MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Delfiya sivillasi

Delfiya sivillasi — yunon mifologiyasida Delfidan kelgan afsonaviy folbin ayol, orakul.

Mifologiya 
Delfiya Sivillasi haqidagi maʼlumotlar bizga eramizning II-asrida yozgan yunon geografi Pavsaniyning asarlaridan kelgan. Uning oʻzi u haqida Delfida eshitgan, u yerda sivilla oʻz bashoratlarini qilgan. Uning taʼriflariga koʻra, folbin Troyan urushidan oldingi davrda, yaʼni miloddan avvalgi XI-asrda yashagan. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, uning onasi Poseydonning qizi Lamiya edi.

Zamonaviy tadqiqotchilarning fikriga koʻra, Sivilla delfiy folbin bilan hamkorlik qilmagan va Delfidagi Apollon ibodatxonasining ruhoniysi-folbin Pifiya bilan hech qanday aloqasi yoʻq, lekin u miloddan avvalgi VIII asrda yashagan Pifiyadan oldin boʻlishi mumkin.

Yunon-rim dunyosida Sivilla ismli bir qancha ayol folbinlar va Bakis ismli erkak folbinlar boʻlgan. Eng mashhur sivilla Kumada, eng mashhur bakis esa Beotiyada boʻlgan.

Delfiy sivillasi haqida bir nechta afsonalar mavjud boʻlib, ular haqiqiylik va izchillikka daʼvo qilmaydi. Shunday qilib, Pavsaniy Sivilla „oʻladigan odam va maʼbuda, dengiz mahluqlari va oʻlmas nimfaning qizi“ nikohidan tugʻilgan deb taʼkidlagan. Boshqalar uni Apollonning singlisi yoki qizi deb yozishgan. Pavsaniyning soʻzlariga koʻra, folbin ayol hali Troya urushi boshlanishidan oldin Troadadan Delfiga „ukasi Apollon bilan gʻazablanib“ kelgan, Samosda bir muddat qolib, Klaros va Delosga tashrif buyurgan va toʻqqiz avlod odamlardan omon qolib Troadada vafot etgan. Uning oʻlimidan soʻng, u haligacha qorongʻu sirlarga burkangan kelajak haqidagi xabarlarni inson qulogʻiga olib borib yuradigan sarguzashtli ovozga aylangani haqida mish-mishlar tarqalgan.

Manbalar

Havolalar 
 Norma Lorre Goodrich. Priestesses. — 1990.
 Edith Hamilton. Mythology. — Little, Brown and Company, 1942. ISBN 0-316-34114-2.
 William Mitford. The History of Greece. — 1784. — Chapter II: Religion of the Early Greeks.
 Herbert William Parke. History of the Delphic Oracle. — 1939.
 Herbert William Parke. Sibyls and Sibylline Prophecy. — 1988.
 Pausanias. Description of Greece / Еd. and translated with commentary by Sir James Frazer. — 1913. — Vol. 5.
 David Stone Potter. Prophecy and history in the crisis of the Roman Empire: a historical commentary on the Thirteenth Sibylline Oracle. — 1990. — Chapter 3.
 Martin Litchfield West. The Orphic Poems. — 1983. — P. 147.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Focides Afsonalari
 Payg'ambarlar
 Ruhoniylar
 Delphi
 qadimgi Yunonistonda din
 Sivilce
Grechka sho‘rva

Grechka shoʻrva — Ukraina va Belorussiya oshxonasining anʼanaviy taomi, u goʻshtli bulyonda yoki mol goʻshti yoki choʻchqa goʻshtidan suyakli bulyonda, grechka qoʻshib pishirilgan shoʻrva.

Belorussiya oshxonasida grechka shoʻrvasiga sut qoʻshilgan va „oqartirilgan ovqat“ deb nomlangan. Belorussiyadagi sigirlar kam sut berganligi sababli, bunday ovqat asosan yozda, „sut mavsumi“ paytida tayyorlangan. Grechka shoʻrva kasalxonalar va shifoxonalar, dala oshxonalarida tayyorlanadi.

Tayyorlash usuli 
Bulyon choʻchqaning toʻsh goʻshti, piyoz va dafna yaprogʻidan tayyorlanadi. Bulyon tayyor boʻlgach, grechka yormasi qoʻshiladi. Keyin kartoshka. Bulyon tayyorlanayotganda, sabzavotlar: piyoz va sabzi oʻsimlik yogʻida qovuriladi. Koʻkatlar — shivit va petrushka alohida toʻgʻraladi. Qaynatish tugashidan oldin shoʻrvaga sarimsoq va qora murch qoʻshiladi. Qovurilgan sabzavotlar va koʻkatlar, tabga koʻra tuz qoʻshiladi.

Grechka shoʻrvani goʻshtsiz vegetarian variantda ham pishirilishi mumkin, masalan, pomidor yoki pilakchalar bilan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 Ukraina osh
 Belarus osh
 donli idishlar
Nayzali hujum yodgorligi

Nayzali hujum yodgorligi — Birinchi jahon urushi boshlanganining 100-yilligida Gusev shahrida bu urushda halok bo‘lgan rus askarlari va ofitserlari xotirasiga bag‘ishlab o‘rnatilgan yodgorlik.

Yodgorlik haqida 
Yodgorlik 1914-yil 20-avgustda Gumbinnen jangida halok bo‘lgan rus askarlari va ofitserlari xotirasiga bag‘ishlangan. U Rossiya harbiy-tarixiy jamiyati va Kaliningrad viloyati maʼmuriyati tashabbusi bilan o‘rnatilgan. Yodgorlikka tutash hududni obodonlashtirish ishlari mahalliy hokimiyat tomonidan amalga oshirildi. Yodgorlik loyihasining muallifi mashhur haykaltarosh Vladimir Surovtsev bo‘lgan. Yodgorlik rus askarining miltiqqa nayza bilan mahkamlangan holda dushman pozitsiyalari tomon yugurayotgan haykali.

O‘rnatish joyi sifatida Kaliningrad viloyatining Gusev shahri (sobiq Gumbinnen) tanlangan. Yodgorlikning tantanali ochilishi 2014-yil 24-avgust kuni bo‘lib o‘tdi. Ochilish marosimida Rossiya Federatsiyasi Madaniyat vaziri, Rossiya Harbiy-tarixiy jamiyati raisi Vladimir Medinskiy, shahar hokimiyati vakillari, Polsha va Germaniya konsulliklari, shuningdek, fuqarolar ishtirok etdi.

Manbalar 

 birinchi jahon urushi yodgorliklari
Gusevskiy tumani
 Rossiyada 2014 yilda qurilgan bino va inshootlar
 Rossiya harbiy-tarixiy jamiyati
Kaliningrad viloyatida 2014 yil
Kaliningrad viloyati yodgorliklari
Kadru

Kadru (sanskr. Kadrû — „qora-sariq“) — hind mifologiyasida Dakshaning qizi va Kashyapaning oʻn uchta xotinidan biri, nagilarning onasi, ulardan eng mashhurlari Shesha va Vasuki (ilonlar qiroli, ular xudolar uchun arqon sifatida xizmat qilgan, ulardan Mandara togʻini ushlashda va Sut okeanini chayqatishda foydalanilgan). Kadru haqidagi asosiy maʼlumot manbai „Vishnu-Purana“ hisoblanadi.

Manbalar 

Mifologik qahramonlar
Bekeoffe

Bekeoffe () — Germaniya bilan chegarada joylashgan Fransiyaning Elzas mintaqasiga xos boʻlgan, ragu yoki styuga oʻxshash taom. Baeckeoffe Alzas lahjasida „novvoy pechi“ degan maʼnoni anglatadi. Bu kechqurunga elzasning oq vinosi va qora archa mevalarida marinadlangan va pechda sekin, sopol pishirish idishida non xamiri bilan yopilib pishirilgan toʻgʻralgan kartoshka, piyoz, qoʻy goʻshti, mol goʻshti va choʻchqa goʻshti aralashmasi. Piyoz, timyan, petrushka, sarimsoq, sabzi va mayoran — taʼm va rang berish uchun keng ishlatiladigan boshqa ingredientlar.

Elzasliklar koʻpincha bu taomni Rojdestvo kabi maxsus bayramlarda yeyishadi.

Tarixi 
Bekkoffe bu Shabbat uchun qadimgi yahudiylarning anʼanaviy taomi boʻlgan cholntdan ilhomlangan taom degan fikr bor. Juma kuni kechqurundan shanba oqshomiga qadar olovdan foydalanish maʼnaviy taqiqlanganligi sababli, yahudiylar shanba kuni uchun juma kuni tushda ovqat tayyorlashlari, soʻngra taomni shanba kuni tushgacha duxovkada saqlaydigan novvoyga berishlari kerak.

Anʼanaga koʻra, ayollar bekkoffeni shanba oqshomida tayyorlaganlar va ular bir vaqtlar ushbu mintaqaga xos boʻlgan davomiy lyuteran cherkovining xizmatlarida qatnashayotganlarida taomni yakshanba kuni asta-sekin soviyotgan pechda pishirish uchun novvoyga qoldirganlar. Nonvoy xamirdan „arqon“ olib, uni katta, ogʻir sopol idishning chetiga qoʻyib, soʻng tuvakni mahkam yopadi. Bu namlikni va ichidagi barcha iforni saqlab qolgan. Cherkovdan qaytayotib, ayollar ragu va nonni olib ketishgan. Bu qatʼiy lyuteran shanba qoidalariga rioya qilgan elzasliklar uchun qulay boʻlgan. Ritualning bir qismi xamirdan tayyorlangan arqondan (taglikdan) hosil boʻlgan qobiqni yoʻq qilish.

Ushbu taomning paydo boʻlishi tarixining yana bir versiyasi shundaki, Elzasdagi ayollar dushanba kunlari kir yuvishgan va shuning uchun pishirishga vaqtlari yoʻq edi. Dushanba kuni ertalab kastryulkalarni novvoyxonaga topshirishgan va kir yuvishgan. Bolalar maktabdan uyga qaytayotganda, nonvoydan qozonni olib, uyiga olib ketishgan. Hikoyaning ushbu versiyasi haqiqatga yaqinroq boʻlishi mumkin, chunki novvoyxonalar koʻpincha yakshanba kunlari yopilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Charles Sinclair. baeckoffe // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 47. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.
 fransuz oshxonasi
 Alsace Oshxonasi
Go‘shtli taomlar
Kartoshkali taomlar
Arishta

Arishta () ― oʻziga xos qoʻlbola lapsha turi, undan palov tayyorlanadi, shoʻrva tayyorlash uchun ishlatiladi. Rshta deb yozilishi uchraydi. Ism forscha reshte () soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, bu „iplar“ yoki „chiziqlar“ degan maʼnoni anglatadi. Eron oshxonasining lapshasidan farqli oʻlaroq, ular kapellini kabi mayda uchramaydi. Shunga oʻxshash retseptga ega boʻlgan lapsha koʻp xalqlarning oshxonalarida, nomi oʻxshash lapsha esa turk () kesme, erishte va Ozarbayjon () erishte oshxonalarida uchraydi, lekin ikkinchisidan farqli oʻlaroq, arishta uchun xamir tayyorlashda sut ishlatilmaydi.

U sanoatda ham ishlab chiqarilishi mumkin. Arishta un, suv va tuzda tayyorlanadi va bunda ancha qattiq xamir boʻlishi kerak. Har bir boʻlakni lavash kabi qalinligi 1,5 mm qilib yoyish, rulet qilib oʻrash, keyin mayda boʻlaklarga kesish (ehtimol, maxsus joʻva bilan) va quritish kerak. Quritilgan arishta quruq tovada pushti-oltin ranggacha qizartirib pishiriladi. Roʻza taomi sifatida tuxumsiz variant ham uchraydi. Arishta uchun klassik podliva eritilgan sariyogʻ, matsun va sarimsoq.

Ikki xil arishta mavjud: tushlik va shirinlik uchun. Shirin arishtadan xolva tayyorlanadi.

Manbalar

Havolalar 
 Армянская кухня: сегодня, завтра, вчера.
 Noodle
 Arman oshxonasi
Shchetsin filarmoniyasi

Shetsin filarmoniyasi (rasman Mechislav Karlovich nomidagi filarmoniya, ) — Polshaning Shetsin shahrida joylashgan madaniy muassasa.

Tarixi 
Filarmoniya 1948-yilda tashkil topgan. 1948-yil 25-oktabrda u yerda dirijyor Felitsian Lasota rahbarligidagi birinchi konsert boʻlib oʻtdi. 1958-yilda filarmoniyaga Polshaning mashhur klassik bastakori Mechislav Karlovich (1876-1909) nomi berildi. 2014-yilgacha filarmoniya Armiya Krayova maydonidagi shahar maʼmuriyatining vakolatxonasida joylashgan edi.

2014-yil 14-sentabr kuni Malopolska koʻchasi, 48-uy, Birdamlik maydoni yonidagi yangi Filarmoniya binosi ochildi. U Barselonadagi Barozzi Veiga studiyasi tomonidan loyihalashtirilgan.

Arxitektura 
Yangi Filarmoniya binosi 13 000 kvadrat metr maydonni egallaydi va 1000 oʻrinli asosiy konsert zali, 200 tomoshabinga moʻljallangan kichik zal va bir nechta konferentiya zallarni oʻz ichiga oladi. Filarmoniyaning oʻziga xos shakli va yarim shaffof shisha fasadi muz obrazlari bilan bogʻliq assotsiatsiyalarni uygʻotadi.

Filarmoniya binosi darhol shaharning yangi ramziga aylandi va arxitektura sohasida koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, ular orasida Eurobuild Awards tanlovida „Yilning meʼmoriy dizayni“ nominatsiyasida birinchi mukofot (2014).

2014-yilda mashhur polshalik bastakor Kshishtof Penderetskiy yangi binoning ochilish marosimi uchun maxsus tantanali asar yozdi, uni Shetsin filarmoniya orkestri ijro etdi.

2015-yilda filarmoniya binosi Yevropa Ittifoqining zamonaviy arxitektura sohasidagi mukofotiga sazovor boʻldi.

Galereya

Manbalar 

 1948-yilda tashkil etilgan tashkilotlar
1948-yilda Polshada paydo bo'lgan
2014-yilda Polshada qurilgan bino va inshootlar
 2010-yillarda qurilgan kontsert zallari
 1948-yil musiqada
 2014-yil musiqa
Polsha Filarmoniyasi
Szczecin bino va inshootlari
Szczecin madaniy tashkilotlari
Afg‘on pechenyesi

Afgʻon pechenyesi — un, sariyogʻ, makkajoʻxori yormalari, shakar va kakao kukunidan tayyorlangan, shokoladli glazur va yarim yongʻoq bilan qoplangan anʼanaviy Yangi Zelandiya pechenyesi. Retseptda sariyogʻ koʻp, shakar esa nisbatan past miqdorda boʻlib, unda yumshatgich yoʻq, bu unga yumshoq, quyuq va makkajoʻxori yormali boy tekstura beradi. Yogʻ miqdorining yuqoriligi unga yumshoq konsistensiya beradi, glazurning shirinligi shakar kamligi va kakao achchiqligini oʻrnini qoplaydi. Retseptning kelib chiqishi Yangi Zelandiya, ammo bu nom, ehtimol, „Afgʻoncha jigarrang“ rangi () nomidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin. Ushbu nom ostida retsept Yangi Zelandiyaning mashhur „Edmonds Cookery Book“ pazandachilik kitobining koʻplab nashrlarida paydo boʻldi.

Manbalar 

Desertlar
 yangi Zelandiya oshxonasi
 Pishiriqlar
 Avstraliya oshxonasi
Sergey Revin

Sergey Nikolayevich Revin (1966-yil 12-yanvarda Moskvada tugʻilgan) rossiyalik kosmonavt. 1996-yilda tanlangan va 1998-yilda kosmik parvozlar boʻyicha tayyorgarlikni tugatgan. U 2012-yil 15-mayda birinchi kosmik parvozini amalga oshirgan va Xalqaro kosmik stansiyada ekipaj aʼzosi boʻlib ishlagan. 2012-yil 17-sentabrda qaytib kelgan.

Shaxsiy hayot 
Revin Irina Setyanova bilan turmush qurgan va 2000-yilda tugʻilgan Yaroslav ismli bir oʻgʻli bor. U turizm, changʻi va suv changʻisi, havo sharlarida uchish, foto va videotasvirga tushishni yaxshi koʻradi.

Ta'lim 
Revin 1989-yilda Moskva elektron texnologiyalar institutini tamomlagan va muhandis-fizik malakasini olgan. U Moskva gumanitar universitetining aspiranturasida tahsil olgan. 2013-yilda pedagogika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan.

Tajriba 
O'qishni tugatgandan soʻng Revin 1989-yildan 1993-yilgacha Kaliningraddagi oʻlchash uskunalarini ishlab chiqarish boʻyicha NPO IT tashkilotida muhandis boʻlib ishlagan. 1993-yil 30-avgustdan 1996-yil aprelgacha Sergey Korolev nomidagi NPO-Energiya kompaniyasida muhandis boʻlib ishlagan.

Kosmonavt faoliyati 

1996-yil aprel oyida Revin NPO-Energia kosmonavtlar korpusiga sinov kosmonavt nomzodi sifatida qabul qilindi. 1996-yil apreldan 1998-yil iyungacha u asosiy kosmik tayyorgarlik kursidan oʻtdi. 1998-yil 17-iyunda Idoralararo malaka kengashi unga sinov kosmonavti malakasini berdi.

1998-yil iyulidan 2011-yil yanvarigacha Energia raketa-kosmik korporatsiyasining sinov kosmonavti boʻlgan. 2011-yil yanvar oyidan Gagarin nomidagi kosmonavtlarni tayyorlash markazining sinov kosmonavti. 1998-yil oktabrdan 2011-yil aprelgacha u Xalqaro kosmik stansiya dasturi boʻyicha ixtisoslashgan malaka oshirish kursini oʻtagan. 2011-yil aprel oyidan boshlab Soyuz TMA bort muhandisi va ISS bort muhandisi sifatida ixtisoslashgan ekspeditsiya 29/30 zaxira ekipaj a'zosi sifatida oʻqidi.

2017-yil aprel oyida Revin tibbiy sabablarga koʻra kosmonavtlarni tayyorlash markazidan chetlashtirildi.

Ekspeditsiya 31/32 
Revin ISSning uzoq muddatli ekspeditsiyasi 31/32 missiyalarida parvoz muhandisi sifatida xizmat qilgan. U 2012-yil 15-mayda Soyuz TMA-04M ekipaj aʼzolari Gennadiy Padalka va NASA astronavti Jo Acaba bilan birga Soyuz TMA-04M kosmik kemasida uchirilgan. Revin va uning hamkasblaridan iborat TMA-04M ekipaji 17-may kuni UTC vaqti bilan soat 4:36 da Xalqaro kosmik stansiyaga tutashdi. Revin Padalka va Acaba bilan birgalikda 2012-yil 17-sentabrda Qozogʻistonga qoʻndi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1966-yilda tugʻilganlar
Kosmonavtlar
Pages with unreviewed translations
Muslim Magomayev haykali

Muslim Magomayev haykali ― Muslim Magomaev maydonida, Voznesenskiy va Yeliseyevskiy koʻchalari chorrahasida, shaharning Presnenskiy tumanida joylashgan.

Tarix 
2009-yilda Muslim Magomaevning oʻlimidan bir yil oʻtib, Moskva shahar Dumasining monumental sanʼat boʻyicha komissiyasi Leontyevskiy koʻchasidagi maydonda unga Moskvada yodgorlik oʻrnatishga qaror qildi. Ish „Krokus International“ YOAJ (hozirgi Crocus Group) tomonidan moliyalashtiriladi, shundan soʻng yodgorlik Moskvaga sovgʻa qilinadi. Yodgorlikni oʻrnatish joyi tasodifan tanlanmagan: u Ozarbayjon elchixonasi yonida, qoʻshiqchi yashagan uyning yonida joylashgan.

2010-yil 3-fevralda Moskvadagi boʻlajak yodgorlik oʻrniga poydevor toshi oʻrnatildi — granit kub, unda quyidagi soʻzlar oʻyilgan:Bu yerda taniqli qoʻshiqchi va musiqachi Muslim Magomayevga haykal oʻrnatiladi.Qurilish marosimida Tamara Sinyavskaya, Yelena Obraztsova, Lyubov Sliska, Krokus International prezidenti Aras Agalarov va Muslim Magomaevning doʻstlari ishtirok etishdi.

Bir yil oʻtgach — 2011-yil 15-sentabr-yodgorlikning tantanali ochilishi boʻlib oʻtdi. Marosimda Ozarbayjon madaniyat va turizm vaziri (2006-2018) Abulfas Garayev, Yelena Obraztsova, Bedros Kirkorov, Yevgeniy Gerasimov, Yuriy Nikolaev, Tatyana Tarasova va haykaltarosh Aleksandr Rukavishnikov haykali muallifi ishtirok etdi.

Yodgorlik haykaltarosh A. I. Rukavishnikov va meʼmor I. N. Voskresenskiy tomonidan yaratilgan. Yodgorlikni yaratishda qoʻshiqchi Tamara Ilyinichna Sinyavskayaning bevasi ham ishtirok etdi. Uning talabiga binoan Muslim Magomaev yosh boʻlib tasvirlangan — u tinglovchilar tomonidan eslab qolingan boʻlsa-da, Rukavishnikov uni fojiali xafa koʻrinishda tasvirlashni rejalashtirgan. Yodgorlik bronzadan yasalgan va granit poydevorga oʻrnatilgan. Butun kompozitsiya pianino shaklida yasalgan sayqallangan granitdan yasalgan platformada joylashgan. Yodgorlik oldidagi yoʻlakka granit sharlar oʻrnatilgan.

Havolalar 
 
 
 
 
 
Magomaev
 Presnya
 Muslim Magomaev
N.A.Ostrovskiy haykali

N. A. Ostrovskiy haykali — Chernigovdagi mahalliy ahamiyatga ega monumental sanʼatning davlat roʻyxatidan olingan yodgorligi.

Tarix 
Xalq deputatlari Chernigov viloyat kengashi ijroiya qoʻmitasining 17.11.1980-yildagi 551-sonli qarori bilan sovet yozuvchisi N. A. Ostrovskiy haykali deb nomlangan 79 — sonli qoʻriqxona bilan mahalliy ahamiyatga molik monumental sanʼat yodgorligi maqomi berildi.

U „murakkab xavfsizlik zonasida“ joylashgan (11 — sonli maktabning butun hududini-137-sonli mira prospektini, shu jumladan Yelena Belevich oʻqigan uyning tarixiy yodgorligini oʻz ichiga oladi), hududni qurish va foydalanish qoidalariga muvofiq.

Ukraina „Ukraina kommunistik va milliy sotsialistik (natsistlar) totalitar rejimlarini qoralash va ularning ramziyligini targʻib qilishni taqiqlash toʻgʻrisida“ gi qonunga binoan, Ukraina madaniyat vazirligining 04.04.2016-yildagi 200-sonli buyrugʻi (qoʻshimcha 13) „madaniy meros ob’yektlarini Ukraina koʻchmas mulk yodgorliklarining davlat reestriga kiritmaslik toʻgʻrisida“ davlat roʻyxatidan chiqarildi. 2016-yil 23-iyunda N. A. Ostrovskiy haykali demontaj qilindi.

Tavsif 
1974-yilda rus sovet yozuvchisi Nikolay Alekseevich Ostrovskiy sharafiga yodgorlik oʻrnatildi. U 11-sonli maktabga (mira prospekti, 137) kirishning chap tomonida joylashgan boʻlib, uning nomini oldi.

Yodgorlik balandligi 2,2 m boʻlgan toʻrtburchak poydevorga oʻrnatilgan beton byusti edi. haykaltarosh — P. I. Bogomolov.

Manbalar

Adabiyotlar 
 ПЕРЕЛІК ПАМ’ЯТОК ТА ОБ’ЄКТІВ КУЛЬТУРНОЇ СПАДЩИНИ м. ЧЕРНІГОВА ЗА ВИДОМ АРХІТЕКТУРИ, ІСТОРИЧНИЙ, МОНУМЕНТАЛЬНОГО МИСТЕЦТВА
 ІСТОРИКО-АРХІТЕКТУРНИЙ ОПОРНИЙ ПЛАН м. ЧЕРНІГОВА З ВИЗНАЧЕННЯМ МЕЖ І РЕЖИМІВ ВИКОРИСТАННЯ ЗОН ОХОРОНИ ПАМ’ЯТОК ТА ІСТОРИЧНИХ АРЕАЛІВ (договір від 19.10.2018 р. № 2)
 Чернігівщина: Енциклопедичний довідник, К.: УРЕ і м. М. П. Бажана, 1990. — с. 588 ОСТРОВСЬКОМУ М. О. ПА­М'ЯТНИК
Ostrovskiy
Ostrovskiy
Chernigov
1974-yilda Ukrainada qurilgan bino va inshootlar
Chernihiv viloyatida 1970-lar
 1974-yilgi haykallar
N. G. Krapivinskiy haykali

N. G. Krapivyanskiyning haykali — Chernigovdagi mahalliy ahamiyatga molik monumental sanʼatning davlat roʻyxatidan olingan yodgorligi.

Tarix 
Xalq deputatlari Chernigov viloyat kengashi ijroiya qoʻmitasining 17.11.1980-yildagi 551 — sonli qarori bilan N. G. Krapivyanskiy-fuqarolar urushi qatnashchisi, sovet harbiy arbobi haykali deb nomlangan 76-sonli qoʻriqxona bilan mahalliy ahamiyatga molik monumental sanʼat yodgorligi maqomi berildi.

U hududni qurish va undan foydalanish qoidalariga muvofiq „tarixiy shahar markazi yodgorliklarining keng qamrovli xavfsizlik zonasida“ joylashgan.

2015-yil 17-aprelda vandalizm harakati natijasida Shors va Krapivinskiyning byustlari qahramonlar xiyobonidagi poydevorlardan olib tashlandi; tarixiy muzeyga saqlash uchun koʻchirildi.

Ukraina „Ukraina kommunistik va milliy sotsialistik (natsistlar) totalitar rejimlarini qoralash va ularning ramziyligini targʻib qilishni taqiqlash toʻgʻrisida“ gi qonunga binoan, Ukraina madaniyat vazirligining 04.04.2016-yildagi 200-sonli buyrugʻi (qoʻshimcha 13) „madaniy meros ob’yektlarini Ukrainaning koʻchmas mulk yodgorliklari davlat reestriga kiritmaslik toʻgʻrisida“ davlat roʻyxatidan chiqarildi. Ukraina madaniyat vazirligining 04.04.2016-yildagi 200-sonli buyrugʻi Ukraina koʻchmas mulk yodgorliklarining davlat reestriga kiritilmaydigan ob’yektlar roʻyxatida edi.

Tavsif 
1977-yilda qahramonlar xiyobonida — Lenin koʻchasidagi 17-uyning qarshisida — Sovet harbiy va Davlat arbobi, Chernigov viloyatida tugʻilgan Nikolay Grigoryevich Krapivyanskiy sharafiga yodgorlik oʻrnatildi. 1964-2016 davrida Chernigov koʻchalaridan biri Nikolay Krapivyanskiy sharafiga nomlangan.

Yodgorlik balandligi 1,8 m boʻlgan bronza byusti boʻlib, balandligi 2,9 m boʻlgan sayqallangan qora labradoritning toʻrtburchaklar poydevoriga oʻrnatilgan boʻlib, u keng plitaga suyanadi. Poydevorning old tekisligida „Kropiv’yanskiy Mikola Grigorovich 1889-1948“ yozuvi oʻyilgan, pastki chap uchida „katta faol ishtirokchi viyani, vidatny viiskoviy diach“ yozuvi yozilgan („fuqarolar urushining faol ishtirokchisi, taniqli harbiy rahbar“).

Mualliflar: haykaltarosh-M. P. Korotkevich, meʼmor-Ukraina SSR V. G. Gnezdilovning xizmat koʻrsatgan meʼmori.

Yana qarang 
 Mulk saytidagi uy N. G. Krapivyanskiy (Volodkova qiz)
 1922-1930-yillarda N. G. Krapivyanskiy vaqti-vaqti bilan boʻlgan uy (Nijin)
 qabr N. G. Krapivyanskiy (Nijin)

Manbalar

Adabiyotlar 
 PYeRYeLІK PAM’YaTOK TA OB’ЄKTІV KULTURNOЇ SPADЩINI m. ChYeRNІGOVA ZA VIDOM ARXІTYeKTURI, ІSTORIChNIY, MONUMYeNTALNOGO MISTYeTsTVA
 ІSTORIKO-ARXІTYeKTURNIY OPORNIY PLAN m. ChYeRNІGOVA Z VIZNAChYeNNYaM MYeJ І RYeJIMІV VIKORISTANNYa ZON OXORONI PAM’YaTOK TA ІSTORIChNIX ARYeALІV (dogovіr vіd 19.10.2018 r. № 2)
 Chernіgіvщina: Yensiklopedichniy dovіdnik, K.: URYe і m. M. P. Bajana, 1990. — s. 375 KROPIV’YaNSKOGO M. G. PO­GRUDDYa
Krapivyanskiy
Krapivyanskiy
1977-yilda Ukrainada qurilgan bino va inshootlar
 1977-yilgi haykallar
Chernihiv viloyatida 1970-lar
 2015-yilda yo'qolgan bino va inshootlar
N.G.Chernishevskiy haykali (Sankt-Peterburg)

N. G. Chernishevskiy haykali — 1947-yilda Leningradda (hozirgi Sankt-Peterburg), Chernishevskiy maydonida oʻrnatilgan haykal yodgorligi. Haykaltarosh V. V. Lishev va meʼmor V. I. Yakovlev tomonidan ishlab chiqilgan. Yodgorlik rus faylasufi va yozuvchisi N. G. Chernishevskiyga bagʻishlangan. Yodgorlik federal ahamiyatga ega monumental sanʼat yodgorligi maqomiga ega.

Tarix 
SSSR Markaziy ijroiya qoʻmitasi N. G. Chernishevskiy xotirasini abadiylashtirish uchun 4-yil 1936-apreldagi qaror bilan Leningrad shahar kengashini shaharni qayta qurish nuqtai nazaridan rus maʼrifatparvariga-inqilobchiga yodgorlik qurishni taklif qilishga qaror qildi.

Yodgorlikning eng yaxshi loyihasi uchun Butunittifoq tanlovi 1938-yil kuzida Sovet meʼmorlari Leningrad Ittifoqi bilan birgalikda sanʼat idorasi tomonidan eʼlon qilindi, unga 22 ta loyiha taqdim etildi. 1940-yilda SSSR xalq komissarligining „N. G. Chernishevskiyning xotirasini abadiylashtirish toʻgʻrisida“ gi qaroriga muvofiq tanlov yakunlandi va haykaltarosh V. V. Lishev va meʼmor V. I. Yakovlevning loyihasi birinchi mukofotga sazovor boʻldi. Bronza haykal 1941-yil bahorida Monumentskulptura zavodida quyildi. Taxminan bir vaqtning oʻzida yodgorlik oʻrnatish joyida poydevor qazish ishlari boshlandi, poydevor uchun granit bloklari keltirildi.

Haykaltarosh Lishev N. G. Chernishevskiyning haykali uchun 1941-yil uchun 2-darajali Stalin mukofotiga sazovor boʻldi.

Ulugʻ Vatan urushi boshlangan yodgorlik oʻrnatilishiga toʻsqinlik qildi. Poydevor uchun granit uyalarni qurishda ishlatilgan. Yodgorlikni oʻrnatish ishlarini qayta tiklash toʻgʻrisidagi qaror 1945-yil iyun oyida qabul qilindi. Granit qayta tiklandi. „Monumentskulptura“ zavodida toʻrtta qavat lampalari va harflar yozilgan. Haykalni oʻrnatish „Poʻlat konstruktsiyalar“ ga topshirildi, yodgorlik poydevori marmar bilan qoplangan — hunarmandchilik arxitektura maktabi oʻquvchilari topshirildi. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1947-yil 2-fevralda boʻlib oʻtdi. 1948-yilda yodgorlik oʻrnatilgan Moskva prospektidagi maydon Chernishevskiy nomini oldi.

Tavsif 
Haykaltarosh Chernishevskiyni oʻtirgan holda tasvirlab berdi. Yozuvchining oʻng yelkasida palto, chap qoʻlida yarim yopiq kitob tasvirlangan. Chernishevskiy oʻqishdan uzoqlashib, oldinga oʻylanib qarab turibdi.

Pushti tugallanmagan gangut granitining toʻrtburchak pogʻonali poydevorida bronza harflar bilan yozilgan: „N. G. Chernishevskiy / 1828-1889“yozuvi yozilgan. Piyoda uch bosqichli granit stilobatida yotadi.

Haykalning balandligi 3,8 m, poydevorning balandligi 2,25 m.

Manbalar 

Chernishevskiy
 1947-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
 1947-yil Sankt-Peterburgda
 1947-yilgi haykallar