Mujaddid

Mujaddid (arab. مجدد) – islom diniga oid atama boʻlib, dinga “yangilanish” (tajdid) olib keluvchi kishini anglatadi . 
Islom ta’limotiga koʻra, har hijriy asrning boshida islomni qayta tiklash, uni yot unsurlardan tozalash va uning sof aqidasini tiklash vazifasiga kirishgan shaxs mujaddid deyiladi. Hozirgi zamonda mujaddid deganda zamonaning eng buyuk musulmoni tushuniladi  .

“Mujaddid” tushunchasi Abu Dovud Abu Hurayra (r.a.)dan rivoyat qilgan hadisda uchraydi  :

Mujaddid soʻzi borasida muhaddislar orasida ixtilof mavjud. Zahabiy va Ibn Hajar al-Asqaloniy kabi olimlar mujaddid atamasini ko‘plik ma’nosida ham anglash mumkin, deb talqin qilganlar va shu tariqa bir guruh odamlarni nazarda tutganlar .

Mujaddidlar qatoriga taniqli olimlar, taqvodor hukmdorlar va harbiy sarkardalar kirishi mumkin  .

Ahli sunnaga koʻra mujaddidlar roʻyxati 
 
Pages using multiple image with auto scaled images
Islom

Birinchi asr (nubuvvat davridan keyin, 718-yil 3-avgust) 

 Umar ibn Abdulaziz (682-720)

Ikkinchi asr (815-yil 10-avgust) 

 Muhammad ibn Idris ash-Shofeiy (767-820)
 Ahmad ibn Hanbal (780-855)

Uchinchi asr (912-yil 17-avgust) 

 Muhammad al-Buxoriy (810-870)
 Abu al-Hasan al-Ash’ariy (874-936)

Toʻrtinchi asr (1009-yil 24-avgust) 

 Hokim an-Naysoburiy (933-1012)
 Abu Bakr al-Boqilloniy (950-1013)

Beshinchi asr (1106-yil 1-sentyabr) 

 Ibn Hazm (994-1064)
 Abu Homid al-Gʻazzoliy (1058-1111)
 Abdulqodir Jiloniy (1078-1166)

Oltinchi asr (1203-yil 9-sentyabr) 

 Salohiddin Ayyubiy (1137-1193)
 Ibn Qudoma (1147-1223)
 Muhammad bin Baxtiyor Xaljiy (1148-1206)

 Faxriddin ar-Roziy (1149-1210)

Yettinchi asr (1300-yil 5-sentyabr) 

 Ibn Daqiq al-Iyd (1228-1302)
 Ibn Qayyim al-Javziya (1292-1350)

Sakizinchi asr (1397-yil 23-sentyabr) 

 Sirojiddin al-Bulqiniy (1324-1403) 
 Amir Temur (1336-1405)
 Ibn Hajar al-Asqaloniy (1372-1448)

Toʻqqizinchi asr (1494-yil 1-oktyabr) 

 Shohrux (1377-1447)
 Mehmet II (1432-1481)
 Jaloliddin as-Suyutiy (1445-1505)

Oʻninchi asr (1591-yil 19-oktyabr) 

 Salim I (1470-1520)
 Sulaymon Qonuniy (1494-1566)
 Ahmad Sirhindiy (1564-1624)

Oʻn birinchi asr (1688-yil 26-oktyabr) 

 Xayriddin ar-Ramliy (1585-1671)
 Mahyiddin Avrangzeb Olamgir (1618-1707)
 Abdulloh ibn Alaviy al-Haddod (1634-1720)

Oʻn ikkinchi asr (1785-yil 4-noyabr) 

 Shoh Valiyulloh Dehlaviy (1703-1762)
 Murtazo az-Zabidiy (1732-1790)
 Shoh Abdulaziz Dehlaviy (1745-1823)
 Tipu Sulton (1750-1799)
 Fazli-Haq Xayrobodiy (1796-1861)

Oʻn uchinchi asr (1882-yil 14-noyabr) 

 Muhammad Abduh (1849-1905)

 Mahmud Hasan Devbandiy (1851-1920)
 Ahmad Rizoxon (1856-1925)

Oʻn toʻrtinchi asr (1979-yil 21-noyabr) 

 Ashraf Ali Tahonaviy (1863-1943)

 Abdurahmon as-Sa’diy (1889-1957)
 Murobit al-Haj (1913 - 2018)
 Muhammad Alaviy al-Molikiy (1944-2004)

Manbalar

Qoʻshimcha adabiyotlar 

 Alvi, Sajida S. "Hindiston yarimorolidagi mujaddid va tajdid an’analari: tarixiy sharh" ("Hindistan'da Mucaddid ve Tacdîd geleneği: Tarihî bir bakış"). Turkshunoslik jurnali 18 (1994): 1–15.
 Fridman, Yohanan. Shayx Ahmad Sirhindiy: Tafakkurining qisqacha mazmuni va siymosining avlodlar nigohida tadqiqi . Oksford Hindiston Qogʻoz kitoblari

Havolalar 
 Islomi Mehfil, Islomda Tiklanish (Mujaddid) tushunchasi
 Shoh Valiyu Lloh mujaddidlar haqida 
 Al Hofiz Adh Zahabiy mujaddidlar haqida 
 Islomda Mujaddidiyat tushunchasiga qisqacha kirish