MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Dmitriy Burlak

Dmitriy Borisovich Burlak (1983-yil 8-mart, Rossiya) — rossiyalik futbolchi, oʻyindagi vazifasi — yarim himoyachi, tahlilchi murabbiy.

Biografiyasi 
Dmitriy Borisovich Burlak 1983-yilning 8-mart sanasida Rossiyada tavallud topgan.

Futbolchilik faoliyati 
Dmitriy Burlak sport faoliyatini 2002-yilda Sankt-Peterburgning „Lokomotiv“ havaskorlar klubi safida boshlagan boʻlib, 2005-yilga qadar ushbu jamoa tarkibida oʻynaydi. Klub safida jami 62 ta oʻyin olib borgan va 18 marotaba raqib darvozasini ishgʻol qilgan. Keyinchalik „Arkada“ klubi safida (2004) — 13 ta oʻyinda 7 ta gol, „Kolpino-INKON“ da (2005—2007) — 24 ta oʻyinda 7 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan.

2006-yilda Burlak „Petrotrest“ klubi uchun ikkinchi ligasida beshta oʻyin oʻtkazadi.

2007-yilda Murmanskning „Sever“ jamoasi tarkibida havaskorlar futbol ligasida jami 12 ta oʻyinda ishtirok etib, jamoa safida ikkinchi liga oʻyinlariga chiqadi va keyingi ikki mavsumning 53 ta oʻyinida 1 marotaba raqib darvozasini ishgʻol qilishga erishadi.

2010-yili O‘zbekiston chempionatida „Andijon“ klubi safida bitta, ikkinchi ligada Kostromaning „Dinamo“ klubi tarkibida esa 13 ta o‘yin o‘tkazadi.

2011—2014-yillarda va 2017—2019-yillarda Sankt-Peterburgning „Zvezda“ havaskorlar klubi bilan oʻyinlarda ishtirok etadi. 2019-yilda futbolchi shu jamoada ikkinchi liganing 2 ta uchrashuvida maydonga tushadi.

2020-yilda Burlak „Mashtex“ havaskor futbol klubi bilan Sankt-Peterburg chempionatida qatnashadi.

Murabbiylik faoliyati 
2018-yilning mart oyidan boshlab Sankt-Peterburgning „Zenit“ klubi murabbiylar shtabining video tahlil boʻyicha mutaxassisi sifatida, 2019-yil may oyidan esa „Gazprom“ akademiyasining video tahlil boʻlimi boshligʻi sifatida faoliyat olib boradi.

Manbalar

Havolalar 

 Profil na ofitsialnom sayte statistiki Federatsii futbola Sankt-Peterburga
Andijon klubi futbolchilari
Rossiya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1983-yilda tugʻilganlar
8-martda tugʻilganlar
Ismoiljon Malikov

Ismoiljon Mahamadjanovich Malikov (1973-yil 19-yanvar, Qirgʻiziston) — sovet va qirgʻiz futbolchisi, maydonning barcha pozitsiyalarida oʻyin boradi. 1999-yilgi Qirgʻiziston chempionatining eng yaxshi toʻpurari.

Biografiya 
Ilmoiljon Malikov 1973-yilning 19-yanvar sanasida Qirgʻizistonda tavallud topgan.

Sport faoliyati 
Ismoiljon Malikov SSSR chempionatining so‘nggi mavsumida Andijonning „Navro‘z“ klubi uchun ikkinchi liga bahslarida o‘ynay boshlaydi. SSSR parchalanib ketganidan keyin ham bir necha yil davomida „Navroʻz“ klubi safida Oʻzbekiston chempionatidagi oʻyinlarini davom ettiradi. 1992—1997-yillarda oliy ligada umumiy hisobda 90 ta oʻyin oʻtkazib, 10 ta gol urishga muvaffaq boʻladi. Keyinchalik qisqa fursat ichida Qirgʻiziston chempionatida ishtirok etuvchi klublar safiga oʻtadi — 1992-yilda „Spartak“ (Toʻqmoq), 1995- yilda esa „Dinamo“ klubi bilan (Oʻsh) oʻyinlarda maydonga tushadi.

1990-yillar oxiriga kelib Malikov Qirgʻizistonga qaytib keladi. 1999-yilda „Jashtik-Ak-Altin“ (Yoshlik-Oq-Oltin) jamoasi tarkibida o‘ynaydi va jami 16 ta gol bilan Qirg‘iziston chempionatining eng yaxshi to‘purari deb topiladi. Ushbu oʻyinlarda Malikov jamoasi bilan birgalikda chempionatning bronza medallarini qo‘lga kiritadi. Keyingi yili futbolchi „Dinamo-Oloy“ (O‘sh) jamoasida o‘yinlarini davom ettiradi va Qirg‘iziston kubogi finaligacha yetib borgan holda va umumiy 10 ta gol bilan klubning eng yaxshi to‘purar futbolchisi deb topiladi.

2002-yildan 2010-yilga qadar Malikov „Jashtyk-Ak-Altyn“ tarkibida toki jamoa tarqab ketmagunga qadar oʻyin olib boradi.

Yutuqlari 
Futbolchi sport faoliyati davomida 1 marta mamlakat chempionligini qoʻlga kiritgan (2003), 1 marta kumush (2002) va 5 marta bronza (2004, 2005, 2006, 2007, 2009) medallari sohibi, shuningdek, Qirg‘iziston kubogi finalchisi (2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 200) bo‘lgan. Ushbu yutuqlarga erishgan davrida Mailokov, asosan, maydonda himoyachi vazifasini bajargan.

Manbalar 

1973-yilda tugʻilganlar
19-yanvarda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
SSSR futbolchilari
Qirgʻiziston futbolchilari
Andijon klubi futbolchilari
O‘zbekistondagi futbol legionerlari
Muonni qo'lga olish

Muon tutilishi - proton tomonidan salbiy muonning qo'lga olinishi, odatda neytron va neytrino, ba'zan esa gamma foton ishlab chiqarishga olib keladi.

Muonning og'ir yadrolar tomonidan tutilishi ko'pincha zarrachalarning emissiyasiga olib keladi; ko'pincha neytronlar, lekin zaryadlangan zarralar ham chiqarilishi mumkin.

Myuon elektronga o'xshash elementar zarra bo'lib, elektr zaryadi -1 e va spini 1⁄2, lekin ancha katta massa. U lepton deb tasniflanadi. Boshqa leptonlar singari, muon ham oddiyroq zarrachalardan tashkil topgan deb hisoblanmaydi; ya'ni asosiy zarrachadir.

Oddiy muonni tutib olish ( OMC ) atom orbitalidan gamma foton chiqarmasdan manfiy muonni ushlashni o'z ichiga oladi va bu quyidagi reaksiya orqali amalga oshiriladi:

 μ− + p+ → νμ + n0

Radiativ muon tutilishi ( RMC ) OMC ning radiatsion versiyasi bo'lib, u erda gamma foton chiqariladi:

 μ− + p+ → νμ + n0 + γ

Protonda muon tutilishini o'rganishning nazariy motivatsiyasi uning protonning induktsiyalangan psevdoskalar forma omili g p bilan bog'liqligidir.
Kristall polimorfizmi

Kristallarning polimorfizmi ( philosos „xilma-xil“) — moddaning turli xil kristalli tuzilmalarda mavjud boʻlish qobiliyati, polimorfik modifikatsiyalar deb ataladi (ular odatda yunoncha a, b, g va boshqalar harflari bilan belgilanadi)

Bu har xil toifadagi moddalar uchun xosdir. Oddiy moddalar uchun polimorfizm deyiladi allotropiya, lekin polimorfizm tushunchasi kristal boʻlmagan allotropik shakllarga (masalan, gazsimon O va O) taalluqli emas.

Qatlamli tuzilishga ega boʻlgan birikmalarga xos boʻlgan polimorfizmning alohida holati — bu politipizm (politipiya). Bunday modifikatsiyalar, politiplar faqat atom qatlamlarining almashinish tartibida farqlanadi.

Kashfiyot tarixi 
1798-yilda M. tomonidan ochilgan. Klaproth kaltsiy karbonat misolida, ular uchun kaltsit va aragonitning ikkita modifikatsiyasi topilgan.

Polimorfizmning sabablari 

Polimorfizm moddaning bir xil atomlari Gibbs energiyasi yuzasida minimallarga mos keladigan turli turgʻun kristall panjaralar hosil qilishi mumkinligi bilan izohlanadi. Barqaror modifikatsiya global minimumga, metastabil modifikatsiya esa mahalliy minimalga mos keladi. Harorat koʻtarilganda, past haroratli modifikatsiyaning kuchliroq kristall panjarasi termal tebranishlarning qoʻzgʻalishiga kamroq sezgir boʻlganligi sababli past entropiya bilan tavsiflanishi mumkin, shuning uchun Gibbs energiyasining keskinroq bogʻliqligi bilan tavsiflangan boshqa modifikatsiya. harorat, yanada foydali boʻladi.

Polimorfizmning termodinamikasi va kinetikasi 
Belgilangan sharoitlarda (harorat, bosim va boshqalar) modifikatsiyalardan biri termodinamik barqaror, boshqalari esa metastabildir. Shartlar oʻzgarganda, boshqa modifikatsiya barqaror boʻlishi mumkin. Har bir modifikatsiya barqaror boʻlgan shartlar mos keladigan moddaning fazaviy diagrammasida tasvirlangan. Termodinamik jihatdan foydali boʻlgan metastabil modifikatsiyadan barqaror modifikatsiyaga oʻtish har doim ham amalda kuzatilavermaydi, chunki u koʻpincha kinetik qiyinchiliklar bilan bogʻliq. Misol uchun, olmos, uglerod polimorfi, normal sharoitda metastabil, lekin cheksiz mavjud. Buning sababi shuki, kristall panjarani qayta tartibga solish uchun energiya toʻsigʻini yengib oʻtish kerak. Koʻp hollarda yuqori haroratli modifikatsiyani xona haroratiga qattiqlashtirish mumkin. Diffuziyasiz oʻtish bilan tavsiflangan martensit oʻzgarishlarida yuqori haroratli fazani qattiqlashtirish mumkin emas.

Manbalar 
 Polimorfízm // Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya : [v 35 t.] / gl. red. Yu. S. Osipov. — M. : Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2004—2017.

 Polimorfizm / Roytburd A. L. // Plata — Prob. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1975. — S. 604—607. — (Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 30 t.] / gl. red. A. M. Proxorov ; 1969—1978, t. 20).
 Verma A. Ram., Krishna P., Polimorfizm i politipizm v kristallax, [per. s angl.], M., 1969;
 Bokiy G. B., Kristalloximiya, 3 izd., M., 1971.
 Bazarov I. P., Gevorkyan E. V., Kotenok V. V. Statisticheskaya teoriya polimorfnix prevraщeniy. — M., MGU, 1978. — 118 c.

Mineralogiya
Ommaviy ortiqcha

Nuklidning ortiqcha massasi uning haqiqiy massasi va daltondagi massa soni o'rtasidagi farqdir. Bu yadro massasini hisoblashning asosiy usullaridan biridir. Atom yadrosining massasi uning massa soni bo'yicha (ko'pgina nuklidlar uchun 0,1% dan kam farq) yaqinlashtirilgan, bu yadro massasining katta qismi uning tarkibidagi proton va neytronlarning massasidan kelib chiqishini ko'rsatadi.

Atom yadrosining massasi uning massa soni bilan yaxshi yaqinlashadi, bu yadro massasining katta qismi uning tarkibidagi proton va neytronlarning massasidan kelib chiqishini ko'rsatadi. Shunday qilib, ortiqcha massa uglerod-12 nukloniga (atom massa birligini belgilaydigan) bog'lanish energiyasiga nisbatan yadroviy bog'lanish energiyasining ifodasidir. Agar ortiqcha massa manfiy bo'lsa, yadro 12C dan ko'ra ko'proq bog'lanish energiyasiga ega va aksincha. Agar yadro yaqin atrofdagi yadro turiga nisbatan kattaroq massaga ega bo'lsa, u radioaktiv parchalanib, energiya chiqarishi mumkin.

Yadro reaktsiyalarining energiya shkalasi 
12 C standarti ortiqcha massani aniqlash uchun yadro massasini ifodalash uchun qulay birlikni (dalton) beradi. Biroq, uning foydaliligi yadro reaktsiyasi kinematikasi yoki parchalanishini hisoblashda paydo bo'ladi. Massa-energiya ekvivalenti bo'yicha atom yadrosi bilan bog'langan umumiy energiyaning faqat kichik bir qismi, umumiy massaning 0,01% dan 0,1% gacha, nurlanish sifatida so'rilishi yoki chiqarilishi mumkin. Massaning ortiqcha miqdori bo'yicha ishlash orqali nuklonlarning ko'chirilishi yoki chiqarilishi natijasida yuzaga keladigan massa o'zgarishlarining katta qismi samarali ravishda yo'q qilinadi, bu aniq energiya farqini ta'kidlaydi.

Nuklidning ortiqcha massasi uning massa soni va haqiqiy massasi o'rtasidagi farqdir. Garchi tushunchalar bir-biriga bog'liq bo'lsa-da, bu bog'lovchi energiya bilan bir xil emas. Bu radioaktiv parchalanish sodir bo'ladimi yoki yo'qmi va agar sodir bo'lsa, qancha energiya ajralib chiqishini hal qilishda foydali miqdordir.

Misol 
236 U yadrosining 92 Kr, 141 Ba va uchta neytronga bo'linishini ko'rib chiqaylik.

 236 U → 92 Kr + 141 Ba + 3 n

Reaktivning massa soni 236 U 236 ga teng. Chunki haqiqiy massa , uning ortiqcha massasi +  . Xuddi shu tarzda hisoblangan mahsulotlar uchun 92 Kr, 141 Ba va uchta neytronning tegishli massa ortiqchalari  ga teng.,  va , mos ravishda,  umumiy massa ortiqcha uchun . Reaksiyaga kirishuvchi moddalar va mahsulotlar massasi o'rtasidagi farq  ni tashkil qiladi., bu mahsulotlarning massa ortig'i reaktivlarnikidan kamroq ekanligini ko'rsatadi va shuning uchun bo'linish sodir bo'lishi mumkin - bu hisoblash faqat reaktivlarning massalari bilan ham amalga oshirilishi mumkin edi.
Sintetik radioizotop

Sintetik radioizotop - bu tabiatda uchramaydigan radionuklid : uni ishlab chiqaradigan tabiiy jarayon yoki mexanizm mavjud emas yoki u juda beqaror bo'lib, u juda qisqa vaqt ichida parchalanadi. Masalan, texnetiy -95 va prometiy -146. Ularning ko'pchiligi ishlatilgan yadro yoqilg'isi yig'inlarida topiladi va ulardan olinadi . Ba'zilari zarrachalar tezlatgichlarda ishlab chiqarilishi kerak.

Ishlab chiqarish 
Ba'zi sintetik radioizotoplar turli xil bo'linish mahsulotlarini o'z ichiga olgan ishlatilgan yadro reaktorining yoqilg'i tayoqlaridan olinadi. Masalan, 1994 yilgacha yadroviy reaktorlarda 49 000 terabekkerel (78 metrik tonna ) texnetiy ishlab chiqarilganligi taxmin qilinmoqda, bu hozirgacha yerdagi texnetiyning asosiy manbai hisoblanadi.

Ba'zi sintetik izotoplar bo'linish yo'li bilan katta miqdorda ishlab chiqariladi, lekin hali qayta tiklanmaydi. Boshqa izotoplar yadroviy reaktorda asosiy izotoplarning neytron nurlanishi (masalan, Tc-97 Ru-96 neytron nurlanishi orqali amalga oshirilishi mumkin) yoki asosiy izotoplarni zarracha tezlatgichidan yuqori energiyali zarrachalar bilan bombardimon qilish orqali ishlab chiqariladi.

Ko'pgina izotoplar siklotronlarda ishlab chiqariladi, masalan, pozitron emissiya tomografiyasi uchun keng qo'llaniladigan ftor-18 va kislorod-15 .

Yadro tibbiyoti 
Yadro tibbiyoti diagnostika yoki davolash uchun radioizotoplardan foydalanishni o'z ichiga oladi.

Diagnostika 
Radioaktiv izlovchi birikmalar, radiofarmatsevtikalar turli organlar va tana tizimlarining faoliyatini kuzatish uchun ishlatiladi. Ushbu birikmalar o'rganilayotgan faoliyatga jalb qilingan yoki konsentratsiyalangan kimyoviy izlagichdan foydalanadi. Ushbu kimyoviy izotop qisqa muddatli radioaktiv izotopni o'z ichiga oladi, odatda u tana bo'ylab sayohat qilish uchun etarlicha energiyaga ega bo'lgan va konsentratsiyalarni xaritalash uchun gamma-kamera tomonidan tashqarida olinadigan gamma nurlarini chiqaradi. Gamma-kameralar va boshqa shunga o'xshash detektorlar yuqori samaradorlikka ega va kuzatuvchi birikmalar odatda qiziqish sohalarida konsentratsiya qilishda juda samarali, shuning uchun zarur bo'lgan radioaktiv moddalarning umumiy miqdori juda kichik.

Tc-99m metastabil yadro izomeri tibbiy diagnostika uchun keng qo'llaniladigan gamma-nurlari emitteridir, chunki u qisqa yarimparchalanish davri 6 soatni tashkil qiladi, ammo uni kasalxonada texnetiy-99m generatori yordamida osongina qilish mumkin. 2010 yilda molibden-99 asosiy izotopiga haftalik global talab 440 TBq (12 000 Ci) ni tashkil etdi, bu asosan uran-235 ning bo'linishi bilan ta'minlangan.
Bo'linish to'sig'i

Yadro fizikasi va yadro kimyosida bo'linish to'sig'i atom yadrosining bo'linishi uchun zarur bo'lgan faollashuv energiyasidir . Ushbu to'siqni yadroni parchalanish jarayoniga qaytarib bo'lmaydigan darajada deformatsiya qilish uchun zarur bo'lgan minimal energiya miqdori sifatida ham aniqlash mumkin. Ushbu to'siqni engib o'tish uchun energiya yadroning neytron bombardimonidan kelib chiqishi mumkin, bu erda neytrondan qo'shimcha energiya yadroni qo'zg'aluvchan holatga keltiradi va deformatsiyaga uchraydi yoki yadro allaqachon hayajonlangan va deformatsiyalangan holatda bo'lgan o'z-o'zidan bo'linish orqali bo'lishi mumkin.

Shuni ta'kidlash kerakki, bo'linish jarayonlarini tushunishga qaratilgan harakatlar hali ham davom etmoqda va bo'linish birinchi marta 1938 yilda Lise Meitner, Otto Xan va Fritz Strassmann tomonidan kashf etilgandan beri hal qilish juda qiyin muammo bo'lib kelgan.[2] Yadro fiziklari bo'linish jarayonining ko'p jihatlarini tushunishlariga qaramay, hozirgi vaqtda asosiy kuzatishlar haqida qoniqarli ma'lumot beradigan qamrab oluvchi nazariy asoslar mavjud emas. .

Kesish 
Bo‘linish jarayonini qandaydir muvozanat deformatsiyasiga ega bo‘lgan yadro energiyani yutganda (masalan, neytronni tutib olish orqali), qo‘zg‘alganda va “o‘tish holati” yoki “egar nuqtasi” konfiguratsiyasi deb nomlanuvchi konfiguratsiyaga deformatsiyalanganda tushunish mumkin. Yadro deformatsiyalanganda yadroviy kulon energiyasi kamayadi, yadro yuzasi energiyasi esa ortadi. Egar nuqtasida Kulon energiyasining o'zgarish tezligi yadro yuzasi energiyasining o'zgarish tezligiga teng. Ushbu o'tish holati yadrosining hosil bo'lishi va yakuniy parchalanishi bo'linish jarayonidagi tezlikni belgilovchi bosqich bo'lib, bo'linish reaktsiyasiga faollashuvchi energiya to'sig'idan o'tishga mos keladi. Bu sodir bo'lganda, paydo bo'lgan bo'laklar orasidagi bo'yin yo'qoladi va yadro ikki bo'lakka bo'linadi. Bu sodir bo'ladigan nuqta "bo'linish nuqtasi" deb ataladi.

Qobiq tuzatishlari 
Suyuqlik tushishi modelida yadro massalari uchun yanada oqilona qiymatlarni olish uchun qobiq effektlarini kiritish kerak. Sovet fizigi Vilen Strutinskiy "qobiqni tuzatish" va suyuqlik tushishi modeliga yadroviy juftlik uchun tuzatishlar yordamida bunday usulni taklif qildi. Ushbu usulda yadroning umumiy energiyasi suyuqlik tomchisi modeli energiyasining yig'indisi sifatida olinadi, , qobiq, , va juftlashtirish, , bu energiyaga tuzatishlar quyidagicha:

 

Qobiq tuzatishlari, xuddi suyuqlik tushishi energiyasi kabi, yadro deformatsiyasining funktsiyalari. Qobiq tuzatishlar neytron va protonlarning sehrli yoki deyarli sehrli sonlari bilan sferik yadrolarning asosiy holatini pasaytiradi. Ular, shuningdek, ba'zi cheklangan deformatsiyalarda o'rta qobiq yadrolarining asosiy holatini kamaytirishga moyil bo'lib, aktinidlarning deformatsiyalangan tabiatini hisobga oladi. Ushbu qobiq effektlarisiz eng og'ir yadrolarni kuzatish mumkin emas, chunki ular biz kuzata oladigan vaqtdan ancha qisqaroq vaqt oralig'ida o'z-o'zidan bo'linish orqali parchalanadi.
Gallium-68 generatori

Germaniy-68/galliy-68 generatori germaniy-68 parchalanadigan manbadan pozitron chiqaradigan <sup id="mwBw">68</sup> Ga galliy izotopini olish uchun ishlatiladigan qurilma. <sup id="mwCg">68</sup> Ge asosiy izotopi 271 kunlik yarim yemirilish davriga ega va 68 Ga ishlab chiqarilgan generatorni kasalxonada ishlab chiqarish uchun osongina ishlatilishi mumkin. Radioizotopning nisbatan qisqa yarimparchalanish davri va 3 o'lchovli PET skanerlarini yaratish uchun pozitronlarning emissiyasi foydali bo'lgan ma'lum pozitron emissiya tomografiyasi yadroviy tibbiyot diagnostika protseduralari uchun ishlatiladi.

Asosiy izotop ( 68 Ge) manbai 
Germaniy-68-ning asosiy izotopi germaniyning radioizotoplari ichida eng uzoq (271 kun) yashaydi. U bir necha usullar bilan ishlab chiqarilgan. AQShda u asosan proton tezlatgichlarida ishlab chiqariladi: Los-Alamos Milliy laboratoriyasida u Nb-kapsullangan galyum metallining proton nurlanishidan so'ng proton tutilishi mahsuloti sifatida ajratilishi mumkin. Brookhaven National Laboratories -da galliy metall nishonining 40 MeV proton nurlanishi galyum-69 dan protonni tutib olish va ikki marta neytronni nokaut qilish orqali germaniy-68 hosil qiladi (galliyning ikkita barqaror izotoplaridan eng keng tarqalgani). Bu reaksiya: 69 Ga(p,2n) 68 Ge.

Rus manbasi yadro reaktsiyasida yana ikkita neytronning nokautidan so'ng, rux-66 ning tezlatgichda ishlab chiqarilgan geliy ioni (alfa) nurlanishidan germaniy-68 ni ishlab chiqaradi.

66Zn(α,2n)68Ge.

Generator funksiyasining mexanizmi 
Asosiy izotop germaniy-68 bilan yuklanganda, bu generatorlar texnetiy-99m generatorlari kabi ishlaydi, ikkala holatda ham ion xromatografiyasiga o'xshash jarayondan foydalanadi. Statsionar faza metallsiz yoki alumina, TiO 2 yoki SnO 2 bo'lib, germaniy-68 adsorbsiyalanadi. Metallsiz ustunlardan foydalanish 68 Ga ni oldindan tozalashsiz to'g'ridan-to'g'ri markalash imkonini beradi, shuning uchun galliy-68-radiolabelli birikmalarni ishlab chiqarishni yanada qulayroq qiladi. Harakatlanuvchi faza galyum-68 (III) ( 68 Ga 3+ ) ni immobilizatsiyalangan (so‘rilgan) germaniy-68 dan elektron tutib olish yo‘li bilan hosil bo‘lgandan so‘ng elutsiyaga (yuvishga) qodir erituvchidir.
Ionlashtirilgan havo porlashi

Ionlashtirilgan havo nurlanishi - bu quyosh nurlanishidan to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita energiya oqimiga duchor bo'lgan havo orqali ko'k-binafsha-binafsha rang,quyosh nurlanishidan to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita energiya oqimiga duchor bo'lgan havo orqali.

Quruq havoda hosil bo'lgan yorug'likning rangi (masalan, chaqmoq bilan) azotning emissiya chiziqlari tomonidan ustunlik qiladi, bu asosan ko'k emissiya chiziqlari bilan spektrni beradi.

Jarayonlar 
Energiya havoga to'planganda, havo molekulalari qo'zg'aladi. Havo asosan azot va kisloroddan iborat bo'lganligi sababli, qo'zg'atilgan N2 va O2 molekulalari hosil bo'ladi. Ular boshqa molekulalar bilan reaksiyaga kirishib, asosan ozon va azot (II) oksidini hosil qiladi. Suv bug'lari mavjud bo'lganda ham rol o'ynashi mumkin; uning mavjudligi vodorod emissiya liniyalari bilan tavsiflanadi.

Agar spektrda atom vodorodining emissiya chiziqlari mavjud bo'lsa, binafsha rang paydo bo'lishi mumkin. Bu havoda ko'p miqdorda suv bo'lganda sodir bo'lishi mumkin, masalan. yomg'ir momaqaldiroqlari orqali o'tadigan past balandliklarda chaqmoqlar bilan.

Plazmada mavjud bo'lgan reaktiv turlar havoda yoki yaqin atrofdagi yuzalarda mavjud bo'lgan boshqa kimyoviy moddalar bilan osongina reaksiyaga kirishishi mumkin.

Azotning qo'zg'aluvchanligi 
Qo'zg'atilgan azot, birinchi navbatda, ultrabinafsha, ko'rinadigan va infraqizil diapazondagi emissiya chiziqlari bo'lgan fotonni chiqarish orqali chiqariladi:

 N 2 * → N 2 + hn

Kuzatilgan ko'k yorug'lik, birinchi navbatda, bu jarayon tomonidan ishlab chiqariladi. Spektrda neytral azot chiziqlari mavjud bo'lgan yagona ionlangan azot chiziqlari ustunlik qiladi.

Kislorodni qo'zg'atmaslik 
Kislorodning qo'zg'aluvchan holati azotga qaraganda bir oz barqarorroqdir. Fotonlar emissiyasi natijasida qo'zg'alish sodir bo'lishi mumkin bo'lsa-da, atmosfera bosimida ozonni hosil qiluvchi boshqa kislorod molekulalari bilan kimyoviy reaktsiya bo'lishi mumkin:

 O 2 * + 2 O 2 → 2 O 3

Bu reaktsiya kuchli radioaktiv moddalar va elektr razryadlari yaqinida ozon hosil bo'lishi uchun javobgardir.
Avliyo Georgiy Muzaffar butxonasi

Avliyo Georgiy Muzaffar butxonasi — hozirda faoliyat koʻrsatmayotgan, Andijon shahrida joylashgan, Markaziy Osiyo mitropolit okrugi, Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasiga qarashli rus pravoslav butxonasi. Butxona 1898—1899-yillarda meʼmor I.R. Sakovich chizmasi asosida qurilgan, 1899-yil 6-mayda muqaddas qadamjo deb eʼlon qilinadi. 1931-yilda butxona davlat tomonidan yopib qoʻyilgan. Butxona 100 kishining ibodatiga moʻljallangan boʻlib, butxonaning asosiy bayrami 6-may hisoblanadi.

Tarixi 
1898-yil 30-may kuni Andijonda boʻlib oʻtgan qoʻzgʻolonda askarlari va bir ruhoniy halok boʻldi. Halok boʻlgan ruslarning barchasi rus pravoslav qabristoniga dafn etiladi.

Aynan oʻsha paytda butxona qurish toʻgʻrisida qaror qabul qilingandi. Butxona toʻrtburchak shaklda eklektika meʼmoriy uslubida qurilgan va tomiga xoch oʻrnatilgan. Shuningdek, butxona ichida mehrob va ikonastas ham barpo etilgan.

Dastlab butxona, avliyo Nikolay Karomat koʻrsatuvchi va avliyo Sergiy Radonejskiy ibodatxonalari Turkiston yeparxiyasi maʼmuriyatining tasarrufi ostida boʻlgan. Keyinchalik bu inshootlar Qoʻqon harbiy okrugi tassarufiga oʻtkazildi va butxonaning maqomi Qoʻqon harbiy boshqaruvi tasarrufidagi mahalliy harbiy butxonaga oʻzgartirildi. Butxona gʻazna hisobidan pishgan gʻishtdan barpo etilgan. Bino devorlari suvoqlanib, turli ranglar bilan boʻyalgan. Butxona ichida qoʻzgʻolonda halok boʻlgan askarlar va ruhoniyning ismi tushirilgan lavha mavjud.  Andijon zilzilasidan soʻng, butxonaga jiddiy zarar yetib, tiklab boʻlmas holatga keladi. Natijada vayron boʻlgan butxona oʻrnidan 1910-yil atrofida neorus meʼmoriy uslubida yangi butxona qurilgan. Shunisi maʼlum boʻladiki, butxonada kuniga uch marta diniy ibodat qilingan. Diniy ibodatni oʻtkazish uchun maxsus diakonlar tayinlangan. Bosma nashrlarga asosan 1899-yildan to 1931-yilgacha butxonada uch nafar diakonlar xizmat qilgan. Bular Dionisiy, Ioann (Ivan) va Sergiy. Barchasi davlat tomindan uy-joy bilan taʼminlangan hamda asosiy vazifasidan tashqari, avliyo Sergiy Radonejskiy ibodatxonasi rohibalarini zarur narsalar bilan taʼminlash vazifasi bilan ham shugʻullanishgan.

Galereya

Manbalar 

Andijon viloyati
Andijon meʼmoriy yodgorliklari
Oʻzbekistondagi meʼmoriy yodgorliklar