MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ritretto

Ristretto ( — „ quyuq, kuchli; boy ogʻzaki“), shuningdek, baʼzan korto (corto), shrank (shrunk) yoki shot (shot) deb ham ataladi — espresso, bunda ichimlik massasining maydalangan qahva donining massasiga lungoga nisbati odatdagidan past boʻladi.

Anʼanaga koʻra, ristrettoni marxamat qilishda, bir stakan sovuq ichimlik suvi ham beriladi. Bunday oʻziga xos marosim ikkita maqsadga ega: birinchi navbatda, tananing suvsizlanishini oldini oladi; ikkinchidan, suv taʼm kurtaklarini tozalashga yordam beradi, shuning uchun har bir yangi qultum huddi birinchiday boʻlib qabul qilinadi.

Keng tarqalgan notoʻgʻri tushuncha shundaki, bir krujka ristretto juda koʻp kofeinni oʻz ichiga oladi, ammo bu aslida afsonadan boshqa narsa emas. Darhaqiqat, qahva ekstraktsiyasining dastlabki 15 soniyasida qahva efir moylari ristrettoga kiradi, ular qahvaning shunday yorqin taʼmi va hushboʻylikni hosil qiladi, kofeinning oʻzi esa ancha keyinroq faol ravishda chiqariladi. Darhaqiqat, oddiy ristretto krujkasi espressoga qaraganda kamroq kofeinga ega.

Ristretto Italiyadagi eng mashhur ichimlikdir. Ushbu ichimlikka shakar qoʻshilmasligi yoki shirinlikka buyurtma berilmasligi lozim, bu oʻz navbatida yomon odat deb hisoblanadi. Axir, ristrettoning asosiy nuqtasi ichimlikning taʼmi va xushboʻyligini his qilishdir.

Espresso singari, ristretto ham uyda faqat espresso mashinasi yordamida tayyorlanishi mumkin. Ristretto koʻpincha espresso oʻrniga ishlatiladi — boshqa qahva ichimliklari uchun asos sifatida (kapuchino, latte va boshqalar) qoʻllaniladi.

Manbalar 

Qahva ichimliklari
Sovutilgan qahva

Sovutilgan qahva yoki muzli qahva — qahva ichimliklarini marhamat qilishning bir usuli. U koʻpincha alkogolsiz ichimlik sifatida, ayniqsa yozda isteʼmol qilinadi.

Tayyorlanishi 
Sovutilgan qahva tayyorlashning bir necha yoʻli mavjud. Birinchi usuli, tayyor issiq ichimlikni istalgan haroratgacha sovutiladi, ikkinchi usuli, qahvaning maydalangan donlarini suvda tindirib turish orqali tayyorlanadi (masalan, french-press yordamida), shundan soʻng esa u filtrlanadi.

Koʻpincha muzli qahva, qahva ichimligining issiq analogi kabi tayyorlanadi. Huddi, "sovuq latte", "sovuq mokko" kabi. Bu ichimliklar issiq espressoni kerakli miqdorda sovutilib, sut bilan aralashtirish orqali tayyorlanadi.

Marxamat qilish 
Muzli qahvani sovutilgan yoki iliq holda marxamat qilish mumkin, lekin yoniga kerakli miqdorda muz qoʻshib dasturxonga tortiladi.

Shakar sovuq suyuqlikda yaxshi erimasligi sababli, odatda sovuq qahvaga shakar siropi yoki shakar oʻrinbosuvchilariqoʻshiladi.

Yana qarang 

 Frappe qahva
 Kofe stakani
 Frapuchino
 Sovuq choy

Manbalar 

Qahva ichimliklari
Qahva
Frappe

Frappe kokteyli (frappé ,  — urish, urmoq, urilmoq) — qahva, muzqaymoq, sut, meva va rezavorlar siropidan tayyorlangan maydalangan muz va ozgina shakar qoʻshilgan sovuq quyuq sutli kokteyl boʻlgan kuchli alkogolli ichimliklarni marxamat qilishning mashhur usuli — tarkibida kuchli alkogolli ichimlik — likyor, shirin damlama yoki nalivka.

Dasturxonga tortishning yana bir frappe kokteyliga oʻxshaydigan usuli ― mist ( — muzlagan), konyak, brendi, yoshi katta viski (skotch) va aroq kabi achchiq ichimliklardan tayyorlanadi.

Tayyorlanishi 
Aralashmani tayyorlash uchun sheyker ishlatiladi. Ichimlik „old feshn“ ezilgan muz bilan toʻldirilgan stakanda marxamat etiladi ( — zamonaviy emas). Ichimlikning bir qismi muz ustiga quyiladi, odatda 50 ml dan oshmaydi, natijada hosil boʻlgan aralashma yaxshilab aralashtiriladi. „Mist“ ichimliklarida koʻpincha limon qobigʻining kichik boʻlagi siqiladi yoki kichkin alcha botirlib qoʻshiladi.

Kokteyl turlari 
Bundan tashqari, yangi mevalar (apelsin, banan va boshqalar) qoʻshilishi bilan alkogolsiz frappe tayyorlash mumkin.), muzni maydalab, muzqaymoq aralashmasini tayyorlash uchun ishlatiladi elektr blender ishlatilsa ham boʻladi.

Frappe kokteylining nomi " kapuchino " soʻzi bilan birlashtirilib, The Coffee Connection (Massachusets, AQSh) qahvaxonalar tarmogʻida sotiladigan sovuq kofe ichimligi „frappuccino“ (frappuccino) nomini tashkil etdi.

Yana qarang 

 Granit
 Sherbet

Manbalar

Adabiyotlar 

 Frappe // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 382. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.

Havolalar 

 13 рецептов «фраппе»
Qahva ichimliklari
Frappuchino

Frapuchino ( — Starbucks tomonidan sotiladigan muzli qahva ichimligi. „Frapuchino“ nomi "frappe" (fransuzcha atama muzqaymoq bilan quyuq sut kokteyli degan maʼnoni anglatadi) va "kapuchino" soʻzlarining qoʻshilishidan olingan.

Birinchi marta bu nom ostida ichimlik Massachusets shtatidagi The Coffee Connection da sotila boshlandi. 1994-yilda sotuv zanjiri Starbucks tomonidan qabul qilindi, u 1995-yildan beri ishlab chiqarilgan mahsulot uchun ichimlik nomini oldi. 2010-yildan beri esa veganlar uchun soya sutiga asoslangan ichimlik ham ishlab chiqarilmoqda.

Yana qarang 
 Sovuq qahva

Manbalar 

Qahva ichimliklari
Skilandis

Skilandis () — Litva milliy oshxonasining taomidir. Kolbasaning bir turi. Litva va Polshaning baʼzi hududlarida u kindzukas deb ataladi (, ).

U kesib maydalangan yuqori sifatli choʻchqa goʻshtidan tayyorlanadi (baʼzi retseptlarda goʻsht kolbasa tayyorlagan kabi kataklari kattaroq qiymalagichdan oʻtkaziladi). Goʻsht choʻchqa oshqozoniga solingan yogʻ bilan aralashtiriladi, tuz, maydalangan qalampir, kashnich va sarimsoq qoʻshiladi. Pishirishga tayyorlangan mahsulot ip bilan bogʻlanadi. Litvaning turli mintaqalarida pishirish usuli bir-biridan biroz farq qilishi mumkin, ammo pishirishning umumiy prinsipi 5-10 kun davomida (dzuki retsepti) qoq quritishdir. Quritgandan soʻng skilandis oziq-ovqat sifatida foydalanilishi yoki 3-4 hafta davomida qoʻshimcha ravishda sovuq dudlanishi mumkin. Yaroqlilik muddatini oshirish uchun tarkibiga selitra qoʻshilishi mumkin. Qoʻshimcha shartlarsiz xona haroratida uzoq saqlanishi bilan ajralib turadi.

U har qanday quruq yoki xom dudlangan kolbasa kabi isteʼmol qilinadi, lekin shoʻrvalar — borsh, karam shoʻrva va boshqalarni tayyorlash uchun taʼm bergich boʻlib xizmat qilishi ham mumkin. Skilandisning boʻlaklari dokaga oʻrab shoʻrvaga tashlanadi va shoʻrva pishgach, qaynagan goʻshtni alohida yeyish mumkin.

Boshqa kolbasalar bilan solishtirganda, skilandis ancha qimmat mahsulotdir, chunki tayyorlanishiga koʻp vaqt ketishi bilan birga choʻchqa goʻshtining faqat eng sara joylari ishlatiladi.

Rus tilidagi oshpazlik kitoblarida garchi asl nomiga muvofiq kelmasa ham bu taom sichug deb atalishi uchraydi.

„Skilandis“ nomi Yevropa Ittifoqida TSG (Anʼanaviy ishlab chiqarish kafolati) maqomida roʻyxatga olingan savdo belgisidir.

Yana qarang 

 Xaggis
 Zaumagen (Choʻchqa oshqozoni)

Manbalar 

Kolbasali taomlar
Oziq-ovqat
Bezmen

Bezmen — eng oddiy tutqichli tarozi. Rus bezmeni (kontar, kantar) — bir uchida doimiy yuk boʻlgan, ikkinchi uchida esa tortilgan narsa uchun ilgak yoki chashka boʻlgan metall tayoq. Bezmen poʻlat tayogʻi uchun tayanch boʻlib xizmat qiladigan klip yoki halqaning ikkinchi kanchasining tayogʻi boʻylab harakatlanish orqali muvozanatlanadi. "Bezmenning nomukammalligi va suiisteʻmol qilish ehtimolini hisobga olgan holda" SSSRdagi savdoda bezmendan foydalanish taqiqlangan, hozirda kunda ham Rossiya Federatsiyasi hududida taqiqlangan.

Rim bezmeni ogʻirlik orqali harakat qiladi va qoʻllab-quvvatlash va vazn ortish nuqtalarining pozitsiyasi doimiy boʻlib qoladi. Hisoblash tayoqqa qoʻllaniladigan shkala boʻyicha amalga oshiriladi.

Etimologiyasi 
"Bezmen" soʻzining etimologiyasi haligacha aniq emas. Fasmerning fikricha, Ryasyanen ushbu soʻzning kelib chiqishi chuvash tilidan * viśmen ( — „oʻlchash“) va Korsha esa arab-turk väznä — „tarozi“ga borib taqalishini asoslashgan. Shvedchadagi bismare soʻzidan oʻzlashganligi haqidagi talqin xato hisoblanadi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Безмен // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969—1978.

Havolalar 

 Безмен, весы // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Espresso martini

"Espresso martini" ()― aroq, qahva likyori, espresso qahva va shakar sharbatida asoslangan kokteyl. Dijestif (shirinlik) sifatida tasniflanadi. Bu Xalqaro Barmenlar Assotsiatsiyasining (IBA) rasmiy kokteyllaridan biri boʻlib, „Yangi davr ichimliklar“ toifasi () ga kiradi.

Retsept va masalliqlar 
Tarkibi:

 aroq — 50 ml
 qahva likyori — 10 ml
 sovuq espresso qahvasi — 1 porsiya (30 ml)
 shakar sharbati — mehmonning didiga va xohishiga koʻra.

Tayyorlash usuli: sheyk& streyn. Masalliqlar (komponentlar) maxsus aralashtirgich stakanida (sheyker) da aralashtiriladi, chayqatiladi, keyin suziladi va kokteyl stakaniga yoki Martini stakaniga filtrlanadi.

Manbalar 

Qahva ichimliklari
Pacific Coffee Company

Pacific Coffee (ilgari Pacific Coffee Company nomi bilan tanilgan; qisq. „TKK“) Amerika Qoʻshma Shtatlarining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan, asli Gonkongdan boʻlgan, Xitoy, Singapur va Malayziyada bir nechta savdo nuqtalariga ega qahvaxonalar guruhidir. Korxonalarga Chevalier Pacific kompyuter distribyutori asos solgan, avval Chevalier iTech nomi bilan tanilgan. U sotuv zanjirini asoschisi Tomas Neyrdan 2005-yilda 205 million gongkon dollariga ga sotib olgan.

2010-yil iyun oyida China Resources Enterprise va Chevalier materik Xitoyda Pacific Coffee biznesini yanada kengaytirish uchun hamkorlik qildi va CRE Chakana savdo boʻlimi soyasi ostida Pacific Coffee kompaniyasini ishlab chiqdi.

Oʻz doʻkonlaridan tashqari, PCC oʻzining qahva donalarini va Jura rusumi qahva mashinalarini banklar, aviakompaniyalar, klublar va mehmonxonalar kabi distribyutorlar hamda korporativ mijozlarga sotar edi. Uning qahva donalari Gonkong, Makao va Singapurda sotiladi.

Gonkong 
PCCni Sietldan Tomas Neir boshlagan, u 1992-yilda Gonkongga koʻchib oʻtgan. Nair shaharda yevropalik qahvaning yetishmasligini taʼkidladi, bu esa oʻz navbatida uni ushbu loyihaga undadi. Birinchi PCC muassasasi 1993-yilda Gonkongning markaziy okrugidagi Bank of America minorasida ochilgan.

2005-yilda Viktoriya choʻqqisidagi PCC 1996 nafar kishi oʻrtasida 20 mamlakatda Intel tomonidan oʻtkazilgan soʻrovnomada „Osiyodagi eng yaxshi simsiz ulanish nuqtasi“ deb topilgan.

Xalqaro filiallar 
PCC Gonkongda 120 nafar qahvaxonaga ega va Pekin, Shanxay, Makao, Foshan, Shenchjen, Guanchjou, Xanchjou, Nankin, Shenyang, Suzhou, Sian, Singapur, Kipr va Malayziya kabi yirik shaharlarda qahvaxonalar ochdi.

Yana qarang 
 Starbucks
 Kofe zanjirlari roʻyxati

Manbalar

Havolalar 
 pacificcoffee.com — официальный сайт Pacific Coffee Company
 A Hong Kong public listed company announcement regarding to the Pacific Coffee Company.
 Gongkong Kompaniyalari
Piti

Piti () — koʻmir ustida sopol qozonda tayyorlanadigan Ozarbayjon milliy qoʻy goʻshti (koʻkrak qismi) dan tayyorlangan shoʻrva. Tayyorlash uchun odatda maxsus pitishnitsa qozoni ishlatiladi — taxminan bir litr hajmli ichkari qismi loydan yasalgan idish. Piti — Ozarbayjonning asosiy milliy taomlaridan biri. Ushbu taom arman oshxonasida „putuk“ nomi bilan ham tanilgan ().

Masalliqlar 

Tayyorlangan (oldindan pishirilgan) kashtan, noʻxat, qora qalampir, piyoz, sarimsoq, qoʻy goʻshti pitiga joylashtiriladi. Xozirda kashtanlarni kartoshka bilan almashtira boshladilar, tugʻralgan hushboʻy koʻkatlar qoshiladi. Piti kamida bir soat davomida pishiriladi, har bir qismi alohida idishda boʻladi, u yerga barcha mahsulotlar joylashtiriladi, qaynoq suv quyilib va qopqoq bilan mahkam yopiladi.

Sheki piti 
Piti — Bokudan 370 km uzoqlikda joylashgan Sheki shahrining ramzi. Cennet Bagi restorani egasi Zamir Salaxovning soʻzlariga koʻra, taomni mahalliy dehqonlar ixtiro qilgan. Shekiliklar taom toʻyimli boʻlgani uchun pitini bir taom ichida ikkita taom deyishadi. Shekida bu shoʻrva 8 soat davomida pechda, loydan yasalgan qozonlarda pishiriladi.

Tayyorlash katta sariq Sheki noʻxatlarini taxminan uch soat davomida suvda tindirish bilan boshlanadi, soʻngra 300 ml hajmli qozonlarning pastki qismiga joylashtiriladi. Noʻxat qozon hajmining uchdan bir qismini egallashi kerak. Noʻxat ustiga mayda boʻlaklarga boʻlingan qoʻy goʻshti — taxminan 100 gramm, soʻngra masalliqlar ustini qoplash uchun ustiga qoʻy yogʻining bir qismi qoʻyiladi, dasturxonga tortishda bir necha daqiqa avval har bir idishga shafran qoʻshiladi. Pitiga anʼanaviy pita noni, tuzlangan bodring va qon uchun foydali deb hisoblangan sumak qoʻshiladi. Pitining oʻziga xos xususiyati, shuningdek, uning dasturxonga maxsus usulda tortilishidir, shoʻrva va goʻshtni ajratish uchun yaqinroq qilib likobchalar ham marxamat qilinadi. Fevral oyi piti tayyorlash uchun mukammal oy hisoblanadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 Poxlyobkin V. V. Piti // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 289—290. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Piti // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 266. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.

Havolalar 
 Сталик Ханкишиев: пити из Шеки
 Планета вкусов. Азербайджан. Шеки, шекинское пити
 Ozarbayjon oshlari
Oddiy origami

Oddiy origami () — bu britaniyalik origami rassomi Jon Smit tomonidan ixtiro qilingan origami uslubi. Uslub faqat togʻ va vodiy qatlamlarini ishlatish bilan cheklangan. Origamining maqsadi tajribasiz origami sanʼatkorlari, shuningdek, cheklangan qobiliyatga ega boʻlgan odamlar uchun oson qilishdir. Ushbu texnikada modellarni yaratishda buklanadigan shaklning asosiy xususiyatlarini aks ettiradigan minimal burmalar toʻplami qidiriladi. Bundan tashqari anʼanaviy origamidan ogʻishlardan biri bu allaqachon mavjud elementlar tomonidan yangi burmalarni aniq belgilash majburiyatining yoʻqligi — koʻplab burmalar koʻz bilan chiziladi. Biroq, bu kamchilik emas, chunki har bir burma maksimal ekspressivlikka ega boʻlgan minimal qatlama prinsipi tufayli ikkita bir xil modelni qatlay olmaslik bolalar ijodiyoti uchun (ayniqsa, yuz ifodalari va hayvonlarning figuralari uchun) katta imkoniyatlar yaratadi.

Yuqorida keltirilgan cheklov shuni anglatadiki, oddiy origami uchun tanish boʻlgan murakkab texnikalarning koʻpini (hammasini emas) amalga oshirish mumkin emas, bu esa oʻxshash effektlarni beradigan yangi usullarni ishlab chiqishga majbur qiladi.

Yana qarang 

 Modulli origami
 Joylashuvli qatlama
 Nam qatlama

Havolalar 

 Oddiy origami yaratuvchisi Jon Smitning veb-saytida hikoyasi )
 QILMALAR. NET  ) — oddiy origami bir nechta diagrammalar.
Teshkulchalik pitsa

Teshkulchalik pitsa () — AQShda paydo boʻlgan pitsaga oʻxshash tamaddidir. Bu pitsabob qoʻshimchalar bilan tayyorlanadigan teshkulcha yoki simit.

Tarix 
1974-yilda Kaliforniyaning Vudlend-Xillz shahridagi Western Bagel restoranida 17-yoshli sotuvchi Bryus Treytman hozirda teshkulchali pitsa deb nomlanuvchi narsani yaratgan, deb ishoniladi: ustida marinara sousi va mozzarella pishloqi solinib tekislangan teshkulcha.

2014-yil boshida Massachusets shtatining Chelsi shahridagi Katz Bagel novvoyxonasi Garri Katz 1970-yilda teshkulchalik pitsasining bir turinii ixtiro qilganini daʼvo qildi. Anʼanaviy teshkulchalik pizza variantlaridan farqli oʻlaroq, Katz tushunchasida esa mitti pitssaga oʻxshatiladi. Katz pishloq va pomidor sousi bilan ziravorlangan teshiksiz teshkulcha xamiridan foydalangan.

Shuningdek, bitta Entoni DeMauro 1959-yilda Ogayo shtatining Janubiy Evklid shahridagi Amsterʼs Bagel Bakeryda (hozir yopiq) teshkulchali pitssasini ixtiro qilgani haqida xabar berilgan edi. Biroq, 1970-yil 26-maygacha Amster Pizza Bagel, Inc. Amerika Qoʻshma Shtatlari Mualliflik huquqi idorasiga teshkulchali pitsalarini roʻyxatdan oʻtkazish uchun ariza berdi. 1970-yil 1-oktabr Amster Pizza Bagel, Inc. sof ogʻirligi 11 untsiya (310 g) boʻlgan karton qutilarda 6 ta muzlatilgan teshkulchali pitsalarini oʻz ichiga olgan mahsulotni roʻyxatdan oʻtkazdi.

Tayyorlanishi 
Teshkulchalar sutga 5-10 daqiqa davomida botirilib qoʻyiladi, lekin bir necha boʻlak biroz koʻproq vaqt tindiriladi, ular pitsa tagini shakllantirish uchun kerak boʻladi. Magʻzi har xil boʻlishi mumkin: qiyma goʻsht yoki kolbasa / vetchina, yangi sabzavotlar, qoʻziqorinlar. Barchasi mayda boʻlaklarga boʻlinadi, mayonez, ketchup yoki boshqa sous bilan ziravorlanib, aralashtiriladi. Uzoq vaqt davomida sutda tindirilgan va yaxshi yumshatilgan teshkulchalar vilkalar bilan ezilib, bu massa avval teshkulchalarga, soʻngra magʻziga va odatda, maydalangan pishloqga solinadi. Mahsulot pechda pishiriladi. Baʼzi retseptlarda teshkulchalar uzunasiga ikkiga boʻlinadi va har bir yarmiga magʻz qoʻyiladi.

Bundan tashqari, teshkulcha oʻrniga quritilgan teshkulchalar koʻpincha ishlatiladi.

Sleng 
"Teshkulchali pitsa" yoki „pitsa teshkulcha“ (pitsa bagel) atamasi ham italyan-yahudiy kelib chiqishi boʻlgan kishilar uchun. bu, ehtimol, pitsa italyan taomi hisoblanib, bublik yoki beygl slengi ishlatiladi.

Manbalar 

 Italiya oshxonasi
Qatlamali pitsa

Qatlamali pitsa () ― frityurda qovurilgan, yopiq amerika pitsasi boʻlib, pitsa qoʻshimchalari: pishloq, tomat sousi va kolbasa yoki pepperoni kabi boshqa pitsa masalliqlari bilan tayyorlanadi. Qatlamali pitsalar italyan panzerotti va kalzoniga oʻxshaydi, ammo kalzone pishiriladi, qovurilmaydi va har doim ham pizza sousini oʻz ichiga olmaydi.

Qatlamali pitsalar Chikagoga xos boʻlib, ularni koʻplab mahalliy taomlar va arzon restoranlarda topish mumkin. Chikagodagi restoranlarda oldindan tayyolanib muzlatilgan va frityurlarda qovurilgan pitsalarni tez-tez dasturxonga tortiladi. Biroq, baʼzi italyan restoranlari va pitseriyalari boshidan oxirigacha oʻzlarining pitsalarini tayyorlaydilar. Bu pitssalar esa odatda yarim tayyor bir oz kattaroqdir.

Galereya

Manbalar 

Amerika oshxonasi
Upa idishi

Upa idishi — upani saqlash uchun idish. Upa idishlari sumkada olib yurishga mos (ixcham) va tualet (stol) uchun moʻljallangan turlarga boʻlinadi.

Ixcham upa idishi ayollar sumkasida olib yurish uchun moʻljallangan, u yumaloq, oval, kvadrat yoki toʻrtburchak shakllarda boʻlishi mumkin va oshiq-moshiqdagi qulfcha bilan yopiladigan ikkita tabaqachadan iborat boʻladi. Bir tabaqachaga upali gardish, ikkinchisiga — oyna joylashtiriladi. Ichiga upa surtish uchun momiq qoʻyiladi. Ixcham upa idishlar turli xil materiallardan, jumladan, plastmassa, organik shisha, selluloid, metallar (jez va kumush) va charmdan tayyorlanadi. Upa idishining qopqogʻi koʻpincha qadama naqsh, oʻyma naqsh va emal bilan bezatiladi.

Stol upa idishi koʻpincha qopqoqli dumaloq bankacha shaklida boʻladi. Odatda u pardoz stolida turadi. Stol upa idishlari ham ixcham upa idishlari tayyorlanadigan materiallardan, shuningdek, billur va chinnidan ishlab chiqariladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Pudrenitsi // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1959. — T. VII. — Stb. 1959 — 563 s.
 Aksessuarlar
uy buyumlari
Bembel

Bembel () — Gessen olmasidan tayyorlangan sharobni quyib qoʻyish uchun moʻljallangan, vestervald tosh sopolidan qoʻlda yasalgan koʻza. Bembellarga odatda olma shoxlari yoki gulchambarlarga oʻxshash koʻk rangli naqshlar tushirilgan, idish kulrang tuzli glazur bilan qoplangan, baʼzan esa unda vinochilik yoki ichimlik korxonasi nomi koʻrsatilgan. Avvallari bembelning qalaydan ishlangan qopqogʻi ham boʻlgan. Gessen olmasidan tayyorlangan sharobni ichish anʼanasi bembeldan tashqari gaʼdir-budir shisha stakan — „geripptes“ va uning ustiga yopiladigan yogʻoch qopqoq — „shoppendekkel“dan iborat boʻlgan.

Traktirlarda bembellar anʼanaviy ravishda devorlardagi ilgaklar tutqichiga osib qoʻyiladi. Bembelning oʻlchami 0,3 litrli „geripptes“ stakanlari hajmi bilan koʻrsatiladi, bembelning 4 stakan, 8 stakan, 12 stakan va 24 stakanli namunalari mavjud. Katta bembellar maxsus tagliklarga oʻrnatiladi. Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan dunyodagi eng katta bembel 2012-yilda tayyorlangan. U oʻz ichiga 690 litr olma sharobini sigʻdira oladi, balandligi 1,70 m, ogʻirligi esa 300 kg ga teng keladi.

Bembellar Gessenda 1960-yillardan boshlab mashxurlikka erishgan, bunga Gessen radioeshittirishi orqali taqdim etilgan „Moviy echki yonida“ koʻngilochar televizion dasturi () sabab boʻlgan, studiya olma sharobi taqdim etiluvchi anʼanaviy Gessen mayxonalari kabi bezatilgan edi. Dastur uzoq vaqt davomida olma sharobining haqiqiy „bilimdoni“ — shoumen Xaynts Shenk tomonidan boshqarilgan.

Manbalar
Shamdon

Shamdon — sham qoʻyish uchun moʻljallangan taglik. Koʻp shoxli dekorativ shamdonlar chilchiroqlar deb ataladi.

Tarixi 
Shamdonlar qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlgan, ammo keyinchalik ular yogʻli yoki moyli lampalar bilan almashtirilgan.

Kundalik hayotda bronza yoki jezdan yasalgan shamdonlar XV asrdan boshlab paydo boʻladi. XVII-XVIII asrlarda qandillar burjuaziya uylarida chilchiroqdan koʻra koʻproq tarqaladi.

XVIII asrning oxiridan boshlab shamdonlar bayramona stolning bezagiga aylana boshladi. Ular turli xil materiallardan, jumladan, shisha, chinni, yogʻoch, plastik va turli metallardan tayyorlanadi.

18-asrda paydo boʻlgan chilchiroq koʻrinishidagi fonuslar 19-asrda gazli yoritishning paydo boʻlishi bilan yanada keng tarqaldi. Oʻshandan beri ular jamoat joylarini yoritish va bezash uchun katta ahamiyatga ega boʻldi. Dastlab, bunday fonuslar metalldan zarb qilingan, keyinchalik esa ular, ayniqsa murakkab konstruksiyaga ega boʻlsa, choʻyandan yoki quyma bronzadan eritilgan.

Shamdonni mum yoki stearin tomchilaridan himoya qilish uchun shamning pastki qismiga teshikchalari boʻlgan shisha, billur, chinni yoki metall doira — rozetka kiydirilishi mumkin.

Xristianlik ibodatida turli xil shamdonlar keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar 

 Podsvechniki // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1959. — T. VII. — Stb. 166

Manbalar 

uy buyumlari
 Shamlar
Alla grich pastasi

Alla grich pastasi (ital. Pasta alla gricia) — Latsio viloyati uchun xos boʻlgan va shuningdek, „amatrichanning oq spagettilari“ nomi ostida mashhur boʻlgan makaronlardan tayyorlanadigan Italiya taomi.

Tarix 
Tarixchilar taomning birinchi retseptining paydo boʻlishini bizning davrimizning beshinchi asriga bogʻlaydilar. Turli manbalarga koʻra, uni pishirishni birinchi boʻlib boshlagan, shuningdek, uning nomi Grizon kantonidan kelib chiqqanligi va hatto yunon ildizlari haqidagi versiyalari ham mavjud.

Amatrichana va karbonara kabi Rim (va kengroq maʼnoda, Italiya) oshxonasining eng mashhur taomlari aynan alla grich pastasidan kelib chiqqan.

18-asrda chiqa boshlagan amatrichana pomidor (aynan shunda ular italyan oshxonasida ishlatila boshlangan), karbonara esa (20-asrning oʻrtasidan) tuxum qoʻshilishi bilan farq qiladi.

Ingredientlar 
Makaron mahsulotlari sifatida anʼanaviy ravishda kalta turlari, birinchi navbatda, rigatoni ishlatilgan. Hozir koʻpincha spagetti ishlatiladi (masalan, bukatini). Taomning qolgan asosiy elementlari — guanciale (pancetta bilan almashtirilishi mumkin); baʼzi retseptlarda biroz eritilgan choʻchqa yogʻi), pekorino Romano qattiq qoʻy pishlogʻ (baʼzi retseptlarda echki pishlogʻ), shuningdek, qora murch va tuz qoʻshish tavsiya etiladi.

Tayyorlash 
Spagetti tuzli suvda Al dente holatigacha qaynatiladi. Bu vaqt ichida guanchiale tasmalarga kesiladi (kamdan-kam hollarda — kubiklarga) va yon devorlari baland boʻlgan tovada yengil qovurish darajasigacha pishiriladi (bunda yogʻning katta qismi eriydi). Tovaga spagetti va (porsiyalarda) ular qaynatilgan oz miqdordagi suv qoʻshiladi. Emulsiya hosil qilish uchun hamma narsa doimiy tarzda aralashtirib turiladi, pishirish jarayonida qora murch va qirgʻichdan chiqarilgan pishloq qoʻshiladi.

Tortilayotganda, taomga qoʻshimcha ravishda qora murch va pishloq sepiladi.

Manbalar 

 Italiya oshxonasi
 Rim oshxonasi