MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Bove

Bove Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
Meʼmoriy yodgorliklarga boy shahar (12— 17-asrlar). Urta asr shahar qiyofasi saqlangan. Meʼmoriy yodgorliklari; Qad. Rim shahar devori va uning minoralari harobalari; SentEtyenn cherkovi (12-asr— 16-asr boshlari); Fransiyadagi gotika uslubida qurilgan eng baland sobor SenPyer (1227-yil qurilishi boshlanib, 1578-yilgacha bir necha marta qayta qurilgan) va unga tutash noyob yodgorlik Notr-Dam dela-Bas-Evr bazilika nefi (997—998); yepiskop saroyi (16-asr boshi) va boshqa

55.392 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1658,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 33,4 km2. Dengiz sathidan 57 – 170 m balandlikda joylashgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oise shaharlari
Bogazar togʻi

Bogazar togʻi — Qashqadaryo viloyatidagi togʻ. Hisor tizma togʻlari tarkibiga kiradi. Eng baland joyi — Chovurtkali choʻqqisi, 2098 m. Uzunligi 10–12 km. Bogazar togʻi jan.gʻarbdan shim.sharqqa yoʻnalgan. Uningjan.sharqiy yon bagʻirlari Kichik Oʻradaryo vodiysiga ancha qiya, baʼzi joylarda tik tushgan, shim.gʻarbiy yon bagʻirlari esa yotiqroq. Suvayirgʻich qismi yassi. Togʻ yon bagʻirlaridagi buloklardan boshlanuvchi soylar Kichik Oʻradaryo tomon oqadi. B. t. yura, boʻr va paleogenning choʻkindi jinslari (qumtosh, gil, konglomerat, alevrolit, ohaktosh)dan tashkil topgan. Yon bagirlaridagi jigarrang tuproqlarda qizilarcha va saurarcha, zarang, bodom keng tarqalgan. Archazorlar ostida bugʻdoyiq, shuningdek uchqat (shilvi), oqhargul va boshqa usadi. Bogazar togʻi yozgi yaylov.

Manbalar
Nikolay Bogdanov

Nikolay Dmitriyevich Bogdanov (1920.27.4, Dnepropetrovsk viloyati Lyubimovka qishlogʻi — 1945.31.1, Lvov) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Toshkentda chizmachi boʻlib ishlagan. 1941-yil iyuldan frontda. 34-gvardiyachi artilleriya polkida divizion komandir boʻlgan. Bogdanov 1943-yil 12—14-sentabrdagi janglarda oʻz artilleriyasi bilan oʻqchi qismlari tomonidan dushmanning Komarovka va Yevlashovka qishloqlaridagi tayanch punktlarini egallashlarida yordam bergan. 1943-yil 16-oktabrda Qahramon unvoniga sazovor boʻlgan.

Manbalar 

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Sovet Ittifoqi Qahramonlari
1920-yilda tugʻilganlar
1945-yilda vafot etganlar
27-aprelda tugʻilganlar
31-yanvarda vafot etganlar
Karl Bogdanovich

Karl Ivanovich Bogdanovich (1864.29.11, Vitebsk gubernyasi 1947.5.6, Varshava) — geolog olim. Peterburg konchilik institutini tugatgan (1886). 1901 — 17 yillarda Rossiya Geol. qoʻmitasida ishlagan (1914-yildan direktor), ayni vaqtda Peterburg konchilik instituti professor (190219). 1919-yilgacha Rossiyaning Yevropa qismi, Markaziy Osiyo, Sibir va Kavkazda katta tadqiqot ishlari olib borgan. Ruda konlari (1912—13) va 1931-yilda neft konlari geol.si boʻyicha katta toʻplamlari nashr qilingan. Oʻrta Osiyo boʻyicha olib borgan tadqiqot ishlari seysmologiyaga salmokli hissa qoʻshdi va shu regionning tektonik sxemasini belgilab berdi. 1919-yildan Polshada Krakov akademiyasi professor.

Manbalar 

Olimlar
Bogdo-oʻla

Bogdo-oʻla — Xitoydagi togʻ tizmasi, Sharqiy Tyanshanda. Balandligi 5445 m gacha (BogdoOʻla togʻi). Kenglik yoʻnalishida qariyb 300 km ga choʻzilgan, shimolida Turfon botigi, janubida Jungʻoriya tekisligini oʻrab turadi. Asosan kembriydan oldingi va paleozoy davrlari jinslaridan tuzilgan. Yon bagʻirlari tik, doimiy qor va muzliklar bor. Landshaft mintaqalari: quyi mintaqa — choʻl va dasht, 1700–2900 m balandlikda — oʻtloqlar va ignabargli oʻrmonlar, 2900–3700 m balandda — butalar, alp oʻtloqlari va nival mintaqa.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Togʻlar
Xitoy geografiyasi
Bogemiya

Bogemiya (Bohemia) — 1) Chexiya davlati tashkil topgan hududning ilk nomi; 2) 1526—1918-yillarda Gabsburglar imperiyasi tarkibiga kirgan Chexiyaning rasmiy nomi. B. atamasi antik davrlardayoq Boi(o) haemum ("boylar vatani") nomi bilan qayd etilgan; miloddan avvalgi 8-asrda Marbod rahbarligidagi markomanlar tomonidan bosib olingan. Bavariyaliklar (lot. bai(u) varii — boylar mamlakati aholisi) bogemiyaliklardan kelib chiqqanligi masalasi hanuz ochiq qrlmoqaa.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bogol

Bogol — qad. moʻgʻul jamiyatidagi ijtimoiy tabaqa, uy qullari. Ilk oʻrta asrlarda qulchilikning bir necha turi mavjud boʻlgan: unaganB.— bir paytlar boʻysundirilgan qabila, keyinchalik merosiy qullarga aylangan, ular oʻz mulklari va qisman shaxsiy erkinliklarini saqlab qolganlar, onguB.— shaxsiy xizmatlari evaziga ozodlikka chiqqan qullar; uteliB.— oddiy xizmatkor — qullar.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Nikolay Bogolyubov

Bogolyubov Nikolay Nikolayevich (11909.8(21).8, Nijniy Novgorod 1992) — matematik, mexanik va nazariyotchi fizik, akademik (1953). Chiziqli boʻlmagan mexanika va nazariy fizika boʻyicha ilmiy maktab asoschisi. Ilmiy ishlari chizikli boʻlmagan mexanika, statistik fizika (oʻta oquvchanlik va oʻta oʻtkazuvchanlikning mikroskopik nazariyasi), maydonning kvant nazariyasi (dispersnoy munosabatlar)ga oid.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Matematiklar
Aleksandr Bogomoles

Aleksandr Aleksandrovich Bogomoles (1881. 12(24).5 - 1946.19.7. Kiyev] - patofiziolog, akademik (1932) va Tibbiyot Fanlar akademiyasi akademik (1944). Ilmiy ishlari vegetativ nerv sistemasi patologiyasi va fiziologiyasi, qon quyish patologiyasi, allergiya, biriktiruvchi toʻqimaning immunitetdagi ahamiyati masalalariga bagʻishlangan. B. uzoqumr koʻrish nazariyasini ilgari surgan. U yaratgan antiretikulyar sitotoksik zardob (ATSZ) koʻpgina kasalliklarni davolashda qoʻllaniladi.

Manbalar 

1881-yilda tugʻilganlar
1946-yilda vafot etganlar
19-iyulda vafot etganlar
Aleksey Bogomolov

Aleksey Fyodorovich Bogomolov (1913.20.5(2.6), Smolensk viloyati) – radiotexnika va radiofizika sohasidagi olim, akademik (1984). Asosiy ilmiy ishlari radiotexnika va radiofizikaga, xususan, "Orbita" tizimidagi "Molniya" Yer sunʼiy yoʻldoshi orqali Markaziy televideniye koʻrsatuvlarini qabul qilish uchun yarokli katta radioteleskoplarni ishlab chiqishga doyr.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bogor

Bogor (gollandcha Beytenzorg) — Indoneziyadagi shahar. Yava o.ning garbida. Aholisi 271 ming kishi (1990). B. tog oraligi soyligida, Gyode vulkani etagida joylashgan. Kurort joy va turizm markazi. Bogor va avtomobil yoʻllari tuguni. Rezina shinalari va oyna zavodi, toʻqimachilik, mashinasozlik, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Hunarmandchilik rivojlangan. Indoneziya kauchuk ilmiy tadqiqot instituti, dunyoga mashhur botanika bogi (1817-yildan) va botanika ilmiy tadqiqot instituti bor. JanSharqiy Osiyoning tropik mintaqa biol.si boʻyicha regional markazi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Indoneziya shaharlari
Bogxed

Bogxed (Shotlandiyadagi Boghead degan joy nomi bilan atalgan) — saproyayeli/yalarning eng toza xili. B. tarkibidagi organizm qoldiqlarining miqdori, hosil boʻlish sharoiti, sifati bilan koʻmirdan farq qiladi. B. botqoqliklar, dengiz koʻrfazlarida biyokimyoviy va geokimyoviy jarayonlar taʼsirida hosil boʻladi. Rangi qoramtir. B. tarkibini gazsimon, uchuvchan moddalar (75—90%), vodorod (8 — 12%) tashkil qiladi. Yonuvchi massaning issiklik berishi 33,5—37,7 Mj/kg. Gumusli koʻmir qatlamlari orasida yupqa qatlam koʻrinishida uchraydi. B.dan qoramoy, suyuqyonilgʻi olinadi va kimyo sanoatida foydalaniladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bod

Bod (fors— shish) — boʻgʻim ogʻrigʻi (artralgiya), muskul ogʻrigʻi (mialgiya), quymich nervi kasalligi (ishias), pleksit, podagra, radikulit, revmatizm kabi kasalliklarning xalq orasida tarqalgan nomi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bod (birlik)

Bod — telegraf signallarini uzatish (telegraflash) tezligi birligi. 1 sekundda uzatiladigan elementar tok impulslariga teng. Amalda telegraflash tezligi sekundiga 75 bod ga yetishi mumkin. J. Bodo nomi bilan atalgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bod (kiyim)

Bod — tanda iplari (oʻrish naxlari)ning bir-birini kesib (mingashib) tushgan joyi. Uch xil boʻladi: toq, juft va livit B. B. olish deganda shoyi va atlas toʻqishda ikki shoda oʻrtasidagi B.ni yuqoriga surib chiqarish, B. solib olish deganda kalava mashinada ipakni mingashtirib kalavalash, B. surish deganda shoyi, atlas, beqasam tandasini oqqa yozganda livitlarni bir-biridan ajratib, tandaning u boshidan bu boshiga surish, B. tashlash deganda oʻrish ipaklar davraga oʻralib tandalanganda bir livitning ikkinchi livit ustiga mingashib qolishi tushuniladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bod mixchadon

Bod mixchadon — ipak tandalaydigan dastgoh; davra qanotining yon qismi. Shoyi, atlas toʻqish korxonalarida ishlatiladi. Bod mixchadon ga ikki qator (har qatoriga 20 tadan, jami 40 ta) mixcha qoqilgan boʻlib, livit iplar shu mixchalar orasiga oʻraladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bodbodsoy

Bodbodsoy — Samarqand viloyati Buluntur tumaniaagi soy. Gʻubdintogʻning jan. yon bagridan (1260 m balandlikdan) boshlanib, jan.ga tomon oqadi. Bodbod qishlogʻidan jan.da Bulungʻur choʻllarida tugaydi. Uzunligi 9 km. Yogʻin va bulokdan suv oladi. Yoz va kuzda suv sarfi 60—80 l/sek., qish va bahorda esa 400—500 l/sek. B. yoqasida chorva qoʻtonlari bor.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Oʻzbekistondagi daryolar
Boden koʻli

Boden koʻli — Germaniya, Shveysariya va Avstriya chegarasidagi qad. muzlik vodiysidagi yirik koʻl. 395 m balandda joylashgan. Maydoni 538 km², uz. 63 km, eni 14 km, eng chuqur joyi 252 m. Boden koʻli shim.gʻarbga 3 qismga tarmoqlangan (Iberling, Quyi va Seller koʻllari). Qirgʻoqlarining aksariyat qismi tekis yoki jan.sharqi baland qoyali. Boden koʻli dan Reyn daryosi oqib oʻtadi. Kema qatnaydi. Suvi kamdankam muzlaydi, qishda sohil iqlimini yumshatib turadi. Baliq ovlanadi. Koʻl sohilidagi yirik shaharlar: Konstans, Fridrixsxafen, Lindau (Germaniya), Bregens (Avstriya). Boden koʻli atrofida kurort, qoʻriqxona koʻp.

Manbalar
Bodibilding

Bodibilding, kulturizm ( — tanani qurish) — sport turi; tana mushaklarini gantel, shtanga, tosh kabilar yordamida rivojlantirish, uni chiroyli va baquvvat qilishga qaratilgan mashqlar tizimi. Bunday mashqlarga dastlab Yunoniston va qadimgi Rimda katta eʼtibor berilgan. Misrda gavda muskullari chiroyli, kelishgan odamlargina firʼavn unvoniga munosib boʻlgan. Keyinchalik bu xildagi mashqlar koʻp mamlakatlarga tarqaldi. X asr oxirida Buyuk Britaniyada hozirgi zamon kulturizmi (fransuzcha: culturisme, inglizcha physical culture — gavda madaniyati) asoslari ishlab chiqildi. 1901-yildan erkaklar gavda goʻzalligi xalqaro konkurslari, X asr oʻrtalaridan esa kulturizm boʻyicha har yili jahon chempionatlari oʻtkazila boshlandi. 1946-yil Xalqaro kulturizm (bodibilding) federatsiyasi (IFBB) tashkil qilindi. 170 dan ortiq davlat bu federatsiya aʼzosi.

Oʻzbekistonda bodibilding 1960-yillardan paydo boʻldi va dastlabki musobaqalar uyushtirildi. Ammo 80-yillarga kelib unga burjua sport turi sifatida salbiy baho berila boshlandi va unutib yuborildi. Mustaqillik yillarida jismoniy tarbiya va sportning barcha turlari qatori bodibildingga ham eʼtibor kuchaydi, bodibilding ishqibozlari koʻpaydi. Bodibilding boʻyicha turli koʻrik va musobaqalar oʻtkazilmoqda. Daniil Plakida, Fuat Gimush, Ruslan Murodasilov, Rustam Fotihov, Gennadiy Blajko, Ibrohim Bekboyev taniqli oʻzbek bodibilderlaridir.

Manbalar 

Sport
Bodiyogʻoch

Bodiyogʻoch — 1) gula koʻtarishda tanda bodi orasiga oʻtkazib qoʻyiladigan asbob. Shoyi, atlas toʻqish korxonalarida ishlatiladi. Yongʻoq, oʻrik, qayragʻoch kabi qattiq yogʻochlardan bir uchi ingichka qilib yasaladi; 2) shoyi, atlas toʻqiladigan ipakni juftlab beradigan "juftlama mashina"ning gajaklar oʻrnatilgan boʻlagi.

Manbalar