MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Magomed-Ali Aliyev

Magomed-Ali Radjov-Gadjiyevich Aliyev (1949-yil 6-noyabr, Dogʻiston ASSR, SSSR, Chitur, Lakskiy tumani) — asli dogʻistonlik oʻzbek haykaltaroshi, asosan Oʻzbekiston va Dogʻistonda ijod qiladi.

Tarjimai hol 
1949-yil 6-noyabrda Dogʻiston ASSRning Lakskiy tumanidagi Chitur qishlogʻida tugʻilgan. Bolaligida Dogʻiston xalq rassomi M.Yunusilauning ustaxonasida shugʻullangan. 1976-yilda Dogʻiston rassomchilik bilim yurtini tamomlagan. Keyinchalik Magomed Aliyev uylanib, Oʻzbekistonning Navoiy shahriga keladi, u yerda “Farhod” madaniyat uyi studiyasiga boshchilik qish bilan birga bolalarga yopishtirish, qoliplash, yogʻoch oʻymakorlik sirlarini oʻrgatadi.

Ijodiy faoliyati 
Magomed haykaltarosh sifatida mashhur boʻldi. U asosan Oʻzbekistonning tarixiy shaxslari boʻlgan Amir Temur, Alisher Navoiy, Ibn Sino, Sobir Rahimovlarning haykallari va me’moriy obidalar, (Amir Temurning 20 tadan ortiq turli koʻrinishi) shahar koʻchalari, turli muassasalar va harbiy qismlarda haykaltaroshning ishlari qad rostlab turibdi. U ona Vatani Dogʻistonda ham bir necha tanlovlar gʻolibi boʻlib, Partu Patimat (Kumux qishlogʻi, 2004-yil, eng baland choʻqqi yodgorligi), Hasan-Huseyn Kamolov, Husein Qushayev, Mirzabekov, Narimon Aliyev, Abdurahmon Daniyolov (2008), Rasul Hamzatov, (Maxachqala, 2010) Magomed-Salom Umaxanov, Amet-Xon Sulton (Maxachqala) kabi allomalarga yodgorliklar bunyod etdi. Shuningdek, u Yaroslavldagi Amet-Xon Sulton haykali muallifi (2010), Moskvada 2011-yilda Rasul Hamzatov haykali oʻrnatishni rejalashtirgan.

Oʻzbekiston Rassomlar uyushmasining ochilish kunlarida AQSH, Kanada, Meksika, Shvetsiyada oʻtkazilgan xalqaro koʻrgazmalarda bir necha bor oʻz ijod ishlarini namoyish etgan; Mazkur ijod namunalari Oʻzbekiston amaliy san’at muzeyida ham bor.

Mukofotlar 

 Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi a’zosi
 Oʻzbekiston Badiiy akademiyasining kumush medali (1999) va “Doʻstlik” ordeni (2001) bilan mukofotlangan
 Dogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (2005).

Havolalar 

 Магомед — Али Алиев — заслуженный художник Дагестана и Узбекистана. НИРА «Аксакал»
 Расул Гамзатов в бронзе // Дагестанская правда. — 01.09.2010.

Doʻstlik ordeni sohiblari
Sovet haykaltaroshlari
Kishilar
Yashayotgan insonlar
1949-yilda tugʻilganlar
6-noyabrda tugʻilganlar
Morcheka togʻi

Morchek (, ) — Qrimning janubiy qirgʻogʻidagi togʻ, Opolznevoe qishlogʻi yaqinida, Ay-Petri yaylasida joylashgan. Togʻning balandligi 981,5 metrni tashkil qiladi.

Choʻqqining nomi qrim-tatar tilidan kelib chiqqan boʻlib, tom maʼnoda „Binafsharang“ degan maʼnoni anglatadi. Shunindek, Morcha — moʻgʻulcha ismidan kel chiqgan nazariya ham mavjud.

Tarixi 
1786-yilda toshning ulkan qulashi sodir boʻldi. Ikki tatar qishloqlari Kuchuk-Koy va Kekeneiz vayronalar ostida qolib ketti, keyinroq dengizga yaqiniga koʻchirildi.

Turistik ahamiyati 
Morcheka togʻi — Ukraina va Rossiya alpinistlari orasida eng mashhurlaridan biri. Unda turli qiyinchilik toifalaridagi 20 ga yaqin toshli yoʻlanishlari mavjud. Choʻqqini zabt etgan birinchi alpinistlar Vyacheslav Zasypkin va Xorxe-Migel Kornis edi.

Morchekani koʻrganlarning koʻpchiligi taʼkidlashicha, uzoq masofadan togʻ nafaqat taʼsirchan va ulugʻvor koʻrinmaydi, balki umuman qiziqish uygʻotmasligi mumkin. Ammo, oʻrmonlar orasidan bir kilometrcha yoʻl bosgach, togʻni koʻrganlar baland choʻqqining manzari hayratlanarli ekanligini aytishadi.

Qadim zamonlarda er osti daryosining suvi togʻ yuzasidan oqib oʻtgan, natijada Asal gʻori deb ataladigan joy paydo boʻlgan.

Eslatmalar 

Togʻ tizmasi
Bern karnavali

Bern karnavali — har yili Shveytsariyada boʻlib oʻtadigan anʼanaviy bayram boʻlib, qishni kutib olishga bagʻishlangan. Karnaval payshanba kuni boshlanadi va fevral oyida uch kun davom etadi. Karnaval shovqini ayiqni qish uyqusidan uygʻotadi, deb ishoniladi.

Tarix 
Qishni kutib olishga bagʻishlangan birinchi bayramlar XV asrda Bernda oʻtkazilgan. Ammo XVI asrda ular taqiqlangan va karnaval uzoq vaqt davomida Bernda oʻtkazilmagan. Buning oʻrniga aholi Bazel va Luzernga sayohat qilib, u yerda karnavallardan zavqlanishdi. 1970-yillarda Bernda karnavalni qayta tiklash gʻoyasi oʻsishni boshladi. Dastlab, faqat bolalar karnavali oʻtkazildi. 1982-yilda zamonaviy karnaval davri boshlandi. Bugungi kunda Bern karnavali Shveytsariyadagi uchinchi yirik karnaval boʻlib, Bazel va Luzerndagi karnavallardan keyin ikkinchi oʻrinda turadi.

2009-yilda, Berndagi karnavalga 50 mingdan ortiq kishi tashrif buyurgan.

Yana qarang 

 Shveytsariyada dam olish kunlari

Manbalar 

Shveytsariya Bayramlari
 Bern Madaniyati
 Karnaval
Tallin afsonalari

Tallin afsonalari (est. Tallinna Legendid) — diqqatga sazovor joy, teatr va interaktiv muzeyi. Estoniyaning Tallin shahrida joylashgan. Muzey oʻrta asrlar Tallin folkloriga hissa qoʻshgan tarixiy voqealar va afsonalarni qayta tiklaydi. Unda hikoyalar, jonli harakatlar va maxsus effektlar aralashmasi foydalanadi.

Tavsif 
Muzey binosi Estoniyaning Tallin shahrida, Kullassepa koʻchasida, eng qadimgi shahar hokimiyati binosi yonida joylashgan. Muzey hududi, 360 ° tematik bezakli, 9 ta alohida xona va 7 ta aktyorga ega, 600 kv.m 2 yer osti maydonini egallaydi. Muzey shuningdek, eng mashhur manzaralar bilan bepul koʻcha namoyishlarini tashkil qiladi. Mehmonlar kuniga 540 kishidan ortiq sigʻimga ega, 15 yoki undan ortiq kishilardan iborat guruhlarda kelishadi. „Tallin afsonalari“ har kuni soat 11:00 dan 20:00 gacha ochiq va ingliz, eston, rus va fin tillarida mavjud.

Format 
Muzey koʻrgazmalari tomoshabinlarni Estoniyaning IX asrlik tarixini, teatrlashtirilgan tomosha shaklida olib boradi. U maxsus yorugʻlik va ovoz effektlari, shuningdek, professional aktyorlar va mexanik qoʻgʻirchoqlarning jonli ijrolari, video montajlar va hikoyalar yordamida Tallin bilan bogʻliq tarixiy voqealar va oʻrta asr afsonalarini qayta yaratadi.

Koʻrgazma Qora vabo, Iogan fon Ikskyulning qatl etilishi va Muqaddas Olaf cherkovining qurilishi kabi voqealarni oʻz ichiga oladi. Spektaklning davomiyligi 40 daqiqani tashlik etadi.

Joylar 
Avliyo Olaf cherkovi (lift)

Qiz minorasi

Qora vabo

Denonsatsiya

Alkimyogar

Suv parisi

Iogan fon Ikskyulning qatl etilishi

Manbalar

Havolalar 

 Bosh sahifa 
Tallinn Muzeylari
 Tallinn Tarixi
 Tallinn Madaniyati
 Ko'rgazmalar
Meduza (rus folklori)

Meduza yoki Meluzina — XVII-XVIII asrlarning ikkinchi yarmidagi rus lubok rasmlaridagi qahramon. Yarim ayol, yarim ilon yoki yarim baliq qiyofasidagi afsonaviy mavjudotni ifodalaydi.

Nikolay Spafariga tegishli „Tabiiy ogʻzaki ijod kitobi“ da eslatib oʻtilgan. B. M. Sokolovning fikricha, ushbu mashhur lubokning syujeti sirli, ammo ogʻzaki hikoyadan tanish mavzu havolasini oʻz ichiga oladi.

Tashqi koʻrinishi 
U hayvonning tanasi va qorni, uchida ilon ogʻzi boʻlgan ajdaho dumi, filniki kabi toʻrt oyoqli, ogʻizli, kalta qora sochli hamda boshida tojli qizning boʻyni va boshi boʻlgan yoʻl-yoʻl jonzot sifatida taqdim etilgan. Ilonning tilida halokatli ajdaho zahari bor. Meduza Gʻarbiy okeanda, „Efiopiya chuqurligi yaqinidagi okean-dengizda“ yashagan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
Afsonaviy gibrid hayvonlar
Rus xalq ijodi
Xalq ijodi
Bayat Muxtorov

Bayat Muxtorov — oʻzbek haykaltaroshi va avangard rassom boʻlib, Oʻzbekistonda birinchi boʻlib performans va  xeppening usullaridan foydalangan.

Tarjimai hol 
1946-yil 29-martda Oʻzbekistonning Andijon shahrida dunyoga keladi, lekin bolaligidanoq oilasi bilan Toshkentga koʻchib keladi. 1979-yilda Ostrovskiy nomidagi Toshkent san’at institutini (hozirgi Mannon Uygʻur nomidagi Oʻzbekiston Davlat san’at instituti) monumental  va dekorativ plastika boʻyicha tamomlagan. U 1990-yilda SSSR Rassomlar uyushmasi a’zosi boʻldi. Bayat Muxtorov 1995-yilda Moskvada u IFA ((International Federation of Artists) - YUNESKOning rassomlar va dizaynerlar xalqaro federasiyasiga (sertifikat № 5895) qabul qilindi.

Ijodiy faoliyati 
U koʻplab xalqaro va respublika koʻrgazmalarida, haykaltaroshlik simpoziumlarida ishtirok etgan. Bayot Muxtorovning ijod ishlari Oʻzbekiston Davlat san’at muzeyi, shuningdek, Rossiya, AQSH, Gollandiya, Italiya, Shveysariya, Eron va boshqa davlatlardagi galereya va xususiy kolleksiyalarda saqlanadi. 1985-yildan Respublika va xalqaro koʻrgazmalarda ishtirok etib kelmoqda.

Asosiy ko'rgazmalar 

 “Shakllantirish” performansi shuningdek, installyasiya qilish, haykaltaroshlik namoyishi, “Oriyent” galereyasi, Moskva, 1992-yil; 
 “Oʻrgimchak yoʻli” performansi, “Varshava” koʻrgazmalar zali, Moskva, 1992-yil;  
 “Koʻhna ohang” performansi, shuningdek, installyasiya qilish, LBH haykaltaroshlik namoyishi, Sankt-Peterburg, 1994-yil;
 “Darvesh va oʻt-oʻlanlar” performansi, “18-qavat” galereyasi, Toshkent, 1996-yil; 
 Haykaltaroshlik namoyishi, ilk shaxsiy koʻrgazma, Gollandiya, 1996-yil; 
 “Olov” performansi, shuningdek, installyasiya qilish, “Invariant” galereyasida haykaltaroshlik namoyishi, Toshkent, 1997-yil; 
 “Ekologiya” performansi, shuningdek, installyasiya qilish, “Turkiston” galereyasida haykaltaroshlik namoyishi, Toshkent, 1997-yil;   
 “Gʻayriinsoniylik anatomiyasi” performansi, installyasiya qilish, “Turkiston” galereyasida haykaltaroshlik namoyishi, Toshkent, 1997-yil;
 Oʻzbekiston Tasviriy san’at galereyasida shaxsiy koʻrgazma; haykaltaroshlik namoyishi, Toshkent-2008-yil;
 Oʻzbekiston Tasviriy san’at galereyasida  "Muhabbatning noma’lum she’riyati"koʻrgazmasida haykaltaroshlik namoyishi, Toshkent, 2009-yil;
 Parizod yulduz turkumi" performansi, shuningdek, installyasiya qilish, haykaltaroshlik namoyishi, “Parizod yulduz turkumi” Markaziy koʻrgazmalar zalida shaxsiy koʻrgazmasi,  Toshkent, 2011-yil;  
 "Muzlik" installyasiya-performansi, San’at muzeyi koʻrgazmasi, Toshkent, 2013-yil.

Havolalar 

 Неофициальная биография Баята Мухтарова
 Современное искусство: «Семург»
 Памяти скульптора Баята Мухтарова выставка «Семург» в ГНБУ
 Фестиваль «Музыка ледников» в Центральной Азии
 В последний путь к «Созвездию Девы» Баята Мухтарова
 Награждены лучшие деятели искусства Узбекистана
 Академия художеств Узбекистана подвела итоги 2012 года
 Ему есть что сказать людям
 Лабиринты Баята 
2015-yilda vafot etganlar
11-dekabrda vafot etganlar
1946-yilda tugʻilganlar
29-martda tugʻilganlar
Mantiy

Mantiy (, „bashoratli“) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Melampodning oʻgʻli, Antifatning va ukasi, Polifid va Klitning otasi. Polifid orqali u Teoklimenning bobosi boʻladi. Boshqa taxminga koʻra, Melampodning oʻgʻli va Eklaning otasi.

Miken matnlarida ma-ti-ko nomi uchraydi.

Manbalar 

Argolida afsonalari
Qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Myokkurkalvi

Myokkurkalvi (shuningdek, Mokkurkalfi va qad. skandinav Mökkurkálfi) — Skandinaviya mifologiyasida, Hrungnirga yordam berish uchun yaratilgan loy giganti.

Etimologiyasi 
Mökkurkálfi ikki soʻzdan iborat: mökkr („tuman“) va kalfr („buzoq“). „Tumanli buzoq“ deb tarjimasi (, ) boshqa zamonaviy tillarda ham uchraydi.

Eddadagi Myokkurkalvi 
Myokkurkalvi haqida Kichkina Edda („Sheʼr tili“, 24-qism) hikoya qiladi, u yerda u momaqaldiroq xudosi Tor va yotun Hrungnir oʻrtasidagi duel kontekstida tilga olinadi. Ikkinchisining gʻalaba qozonish imkoniyatini oshirish uchun "gigantlar Tosh sudlari yonida bir loy odamni yasashdi va u toʻqqiz maydon baland va uch maydon kenglikda edi. Faqat ular bitta baytalning yuragini olmaguncha unga mos keladigan yurak topa olishmadi va Tor paydo boʻlganda, u qoʻrqinchli emas edi. Bundan tashqari, duelning boshlanishi haqida gapirar ekan, Edda muallifi Hrungnirning yonida „Myokkurkalvi ismli loy devi bor edi va u juda qoʻrqoq edi. Aytishlaricha, u Torni koʻrib, oʻzini hoʻllab qoʻygan“. Tor Hrungnir bilan urushayotganida, uning yordamchisi „Tyalvi Myokkurkalviga hujum qildi va u sharmandalarcha yiqildi“.

Sharhlar va fikrlar 
"Fyolsvidr haqida qoʻshiq" ga sharhlarda (Katta Edda) Sofya Sviridenko matnda eslatib oʻtilgan va undan yotunlar saroyi atrofidagi qoʻrgʻon yasalgan „loy devi“ Leyrbrimir va Myokkurkalvi bir xil qahramon boʻlishi mumkinligini aytdi. Xuddi shu parchadan Myokkurkalvi (boʻyi deyarli 14,5 km va yelkalarining kengligi taxminan 5 km) dastlab xudolar zamonaviy dunyoni yaratgan birinchi ulkan Imir bilan oʻxshash boʻlishi mumkin degan xulosaga kelgan. Buni Eddaning boshqa qismi ham koʻrsatadi, unga koʻra Imir-Myokkurkalvi eng dastlabki sigir Audumla suti bilan oziqlangan, shuning uchun uni buzoq deb atashgan.

Sovet filologi va madaniyat tarixchisi Eleazar Meletinskiy Myokkurkalvi va Kumarbi tomonidan yaratilgan tosh yirtqich Hurrian Ullikummi oʻrtasida oʻxshashliklarni keltirib chiqardi. Boshqa tadqiqotchilar Myokkurkalvining golem — yahudiy mifologiyasida loydan yaratilgan gigant bilan oʻxshashligini taʼkidlaydilar. Baʼzi mualliflar bundan ham uzoqroqqa borishadi va Myokkurkalvida hatto zamonaviy robotlarning prototipini ham koʻrishadi.

Va nihoyat, gigant Myokkurkalvini Torning oʻzi emas, balki Tyalvi magʻlubiyatga uchratganligi haqidagi taʼrif, ikkinchisining bagʻishlash marosimi bilan bogʻliq.

Manbalar 

Turslar
Skandinaviya mifologiyasida afsonaviy jonzotlar
Manilov

Manilov — Nikolay Vasilyevich Gogolning „Oʻlik jonlar“ sheʼridagi qahramon. Ushbu obraz tabiatidan sheʼrdagi eng qiziqarli obrazlaridan biri boʻlgan „Manilovshina“ uchar iborasi asossiz xayolparastlikni, haqiqatga haddan tashqari xotirjam va passiv munosabatni bildirish uchun shakllangan, Manilov nomining oʻzi ham pretsedentga aylandi. Manilov nafaqat oʻz rejalari koʻlami bilan, balki toʻliq harakatsizlik bilan (oʻxshash xususiyatlar uning sherigi Tentetnikovda ham uchraydi), balki amaliy masalalarga mutlaqo eʼtibor bermasligi bilan ham ajralib turadi: Manilov oʻz mulkidagi vayronagarchilikni ham sezmaydi. (Tentetnikov bu haqda qaygʻuradi).

Sheʼrning tasvirlari odatda Gogolning zamonaviy jamiyatining ijtimoiy turlariga satira sifatida qaraladi. Barcha ajratilgan yer egalari singari, Manilov, V. F. Pereverzeva gaplariga koʻra, „boʻsh“ va foydasizlik uning tabiatining yumshoqligiga beoʻxshov rang beradi. Bekorchilik ijobiy xususiyat — yumshoqlikni „xushaxloq yaramasga“ aylantiradi. Boʻrttirilgan tasvirga qaramay, Manilovning harakatsizligi nafaqat yaxshilikka, balki yomonlikka ham xizmat qiladi va shuning uchun Pereverzevning fikriga koʻra, u „yomon odamdan yiroq“. N. Chuvelevaning fikriga asosan, zamonaviy kitobxonlarning Manilovga boʻlgan subyektiv munosabati, koʻpincha xush koʻrishlikka asoslangan.

Chuveleva Manilovning „maʼnaviy boʻshligʻi“ ni ham taʼkidlaydi. „Muqaddas joy hech qachon boʻsh qolmaydi“ ekan, yorugʻlik boʻlmagan boʻshliq zulmat bilan toʻldiriladi. Ekranlashtirilgan versiyasida P.S. Lungina („Oʻlik jonlar“ ishi) bu boʻshliqni yovuzlik bilan toʻldirish tasvirlangan: Manilov, Chichikov haqida gapira turib, xuddi gipnoz taʼsiri ostida, nayrangbozning soʻzlari va xulq-atvorini gavadalantiradi. Manilovning oʻzi yashamaydi; bu qahramonning statik tabiati „oʻlguday zerikarli“ dir. Chuveleva nuqtai nazaridan, kitobxonlarning qahramonga nisbatan zamonaviy iliq munosabati bugungi jamiyatning ahvolini tavsiflaydi, unda oʻlik jonlardan foyda olishga urinishlar rad etilmaydi, „axir, bu haqiqiy revizion ruhlarga hech qanday zarar yetkazmaydi“.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Наталья Чувелева. Мертва ли душа Манилова?:(попытка интерпретации образа Манилова в поэме НВ Гоголя «Мертвые души»)  // NV Gogol: Bytí díla v prostoru a čase: (studie o živém dědictví) (2015): 95-102.
Adabiy qahramonlar
Oʻlik jonlar
Nikolay Gogol qahramonlari
Manipogo

Manipogo — Kanada folkloridan Manitoba koʻlida yashaydigan suv hayvonidir.

Bu jonzotga 1960-yilda shunday nom berilgan, bu nom Manitoba va Ogopogodan (Britaniya Kolumbiyasidan shunga oʻxshash hayvon) olingan.

Tashqi koʻrinish 
Manipogo uzunligi 4 dan 15 metrgacha boʻlgan, qora yoki jigarrang rangga ega va suv ustiga chiqadigan oʻrkachli jonzot sifatida tasvirlangan.

Ommaviy madaniyatda 
Manitoba koʻlining gʻarbiy qirgʻogʻida  deb nomlangan provinsiya bogʻi bor.

Manitoba koʻlining janubi-sharqiy qirgʻogʻida joylashgan Sent-Laurent jamoasi har yili mart oyining birinchi haftasida Manipogo festivalini oʻtkazadi.

Manipogo „Shimol sirlari“ deb nomlangan hujjatli teleserialining epizodida tasvirlangan.

Qiziq faktlar 
Mish-mishlarga koʻra, bir-biriga begona boʻlgan oʻn yetti nafar guvohlar guruhi uchta Manipogoning birga suzayotganini koʻrganliklarini daʼvo qilishdi. 1960-yillar boshida Manitoba universiteti professori Jeyms Makleod jonzotning qoldiqlarini topish maqsadida tadqiqot oʻtkazdi. Agar koʻlda nasl qoldiruvchi jonzotlar mavjud boʻlsa, ular oʻlganidan keyin tana goʻshti va suyak qoldiqlari boʻlishi kerak edi. Ammo McLeod hech narsa topolmadi.

Manbalar 

Shimoliy Amerika hindularining mifologiyasi
Madaniyat va sanʼatda ilonlar
Ilon ramziyligi
Kriptidlar
Afsonaviy ilonlar
Koʻl kriptidlari
Gruziya umidi

"Gruziya umidi" () — pravoslav ikona. Tbilisidagi Tsminda Sameba soborida joylashgan.

Tarixi 
"Gruziya umidi" ikonasini yasash gʻoyasi Butun Gruziya katolikos-patriarxi Ilya II’ga tegishli. Ushbu ikona faqat ibodatga keluvchilarning xayr-ehsonlari evaziga yasalib, mablagʻ uch yil davomida yigʻilgan.

Ikona ustida Beka Vardukadze, David Tevdorashvili, Zaza Sagiani va Viktor Todualar ishlagan. Ularga diyakon Yakov Abashidze rahbarlik qilgan.

Ushbu ikonani yasash uchun 30 kg oltin sarflangan. Shunga koʻra, uning moddiy qiymati 27 million AQSh dollarini tashkil etadi.

2011-yil dekabr oyida ikonani Patriarxlikdan ibodat marosimlari oʻtkazish orqali Avliyo Bibi Maryam Sion cherkoviga olib kelindi, u yerda kichik paraklis xizmati oʻtkazildi va keyin tantanali ravishda Tsminda Sameba soboriga kiritildi. Ushbu tadbir Ilya II taxtga oʻtirganining oʻttiz toʻrt yilligiga toʻgʻri keldi. Ikona qutisi soborga bir hafta oldin yetkazib berilgandi.

Tavsifi 
3 metrga 3 metr oʻlchamdagi ikona minankari (kloisonné emal) uslubida yasalgan va oltin hamda qimmatbaho toshlar bilan bezatilgan. Unda nasroniylik dinining 432 avliyosi tasvirlangan. Yuqori tomonda Muqaddas Uch Birlik tasviri, markazda Bokira Maryam qizning tasviri, uning har ikki tomonida bosh farishtalar Mikoil va Jabroil aks etgan. Ikonaning oʻng tomonida birinchi chorlangan Saint-Endryu va aziz Jorj tasviri, chapda esa — aziz Nikolay va Nina koʻzga tashlanad. Shuningdek, ikonada jafokashlar, ruhoniylar va boshqa azizlar, xususan, Quruvchi shoh Dovud IV va avliyo Shio Mgvimskiy tasvirlari mavjud.

Iliya II'ga ko'ra, ikona mo''jizaviy xususiyatlarga ega.

Manbalar 

belgilar alifbo tartibida
Gruziya pravoslav cherkovi
 Tsminda Sameba
Manoah

Manoah (Manoy) ( — sokin) — Injil qahramoni, Samsonning otasi. Sud. 13:1-23 va 14:2-4 da eslatib oʻtilgan.

Oilasi 
Injilga koʻra, u Zora shahrida tugʻilgan. Danovlar avlodidan. Bepusht ayol bilan turmush qurgan. Xotinining ismi tilga olinmagan, ammo yahudiy anʼanalariga koʻra, uning ismi Zlelponit/Xazlelponi edi.

Samsonning tugʻilishi 
Bir kuni xotini eriga „Xudoning odami“ oʻgʻlining tugʻilishini bashorat qilganini aytdi va unga homiladorlik paytida kuchli ichimliklar ichmaslikni va harom narsa yemaslikni buyurdi, chunki oʻgʻli butun umr Xudoga bagʻishlanishi kerak. Xudoning elchisi Monoahning duolaridan keyin yana paydo boʻldi va xotiniga ilgari aytilgan gaplarni takrorladi. Uning oldida farishta borligini bilmay, Monoah unga noz-neʼmatlar taklif qildi, lekin mehmon rad etib, Monuah kuydiriladigan qurbonlik keltirishini aytdi. Qurbonlik qilinganidan keyin mehmon alanga ichida gʻoyib boʻldi va Monoah bu farishta ekanligini angladi. Monoahning xotini unga Samson ismli oʻgʻil tugʻib berdi. Ularning Samsondan tashqari yana oʻgʻillari boʻldi. Monoah qabri Zora va Eshtaol shaharlari orasida joylashgan edi.

Monoah va uning rafiqasi Samsonni filistlik ayolga uylanishdan qaytarmoqchi boʻlishdi, lekin bunga erisholmagach, u bilan birga Timnaga joʻnab ketishdi.

Manbalar

Havolalar 
 Manoax // Yevreyskaya ensiklopediya Brokgauza i Yefrona. — SPb., 1908—1913.
Farishtalar bilan muloqotda boʻlganlar
Eski Ahdning qahramonlari
Metion

Metion (, „oqil“) — Attika siklidagi qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Afina qiroli Erexteyning oʻgʻli yoki nabirasi. Uning oʻgʻillari Metionidlar Afinada qirol hokimiyatini vaqtincha qoʻlga oldi. Baʼzi manbalarda Metion Dedalning otasi deb ataladi.

Mifologiyada 
Metion Afina qirollik oilasiga tegishli edi. Eski mualliflar uning kelib chiqishi tafsilotlarini turli yoʻllar bilan xabar qiladi. Psevdo-Apollodor, shuningdek, Samoslik Asiy (uning fikrini Pavsaniy aytgan) va Aflotunning Alkibiyadasiga sxoliya muallifi Ferekidlarga koʻra, Metion Afina shohi Erextey va uning rafiqasi Praksifeyaning uchta oʻgʻlining kenjasi, Kekrops, Pandora, Prokris, Kreuza, Xtoniya va Orifiyaning ukasi edi. Mifning ushbu versiyasiga koʻra, Evpalam („usta“) Metionning oʻgʻli edi. Biroq, Metion Erexteyning oʻgʻli emas, balki nabirasi boʻlgan yana bir versiya mavjud — yo bir avlod oʻsib kelayotgan oʻsha Evalam orqali (Sitsiliyalik Diodor tomonidan), yoki Kekrops orqali (sxoliy muallifi tomonidan Gomerning „Iliada“siga). Tadqiqotchilarning fikricha, birinchi versiya qadimgi anʼananing eski tarmogʻi, ikkinchisi esa kichikroq va yangirogʻi bilan boʻgliq.

Baʼzi mualliflar (Sitsiliyalik Diodor, Ferekid, Aflotun) mashhur usta Dedalni Metionning yana bir oʻgʻli deb atashadi. Psevdo-Higinda bu qahramon Evpalamning oʻgʻli boʻlib chiqadi va Pavsaniy u haqida gapirar ekan, hech qanday versiyani tanlamaslik uchun boshqa manbaga murojaat qiladi: unga koʻra, Dedal „Metionidlar deb atalmish qirollik zotidan“. Biroq, boshqa joyda, Pavsaniy Dedalni Palamaon oʻgʻli deb ataydi.

Metion Alkippe yoki Ifinoy bilan turmush qurgan. Psevdo-Apollodor va Pavsaniy Metion oʻgʻillari haqida ular amakivachchalari Pandionni Afinadan quvib chiqardilar va qirol hokimiyatini qoʻlga kiritdilar, deb yozadi. Pandionning oʻgʻillari (shu jumladan, Egey ham) uning oʻlimidan soʻng Afinaga qaytib, oʻz navbatida shoh boʻlishdi. Tadqiqotchilarning fikriga koʻra, bu voqealarning barchasi va Metionning shaxsiyati boshqa Kekrops va boshqa Pandion tufayli Afina qirollari roʻyxatining sunʼiy ravishda uzaytirilishini oqlash uchun qadimgi ertakchilar tomonidan oʻylab topilgan boʻlishi mumkin. Xayoliy hukmronlik shunaqa qilib voqealar bilan toʻldiriladi.

Afsonaning bir versiyasiga koʻra, Metion Istmadagi shaharning eponimi boʻlgan Sikionning otasi edi. Ushbu versiyani Samoslik shoir Asiy qoʻllab-quvvatlagan, Gesiod esa Sikionni Erexteyning oʻgʻli va Ivikni Pelopning oʻgʻli deb hisoblagan. Tadqiqotchilar bu yerda muhim madaniy va tarixiy fonni koʻrishadi: Metionning otaligi versiyasi Sikion shahrini Dedalga yaqinlashtirdi hamda mahalliy yogʻoch oʻymakorligi va fil suyagining Attika bilan qarindoshligini koʻrsatdi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 Burckhardt. Metion 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1932. — Bd. XV, 2. — Kol. 1408—1409.
Yunon mifologiyasi
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Attica Afsonalari