MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Boshqariladigan ballistik raketa

Boshqariladigan ballistik raketa — raketa dvigateli va avtomatik boshqarish tizimi bilan taʼminlangan uchuvchi apparat. Apparat raketaning jangovar qismi (kallagi)ni nishon turgan joyga yetkazib beradi. Jangovar qismining uchish trayektoriyasi (yoʻnalishi) boshqariladi. Boshqariladigan ballistik raketa r. 3 xil: taktik, operativtaktik va strategik xillarga boʻlinadi. Taktik Boshqariladigan ballistik raketa r.lar bir necha oʻn km ga otiladi. Undan umumqoʻshin qismlari va qoʻshilmalari jangovar vazifalarini bajarishda foydalaniladi. Operativtaktik Boshqariladigan ballistik raketa r. bir necha yuz km ga otiladi. Bu xil raketalardan yirik qoʻshilmalar (mas, korpus, armiya) jangovar harakatlarida foydalaniladi. Strategik Boshqariladigan ballistik raketa r. ikki: oʻrtacha uzoqlikka otiladigan va qitʼalararo turlarga boʻlinadi. Raketa dvigateli tipiga koʻra, Boshqariladigan ballistik raketa r.larning qattiq yoqilgʻi, suyuq yonilgi, yadro energiyasi bilan ishlaydigan xillari boʻladi. Boshqariladigan ballistik raketa r.lar yer yuzasi, yer ostiga qurilgan inshoot, kema, suv osti kemasidan uchirilishi mumkin. Shunga kura, Boshqariladigan ballistik raketa r.lar "erer", "erkema", "kemayer", "kemakema" sinfidagi raketalarga boʻlinadi. Boshqariladigan ballistik raketa r. tikka uchiriladi. Boshqariladigan ballistik raketa r. tegishli balandlikka koʻtarilgach, boshqaruvchi asboblar yordamida gorizontal harakatga oʻtkaziladi. Dvigatel toʻxtagandan keyin raketa oʻz inersiyasi bilan artilleriya snaryadi kabi uchadi. Uchirilgan raketa 2 xil usulda — avtonom (mustaqil) va aralash tizimda boshqarilishi mumkin. Avtonom tizim inersiyaga asoslangan boʻlib, radioaloqa ishlamay qolgandagina raketaning uchishini boshqaradi. Biroq bunda nishonga yetib borish aniqligi kamayadi. Uchish dasturi raketaning boshkarish tizimidagi asbobga oldindan oʻrnatib qoʻyiladi. Raketa uchishiga doyr buyruq yerdagi boshqarish punktidan raketaning radio orqali boshqarish tizimiga yuboriladi. Radio orqali boshkarish tizimi raketa dvigateli toʻxtaguncha ishlaydi. Bu tizimdan foydalanilganda raketaning nishonga yetib borish aniql.iM ortadi. Boshqariladigan ballistik raketa r.ning jangovar qismida yadro yoki termoyadro quroli, bakteriologik qurol, kimyoviy va yondiruvchi moddalar boʻlishi mumkin. Boshqariladigan ballistik raketa rlar bir yoki koʻp bosqichli boʻladi. Har qaysi bosqichda dvigatel va boshkarish asboblari boʻladi. Birinchi (pastki) bosqich boshqa bosqichlarga Karaganda ogʻirroq qilinadi. Birinchi bosqich raketani yerdan koʻtaradi, tezligini oshiradi, havoning zich qatlamlaridan oʻtkazib beradi; yoqilgi tugagach, birinchi bosqich ajralib qoladi. Qolgan bosqichlar dvigatellari birinketin ishga tushib, raketaning tezligini oshirib boradi. Ikki bosqichli Boshqariladigan ballistik raketa r.ning tezligi sekundiga 7 km dan, uch boskdchliniki esa ikkinchi kosmik tezlik (sekundiga 11,2 km)dan oshiqroq boʻladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Boshqarishdagi maʼmuriy buyruqbozlik usuli

Boshqarishdagi maʼmuriy buyruqbozlik usuli, buyruqbozlik iqtisodiyoti — iqtisodiyotni tashkil etish usullaridan biri. Bu usulda hukumat resurslarni markazlashtirgan holda taqsimlaydi, ayrim shaxslar hamda korxonalarga oʻz qarorlariga muvofiq faoliyat koʻrsatish majburiyatini yuklaydi (qarang Boshqarish).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Brest qalʼasi

Brest qalʼasi — Belorussiyadagi Brest shahri tegrasida joylashgan qahramonqalʼa. 1833—38 yillarda qurilgan, 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida takomillashtirilgan. Ikkinchi jahon urushi yillarida Brest qalʼasi ning oz sonli garnizoni P. M. Gavrilov, I. N. Zubachyov, Ye. M. Fominlar rahbarligida 1941-yil 22-iyundan iyul oyining 20sanasiga qadar qurshovda qolib nemisfashist qoʻshinlarining kup karra ustun bulgan harbiy kuchlariga qarshi (oʻq dori, oziq-ovqat, suv tanqisligiga qaramasdan) Brest qalʼasi ni mudofaa qilgan. 1965-yil Brest qalʼasi ga qahramonqalʼa unvoni berilgan. 1971-yildan memorial majmua.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Sky Group

Sky plc — Yevropadagi sunʼiy yoʻldosh orqali telekoʻrsatuvlar beruvchi eng yirik xususiy kompaniyalardan biri. 1990-yilda K. R. Myordokning "Skay Televijn" (Sky Televisione) kompaniyasi bilan "British Satellayt Brodkasting" (British Satellite Broadcasting) konsorsiumi qoʻshilishi natijasida tashkil boʻlgan. Londonda joylashgan. Gʻarbiy Yevropa uchun ingliz tilida 6 kanal (ommaviy koʻngil ochar tomoshalar, komediyalar, sport koʻrsatuvlari, yangiliklar; kinofilmlar — 2 kanal) da koʻrsatuvlar beradi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Boris Brovsin

Boris Vasilyevich Brovsin (1903. 20.9, SanktPeterburg — 1987.15.1, Toshkent) — rus kompozitori. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1973). Leningrad konservatoriyasini tugatgan (1932). 1939-yildan Oʻzbekiston radiosi simfonik orkestrining bosh dirijyori. Asosan cholgʻu va musiqali teatr uchun asarlar yaratgan. Simfonik orkestr uchun "Fargʻona syuitasi" (Yu. Rajabiy bilan hamkorlikda), "R. Zorge xotirasiga" simfonik poema, simfoniya, skripka va orkestr uchun konsertlar muallifi. U oʻzbek musiqa merosi va bastakorlar ijodiga xos ohanglariga tayanib, "Tohir va Zuhra" (T. Jalilov bilan, 1951, 3tahriri 1968), "Dahshatli kunlarda" (1984) operalari va "Semurgʻ" baletini yaratgan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1903-yilda tugʻilganlar
1987-yilda vafot etganlar
15-yanvarda vafot etganlar
Buger (qonun)

Buger, yutuvchi modda orqali yorugʻlik oʻtganda yorugʻlikning intensivligi kamayishini ifodalaydigan qonun. B.—L.— Buger qonunini 1729-yilda P. Buger topgan, 1760-yilda nemis olimi I. Lambert toʻla oʻrgangan va 1852-yilda nemis olimi A. Ber tajribada tekshirgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Budda sanʼati

Budda sanʼati — qadimda va oʻrta asrlarda buddizm tarqalgan mamlakatlarda ushbu din taʼsirida va uning gʻoyalarini targʻib qilish jarayonida vujudga kelgan sanʼat. Budda sanʼati dastlab Hindistonda paydo boʻlgan, keyinchalik Shri Lanka (Seylon), Indoneziya, Myanma (Birma), Tailand, Yaponiya, Xitoy, Kamboja (Kampuchiya), Koreya va boshqa mamlakatlarning afsona va marosimlarida turlicha talqin etilgan. Ilk buddizm davri B. yeda Budda oʻrniga kad. hindlarning osmon jismlari bilan bogliq tasavvurlariga asoslangan turli ramzlar (gʻildirak, sher, muqaddas daraxt kabilar) tasvirlangan. Buddani inson qiyofasida tasvirlash milod boshlarida Gandhara va Matxuri sanʼatidagina paydo boʻldi (yana qarang Gandhara sanʼati), keyinchalik koʻp mamlakatlarda haykaltaroshlik va rassomlik sanʼatida uning turli qiyofalari yaratildi. B. yeda asosiy shaxs Budda — din asoschisi shahzoda Siddhartha Gautama boʻlib, u sanʼat asarlarida asosan uch holatda tasvirlanadi: tik turgan Budda — voiz; chordona qurib oʻtirgan Budda — fikrxayolga chumgan mutafakkir; yotgan Budda — yorugʻ dunyodan koʻz yumgan Budda. Hindistonda Budda bilan bogʻliq sanʼatning qad. yodgorliklari yuzaga kelgan, ramzlar va obrazlar doirasi, budda inshootlari — meʼmorlik, haykaltaroshlik, rangtasvirning uziga xos uygunligini yaratgan gor ibodatxonalari, Budda hayotiga oid afsonaviy voqealar sharafiga qurilgan va muqaddas yodgorliklarni saqlagan stupalar; gʻor ibodatxonalari va stupalarga uxshash yodgorliklar (pagoda, dagoba, suburgan va boshqalar) boshqa mamlakatlarda keng tarqalgan. Xitoy, Yaponiya, Koreyada turli xil yogʻoch ibodatxonalar tipi yaratildi, buddizm mazmunidagi mahobatli rassomlik bilan birga dastgoh rassomligi ham rivojlandi. Indoneziya, Kamboja va boshqalarda Budda bilan bogʻliq tosh ibodatxonalar va ibodatxona ansambllari, Hindiston, Birma, Nepalda monastir majmualari, Tibet, Moʻgʻuliston, Buryatiya va boshqalarda lamaizm monastir ansambllari yuzaga keldi.

Markaziy Osiyoda buddizm milod boshlaridan keng tarqalgan. Oʻzbekiston, Tojikiston, Turkmenistan, Qirgʻiziston hududidan oʻrta asrga oid Budda sanʼati yodgorliklari topilgan. Kushan podsholigi hududida yashagan xalqlar turli dinlar qatori buddizm diniga eʼtiqodda boʻlganligi aniqlangan. Kushan tangalarida buddizmga oid shaxslar tasvirlangan. B. yeda mahobatli qurilishlar (koʻpincha budda monastirlari qurish) katta oʻrin tutgan, ular haykallar va devoriy rasmlar bilan bezatmpgan. Ayritomdan yer osti monastiri (sangarama), Qoratepashm — gor ibodatxona (vihara), shuningdek Chingiztepa, Dalvarzintepadan qad. gʻor monastirlar majmuasining qoldigʻi topilgan. Topilmalar orasida ohaktoshga oʻyib ishlangan, ganch va loydan tayyorlangan haykallar, rangli devoriy rasmlar va Budda sanʼati ga xos boshqa sanʼat qoldiqlari bor. Jumladan, Zurmalaminorasi Budda stupasining qoddigʻi hisoblanib, u uch qavatli boʻlgan deb taxmin qilinadi. Budda sanʼati namunalari qayerdan topilganligidan qati nazar shaklan va mazmunan oʻxshash boʻlgan.

Bahodir Turgʻunov.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Burgut qalʼa

Burgut qalʼa — Qoraqalpogʻistonning Toʻrtkoʻl tumanidagi Qirqqiz massivida, Burgut qalʼa vohasida joylashgan va uning markazi boʻlgan qadimiy shahar xarobasi. Yodgorlikning tarixi VI—VIII asrlarga borib taqaladi. U Xorazm viloyatidagi islomgacha boʻlgan eng boy qalʼalardan biri hisoblangan. Obyekt hududi 1937-yilda A. I. Terenojkin, 1946-yilda Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi, 1953—1956-yillarda Ye. Ye. Nerazik tomonidan oʻrganilgan.

Hozirda Burgut qalʼa Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulkiga tegishlidir va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

Tarixi va tuzilishi 
Burgut qalʼa vohasining koʻplab boshqa qalʼalari oʻlchamlari va dizayni boʻyicha turlicha boʻlib, Bergut qalʼa tomonga qaratib qurilgan. Burgut qalʼa vohasida qadimiy kanal boʻylab uzunligi 25 kilometr, kengligi 2—3 kilometr boʻlgan hududda 800 tadan ortiq mustahkam qalʼa va saroylar borligi aniqlangan. Shimolda Qirgʻiz qalʼa, janubda Teshik qalʼagacha boʻlgan hududda har 100—200 metrda oʻqsimon teshiklari boʻlgan baland mudofaa devorlari bilan oʻralgan dehqonlarning kichik qalʼalari va uylari joylashgan edi. Tadqiqotchilar bu yerdagi donjonli (qalʼa binosining oʻzi shunday nomlanadi), donjonsiz mulklar va alohida imoratlar, tashqaridagi qoʻrgʻonlar yoki biron bir maxsus maqsadda qurilgan binolarni ajratib koʻrsatadi.

Burgut qalʼa ark va shahristondan iborat. Ark tarhi kvadrat (100×100 m) boʻlib, 2,5 m qalinlikdagi (balandligi 10,5 m) paxsa devor bilan oʻralgan. Uning har tomonidagi 4 tadan 2 qavatli, nishon tuynukli burjlar 2 m balandlikdagi tagkursilar ustiga qurilgan. Qalʼaning janubi-sharqida mudofaa istehkomi — donjon (18×18 m) joylashgan. U balandligi 8 m li paxsa va gʻishtin tagkursi ustiga kurilgan. Gʻarbiy tomondan kirish eshigi boʻlgan tor yoʻlak binoni ikki qismga boʻlib turagan. Ark ichida zindon va bir necha xonalar ochilgan. Shahriston (maydoni 5 ga) burjlar bilan mustahkamlangan mudofaa devorlari bilan oʻralgan. Dastlabki Burgut qalʼaning tashqi devorlari ichki devorlari bilan bir xil qalinlikda — atigi 90 sm boʻlgan. Rekonstruksiya paytida ular shu qadar kengayganki, yangi devorlar ichida janub tomonga yoʻnalgan tor dumaloq yoʻlak bor edi. Qayta qurilgan qalʼa VIII asrga tegishli. Bu yerda turar joylar, bozor maydoni, ustaxonalar ochilgan, ulardan sopol idishlar, Xorazm mis tangalari, toshdan ishlangan muhrlar, bezak buyumlar, qurol-yarogʻlar va boshqa narsalar topilgan.

Yana qarang 
Tuproqqalʼa

Ayoz qalʼa

Mizdaxqon

Manbalar

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 Nerazik Ye. Ye., Selskiye poseleniya afrigidskogo Xorezma (Po materialam Berkutkalinskogo oazisa), M., 1966.
 

Oʻrta Osiyoning qadimiy shaharlari
Qoraqalpogʻiston
Xorazm qalʼalari
Vadim Burigin

Vadim Anatolyevich Burigin (1910.9.5, Olmaota — 1985, Toshkent) — botanik, ekolog, oʻtloqshunos. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1964), biol. fanlari doktori (1953), professor (1956). Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi vazirligi lubkorlik tajriba stansiyasida direktor oʻrinbosari va direktor (1933—39), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Botanika institutida boʻlim mudiri (1945—56), Toshkent qishloq xoʻjaligi instituti botanika kafedrasi mudiri (1956-yildan). Urush qatnashchisi. Burigin gʻoʻza, kanop va boshqa tolali oʻsimliklarning yovvoyi turlari ekologiyasi, Oʻzbekistondagi choʻl va adirlarni unumdor qilish, yemxashak bazasini koʻpaytirish sohasida tadqiqot olib borgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1910-yilda tugʻilganlar
1985-yilda vafot etganlar
Buxoroyogʻ ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati

"Buxoroyogʻ" ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati — oziq-ovqat sanoati korxonasi. "Oʻzyogʻmoytamakisanoat" uyushmasi tarkibiga kiradi. Asosan oʻsimlik yogʻi, sovun, shuningdek chorva uchun aralash yem ishlab chikaradi. Loyiha quvvatiga koʻra sutkasiga 300 t chigitni qayta ishlaydi. 1953-yilda ishga tushirilgan, 1994-yil iyundan hozirgi nomda. 1997-yildan Fransiyadan keltirilgan zamonaviy uskunalar asosida "Somoniy" mineral suvi ham chiqariladi. Kelgusida yogʻni dezodaratsiya qilish va qadoqlash hamda aliflok ishlab chiqarish sexlarini ishga tushirish rejalashtirilgan (2001).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Buxoro Zardoʻz aksiyadorlik jamiyati

Buxoro "zardoʻz" aksiyadorlik jamiyati — oʻzbek milliy zardoʻzi kiyim va buyumlar tayyorlovchi korxona. Buxorodagi zardoʻzlik artellari asosida 1963-yilda Buxoro zardoʻzlik fabrikasi nomi bilan tashkil qilingan. 1991-yildan hozirgi nomda. Yuksak san’at namunasi boʻlgan har xil zar doʻppi, toʻn, shoyi qiyiq, xotinqizlarning nimchalari, soʻzanalar, teatrlar va saroylar uchun zardoʻzi pardalar, uy ichida kiyiladigan poyabzal, sovgʻa buyumlari va boshqa mahsulotlar ishlab chiqaradi. 1994—97 yillarda qoʻshimcha tikuv sexi, sovgʻabop mahsulotlar ishlab chiqarish sexi ishga tushirildi. Korxonada Buxoro zardoʻzligi an’analarini yangi izlanishlar bilan boyitgan koʻplab xalq ustalari (jumladan Oʻzbekiston Qahramoni Muyassar Temirova) mehnat qiladi. Korxona mahsulotlari koʻp marta jahon, respublika koʻrgazmalarida namoyish etilgan va sovrinlar olgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Buyuk ipak yoʻli sayyohlik yoʻnalishlari

"Buyuk ipak yoʻli" sayyohlik yoʻnalishlari — Oʻzbekistonda tashkil qilingan asosiy sayyohlik yoʻnalishlari. 1994-yil Toshkent va Samarqandda Jahon sayyohlik tashkilotining "Ipak yoʻli" loyihasini ishlab chiqish boʻyicha xalqaro yigʻilish boʻlib, unda Oʻzbekiston mazkur qadimiy yoʻnalish markazi deb belgilandi. 1995-yil 2-iyunda UzR Prezidenta "Buyuk ipak yoʻlini qayta tiklashda Oʻzbekistonning ishtirokini avj oldirish va respublikada xalqaro sayyohlikni rivojlantirish borasidagi choratadbirlar toʻgʻrisida" farmon qabul qildi. Shu asosda "Oʻzbekturizm" millim kompaniyasi "Ipak yoʻli" oʻtgan tarixiy manzillar boʻylab 200 dan ortiq yoʻnalishlar ishlab chikdi. Ular asosiy.da sayyohlar uchun qulay shartsharoitlar yaratish, ularga namunali xizmat koʻrsatish maksadida yangi shinam mehmonxonalar, kempinglar, motellar, umumiy ovqatlanish va dam olish maskanlari bunyod etilmoqda. Shu sababli bu yoʻnalishlar boʻylab safar qiluvchilar soni yil sayin ortib bormoqda.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bugʻlanish (agrometeorologiya)

BUGʻLANISH, yalpi bugʻlanish, evapotranspiratsiya (agrometeorologiyada) — tuproq yuzasi hamda oʻsimliklardan bugʻlanadigan nam (transpiratsiya) miqdori yigʻindisi. B. tuproq namligi, uning xususiyati, tuproq nam sigʻimi, toʻshama sirt rangi, havo temperaturasi va nisbiy namligi, shamol va 6. omillarga bogʻliq. B. toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan agrotexnik tadbirlarni ishlab chiqish, sugʻorish vaqti va normalarni aniqlash, qurgʻoqchilikka turlicha chidamli ekinlarni rayonlashtirishda, hosilni prognozlash va boshqalarda foydalaniladi. Oʻrta Osiyoning dehqonchilik mintaqalarida B. hisobiga tuprokdan yoʻqotiladigan namlik (bugʻlanuvchanlik) bir yilda 1200–2000 mm va undan koʻproqni tashkil etadi. Bu esa yillik yogʻin miqdoriga nisbatan 10—15-marta, vegetatsiya davridagi yogʻinlarga nisbatan esa deyarli 40—50-marta koʻpdir. Natijada ekinlarni sunʼiy sugʻorishga toʻgʻri keladi. Sugʻorish normasi gidromorf tuproqlarda 3—4 ming m³/ga, avtomorf tuproqlarda esa 6—7 ming m³/ga. Namlik sarfini kamaytirish uchun tuproqni yumshatish, almashlab ekishni toʻgʻri tashkil etish, organik oʻgʻitlarni ishlatish, tuproq strukturasini yaxshilaydigan sunʼiy moddalar solish va boshqa tadbirlar qoʻllaniladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Byerkneslar

Byerkneslar (Bjerknes) — ota va oʻgʻil norveg geofiziklari: 1) Vilgelm Friman Koren (1862— 1951) — meteorologiyada frontologik ilmiy maktab asoschisi. Suyuqlik yoki gazda sirkulyatsiyaning tezlashishi toʻgʻrisidagi teorema, siklonlarning toʻlqin nazariyasi muallifi. Obhavoni oldindan aytishning dinamik usullarini ishlab chiqqan. Norvegiyada obhavo xizmatiga asos solgan (1917); 2) Yakob (1897—1975) — atmosfera frontlari haqidagi taʼlimot asoschilaridan biri. Asarlari siklonlar evolyutsiyasiga, ularning atmosferaning umumiy sirkulyatsiyasidagi ahamiyatiga, okean suvlarining atmosfera jarayonlariga taʼsiri va boshqalarga doyr.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bjørnstjerne Bjørnson

Bjørnstjerne Bjørnson (1832.8.12, Kvikne — 1910. 26.4, Parij) — norveg yozuvchisi, jamoat va teatr arbobi. Norveg milliy dramaturgiyasi va adabiy tanqidchiligi asoschisi. Bergendagi Norveg teatri (1857—58) va Kristianiya teatri (1865—67)ga rahbarlik qilgan. Tarixiy-ijtimoiy dramalar ("Janglar orasida", 1858; "Yovuz Sigurd", 1862; "Mariya Styuart, Shotlandiya qirolichasi", 1864; "Irodamizdan tashqari", 1883—95), povest ("Syunneve Sulbakken", 1857; "Baliqchi ayol", 1868 va boshqalar), sheʼrlar, shu jumladan Norvegiya gimni muallifi. Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureati (1903).

Manbalar 

1832-yilda tugʻilganlar
8-dekabrda tugʻilganlar
1910-yilda vafot etganlar
26-aprelda vafot etganlar
Boʻyin (oʻlchov)

Boʻyin — uzunlikning taxminan oʻlchovi; haydalgan yer maydonining u boshidan bu boshigacha boʻlgan masofani bildiradi. 1 B. 120+150 qadamta teng. Agar 1 qadam oʻrtacha 0,75 m ga teng deb olinsa, 1 B.=0,75(120+150)=90+112,5 m boʻladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Boʻgʻin (tilshunoslik)

Boʻgʻin — 1) (tilshunoslikda) soʻzning alohida talaffuz qilish mumkin boʻlgan kichik boʻlagi. Fransuz tilshunosi M. Gammon 1929-yilda Boʻgʻin nutq artikulyatsiyasidagi muskullarning kuchlanishiga asoslangan, degan fikrni ilgari surgan. Bunda nutq oqimidagi tovush tizimining izchil holatda kuchlanishi va boʻshashishi nazarda tutiladi, yaʼni nutq qismlari kuchlanish bilan boshlanadi va yuqori nuqtasidan kuchlanish bilan tugaydi. Shu takrorlanish boʻgʻinga ajralishdir. Bu oʻzbek tilshunosi Ayub Gʻulomovning Boʻgʻin nutqning bir nafas toʻlqinidagi qismidir, degan qarashiga ham moye keladi. "Boshlangʻich" soʻzi 3 Boʻgʻin li boʻlib, har biri kuchlanish bilan boshlanadi. Unlisi baland nuqtasi hisoblanib, undoshda kuchsizlanib tugaydi. Boʻgʻin kuchli boshlanishi va kuchli tugashi ham mumkin;

2) (poeziyada) eng kichik oʻlchov birligi. Hijo deb ham ataladi. Sheʼr tpuzilishida muhim ahamiyatga ega. Bunda har bir soʻz alohida emas, balki ular nutq butunligi, soʻzlarning oʻzaro fonetik munosabatida qaraladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Argol

Argol Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Châteaulin tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
746 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 23,5 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 31,7 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Arzano (Fransiya)

Arzano Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Quimper tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1324 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 38,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 34,0 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Audierne

Audierne Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Quimper tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
2471 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 852,1 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 2,9 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Bannalec

Bannalec Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Quimper tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
5016 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 64,2 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 78,1 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Baye (Finistère)

Baye Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Quimper tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1061 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 145,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 7,3 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Bénodet

Bénodet Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Quimper tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
2750 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 261,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 10,5 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Berrien

Berrien Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Châteaulin tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
940 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 55,8 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Beuzec-Cap-Sizun

Beuzec-Cap-Sizun Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Quimper tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1037 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 29,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 34,7 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Bodilis

Bodilis Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Morlaix tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1302 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 65,1 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 20,0 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Bohars

Bohars Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Brest tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
3170 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 434,2 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 7,3 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Bolazec

Bolazec Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Châteaulin tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
206 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 17,4 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Botmeur

Botmeur Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Châteaulin tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
227 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,7 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 13,6 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Botsorhel

Botsorhel Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Morlaix tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
484 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 25,8 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Bourg-Blanc

Bourg-Blanc Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Brest tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
3174 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 112,2 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 28,3 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Brasparts

Brasparts Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Châteaulin tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1013 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,2 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 47,8 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari
Brélès

Brélès Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Finistère departamenti Brest tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
779 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 55,2 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 14,1 km2.

Manbalar 

Finistère shaharlari