MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Malakoff (taom)

Malakoff () — qovurilgan pishloqli shveytsarcha gazak boʻlib, u odatda Gʻarbiy Shveysariyaning Jeneva koʻli qirgʻogʻida uchraydi. Vo kantoniga ixtisoslashgan. Uning nomi Qrim urushi va Sevastopol qamalida shveytsariyalik yollanma askarlarning qoʻlga olinishida ishtirok etgan Malaxov kurgan nomidan olingan.

U ham-ff (Malakoff), ham-w (Malakow) oxiri soʻzi bilan uchraydi.

Ushbu taomni Avstriyada mashhur boʻlgan "Malakoff" torti, sharlotta turi atamasi bilan nomlanuvchi oʻxshash nomdagi shirin taom bilan adashtirmaslik kerak. Tort Malaxov gertsogi unvonini qoʻlga kiritgan fransuz generali Jan-Jak Pelise sharafiga nomlangan.

Tarixi 
Ingliz-fransuz koalitsiyasi qoʻshinlari tomonidan Sevastopol qamal qilganda, ularning saflarida shveytsariyalik yollanma askarlar ham boʻlgan. Kurganni qamal qilish va bosib olishga fransuz generali Pelise boshchilik qilgan va u bir yildan ortiq muddatda davom etgan. Askarlar dam olish vaqtida koʻpincha skovorodkada qovurilgan yoki olov atrofida qizdirilgan pishloq boʻlaklarini tayyorlashgan (Tarixchilar bu haqiqat ekanligiga shubha qilishadi, chunki Qrimdagi harbiy yurish paytida pishloq olishi juda qiyin boʻlgan). Biroq, urush yakunlanganidan soʻng, Vo kantonidan shveytsariya askarlari oʻz vatanlariga qaytib kelishdi va har yili Sevastopolning qoʻlga kiritilishining yilligini nishonlash anʼanasini boshladilar. Urushda boʻlgani kabi, ular olov atrofidagi xandaqlarda toʻplanishadi, qovurilgan pishloqqa ular oʻzlari uchun unutilmas balandlik, Malakoff tepaligi nomiga ega boʻldilar.

XIX asrning oxirida shahzoda Jozef Bonapart Jeneva koʻli boʻyidagi Nyondagi qasrida ziyofat beradi. Mehmonlar orasida Qrim urushi faxriylari ham bor edi. Ularning sharafiga Jozef mashhur Malakoffni stolga olib kelishni buyurdi. 1880 va 1891-yillar orasida shahzoda Boursin, Shveysariya, Jyul va Ida Larpinlik yosh er-xotinlar tomonidan xizmat qilgan. Ida pishloq ishtahasini yanada murakkablashtirdi: u Gryuyere boʻlaklarini xamirga oʻrab, sariyogʻda qovurishgan. Keyinchalik esa madam Larpin ushbu retseptni Vo kantonining Eyzen shahrida kichik mehmonxona saqlagan yaqinlari bilan oʻrtoqlashadi. Vaqt oʻtishi bilan retseptning tarkibi oʻzgartirilib: sariyogʻ sabzavotli frityur bilan almashtirilgan.

Eslatmalar
Latte effekti

Latte effekti — bu moliyaviy tushuncha boʻlib, unga koʻra, isteʼmolchining kundalik uy-roʻzgʻor xarajatlarining bir qismidan (masalan, bir piyola kofedan) voz kechishi unga oylar va yillar davomida sezilarli miqdorda pul tejash imkonini beradi. Amerikalik Moliyachi va tadbirkor tomonidan ommalashgan tomonidan ommalashtirilgan. „Latte effekti“ shuni koʻrsatadiki, hatto odamning bugungi kunda investitsiya qilgan eng kichik miqdori ham vaqt oʻtishi bilan juda muhim tejashga aylanishi mumkin.

Tavsif 
Devid Bach oʻzining" millioner — avtomatik „(The Automatic Millionaire, 2005) kitobida“ Latte Effect " ni tasvirlab berdi. U misol tdaromadlari va sarf-xarajatlari uning mablagʻlarini tejashga yoʻl qoʻymasligini tan olgan qizning hikoyasini misol qilib keltirdi. Muallif bunga javoban unga odatdagi kundalik xarajatlar roʻyxatini tuzishni taklif qildi, natijada qiz har kuni bir chashka qahva, shokolad, sharbat va boshqalar uchun 11 dollar sarflash uchun ishlatilganligi aniqlandi. Oddiy matematik hisob-kitoblar natijasida Devid Bax, agar u ushbu xaridlarning bir qismidan voz kechsa va har kuni 5 dollarni tejasa, bir oy ichida qiz 150 dollar tejashi mumkinligini va keyinroq, agar u bu miqdorni tejashni davom ettirsa va jamgʻarmani sarmoyaga kiritsa, yiliga 10 % stavka, keyin 40 yildan keyin u deyarli bir million dollarga ega boʻlishi mumkin edi.

Tanqid 
Bah tomonidan ilgari surilgan oddiy gʻoya katta shuhrat qozondi va ayni paytda tanqidning maqsadi boʻldi. Misol uchun, Helen Olen[en] „Pound Foolish[en]“ kitobida AQShda Latte kubogi 5 dollardan kam ekanligini va saqlangan mablagʻlarni yiliga 10 yoki undan koʻp foiz stavkada investitsiya qilish imkoniyati haqiqiy emasligini koʻrsatdi. Yana bir eʼtiroz shu boʻlishi mumkinki, odamlar bu qolipga amal qilish orqali oʻzlarini hayotning kichik lazzatlaridan mahrum qila boshlaydilar. Qanday boʻlmasin, Bax tomonidan taklif qilingan miqdorlar asosan u tomonidan oʻzboshimchalik bilan tanlangan va ularni yanada realroq qiymatlarga yaqinlashtirish mumkinligiga qaramay, ushbu kontseptsiya qoidalariga rioya qilish haqiqatan ham shaxsiy moliya holatini yaxshilashi mumkinligi taʼkidlanadi. Isteʼmolchi oʻzi tomonidan xarajatlarga nisbatan masʼuliyatli munosabatni rivojlantiradi.

Ushbu gʻoyaga qarshi yana bir eʼtiroz, Deyvid Bahning inflyatsiyani hisobga olmaganligi haqidagi daʼvo boʻlib, u isteʼmolchini yillar davomida oʻz kitobida muhokama qilingan juda katta miqdorlarni kechiktirishga imkon bermaydi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Bax D. Millioner — avtomatik ravishda. M.: Popurri, 2006-yil.

Havolalar  
 Latte Factor Calculator ― онлайн-калькулятор, позволяющий произвести расчёты с учётом эффекта латте

Effektlar haqidagi maqolalar
Qahva
Uy xo'jaligi moliyasi
Stilbit

Stilbit — natriy va kaltsiyning suvli alyumosilikati, zeolitlar oilasiga tegishli mineral. Kimyoviy tarkibi juda oʻzgaruvchan boʻlib, NaCa4(Si27Al9)O7228H2O formulasi bilan ifodalanadi. Bu past haroratli mineral boʻlib, tabiatda, odatda, vulqon otilishidan soʻng paydo boʻlgan gʻovaklar, yoriqlar va boʻshliqlarda zeolit va xalsedon guruhlariga tegishli boshqa minerallar bilan birga uchraydi.

Nomining etimologiyasi 
Nomlanishi yunoncha "stilbe" — "oyna", "porlash" soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, mineralning kuchli shishasimon yoki marvaridsimon porlashi bilan bogʻliq. "Stilbit" atamasi ilk marotaba 1796-yili fransuz kristallshunosi R.J.Gayuy tomonidan fanga kiritilgan. 1997-yili Xalqaro Mineralogiya Uyushmasi tavsiyasiga koʻra, "stilbit" nomiga uning tarkibida ustunlikka ega kationning timsoli qoʻshila boshlandi.

Tavsifi 
Rangi oq, och pushti, kulrang, sargʻish yoki shaffof rangsiz tusli. U sariq va och jigarrangdan toʻq jigarrang va zargʻaldoq-qizil ranggacha oʻzgarishi mumkin. Ketma-ketlikda yoki plastinali uslubda birikkan kristallar koʻrinishida hosil boʻladi. Koʻpincha xochsimon kesishgan holda egizak va toʻrtizaklar shaklida uchraydi.

Yoʻldosh minerallari: kvarts, epidot, prenit, kaltsit, xalsedon, seolitlar, adulariya .

Konlar manzillari 

Stilbitning eng yaxshi namunalari Hindistonda, Bombay chetlaridagi bazalt konlarida qazib olinadi. Rossiyada stilbit Krasnoyarsk oʻlkasida (Nidim, Amudixa va b.) uchraydi. Uning Uralda (Zaplotniy Kamen va b.)  Zabaykaliya (Klichka), Kamchatka, Yakutiya, Primorya oʻlkasida ham konlari topilgan. Shuningdek, Qrimda, masalan, Qoratogʻda ham uchraydi.

Ilova 
Sanoatda gazlar va suyuqliklar uchun tabiiy filtr sifatida keng qoʻllaniladi. Bundan tashqari, baʼzi kimyoviy unsurlarni, ayniqsa kaltsiy va magniy kabi ayrim kimyoviy unsurlar va moddalarni oʻziga torta olish xususiyatiga koʻra neft toʻkilishining oqibatlarini bartaraf etish va uning yoyilishini cheklashda ishlatiladi. Shuningdek, suvni yumshatish uchun ham ishlatiladi.

Adabiyotlar 

 Mala Girnicha entsiklopediyasi: 3 jildda / tahrir uchun. V. S. Biletskiy. — Donetsk: Donbas, 2004-yil. — ISBN 966-7804-14-3.
 Slaughter, M. (1970), stilbitning kristalli tuzilishi: American Mineralogist: 55: 387-397.
 Cruciani, G., G. Artioli, A. Gualtieri, K. Stahl va JC Hanson (1997), sinkrotron rentgen kukunlari diffraktsiyasidan foydalangan holda stilbitning dehidratsiya dinamikasi: Amerika Mineralogist: 82: 729-739.
 Cruciani, G., G. Artioli, A. Gualtieri, Acta Crystallographica: B27: 833-841.
 Bulletin de Mineralogie: 101: 368-375.
 Mineralogical jurnali (1998): 62: 555.
Maxsus qahva

Maxsus qahva (inglizcha: Specialty coffee)― yuqori sifatli qahvaning tovar toifasi. Maxsus qahva, asosan, 1000 m balandlikda oʻstirilgan arabikadan iborat. Bunday noqulay sharoitlarda qahva daraxtlari barcha sharbatlarni mevalarga berib, omon qolish uchun faol kurashadi, undan tashqari, donalar maxsus saralash jarayoni (15 bosqichgacha), yigʻish va qayta ishlash bosqichlaridan oʻtadi. Maxsus qahvaning donli qoplarida nafaqat u yetishtiriladigan mamlakatni, balki tuman yoki plantatsiyani ham koʻrsatib o'tiladi, shu bilan birgalikda, u har doim faqat bitta hosilning donasi hisoblanadi.

Maxsus qahva qahva sanoatining eng tez oʻsib borayotgan ulushini tashkil etadi. AQShda ushbu segment soʻnggi 25 yil ichida 1% dan 20% gacha oshdi.

Qahvaning umumiy global hosili yiliga taxminan 10 million tonnani tashkil etadi, ulardan faqat 8-10% maxsus tasnifga yuboriladi.

Tarix 
"Specialty coffee" atamasi birinchi marta 1974-yilda „choy va qahva savdo jurnali“ da Erna Natsen (Erna Knutsen) tomonidan qo'llanilgan. U maxsus mikroiqlimda yetishtiriladigan ajoyib xushboʻy qahva donalariga murojaat qilish uchun foydalangan.

Tashkilotlar 
Amerika Qoʻshma Shtatlarida 1982-yilda qahva ixlosmandlari tomonidan bir guruh Amerika (SCAA) maxsus qahva uyushmasi tashkil etilgan. Ular standart tasnifga ega boʻlmagan yuqori sifatli qahvani alohida toifaga ajratishni boshladilar.

Yevropada bu yoʻnalish 1995-yilda, Venetsiyada maxsus qahvaga bagʻishlangan birinchi Yevropa konferensiyasi boʻlib oʻtgandan soʻng rivojlana boshladi. 1998-yil 5-iyunda  Londonda boʻlib oʻtgan konferensiyada Italiya, Angliya, Shveysariya, Daniya va boshqa mamlakatlar vakillarini oʻz ichiga olgan,  Yevropa (SCAE), maxsus qahva uyushmasi tashkil etildi. 2017-yil yanvar oyidan buyon ushbu ikki tashkilot rasman bitta — Maxsus qahva uyushmasiga birlashdi. Assotsiatsiyaga ishlab chiqaruvchilar, eksport qiluvchilar, qovuruvchilar, chakana sotuvchilar va uskunalar yetkazib beruvchilar kiradi. Dunyo boʻylab qahva madaniyatini ommalashtirish uchun assotsiatsiya har yili barista chempionatlarini oʻtkazadi. Ushbu chempionatlarda anʼanaviy ravishda toʻrtta yo'nalish mavjud: klassik barista chempionati, latte sanʼati chempionati, qahva va spirtli ichimliklar chempionati va kap-testing oʻtkazish chempionati. Vakolatxonalar mavjud boʻlgan har bir mamlakatda gʻoliblar jahon chempionatiga boradigan milliy chempionatlar oʻtkaziladi.

Manbalar

Havolalar 
 Specialty Coffee Association of America 
 Speciality Coffee Association of Europe 

Qahva
Gaysburg marshi

"Gaysburg marshi" () — Shvabiya oshxonasining anʼanaviy taomi, ayntopf, uning oʻziga xos xususiyati ingredientlar orasida nafaqat kartoshka, balki spetsle makaronlarining ham mavjudligi. Taom XIX asrda Shtutgartda paydo boʻlgan: mahalliy zobitlar yaqin atrofdagi Gaysburg shahridagi „Bekkershmide“ restoranida tushlikka marsh tartibida yoʻl olishgan, u yerda ularning sevimli toʻyimli va arzon shoʻrvalari tortilar edi. Boshqa bir versiyaga koʻra, Gaysburglik harbiy asirlarning xotinlari erlariga kuniga faqat bir kosa ovqat olib kelishlari mumkin edi, shuning uchun ayollar bunday uzatishga hamma narsani yigʻib, yoʻlga chiqishar edi.

„Gaysburg marshi“ ni tayyorlash uchun birinchi navbatda shoʻrva koʻkatlari bilan mol goʻshti bulyoni qaynatiladi. Goʻsht kubik shaklida kesiladi, kartoshka va shpetsle alohida qaynatiladi, piyoz sariyogʻda qovuriladi. „Gaysburg marshi“ bevosita chuqur tarelkada porsiyalarga boʻlinib servirovka qilinadi: kubik shaklida toʻgʻralgan goʻsht, kartoshka va shpetslega qaynoq bulyon quyiladi va qovurilgan piyoz va toʻgʻralgan petrushka sepiladi.

„Gaysburg marshi“ — Germaniya Federativ Respublikasining sobiq Federal Prezidenti Horst Kyolerning sevimli taomi, 2004-yilda uning lavozimga kelishi munosabati bilan „Demokratik bayram“ deb nomlangan rasmiy ziyofatda bir necha ming mehmonlarni „Gaysburg marshi“ bilan mehmon qilishgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 Eckhard Supp. Gaisburger Marsch // Wörterbuch Kochkunst: Von Amuse-Bouche bis Zierschnee. — Mannheim: Dudenverlag, 2011. — S. 88. — 128 S. — ISBN 978-3-411-70392-0.
 Charles Sinclair. Gaisburger Marsch // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 237. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Havolalar 
 Рецепт
 Deutsche Welle: Какие супы любят немцы

Mol go'shti
Schwab oshxona
Nemis oshlari
Kuku

Kuku (forscha. KooKoo) — anʼanaviy forscha taomi. forschadan tarjima qilinganda „Ku“ — urish soʻzi urish-urish sifatida eshitilib, hamma narsa maydalangan — yanchilgan degan maʼnoni beradi. Issiq yoki sovuq holatda garnir yoki asosiy taom gazaki, non yoki salatga qoʻshib tanovul qilish uchun dasturxonga tortiladi. Kuku  Eronning hududlarida tushdan keyingi tamaddi chogʻida guruch yoki non bilan uzatiladi.

Taom Ozarbayjon va Erondagi  orasida keng tarqalgan boʻlib, Dogʻistonning qoʻshni viloyatlarida, shuningdek Oʻzbekiston va Tojikistonda ham shunga oʻxshash taomlar mavjud (koʻk-biyron).

Turlari 
Tolishlar kukuni turli masalliqlardan har xil uslubda tayyorlashadi. Kuku taomining dastlabki nomi yongʻoqli kuku („визә куку“) degan maʼnoni anglatadi. Sababi kuku asosan yongʻoq, tuxum va maʼlum miqdordagi oʻtlardan tarkib topganligidadir. Tolishlar „сәбзи куку“ (oʻtli kuku), „бумәсефә куку“ (kartoshkali kuku), „бодымҹонә куку“ (baqlajonli kuku) ham tayyorlashadi. Talishlar „сәбзи куку“ni „ду куку“ deb ham atashadi. Uning tarkibiga yongʻoq qoʻsholmaydi va aldamchi kuku deb tarjima qilinadi.

Tayyorlash usuli 
Tovuq tuxumlari va koʻkatlar tuz, qora murch, yongʻoq, baʼzan un, zirk, xamirni yetiltiruvchi kukun (razrixlitel) va maydalangan zaʼfaron bilan aralashtiriladi. Soʻngra, aralashma oldindan qizdirilgan, yogʻ surtilgan idishga quyiladi va past olovda qovuriladi. Ayrim tolish shaharlarida bu taom bayramlarda, shu jumladan, toʻylarda ham dasturxonga tortiladi. Pishgan taom pirogga oʻxshash omlet boʻlib, odatda non bilan birga uzatiladi. Ammo uni, ayniqsa, guruch isteʼmoli odatda nondan afzal koʻriladigan Eronning shimolidagi Gilon viloyatida guruch bilan ham dasturxonga tortishlari mumkin.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Похлёбкин В. В. Чучу // Кулинарный словарь. — М.: Издательство «Э», 2015. — С. 405—406. — 456 с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-699-75127-3.

Gazaklar
Eron oshxonasi
Ozarbayjon oshxonasi
Tolish oshxonasi
Toʻy oshxonasi
Forscha soʻzlar va iboralar
Molxona (novella)

Molxona — 1945-yil 17-avgustida George Orwell tomonidan yozilgan asar. Asarda bir guruh fermada yashovchi hayvonlarining oʻz xoʻjayinlariga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishi va natijada erkin, teng hamda baxtli jamiyat qurishga umid qilish jarayonlari hikoya qilib beriladi. Asar voqealari „Qoʻrgʻoncha“ nomli fermada boʻlib oʻtgan. Oxir-oqibatda hayvonlar inqilob orqali yangi, mustaqil jamiyat qurishni niyat qilishgan. Ammo Napaleon laqabli choʻchqa diktaturasi ostida avvalgidan ham ayanchli hayot kechira boshlaydilar.

Orwellning taʼkidlashicha, mazkur asar 1917-yilgi Rus inqilobi va undan keyingi SSSRdagi Stalin davri hodisalariga nisbatan bir oʻxshatishdir. Asardagi hayvonlar maʼlum tarixiy shaxslar ramzi sifatida namoyon boʻladi. Shuningdek, asardagi Napoleon, Snouboll, Qichqiroq kabi qahramonlar hukmron tabaqa illatlarini, Boksyor, Klover, Benjamin, Molli kabi laqabli hayvonlar esa ishchi tabaqa vakillari hayotini aks ettirish uchun xizmat qilgan.

Manbalar
Melba

Melba () — klassik muzqaymoqli desert. 1892/93-yilda Auguste Escoffier (Londondagi Savoy mehmonxonasining fransuz bosh oshpazi) tomonidan opera divasi Nellie Melba sharafiga yaratilgan klassik muzqaymoq shirinligi. Shirinlik qobigʻidan tozalangan shaftoli boʻlaklari, malinali sous va vanilinli muzqaymoqdan tayyorlanadi.

Desert AQSHda XX asr boshidan buyon mashhur boʻlib, eng ommabop shaftolili desert hisoblanadi. Har yili 13-yanvar kuni AQSHda „Shaftoli Melba“ Milliy kuni nishonlanadi.

Yaratilish tarixi 
1892-yilda Nellie Melba Richard Wagnerning Covent Gardenda tashkil etilgan Lohengrin operasida chiqish qiladi. Orlean gertsogi Filipp Nellie Melbaning shuhratini munosib baholash maqsadida, uning sharafiga kechki ziyofat dasturxoni yozadi. Shu munosabat bilan Auguste Escoffier yangi desert yaratadi. Auguste Escoffier desertni taqdim etar ekan, uni tarkibida shaftoli boʻlakchalari boʻlgan oqqushning muz haykalchasi koʻrinishidagi vanilinli muzqaymoq bilan bezaydi. Xonanda muzqaymoqni juda yaxshi koʻrishi, lekin tomogʻini shamollatib, ovozini buzib qoʻymaslik uchun uni yeyishga jur’ati yetmasligi haqida mish-mishlar yurardi. Muzqaymoq desert tarkibiy masalliqlardan birigina boʻlgani bois, u qoʻshiqchining vokal kordlariga unchalik ham zararli taʼsir koʻrsatmaydigan holatda edi. Desertni bezash uchun oqqush shakli ham bejizga tanlanmagan edi. Operaning birinchi va uchinchi sahnasida oqqush (jodugar tufayli oqqushga aylangan kichkina shahzoda Gotfrid) oʻtirgan qayiqni ritsar Lohengrin ikki marta tortib suzib chiqadi. Lohengrin operasi oqqush Ritsar afsonalari motivlari asosida yaratilgan.

1900-yilda Auguste Escoffier shirinlikning yangi versiyasini yaratadi. Auguste Escoffier oʻzi bosh oshpaz boʻlgan Carlton mehmonxonasining ochilishida muz oqqushidan foydalanmaydi, shaftoli ustiga malina pyuresini qoʻyadi. Ushbu shirinlikning boshqa versiyasida shaftoli va/yoki malina sousi oʻrniga nok, oʻrik yoki qulupnaydan foydalaniladi. Yana bir namunasida — malina pyuresi oʻrniga eritilgan qizil qoragʻat jelesi ishlatiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Charles Sinclair. peach Melba // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 429—430. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Mevali desertlar
Muzqaymoqlar
Shaftolilar
Garbyur

Garbyur () — karam va boshqa sabzavot va goʻsht, odatda oʻrdak yoki gʻoz konfisidan tayyorlangan fransuz quyuq shoʻrvasi yoki styu. Hozirgi vaqtda u odatda vetchina, pishloq va eskirgan non qoʻshib tayyorlanadi.

Nomi geraldikada tasvirlangan yormalar dastalarini tasvirlash uchun garb atamasidan kelib chiqqan. Shunday qilib, vilkalar bilan isteʼmol qilinadigan garbyur taomining nomi, nonli dastani koʻtarish uchun vildan, lekin aslida — sabzavot dastalaridan foydalanishga ishoradir. Boshqa versiyaga koʻra, garbure soʻzining kelib chiqishi ispancha garbias — „dimlangan goʻsht“ yoki ragudan kelib chiqadi.

Taom boshqa anʼanaviy fransuz shoʻrvasi — potéega oʻxshaydi.

Garbyur Gaskoni dehqonlarining kundalik menyusi elementi edi. Yil fasliga, oshpazning imkoniyatlariga va oilaning daromadiga qarab turli xonadonlarda turlicha tayyorlangan. Ushbu taomning asosiy prinsipi turli xil sabzavotlar va goʻshtdan (asosan konservalangan konfi) assortini uzoq vaqt davomida qaynatmasdan past olovda pishirishdir.. Har qanday sabzavotlarni qoʻshish mumkin: karamni yangi yoki quritilgan donlar, kartoshka, sholgʻom, loviya, piyoz, sabzi, selderey ildizi, kolrabi, lavlagi, latuk, kashtan, qichitqi oʻt (krapiva) va ogurechnik oʻti bilan birlashtirish mumkin.

Garbyurli katta kosa koʻpincha Bearn mintaqasidagi restoranlarda dasturxonga tortiladi va mehmonlarning oʻzlari shoʻrvani choʻmich bilan tarelkalarga solib olishadi. Koʻpincha ovqat anʼanaviy shabro odati bilan yakunlanadi, bu anʼana shoʻrvaning qattiq mahsulotlarini isteʼmol qilgandan soʻng tarelkaning pastki qismidagi qolgan shoʻrva bilan yarim stakan qizil vinoni aralashtirishdan iborat.

Manbalar 

Fransuz oshlari
Bananli tort

Bananli tort — asosiy tarkibiy qismi banan boʻgan tort. U keks yoki qatlamli tort shaklida tayyorlanishi mumkin. Bananli tortlar Xitoy, Indoneziya va Vetnam oshxonalarida tayyorlanadi.

Tayyorlanishi 
Bananli tort asosiy ingredienti — banandan foydalanib tayyorlanadi. Bu tortlar uchun un, shakar, tuxum, sariyogʻ yoki margarin va soda ham ishlatiladi. Bananlarni oshxona kombayni yoki mikser yordamida pyure qilib ezish va xamir bilan aralashtirish kerak. Tort ustini toʻgʻralgan banan boʻlaklari bilan bezatish mumkin. Bezatish sifatida ishlatiladigan bananlar qorayib qolmasligi uchun ularni kesib boʻlgandan keyin suv sepilishi kerak.

Bananli kremni tayyorlash uchun pishgan va yumshoq mevalarni ishlatish tavsiya etiladi. Bananli tort qovurilgan yoki haddan tashqari pishgan banandan foydalanib ham tayyorlanishi mumkin. Kremga jelatin qoʻshib tayyorlanadi. Jelatinga shishib ketguncha oz miqdorda sovuq suv quyiladi va past olovda yoki suv hammomida isitiladi.

Bananli tortga shokolad ham qoʻshilishi mumkin. Bundan tashqari, tortga toʻgʻralgan yongʻoq qoʻshishingiz mumkin. Yongʻoqlar tortning yuqori qismini bezash uchun ishlatilishi mumkin. Bananli tortlarda tvorog qatlam orasi kremi sifatida ishlatilishi mumkin.

Alohida glazur tayyorlanadi, unga alkogolli ichimliklar qoʻshilishi mumkin.

Qatlamli tortni yigʻish tekis idishda quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi: pastki tort qatlami qoʻyiladi, ustidan tvorogli krem surtiladi, ikkinchi tort qatlami qoplanadi. Keyin bananli pyure surtiladi, unga oxirgi tort qatlami qoʻyiladi. Tortning yon tomonlari va yuqori qismiga krem yoki glazur surtiladi. Shundan soʻng, kremi sovuqda qotishi uchun tort muzlatgichga joylashtiriladi.

Bananli tortlar qasqon qozonda pishirilishi yoki bugʻlanishi mumkin. Tayyor bananli tort nam zichlikka ega boʻlishi kerak. Uni qatlamli tort sifatida ham tayyorlash mumkin, xamiridan bananli kekslar (maffinlar, kapkeyklar) tayyorlanishi mumkin. Bananli tort vegetarian taom sifatida ham isteʼmol qilinadi.

Tort turlari

Xitoy oshxonasida 

Xitoy oshxonasida gao bananli tortlari choy bilan birga tortiladi, ammo shirinlik sifatida berilmaydi.

Bantyuoy 
Bantyuoy — Vetnam bananli torti yoki pudingining nomi. Tort, odatda, qasqon qozonda tayyorlanadi, puding esa pishiriladi.

Kue-nagasari 
Kue-nagasari — banan, guruch uni, kokos suti va shakardan iborat, Indoneziyaning bugʻda tayyorlangan mashhur bananli torti.

Yana qarang 
 Bananli non
 Banoffi pirogi — ingliz bananli pirogi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

Bananlar
Vetnam oshxonasi
Indoneziya oshxonasi
Tortlar
Jent

Jent (), kospa () yoki yent () — milliy qozoq taomi, Sakmara daryosi havzasida yashovchi boshqirdlarning mintaqaviy taomi.

Jent qozoqlarning milliy bayramona taomi boʻlib, quritilgan maydalangan tvorog, eritilgan sariyogʻ, shakar, asal, mayiz, yongʻoq va boshqa masalliqlar qoʻshilib tariqdan (qovurilgan) tayyorlanadi. Jent odatda choyga tortiladi. U bola tugʻilganidan keyin, shіlde toy (bola tugʻilganini nishonlash), besіk toy (bolani birinchi marta beshikka solishni nishonlash) va qirqinan shigʻaru (bola tugʻilgandan keyin qirq kunni nishonlash) munosabati bilan tayyorlanadi.

Orenburg viloyatidagi Sakmara daryosi havzasida yashovchi boshqirdlar quritilgan qizil tvorogdan ( — nordon yoki achitilgan sigir/echki sutidan namlik toʻliq bugʻlanib ketgunicha qaynatish orqali olinadigan qizgʻish rangdagi tvorogli massa) sariyogʻ, shakar, tolqon yoki quritilgan shumurt qoʻshilgan holda tayyorlangan taomni „jent“ yoki „yent“ deb ataydi. Boshqa hududlardagi boshqirdlar bu taomni „ajikey“ deb atashadi (, qozoqlarda — ejegey).

Qozoqlar jentni quyidagicha tayyorlaydilar: bir chelak qovurilgan tariqqa () bir kilogramm shakar va 3-4 kilogramm sariyogʻ yoki eritilgan yogʻ qoʻshiladi, soʻngra hosil boʻlgan massa aralashtirib, dasturxonga tortiladi. Ulugʻ Vatan Urushi va urushdan keyingi yillarda jent tayyorlashning quyidagi usuli keng tarqalgan: aportni hovonchada tariq yoki makkajoʻxori donasi bilan aralashtirib, aport lahmi maydalangan donni shimdirgunga qadar tuyilgan. Olingan massa quritilgan va boʻlaklarga boʻlingan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 

Qozoq oshxonasi
Pishiriqlar
Boshqird oshxonasi