MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kudarin buryatlari

Kudarin buryatlari, Baykal-Kudarin buryatlari (bur. Xudaryn Buryaaduud) — buryat etnik guruhi tarkibiga kiruvchi etnoterritorial guruh. Baykal koʻlining sharqiy qirgʻogʻida, Selenga qirgʻogʻida joylashgan xuddi shu nomdagi dashtda joylashgan. Barguzin buryatlari singari, ular Lena, Kuda va Murin daryolari vodiylaridan keladi.

Qabila tarkibi 
Kudarin (Baykal-Kudara) buryatlarining etno-hududiy guruhiga Abazay, Shono, Olzon, Xengelder, Alagui, Ashibagat, Xurumsha, Segenud, Xaytal, Durlai, Galzud, Torgoud, Moʻgʻul, Xamnigan, Otonhoi, Otonhoi kabi qabilalar kiradi. Bura, zungar, baltai, nagatay, abaganad, ikinad, darkhad, tarha, balai-segenud. Kudarin choʻli hududidagi Shona urugʻi tarkibida quyidagi boʻlinmalar qayd etilgan: tumentey, borsoi, sogol, hamnai, xonxo, baltai, ehe-shono, baga-shono, yartaga. Alagui jinsi boʻlinmalarni oʻz ichiga oladi: Kherei va Saganag. Abxan urugʻining tarmoqlari ham tilga olinadi: Bahaday, Batar, Alsxan, Monson. S.P. Baldaev Galzud urugʻining bir tarmogʻi — Darxon-Galzudni eslatib oʻtadi. Qabilalarning aksariyati ehiriylardir. Ularga katta Buryat qabilalarining tarkibiga kirmagan Verxolensk Segenudlari, Xaytallar, Durlaevtslar, Torgoudlar, Galzudlar, Charades, Zungarlar va Murinskiy Xurumshinlari hamrohlik qiladi. Bulagatlar — alaguy, ashibagad, otonxoʻy qabilalariga mansub buryatlar.

Yana qarang 

 Buryat etnik guruhlari, qabilalari va urugʻlari

Manbalar

Adabiyotlar 
 Нанзатов Б.З. Племенной состав бурят в XIX веке // Народы и культуры Сибири. Взаимодействие как фактор формирования и модернизации: Сборник статей. — Иркутск, 2003. — С. 15–27.
 Нанзатов Б.З. Этногенез западных бурят (VI - XIX вв.). — Иркутск, 2005. — 160 с.
 Балдаев С.П. Родословные предания и легенды бурят. Ч. 1. Булагаты и эхириты. — Улан-Удэ, 1970. — 362 с.
Buryat
Buryatiya Aholisi
 mo'g'ul xalqlari
Mo'g'ullar
Kugama

Kugama () — Nigeriyaning sharqiy qismida, Benue daryosidan janubda, Apava qishlogʻidan sharqda va Yada qishlogʻidan shimolda (Adamava shtatining Fufore tumani) yashovchi Adamava-Ubangi xalqi. Kugamaning etnik hududi Fulbe xalqining qishloqlari va shaharlari bilan oʻralgan. Qoʻgʻomning gʻarbida Mumuye, Yendang, Vaka, Teme, Kumba, Bali, Passam va Gengle kabi qarindosh xalqlar oʻrnashgan.

Joshua Project saytda taqdim etilgan maʼlumotlarga koʻra , Kugama aholisining soni taxminan 5600 kishini tashkil qiladi.

Kugama aholisi Niger-Kongo makrofamiliyasining adamawa- ubangi oilasining idiomasida gapirishadi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, bu idioma mustaqil til — Kugama. Boshqa manbalarga koʻra, Kugama-Gengl yoki Gengl-Kugama nomi bilan mashhur boʻlgan bu idioma Kugama va Gengle xalqlari uchun umumiy tildir („Kugama“ va „Gengl“ bir vaqtning oʻzida ikkita teng variantni bildiradi (tili va bir-biriga yaqin ikki lahja nomi). Etnolog dunyo tillari maʼlumotnomasida eʼlon qilingan maʼlumotlarga koʻra, Kugama tilida soʻzlashuvchilar soni taxminan 5000 kishini tashkil qiladi (1995). Kugama xalqi vakillari oʻz turar-joylarining maʼlum hududlarida oʻz ona tillaridan tashqari, bir-biriga yaqin boʻlgan Adamava-Ubangi tillari — Gengle, Kumba va Yendang tillarida, Djibaning jukunoid tilida va Gʻarbiy Chad tillarida soʻzlashadilar.

Kugama xalqining aksariyat vakillari anʼanaviy eʼtiqodlarga (80%) rioya qilishadi, ularning baʼzilari islom (10%) va nasroniylik (10%).

Manbalar 

Adamawa-ubangian xalqlari
Nigeriya Xalqlari
Di fleytasi

Di (xitoycha ján, pinyin dí), dizi (xitoychajān, pinyin dí ​zi) — oltita chalinadigan teshikka ega Xitoy koʻndalang fleytasi. Koʻpgina hollarda, dining dastasi bambuk yoki qamishdan qilingan, ammo boshqa yogʻoch turlaridan va hatto toshdan yasalgan di ham bor, koʻpincha nefrit toshidan yasalgan. Dastasining yopiq uchi yaqinida havo puflash uchun teshik bor, uning yonida eng nozik qamish yoki qamish plyonkasi bilan qoplangan teshik bor; dastaning ochiq uchiga yaqin joylashgan 4 ta qoʻshimcha teshik sozlash uchun ishlatiladi. Fleyta dastasi odatda qora laklangan ipli halqalar bilan bogʻlangan. Chalish uslubi koʻndalang fleyta kabi. Uning tembri juda joʻshqin va tiniq, jarangdorlik qamish plyonkasi rezonatsiyasiga bogʻliq.

Di — Xitoyda eng keng tarqalgan puflab chalinadigan asboblaridan biri. U miloddan avvalgi 140-87-yillarda Oʻrta Osiyodan olib kelingan.(afsonaga koʻra, uni Xan imperatori U-di davrida elchi Chjan Tsyan olib kelgan). Biroq, Chjetszyan provinsiyasida yaqinda olib borilgan arxeologik qazishmalar paytida, taxminan 8000-yil oldin boʻlgan, zamonaviy di-ga juda oʻxshash (xarakterli muhrlangan teshiksiz) suyak koʻndalang fleytalari topildi, bu di Xitoydan kelib chiqishi haqidagi gipoteza foydasiga dalolat beradi. Afsonaga koʻra, Xuandi oʻz amaldorlariga birinchi fleytani bambukdan yasashni buyurgan.

Ikki xil di bor: tsyuydi (janri kuntsyuy musiqali drama orkestrida) va bandi (shimoliy viloyatlardagi janri bangzi musiqali drama orkestrida). Bandi sozi biroz balandroq. Fleytaning muhrlangan teshiksiz turi mendi deb ataladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
transvers Flute
Xitoy musiqa asboblari
Krubyane

Krubyane (kashubs. krëbanë, krëbanie, ) — Kashubiyaning janubi-sharqiy qismida yashovchi kashubiyaliklarning sub- etnik guruhi — Kosyej tumanidagi Dziemiany va Karsin kommunalarida hamda Chojnik tumanidagi Brusi kommunalarida. Krubiyaliklar toʻsiqlar sifatida ham tanilgan (kashubsk. zabòrôcë, zoborôcë, ). Krubiyaliklar, barcha Kashubiyaliklar singari, katoliklardir.

Nomi 
Subetnik etnonimning birinchi varianti — Krubianlar (kashubsk. krëbanë, krëbanie, ilgari kùrbanie) — bu soʻzning etimologiyasi toʻliq aniq emas, bu kashubiyaliklar guruhining nomi kùrban soʻzidan kelib chiqqan degan taxmin mavjud — „yogʻ uchun loydan yasalgan idish“. Qurbon apellyatsiyasidan Krubyanlar nomi, xususan, B. Syxta (B. sychta). Etnonimning ikkinchi varianti — toʻsiqlar — bu kashubiyaliklar guruhining joylashgan joyi — Zabori viloyati bilan bogʻliq () Lesno yaqinida (pol ), Svornihatse (), Brusov va Karsina (). Bu „devor ortida yashash“ iborasini bildiradi () — Tucholskiy Borining shimolida. Zabora toponimi qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlib, u Pomeraniya knyazlari hujjatlarida (terra Tabor, Saborda (1292), terra Zaborensis (1299)) va Pomeraniyani salibchilar tomonidan bosib olingan vaqtga oid hujjatlarda (das land Saborn). Oʻrta asrlarda Zaborskiy yerlari gʻarbdagi Brda daryosidan Vda daryosigacha boʻlgan hududlarni egallagan () va Vdzydze koʻli () sharqda, shimolda uning chegaralari zamonaviy Chojnicki tumani chegaralariga toʻgʻri keldi, janubda ular Czernitsa (). Baʼzan, keng maʼnoda, Krubyanlardan tashqari, kashubiyaliklarning boshqa guruhlari toʻsiqlar deb ataladi.

Soʻzlashuvi 
Oʻtmishda krubiyaliklar orasida janubiy kashubiyalik zaborskiy yoki krub soʻzlashuvi keng tarqalgan edi (kashubian gvara krëbańsko, ). F.Lorentz Krubyan aholi punkti hududida Lesna-Brussko-Velevskiy lahjasini ajratib koʻrsatdi. Unga qoʻshimcha ravishda u boshqa dialektlarni ham Zaborskiy lahjasiga kiritdi va u ikki guruhga boʻldi: Shimoliy Zaborskiy dialektlari (Grabovskiy, Koscejskiy, Skozhevskiy, Gostomskiy, Lipushskiy) va Janubiy Zaborskiy dialektlari (Lesnensko-Brussko-Velevskiy, Svozhenskiy).

Anʼanalar 
Krubiyaliklarning anʼanaviy kasblari chorvachilik, ovchilik, baliqchilik, asalarichilik va qatron tayyorlsh edi. Anʼanaviy hunarmandchilikdan gʻildirak va arava yasash, ot jabduqlari va egar yasash, kashtachilik, kulolchilik va temirchilik kabilar bor edi. Oʻtmishda koʻplab hunarmandchilik va hunarmandchilik Krubiyaliklar uchun muhim daromad manbai boʻlgan. Anʼanaviy xalq liboslari, qoʻshiq va raqslar hali ham Brusi shahridagi "Krëbane" folklor guruhi tomonidan saqlanib qolgan.

Yana qarang 
 Kashubiyaliklar
 Koscierie poviat
 Chojnicky poviat

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 
kichik etnik guruhlar
 Polsha Aholisi
Drova musiqa asbobi

Drová — rus xalq zarbli cholgʻu asbobi, ksilofonning bir turi.

Tavsifi 
U bir xil qalinlikdagi, ammo arqon bilan bogʻlangan turli uzunlikdagi yarim doira shaklidagi kichik yogʻoch boʻlaklaridan (oʻtin) iborat. Har bir boʻlakning ichki (tekis) tomonida rezonansli boʻshliq ochiladi. Bolaklarni maʼlum bir musiqiy ohangga aniq sozlash boʻshliqning chuqurligini sozlash orqali amalga oshiriladi — boʻshliq qanchalik chuqurroq boʻlsa, tovush shunchalik past boʻladi: chuqurchani pastdan chuqurlashtirib — biz tovushni pasaytiramiz, boʻlakning uzunligini qisqartirib — biz tovushni koʻtaramiz. „Drovalarni“ qattiq yogʻochdan yasalgan bolgʻachalar bilan chalishadi. Material, drovaniki kabi, juda quruq, qattiq boʻlishi kerak.

Drovaning har xil turlari bor, ularda yogʻoch boʻlaklari oʻrniga xamir yoyish uchun ishlatiladigan jo'va yoki metall naychalar ishlatilgan.

Yasalishi 
Qalin arqonda turli oʻlchamdagi yogʻoch boʻlaklari quruq, mustahkam daraxtlardan (chinor, qayin, archa) yigʻilib, tovush shkalasi bosqichlariga koʻra yasalgan. Eng katta „oʻtin“ning uzunligi taxminan 700-800 mm, kengligi 100 mm va qalinligi taxminan 30 mm.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 Idiofonlar
Asklepiyning qizi Egla

Egla (boshqa-Grech. Aγγλη) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Asklepiy tibbiyot xudosining qizlaridan biri. Afsonaning bir versiyasiga koʻra, Eglaning onasi Epiona, boshqa versiyasiga kora esa Asklepiy va Geliadaning kichik qizi a Lampetiya edi.Uning ismi „salomatlik“, „nur“ va „porlash“soʻzlaridan olingan.Shu asosda, zamonaviy mualliflar qadimgi yunonlar tomonidan hashamatli maʼbuda sifatida qabul qilinishi mumkinligini taxmin qilishadi,  qadimiy manbalarda bu belgi haqida juda kam maʼlumotlarga urgʻu beradi.

Oqsoqol Pliniyning soʻzlariga koʻra, u Asklepiylar oilasi aʼzolari orasida Aristolayning rasmida tasvirlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 qadimgi Yunon xudolari
Muqaddas Yelena orollarida xitoyliklar

Muqaddas Yelena orollarida Xitoyliklar — Sankt-Yelena shahrida yashovchi xitoylik xalqlarning etnik guruhi. Hozirgi vaqtda Xitoydan kelgan muhojirlar va ularning avlodlari mahalliy aholining 25%ni tashkil etuvchi etnik ozchilikni tashkil qiladi.

Tarixi 
1792-yilda gubernator Robert Patton Britaniya Sharqiy Hindiston kompaniyasi tomonidan Afrikadan qora tanli qullarni olib kirishni taqiqladi. Shundan so‘ng orolning qishloq xo‘jaligi sanoatida ishlash uchun Xitoydan pudratchi ishchilarni yollashni boshlashga qaror qilindi. Buning uchun Britaniya mustamlakachi hukumati Xitoyga so‘rov yubordi. Xitoylik ishchilarning katta qismi orolga 1810-1834 yillarda kelgan. Eng katta raqam — 618 xitoylik 1818-yilda kelgan. Keyinchalik, bu ishchilarning koʻpiga Sankt-Yelenada qolishga ruxsat berildi. Ularning avlodlari Muqaddas Yelena aholisiga kiritilgan.

Singapur tashqarisida Chinatownning ilk paydo boʻlishi 1852-yilda boʻlgan, oʻshanda Muhtaram Xetfild oʻz kitobida ushbu atamani oroldagi xitoylar turar-joyini tasvirlash uchun ishlatgan.

Joriy holati 
2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, orolda 1932 xitoylik kishi yashagan, bu orol umumiy aholisining 25% ni tashkil qiladi. Sankt-Yelenadagi xitoyliklar koʻpincha xristianlik va buddizmga eʼtiqod qiladilar.

Yana qarang 

 Muqaddas Yelenadagi oqlar
 Sent-Yelenadagi afrikaliklar
 Namibiyadagi xitoylar

Manbalar

Havolalar 
 The World Factbook — Central Intelligence Agency 
Xitoy
Muqaddas Elena, ko'tarilish va Tristan da Kunya
Egimiy

Egimiy (dr.dr.doἰgymíos) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Doraning  Oʻgʻli. Doriyaliklarning ajdodlari. Gestieotidda yashovchi doriyaliklarning qiroli. Lapiflar tomonidan qamal qilingan, Geraklni yordamiga chaqirdi, u lapiflarni magʻlub etib, mamlakatni Egimiyaga topshirdi. Hukumronlikdan mahrum boʻlgan, ammo Gerakl oʻz kuchini tikladi. Buning uchun u Geraklga avlodlar uchun saqlab  qolishni vasiy qilgan yerning  uchinchi qismini taklif qildi. Geraklning oʻlimidan keyin Gillni asrab  oldi. Keyinchalik Geraklidlar doriyaliklar orasida joylashdi

Uning ismi  bilan Pseudo-Gesioda sheʼri nomlangan. Gesiodda eslatib oʻtilgan. Pindada, Egimiya "Dorian nizomi "eslatib oʻtilgan.

Oʻgʻillari Pamfil va dimant, ularning isimlari bilan Doriya filasi  ataladi.

Nasabnomada gʻayrioddiy qisqalik tufayli xronologik qarama-qarshiliklar yaqqol koʻzga tashlanadi.Egimiyaning oʻgʻillari Dorian istilosining zamondoshlari, garchi Gerakl undan uch avlodni ajratadi. Boshqa tomondan, Egimiyning oʻzi Dorning oʻgʻli deb ataladi, garchi u undan (Eol avlodlari nasabnomasi asosida) toʻrt yoki besh avlodga ajratishi kerak.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Obnorskiy N. P.,. Egimiy // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Heracle haqida afsonalar
 Dorida Afsonalari
Egialeya

Egialeya (boshqa Aγγιάλεια) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Diomedning rafiqasi. Adrast va Amfitiyaning qizi (yoki Egialeyning nabirasi-qizi) Navpley tomonidan qoʻzgʻatilgan yoki Diomed tomonidan yaralangan Afrodita unga oshiqlarga ehtiros yuborganligi sababli Komet bilan eriga hiyonat qilgan. Boshqa versiyalarga koʻra, u eriga Ippolit yoki Killabar bilan hiyonat qilgan. Urushdan keyin qaytib kelgan Diomed rafiqasiga tanbeh qildi va Argosni tark etdi. Diodorning soʻzlariga koʻra, u eriga adolatli munosabatda boʻlmagan va qarindoshlaridan uni oʻldirishni soʻragan. UEgisfning yordamiga tayanib, Diomedni oʻlimga hukm qildi va  uArgosdan qochib ketdi.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Argolide Afsonalari
Duda musiqa asbobi

Dudá(volinka, echki , , ukraincha dudá , dúda, echki , , ) — rus , belarus, ukrain, litva va polyak xalq cholgʻu asbobi, volinkaning bir turi.

Belorussiya, Polsha va Litva hududida duda mavjudligining eng qadimgi tarixiy dalillari XII asrning Radzivil yilnomasi dan polshalik kabi burdonsiz volinka chalgan mashshoqlar orasida dudarning tasviri deb hisoblanishi mumkin, oʻrta asrlarda Evropada keng tarqalgan nemis-polyak siersienki volinka kabi, ammo, rassomning oʻzini kelib chiqishi haqida maʼlumot yoʻqligi sababli ushbu miniatyura toʻliq dalil boʻla olmaydi. Qadimgi Belarus matnlarida duda haqida birinchi eslatma XV asrga toʻgʻri keladi. XIX asrning oʻrtalariga qadar duda eng keng tarqalgan asbob boʻlib, Belarus, Litva va Polsha xalq musiqasida faol ishlatilgan. XXI asrda Belorussiya, Polsha va Litvada dudar harakati juda mashhur boʻlib, asta-sekin oʻz ijodlarida volinkalardan foydalanadigan yangi musiqiy guruhlar paydo boʻldi.

U buqa pufagidan yoki echkidan olingan butun charm xaltadan, kvintaga sozlangan ikkita qamish trubadan — melodik (zhaleyka) va burdonik (doimiy ohang hosil qiluvchi), shuningdek, havo puflash uchun trubkadan yasalgan.

Latviyaliklar orasida xuddi shunday musiqa asbobi Dūdas deb ataladi.

Manbalar 

 Ukraina musiqa asboblari
Belarus xalq musiqa asboblari
 rus xalq musiqa asboblari
 Polsha Xalq musiqa asboblari
Myanmadagi armanlar

Myanmadagi armanlar (birm.မြန်မာနိုင်ငံမှအာမေးနီးယန်းများ, ) — Myanmada yashaydigan etnik armanlar. Birinchi armanlar 1612-yilda Birma shahriga kelib, Tanxlinga joylashdi, birinchi arman qabr toshlari 1725-yilga toʻgʻri keldi, u yerdagi arman aholisi asosan savdogarlar edi.

Tarixi 

XVII asr boshlarida armanlar koʻp miqdorda Isfaxon (Fors) chekkasidagi Nor-Juguga surgun qilingan. Koʻpchilik XVIII asrda Forsda ular uchun noqulay turmush sharoiti vujudga kelganda Hindiston va Janubi-Sharqiy Osiyoga koʻchib oʻtgan. XIX asrga kelib arman jamoalari asosan Birma, Malay yarim oroli (ayniqsa, Penang va Malakka) va Yava da uchraydi. Ular birinchi jahon urushidan soʻng u yerdan koʻchib ketishgan, ayniqsa Avstraliyaga.

Birmada yirik arman savdogarlari Birma qirollari tomonidan rasmiy shaxslar, ayniqsa, bojxona va chet elliklar bilan aloqalar uchun mas’ullar sifatida yollanganlar. Ular 1826-yilda inglizlar Arakan va Tenasserimni anneksiya qilganda Birinchi Birma urushidan omon qolishdi, ammo 1852-yilda mamlakatning savdo markazi boʻlgan Quyi Birma inglizlar tomonidan bosib olinishi arman savdogarlarini Britaniya hokimiyatiga qarshi boʻlganlik va rossiyaparastlikda yangi ayblovlarga (inglizlar tomonidan) olib keldi. Biroq, Yangon armanlari 1862-yilda ularga Birma qiroli tomonidan berilgan yerlarda oʻz cherkovlarini qurdilar.

1871-1872-yillarda Britaniya Hindistonida oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish shuni koʻrsatdiki, u yerda asosan Kalkutta, Dakka va Yangonda 1250 arman yashagan. 1881-yilgi aholini roʻyxatga olishda bu koʻrsatkich 1308; Bengalda 737 va Birmada 466 odamni tashkil etdi. 1891-yilga kelib ularning umumiy soni 1295 tani tashkil etdi. Britaniya Hindistonidagi 1901-yildagi aholini roʻyxatga olish Birmada 256 arman istiqomat qilishini koʻrsatdi.

Bugungi kunda Myanmadagi yagona Arman apostol cherkovi bu Yangondagi Avliyo Ioann Choʻqintiruvchi cherkovi.

Taniqli vakillar 
Takerning hind qoʻllanmasida Birma biznesi va hukumatida arman tilidagi koʻplab nomlar mavjud. Aka-uka Sarkislar (Janubi-Sharqiy Osiyo boʻylab mehmonxonalar tarmogʻiga asos solganligi bilan mashhur boʻlgan toʻrt nafar arman aka-uka guruhi) dastlab 1884-yilda Penang shahrida Eastern & Oriental mehmonxonasini ochgan va keyinchalik oʻz biznesini 1901-yilda Singapurdagi Raffles va Yangondagi The Strand Hotel mehmonxonalarigacha kengaytirgan. Birmada qolgan koʻplab armanlar ham Angliya-Hind yoki, aniqrogʻi, Angliya-Birma hamjamiyatining bir qismi hisoblanishi mumkin edi. Yana bir mashhur Birma armani — Diana Abgar.

Yana qarang 
 Arman diasporasi

Manbalar 

Myanma Xalqlari
 Arman diasporasi
Meksikadagi armanlar

Meksikadagi armanlar (, ) — boshqa mamlakatlar bilan solishtirganda eng kichik arman jamoalaridan biri. Armanlar Meksikaga 1910-1928-yillar oraligʻida kela boshlagan, ularning aksariyati 1915-yilgi arman genotsididan keyin kelgan. Ular asosan talabalar, savdogarlar, ishchilar, rassomlar va tadbirkorlar edi. 2003-yildagi norasmiy maʼlumotlarga koʻra, Meksika hududida 400 ga yaqin arman yashagan.

Tarixi 
Meksikaga kelgan birinchi arman haqidagi eng qadimgi maʼlumot 1632-yilga tegishli, uning ismi Fransisko Martin boʻlgan. 1723-yilda arman Don Pedro de Sarate Xitoydan Akapulkoga ketayotgan ispan kemasida Meksikaga keldi. 1897-yilda Meksika prezidenti Porfirio Dias Tamaulipas, (Shimoliy Meksika) Soto-la-Marinada arman koʻchmanchilari bilan qishloq xoʻjaligi jamiyatini yaratish loyihasini rejalashtirgan; Biroq, loyiha amalga oshirilmadi. 1915-yil aprel oyida Usmonli qoʻshinlari tomonidan sodir etilgan arman genotsididan soʻng koʻplab armanlar Amerika qitʼasiga koʻchib kela boshladilar. 1921-1928-yillarda Meksikada chet elliklar uchun ochiq immigratsiya siyosati mavjud edi. Bu vaqt ichida 300 ga yaqin armanlar Meksikaga koʻchib ketgan.

Meksika arman qochqinlarining oxirgi manzili emas edi, ular AQShga koʻchib oʻtishga intilishgan, ammo qiyin yoʻl va mablagʻ yetishmasligi tufayli ularning baʼzilari Meksikada, asosan Mexiko tumanlaridan birida, La Mersedda joylashdilar. Ularning koʻpchiligi savdogar, etikdoʻz va doʻkondor boʻlishgan. Nisbatan kichikligi tufayli Meksikadagi armanlar jamoasi (Argentina va Braziliyaning yirik jamoalari bilan solishtirganda) arman jamoasining meksikaliklar orasida assimilyatsiya qilinmasligiga imkon beradigan arman maktabi yoki jamoat markazini ocha olmadi.

Meksikadagi arman jamiyati bugungi kunda taxminan 400-500 kishini tashkil qiladi. Arman jamoasining koʻp aʼzolari mashhur siyosatchilar, rassomlar va aktyorlarga aylanishdi; Meksikadagi armanlarning ikkinchi avlodi, yaʼni 1915-yilda kelganlarning yosh avlodlari arman tilini, arman anʼanalari va urf-odatlarini deyarli unutganlar.

Manbalar 

Meksika Xalqlari
Kitoy buryatlari

Kitoy buryatlari (bur. Xutin Buryaaduud) — buryat etnik guruhi tarkibidagi etnoterritorial guruh. Angara irmoqlari boʻylab — Kitoyning oʻrta oqimi va quyi oqimi hamda Baley qirgʻoqlari boʻylab joylashgan.

Qabila tarkibi 
Kitoy buryatlarining etno-hududiy guruhiga saygud, xoyxo (xoygo, xoyxo), shosholog, xurxud, xatagin, taishud, uryanxay, xongodor, saljuud, durben kabi mayda qabilalar kiradi. Aholining asosiy qismini yirik qabila birlashmalariga kirmagan mayda qabilalar, shuningdek, bulagatlar va xongodorlar tashkil etadi.

Yana qarang 

 Buryat etnik guruhlari, qabilalari va urugʻlari

Manbalar

Adabiyotlar 
 Нанзатов Б. З. Племенной состав бурят в XIX веке // Народы и культуры Сибири. Взаимодействие как фактор формирования и модернизации: Сборник статей. — Иркутск, 2003. — С. 15-27.
 Нанзатов Б. З. Этногенез западных бурят (VI—XIX вв.). — Иркутск, 2005. — 160 с.
 Балдаев С. П. Родословные предания и легенды бурят. Ч. 1. Булагаты и эхириты. — Улан-Удэ, 1970. — 362 с.
Buryat
 Irkutsk viloyati aholisi
 mo'g'ul xalqlari
Dultsimer

Dultsimer — tsitraga oʻxshash boʻlgan torli cholgʻu asbobi. Koʻpincha u 3-4 torga ega, grif sozlarga boʻlinadi. Taxminan 1900-yildan beri maʼlum boʻlib, Shimoliy Amerikadagi Appalachi togʻlarida paydo boʻlgan.

Garchi bu asbob asosan Irlandiya va Shotlandiyaliklar joylashgan hududida paydo boʻlgan boʻlsa-da, Irlandiya yoki Shotlandiya xalq cholgʻu asboblari orasida unga oʻxshashlari yoʻq. Biroq, bir nechta shunga oʻxshash asboblar kontinental Evropada maʼlum.

Dultsimerning ovozi nozik, yumshoq, metalikdir. Baʼzan tovush qoʻngʻiroq, chirsillash kabi tasvirlanadi.

Asbobni bir nechta uslubda chalish mumkin. Odatda torni gorizontal holda tizzaga yoki taglikka qoʻyib chalinadi, torlar bir qoʻl bilan grifga bosiladi, ikkinchi qoʻl bilan torlar qisilib, tovush chiqariladi. Baʼzan ular barmoqlar bilan emas, balki mediator yoki qalam bilan qisiladi. Vibrato usuli keng qoʻllaniladi.

Asbobning turli xil variantlari:

 Torlar soni boʻyicha. Ikkidan oʻn ikkigacha (ikki qatorli):
 Korpusning shakliga koʻra. Ommabop shakllarga „qum soati“, tomchi shakli, trapetsiya shakli, toʻrtburchak, elliptik, skripka, ud yoki baliq shakllari kiradi:
 Materiali boʻyicha. Asbob korpusi yogʻochdan (qaragʻay, archa, terak, gikori va boshqalar) yasalgan.

Manbalar

Havolalar 

 
Chordofonlar
Amerika musiqa asboblari
irish xalq asboblar
musiqa asboblari
Kiche

Kiche () — Gvatemala togʻlarida yashagan Amerikaning tub aholisi, mayya etnik guruhi vakillaridan biri. Sinonimlar: keche kechalax (oʻzining nomi: „oʻrmon mamlakati odamlari“).

Kiche „Popol-Vuh“ dostoni va "Rabinal-achi" pyesasi muallifi. Ularning soni 250 ming kishi. Til Kiche tili boʻlib, bir qancha dialektlar bilan ifodalanadi, mayya tillarining Kiche-Mam boʻlimining Kichean guruhiga kiradi. Ular ispan tilida ham gapirishadi. Imonlilar katoliklar va protestantlardir.

Kelib chiqishi 
Etnogonik afsonalar Kichelarni Tolteklarga bogʻlaydi: ular Gvatemalaga X-XI - asrlarda Tabaskodan kelgan va poytaxti Kumarkax (Utatlan) bilan markaziy togʻlarni bosib olgan. XIV-asrning oxiriga kelib, Gvatemalaning koʻplab xalqlari kichelarga boʻysungan. XV-asrda kakchikelilar ulardan ajralib, oʻz davlatlarini tuzdilar.

Iqtisodiyot va anʼanalar 
Anʼanaviy kasblar: qoʻlda dehqonchilik (asosiy ekin — makkajoʻxori (makkajoʻxori). Qoʻshimcha hunarmandchilik — ovchilik, baliqchilik, asalarichilik. Ispaniya istilosidan keyin ular shudgorchilik, bogʻdorchilik va bogʻdorchilikni oʻzlashtirdilar.

Anʼanaviy hunarmandchilik: zargarlik buyumlari, kulolchilik, naqshli toʻquv, niqob yasash, musiqa asboblarini yasash.

Uy-joy va oziq-ovqat — Mayya kabi.

Ayollar kiyimi — yoqasi kashta tikilgan oq koʻylaklar, bezakli ouipil, tizzalari yoki toʻpiqlarigacha oʻralgan yubkalar. Erkaklar kreol tipidagi kostyum kiyishadi. Bayramlarda milliy kiyimlardan foydalaniladi — tizzagacha qora shim, qizil kashtadoʻzli qora koʻylagi (bolero), qizil kamar, yelkama-sumkalar, sandallar, toʻn (serap), shlyapa, uning ostida qizil sharf.

Ijtimoiy tashkilot 
Oila asosan kichik, katta patrilokal ham uchrab turadi.

Taniqli vakillar 

 Tekun Uman — XVI-asrning birinchi choragida ispan konkistadorlariga qarshilik koʻrsatishning yetakchisi, tashkilotchisi.
 Kiche xalqining asli — Rigoberta Menchu, gvatemalalik siyosatchi va huquq himoyachisi, mamlakat tub aholisi huquqlari uchun kurashda faol hisoblanadi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Энциклопедия «Народы и религии мира», М.-1989.
 Пополь-Вух. Родословная владык Тотоникапана.
 драма Рабиналь-Ачи
 Энциклопедия «Латинская Америка», том 1, стр.573, М.-1979.

Havolalar 
 Языки майя-киче
 Gvatemala Xalqlari
Maya