Bagrationovsk

Bagrationovsk (; , ;  yoki ) – Rossiyaning Kaliningrad viloyatidagi Bagrationovskiy tumanidagi shahar va maʼmuriy markaz. Polsha bilan chegaraga yaqin joyda, viloyatning maʼmuriy markazi Kaliningraddan janubda joylashgan. Aholisi 6400 kishini tashkil etadi (2010).

Tarixi 

1325-yilda Tevton ritsarlar Prussiya viloyatlaridan biri Natangiya markazida „Yladiya“ yoki „Ilaw“ deb nomlangan Ordensburg qal’asini quradilar, keyinchalik ushbu qal’a „Preussisch Eylau“ nomi bilan tanilgan. Ylow bu „loy“ yoki „botqoq“ joy degan maʼnoni anglatadi. Yaqin atrofdagi ilk aholi punkti 1336-yilda tashkil qilingan. 1348-yilda Tevton ordeni qal’a atrofida oʻn ikkita pab tashkil etgan. Aholi soni kam boʻlsa-da, markaziy joylashuvi tufayli u koʻpincha orden amaldorlarining yigʻilish joyi sifatida ishlatilgan. 1454-yilda qirol Kasimir IV Yagiellon Tevtonlarga qarshi Prussiya Konfederatsiyasining iltimosiga binoan mintaqani Polsha Qirolligi tarkibiga kiritdi. Keyingi Oʻn uch yillik urush paytida, 1455-yilda Tevton ritsarlari aholi punkti ustidan nazoratni tikladilar. Qal’a 1455-yil 24-mayda Remschel fon Krixen boshchiligidagi Prussiya konfederatsiyasi qoʻshinlari tomonidan qamal qilindi, ammo garnizon hujumni qaytardi. Urushdan keyin, 1466-yilda, aholi punkti Tevton ritsarlari boshchiligida Polshaning bir qismiga aylandi. 1520-yilda Polsha qirolligi qoʻshinlari tomonidan qamal qilingan va aholi punktini vayron qilgan. Urushdan keyin hudud Polshaning bir qismi boʻlib qoldi.

Aholi punkti 1585-yilda shahar maqomini oldi. 1709-1711-yillarda boʻlgan vabo shaharning 2212 aholisini oʻlimiga olib keldi.

Napoleon urushlari davrida Napoleon Bonapart Eylaudagi mahalliy sud binosidan oʻzining qarorgohi sifatida foydalangan.

1819-yil 1-aprelda shahar Preußisch Eylau (Kreis Pr. Eylau) maʼmuriy okrugining markaziga aylandi. 1834-yilda Oʻqituvchilar seminariyasi tashkil etildi, u 1924-yilgacha yopilgunga qadar faoliyat yuritgan. 1866-yil 2-sentyabrda shahar temir yoʻlga ulangan. XIX asr oxirida shaharda har yili toʻrtta yillik yarmarka va ikki haftalik bozor oʻtkazilardi. Birinchi jahon urushi paytida shahar 1914-yil 27-avgustda rus qoʻshinlari tomonidan jangsiz bosib olingan.

1933-yildan keyin Vermaxt tomonidan katta kazarmalar qurildi va 1935-yilda piyoda va artilleriya boʻlinmalari joylashtirildi.

1945-yil 10-fevralda Sovet Qizil Armiyasining Sharqiy Prussiyaga hujumi paytida shahar general-mayor Adam Turchinskiy qoʻmondonligidagi 55-gvardiya „Irkutsk-Pinsk“ diviziyasi qoʻshinlari tomonidan bosib olingan.

Bugungi kunda Rossiya va Polsha oʻrtasidagi asosiy chegara oʻtish punkti (Bezledy/Bagrationovsk) hisoblanadi. 2007-yil aprel oyidan boshlab hukumat chegara hududlariga tashrif buyurishni cheklash kuchaytirdi.

Maʼmuriy va munitsipal maqomi 
Maʼmuriy boʻlinishlar doirasida Bagrationovsk Bagrationovskiy tumanining maʼmuriy markazi boʻlib xizmat qiladi.

Aholisi 

 1782: 1453
 1804: 1816
 1820: 1631
 1846: 2630
 1852: 2988
 1871: 3719
 1885: 3547
 1890: 3446
 1900: 3248
 1910: 3270
 1925: 3787
 1933: 4123
 1939: 7485 (shu jumladan 1185 harbiy xizmatchi)
 1946: 2275 (shu jumladan 1339 nemis)
 1968: 4300
 1989: 6728
 2002: 7216
 2010: 6400
 2018: 6482
 2021: 6579

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Rossiya shaharlari