MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Leo VI

Leo VI () — 886-yildan 912-yilgacha Vizantiya imperatori boʻlgan. Makedoniya sulolasining ikkinchi hukmdori (garchi uning ota-onasi nomaʼlum boʻlsa-da), u juda yaxshi oʻqigan inson edi. Uning hukmronligi davrida, oʻzidan oldingi Vasiliy 1Maqduniy tomonidan boshlangan harbiy yurishlarni davom etdi; ammo imperiya Bolqonda Bolgariyaga qarshi va Sitsiliya va Egeydagi arablarga qarshi bir necha harbiy magʻlubiyatlarga uchraydi. Uning hukmronligi, shuningdek, Rim konsuli va Senati (bu davrda Vizantiya Senati deb ham nomlanuvchi) singari bir necha qadimgi Rim institutlarining rasmiy ravishda tugatilishining guvohi boʻlgan, ular faqat nom sifatida mavjud boʻlib, oʻzlarining koʻpgina funksiyalari va vakolatlarini yoʻqotganlar.

Yoshligi 
Leo 866-yil 19-sentyabrda imperator Evudokiya Ingerinada tugʻilgan, imperator Maykl III ning noqonuniy oʻgʻli yoki Maykl vorisining ikkinchi edi(Vasiliy 1Maqduniy). Evdokiya ham Maykl III ning bekasi, ham Bazilning xotini edi. 867-yilda Mayklga Vasiliy oʻldirildi, u uning oʻrniga Imperator boʻldi. Imperatorning ikkinchi katta oʻgʻli sifatida Leo 870-yilda taxtga oʻtirdi va 879-yilda katta akasi Konstantinning vafotida toʻgʻridan-toʻgʻri voris boʻldi. Biroq, Leo va Bazil bir-biri bilan chiqisha olmadi</ref>.

Ichki siyosat

Tashqi siyosat

Nikohlari

Muvaffaqiyati

Manbalar

Havolalar
Skopiya

Skopiya (yunoncha: skopeo — koʻraman, qarayman, kuzataman) — oʻzlashma qoʻshma soʻzlarning ikkinchi qismi; kuzatish, vizual oʻrganish kabi maʼnolarni ifodalaydi (masalan, spektroskopiya, endoskopiya).

Manbalar
Tomcats

Tomcats – 2001-yilda ekranlarga chiqarilgan AQSh kinokomediyasi. Filmga Gregory Poirier rejissyorlik qilgan.

Manbalar

Havolalar  
 
 

2001-yil filmlari
AQSh filmlari
AQSh komediya filmlari
AQSh qora komediya filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
London markaziy masjidi

London markazy masjidi — London markazidagi Regent parkining chekkasida joylashgan islomiy masjid.
U 1977-yilda qurilgan, ser Frederik Gibberd tomonidan ishlab chiqilgan va taniqli oltin gumbazga ega. Asosiy zalda 5000 dan oshiq kishi yigʻilishi mumkin, ayollar zalga qaragan balkonda ibodat qilishadi. Masjid juda kam mebel bilan jihozlangan qandil va katta gilamga ega.

Gumbazning ichki qismi islom anʼanalariga binoan singan shakllar bilan bezatilgan. Shuningdek, kichkinagina kitob doʻkoni va halol kafe mavjud. Masjid 1944-yilda qirol Jorj VI tomonidan rasman ochilgan Islomiy madaniy markaz (ICC) bilan birlashtirilgan. Bu yer Jorj VI tomonidan Buyuk Britaniyaning musulmon jamoatchiligiga Misr qiroli Faruk tomonidan Misr va Sudan tomonidan Anglikan sobori qurilishi evaziga berilgan edi.

Masjid Amerika Qoʻshma Shtatlari elchisining rasmiy qarorgohi boʻlgan Uinfild uyi yonida va Quinlan Terri tomonidan ishlab chiqilgan oltita villa, ularning baʼzilari arab qirollik oilalari uchun shaxsiy turar joy hisoblanadi.

Tarixi

Manbalar

Havolalar 
 The Islamic Cultural Centre & The London Central Mosque

Buyuk Britaniyadagi masjidlar
Gumbazli masjidlar
Fotih masjidi

Fotih masjidi (turkcha: Fatih Camii) — Turkiyaning Istanbul shahridagi Fotih tumanidagi Usmonli masjidi. Ushbu masjid 1463-yil va 1470-yillar oraligʻida Muqaddas Havoriylar cherkovi joylashgan joyda qurilgan. 1766-yilgi zilzilada jiddiy shikastlangan va 1771-yilda boshqa dizaynga binoan qayta qurilgan. Bu Istanbuldagi turk-islom meʼmorchiligining eng yirik namunalaridan biri boʻlib, turk mumtoz meʼmorchiligining rivojlanishidagi muhim bosqichdir.

Fotih masjidining bir qismi boʻlgan va Ali Qushji tomonidan tashkil etilgan, ilohiyot, huquq, tibbiyot, astronomiya, fizika va matematika kabi anʼanaviy anʼanaviy islom ilmlarini oʻrganishning asosiy markazi boʻlgan madrasa qurilgan.

Tarixi 
Fotih masjidi majmuasi 1463-yil-1470-yillar oraligʻida Istanbulda Fotih Sulton Mehmedning buyrugʻi bilan qurilgan misli koʻrilmagan kattalikdagi diniy va ijtimoiy bino edi. Masjid Toʻrtinchi Salib yurishidan beri yomon ahvolda boʻlgan sobiq Vizantiya Muqaddas Havoriylari cherkovining joyida qurilgan va Fotih masjidi qurilishi uchun buzilgan. Cherkov Rim imperatori Konstantinning dafn etilgan joyi edi — masjid qurilishidan oldin, Konstantinning sarkofagi 12 havoriyning vakili boʻlgan 12 sarkofagning markazida, „Masihning ramziy joyida“ joylashgan edi.

Uni yunon meʼmori Atik Sinan qurgan. Fotih masjidi Usmonli imperatorlik meʼmoriy anʼanalarida birinchi boʻlgan yodgorlik loyihasi edi.

Dastlabki majmuada masjid atrofida qurilgan yaxshi rejalashtirilgan binolar mavjud edi. Bularga sakkizta madrasa, kutubxona, kasalxona, gospital, karvonsaroy, bozor, hamam, boshlangʻich maktab va kambagʻallarga ovqatlanadigan oshxona (imaret) kiradi. Keyinchalik turli xil maqbaralar qoʻshilgan. Asl majmua Fevzipasa koʻchasining Oltin Shox tomoni boʻylab choʻzilgan deyarli 325 metr (1066 fut) kvadrat maydonni egallagan.

Asl masjid 1509-yilgi zilzilada juda qattiq shikastlangan, shundan soʻng u taʼmirlangan, ammo 1557-yil va 1754-yillarda zilzilalar natijasida yana shikastlangan va yana taʼmirlangan. Keyin 1766-yil 22-mayda zilzila natijasida asosiy gumbaz qulab tushdi va devorlari tuzatib boʻlmaydigan darajada shikastlanadi. Hozirgi masjid (mutlaqo boshqa reja asosida) 1771-yilda Sulton Mustafo III davrida meʼmor Mehmet Tohir tomonidan qurilgan.

Arxitekturasi

Tashqi qiyofasi

Ichki qiyofasi

Kompleksi

Manbalar

Havolalar 
 Images of the Fatih Mosque 
 Fatih Camii  (Turk tilida)
 Over 90 pictures of the mosque and tombs

Gumbazli masjidlar
Mahmud Murodov

Mahmud Murodov (1990 yil 8-fevral,Buxoro, Oʻzbekiston) — oʻzbek aralash janglar sportchisi , Chexiyada yashaydi. U sportdagi oʻz faoliyatini 2012 yilda boshlagan. Oktagon MMA, XFN, NW kabi tashkilotlardagi janglari bilan tanilgan. 2019 yilda UFC bilan shartnoma imzoladi. 29 yoshli jangchi oʻz karerasini 2012 yilda kichik taniqli K1EL promousheni ostida aralash janglardagi faoliyatini boshlagan. Soʻnggi yetti yil ichida Muradov 28-0 qiladi. Bu yil esa oʻrta vazn toifasida (84 kg) kurashchi uchta jang oʻtkazdi. Jangchi bir necha oy oldin besh vazn toifasida sobiq jahon chempioni Floyd Meyvezer Murodovning Instagram’dagi postini joylashtirganda keng jamoatchilik eʼtiborini jalb qildi. AQShlik 42 yoshli bokschi Mahmudni MMA tarixidagi eng yaxshi jangchi deb atadi.

Portalga bergan intervyusida, sportchi 16 yoshida u Rossiyaga koʻchib oʻtganligini va u gastrabayter sifatida ishlaganini aytdi. Dastlab, boʻlgʻusi MMA jangchisi Tomskdagi viloyat sudida taʼmirlash ishlarini olib borgan.

Bundan tashqari, Muradov Chexiya klubida ishlagan. Klubdagi bir kecha ish uchun sportchi 80 yevro olgan. Klubda sportchi taxminan uch yil ishladi. Hozir sportchida oʻzining xavfsizlik agentligi bor.

„Men klubda ketma-ket 42 kun ishlab va jangga bordim, shundan soʻng yana 30 kun tanaffussiz ishlaganman“, — deya eslaydi Murodov.

 Menejer Lucien Bacos Chexiyada Mahmudning mashhurligi haqida gapirdi.

"Mahmud Murodov Chexiyada haqiqiy yulduz. U yirik arenalarni yigʻib, 5 mingta chiptani sotadi. U toʻplagan eng katta maydonga, 17,5 ming odam kelgandi. „Uning ustozi Floyd Meyvezer, ammo Floyd buni aytmaydi“

Shuningdek, sportchi Floyd Meyvezer kichik bilan uchrashuvni esladi.

"Biz birinchi Chexiyada uchrashdik. U boks oqshomiga faxriy mehmon sifatida kelgan. Meni koʻrib, u bosh barmogʻini koʻrsatdi, shundan keyin uning menejeri va qoʻriqchilari oldimga kelishdi. Ular janglarimni koʻrsatishni soʻrashdi va Meyvezerda taassurot qoldi

UFC ESPN-da Trevor Smitga qarshi kurash Murodov foydasiga nokaut bilan yakunlandi va oʻsha oqshom Dana Uayt Mahmud Murodovni kechaning eng yaxshi nokauti deb tan oldi va Dana Uaytdan eng yaxshi nokaut uchun 50 ming dollar mukofot oldi.

Ayni paytda sportchi UFCda faoliyat olib bormoqda. 2018 yilda u Oʻzbekiston  fuqaroligini oldi.

JANGLARNING STATISTIKASI

Manbalar 

https://www.instagram.com/makhmud_muradov/

 

Buxorolik sportchilar
Abduvali Mirzayev

Abduvali qori Mirzayev — 1989-1995 yillarda Andijon viloyati bosh imom-xatibi. Oʻzbekistondagi taniqli imomlardan biri boʻlgan.

Biografiya  
1950-yil Oltinkoʻl tumanida tavallud topgan. Islom bilimlarini oʻrganishdan mahrum etilgan oilalardan birida voyaga etadi. Balogʻatga yetgandan boshlab doʻsti Rahmatulloh domla bilan birga sirli ravishda Islom bilimlarini oʻrgandi. Ular tafsir, hadis, aqida, fiqh fanlaridan hanafiylik mazhabi boʻyicha bitilgan kitoblardan dars olishadi. Keyinchalik arab tili qoidalari va balogʻat ilmi boʻyicha tojikistonlik Muhammad domladan taʼlim olishadi. Abduvali Qori 8 oy ichida Qurʼonni yod oladi. Keyinchalik, Qurʼonni oʻzbek tiliga izoh berib tarjima qilgan va bir qancha kitoblarga sharh berib ovozli darsliklar chiqargan. 1981-yilda Rahmatulloh domla avtohalokatda vafot etadi, Abduvali qori esa bu halokatdan qutulib qoladi. 1982-yili qamoqqa olingan, aybi isbotlanmagani sababli bir necha kundan keyin chiqarib yuborilgan. Bundan tashqari oʻsha vaqtda davlat xavfsizligi idorasiga doimiy ravishda chaqirtirib turilgan. Abduvali qori oshkoralik davri boshlangandan buyon 1989 yilda Andijonda qaytadan ish boshlagan Andijon jomeʼ masjidida imom-xatib boʻlib, vaʼz oʻqiy boshlaydi. 1992-yilda Toshkentda Oʻzbekiston islom uygʻonish partiyasining raisi Abdulla Atayev oʻgʻirlangandan boshlab, Abduvali qoriga ham bevosita tazyiqlar davom etgan. 1995-yil 29-avgust kuni Abduvali qori Andijon xalqaro aeroportidan Toshkentga uchib boradi. Toshkent xalqaro aeroportida qoʻshimcha tekshiruv uchun olib ketilgan va shu bilan gʻoyib boʻlgan. Yaqinlari uni Oʻzbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati tomonidan oʻgʻirlangani va avaxtaga tashlanganini taʼkidlaydilar. Oʻzbek rasmiylari esa, Abduvali Mirzayevning yoʻqolishiga aloqalari borligini rad etadilar. Ayni paytda uning qayerda ekani nomaʼlumligicha qolmoqda. Oʻzbekiston hukumati Abduvali qorining oʻgʻli Abdulquddusdan otasining yoʻqolishini siyosiylashtirmaslikni soʻraydi. Abdulquddus, avval Birlashgan millatlar tashkilotining bedarak yoʻqolganlar bilan shugʻullanish boʻlimi, Buyuk Britaniya, Germaniya, AQSh elchixonalari bilan aloqa oʻrnatadi va Human Rights Watch kabi tashkilotlarni xabardor etib, bu ishga siyosiy tus ham beradi.

Oilasi 

 Rafiqasi — Sharifaxon Mirzayeva. Oʻgʻli — Abdulquddus Mirzayev, Saudiya Arabistonida diniy maktabni bitirgach, Moskva davlat xalqaro aloqalar institutida oʻqigan. . Uning Abdulvadud ismli oʻgʻli ham bo'lgan Ularning barchasi 2007-yilning 26-sentyabr kuni Saudiya Arabistonida yuz bergan avtohalokat tufayli halok boʻlishgan.

Manbalar 

Imomlar
Buenos Ayres metropoliteni

Buenos Ayres metropoliteni (ispancha: Subterráneo de Buenos Aires) — Argentina poyataxti Buenos Ayres shahri aholisiga xizmat koʻrsatadigan metropoliten. Ushbu tarmoqning birinchi boʻlimi (Plaza de Mayo-Plaza Miserere) 1913-yilda ochilgan boʻlib, u dunyodagi 13-metroga aylandi va Lotin Amerikasida, Janubiy yarimsharda va ispan tilida soʻzlashuvchi dunyoda birinchi metro temir yoʻliga aylandi. Madrid metrosi besh yildan keyin yaʻni 1919-yilda ochilgan boʻlib ikkinchi oʻrinda turadi. 2015-yilga kelib, Buenos Ayres metro tizimiga ega Argentinaning yagona shahri, ammo Cordoba shahrida (Cordoba metrosi) metro qurish taklifi bor, Rosarioda metro qurish taklifi ham koʻrib chiqilmoqda.

Tarmoq 20-asrning boshlarida, juda tez kengaydi; 1944-yilga kelib uning asosiy yoʻnalishlari qurib bitkazildi, 2007-yil oxirida uning yangi liniyalari qoʻshildi. Ikkinchi Jahon Urushidan keyin kengayish surʻati keskin pasaydi. 90-yillarning oxirida kengayish tez surʻatda boshlandi va tarmoq uchun toʻrtta yangi liniya qurilishi rejalashtirildi. Shunga qaramay, tarmoqning kengayishi asosan shaharning transport ehtiyojlarini qondirdi.2015-yilga kelib, ikkita modernizatsiya rejalari taqdim etildi: Buenos-Ayres shahrining 670-sonli qonuni, F, G va I 3 ta yangi liniyalarni yaratishni taklif qilmoqda; va PETERS rejasi, bunda 2 ta liniya yaratiladi va I liniya kelajakda kengaytirish uchun qoldiriladi va yana bir qancha yoʻnalishlar boʻyicha oʻzgarishlar kiritiladi. 

Butun tarmoq 1939-yilda davlat tasarrufiga oʻtkazilib, 1990-yillarning oʻrtalariga qadar u imtiyoz modeliga kirgunga qadar davlat qoʻlida va ishida qoldi. Ilgari davlat tomonidan boshqariladigan liniyalar manfaatdor xususiy tomonlarga 20 yillik imtiyozlar sifatida taklif qilingan; Ikkita qoʻshimcha liniyalar ham ushbu xususiylashtirishga kiritilgan va ularning barchasi Metrovías tomonidan 1995-yildan beri ishlaydi, garchi tarmoq va harakatlanuvchi tarkib Buenos-Ayres shahrining mulki boʻlib qolmoqda.

Tarixi

Tarmoq va xizmatlar

Narxlar va foydalanish vaqti

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 
 * Interactive Buenos Aires Underground Map 
 Buenos Aires Cuidad Subte — Official Page
 Metrovías — Official Page

Metro
1913-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Belu-Orizonti metropoliteni

Belu-Orizonti metropoliteni (ispancha: Metrô de Belo Horizonte) — Braziliyaning Minas Gerais shtatida joylashgan Belu-Orizonti shahriga xizmat koʻrsatadigan tezkor tranzit tizimi. Tizim 19 ta stansiyaga xizmat koʻrsatadigan 28,1 km (17,5 milya) va bitta liniyaga ega. Metro 2018-yilda 58,4 million yoʻlovchini yoki kuniga 160 ming yoʻlovchini tashiydi. Tizim Companhia Brasileira de Trens Urbanos (CBTU) tomonidan boshqariladi. Yana ikkita liniya qurish rejalashtirilgan.

Tarixi 
Metroda birinchi boʻlim 1986-yil 1-avgustda ochilgan. Metroning ochilishida uzunligi 10,8 kilometr (6,7 milya) boʻlgan va uchta poyezd ishlaydigan oltita stansiya boʻlgan. 1987-yilda liniya Markaziy stansiyaga uzatildi va yana ikkita poyezd foydalanishga topshirildi. 1990-yillarning oʻrtalarida ushbu liniya yana bir necha marta uzaytirildi va 2002-yilda yana 19 ta stansiyaning oxirgi 5tasini qoʻshib yana bir marta uzaytirildi.

Keyingi poezdlar 90-yillarda yetkazib berildi, oxirgisi 2001-yil dekabrda yetkazib berildi va poezdlarning umumiy soni 25 taga yetdi.

Xizmatlar

Yoʻllar va bekatlar

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

Metro
1986-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Braziliya metropolitenlari
Brasília metropoliteni

Brasília metropoliteni (portugalcha: Metrô do Distrito Federal) — federal okrugning tezkor tranzit tizimidir, Braziliyada. U Companhia do Metropolitano do Distrito Federal tomonidan boshqariladi va 2001-yilda ochilgan. Hozirgi vaqtda Federal okrug metrosida 24 ta bekat bor  va 42,38 km (26.33 milya) masofani bosib oʻtadi.

Metro gʻarbiy qismida Federal okrugning asosiy shaharlarini qamrab oladi. Uning asosiy muammosi koʻplab stansiyalar orasidagi aniq masofa (umumiy zichlik, bunday tizimning shahar atrofidagi profilidan kelib chiqadi), bu Federal tuman tranzit tizimining ozgina qismini va asosan shaharlararo xizmatni tashkil etadi, Braziliya va Seilandiya bundan mustasno. Aguas Claras maʻmuriy hududi ushbu tizim tomonidan yaxshi xizmat qiladi, bu Federal okrugning eng tez oʻsadigan va eng zich hududlaridan biriga aylanadi.

Bularning barchasi signalizatsiya va harakatni boshqarish va poyezdlar uchun avtoulovni himoya qilish tizimi tufayli mumkin. Bu poyezdlar orasidagi vaqt oraligʻining muntazamligi, tezlikni boshqarish va poyezdlar orasidagi masofani boshqarish imkonini beradi. Elektr, aloqa va signalizatsiya tizimlari ortiqcha ishlamoqda; yaʻni asosiy tizimda kamchiliklar mavjud boʻlsa, ikkinchisi darhol boshlanadi. Butun tizim har kuni tuzatuvchi va profilaktika ishlarini olib boradi.

Tarixi 
Federal okrug metrosining qurilishi 1992-yilda boshlangan va uning birinchi boʻlimlari 1999-yilda ish boshlagan, ammo ishning sustligi sababli metro avval rejalashtirilgan kuni va vaqtida ochilmagan (1994-yil 21-aprel soat 17:00). Ish 2001-yil boshida nihoyat tugadi va shu yilning 24-sentabrida tijorat xizmati ishga tushdi.

Dastlabki oylarda metro soat 10: 00dan 16: 00gacha faqat 41 kilometr (25,5 milya) tarmogʻining bor-yoʻgʻi 32 kilometrini (19,9 milya) bosib oʻtdi. 2008-yilda yana beshta stansiya ochildi.

Chiptalar va tariflar 
Metro-DF-ga kirish elektron kirish va chiqish toʻsiqlari bilan boshqariladi. Metroda sayohat qilish uchun chiptalar unitar, bitta safar uchun yoki chipta toʻsiqlariga oʻrnatilgan magnit karta yordamida amalga oshiriladi. Kartani zaryadlash mumkin.

Yoʻllar 
Yashil va toʻq sariq rangdagi chiziqlar ikkalasi Markaziy stantsiyada, Braziliya markazidagi Pilot Plan Avtobus stantsiyasi ostidan boshlanadi va Aguas Claras stantsiyasiga qadar parallel ravishda ishlaydi. Apelsin chizigʻi janubga Samambayaga boradi. Yashil chiziq Seilandiyaga qarab boradi. Metro Braziliyada (Asa Sul stantsiyasidan tashqari) metroda va Taguatinga markaziy sektori orqali, Pracha do Relógio stansiyasida ishlaydi. Boshqa joyda, u sirt ustida ishlaydi.

Kengaytirish rejalari

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

Braziliya metropolitenlari
Metro
2001-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Resife metropoliteni

Resife metropoliteni (portugalcha: Metrô do Recife) — Braziliyaning Resife shahri uchun tezkor tranzit tizimi. U CBTU / Metrorec tomonidan boshqariladi va hozirgi vaqtda 39,5 kilometr (24.5 mil) boʻylab 29 stansiyaga xizmat koʻrsatadi. Resife metropoliteni kunlik 225 000 insonga, yillik esa 82 million insonga xizmat qiladi.

Tarixi 
Braziliyaning Resife shahrida joylashgan Resife metropoliteni 1985-yilning 11-mart kuni rasmiy tarzda ishga tushiriladi. Shundan soʻng metropoliten bir necha bor kengaytiriladi.

Yoʻllar

Bekatlar

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

Metropoliten
Braziliya metropolitenlari
1985-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
SkyTrain

SkyTrain metro — Vankuver mintaqaviy okrugida yengil tezkor tranzit tizimi boʻlib, Vankuver, Britaniya Kolumbiyasi, Kanada va atrofdagi munitsipaliyalarga xizmat qiladi. SkyTrain 79,6 km (49.5 mil) yoʻlga ega va SkyTrain-ga doimiy ravishda yuqori darajadagi ishonchlilikni taʼminlab, yer osti va koʻtarilgan yoʻllarda ishlaydigan, ajratilgan yoʻllarda toʻliq avtomatlashtirilgan poyezdlardan foydalanadi. "SkyTrain" nomi Expo 86 paytida tizim uchun ishlatilgan, chunki birinchi qator (Expo) asosan Vankuverning markazidagi shaharning tashqarisidagi baland yoʻl boʻylab harakatlanib, poytaxtning panoramik koʻrinishini taʼminlaydi. SkyTrain dunyodagi ikkinchi eng uzun kabel orqali qoʻllab-quvvatlanadigan "SkyBridge" nomi bilan tanilgan tranzit-koʻprikdan Fraser daryosidan oʻtish uchun foydalanadi.

Evergreen Extensionning 2016-yil 2-dekabrda ochilishi bilan SkyTrain Kanadadagi eng uzun tezkor tranzit tizimi va dunyodagi eng uzun toʻliq avtomatlashtirilgan haydovchisiz tizimga aylandi. Singapur MRT avtomatlashtirilgan liniyalarining umumiy uzunligi shundan beri SkyTrain liniyalaridan oshib ketdi.

Tarixi

Rejasi

Expo yoʻli

Dizayni

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 
 TransLink
 Evergreen Line 
 Millennium Line Extension
 Google map of SkyTrain Lines Vancouver

Kanada metropolitenlari

Metro
1985-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Santyago metropoliteni

Santyago metropoliteni (ispancha: Metro de Santiago) — Chili poytaxti Santyago shahriga xizmat koʻrsatadigan tezkor tranzit tizimi. Asosan Santyago provintsiyasi va Kordilera provintsiyasining bir qismiga xizmat koʻrsatib, hozirgi vaqtda u yettita liniyadan (1-6 va 4A raqamlangan), 136 stantsiyadan va 140 km (87.0 milya) daromad yoʻnalishidan iborat. Tizim davlat tomonidan boshqariladigan Metro S.A. tomonidan boshqariladi va mamlakatda birinchi va yagona tezkor tranzit tizimidir.

Santyago metrosi kuniga 2,5 million yoʻlovchini tashiydi. Metro shaharga xizmat koʻrsatadigan jamoat transportida muhim rol oʻynaydigan keng koʻlamli Transantiago loyihasi boshlangan 2007-yilga nisbatan bu raqam kuniga bir milliondan koʻproq yoʻlovchilarni koʻpayishini anglatadi. Uning yoʻlovchilar soni eng yuqori choʻqqisiga 2012-yil 31-oktyabrda yetib, 2780666 yoʻlovchiga yetdi.

2017-yil iyun oyida hukumat Santyagoning shimoli-gʻarbidagi Rencani shimoli-sharqdagi Vitacura bilan bogʻlaydigan 7-liniyaning qurilishi rejalarini eʼlon qildi. Yangi liniya Metro tarmogʻiga 24,8 kilometr va 21 ta yangi stantsiyani qoʻshib beradi, ular Renca, Serro Navia, Quinta Normal, Santyago, Providencia, Las-Kondes va Vitakura shaharlari boʻylab harakatlanadi. Uning qiymati dastlab 2,53 milliard AQSh dollariga baholandi va 2025-yilda ochilishi rejalashtirilmoqda.

2012-yil mart oyida Santyago metrosi Londondagi Metro Rail tomonidan har yili oʻtkaziladigan marosimda sharaflangandan keyin Amerikadagi eng yaxshi yer osti tizimi sifatida tanlandi.

Tarixi va rivojlanishi

Dastlabki loyiha

Bekatlar

Narxlar

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 
 Metro S.A.
 UrbanRail.net/Santiago
 Santiago Metro Map
 Santiago Metro Track Map
 Tarjeta Bip!
 Plan and Authority of Transit of Santiago de Chile, Transantiago 
 Santiago Metro in Wikipedia in Spanish

Metro
1975-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Changchun metropoliteni

Changchun metropoliteni — Xitoyning Jilin viloyati, Changchun shahridagi temir yoʻlning ommaviy tranzit tizimi. Uning birinchi liniyasi, 3-qator, Xitoyning materik Xitoyidagi birinchi haqiqiy yengil temir yoʻldir. Tizim yengil temir yoʻl liniyasidan, ikkita yengil metro va ikkita tezkor tranzit liniyalaridan iborat.

Birinchi temir yoʻl metro liniyasining qurilishi 2011-yilda boshlangan va 2017-yil 30-iyunda foydalanishga topshirilgan. 1-liniya 15 stansiyaga xizmat qiladi va uzunligi 18,14 km (11.27 milya) ni tashkil qiladi. Metroning ikkinchi ogʻir temiryoʻl tarmogʻidagi qurilish 2012 yilda boshlanib, 2018 yil 30 avgustda foydalanishga topshirildi. 2-liniya 18 stantsiyaga xizmat qiladi va 20,5 km (12,7 milya) ni tashkil etadi.

Tarmoq

Yoʻllar

1-yoʻl

2-yoʻl

3-yoʻl

4-yoʻl

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 
 Changchun Railway Traffic Group 
 UrbanRail Page on Changchun Subway

Metro
Xitoy metropolitenlari
2002-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Changsha metropoliteni

Changsha metropoliteni — Xitoyning Hunan provinsiyasining poytaxti boʻlgan Changsha shahrida tezkor tranzit tizimi. Birinchi liniya  2014-yil 29-aprelda Xitoyning 18-chi shahar Changsha boʻlib, tezkor tranzit tizimini ochdi. Ikkinchi liniya, 2016-yilda foydalanishga topshirildi. 2018-yil oktabr oyidan boshlab toʻrtta qoʻshimcha liniya va 1-qatorga oʻtuvchi qurilish ishlari olib borildi.

Yoʻllar qurilishi

1-yoʻl

2-yoʻl

3-yoʻl

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar  

Metro
Xitoy metropolitenlari
2014-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Chanjou metropoliteni

Chanjou metropoliteni — Changzhou, Jiangsu provinsiyasi, Xitoyda tezkor tranzit tizimi. Tizim 2019-yil 21-sentabrda birinchi liniyani ochish bilan 1-qatorni ishga tushirdi.

1-liniyaning qurilishi 2014-yil 28-oktyabrda boshlandi. 2019-yil 21-sentyabrda liniya ochildi.

Tarmoq 2030-yilgacha umumiy uzunligi 208 kilometr (129 mil) bo'lgan oltita liniyani o'z ichiga olishi rejalashtirilgan.

Ishlayotgan yoʻllar

1-yoʻl

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

Metro
Xitoy metropolitenlari
2019-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati