MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Xurmiz qalʼasi

Xurmiz qal’asi — Eronning Yazd viloyatida joylashgan qal’a. U Sosoniylar davrida barpo etilgan boʻlib, olti minoraga ega. Toʻrt minora qal’aning toʻrt tarafida va ikki minora qal’aning uzunasi boʻylab qurilgan. Qal’aning chap qanotida toshdan qurilgan quduq mavjud boʻlib, u „Sohib uz-zamon qudugʻi“ deb ataladi. Qal’a Mehriz shahridagi qadimiy imorat boʻlib, Xurmuz ibn Anushervon buyrugʻiga binoan Xurmiz qishlogʻiga kiraverishdagi tosh tepalik ustiga barpo etilgan.

Manbalar 

Eron geografiyasiga oid chala maqolalar
Mark Abene

Mark Abene (1972-yil 23-fevralda tugʻilgan) — amerikalik axborot xavfsizligi boʻyicha mutaxassis va tadbirkor, asli Nyu-York shahridan. Phiber Optik taxallusi bilan koʻproq tanilgan, u bir vaqtlar "Legion of Doom" va "Masters of Deception" xakerlik guruhlari aʼzosi boʻlgan.

Phiber Optik 1980-yillar va 1990-yillarning boshlarida The New York Times, Harperʼs, Esquire gazetalarida, debatlar va televideniyeda paydo boʻlgan yuqori darajadagi xaker edi. U 1995-yilda chop etilgan “Masters of Deception: The Gang that Ruled Cyberspace” nomli badiiy kitobining asosiy qahramonlaridan biri edi.

Yoshlik davri 
Abenening kompyuterlar bilan 9 yoshida mahalliy doʻkonda tanishgan, u yerda ota-onasi xarid qilgani tez-tez vaqt oʻtkazardi. Uning birinchi kompyuteri TRS-80 MC-10 edi, 4 kilobayt operativ xotira, 32 ustunli ekran, kichik harfsiz, dasturlarni yuklash va saqlash uchun kassetali magnitafon mavjud edi. Oʻsha paytdagi odatdagidek, kompyuter monitor sifatida foydalanish uchun televizorga ulangan.

Ota-onasidan operativ xotirani yangilash (20K gacha) va 300 bodli modem sovgʻalarini olgandan soʻng, u CompuServega kirish uchun kompyuteridan foydalangan va koʻp oʻtmay CompuServe-ning " CB simulyatori " da tanishgan odamlar orqali dialup BBSʼlar dunyosini kashf etgan.

Dastlabki yillarda dasturlash va asosiy xavfsizlik konsepsiyalarini oʻrgangan Abene umummilliy telefon tarmogʻining nozik tomonlarini tushunish mahoratini yanada oshirdi. 1980-yillarning oʻrtalarida birinchi marta oʻsmir xakerlardan iborat boʻlgan Legion of Doom (LOD) aʼzolari bilan tanishdi.

Huquqbuzarliklar 
1990-yil 24-yanvarda Abene va boshqa MOD aʼzolarining uylarida tintuv oʻtkazildi. AQSH Maxfiy xizmati tomonidan mol-mulki musodara qilindi. Bunga AT&amp;T korporatsiyasining 15-yanvarda 15-yanvarda tarmogʻi ishdan chiqishiga sabab boʻlgan. 1991-yil fevral oyida Abene hibsga olindi. Abene ayblovni tan oldi va 35 soatlik jamoat ishlariga hukm qilindi.

Ijtimoiy norozilik 
Abene xakerlik sub-madaniyatida sezilarli obroʻga ega boʻlgan. Masalan, Eric Korly (aka) mezbonlik qilgan "Off the Hook" radioshousida muntazam ravishda chiqish qilgan.

Professional hayot 
Abene The New York Times, The Washington Post, The Wall Street Journal va Time kabi koʻplab nashrlarda xavfsizlik mavzusida gapirgan. U butun dunyo boʻylab xakerlik va xavfsizlik sanoati konferentsiyalarida maʼruzachi sifatida qatnashgan va talabalar bilan axborot xavfsizligi haqida suhbatlashish uchun tez-tez universitetlarga tashrif buyuradi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1972-yilda tugʻilganlar
Ryan Ackroyd

Ryan Ackroyd (Kayla va lolspoon) sobiq xaker. 2011-yil 6-maydan boshlab kompaniyalarga 50 kunlik hujumlar paytida „LulzSec“ xakerlik guruhining oltita asosiy aʼzolaridan biri boʻlgan. 2011-yilda HBGaryFederal, PBS, Sony, Infragard Atlanta tarmoqlariga hujumlar uchun javobgar edi. Oxir-oqibat u xakerlik faoliyati uchun 30 oy qamoqda oʻtirdi.

Qamoqdan chiqqanidan soʻng, Ackroyd faoliyatini yaknulagan. Eski guruh aʼzolari bilan aloqani toʻxtatgan.

2014-yil dekabr oyida u Sheffild Xallam universitetida 200 dan ortiq talabalar uchun oʻzining birinchi maʼruzasini oʻqidi. Maʼruzada oʻtgan umri va sheriklari haqida gapirib bergan.

Oʻzining Twitter akkauntida Ackroyd oʻzi buzgan tizimlar xavfsizligiga yordam berishga vaʼda berdi. U shunday degan: „agar menga imkoniyat berilsa, men bu tizimlarni himoyalashga yordam beraman“. U shuningdek, „Men uchun bu odamlarning maʼlumotlarini oʻgʻirlash maqsad emas edi, men odamlarga ularning xavfsiz deb ataladigan tizimlari qanchalik nuqsonli ekanligini koʻrsatmoqchi edim. Odamlar oʻz narsalarini tuzatishi kerak … Men kompaniyalarga va hatto davlat tashkilotlariga son-sanoqsiz elektron pochta xabarlarini yubordim va menga eʼtibor berishmadi“.

Tarixi 
Ackroyd yashirin isyon degan maʼnoni anglatadi. U Iroqda xizmat qilgan piyoda askar boʻlib, u yerda harbiy aloqa va tizimlarni shifrlashga yordamlashgan.

Faoliyati 
2011-yilda Ackroyd SQL inʼektsiyasi orqali HBGaryFederal.com xavfsizligini buzgan kichik xakerlar guruhining aʼzosi edi. U fox.com,  UK Bank Machines,  Sony,  PBS,  FBI,  Bethesda Softworks,  Senate.gov,  Arizona Davlat departamentiga buzib kirdi. Safety,  AT&T, AOL, Navy.mil,  Infragard Atlanta,  NATO Bookshops  kabi saytlarni buzgan.

U shuningdek, 2010-yil dekabr oyida Gawker Media kompyuter tarmoqlarini buzib kirishga mas’ul boʻlgan.

Hibsga olish va sud jarayoni 
2011-yil 1-sentabrda Ackroyd hibsga olindi. Maʼlum boʻlishicha, Ackroyd aslida qiz emas, balki Iroqda xizmat qilgan 24 yoshli yigit edi. U garov evaziga ozod qilindi.

Ackroyd Angliyada 30 oylik qamoq jazosini oʻtagan.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Norinj qalʼasi

Norinj qal’asi — Erondagi Xur shahrida joylashgan eng katta va eng qadimiy qal’a. Qal’a gʻisht va loydan qurilgan boʻlib, son-sanoqsiz labirint yoʻlkalardan iborat. Qal’a atrofida ham son-sanoqsiz handaqlar qazilgan. Qadimda qal’adan dushman hamlasi vaqtida chekinish uchun foydalanilgan. Qal’ada yashovchilarning qal’adagi uylaridan tashqari qal’a tashqarisida ham hovlilari boʻlgan.

Manbalar
Mitch Altman

Mitch Altman (1956-yil 22-dekabrda tug‘ilgan) Berlinlik xaker va ixtirochi. TV-B-Gone-ni ixtiro qilgan xakerlik konferensiyalarida taniqli maʼruzachi, xakerlar fazosi harakati bo‘yicha xalqaro ekspert va elektronika bo‘yicha kirish seminarlarini o‘rgatuvchi. U, shuningdek, Cornfield Electronics kompaniyasining bosh olimi va bosh direktori.

Hayoti 
Altman Rojers Parkda, Chikago, Illinoys shtatida oʻsgan. Bolalar bogʻchasidan keyin uning oilasi Illinoys shtatidagi Highland Parkga koʻchib oʻtdi. Altman 1975-yilda Deerfild oʻrta maktabini (Illinoys) tugatgan. Altman Urbana-Champaigndagi Illinoys universiteti bitiruvchisi boʻlib, u yerda bakalavriat (1980) va elektrotexnika boʻyicha magistr (1984) darajasini olgan. Illinoys universitetida boʻlganida, Altman 1977-yilda Champaign-Urbana shahrida birinchi xakerlik ishini amalga oshirgan. Altman 1986-yilda Silikon vodiysida ishlash uchun San-Fransisko koʻrfazi hududiga koʻchib oʻtdi.

VPL 

Altman Jaron Lanier bilan VPL Research kompaniyasida ishlagan Virtual Reality texnologiyalarining dastlabki ishlab chiquvchisi edi. Lanierdan tashqari, Altman 15 ga yaqin boshqa shaxslar bilan birga ishlagan. Altman Amerika Qoʻshma Shtatlari Mudofaa vazirligi bilan shartnomalarni qabul qilganiga eʼtiroz bildirish uchun VPL Research kompaniyasini tark etdi.

Altman 1997-yil fevral oyida J. Piter Gerts va Jim MakDonald (Cornfield Electronics maslahat kengashida) bilan Silikon vodiysida start-up 3ware-ga asos solgan.

Altman Cornfield Electronics kompaniyasini konsalting kompaniyasi sifatida boshlagan. TV-B-Gone ishga tushirilgandan soʻng, Altman kompaniyaga „Biz yaxshiroq dunyo uchun foydali elektronika ishlab chiqaramiz“ degan shiorni berdi.

Manbalar 

1956-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Ogʻozoda uyining ikki qavatli bodgiri

Ogʻozoda uyining ikki qavatli bodgiri — Eronning Yazd viloyati hududidagi Abarkuh shahrida joylashgan. Ogʻozoda uyining ikki qavatli bodgiri Qojarlar davriga mansub inshootlardan boʻlib, diqqatga sazovor joylardan biridir.

Manbalar 

Eron geografiyasiga oid chala maqolalar
Imomzoda Husayn ziyoratgohi

Imomzoda Husayn ziyoratgohi - Eronning Tabas shahridagi Muso al-Kozim nabirasi Imomzoda Husayn ziyoratgohi Hazrat Imom Rizoni ziyorat qiluvchilarning yana bir muqaddas maskanidir. Chunki Imomzoda Husayn bin Muso al-Kozim Hazrat Imom Rizoning sevikli ukalaridan boʻlgan. Ushbu ziyoratgoh bir nechta hujralar, umumiy katta oshxona, suv saqlaydigan xona, 26 ming metr kvadrat yashil maydon, tibbiy xizmat koʻrsatish xonalari va bir nechta xizmat koʻrsatish boʻlimlaridan iboratdir .

Manbalar 

Eron geografiyasiga oid chala maqolalar
Abarkuh gʻishtli muzxonasi

Abarkuh gʻishtli muzxonasi — nodir qadimiy obida, Eronning Abarkuh okrugi hududida Qojarlar davrida qurilgan boʻlib, Abarkuh shahriga kiraverishda joylashgan. Muzxona gumbazining aylanasi 64 metr va balandligi 22 metrni tashkil etadi. Shuningdek, devorlarining qalinligi 3 metr atrofida boʻlib, muz saqlanadigan omborining chuqurligi 4 metr qalinlikdadir .

Manbalar 

Eron geografiyasiga oid chala maqolalar
Herbert Marshall

Herbert Brough Falcon Marshall (talaffuzi: „Brough Falcon Marshall“,1890-yil 23-may — 1966-yil 22-yanvar) ingliz sahna, ekran va radio aktyori boʻlib, 1930-1940-yillarda koʻplab mashhur va hurmatga sazovor Gollivud filmlarida rol oʻynagan. Birlashgan Qirollik va Shimoliy Amerikadagi muvaffaqiyatli teatr karerasidan soʻng u Gollivudning talabga javob beradigan yetakchi odamiga aylandi, tez-tez romantik melodramalarda va vaqti-vaqti bilan komediyalarda paydo boʻldi.

Dastlabki yillari 
Marshall 1890-yilda Londonda sahna aktyorlari Percy F. Marshall va Ethel May Turnerning yagona farzandi boʻlib tugʻilgan. Teatr tanqidchilari uning otasini hajviy joʻshqinligi va „boy ovozi“ uchun maqtashdi. Percy aktyorlikdan tashqari, oʻzi ishtirok etgan baʼzi spektakllarni yozgan va boshqargan. 1880- va 1890-yillarda eng mashhurlardan biri boʻlgan Marshallning otasi 1922-yilda aktyorlikdan nafaqaga chiqdi va 1927-yil 28-dekabrda 68 yoshida vafot etdi. Keyinchalik Marshall shunday deb esladi: „Mening otam buyuk aktyor edi — men orzu qilganimdan ham yaxshiroq“.  Uning onasi jurnalist va dramatik tanqidchi Leopold Godfrey-Tyornerning ukasi edi. Marshallning bobosi Godfrey Wordsworth Tyorner sanʼat va sayohat haqida bir qancha kitob va maqolalar yozgan. Teatrga muhabbati haqidagi maqolasida u amakilaridan biri aktyor ekanligini taʼkidlagan. Godfrey, shuningdek, nufuzli biznesmen Edvard Wollstonecraftning nabirasi edi.

Shaxsiy hayoti 
Gollivud Britaniya hamjamiyatining ustunlaridan biri boʻlgan sokin soʻzli Marshall oʻzining isteʼdodi va professionalligi, xushchaqchaq va sodda xulq-atvori tufayli koʻpchilikning hurmatiga sazovor boʻlgan va yaxshi koʻrilgan.

Oʻlimi 
1965-yil oxirida, "The Third Day" trilleridagi soʻnggi qisqacha filmdan soʻng Marshall ogʻir ruhiy tushkunlikka tushadi va Motion Picture Relief Fund kasalxonasiga yotqizildi. Kasalxonadan chiqqanidan sakkiz kun o‘tgach, u 1966-yil 22-yanvarda Beverli-Xillzda (Kaliforniya) yurak yetishmovchiligidan 75 yoshida vafot etdi.

U Los-Anjelesdagi Pines krematoriyasining cherkoviga dafn qilindi.

Filmografiyasi

Radiodagi ijodi

Manbalar 

Ingliz erkak film aktyorlari
1966-yilda vafot etganlar
1890-yilda tugʻilganlar
Raymond Massey

Raymond Hart Massey (talaffuzi: „Raymond Xart Massey“, 1896-yil 30-avgust — 1983-yil 29-iyul) kanadalik aktyor boʻlib, oʻzining sahnaga oʻrgatilgan ovozi bilan tanilgan. Abe Lincoln in Illinois filmidagi bosh roli uchun (1940) Massi eng yaxshi aktyor uchun Akademiya mukofotiga nomzod boʻldi. Uning eng mashhur rollari orasida NBC teleserialidagi Doktor Gillespie bor. Dr/ Klidare (1961-1966), "A Matter of Life and Death" filmidagi Abraham Farlan va "Arsenic and Old Lace" filmidagi Jonathan Brewster (1944) rollari ham eʼtiborga molik.

Yoshligi 
Massey Ontario shtatining Toronto shahrida tugʻilgan, amerikalik boʻlgan Anna va Massey-Harris traktor kompaniyasining egasi Chester Daniel Masseyning oʻgʻli. U biznesmen Hart Massining nabirasi va asoschisi Daniel Massining nevarasi edi. Ularning ota-bobolari 1630-yillarda Angliyadan Massachusets koloniyasiga koʻchib kelgan. U Toronto, Ontariodagi Yuqori Kanada kollejida qisqacha oʻrta maktabda oʻqigan va ikki yildan soʻng Ontario shtatidagi Oakville shahridagi Appleby kollejiga koʻchib oʻtgan, Toronto universitetida bir nechta kurslarni olgan va u yerda Kappa Alpha jamiyatining faol aʼzosi boʻlgan. .

Aktyorlik karerasi 
U birinchi marta London sahnasida 1922-yilda Yvgeniy OʻNilning „In the Zone“ filmida paydo boʻlgan. The New York Times gazetasida yozilishicha, u keyingi oʻn yil ichida Angliyada „bir necha oʻnlab pyesalarda ishtirok etgan va koʻplab boshqa filmlarni boshqargan“. The Washington Post uni 80 dan ortiq spektakllarda, jumladan, Gertrud Lourens bilan Pigmalionda oʻynaganini yozadi.

Shaxsiy hayoti 

Masseyning akasi Vincent Massi Kanadada tugʻilgan birinchi Kanada general-gubernatori edi. Massi siyosat bilan ham shugʻullanib, 1964-yilda konservativ Respublikachilar partiyasidan prezidentlikka nomzod Barry Goldwaterni qoʻllab-quvvatlash uchun televizion reklamada paydo boʻldi. Massey AQSh prezidenti Lindon B. Johnsonni Vyetnam urushidagi „yutmagan“ strategiyasi uchun qoralab, Goldwater tajovuzkor strategiyani davom ettirishini va urushda tezda gʻalaba qozonishini taklif qildi.

Oʻlimi 
Massey 1983-yil 29-iyulda Los-Anjelesda (Kaliforniya) pnevmoniyadan vafot etdi, 87 yoshga toʻlishidan bir oy qolgandi. Uning oʻlimi "The Prisoner of Zenda" va "A Matter of Life and Death" filmlarida birga rol oʻynagan David Niven bilan bir kunda sodir boʻldi. Massey Nyu-Xeyvenda, Konnektikutdagi Biverdeyl memorial bogʻida dafn etilgan.

Filmografiyasi

Radiodagi chiqishlari

Manbalar

Havolalar 

 
 Raymond Massey at the Internet Broadway Database
 Raymond Massey at the BFI’s Screenonline
 Raymond Massey Collection at the Victoria University Library
 Raymond Massey Photographs at the Digital Collections, Victoria University Library
 Raymond Massey Photographic Records at the Photograph Database, Victoria University Library
 Photographs and literature
 Raymond Massey at Find a Grave

1983-yilda vafot etganlar
1896-yilda tugʻilganlar
Walter Matthau

Walter Matthau (, Walter John Matthou, 1920-yil 1-oktyabr — 2000-yil 1-iyul) amerikalik aktyor, komik va rejissyor edi.

Yoshligi 
Matthau Walter John 1920-yil 1-oktabrda Nyu-Yorkning Quyi Sharq tomonida tug‘ilgan. Uning ikkita ukasi bor edi, biri katta, biri kichik.

Onasi Rose litvalik yahudiy muhojir boʻlib, kiyim-kechak doʻkonida ishlagan, otasi Milton Matuschanskiy esa Ukrainaning Kiev shahridan boʻlgan ukrain-yahudiy savdogar va elektik edi. Ular 1917-yilda Nyu-Yorkda turmush qurishdi.

Aktyorlik karerasi 
Matthau The New School dramatik ustaxonasida nemis rejissyori Ervin Piscator bilan aktyorlik mahoratini oʻrgangan. Sharhlovchilardan biri shunday dedi: „Boshqalar shunchaki makiyajdagi aktyorlarga oʻxshardilar, Valter Matthau haqiqatan ham skeyp qatoridagi aktyorga oʻxshaydi!“ Matthau yillar davomida "Will Success Spoil Rock Hunder?" va 1962-yilda Tony mukofotiga sazovor boʻlgan spektakldagi eng yaxshi aktyor uchun mukofotni qoʻlga kiritgan.

Shaxsiy hayoti 
Matthau ikki marta turmush qurgan: birinchisi1948-yildan 1958-yilgacha Grace Jeraldin Johnson bilan, keyin esa 1959-yildan 2000-yil vafotigacha Carol Marcus bilan. Uning birinchi xotinidan Jenny va David ismli ikki farzandi, ikkinchi xotinidan Charlie Matthau ismli oʻgʻli bor. Matthau, shuningdek, oʻgay farzandlari Aram Saroyan va Lucy Saroyanni tarbiyalashga yordam berdi.

Oʻlimi 

Matthau hayotining soʻnggi yillarida aterosklerotik yurak kasalligiga chalingan. 2000-yil 30-iyun kuni kechqurun u uyida yurak xurujiga duchor boʻldi va tez yordam mashinasida Santa Monikadagi Avliyo Ioann sogʻliqni saqlash markaziga olib borildi va bir necha soatdan keyin 1:42 da vafot etdi. 2000-yil 1-iyulda 79 yoshda edi. U Los-Anjelesdagi Westwood Village Memorial Park qabristoniga dafn qilindi. Matthauning rafiqasi Carol Markus 2003-yilda vafot etgan va uning jasadi eri bilan bir qabrga dafn etilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Walter Matthau at the Internet Broadway Database
 
 Walter Matthau at the TCM Movie Database

Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
2000-yilda vafot etganlar
1920-yilda tugʻilganlar
Proton decay

proton parchalanishi
Zarrachalar fizikasida proton parchalanishi zarracha parchalanishining faraziy shakli bo'lib, proton neytral pion va pozitron kabi engilroq subatomik zarrachalarga parchalanadi. Protonning parchalanishi gipotezasi birinchi marta 1967 yilda Andrey Saxarov tomonidan ishlab chiqilgan.

proton parchalanishi

Ushbu maʼlumot saytidan koʻchirildi
Abilin paradoksi

Abilin paradoksi () — bu har bir kishi oʻz maqsadlari guruh maqsadlariga zid deb hisoblaganligi sababli, guruh aʼzolarining tanloviga zid boʻlgan qaror qabul qilishi mumkin.

Paradoks menejment boʻyicha olim Jerri Xarvi tomonidan "Abilin paradoksi va boshqaruv boʻyicha boshqa meditatsiyalar" asarida tasvirlangan. Paradoksning nomi ushbu maqolada tasvirlangan latifaga asoslangan:

Bu hodisa guruh tafakkuriga shunchalik oʻxshaydiki, baʼzida hatto bu ikki hodisani tadqiqotchilari ham birini ikkinchisi bilan yanglishtirishlari mumkin. Biroq, Abilning paradoksi guruh fikridan bir qator muhim farqlarga ega. Masalan, guruh tafakkuri namoyon boʻlganda, guruh aʼzosi uning „zulm“iga duchor boʻladi, u konformist boʻlib qoladi va guruh unga koʻrsatadigan bosim tufayli guruhga ergashadi. Abilen paradoksi holatida, guruh aʼzosi oʻzini bosim ostida, aniq yoki yashirin ravishda oʻylashi mumkin, aslida hech qanday bosim boʻlmasa, faqat aloqa yetishmasligi mavjud. Guruh fikrlashda va paradoks holatida guruh harakati natijalari bir xil boʻlib chiqsa ham, ular turli dinamikaning oqibatlari, xususan, paradoks holatida rozilikni nazorat qilishning yomonligi. Bundan tashqari, guruhli fikrlashda, guruh aʼzolari, garchi ular oʻzlarining farqlarini toʻgʻri hisoblay olmasalar ham, odatda natijadan qoniqadilar; Abilen paradoksida esa, ishtirokchilar guruhning boshqa aʼzolariga nisbatan oʻzlarining afzalliklarini toʻgʻri ifodalay olmaydilar va natijadan norozi boʻlib qoladilar. Paradoks turli sotsiologik fanlar tomonidan osonlik bilan tushuntiriladi, bu esa inson oʻz guruhining harakatlariga zid boʻlgan harakatlarni kamdan-kam hollarda amalga oshirishini tasdiqlaydi. Ijtimoiy toʻxtatuvchi omillar koʻpincha haqiqiy his-tuygʻularning namoyon boʻlishiga va shaxsning istaklarini amalga oshirishga toʻsqinlik qiladi.

Abilning paradoksi menejment va marketing  qarorlarini qabul qilishda keng qoʻllaniladi va jamoa qurishda „jamoaning bir ovozdan qaror qabul qilishining aldamchi muvaffaqiyati“ sifatida tanilgan.

Yana qarang 

 Notoʻgʻri konsensus effekti
 Soxtalashtirilgan imtiyozlar

Manbalar 

Ijtimoiy psixologiya
Qishki qovoq

Qishki qovoq — Cucurbita turkumiga mansub bir nechta qovoq turlari hosil qiladigan meva. Kech oʻsadigan, nosimmetrik, gʻalati shaklli, qoʻpol, kichik va oʻrta oʻlchamli, lekin uzoq vaqt buzilmay turish, qattiq qobigʻi bilan boshqa qovoqlardan ajralib turadi. Ularning yozgi qovoqdan farqi shundaki, ular to‘liq pishib, terisi qattiq poʻstloqqa aylanganda isteʼmol qilinadi. Ushbu sabzavotning koʻp navlari qishda foydalanish uchun saqlanishi mumkin.

Dumaloq va toʻq sariq rangli qishki navlar qovoq deb ataladi. Yangi Zelandiya va Avstraliya ingliz tillarida „qovoq“ atamasi „qishki qovoq“ navlarini bildiradi.

Qishki qovoqlar koʻplab hududlarda yetishtirilsa-da, iqtisodiy jihatdan ahamiyatsiz. Ular tropik Amerika, Yaponiya, Shimoliy Italiya va Qoʻshma Shtatlarning baʼzi hududlarida keng tarqalgan. Gʻarbiy Hindistondagi kalabazalar va Meksika va Markaziy Amerika xalqlari tomonidan oʻstirilgan shakllar, sof navlar emas, balki hajmi, shakli va rangi jihatidan juda oʻzgaruvchan. Bu turlar odatda oʻzaro changlanadi, navni sof saqlash qiyin.

Ekish va hosilni yigʻish 
Qishki qovoq sovuqqa chidamli oʻsimlik boʻlib, urugʻlar sovuq tuproqda unib chiqmaydi. Qishki qovoq urugʻlari tuproq harorati  gacha boʻlganida unib chiqadi. Meva bir tekis rangga bo‘yalganda va terisi qattiqlashganda yigʻib olinadi. Koʻpincha qishki qovoq sentabr yoki oktyabr oylarida Shimoliy yarim sharda, qattiq sovuq boshlanishidan oldin yigʻiladi. 

Xom qishki qovoq tarkibida 90% suv, 9% uglevodlar, 1% protein va kam miqdorda yog‘ mavjud. 100 grammlik mahsulot 34 kaloriya beradi. Qovoq vitamin C (15% DV) va B6 vitamini (12% DV) ning oʻrtacha manbai (kunlik qiymatning 10-19%), tarkibida boshqa mikroelementlar yoʻq. Bundan tashqari, provitamin A karotinoid, beta-karotin manbai hisoblanadi.

Kichik turlar, navlar va navlar

Cucurbita maksimal 

 Ambercup qovoq
 Arikara qovoq
 Atlantika giganti
 Banan qovoq
 Buttercup qovoq
 Gruziya konfet qovuruvchi
 Hubbard qovoq
 Jarrahdale qovoq
 Kabocha — „Hokkaydo qovoq“
 Lakota qovoq
 Mooregold qovoq
 Qizil kuri qovoq — „apelsin Xokkaydo qovoq“ yoki „chaqaloq qizil Hubbard qovoq“ deb ham ataladi.
 Salla qovoq — „Giraumon“ deb ham ataladi

Cucurbita argyrosperma 

 Cushaw qovoq (shuningdek, „qishki qovoq“ deb ataladi)

Cucurbita moschata 

 Yongʻoqli qovoq
 Kalabaza
 Dikkinson qovoq
 Long Island pishloqli qovoq
 Ertakdagi qovoq qovoq yoki Provans mushagi 
 Kent qovoq

Cucurbita pepo 

 Acorn qovoq
 Karnaval qovoq
 Delicata qovoq
 Dala qovoq
 Oltin qovoq yuragi
 Spagetti qovoq
 Shirin chuchvara qovoq
 Kuzgi kubokli qovoq
 Oltin nugget qovoq
 Shakar nonli qovoq

Manbalar 

Qovoqdoshlar
Fusō (Aichi)

Yaponiyadagi Aichi prefekturasining Niva tumanida joylashgan shaharchadir. 2019-yil 1-oktabr holatiga ko‘ra, shaharchada 14017 ta xonadonda 34144 nafar aholi istiqomat qiladi va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 3051 nafarni tashkil qiladi. Shaharning umumiy maydoni 11,19 kvadrat kilometr (4,32 mi²) ga teng

Geografiyasi 
Fusō Gifu prefekturasi bilan chegaradosh, Aichi prefekturasining eng shimoli-sharqiy qismida joylashgan. Shahar hududidan Kiso va Gojo daryosi oqib oʻtadi.

Qoʻshni munitsipalitetlar 
Aichi prefekturasi

 Inuyama
 Kōnan
 Ōguchi

Gifu prefekturasi

 Kakamigahara

Demografiyasi 
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Fuso aholisi soni soʻnggi 70 yil ichida nisbatan barqaror boʻlib qolgan.

Iqlimi 
Shahar issiq va nam yoz hamda nisbatan yumshoq qish (Köppen iqlim tasnifi Cfa) bilan ajralib turadigan iqlimga ega. Fusōda oʻrtacha yillik harorat 15,5 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1872 mm, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 28,1 °C atrofida, eng past harorati esa yanvarda, 4,0 °C atrofida boʻladi.

Tarixi 
Fusō hududi asosan Edo davrida Tokugava syogunati hukmronligida Ovari domenining bir qismi boʻlgan. Meiji restavratsiyasidan soʻng, 1872-yilda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini oʻrnatish bilan Niva tumani hududida Yamana va Toyokuni qishloqlari tashkil etildi. Fusō qishlogʻi 1906-yil 1-oktyabrda Yamana va Toyokuni qoʻshni Takao va Kashivamorining bir qismi bilan birlashishi orqali tashkil etilgan. Fusō 1952-yil 1-avgustda shaharcha maqomiga koʻtarildi.

Iqtisodiyoti 
Hozirgi davrga qadar bu hududda ipakchilik va tut bargi yetishtirish rivojlangan. Qishloq xoʻjaligi, xususan daikon turpini yetishtirish mahalliy iqtisodiyotning asosiy tarmogʻi hisoblanadi.

Taʼlim tizimi 
Fusōda shahar hukumati tomonidan boshqariladigan toʻrtta davlat boshlangʻich maktabi va ikkita davlat oʻrta maktabi hamda Aichi prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan bitta davlat yuqori maktabi faoliyat yuritadi. Shuningdek, bitta xususiy litsey ham mavjud.

Transport

Temir yoʻl 
Meitetsu — Inuyama liniyasi

 Kashivamori — Fusō — Kotsuyōsui

Magistral yoʻl 

 Milliy yoʻnalish 41

Galereya

Manbalar

Havolalar 

 Fusō rasmiy veb-sayti 

Aichi prefekturasidagi shaharchalar
Fusō (Aichi)