MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Petrus Brovka

Petrus Brovka (Petr Ustinovich) [1905.12 (25).6, Vitebsk viloyati 1980] — Belarus xalq shoiri (1962), Belarus Fanlar akademiyasi akad., Belarus ensiklopediyasi bosh muharriri (1966-yildan), Mehnat Qahramoni (1972). 1926-yildan ilk sheʼrlari bosila boshlagan. "1914" (1935), "Katerina" (1938) dostonlarida batrak ayollarning qismati, hayotda oʻz oʻrnini topishi tasvirlangan. "Belarus" (1943), "Non" (1946) dostonlari va qator sheʼrlari ("Kastus Kalinovskiy", "Belarus jangchilariga", 1943) urush davri belarus adabiyotining eng yaxshi namunalaridan hisoblanadi. Urushdan keyingi yillarda xalqlar doʻstligi, kishilarning fidokorona mehnati tarannum etilgan "Aka va singil", "Xalq minnatdorligi" (1946), "Hayotyoʻli" (1950), "Kunlar oʻtib boradi" (1961) toʻplamlari shoirga katta shuhrat keltirdi. B. Shevchenko, Mayakovskiy, Tvardovskiy, Tichina singari koʻpgina shoirlarning asarlarini belarus tiliga tarjima qilgan. Uning koʻpgina asarlari esa jahondagi bir qator xalqlar tillariga tarjima qilingan. B. sheʼrlari ("Yurak onti", "Oʻy", "Sen — mening bolalarim", "Eman daraxti", "Sheʼriyat"), "Daryolar tutashganda" romani oʻzbek tilida nashr etilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
25-iyunda tugʻilganlar
1902-yilda tugʻilganlar
1980-yilda vafot etganlar
24-martda vafot etganlar
Sovet yozuvchilari
Iosif Brodskiy

Iosif Aleksandrovich Brodskiy (24-may 1940, Leningrad — 28-yanvar 1996, New York shahri) — rus shoiri. Ijodiy faoliyati 60-yillarda boshlangan. 1962—64 yillarda turli ayblar bilan qamalgan va surgun qilingan. Ammo Anna Axmatova, Samuil Marshak, Dmitriy Shostakovich singari mashhur kishilarning saʼy-harakati bilan 1965-yil surgundan ozod etilgan. Siyosiy tuzumga nomaqbul shaxs sifatida 1972-yilda Sovet davlati hududlaridan chiqarib yuborilgan; 1974-yildan AQShda yashagan. "Sahrodagi bekat" (1967), "Kurkam davr intihosi" (1972), "Uraniya" (1987), "Oʻgit" (1990) va boshqa sheʼriy tuplamlari xorijda nashr etilgan. Bu tuplamlarda yolgʻizlangan kishi bilan bir kam dunyo Urtasidagi ziddiyatlar kinoyaviykutarinki uslubda aks ettirilgan. B. sheʼriyatidagi voqelikni uziga xos benazir tarzda idrok va tasvir etish, antik davr sheʼriyatidagi badiiy shakllardan samarali foydalanish — shoir novatorligining mohiyatini tashkil etadi. B.ning ingliz va qisman rus tillarida eʼlon qilgan sheʼr, pyesa va publitsistik maqolalari Gʻarb adabiyoti hodisasi sifatida maydonga kelgan. Nobel mukofoti laureati (1987)..

Manbalar 

Shoirlar
Adiblar
1940-yilda tugʻilganlar
24-mayda tugʻilganlar
1996-yilda vafot etganlar
28-yanvarda vafot etganlar
Broyler

Broyler (ing. broiler, broil — olovda qovurish) — tez yetiladigan va yuqori sifatli gusht beradigan goʻshtdor joʻja. 6—9 hafta boqilib tirik vazni 1,5—2 kg boʻlganda suyiladi. Goʻshti yumshoq, mazali. B. goʻshtidan parhez taomlar tayyorlanadi. B. olish uchun joʻja qisqa muddatda yetarli darajada semirtiriladi. Buning uchun ogʻir vaznli va tez yetiladigan „kornish“, „oq plimutrok“, „Susseks“, „nyugempshir“ kabi sergoʻshtsertuxum va sergoʻsht zotli tovuq joʻjalaridan, zotlararo va liniyalararo chatishishdan olingan duragay joʻjalardan foydalaniladi. Shuningdek oʻrdak (8 haftalik), gʻoz va sesarka (12 haftalik), kurka (19 haftalik) joʻjalarini goʻshtga boqish ham B. deyiladi. Oʻzbekistonda B. davlat naslchilik xoʻjaliklarida, parrandachilik fabrikalarida yetishtiriladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Broyl

Broyl (de Broli) (de Broglie) — akauka fransuz fiziklari: 1) Maurice de Broglie (1875—1960). Ilmiy ishlari rentgen spektroskopiyasi, atom va yadro fizikasiga oid; 2) Louis de Broglie (1892. 15.8, Dyep — 1987) — fransuz fizigi, prof., Parij FA haqiqiy aʼzosi (1933). Kvant mexanika asoschilaridan biri, materiyaning toʻlqin xususiyati toʻgʻrisidagi gʻoyani ilgari surgan (1924). Ilmiy ishlari atom yadrosi tuzilishi, toʻlqin oʻtkazgichlarda elektromagnit toʻlqinlarning tarqalishi, fizika tarixi va uslubiyatlariga oid. Nobel mukofoti laureata (1929).

Manbalar
Brokgauz va Yefron ensiklopedik lugʻati

Brokgauz va Yefron ensiklopedik lugʻati — rus universal ensiklopediyasi. F. A. Brokgauz — I. A. Yefron aksiyadorlik nashriyot jamiyati tomonidan chiqarilgan (Peterburg, 1890 — 1907; 82 asosiy va 4 qoʻshimcha jilddan iborat. Ilk 8 jildi I. Ye. Andreevskiy, qolganlari K. K. Arsenyev va F. F. Petrushevskiylar tahriri ostida nashr etilgan). 1911—16-yillarda yangi nashrini chiqarishga harakat qilingan (rejalashtirilgan 48 jilddan 29 jildi chiqqan). 

 

Ensiklopediyalar
Brokenxill odami

Brokenxill odami — qad. (neandertal) odamning kalla suyagi va 10 ga yaqin skelet qoldiqlari Zambiya (Shim. Rodeziya)dagi Brokenxill (Kabve) shahridan topilgan (1921). Rodeziya odami deb nom berilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Broker

Broker (ing. broker), makler — fond, tovar, valyuta birjalarida oldisotdi bitimlari tuzishda vositachilik (dallollik) qiladigan ayrim shaxs yoki firma. B.lar, odatda, mijoz topshirigʻiga koʻra va uning hisobiga ish yuritadi, kafolat beruvchi hisobiga oʻz nomidan savdo bitimlari tuzishi ham mumkin. Vositachilik bitimlari, asosan, B.lik idoralari, firmalar yoki ularning filiallari orqali rasmiylashtiriladi. Vositachilik qilgani uchun tomonlarning kelishuviga koʻra, birja qoʻmitasi joriy etgan taksa (qatʼiy baho)ga muvofiq, oldisotdining muayyan foiz miqdorida haq — brokeraj oladi (odatda, B. haqi amalga oshirilgan shartnoma yoki bitim qiymatining 0,25—3% ni tashkil qiladi). Yirik B.lik idoralari haridorga qarz berishda banklar bilan hamkorlik qiladi, ayrim hollarda oʻzlari kreditor boʻladilar, bitimlar bajarilishiga kafillikni ham oʻz zimmalariga oladilar. Katta B. gofbrok ye r deb ataladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Makler

Makler () — sotuvchi va xaridor oʻrtasidagi vositachi; tovarlar, qimmatli qogʻozlar, xizmatlar va boshqa oldisotdisida vositachilik qiladigan shaxs. Birja maklerlari birja xodim lari tarkibiga kiradi, tovar seksiyalarida savdo qiladi. Birja aʼzolari boʻlgan ayrim maklerlar oʻz hisobidan qimmatli qogʻozlarni sotib oladi va sotadi, haridor va sotuvchi brokerlarining oldi-sotdi boʻyicha ogʻzaki kelishuvlarini roʻyxatga oladi. Makler kelishuvda qatnashgan tomonlarning har biridan oldisotdi qiymatining muayyan foizi miqdorida haq oladi.

Birja maklerlarini litsenziyalashtirish

AQSh 

AQShda birja brokerlari U.S. Securities and Exchange Commission va Financial Industry Regulatory Authority tomonidan litsenziyalashtiriladi. Qimmatli qogʻozlar va birja komissiyasi va moliya sanoatini tartibga solish organi. Shuningdek brokerlik firmalari ham mahalliy yurisdiksiya qoidalariga boʻysunadi, ular shtatdan shtatga qarab farq qilishi mumkin. AQSHning barcha shtatlari uchun odatiy hol CFD kredit yelkasi bilan savdo qilishni taqdim etadigan brokerlik firmasiga litsenziyani rad etishdir. Bunday koʻrinishdagi birdamlikni shu narsa bilan izohlash mumkinki, chakana investorlarning 76 % CFD savdosi paytida pul yoʻqotadilar.

Birlashgan Qirollik 

Buyuk Britaniyada birja brokerlari Financial Conduct Authority tomonidan tan olinishi uchun oʻqitilishi kerak. Broker litsenziyasini Moliyaviy xizmatlar reestrida tekshirish mumkin.

Fransiya 

1996-yilda moliyaviy faoliyatni modernizatsiya qilish toʻgʻrisidagi qonun qabul qilingandan soʻng, birja brokerlari oʻrniga investitsiya kompaniyalari keldi.

Manbalar
Brokkelman Karl

BROKKELMAN (Brokelman) (Brockelmann) Karl (1868.17.9— 1956.6.5) — nemis sharqshunosi, somiy va turkiy tillar mutaxassisi. 1900-yildan Breslau, Kenigsberg, Galle, Berlin untlari professor Sharq tarixi, arab adabiyoti tarixi, somiyshunoslik boʻyicha ilmiy asarlar yozgan. "Somiy tillar qiyosiy grammatikasi ocherki" (2 jild, 1908—13) va "Arab adabiyoti tarixi" (2 asosiy jild, 1898—1902 va 3 qoʻshimcha jild, 1937—42) uning eng muhim asarlari boʻlib, I. Yu. Krachkovskiy ularga yuksak baho bergan. B. "Arab adabiyoti tarixi" kitobiga arab boʻlmagan yozuvchi va olimlar (mas, Ibn Sino, Beruniy va boshqalar) ning arab tilida bitgan asarlarini ham kiritib, ular xususida biografik maʼlumotlar keltirgan. Uning "Musulmon xalqlar va davlatlar tarixi" (1939) asari ham dalillarga boy. B. Mahmud Koshgʻariyning "Devonu lugʻotit turk" asarini nemischaga tarjima qilgan (1928).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bromargirit

Bromargirit (Brom—Argyrit tarkibiga qarab atalgan) — mineral. Bromidlar guruhiga mansub. Kimyoviy formulasi AgBr. Kub singoniyali. Kub, kuboktaedrli kristallar va donachalar. Yashildan sariqgacha, olmossimon, mumsimon yaltiraydi, baʼzan xira. Qattiqligi 2,5. S. ogʻ. 6,5. B. Nurota togʻlaridagi oltin konlari oksidlanish zonasida aniqlangan. B. kam uchraydi. Oʻzbekiston (Nurota togʻlari), Meksika (SanOnofre) va Chilida (Chanarkilo) bor. Kumush olinadigan ruda. Sinonimi: bromirit, bromli kumush.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bromatlar

Bromatlar — bromat kislota NVgO, ning tuzlari, odatdagi sharoitda barqaror qattiq moddalar. B. qizdirilganda kislorod ajratib parchalanadi: 2KBrO3=2KBr+3Or Kaliy va natriy B. (KVgO3 va NaBrO3)HHHr ahamiyati katta. Natriy B.ning suyuqlanish temperaturasi 380°; zichligi 3340 kg/m3; suvda eruvchanligi (100 g da g hisobida) — 36,4 (20°), 90,8 (100°). Kaliy B.ning zichligi 3250 kg/m3; 400°da parchalanadi; suvda eruvchanligi (100 g da g hisobida) 6,9 (20°), 49,7 (100°). Natriy va kaliy B. NaBr yoki KVg ni elektrkimyoviy yoxud xlor taʼsirida oksidlash usuli bilan olinadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bromgeksin

Bromgeksin (Bromhexinum) — balgʻamni suyultirib, koʻchishini tezlashtiradigan dori; yoʻtalga qarshi taʼsir koʻrsatadi. Tabletka holida chiqariladi. Oʻtkir va surunkali bronxit, oʻpka sili, bronxiol astma, zotiljam va boshqa yoʻtal bilan kechadigan shamollash kasalliklarida qoʻllaniladi. Faqat vrach buyurganda ichiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bromidlar

Bromidlar — metallar va metallmaslarning brom bilan hosil qilgan birikmalari, bromid kislota (NVg) tuzlari. Metallmaslarning bromidlari (mas, SVg4, SiBr4) molekulyar panjarali va oson uchuvchan moddalardir. Ishqoriy va ishqoriyer metallarning bromidlari suvda yaxshi eriydi; faqat kumush bromid, qoʻrgʻoshin bromid va baʼzi metallarning bromidlari suvda yomon eriydi. Kaliy, natriy B. tibbiyotda va bromning boshqa birikmalarini olishda, kumush bromid fotografiyada ishlatiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bromidlar (mineral)

Bromidlar, tabiiy bromidlar — kamyob minerallar guruhi, kumushning galogenli birikmasi. Asosiy minerallari: bromargirit (AgBr), embolit Ag (C1, Vg). Tuzilishi tosh tuzi tipiga mansub. Minerallar guruhining fizik xususiyati juda oʻxshash. B. donalari sariq yoki sargʻishyashil rangda, kristallari kub yoki oktaedr koʻrinishida, olmos kabi yaltiroq; yumshoq, baʼzan egiluvchan. Qattiqligi 2—2,5; s. or. 5,7 dan (embolit) 6,5 (bromargirit) gacha. B. faqat quruqchoʻl iqlimli oblastlarda tarkibida kumush boʻlgan sulfidlarning oksidlanish zonalaridagi konlarda uchraydi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bromindigo

Bromindigo, bromnil — indigo molekulasidagi vodorod atomlari oʻrniga brom atomlari kiritib olingan mahsulot; qizilbinafsha rangdan och yashilkoʻk ranggacha boʻlgan yorqin boʻyoqdar. B.ning rangi molekuladagi brom atomlarining soniga va ularning molekulada joylashgan oʻrniga bogʻliq. B. gazlamalarni boʻyashda keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Broneavtomobil

Broneavtomobil — zirhli jangovar mashina. Pulemyot, baʼzan toʻp bilan jihozlanadi. B. asosan aloqa va qoʻriqlash vazifalarini bajaradi. Qurollar B.ning aylanadigan zirhli minorasigaoʻrnatiladi. B. qurollari ogʻirligiga qarab yengil, oʻrta, ogʻir turlarga boʻlinadi. B. ekipaji 2—6 kishidan iborat boʻladi. B. 1-jahon va Ikkinchi jahon urushida qoʻllanilgan. Hozirgi armiyalarda ham baʼzi turlari ishlatiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronedrezina

Bronedrezina — zirhli oʻziyurar harbiy mashina. B. qurollari turiga qarab ogʻir va yengil xillarga boʻlinadi. Yengil B.da 2—4 ta pulemyot, ogʻir B.da kichik kalibrli toʻp va 2—4 pulemyot oʻrnatilgan boʻladi. Bronedrezina da razvedka ishlarida qoʻllaniladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronekater

Bronekater — zirhli tezsuzar kichik harbiy kema. U qirgʻoq boʻyida, shuningdek daryolarda soqchilik va razvedka ishlarini bajaradi. B.ga bitta yoki ikkita 57–85 mm li zirxli toʻp oʻrnatilgan boʻladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronepoyezd

Bronepoyezd — parovoz (teplovoz) va platformalari zirhli harbiy poyezd. Bronepoyezd da jang qilish, temir yoʻl atrofidagi qoʻshinlarga yordam berish, muhim temir yoʻl uzellarini, koʻpriklar va boshqa muhim obʼyektlarni mudofaa qilish vazifalarini bajargan. B. tarkibida zirxli parovoz (teplovoz), 3—6-maydoncha, 2— 4 nazorat platformalari boʻlgan. Zirhli maydonchaga (2 yoki 4 oʻqli, zirhlangan temir yoʻl platformasiga) 1—2 toʻp, 3—6 pulemyot oʻrnatilgan. B.lar ljahon va 2-jahon urushlarida qoʻllanilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronetransportyor

Bronetransportyor — zirhli jangovar mashina. Pulemyot, toʻp va boshqa qurollar bilan qurollantiriladi. Motooʻqchi boʻlinmalar (20 kishigacha)ni tashish, ogʻir qurol-yarogʻlarni tirkash va razvedka ishlarida qoʻllaniladi. B.ning gʻildirakli, yarim oʻrmalovchi, oʻrmalovchi (gusenitsali), ochiq va yopiq turlari bor. Suvdan suzib oʻta oladi. B. devorlarida oʻq otish uchun moʻljallangan maxsus teshik (shinaklar) bor. B. minorali va minorasiz boʻlishi mumkin.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronza kasalligi

Bronza kasalligi, Addison kasalligi — buyrak usti bezi poʻstloq qavati faoliyatining buzilishi oqibatida kelib chiqadigan kasallik; birinchi boʻlib ingliz vrachi T. Addison tasvirlab bergan (1849). Asosan 20—40 yashar kishilarda uchraydi; kasallikka buyrak usti bezi oʻsmasi, sil, zaxm, amiloidoz va boshqa sabab boʻladi. Bronza kasalligi astasekin avj oladi, darmonsizlik, tez toliqish, gipotoniya (qon bosimining tushib ketishi), bosh ogʻrigʻi, xotiraning susayishi, organizmda suvtuz almashinuvining buzilishi kuzatiladi. Gormonlar bilan davolash, bemorning ovqati osh tuzi va vitaminlarga boy boʻlishini taʼminlash kasallikning ancha yengil kechishiga olib keladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Simptom:Bosh ogʻrigʻi
Bronza qoʻngʻizlari

BRONZA QOʻNGʻIZLARI, tilla qoʻngʻizlar (Cetoniini) — plastinka moʻylovli qoʻngʻizlar oilasining kenja oilasi. Uzunligi 1—10 sm. Ustki qanotlari metall tusda tovlanib turganidan tilla qoʻngʻizlar deb ham ataladi. Ustki qanotlarining ikki yonida tirqishlari boʻladi. Bronza qoʻngʻizlari uchganida ostki qanotlari ana shu tirqishdan chiqib yoyiladi, ustki qanotlari yoyilmasdan qorni ustida taxlanib turadi. 2700 dan ortiq turi bor, koʻpchiligi tropik mintaqalarda tarqalgan, ayniqsa tropik Afrikada (mas, goliflar) va Janubiy Osiyoda koʻp uchraydi. Oʻzbekistonda 12 turi tarqalgan. Togʻli hududlarda yashil bronza qoʻngʻizi (Netocia marginicollis) va paxmoq bronza qoʻngʻizi yoki olenka (Epicometis turanica) bir tomondan oʻsimliklarning gulini yeb birmuncha ziyon keltirsa, ikkinchi tomondan gullarni changlatib foyda keltiradi. Bronza qoʻngʻizlari ning Ssimon qurtlari chiriyotgan yogʻochlar, kompostlar, oʻrmon toʻshalmasida, ayrim turlari chumolilar va kemiruvchilar inida rivojlanadi. Ayrim Bronza qoʻngʻizlari, mas, olenka ekinlarga ziyon keltiradi. 
  @a_ishem bu telegram kanalm

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

yashil bronza qongizi
yashash muhiti bahor va yoz oylarida dalalarda gullarning ustida yirik [uzunligi 1-2sm ]
yashil qongizlarni korish mumkin qongiz tanasining ustki tomoni yaltiroq yashil qorin tomoni esa
qizgish tusda boladi bronza qongizi yevropa va osiyo qitʼasining deyarli hamma joyida uchraydi qongizni qolga olib korilganda uning xitin qobigi qalin va qattiq ekanligini sezish mumkin
Bronzalash

Bronzalash — himoya qatlami hosil qilish va bronza tuyey berish uchun metall buyumlar sirtiga bronza qoplash. Maxsus tarkibli kukun (poroshok) yordamida metallmas (mas, yogʻoch) buyumlar sirtida bronza tuyey (yaltirok,ligi) hosil qilish ham B. deb ataladi. B. elektrolitik usulda metallash yoʻli bilan, moyli yoki spirtli loklarga maxsus kukunlar qoʻshib tayyorlangan aralashma surkab va sirtga kimyoviy ishlov berib amalga oshiriladi. Radioapparatlar, detallar, maishiy metall buyumlar va boshqa sirtiga 40—45% rux qoʻshilgan bronza qatlami qoplanadi. Himoyabezak qoplamalari hosil qilishda, termik ishlashda tarkibida 10—12% rux boʻlgan bronza kukuni ishlatiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronzografit

Bronzografit — bronza va grafitdan tashkil topgan gʻovak material. Grafit zarralari (0,5—4%) bronza kristallari (6—10% Sn) orasida teng tarqalgan holda boʻladi. Gʻovaklari moy bilan toʻldiriladi. Undan sirpanish podtipniklari tayyorlanadi. Bunday podshipniklar valga tez moslashadi, uzoq vaqt moysiz ishlay oladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronx

Bronx, bronxlar (yun. bronchus — nafas nayi) — odam va yuqori tuzilgan umurtqalilar kekirdagining havo oʻtadigan naysimon tarmoqlari. Kekirdak (traxeya) 4—5koʻkrak umurtqasi qarshisida oʻng va chap B.ga boʻlinadi (bifurkatsiya). Oʻng B. chap B.ga nisbatan yoʻgʻon va kalta, chap B. esa uzun va ingichka; oʻng B. deyarli vertikal yoʻnalgan boʻlib, kekirdakning davomi hisoblansa, chap B. kekirdakdan chapga burchak hosil qilib chiqadi va bir oz gorizontal yoʻnalgan boʻladi. B. togʻay halqalardan tuzilgan, ular oraligʻini fibroz parda toʻldirib turadi. Asosiy B. oʻpka darvozasiga kirib, oʻpka ichida avval boʻlak bronxlariga, soʻngra segmentar bronxlarga boʻlinadi. Ikkala oʻpkada taxminan 1000 boʻlak B. boʻladi. B.lar bronxiolalargacha tarmoqlanib borib, bir butun bronxial "daraxt"ni hosil qiladi. B. oʻpka ichida tarmoqlanib, ingichkalashib boradi, eng oxiri, eng mayda B.ning uchi pufakchalar bilan tugaydi. Havo almashinish jarayoni pufakchalar, alveolalarda boʻladi; havo nafas yoʻllarining hammasidan oʻtadi, chunki nafas naychasining devorlari togʻaylardan tuzilgani uchun ular puchayib qolmaydi. B. shilliq qavati kiprikli epiteliy bilan qoplangan boʻlib, unda shilliq bezlar juda koʻp. Ular nafas yoʻliga tushgan yot jismlarni chiqarib yuboradi. havo yoʻllari esa nafas olganda havoni tozalab, namlab, ilitib pufakchalarga yoʻnaltiradi. Ikkala oʻpkada taxminan 300—500 mln. alveolalar boʻlib, 30—100 m2 sathni tashkil etadi. Koʻp hayvonlarda kekirdak (traxeya) ikki asosiy B.ga boʻlinadi. Sudralib yuruvchilar, qushlar va sut emizuvchilarda B. yaxshi rivojlangan boʻlib, oʻpka ichida davom etadi. Sudralib yuruvchilarda asosiy B.dan ikkilamchi B., bundan esa uchlamchi, toʻrtlamchi va sh.k. tarmoqlar ajralib chiqadi; toshbaqa va timsohlarda B.ning boʻlinishi ayniqsa murakkab. Qushlarda ikkilamchi B. parabronxlar degan kanallar bilan tutashadi, bulardan radiuslar boʻyicha bronxiollar chiqadi, bronxlar esa tarmoklanib, havoli kapillyarlarga oʻtadi. Bronxiollar va havoli kapillyarlardan tutash havoli yoʻllar vujudga keladi. Asosiy B. ham, baʼzan yon B. ham uchidan kengayib, havoli xalta hosil qiladi. Sut emizuvchilarda har bir asosiy B. dan ikkilamchi B. chiqadi, bu esa tobora mayda tarmoqdarga boʻlinadi; eng mayda tarmoqlar alveolyar yoʻllarga oʻtadi, bular esa alveolalar bilan tugaydi.

I usually do not drop a comment, but I read a few gegkekbdfcabfaac

Anatomiya‎
Bronxiolit

Bronxiolit, kapillyar bronxit — mayda bronxlar devorining yalligʻlanishi. Virus yoki bakteriyalar qoʻzgʻatadi; bir yoshgacha bulgan bolalarda uchraydi. Gripp viruslari qoʻzgʻatadigan grippli B., mayda bronxlar shilliq qavatining kataral yalligʻlanishi bilan ifodalanadigan kataral B., bronxlar teshigigacha granulyatsion toʻqima oʻsib kirishi bilan kechadigan obliteratsiyalovchi B. va boshqa farq qilinadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronxoadenit

Bronxoadenit (bronx va yun. Aden — bez) — bronxlar (traxeya atrofida, koʻks oraligʻining orqa va oldida joylashgan) limfa tugunlarining yalligʻlanishi. Koʻproq sil kasalligida, zotiljam, bronxit, bronxopnevmoniya, nafas yoʻllarining yalligʻlanishi bilan kechadigan koʻkyoʻtaya, qizamiq va boshqalarda uchraydi. B.da kuraklararo boʻshliq ogʻriydi, bemorni asosan ogʻriqli yoʻtal bezovta qiladi. Limfa bezlari kattalashadi. Sil B.ida limfa tugunlari kattalashib, uning toʻqimasi ham nobud boʻladi va suzmasimon yiringga aylanadi. Boshqa kasalliklarda bemor asosiy kasallikdan tuzalishi bilan limfa tugunlari deyarli asliga qaytadi. B.ni asosan rentgen qilib (rentgenoskopiya, rentgenografiya, flyuorografiya) aniqlanadi. Sil B. i bilan ogʻrigan bemor maxsus sil kasalxonalarida davolanadi. Organizmning umumiy quvvatini oshiruvchi dorilar, silga qarshi davo buyuriladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronxografiya

Bronxografiya (bronx va yun. Grapho — yozaman) — hiqildoq (traxeya) va bronx yoʻllariga kontrast modda yuborib, rentgenologik tekshirish usuli. Birinchi marta 1918-yil oʻtkazilgan. Bronx, oʻpka, qorin boʻshligʻi aʼzolari kasalliklari va boshqa ga tashhis qoʻyishda qoʻllaniladi. B. qilish lozimligi yoki mumkin emasligini vrach belgilaydi, bunda albatta bemorning umumiy ahvoli va kasalligi hisobga olinadi (yana qarang Bronxoskopiya).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronxopnevmoniya

Bronxopnevmoniya — oʻpka yalligʻlanishining bir shakli; mayda bronxlarda boshlangan yalligʻlanish jarayonining oʻpka toʻqimalariga tarqalishi bilan kechadi (qarang Zotiljam).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronxoskopiya

Bronxoskopiya (bronx va yun. Skopeo — koʻraman, tekshiraman) — hiqildoq (traxeya) va bronxlarning ichki yuzasini maxsus asbob — bronxoskop yordamida bevosita koʻrib tekshirish usuli. Bu asbob bir uchida optik va yoritgich sistemasi boʻlgan metall naychadan iborat. B. qilinganda naycha ogʻizdan tomoqorqali (yuqori B.) yoki hiqildoqni kesib bronxlarga kirgiziladi (quyi B.) Hozir Yaponiyaning "Olympus" hamda Germaniyaning "Fujinon" (Fujinon), "KarlShtors" (KarlZtorz) firmalarida ishlab chiqarilgan bronxoskoplar mavjud. Ular obʼyektni suratga olish, unga dori moddalari yuborish hamda bronx yoʻlidan yot jismlarni, shuningdek undagi oʻsmalarni olish, kuydirish moslamalariga ega. Ularning eng zamonaviysi elektron videoendoskop va skanner bilan birga endoskopiya qiladigan apparatdir; bu apparatlar bilan B. qilinganda teleekranda rangli tasvir hosil boʻlib, atrofdagi toʻqimalarni ultratovush tekshiruv maʼlumotlari ham ekranda koʻrinadi. B. kasallikni aniqpash hamda davolash maqsadida qoʻllaniladi. B qilishdan oldin bemorning umumiy ahvoli, kasallik holati obdan tekshiriladi. Shu bois davo B.si bir necha bosqichda olib boriladi. B. zaruriyati tugʻilganda vrach ruxsati bilan qilinadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronxospazm

Bronxospazm — bronx aylana muskullarining qisqarishi natijasida mayda bronxlar va bronxiolalar teshigining torayishi (qarang Bronxostenoz).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Bronxostenoz

Bronxostenoz — bronx devorining torayishi; bronx yoʻlidagi patologik oʻzgarishlar yoki uning teshigiga yot jismlarning tushishi, shuningdek oʻsmalar paydo boʻlishi natijasida vujudga keladi. Bronx operatsiyalaridan keyin ham B. kuzatilishi mumkin. B. organik oʻzgarishlar tufayli roʻy beradi, shu sababli uni bronxospazmdan farq qilinadi. B. ni bronxoskopiya va bronxografiya qilib aniqlanadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil