MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
AITO M9

AITO M9 — Xitoyning yirik kompaniyasi bo'lmish Huaweiga qarashli AITO brendi tomonidan ishlab chiqariluvchi avtomobil.

Tarixi 

Huawei tomonidan ishlab chiqariluvchi ushbu avtomobilning rasmiy taqdimoti 2023-yil 26-dekabrda boʻlib oʻtdi.

Texnik koʻrsatkichlar 

Aito M9 ning oʻlchamlari uzunligi 5230 mm, boʻyi 1999 mm, kengligi esa 1800 mm, gʻildirak bazasi 3110 mm ni tashkil qiladi. Mashinaninv toʻliq elektrlashgan versiyasida umumiy quvvati 530 ot kuchiga ega ikkita elektrodvigatel oʻrnatilgan boʻlib, akkumulyator sigʻimi 97 kVt•soat, yurish masofasi esa 630 kmga teng. Gibrid versiyasi ham mavjud boʻlib, u 1,5-litrli benzin dvigatel bilan jihozlangan. Akkumlyator sigʻimi 42 va 52 kVt•soat boʻlib, umumiy quvvati 496 ot kuchiga teng ikkita elektr motor oʻrnatilgan. Gibrid versiyaning maksimal bosib oʻtish masofasi 1362 yoki 1402 kmga teng. Avtomobil uchun batareyalar CATL kompaniaysi tomonidan taʼminlanadi.

Avtomobil 100 km/soat tezlikka 4,9 soniyada erishadi.

Aito M9 ning sof elektr versiyasida aerodinamik qarshilik koeffitsienti 0,264 ni, gibrid versiyasida esa - 0,279 ni tashkil qiladi.

Kuzov 

Huawei Aito M9 njng kuzovi uzoq vaqt chirimasligi uchun unkng korpusining 80% alyuminiydan ishlangan.

Narxi 

Aito M9 ning oddiy versiyasining narxi 65 900 dollar, top versiyasi boʻlmish EV Ultra esa 79 750 dollarni tashkil qiladi.

Yana qarang 

 BMW X7
 Maybach GLS
 Xitoy avtomobil ishlab chiqaruvchilari
 Shanxay Avtomobillar muzeyi
 Xitoy avtomobil sanoati

Manbalar 

Xitoy avtomobillari
Chimyon soxta klausiyasi

Chimyon soxta klausiyasi () – ikki urugʻpallalilar sinfi, karamdoshlar oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi. Hayotiy shakli ikki yillik o‘simlik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Chatqol togʻ tizmasi hududida tarqalgan.

Tavsifi 
Boʻyi 30-50 baʼzan 100 sm gacha yetadigan ikki yillik oʻt oʻsimlik. Oʻq ildiz sistemasiga ega. Poyasi uzun, yuzasi qisqa bezchali tuklar bilan qoplangan, ildiz boʻgʻzidan shoxlanib ketgan. Barglari, yashil, oddiy, bandli, ingichka, nashtarsimon, poyada ketma ket joylashgan. Gullari bir jinsli, uzunligi 9-11 mm. Gultojibarglari qoʻngʻir tusda binafsharang tomirlari boʻrtib turadi. Urug‘chibargi 2 ta urugʻdonning qoʻshilishidan hosil boʻlgan, ikki tumshuqchali. Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyun iyul oylarida gullab mevasi avgustda pishib yetiladi. Mevasi quruq qoʻzoq meva. Qoʻzogʻi yassi tasbehsimon shaklda, poyaga yopishgan uzun tumshuqchali. Mevasi pishib yetilganda yuqori qismidan boshlab ochila boshlaydi va urug‘lari yerga toʻkiladi. Urug‘ida endosperm mavjud emas. Urug‘i orqali koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti 
Yovvoyi tabiatda kam uchraydi, yakka yakka holatda oʻsadi. Toshkent viloyatining Chatqol togʻ tizmasi hududida tarqalgan. Qoyalarda, toshli shagʻalli yerlarda, daryo boʻylaridagi toshloq yerlarda, eriyotgan qor uyumlari atrofida uchratish mumkin. Maʼlum bir tuproq sharoitiga moslashganligi sababli tabiatda kam tarqalgan. Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar 

Toshkent geografiyasi
Luxeed S7

Luxeed S7 — Xitoyning ikki yirik kompaniyasi Chery va Huawei kompaniyalari tomonidan hamkorlikda ishlab chiqaruvchi avtomobil.

Yana qarang

Manbalar 

Xitoy avtomobillari
Gaysimon dimorfsiadiy

Gaysimon dimorfsiadiy () – ikki urugʻpallalilar sinfi, ziradoshlar oilasiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Piskom va Chatqol togʻ tizmalari hududida uchraydi.

Tavsifi 
Uzunligi 15-20 sm gacha yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Ildizi oʻq ildiz. Poyasi yaxshi rivojlanmagan, uzunligi 10 sm gacha yetadi, koʻplab shoxlari ildiz boʻgʻzidan chiqib shoxlanib ketadi. Barglarining hammasi ildizoldi qismidan chiqadi, yaproqlari patsimon yoki ikki karra patsimon qirqilgan, uchidagi boʻlaklari ovalsimon, uzunligi 2 mm. Gullari ikki jinsli, murakkab soyabon toʻpgulda yigʻilgan. Soyabonchasidagi gullarining shakli ikki xil, markazidagi gullar kattaroq, chetdagilari kichikroq. To‘pguli ostki qismidan butun qirqilmagan oʻrama bargchalar bilan oʻralgan. Gulkosachabarglari butun, tishchalarga boʻlinmagan. Gultojibarglari oq, tuxumsimon, uzunligi 15 mm. Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyul avgust oylarida gullab mevasi sentabrda pishib yetiladi. Mevasi quruq, bir urugʻli, tuxumsimon, tuksiz, silliq, uzunligi 4 mm. Urug‘i yordamida koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti 
Yovvoyi tabiatda kam uchraydi. Toshkent viloyati Piskom va Chatqol togʻ tizmalari hududida tarqalgan. Dengiz sathidan 2900-3000 metr balandlikda, togʻlarning, ochiq shagʻalli yonbagʻirlarda oʻsadi. Chorva mollarining koʻplab boqilishi natijasida areali qisqarib ketgan. Chatqol biosfera rezervati qoʻriqxonasi va Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar 

Toshkent geografiyasi
Valijon Rahimov

Valijon Alijonovich Rahimov (; 16-fevral 1995-yil, Urganch) – oʻzbek futbolchisi, darvozabon pozitsiyasida oʻynaydi. Oʻzbekiston milliy terma jamoasi va Olmaliqning „OKMK“ klubi futbolchisi.

Futbolchilik faoliyati 
Valijon Rahimov Xorazm futboli tarbiyalanuvchisi. Futbolchilik faoliyatini „Xorazm“ klubida boshlagan va keyinchalik 2014-yildan „Paxtakor“ yoshlar tizimida faoliyatini davom ettirgan. 2017-yilgi mavsumda Toshkentning boshqa bir jamoasi „Lokomotiv“ jamoasining farm jamoasi „Lokomotiv BFK“ jamoasi tarkibiga oʻtgan. 2018-yilgi mavsum oldidan Turkiyaning quyi liga jamoalaridan biri „Sultanorhanspor“ jamoasi tarkibiga oʻtgan. Sultanorhanspor jamoasida yarim mavsum davomida oʻynaganidan soʻng „1920 Maras Spor“ jamoasi tarkibiga oʻtgan. 2019-yilgi, yangi mavsum oldidan Valijon oʻzining Turkiyadagi uchinchi jamoasi „Cayirova Spor“ klubi bilan shartnoma imzoladi. „Cayirova Spor“ jamoasida bir mavsum davomida oʻynadi va 2020-yilgi mavsumda Oʻzbekistonga qaytdi. 2020-yilgi mavsum oldidan Oʻzbekiston Superligasining yetakchi jamoalaridan biri, Olmaliqning „OKMK“ jamoasi tarkibiga oʻtdi. Dastlabki mavsumidayoq AFC Osiyo Chempionlar ligasida ishtirok etdi va jamoaning asosiy darvozabonlaridan biriga aylandi. 2024-yil yanvar oyida „OKMK“ jamoasi bilan shartnomnasini ikki yil muddatga uzaytirgan.

Milliy terma jamoa 
Valijon Oʻzbekiston milliy terma jamoasi tarkibida 2021-yil 9-oktyabrda Malaziyaga qarshi oʻyinda Srečko Katanec murabbiyligi davrida ilk bor debyut qildi.

Yutuqlar 

 Oʻzbekiston Kubogi Ikkinchi oʻrin: 2020, 2023
 Oʻzbekiston Superligasi uchinchi oʻrin: 2020, 2021

Manbalar

Havolalar 

 Valijon Rahimov OʻzPFL saytida futbolchi profili
 Valijon Rahimov Soccerway saytida futbolchi profili
 Valijon Rahimov Transfermarkt saytida futbolchi profili

1995-yilda tugʻilganlar
16-fevralda tugʻilganlar
Urganchda tugʻilganlar
Xorazmda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Kishilar
Alifbo boʻyicha futbolchilar
Erkak futbol darvozabonlari
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Xorazm futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Lokomotiv BFK futbolchilari
1920 Maraşspor klubi futbolchilari
Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari
Turkiyadagi chet ellik erkak futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari
O‘zbekiston milliy terma jamoasi futbolchilari
Ugom badani

Ugom badani () – ikki urugʻpallalilar sinfi, bergenia turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Ugom va Piskom togʻ tizmalari hududida tarqalgan. Dengiz sathidan 2300-2500 metr balandlikda oʻsadi.

Tavsifi 
Balandligi 30 sm gacha yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Oʻq ildiz sistemasiga ega, ildizi yogʻon. Yogʻon ildizpoyaga ega, diametri 3,5 sm. Poyasi qalin, bargsiz, tuksiz. Yopirma barglari bandli, qalin, uzunligi 15 sm gacha, chetlari kungurali yoki qoʻsh tishli. Barglari toʻq yashil, kuz va qish oylarida jigarrang tusga kiradi, ikki uch yilgacha saqlanib turishi mumkin. Yaproqlari keng ellipssimon yoki yumaloq shaklda. Gullari ikki jinsli, zich roʻvak qalqonsimon toʻpgulda joylashgan. To‘pguli bezchali tuklar bilan qoplangan. Gultojibarglari toʻq pushti tusda. Urug‘chibargi 2 ta urugʻdonning qoʻshilishidan hosil boʻlgan, ustunchasi ikkita. Changchilari 10 tagacha yetadi. Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyul oyida gullab mevasi avgustda pishib yetiladi. Urug‘i va ildizpoyasi orqali koʻpayadi.

Yil davomida yashil rangini saqlab turadi, faqat sovuq kuz va qish oylarida barglari qoʻngʻir tusga kiradi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti 
Tabiatda juda kam tarqalgan. Kichik toʻplar hosil qilib oʻsadi. Toshkent viloyati Ugom va Piskom togʻ tizmalari hududida tarqalgan. Dengiz sathidan 2300-2500 metr balandlikdagi, qoyalarning yoriqlarida oʻsadi. Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar 

Toshkent geografiyasi
Yirik halqagulli tangabarg

Yirik halqagulli tangabarg () – ikki urugʻpallalilar sinfi, rindera turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Chatqol tizmasi So‘qoqsoy vodiysi, Qurama tizmasi Toʻqmoq dovoni, Abjazsoy, Ugom tizmasi Maydontol havzasi hududida tarqalgan.

Tavsifi 
Balandligi 60 sm gacha yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Oʻq ildiz sistemasiga ega. Poyalari oʻrta qismidan shoxlanib ketadi. Poyadagi barglari bandsiz, uzunligi 4-9 mm, chetlari va uch qismi siyrak, kipriksimon tuk bilan qoplangan. To‘pguli roʻvaksimon, gulli shoxchalari qisqa, yuqori qismidagi gullari zich joylashib gajjak hosil qiladi, gulbandining uzunligi 5-7 mm. Gulkosachabarglari yashil, chetlari qirrali, tuklar bilan qoplangan. Guli ikki jinsli, sargʻish havorang tusda, uzunligi 13-16 mm, gultojibarglari toʻgʻri, chiziqli dogʻlari bor. Ustunchasi uzun, sershox. Hasharotlar yordamida changlanadi. May oyida gullab mevasi iyunda pishib yetiladi. Mevasi quruq yongʻoqcha. Yongʻoqchaning yon qirralari, mayda tishli, uchida langarsimon tikanlari bor. Urug‘i orqali koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti 
Tabiatda kam uchraydi. Toshkent viloyati Chatqol tizmasi So‘qoqsoy vodiysi, Qurama tizmasi Toʻqmoq dovoni, Abjazsoy, Ugom tizmasi Maydontol havzasi hududida tarqalgan. Togʻlarning oʻrta qismidagi qoyatosh yoriqlarida oʻsadi. Chorva mollarining mutassil boqilishi oʻsimlik oʻshiga yomon taʼsir qiladi. Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar 

Toshkent geografiyasi
Umid

„Umid“ – sovet davrida ijod qilgan mashhur oʻzbek qoʻshiqchisi Botir Zokirov tomonidan kuylangan qoʻshiq. Qoʻshiq musiqasi Enmark Solihovga tegishlidir.

Manbalar 

Oʻzbek tilidagi qoʻshiqlar
Botir Zokirov qoʻshiqlari
Shayx Yusufxontoʻra Shokirov

Shayx Yusufxontoʻra Shokirov (1926 — To'qmoq, 2000 — Toshkent) — diniy ulamo, tarjimon va murabbiy.

Tarjimai holi 
Shayx Yusufxontoʻra Shokirov 1926-yilda Qirgʻizistonning Toʻqmoq shahrida dindor, ziyoli oilada tavallud topgan. Uning yigitlik davri II Jaxon urushi yillarida kechgan.  Unga otasi Olimxontoʻra dastlabki diniy saboqni beradi. Oila oʻchogʻida olgan bilimlarini mustahkamlash maqsadida 1948 yili Mir Arab madrasasiga oʻqishga kiradi. Madrasa taʼlimining uchinchi yilida otasi Olimxontoʻra muborak haj safariga boradi. 1955 yilda  markazning ijozati bilan Mir Arab madrasasi bitiruvchisi Yusufxontoʻra Shokirov Al-Azhar universitetiga oʻqishga yuboriladi. 1961 yili ushbu universitetning arab tili va adabiyoti fakultetini aʼlo baholarga tugallab, vataniga qaytadi.

Faoliyati 
U mehnat faoliyatini Oʻrta Osiyo va Qozogiston musulmonlari diniy idorasining xalqaro boʻlimi mudiri vazifasida boshlaydi.

Yusufxontoʻra bilimlarini yanada mustahkamlash niyatida 1962-1967 yillarda ToshDUning (hozirgi OʻzMU) sharq filologiyasi fakultetining kechki boʻlimida tahsil oladi. Keyin O'zR FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida „Al-Azhar universiteti — ming yillik tarixga ega boʻlgan arab filologiyasi markazi“ mavzusidagi dissertatsiya ishi ustida ishlaydi. 1975-ili Moskvada nomzodlik ishini himoya qilishga muvaffaq boʻladi.

Shayx Yusufxontura 1975-1997-yillarda diniy nazoratida rais oʻrinbosari vazifasida, 1997-yildan umrining oxirigacha esa bosh maslahatchi sifatida faoliyat yuritgan. Shu yillar mobaynida u Osiyo va Afrika mamlakatlari hamkorligi tashkiloti va Tinchlik komiteti aʼzosi sifatida koʻplab xorijiy mamlakatlarda xizmat safarida boʻlib, diniy va dunyoviy tashkilotlar bilan xalqaro doʻstlik aloqalarini tiklashda oʻz hissasini qoʻshgan yirik diniy arbobdir. Shuningdek, xorijiy mamlakatlarga qilgan safarlarida „Islom tinchlik va hamkorlik dinidir“, „Islom — tinchlik elchisi“ kabi mavzularda sermazmun maʼruzalari bilan qatnashgan.

Diniy idorada mas’ul vazifalarni bajarish barobarida Shayx Yusufxontura Mir Arab madrasasi va TIIda arab adabiyoti, tafsir, hadis va balogʻat fanlaridan dars bergan. 1991- 1992-yillarda tabdil qilingan „Qissasi Rabgʻuziy“ kitobidagi oyat va hadislarni tarjima qilgan, 4 jildlik „Alisher Navoiy asarlari tilining izohli lugati“ning 1-jildida „Xazoyin ul-maoniy“ asarining „B“ harfidan boshlab lugʻatini tuzgan.

Vafoti 
Shayx Yusufxontoʻra Shokirov 2000 yilning 28 sentyabrida Toshkent shahrida vafot etgan. Toshkentdagi Minor qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar 
Toshkentda dafn etilganlar
Al-Azhar universiteti bitiruvchilari
Mir Arab madrasasida tahsil olganlar
O'zbek diniy ulamolari
O'zbek tarjimonlari
Maydagultojibargli erigeran

Maydagultojibargli erigeran () – ikki urugʻpallalilar sinfi, murakkabguldoshlar oilasi, erigeran turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Chatqol tizmasi, Koʻksuv vodiysida tarqalgan.

Tavsifi 
Boʻyi 15-35 sm gacha yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Oʻq ildiz sistemasiga ega. Poyasi koʻp, yuzasi silliq, tuksiz, tik oʻsadi. Yopirma barglari uzunligi2,2-11,5 sm, eni 6-9 mm, teskari nashtarsimon shaklda. Barglari poyada ketma ket joylashgan, poyaning pastki ildiz bogʻziga yaqin qismidan chiqqan barglari yirikroq, uzun bandli, yuqorigi barglari kichik, qisqa bandli. Gullari bir jinsli, urug‘chibargi va changchisi alohida gullarda oʻrnashgan. Koʻplab tilsimon shakldagi gullari yigʻilib savatcha toʻpgulni hosil qiladi. Savatchasining uzunligi 0,9-1,3 sm, ostki qismi qalami nashtarsimon bargchalar bilan oʻralgan. Gultojibarglari pushti yoki binafsharang tusda. Gulkosachabarglari yashil, qisqa va nashtarsimon tuzilgan. Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyul oyida gullab mevasi avgust sentabrda pishib yetiladi. Mevasi quruq bir urugʻli. Urug‘i uzunchoq, dagʻal tuklar bilan qoplangan. Urug‘i yordamida koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti 
Yovvoyi tabiatda kam uchraydi, toʻp toʻp yoki yakka holatda oʻsadi. Toshkent viloyati Chatqol tizmasi, Koʻksuv vodiysida tarqalgan. Togʻlarning yuqori qismidagina uchratish mumkin. Chorva mollarining koʻplab boqilishi natijasida areali qisqarib ketgan. Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar 

Toshkent geografiyasi
Majnuntol (qoʻshiq)

„Majnuntol“ – sovet davri oʻzbek qoʻshiqchilari Botir hamda Farrux Zokirov tomonidan kuylangan qoʻshiq. Dastlab qoʻshiq 1975-yil Botir Zokirov tomonidan kuylangan.

Qoʻshiq tarixi 
Qoʻshiq muallifi Farrux Zokirov boʻlib, akasi uni kuylash uchun ruxsat olganligini oʻz xotiralarida aytib oʻtgan. Farrux Zokirov bu borada xotiralariga tayanib shunday degan:

Botir Zokirov qoʻshiqni ijro etishdan biroz avval oʻpkasidan operatsiya boʻlgani va shifokorlar endi boshqa qoʻshiq kuylay olmasligini taxmin qilishgani aytiladi.

Manbalar 

1975-yil qoʻshiqlari
Oʻzbek tilidagi qoʻshiqlar
Botir Zokirov qoʻshiqlari
Mir Abdullo eshon masjidi

Mir Abdullo eshon masjidi – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Zangiota tumanida joylashgan boʻlib, tuman masjid va madrasalar tarkibiga kiradi.

Joylashuvi va faoliyati 
Mir Abdullo eshon jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Zangiota tumani, Erkin qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan Akmal Ikromov koʻchasi 30-uyda joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Rizoqulov Davron domla Sirojiddinovich boʻlib oʻzining goʻzal mav’izalari bilan masjiddaga hamma namozlarda chiqish qiladi. Jome masjidga namoz oʻqish va ziyorat qilish uchun Erkin qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan barcha koʻcha va aholi yashash punktlari aholisi namoz ibodatini ado etish maqsadida tashrif buyurishadi. Masjidda namozxonlar uchun barcha qulayliklarga ega boʻlgan tahoratxona, bosh imom-xatib xona, fuqarolarni qabul qilish xonalari mavjud. Masjidga Akmal Ikromov koʻchasiga yaqin boʻlgan mahalla fuqarolari yigʻinida, koʻchalardan, guzarlardan, ovullardan va qishloqlardan ziyoratchilar, mehmonlar, mahalliy aholi vakillari, musofirlar tashrif buyurishib, namoz ibotanini ado etishadi. Juma namozi, Ramazon va Qurbon hayiti hisoblangan yirik namoz paytlarida masjid binosiga oʻz sigʻimidan ortiq namozxonlar koʻpayib ketishadi.

Tarixi 
Mir Abdullo eshon jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan 1992-yil 12-oktabr kunida roʻyxatdan oʻtkazilgan boʻlib, uning ustavi viloyat adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatga olingan. Hozirda ushbu masjid oʻz bagʻriga 2000 nafardan ziyodroq boʻlgan namozxonlarni sigʻdira oladigan zamonaviy binoga ega boʻlgan.

Manbalar 

Masjidlar
Toshkent viloyatidagi masjidlar
Zangiota tumanidagi masjidlar
Binolar
Tuk kosachali astragal

Tuk kosachali astragal () — ikki urugʻpallalilar sinfi, burchoqdoshlar oilasi, astragal turkumiga kiruvchi ko‘p yillik gulli o‘simlik turi. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Piskom, Ugom, Chatqol tog‘ tizmalarida, Maydontol havzasida uchratish mumkin.

Tavsifi
Balandligi 8-15 sm gacha yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Oʻq ildiz sistemasiga ega. Poyasining qalin yogʻochlashgan, bir qismi yer ostida joylashgan. Yuqorigi poyalari bir yillik juda qisqa, uzunligi 0,3-1 sm, tigʻiz joylashgan yotiq oq tuklar bilan qoplangan. Barglari yashil, murakkab, poyada navbatma navbat va qarama-qarshi joylashgan, uzunligi 4-7 sm, yotiq oq tukli. Bargchalari tuxumsimon, har ikki tomondan siyrak yotiq oq tuklar bilan qoplangan. Gulpopugi nozik, momiq, oq tukli, uzunligi 3-6 sm. Gultojibarglari qizgʻish sariq tusda. Gulkosachabarglari yashil, nashtarsimon. Hasharotlar yordamida changlanadi. Mevasi quruq dukkak meva. Dukkagining uzunligi 4 mm, kam urug‘li, tuksiz, qobigʻi yupqa pardasimon. May oyida gullab mevasi iyulda pishib yetiladi. Urug‘i orqali koʻpayadi.

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
Yovvoyi tabiatda kam uchraydi, to‘p to‘p bo‘lib o‘sadi. Toshkent viloyati Piskom, Ugom, Chatqol tog‘ tizmalarida, Maydontol havzasida uchratish mumkin. Tog'ning o‘rta qismidagi, shag‘alli, mayda tuproqli, toshli yonbag‘irlar va surilmalarda o‘sadi. Chorva mollarining ko‘plab boqilishi natijasida areali qisqarib ketgan. Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar 

Toshkent geografiyasi
Niyozmat ota masjidi

Niyozmat ota masjidi – Oʻzbekiston Respublikasi Musulmonlar idorasi tasarrufidagi jome masjid boʻlib, Toshkent viloyati, Zangiota tumanida joylashgan boʻlib, tuman masjid va madrasalar tarkibiga kiradi. Ushbu masjid Zangiota tumanining eski masjidlaridan biri hisoblanadi.

Joylashuvi va faoliyati 
Niyozmat ota jome masjidi Toshkent viloyati hududidagi Zangiota tumani, Oʻzgarish qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan Mustaqilli koʻchasi joylashgan. Mazkur masjidning bosh imom-xatibi Ismoilov Abdugʻani domla Ismagilovich hisoblanadi. Jome masjidga namoz oʻqish va ziyorat qilish uchun Oʻzgarish qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli boʻlgan barcha koʻcha va aholi yashash punktlari aholisi namoz ibodatini ado etish maqsadida tashrif buyurishadi. Masjidda namozxonlar uchun barcha qulayliklarga ega boʻlgan zamonaviy tahoratxona, bosh imom-xatib xona, fuqarolarni qabul qilish xonalari mavjud. Masjidga Mustaqillik koʻchasiga yaqin boʻlgan mahalla fuqarolari yigʻinida, koʻchalardan, guzarlardan, ovullardan va qishloqlardan ziyoratchilar, mehmonlar, mahalliy aholi vakillari, musofirlar tashrif buyurishib, namoz ibotanini ado etishadi. Juma namozi, Ramazon va Qurbon hayiti hisoblangan yirik namoz paytlarida masjid binosiga oʻz sigʻimidan ortiq namozxonlar koʻpayib ketishadi.

Tarixi 
Niyozmat ota jome masjidi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Toshkent viloyat adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilgan boʻlib, uning ustavi viloyat adliya boshqarmasi tomonidan roʻyxatga olingan. Hozirda ushbu masjid oʻz bagʻriga 3000 nafardan ziyodroq boʻlgan namozxonlarni sigʻdira oladigan zamonaviy binoga ega boʻlgan.

Manbalar 

Masjidlar
Toshkent viloyatidagi masjidlar
Zangiota tumanidagi masjidlar
Binolar
Nikandr Petrovskiy

Nikandr Aleksandrovich Petrovskiy (1891-yil 30-sentyabr – 1968-yil 7-yanvar) – maktabi oʻqituvchisi, umumiy amaliyot shifokori, onomastika sohasida mashhur boʻlgan, „Ruscha shaxsiy ismlar lugʻati“ muallifi (1966).

Hayoti 
Nikandr Aleksandrovich Petrovskiy 1891-yil 30-sentyabrda Ust-Kamenogorsk shahri yaqinidagi Praporshchikovo qishlogʻida volost xizmatchisi oilasida tugʻilgan.

U Ust-Kamenogorsk shahar boshlangʻich maktabida oʻqigan, ammo 1908-yilda „erkin fikrlash va inqilobiy his-tuygʻulari“ uchun haydalgan. Besh yil oʻtgach, u yana maktabga keladi, talaba sifatida oʻqituvchilik qilish uchun imtihonlardan oʻtgan.

1913-yilda Tomsk viloyatining Zmeinogorsk tumaniga oʻqituvchi boʻlib ishga yuborilgan, keyinroq esa Ust-Kamenogorsk qishloq xoʻjaligi maktabiga oʻtkazilgan.

1916-yilda armiya safiga jalb qilinib Birinchi jahon urushi frontiga safarbar qilingan. Urushda bosh harbiy kotib boʻlib xizmat qilgan. 1918-yilda Qizil Armiya safidan demobilizatsiya qilingan va Ust-Kamenogorskga qaytib, maktab oʻqituvchisi lavozimiga qaytib kelgan.

1920-yildan 1927-yilgacha Ukraina SSR Fastovskiy xalq taʼlimi boʻlimida ishlagan. Volitsa volost kutubxonasini boshqargan va savodsizlikni yoʻq qilish uchun qishloq maktabini tashkil qilgan.

1927–1930-yillarda Yaroslavl pedagogika institutining adabiy-lingvistik fakultetida oʻqigan, u yerda koʻplab mashhur slavyan olimlari bilan uchrashgan. 1930-yilda Ust-Kamenogorskga qaytib kelgan va u yerda FZU maktabida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1932-yilda Toshkentga koʻchib oʻtgan va mehnat faoliyatini shu yerda olib borgan. Toshkent tibbiyot institutiga kotib boʻlib ishga kirgan va shu bilan birga uning talabasi boʻlib, uni 1940-yilda tugatgan. 

1940–1948-yillarda Qozogʻiston SSRning turli shaharlarida umumiy amaliyot shifokori, sogʻlomlashtirish punkti, tibbiyot boʻlimi, tibbiyot okrugi mudiri boʻlib ishlagan.

1948-yilda Kamenogorsk shahrida rus tili oʻqituvchisi, 1953–1954-yillarda Oblon viloyati maktab inspektori, 1949-yilda yetti yillik maktab bosh oʻqituvchisi lavozimlarida ishlagan.

1957-yilda nafaqaga chiqqan va oʻzini ismlar lugʻatini yaratishga bagʻishlagan.

1947-yilda rus ismlarini toʻplash bilan qiziqib, koʻp izlanish qilgan va 1966-yilda Moskvada uning „Sovet Ensiklopediyasi“ asari 100 ming nusxada chop etilgan. Uning „Ruscha ismlar lugʻati“ asari koʻp marta nashr etilgan.

Uning ismlarning kartotekasi doimiy ravishda kengayib bordi, umrining oxirida „Rus ismlari kitobi“ katta lugʻati ustida faol ishladi, ammo tugatishga ulgurmagan.

Nikandr Aleksandrovich Petrovskiy 1968-yil 7-yanvarda vafot etgan.

Manbalar 

Olimlar