm va psixotizm boʻyicha yuqori ball toʻplashdi, ammo guruh sifatida patologik deb hisoblash uchun etarli emas. Mualliflar „sabab va oqibatni aniqlashda qiyinchilik bor“ deb ogohlantiradilar. Biz pedofillar bolalarga moyilmi yoki yoʻqligini ayta olmaymiz, chunki ular juda introvert boʻlganligi sababli, ular bolalar bilan muloqotni kattalarnikiga qaraganda kamroq xavfli deb bilishadi yoki ularning introversiyasi bilan bogʻliq boʻlgan ijtimoiy chekinish ularning afzal koʻrganligi sababli paydo boʻlgan izolyatsiya natijasidir, yaʼni. u uygʻotadigan ijtimoiy norozilik va dushmanlik". Klinik boʻlmagan soʻrovda pedofillarning 46 foizi jinsiy qiziqishlari bilan bogʻliq sabablarga koʻra oʻz joniga qasd qilish haqida jiddiy oʻylashgan, 32 foizi buni amalga oshirishni rejalashtirgan va 13 foizi allaqachon bunga uringan.

1982 va 2001-yillar oraligʻida chop etilgan sifatli tadqiqotlarni koʻrib chiqish shuni koʻrsatdiki, bolalar jinsiy zoʻravonliklari shaxsiy ehtiyojlarini qondirish uchun kognitiv buzilishlardan foydalanadilar, uzr soʻrash orqali suiisteʼmollikni oqlaydilar, oʻz harakatlarini sevgi va oʻzaro munosabat sifatida qayta belgilaydilar va kattalar va bolalar munosabatlariga xos boʻlgan kuch nomutanosibligidan foydalanadilar.. Boshqa kognitiv buzilishlar orasida „bolalar jinsiy mavjudotlar sifatida“, jinsiy xatti-harakatlarning nazoratsizligi va „jinsiy huquqqa ega boʻlish“ gʻoyasi kiradi.

Bolalar pornografiyasi 
Bolalar pornografiyasini isteʼmol qilish bolani tahqirlashdan koʻra pedofiliyaning ishonchli koʻrsatkichidir. Garchi baʼzi pedofil boʻlmaganlar ham bolalar pornografiyasini koʻrishadi. Bolalar pornografiyasidan shaxsiy jinsiy qoniqish yoki boshqa kollektorlar bilan savdo qilishdan tortib, bolalarni parvarish qilish jarayonining bir qismi sifatida jinsiy zoʻravonlikka tayyorlashgacha boʻlgan turli maqsadlarda foydalanish mumkin.

Bolalar pornografiyasining pedofil tomoshabinlari koʻpincha bolalar pornografiyasi toʻplamini yoshi, jinsi, jinsiy harakati va fantaziyasiga koʻra toʻplash, tartibga solish, toifalash va yorliqlash haqida obsesif boʻlishadi. FQB agenti Ken Lanningning soʻzlariga koʻra, pornografiyani „yigʻish“ ular shunchaki pornografiyani koʻrishlarini anglatmaydi, balki uni saqlab qolishadi va „bu ularning eng sevimli jinsiy fantaziyalarini aniqlash, kuchaytirish va tasdiqlash uchun keladi“. Lanningning taʼkidlashicha, yigʻish jinoyatchi nima qilishni istayotganining yagona eng yaxshi koʻrsatkichidir, lekin nima qilinganligi yoki qilinishi shart emas. Tadqiqotchilar Teylor va Quaylening taʼkidlashicha, bolalar pornografiyasining pedofil kollektorlari koʻpincha oʻz kolleksiyalarini kengaytirishga bagʻishlangan anonim internet hamjamiyatlarida qatnashadilar.

Omillar 
Pedofiliya sabablari hali nomaʼlum boʻlsa-da, tadqiqotchilar 2002-yildan boshlab pedofiliyani miya tuzilishi va funktsiyasi bilan bogʻlaydigan bir qator topilmalar haqida xabar berishni boshladilar. Jinoyat adliya tizimi ichidagi va tashqarisidagi turli manbalardan, shuningdek nazoratdan olingan shaxslarni sinovdan oʻtkazgan ushbu tadqiqotlar pedofiliya va past IQ oʻrtasidagi bogʻliqlikni, xotira testlarida yomonroq ball, yuqori koʻrsatkichlarni aniqlaydi. IQ farqlaridan yuqori va yuqori maktab bahosidagi muvaffaqiyatsizlik darajasi, oʻrtacha boʻydan past boʻlishi, boʻlish ehtimoli yuqori. bolalik davridagi bosh jarohatlari natijasida hushidan ketish, va MRI tomonidan aniqlangan miya tuzilmalarida bir nechta farqlar.

Bunday tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, tugʻilishda pedofil boʻlish ehtimolini keltirib chiqaradigan yoki oshiradigan bir yoki bir nechta nevrologik xususiyatlar mavjud. Baʼzi tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, pedofillar pedofil boʻlmagan bolalarga nisbatan kognitiv jihatdan kamroq buzilgan. 2011-yilgi tadqiqot shuni koʻrsatdiki, pedofil bolalarni tajovuzkorlar javobni inhibe qilishda kamchiliklarga ega, ammo xotirada yoki kognitiv moslashuvchanlikda nuqsonlar yoʻq. Oilaviy irsiyatning dalillari pedofiliyaning rivojlanishi uchun „irsiy omillar javobgar ekanligini koʻrsatadi, ammo isbotlamaydi“. 2015-yilgi tadqiqot shuni koʻrsatdiki, pedofil jinoyatchilar normal IQga ega.

Strukturaviy MRI yordamida oʻtkazilgan yana bir tadqiqot shuni koʻrsatdiki, erkak pedofillarda oq moddaning miqdori nazorat guruhiga qaraganda kamroq. Funktsional magnit-rezonans tomografiya (fMRI) shuni koʻrsatdiki, pedofiliya tashxisi qoʻyilgan bolalar tajovuzkorlari kattalarning jinsiy qoʻzgʻatuvchi rasmlarini koʻrishda pedofil boʻlmagan odamlarga nisbatan gipotalamusning faollashuvini kamaytirgan. 2008-yilda oʻtkazilgan funktsional neyroimaging tadqiqoti shuni koʻrsatadiki, geteroseksual „pedofil sud-tibbiy statsionar bemorlarda“ jinsiy stimullarni markaziy qayta ishlash „jinsiy kompulsiv xatti-harakatlar kabi stimul bilan boshqariladigan xatti-harakatlar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin boʻlgan“ prefrontal tarmoqlarning buzilishi bilan oʻzgarishi mumkin. Topilmalar, shuningdek, „jinsiy qoʻzgʻalish“ jarayonining kognitiv bosqichidagi disfunktsiyani" ham koʻrsatishi mumkin.

Wilson Sex Fantasy Questionnaire imtihonidan foydalangan holda 200 ta heteroseksual erkaklarning jinsiy fantaziyalarini tahlil qilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, parafillik darajasi aniq boʻlgan erkaklarda (shu jumladan pedofiliya) kattaroq aka-uka soni koʻproq, 2D: 4D raqamlar nisbati yuqori (bular prenatal androgenning past taʼsirini koʻrsatadi) va chap qoʻl boʻlish ehtimoli yuqori, bu buzilgan yarim sharning miya lateralizatsiyasi deviant attraktsionlarda rol oʻynashi mumkinligini koʻrsatadi.

Jamiyat va madaniyat

Antipedofiliya harakati 
Pedofilga qarshi faollik pedofillarga, pedofillarni himoya qiluvchi guruhlarga va bolalar pornografiyasi va bolalarning jinsiy zoʻravonligi kabi pedofiliya bilan bogʻliq deb hisoblangan boshqa hodisalarga qarshi qarshilikni oʻz ichiga oladi. Pedofilga qarshi deb tasniflangan toʻgʻridan-toʻgʻri harakatlarning aksariyati jinsiy jinoyatchilarga qarshi, kattalar va bolalar oʻrtasidagi jinsiy faoliyatni qonuniylashtirishni qoʻllab-quvvatlovchi pedofillarga va voyaga etmaganlardan jinsiy aloqa qilishni soʻragan Internet foydalanuvchilariga qarshi namoyishlarni oʻz ichiga oladi.

Ommaviy axborot vositalarining pedofiliyaga boʻlgan eʼtibori axloqiy vahima hodisalariga olib keladi, xususan, pedofiliya shaytoniy marosimlarni suiisteʼmol qilish va kunduzgi parvarishlashda jinsiy zoʻravonlik bilan bogʻliq xabarlardan keyin. Hushyorlik holatlari, shuningdek, sudlangan yoki gumon qilinayotgan bolalarga nisbatan jamoatchilik eʼtiboriga javoban xabar qilingan. 2000-yilda, Buyuk Britaniyada gumon qilingan pedofillarga „ism berish va sharmanda qilish“ boʻyicha ommaviy axborot vositalari kampaniyasidan soʻng, yuzlab aholi gumon qilingan pedofillarga qarshi norozilik bildirish uchun koʻchalarga chiqdi va oxir-oqibat politsiya aralashuvini talab qiladigan zoʻravonlikka oʻtadi.

Yana qarang 

 Jinsiy munosabatlardagi yosh nomutanosibligi
 Rozilik yoshi
 Bolalar jinsiy aloqasi
 Bolalar savdosi
 Qoʻllab-quvvatlash va javobgarlik doiralari
 Gerontofiliya
 Gebefiliya
 Parafiliyalar roʻyxati
 Pederastiya
 Dunkelfeldning oldini olish loyihasi

Manbalar

Qoʻshimcha oʻqish 

 Gladwell, Malcolm. „In Plain View.“ („Jerry Sandusky and the Mind of a Pedophile“) The New Yorker. 2012-yil 24-sentabr.
 Philby, Charlotte. „Female sexual abuse: The untold story of society’s last taboo.“ The Independent. 8-avgust, 2009-yil.
 Bleyer, Jennifer. „How Can We Stop Pedophiles? Stop treating them like monsters.“ Slate. 2012-yil 24-sentabr, dushanba.
 Fong, Diana. Editor: Nancy Isenson. „'If I’m attracted to children, I must be a monster'.“ Die Welt. 2013-yil 29-may.

Havolalar 

 Pedofiliya boʻyicha MRI tadqiqotini tushunish Archived
 Delego operatsiyasidan ayblov(PDF) ( )
 Fazilatli pedofillar, huquqbuzarlikdan xoli boʻlishga harakat qiladigan, huquqbuzarlik qilmaydigan pedofillar uchun onlayn yordam.
 HelpWantedPrevention.org, Jons Xopkins universitetining bolalarni jalb qilishni boshqarish uchun onlayn oʻz-oʻziga yordam kursi
Ruhiy kasalliklar
Psixologiya
Psixologik tushunchalar
Jinsiy moyillik