MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
No'malum jangchi haykali (Xorazm viloyati Gurlan tumani)

Nomaʼlum jangchi haykali – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 1978-yilda qurilgan. Obyekt Xorazm viloyati Gurlan tumanining Mustaqillik koʻchasida joylashgan. Obyekt davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Nomaʼlum jangchi haykali garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Manbalar 
Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari
Noma'lum jangchi haykali (Xorazm viloyati Yangibozor tumani)

Nomaʼlum jangchi haykali – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 1982-yilda qurilgan. Obyekt Xorazm viloyati Yangibozor tumanining Mustaqillik koʻchasida joylashgan. Obyekt davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Nomaʼlum jangchi haykali garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Manbalar 
Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari
Franche-Comté

Franche-Comte (fransuzcha Fransh-Konte) — tarixiy maydon, Fransiyaning sobiq hududi, to'rtta departamentni birlashtirgan. 2016-yilning 1-yanvarida territorial reform kuchga kirganidan beri u yer Burgundiya hududi hisoblanadi. Maydoni 16 202 km², ya'ni Fransiya hududining 3% ini tashkil qiladi.

Geografiya 
Maydoni atigi 16 202 km² hisoblanadi. U Fransiyaning eng kichik regioni hisoblanadi.

Tarixi 
Paleolit davridan beri aholi yashab kelmoqda.

Avvaldan u hududlarda kelt qabilalari yashab kelgan. Ularning bir jamgda mag'lub bo'lgani uchun rimliklar tasarrufiga o'tishadi

Franklar tomonidan 534-yili bosib olinadi.

Franklarning qiroli — Buyuk Karlning vafotidan so'ng u yerlar ko'p marta hukmdorini o'zgartirgan. X asrdan boshlab esa u joy to'liq Burgundiya grafligiga o'tadi. Fransh - Konte ismi birinchi bo'lib rasman 1366-yili eslab o'tiladi.

Devolyutsion jang payti u joy Fransiya hukumati tomonidan 3 haftaga bosib olinadi, Lakyuzon boshchiligidagi partizanlarni bosib. Lekin birinchi aaxen kelishuv bo'yicha Fransiya u joyni Ispaniyaga beradi.

1674-yil fransuz jangchilari yana u yerni bosib olishadi.
Ertuğrul Gazi masjidi

Ertuğrul Gazi masjidi yoki Ärtogrul Gazy masjidi Turkmanistonning Ashxobod shahrida joylashgan. Toʻrtta minora va markaziy gumbazga ega boʻlgan ushbu masjid Ashxobodning eng koʻzga koʻringan diqqatga sazovor joylaridan biri boʻlib, nozik vitraj oynalari bilan bilan bezalgan hashamdor ichki bezaklarga ega.

Tarixi 
1990-yilda Turkmaniston mustaqillikka erishgach, 1998-yilda Ertuğrul Gazi masjidi ochiladi. Masjid Usmonli imperiyasining asoschisi hisoblanmish Usmon I ning otasi Ertoʻgʻrul nomi bilan atalib, meʼmor Hilmi Şenalp tomonidan qurilgan.

Ushbu masjid qurilishi jarayonlarida tasodifiy ravishda koʻngilsizliklar roʻy beradi va bir nechta oʻlimlar sodir boʻladi. Aynan shu sababdan ham odamlar orasida masjid laʼnatlangan degan fikrlar paydo boʻladi.

Tavsifi 
Ertuğrul Gazi masjidi asosan oq marmardan bunyod etilgan boʻlib, bino Istanbulning Ahmadiya masjidini eslatadi. Masjid bir vaqtning oʻzida 5000 nafargacha namozxonni oʻzida sigʻdira oladi.

Manbalar

Havolalar 

 Ashxobod Ertugʻrul Gazi masjidi va madaniyat markazi, Hassa arxitekturasida rasm galereyasi
Masjidlar
Ashxobod Yodgorliklari
Ashagi Govhar Ogʻa masjidi

Ashagi Govhar Ogʻa masjidi () – Ozarbayjonning Shusha shahrida joylashgan masjid.

Masjid nomining „Ashagi“ (pastki) soʻzi bilan boshlanishi uning Shusha shahrining pastki qismida joylashganligini bildiradi va shaharning yuqori qismida joylashgan Yuxari Govhar ogʻa masjididan ajratib turadi.

Tarixi 
Ashagi Govhar ogʻa masjidining qurilish ishlari Qorabogʻ xonligi hukmdori Ibrohim Xalilxonning qizi Govhar ogʻaning buyrugʻi bilan Yuxari Govhar ogʻa masjidi qurilishidan taxminan 8 yil avval yakunlangan. Ashagi Govhar ogʻa va Yuxari Govhar ogʻa oʻrtasidagi farq shundan iboratki, Ashagi Govhar ogʻaning minoralari orqa jabhaning burchaklarida, Yuxari Govhar ogʻa masjidining minoralari esa old jabhada joylashgan.
Maʼlumotlarga koʻra, 2005–2007-yillarda masjidning yarmi vayron etilgan. Keyinchalik, masjidning taʼmirlangani iddao qilingan boʻlsa-da, Qorabogʻga tashrif buyurgan Ozarbayjon delegatsiyasi aʼzolari vayron etilgan masjid oldida suratga tushib, uning hali ham jiddiy zarar koʻrgani va taʼmirlash ishlari olib borilmayotganini iddao qiladi.

Galereya

Manbalar 

Masjidlar
Masjidlar haqidagi chala maqolalar
Ozarbayjondagi masjidlar
Ozarbayjon yodgorliklari
Imangʻali masjidi

Manjali masjidi (; ) Qozogʻistonning Atirau shahri markazidagi Satpayev prospektida joylashgan. Qurilish 1999-yilda boshlangan va 2001-yilda yakunlangan. Masjid 2001-yil 5-mayda jamoat foydalanishi uchun ochilgan va oʻzida 600 nafar namozxonni sigʻdira olgan.

Masjidning balandligi 23 metr boʻlgan katta gumbazi mavjud. Uning tashqi diametri 7 metrga, ichki diametri esa 5 metrga teng. Masjidning umumiy maydoni, uning atrofidagi maydonlarni hisobga olgan holda, 1328,3 kvadrat metrni, masjidning oʻzi esa 1093,1 kv.m.ni tashkil qiladi. U 2 qavatdan iborat boʻlib, ikkita katta zal, besh namozxona, erkaklar va ayollar namozxonalari, qiroatxona, madrasa, kutubxona hamda erkaklar va ayollar uchun qoʻshimcha xonalar mavjud. Masjid devorlari balandligi 15 metrni tashkil qiladi. Kirish eshigi tepasidagi shakl jangchi dubulgʻasi koʻrinishiga oʻxshaydi. Masjidning balandligi 20,7 metr boʻlgan ikkita minorasi bor. Minbarning balandligi 3 metr boʻlib, yuqori sifatli yogʻochdan yasalgan. Tom ustidagi qolgan 6 ta kichik gumbazning diametri 1 metr boʻlgan. Masjid tashqarisida 235,2 kvadrat metrlik qoʻshimcha bino, imomlar va ayrim oilalar uchun xonalar, erkaklar va ayollar uchun hojatxonalar ham bunyod etilgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Atiraudagi masjidlar
2001-yilda qurib bitkazilgan masjidlar
Beyler masjidi

Beyler masjidi – Boku shahri, Icheri-sheherning (Eski shahar) tarixiy qismida, Shirvonshohlar saroyi majmuasining Murod darvozasi roʻparasida joylashgan tarixiy-meʼmoriy yodgorlik. Ozarbayjon Vazirlar Mahkamasining tarix va madaniyat yodgorliklari toʻgʻrisidagi farmoyishiga koʻra, Beyler masjidi milliy ahamiyatga ega boʻlgan tarix va madaniyat yodgorliklari roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi 
Beyler masjidi 1895-yilda eski masjid oʻrnida qurilgan. Masjid qurilishi Muhammad Hoshim al-Bokuviyning oʻgʻillari – Hoji Bobo va Hoji Javad, shuningdek , Murtuza Muhtarov, xattot Ibrohim Shirvani, Mir Ali an-Nagiy, Mir Tagi, meʼmor Seyid Husaynlar tomonidan amalga oshirilgan.

Masjid qurilishida mahalliy meʼmorchilik xususiyatlarini saqlab qolgan holda yangi meʼmorchilik uslubiga asos solinadi. Ushbu masjid qurilishi davomida ilk marotaba Shirvonshohlar meʼmorchiligi maktabiga xos boʻlgan uslublarni qoʻllashga harakat qilingan.

2014– 2015-yillarda masjid „Icherisheher“ davlat tarixiy-meʼmoriy qoʻriqxonasi maʼmuriyati tomonidan jalb qilingan avstriyalik restavrator Erich Pummer tomonidan restavratsiya qilinadi. „Icherisheher“ davlat tarixiy-meʼmoriy qoʻriqxonasi restavratsiyadan soʻng masjiddan muzey sifatida ham foydalanishga qaror qiladi. Masjidda turli davrlarga oid 73 ta Qurʼon kitoblari, 7 ta qadimiy diniy kitoblar, shuningdek, 19 ta diniy atribut va boshqa 99 ta eksponat tashrif buyuruvchilarga namoyish etiladi. Koʻrgazmadan, shuningdek, qadimiy Derbent masjidiga tegishli Qur’on kitobi ham oʻrin olgan.

Tuzilishi 
Beyler masjidi meʼmorchiligi gʻarbiy, sharqiy va mahalliy meʼmorchilik anʼanalarini oʻzida mujassam etadi. Masjidda qabulxona, namozxona hamda bezatilgan mehrob bor. Namoz zali XIX asrning ikkinchi yarmidan buyon qurilgan Ozarbayjon masjidlari uchun xos tarzda uch navli boʻlib, ushbu qurilish uslubi, nafaqat, Boku va Absheron, balki Shirvon, Qorabogʻ, Gubadli, Shaki va Zaqatala tumanidagi masjidlarda ham uchraydi. Xuddi shunday oʻziga xos qurilish uslubidan, shuningdek, feodalizm davrida yashagan turkiy xalqlar ham foydalanishgan. Masjidning atrofida oʻziga xos dizaynda barpo etilgan istirohat bogʻi joylashgan.

Galereya

Yana qarang
 Bibi-Haybat masjidi
 Juma masjidi (Boku)

Manbalar 

Bokudagi masjidlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Masjidlar
Ozarbayjondagi masjidlar
Ozarbayjon yodgorliklari
Islomxoʻja yozgi qarorgohi

"Islom Xoʻja" yozgi qarorgohi – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. XIX asrda qurilgan. Obyekt Xorazm viloyati Xiva shahrining Shayxlar fuqarolar yigʻinida joylashgan. Obyekt davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Islom Xoʻja yozgi qarorgohi ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-2022 yillarda Xorazm viloyatining Xiva shahrini kompleks rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi 2019-yil 16-avgustdagi 673-sonli qaroriga muvofiq 2 000 mln soʻm mablagʻ ajratildi. 2022-yil davomida 34 ta madaniy meros obyektlarini qaytadan taʼmirlash va tiklash uchun 75 mlrd soʻm ajratildi. Xususan, joriy yilgi roʻyxatga koʻra, koʻplab tanqidlarga sabab boʻlgan Bahodir Yalangtoʻshbiy madrasasi, Talipoch qalʼa qoldiqlari, „Ulugʻbek“ madrasasi, Amir Olimxon madrasasi, Koʻk gumbaz, Oq Saroy, Islom Xoʻja yozgi qarorgohi, Chodra hovli kabi obyektlarda restavratsiya ishlari olib borilishi rejalashtirilgan. Bu obyektlar qatoriga Islom Xoʻja yozgi qarorgohi ham bor edi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-2022 yillarda Xorazm viloyatining turizm salohiyatini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi 2021-yil 14-iyundagi qaroriga muvofiq Islomxoʻja yozgi qarorgohini qayta tamirlash ishlari olib borildi.

Manbalar 
Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari
Mashhur Jusip masjidi

Mashhur Jusip masjidi (; ) Pavlodar markazidagi 6 gektarlik maydonda joylashgan boʻlib, Qozogʻistondagi eng yirik masjidlardan biri hisoblanadi. U 2001-yilda bir yil davomida qurilgan va oʻzida 1500 namozxonni sigʻdira oladi. Masjid qozoq shoiri va tarixchisi Mashxur Jusip (1858–1931) nomi bilan atalgan.

Umumiy koʻrinishi 
Masjid qurilishi „AlmatyGiproGor“ institutiga topshirilgan boʻlib, ishni „IrtishTransStroy“ kompaniyasi amalga oshirgan.

Binoning poydevori sakkiz burchakli yulduz shaklida qurilgan, diametri 48 metrga teng. Masjid minoralarining balandligi 63 metr boʻlib, mazkur ramziy balandlik qiymati Islom elchisi Muhammadning yoshiga toʻgʻri keladi. Balandligi 54 m boʻlgan asosiy moviy gumbaz oʻtov tepasida boʻladigan aylana teshik shayroq shakliga asoslangan.

1200 kishi sigʻadigan erkaklar namozxonasining balandligi 33 metr, diametri esa 30 metrni tashkil qiladi. Masjidning umumiy maydoni 7240 m2 ni tashkil etadi. Bino ikki qavatli qilib bunyod etilgan. Binoning asosi gʻishtdan, gumbazlari esa metalldan qurilgan.

Masjidning ichki qismini bezab turgan „Zumrad“ billur qandil jami 434 ta chiroqdan iborat boʻlib, Toshkent shahrida ishlab chiqarilgan. Masjid arxitekturasi ochiq yurakka oʻxshatib yaratilgan boʻlib, bu bino ezgulik va butun dunyo uchun ochiqlik ramzi boʻlgan.

Masjidning birinchi qavatida madrasaning oʻquv xonalari, 300 oʻrinli ayollar namozxonasi, toʻyxona, bir nechta yordamchi xonalari boʻlgan 300 oʻrinli oshxona, tahorat xonasi va kiyim shkaflari oʻrnatilgan joy mavjud. Koʻchma devorlarni olib tashlash orqali toʻy zali va oshxonani ham birlashtirish mumkin. Birinchi qavatda 1200 oʻrinli erkaklar namozxonasi, musulmon madaniyati muzeyi, kutubxona, proyeksiya xonasi va ofislar joylashgan. Binoning asosiy kirish eshigi orqali birinchi qavatga chiqish imkoniyati mavjud.

Yana qarang 

 Qozogʻistonda islom

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Pavlodardagi masjidlar
2001-yilda bunyod etilgan masjidlar
Vvedenskiy oligoxetasi

Vvedenskiy oligoxetasi () – murakkabguldoshlar oilasi oligoxeta turkumiga mansub bir yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob endemik tur sifatida kiritilgan. Qoraqalpog'iston hududida tarqalgan. Togʻlarda, yemirilgan tog‘ jinslarida, ola jinsli tuproqlarda oʻsadi.

Tavsifi 
Balandligi 20 sm gacha yetadigan bir yillik oʻt oʻsimlik. Poyasi juda qisqa, ildiz boʻgʻzidan shoxlanib ketgan. Novdalarining uzunligi 7-15 sm, yerbagʻirlab, sudralib oʻsadi, yuzasi yotiq tuklar bilan qoplangan. Barglari oddiy, novdada navbatma navbat joylashgan, kulrang yashil tusda, ustki tomoni jingalak tuklar bilan qoplangan. Poyaning ildizga yaqin qismidan chiqqan barglari bandli, choʻziq, tuxumsimon, chetlari oʻyilgan, tishli tikanli. Gullari bir yoki ikki jinsli, shoxlar uchidagi savatcha toʻpgulda yigʻilgan. Savatchasi bitta yoki ikkita choʻziq shaklda. To‘pguli ostki tomondan yashil oʻrama bargchalar bilan oʻralgan. Bargchalari nashtarsimon, tukli. Gultojibarglari oqish rangda. Hasharotlar yordamida changlanadi. Aprel oylarida gullab mevasi mayda yetilib pishadi. Mevasi quruq bir urugʻli pista meva. Urug‘ining uzunligi 3 mm. Urug‘ining atrofi popuklar bilan oʻralgan, shamol orqali tarqaladi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti 
Tabiatda kam uchrovchi endemik tur. Qoraqalpog'iston hududida tarqalgan. Tog‘larning pastki qismlarida, yemirilgan togʻ jinslarida va ochilib qolgan ola jinsli tuproqlarda oʻsadi. Chorva mollarining koʻplab boqilishi, yem—xashak sifatida yigʻilishi va maxsus tuproq sharoitiga moslashganligi sababli tabiatda kam uchraydi.

Manbalar 

Qoraqalpogʻiston geografiyasi
Shayx Kabir maqbarasi

"Shayx Kabir maqbarasi – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. XVI asrda qurilgan. Obyekt Xorazm viloyati Xiva shahrining Pahlovon Mahmud koʻchasida joylashgan. Shayx Kabir maqbarasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli qarorining Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi qarorida koʻra turizm mashrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021-2025 yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilish dasturiga kiritilgan.

Manbalar 
Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari
Ordubad Juma masjidi

Ordubad Juma masjidi – Ozarbayjonning Ordubad shahrida joylashgan masjid. Ushbu bino Ordubad shahrining madaniy inshootlaridan biri hisoblanib, shaharning eng baland qismida joylashgan.

Arxitekturasi 
Ordubad Juma masjidining tashqi meʼmoriy koʻrinishi XVII asr meʼmoriy segmentatsiyalariga toʻgʻri keladi. Binoning kirish qismiga oʻrnatilgan ligaturadan maʼlum boʻlishicha, masjid 1604-yilda Safaviylar shohi Abbos I (1588–1629) davrida bunyod etilgan, biroq masjid rejasidagi baʼzi elementlar uning ushbu davrdan ham ilgariroq qurilganligidan dalolat beradi. XVII asrga kelib, Ordubad Juma masjidi qayta tiklanadi. Qurilish rejalariga koʻra, masjidning asosiy qismini uch bosqichli namoz zali egallaydi. Arklarning ramkalariga biriktirilgan chuqur kamarli boʻshliqlardan foydalanish ramziy inshootlar arxitekturasining oʻziga xos xususiyati hisoblanadi. Masjid devorlari moloz toshdan qurilgan boʻlib, 21x21x5 sm oʻlchamdagi gʻisht bilan terib chiqilgan.

Galereya

Manbalar 

Ozarbayjondagi masjidlar
Ozarbayjon meʼmoriy yodgorliklari
Xorazmshoxlar madrasasi

Xorazmshoxlar madrasasi – Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Xorazm viloyati, Xiva shahridagi meʼmoriy yodgorlik. 1915-yilda qurilgan madrasa. Obyekt Xorazm viloyati Xiva shahrining „Mevaston“ mahalla fuqarolar yigʻini, Mevaston koʻchasi, 51-uyda joylashgan. Xorazmshoxlar madrasasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli qarorining Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi qarorida koʻra turizm mashrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021—2025 yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilish dasturiga kiritilgan. Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi tasarufida.

Tarixi 
Xorazmshohlar madrasasi 1915-yilda Dishan qalʼa hududida qurilgan. Madrasa o‘lchamlari 28.4x24.4 metrni tashkil qiladi. Xorazmshohlar madrasasi hozirda Xiva shahridagi bozorga yaqin joyda joylashgan. Madrasa peshtoqining balandligi 5,16 metr, gumbazining balandligi 11,52 metr, madrasa hovlisining o‘lchami 13,47 x 10,75 metrni tashkil qiladi. Madrasada 14 ta hujralar boʻlib, tomlari gumbaz shaklida yopib qurilgan. Madrasa hovlisida ichimlik suvi uchun quduq qazilgan boʻlgan. Xorazmshohlar madrasasi pishiq gʻishtlardan qurilgan, har bir gʻishtning oʻlchami 26x26x5 santimetrni tashkil etadi. Gʻishtlarni terishda ganchdan qilingan qorishmadan ishlatilgan. Madrasa xonalar bir qavatli. Xorazmshohlar madrasasi tarhi Xivadagi boshqa madrasalardan farqli qiilib qurilgan, yaʼni madrasada qabrga uchun moʻljallangan xona hamda xonaqoh barpo etilgan. Madrasaning janubi-g‘arbiy burchagidagi hujralardan biriga Xiva xoni Asfandiyorxon dafn etilgan.Sababi Xiva xoni Asfandiyorxon Dishan qalʼada joylashgan Nurullaboy saroyida Junaydxonning odamlari tomonidan oʻldirilgan. Xonlikdagi odatga koʻra, Dishan qalʼada vafot etganlar, Ichan qalʼada dafn qilinmagan, faqatgina Ichan qalʼaning oʻzida vafot etganlar xonlar shu yerda dafn etilgan. Madrasaning g‘arbiy fasadi devoriga tekkizilgan holda yana bir xona qurilgan bo‘lib, keksa avlod vakillarining soʻzlariga qaraganda mazkur xona Asfandiyorxon qabrini ziyoratga keluvchilar uchun barpo etilgan. Asfandiyorxnning Ichan qalʼada joylashgan Pahlavon Mahmud majmuasida tirikligi paytida onasi, rafiqasi va oʻzi uchun qurdirgan qabrxonasi boʻlgan, ammo xon tashqarida vafot etganligi tufayli bugungi kungacha ikkita qabrga hech kim koʻmilmagan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi diqqatga sazovor joylar
Xorazm madrasalari
Xiva arxitekturasi
Xiva madrasalari
Muzxona majmuasi

„Muzxona“ majmuasi – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. XIX asrda qurilgan. Obyektning joylashgan manizli: Xorazm viloyati Xiva shahrining „Kalta minor“ MFY, Qodir Yoqubbov koʻchasi, 67-uy. Muzxona majmuasi Muhammad Aminxon tomonidan qurilgan boʻlib, obyekt yer tagida joylashgan. Muzxona katta gumbazga ega va 1 qavatdan tashkil topgan. Muzxona" majmuasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli qarorining Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi qarorida koʻra turizm mashrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021—2025 yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilish dasturiga kiritilgan. Muzxona majmuasi Xorazm viloyati, Xiva shahridagi meʼmoriy yodogrlik boʻlib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi tasarufida.

Tarixi 
Muzxona majmuasi Muhammad Aminxon davrida (1851—1855) Dishan qaʼla devorlari ichida, suv ombori yonida qurilgan boʻlib, bir nechta muz saqlaydigan bionlardan tashkil topgan. Bulardan biri Nurullo chitkar mahallasida barpo etilgan (hozirda Xiva shahrining Kaltaminor mahalla fuqarolar yigʻini hududi hisoblanadi). Muzxonaning asosiy qismi yer ostida boʻlgan boʻlib, pishgan gʻishtdan qurilgan. Muzxona bir xonali katta gumbazli xonaqohni eslatadi. Kech kuzda havo sovib, hovuzlar suvi yaxlashi bilan muzlar toʻplanib, qamishlarga oʻralib, muzxonalarda saqlangan. Bahor kelishi bilan ularni eritib, ichimlik suvi sifatida foydalanishgan.

Yana bir muzxona Ichan qal’aning janubi-gʻarbiy qismida, Bolahovuz suv ombori yaqinida joylashgan. Bu muzxona binosi ham gumbazli tuzilishga ega boʻlgan boʻlib, balandligi 7 metr boʻlgan, pishiq gʻishtdan qurilgan, diametri 10 metr, devorlari 1,5 metr qalinlikda boʻlgan. Mazkur muzxonaning poydevori yerga 2 metr chuqurlikka kirgan. Qishda, suv omboridagi suv muzlaganda, muz katta bloklarga boʻlinib, muzxonada saqlangan. Qamish qatlamlari muz bloklari orasiga izolyatsiya sifatida qoʻyilgan. Issiq mavsumda muz eritilib, undan sovutilgan ichimlik suvi sifatida foydalanishgan.

Hozirgi holati 
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2013-yil 20-martdagi „2013—2015-yillarda Xorazm viloyatida turizm sohasini rivojlantirish dasturi to‘g‘risida“gi farmoni asosida iva shahrida turzimning rivojlantirish uchun umumiy qiymati 53,6 million dollar mablagʻ ajratilgan. Natijada 2014-yilda dasturdagi 90 ta loyihadan 20 tasi yakunlangan, loyiha ichida boʻlgan Bibi Xojar maqbarasi, Chodir va Muzxona majmualari, Otajon toʻra madrasasi, qo‘g‘irchoq teatri qayta taʼmirdan chiqarilgan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi diqqatga sazovor joylar
Xorazm meʼmoriy yodgorliklari
Xiva arxitekturasi
Xiva bino va inshootlari
Tun otarlar uyi

"Tung otarlar uyi – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. XIX asrda qurilgan. Obyekt Xorazm viloyati Xiva shahrining Xiva shahri, Xiva shahri, „Yangi turmush“ MFY, Najmiddin Kubro koʻchasida joylashgan. Tung otarlar uyi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli qarorining Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi qarorida koʻra turizm mashrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021-2025 yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilish dasturiga kiritilgan.

Manbalar 
Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari
Bogʻcha hovuz

Bogʻcha hovuz – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. XVIII asrda qurilgan. Obyekt Xorazm viloyati Xiva shahrining Xiva shahri, „Mevaston“ MFY, Mustaqillik koʻchasida joylashgan. Bogʻcha hovuz Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli qarorining Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi qarorida koʻra turizm mashrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021-2025 yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilish dasturiga kiritilgan.

Manbalar 
Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari
Said Muhammad Mohiroʻy

Said Muhammad Moxiroʻy majmuasi – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 1884-yilda qurilgan. Obyekt Xorazm viloyati Xiva shahrining Xiva shahri, „Mevaston“ MFY, Amir Temur koʻchasi, 84-uyda joylashgan. Said Muhammad Moxiroʻy majmuasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli qarorining Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi qarorida koʻra turizm mashrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021-2025 yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilish dasturiga kiritilgan.

Manbalar 
Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari
Ibrohim Xoʻja madrasasi

Ibrohim Xo‘ja madrasasi – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 1888-yilda qurilgan. Obyekt Xorazm viloyati Xiva shahrining Xiva shahri, “Shixlar” MFYda joylashgan. Ibrohim Xo‘ja madrasasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli qarorining Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi qarorida koʻra turizm mashrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021-2025 yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilish dasturiga kiritilgan.

Manbalar 
Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari
Toʻra hovuz

Toʻra hovuz majmuasi – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. XVI asrda qurilgan. Obyekt Xorazm viloyati Xiva shahrining, „Kaptarxona“ mahalla fuqarola yigʻinida joylashgan. Toʻra hovuz Xivada hozirda saqlanib qolgan 7 hovuzdan biri hisoblanadi. 2021-yilda qayta taʼmirlash ishlari olib borilgan. Hovuz atrofini turli xil daraxtlar oʻrab turadi. Hovuzdagi suv doimo tozalanib turishi sabali ichishga yaroqli. Toʻra hovuz Dishan qal’aning sharqiy qismida, Polvon qori majmuasining janubida joylashgan. Toʻra hovuz majmuasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli qarorining Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi qarorida koʻra turizm mashrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021-2025 yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilish dasturiga kiritilgan.

Manbalar 
Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari