Ronaldo

Ronaldo Luís Nazário de Lima ( 1976-yil 18-sentyabrda tugʻilgan),  Ronaldo yoki Ronaldo Nazario nomi bilan tanilgan, „Real Valyadolid“ klubi egasi. Brasileiro Série A klubi „Kruzeyro“ klubi futbolchisi va hujumchi sifatida oʻynagan sobiq professional futbolchi. O Fenomeno („Fenomen“) laqabli va R9, u barcha davrlarning eng buyuk futbolchilaridan biri hisoblanadi. Pozitsiyaga yangi oʻlchov olib kelgan koʻp funktsiyali hujumchi sifatida Ronaldo keyingi hujumchilar avlodiga taʼsir oʻtkazdi. Uning shaxsiy mukofotlari orasida uch marta FIFA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi nomiga sazovor boʻlish va ikkita „Oltin toʻp“ mukofotini qoʻlga kiritish kiradi.

Ronaldo oʻz faoliyatini „Kruzeyro“da boshlagan va 1994-yilda „PSV“ga oʻtgan. U 1996-yilda oʻsha paytdagi rekord darajadagi transfer evaziga „Barselona“ ga qoʻshilgan va 20 yoshida u 1996-yilda FIFA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi unvoniga sazovor boʻlgan va mukofot uni eng yosh futbolchiga aylantirgan. 1997-yilda „Inter“ Ronaldoni sotib olish uchun jahon rekordini yangiladi va u Diego Maradonadan keyin ikki marta jahon transfer rekordini yangilagan birinchi futbolchiga aylandi. 21 yoshida u 1997-yilda „Oltin toʻp“ni oldi va mukofotning eng yosh laureati boʻlib qolmoqda. 23 yoshida Ronaldo klub va terma jamoasi uchun 200 dan ortiq gol urdi. Biroq, bir qator tizza jarohatlari va tiklanishdan soʻng, u deyarli uch yil davomida aytarli oʻyin darajasida emas edi. Ronaldo 2002-yilda „Real Madrid“ ga oʻtgan va 2002-03 mavsumda La Liga chempionligini qoʻlga kiritgan. U 2011-yilda faoliyatini yakunlagunga qadar „Milan“ va „Korintians“ da oʻynagan va yana jarohatlar olgan.

Ronaldo Braziliya terma jamoasi safida 98 ta o‘yinda maydonga tushib, 62 ta gol urgan va terma jamoasi safida gol urish bo‘yicha uchinchi o‘rinda turadi. 17 yoshida u 1994-yilgi FIFA Jahon chempionatida gʻolib chiqqan Braziliya terma jamoasining eng yosh aʼzosi edi. 1998-yilgi FIFA Jahon chempionatida Ronaldo Braziliya terma jamoasiga finalga chiqishga yordam berganidan soʻng turnirning eng yaxshi oʻyinchisi sifatida „Oltin toʻp“ni oldi. U 2002-yilgi FIFA Jahon kubogi gʻolibi boʻlib, Ronaldinho va Rivaldo bilan birinchi oʻrinni egalladi. Finalda ikkita gol urdi va turnirning eng yaxshi toʻpurari sifatida „Oltin butsa“ ni oldi. 2006-yilgi FIFA Jahon chempionatida Ronaldu oʻzining Jahon chempionatidagi 15-golini urdi, bu oʻsha paytdagi turnir rekordi edi. U, shuningdek, 1997-yilda Amerika kubogida gʻolib chiqdi, u yerda u turnirning oʻyinchisiga aylandi va 1999-yilda Copa Americada u eng yaxshi toʻpurar boʻlgan.

Ronaldo futbolchilik faoliyati davomida dunyodagi eng haridorgir sportchilardan biri edi. U 2004-yilda Pele tomonidan tuzilgan FIFA 100 eng zoʻr futbolchilar roʻyxatiga kiritilgan va Braziliya futbol muzeyi shon-shuhrat zaliga, Italiya futboli shon-shuhrat zaliga, „Inter Milan“ shon-shuhrat zaliga va „Real Madrid“ shon-shuhrat zaliga kiritilgan. 2020-yilda Ronaldo France Football jurnali tomonidan chop etilgan „Oltin toʻp“ning orzular jamoasiga kiritildi. Ronaldo Birlashgan Millatlar Tashkiloti Taraqqiyot dasturining yaxshi niyat elchisi sifatida faoliyatini davom ettirdi, bu lavozimga u 2000-yilda tayinlangan edi. Ronaldo 2018-yilning sentabrida „Real Valyadolid“ning 51% aktsiyalarini sotib olib, klubning asosiy egasiga aylandi. 2021-yil dekabr oyida u oʻzining bolaligidagi „Kruzeyro“ klubining nazorat paketini sotib oldi va klubga 70 million $ dollar sarmoya kiritdi.

Hayotning boshlangʻich davri 
Ronaldo — Luís Nazario de Lima 1976-yil 18-sentabrda Rio-de-Janeyroda Nélio Nazario de Lima Sinrning va Sônia dos Santos Barataning uchinchi farzandi sifatida tug‘ilgan. Ronaldoning kichik Nelio ismli akasi bor.  Ota-onasi u 11 yoshida ajrashgan va Ronaldo koʻp oʻtmay maktabni tashlab, futbol bilan shugʻullanishgan. U Rio-de-Janeyro chekkasida joylashgan Bento Ribeyro koʻchalarida oʻynadi. Uning onasi shunday deydi: „Men uni maktabda oʻqishi kerak boʻlgan paytda koʻchada doʻstlari bilan toʻp oʻynab oʻtirganini koʻrdim. Bilaman, men jangda yutqazganman“.  U Social Ramos futzal jamosiga qoʻshildi. Jamoada 12 yoshida va oʻzining birinchi mavsumida 166 ta gol urish boʻyicha shahar yoshlar ligasida rekord oʻrnatgan, shu jumladan bir oʻyinda jamoasining 12 golidan 11 tasini kiritgan.  Futzaldaa oʻz mahoratini oshirgani uchun minnatdorchilik bildirgan Ronaldo, „futzal doim mening birinchi muhabbatim boʻlib qoladi“, dedi.  Uning Sotsial Ramosdagi murabbiyi Alirio Karvalyu shunday deydi: "Ronaldoning oʻziga xosligi uning ishga boʻlgan munosabatida edi. Goʻyo u oydan kelgandek edi. Uni hech narsa bezovta qilmadi, hech narsa uni hayratda qoldirmadi, uni oʻyindan chetlatib yubordi".

„San-Kristovao“ga ustozlik qilgan braziliyalik sobiq futbolchi Jairzinyoning fikriga koʻra, Ronaldu „San-Kristovao“ yoshlar jamoasida oʻynagan.  Murabbiy Alfredo Sampaio rahbarligida u 17 yoshgacha va 20 yoshgacha boʻlgan klublarda oʻynab, atigi 15 yoshda oʻynadi.  Ronalduning Braziliyadagi agentlari Reynaldo Pitta va Aleksandr Martines shartnoma imzoladi. u 13 yoshda edi. Pitta shunday dedi: „Biz u boshqa oʻyinchilardan farqli boʻlishi mumkinligini darhol angladik“. Bolalar Vunderkindi sifatida tan olingan Jairzinyo oʻsha paytdagi 16 yoshli futbolchini oʻzining sobiq klubi „Kruzeyro“ga tavsiya qilgan.

Faoliyat statistikasi

Klub

Milliy terma jamoa 

Eslatma

 Scores and results list Brazil’s goal tally first.

Yutuqlar 
Cruzeiro

 Copa do Brasil: 1993
 Campeonato Mineiro: 1994

PSV Eindhoven

 KNVB Cup: 1995-96

Barcelona

 UEFA Cup Winners' Cup: 1996-97
 Copa del Rey: 1996-97
 Supercopa de España: 1996

Inter Milan

 UEFA Cup: 1997-98

Real Madrid

 Intercontinental Cup: 2002
 La Liga: 2002-03
 Supercopa de España: 2003

Corinthians

 Copa do Brasil: 2009
 Campeonato Paulista: 2009

Brazil

 FIFA World Cup: 1994, 2002; runner-up: 1998
 Copa América: 1997, 1999; runner-up: 1995
 FIFA Confederations Cup: 1997
 Summer Olympic Games bronze medal: 1996

Individual

 Supercopa Libertadores top scorer: 1993-94
 Supercopa Libertadores Team of the Year: 1993-94
 Campeonato Mineiro top scorer: 1993-94
 Campeonato Mineiro Team of the Year: 1994
 Eredivisie top scorer: 1994-95
 FIFA World Player of the Year: 1996, 1997, 2002
 Trofeo EFE La Liga Ibero-American Player of the Year: 1996-97, 2002-03
 Pichichi Trophy: 1996-97, 2003-04
 European Golden Shoe: 1996-97
 World Soccer magazine World Player of the Year (3): 1996, 1997, 2002
 Don Balón Award La Liga Foreign Player of the Year: 1996-97
 Copa América Final Most Valuable Player: 1997
 Copa América Most Valuable Player: 1997
 FIFA Confederations Cup Bronze Boot: 1997
 FIFA Confederations Cup All-Star Team: 1997
 UEFA Cup Winners' Cup Final Most Valuable Player: 1997
 Copa América All-Star Team: 1997, 1999
 IFFHS World’s Top Goal Scorer of the Year: 1997
 Bravo Award: 1997, 1998
 Onze d'Or: 1997, 2002
 Oltin toʻp: 1997, 2002
 European Sports Media ESM Team of the Year: 1996-97, 1997-98
 FIFA XI: 1997, 1998
 Serie A Footballer of the Year: 1998
 Serie A Foreign Footballer of the Year: 1998
 UEFA Cup Final Most Valuable Player: 1998
 UEFA Club Footballer of the Year: 1997-98
 UEFA Club Best Forward: 1997-98
 FIFA World Cup Golden Ball: 1998
 FIFA World Cup All-Star Team: 1998, 2002
 FIFA World Cup top assist provider: 1998
 Inter Milan Player of the Year: 1998
 FIFA World Cup Golden Shoe: 2002
 FIFA World Cup Silver Ball: 2002
 FIFA World Cup Final Most Valuable Player: 2002
 Intercontinental Cup Most Valuable Player: 2002
 UEFA Team of the Year: 2002
 BBC World Sport Star of the Year: 2002
 Laureus World Sports Awards Comeback of the Year: 2003
 Best Male Soccer Player ESPY Award: 2003
 FIFA 100 (2004)
 FIFA World Cup Bronze Boot: 2006
 Brazilian Football Museum Hall of Fame: 2006
 Golden Foot award: 2006
 France Football magazineʼs all-time starting XI: 2007
 Association of Football Statisticians (AFS) Top-100 Players of All Time: 2007. #2
 Sports Illustrated Team of the Decade: 2009
 Real Madrid Hall of Fame
 Marca Leyenda: 2011
 L'Équipe's top 50 South-American footballers in history: #5
 Italian Football Hall of Fame: 2015
 International Federation of Football History & Statistics (IFFHS) Legends
 Inter Milan Hall of Fame: 2018
 Globe Soccer Awards Player Career Award: 2018
 Ballon d’Or Dream Team: 2020
 IFFHS All-time Menʼs B Dream Team: 2021

Yana qarang 

 List of most expensive association football transfers
 List of men's footballers with 50 or more international goals
 List of professional sports team owners

Manbalar

Havolalar 

 Ronaldo at Real Madrid  

Braziliyalik futbolchilar