MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Yor-yor (telekoʻrsatuv)

Yor-yor – Oʻzbekistonning „Zoʻr TV“ telekanalidagi tok-shou. 2020-yil 18-noyabrdan haftaning dushanbadan jumagacha boʻlgan kunlari efirga uzatilgan. Rossiyaning „Birinchi“ telekanalida Larisa Guzeyeva boshlovchiligida efirga chiqadigan „Давай поженимся“ („Kel, turmush quramiz“) koʻrsatuvining analogi. Koʻrsatuvda kuyov va kelinlikka uch nafar nomzod (turmushga chiqmagan yoki turmushidan ajrashgan ayol-erkaklar) ishtirok etadi. Ular boshlovchilar tahlili asosida bir-birlari bilan uchrashtiriladilar.

Koʻrsatuv 2023-yilda suratga olingan „Yasha, xotin“ filmiga prototip qilib olingan.

Efirga chiqa boshlagan 2020-yil 18-noyabrdan 2024-yil 10-fevralgacha teleboshlovchi va shoira Muhabbat Hamroyeva, aktyor Toʻxtamurod Azizov va huquqshunos Ominaxon Karimova boshlovchiligida olib borilgan.

Koʻrsatuv efirga chiqqach, koʻplab muhokamalarga, aksariyat teletomoshabinlar eʼtirozlariga sabab boʻlib kelgan.

Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Shayxontohur tumaniga tashrifida mahalla faollari bilan uchrashgan. Uchrashuvda faollar televideniyeda efirga berilayotgan ayrim koʻrsatuvlar ustidan shikoyat qilishgan.

2023-yilning 28-fevral kuni Qashqadaryo viloyati Gʻuzor tumani Mirishkor qishlogʻida yashovchi, 1988-yilda tugʻilgan Surayyo Meliqulova oʻz singlisi uyida oʻldirib ketilganini xabar bergan. Qotil erkak qoʻlga olingan. Aniqlanishicha, marhuma „Yor-yor“ koʻrsatuvi orqali 2021-yilda bухоролик эркак bilan tanishgan va uchrashib yurgan. Oʻzaro janjallashib qolgach, erkak ayolni qasddan oʻldirgan.

Koʻrsatuvda turli ayollar va erkaklar oʻz juftlarini topayotganliklari boshlovchilar tomonidan eʼtirof etib kelinadi. Muhabbat Hamroyevaning aytishicha, koʻrsatuv boshlangandan buyon, 2000ga yaqin „erkak va ayolni turmush qurishiga sababchi boʻlgan“. Kun.uz nashrining „Subyektiv“ loyihasi muallifi Jamshid Ziyoxonov aytishicha, „koʻrsatuv boshlovchilari, ishtirokchilar kuchli hayajonda aytib yuborgan nooʻrin gaplarini (masalan „xotinimdan kaltak yeganman“, „men olamdagi sakkizinchi moʻjizaman“ kabi), koʻrsatuv reytingini koʻtarish maqsadida ataylab kesib tashlashmaydi“.

Manbalar

Havolalar 
 
 
 На узбекском ТВ ведущие порекомендовали мужчине бить супругу за то, что она оскорбляла его
 На узбекском канале Зур ТВ появилась передача "Yor-yor" (аналог «Давай поженимся», даже дизайн заднего фона украли)
Televizion shoular
Davlet Eshimbetov

Davlet Eshimbetov — sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi.

Biografiya 
Davlet 1913-yilda tavallud topadi. 1939-yildan boshlab KPSS aʼzosi hisoblanadi.

1924-yildan - iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda ish yuritgan. 1924-1978-yillarda - cho'pon, ishchilar fakulteti talabasi, Chimboy tuman aviatsiya, armiya va flotni targ'ib qiluvchi ko'ngili jamiyat kengashi raisi, Chimboy va Kegelinskiy tuman Ijroiya Qo'mitasida harbiy inspektor, tuman va shahar harbiy kommissari, Chimboy tuman Soveti ijroiya qoʻmitasi raisi, Qoraqalpogʻiston ASSR Nukus shahar harbiy komissari, Qoraqalpogʻiston ASSR Oliy Kengashi Prezidiumi raisi.

6-(Qoraqalpogʻiston SSR Toʻrtkoʻl shahar saylov okrugidan)-7-(Toʻrtkoʻl saylov okrugidan) chaqiriqlarida SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashiga deputat etib saylanadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 O‘zbek Sovet Ensiklopediyasi : [14 jildda] / OʻzSSR Fanlar akademiyasi, Ch. ed. o'zbek boyqushlar ensiklopediyalar; [Ch. ed. Zufarov K. A.]. — Toshkent : Uzb. boyqushlar ensiklopediya.
 Yeshimbetov
 GA RF R7523 105 157 SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971 yil 1 sentyabrdan 9 sentyabrgacha qabul qilingan Farmonlari va qarorlari va ularga tegishli materiallar / 15-sonli bayonnomaga / No 2094-VIII dan 2114-gacha. VIII. 1-jild
Oʻzbekiston SSR tuman ijroiya qoʻmitalari raislari
Oʻzbekiston SSRdan saylangan Millatlar Kengashi deputatlari
Qoraqalpogʻiston ASSR Millatlar Kengashi deputatlari
Qoraqalpogʻiston ASSR Oliy Kengashi Prezidiumi raislari
Jangovar xizmatlari uchun medali sohiblari
Qizil Yulduz ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Oktabr Inqilobi ordeni sohiblari
1913-yilda tugʻilganlar
22-fevralda tugʻilganlar
Shixnazarboy uyi

Shixnazarboy uyi – obyekt XIX asrda Xiva sharida Dishan qa'la qismida joylashgan. Shixnazarboy uyi Xiva shahrining Sirchali kanali yonida joylashgan. Bino Xivalik savdogar va amaldor Shixnazarboy tomonidan qurilgan. Shixnazarboy Muhammad Rahimxon II hukmronlik yillarida davlat amaldori bo'lgan. Shixnazarboy uyi Xiva me'morchilik an'analaridan biri sinchori uslubida qurilgan bo'lib, bino yaxshi holatda saqlangandir. Shixnazarboy uyi Xorazm viloyati Xiva shahridagi Mevaston MFY joylashgan. O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining "Tarixiy, baadiy yoki o'zga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qo'llanilishi mumkin bo'lmagan obyektlar ro'yxatini tasdiqlash to'g'risidagi 2014-yil 15-dekabrdagi qaroriga muvofiq Shixnazarboy uyi davlat mulki tasavvuriga o'tkazilgan. O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining  2019 — 2022- yillarda Xorazm viloyatining Xiva shahrini kompleks rivojlantirish chora-tadbirlari to'g'risida 2019-yil 16-avgustdagi qaroriga muvofiq Shixnazarboy uyini tamirlash va qayta tiklash uchun 1.800 mln so'm ajratildi.

Manbalar
Jumaniyoz Sultonmurodov

Jumaniyoz Sultonmurodov – Xivaning soʻnggi xoni Said Abdulla taxtdan tushirilganidan keyin 5 kishidan iborat muvaqqat inqilobiy hukumat raislaridan biri. Sultonmurodov harbiy tribunal rahbari, Xorazm Xalq Respublikasi Xalq komissarlari Kengashi raisi, Xorazm kompartiyasi kotibi lavozimlarida ishlab kelgan. Shuningdek, u Maryam Sultonmuodovaning otasidir.

Manbalar
Otabek Joʻraqoʻziyev

Otabek Joʻraqoʻziyev (; 2-aprel, 2002-yil, Oʻzbekiston) – „Olimpik“ klubi va Oʻzbekiston olimpiya terma jamoasi futbolchisi. Hujumkor yarim himoyachi va hujumchi pozitsiyalarida oʻynaydi.

Futbolchilik faoliyati 
Otabek futbolchilik faoliyatini Bunyodkor akademiyasida boshlagan. Bunyodkor jamoasining Oʻzbekiston Birinchi ligasida ishtirok etuvchi klubi „Bunyodkor Farm“ jamoasida oʻynagan. 2021-yil Toshkent boshqa bir jamoasi, „Olimpik“ klubi tarkibiga oʻtgan.

Yutuqlar 

  AFC U-23 Osiyo kubogi ikkinchi oʻrin: 2022
  Osiyo oʻyinlari uchinchi oʻrin: 2023

Manbalar

Havolalar 

 Otabek Joʻraqoʻziyev Transfermarkt saytida futbolchi profili
 Otabek Joʻraqoʻziyev Soccerway saytida futbolchi profili

Yashayotgan insonlar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Toshkentlik futbolchilar
Futboldagi erkak hujumchilar
Bunyodkor klubi futbolchilari
Bunyodkor-2 klubi futbolchilari
Olimpik jamoasi futbolchilari
O‘zbekiston 20 yoshgacha bo‘lgan terma jamoasi futbolchilari
O‘zbekiston 21 yoshgacha bo‘lgan terma jamoasi futbolchilari
O‘zbekiston yoshlar terma jamoasi futbolchilari
Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Osiyo oʻyinlari 2022 futbolchilari
Futbol boʻyicha Osiyo oʻyinlari sovrindorlari
Oʻzbekistonning Osiyo oʻyinlaridagi sportchilari
Shirin Xalmuratova

Shirin Xalmuratova () — qoraqalpoq xalq shoiri. „O‘n sakkizinchi bahor“, „Sevimli odamlar“, „Bulbul qo‘shig‘i bilan uyg‘onaman“ to‘plamlarining muallifi. Uning she’rlari 1974-yilda „Qoraqalpog‘iston“ nashriyotida chop etilgan qoraqalpoq shoirlarining „Amu qo‘shiqlari“ to‘plamiga kiritilgan.

Hayoti va faoliyati 

1949-yili 11-oktyabr Toshkent shahrida davlat arbobi Oʻtesh Xalmurat oʻgʻli (aslida Chimboyli boʻlgan ziyoli insonlardan biri, partiya xodimi) oilasida tavallud topgan. U bolaligidan xulq-atvori bilan ota-onasi, tengdoshlari diqqat-eʼtiboriga tushgan.

Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, Nukus davlat pedagogika institutining tarix-filologiya fakultetida tahsil olgan.

Uning dastlabki qoʻshiqlar toʻplami institutda 1-kursda oʻqib yurgan paytida „Oʻn sakkizinchi bahor“ nomli toʻplami nashr etilgan. Shoirning dastlabki qoʻshiqlariga taniqli qoraqalpoq kompozitorlari A.Sultanov, X.Turdiqulovlar musiqa yaratib, sahnada T.Doshumova, S.Mambetova, I.Rafiqovalar tomonidan ijro etilgan. 

Shirin Xalmuratovaning ijod namunalari oʻzbek, ozorbayjon, dogʻiston, qirgʻiz, qozoq va Baltik boʻyi xalqlarining tillariga tarjima qilingan.

„Bilim“ va „Kitobsevarlar“ jamiyatlarida ishlab, uzoq yillar davomida „Qoraqalpog‘iston kengashi“ gazetasida shaxsiy muxbiri bo‘lib ishlagan.

Oilasi

Yozuvchi, shoir, tarjimon Uzoqboy Pirjonovning rafiqasi.

Bolalari: Lira Pirjonova, Goʻzal Pirjonova, Erpoʻlat Pirjanov, Oysultan Pirjanova va Muxtar Pirjanov. Nevaralari (nabiralari) Nodirabegim, Shahrizoda, Bobur, Tumaris, Alpamis.

Vafoti

Shirin Xalmuratova 2013-yil 6-martda vafot etgan.

Kitoblari

1. Эзийз адамлар: [Косыклар], Нокис: Каракалпакстан, 1984, 76 s.

2. Бүлбил сести таңда оятар мени, Тошкент: Zilol buloq, 2020, 212 s.

Asarlari

1. Oʻn sakkizinchi bahor, sheʼriy toʻplami. „Qoraqalpogʻiston“. 1969-yil 42 b.

2. Bobom gullari (hikoya, Lira Pirjonovaning qoraqalpoq tilidan tarjimasi) „Yangi adabiyot“ jurnali sayti. 2021-yil 31-oktyabr.

3. Azizlar: Sheʼrlar / Shirin Xalmuratova. Nukus: Qoraqalpogʻiston, 1984-yil 73 b.

4. Bulbil sesti tanda oyatar meni. Toshkent: Zilol buloq, 2020-yil.

Manbalar

Havolalar

 https://webkamerton.ru/user/2861
 https://kknews.uz/kk/63895.html

Qoraqalpogʻistonlik shoirlar
Oʻzbekistonlik shoirlar
Qoraqalpogʻistonlik yozuvchilar
2013-yilda vafot etganlar
6-martda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1949-yilda tugʻilganlar
11-oktyabrda tugʻilganlar
Iordan daryosining Gʻarbiy sohili

Iordan daryosining Gʻarbiy sohili (, ; , ) (inglizcha nomlanishining soʻzma-soʻz tarjimasi Gʻarbiy Sohil) – Gʻarbiy Osiyoning Levant hududida, Oʻrta yer dengizi yaqinida joylashgan hudud. Falastin Davlati daʼvo qiladigan hududlarning asosiy qismini tashkil qiladi. Sharqdan Iordaniya hamda Oʻlik dengiz, janub, gʻarb va shimoldan esa Isroil bilan chegaradosh. Hudud 1967-yilda sodir boʻlgan Olti kunlik urushdan beri Isroilning harbiy okkupatsiyasi ostida qolmoqda. 1995-yilda „Oslo II“ bitimi imzonlanganidan beri hudud Falastin milliy maʼmuriyatining (FMM) qisman yoki toʻliq administrativ boshqaruvi ostidagi 165 ta Falastin anklavlariga hamda Isroil qonunchiligi tatbiq qilinadigan 230 ta yahudiy manzilgohlaridan iborat qoʻshni hududni oʻz ichiga olib keladi. Gʻarbiy Sohil Sharqiy Quddusni oʻz ichiga oladi. Isroil Gʻarbiy Sohilning Sharqiy Quddusdan boshqa qismini Isroil fuqaroviy maʼmuriyati doirasida Iudeya va Samariya okrugi (, ) oʻlaroq boshqaradi.

Izohlar

Manbalar 

Gʻarbiy Sohil
Falastin Davlati
Golan tepaligi

Golan tepaligi (yoki Golon tepaliklari, ; ; , , ) – Suriyaning janubi-gʻarbiy qismida va Isroilning shimoli-sharqida joylashgan tepalikli hudud. Golan platosi sifatida ham tanilgan Golan tepaliklari Livan, Iordaniya va Suriya bilan chegaraga yaqin hududda joylashgan. Hududda, shuningdek, boy suv manbalari ham mavjud. Golan tepaliklari Suriya hududida joylashgan boʻlsa-da, 1967-yili yuz bergan Olti kunlik urush vaqtida Isroil tomonidan bosib olingan. 1981-yilning oʻzida Isroil Golan tepaliklarini oʻz hududiga qoʻshganini rasman eʼlon qildi. Xalqaro tashkilotlar bu hududni Isroil tomonidan bosib olingan Suriya hududi sifatida qabul qilgan.

2019-yil 25-mart kuni Qoʻshma Shtatlar Isroilning Golan tepaliklari ustidan nazoratini tan olgan birinchi davlat boʻldi.

Manbalar 

Suriyaning hududiy muammolari
Isroilning hududiy muammolari
Isroil
Suriya
Ivan Kudryashov

Ivan Alekseyevich Kudryashov (1896-yil 2-oktyabr, Kaluga, Rossiya imperiyasi – 1972-yil 30-avgust, Moskva, SSSR) – rus avangard rassomi, Kazimir Malevichning shogirdi.

Hayoti 
Uning otasi Konstantin Siolkovskiy ustaxonasida raketalar va aviatsiya vositalarining yogʻoch modellarini yasagan.

Moskvadagi Yakimanskiy shahar maktabini tugatgandan soʻng, Ivan Kudryashov 1911-yilda Stroganov nomidagi rassomlik va sanʼat maktabiga oʻqishga kirgan.

1912—1917-yillarda Moskva rassomchilik, haykaltaroshlik va arxitektura institutida (Nikolay Kasatkin va Pavel Kuznetsovlarning shogirdi) tahsil olgan. 1917-yilda u oʻzining dastlabki Chasi, Dvijeniye, Germes i Dionis kabi sanʼat asarlarini yaratgan.

1919-yilda u Kazimir Malevich bilan Vtorix Gosudarstvennix Svobodnix sanʼat institutida oʻqigan.

1919-yilda xalq komissarligi tomonidan Orenburgga davlat sanʼat maktablarining filialini tashkil qilish uchun yuborilgan. Malevich ishtirokida u Orenburgda Utverditeli novogo iskusstva rassomlar uyushmasining boʻlimini tashkil etgan va unga rahbarlik qilgan. U Orenburg shahar teatri uchun dizayn eskizlarini chizib bergan. Ushbu chizma real hayotda suprematizm usulidan foydalanishning eng mukammal misollaridan biri edi.

1921-yilda Moskvaga qaytgach, u oʻz asarlarini koʻplab koʻrgazmalarda namoyish etgan.

1925-yilda u Obshestva stankovistov badiiy aʼzosi boʻlgan. Ushbu birlashmaning koʻrgazmalarida Kudryashovning Konstruktsii pryamolineynogo dvijeniya (1923—1925), Konstruktsii krivolineynogo dvijeniya (1924—1925), Prostranstvennaya jivopis (1925—1926), Dinamika v prostranstve (1925—1926), Rojdeniye planeti (1927—1928) nomli sanʼat asarlari taqdim etilgan.

1937—1939-yillarda rassomlar va dizaynerlar malakasini oshirishda koʻmaklashish uchun institutida dars bergan.

1939-yilda rasmiyatchilik uchun Moskva Rassomlar uyushmasidan chiqarib yuborilgan.

Urushdan keyingi yillarda u grafik dizayner boʻlib ishlagan.

Rassomning umr boʻyi davomidagi yagona shaxsiy koʻrgazmasi 1970-yilda Parijda boʻlib oʻtgan. Ivan Kudryashovning asarlari Nyu-Yorkdagi guruh koʻrgazmalari doirasida Solomon R. Guggenxaym muzeyida (1977-yil, 1992-yil) va Manhattandagi sanʼat muzeylarida (1986-yil, 2006-yil) namoyish etilgan.

Ivan Alekseevich Kudryashovning asarlari hozirgi kunda Moskva Davlat galereyasida,Qoraqalpog‘iston davlat sanʼat muzeyida(Oʻzbekiston), Salonikidagi (Gretsiya) va boshqa shaxsiy galareyalarda saqlanadi.

Xotini – Timofeeva Nadejda Konstantinovna (1900-1973) ham rassom boʻlgan.

U rafiqasi bilan Moskvadagi Donskoye qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar 

Rassomlar
1896-yilda tugʻilganlar
1972-yilda vafot etganlar
Moskvada vafot etganlar
Savitskiy nomidagi davlat sanʼat muzeyi
Muzeylar
Aleksandr Shevchenko

Aleksandr Vasilyevich Shevchenko (1883-yil 26-may, Xarkov, Rossiya imperiyasi – 1948-yil 28-avgust, Moskva, SSSR) – sovet rassomi va grafik dizayneri, sanʼat nazariyotchisi, avangard rassomi.

Hayoti 
1883-yil 26-may Xarkovda tugʻilgan.

1898—1907-yillarda Stroganov nomidagi rassomchilik va sanʼat maktabiga oʻqishga kirgan. 1905-yilda u maktabda oʻqishni toʻxtatib, Parijga joʻnab ketgan va u yerda 1906-yilgacha Ejen Keryer qoʻlida ishlagan va Keryer vafotidan soʻng Etyen Dinet va Jan-Pol Loranlar bilan Julian akademiyasida ishlagan. Parijdan Rossiyaga qaytishdan oldin Angliya, Ispaniya, Misr va Turkiya boʻylab sayohat qilgan.

Moskvaga qaytib, Shevchenko Stroganov nomidagi rassomchilik va sanʼat maktabidagi oʻqishni tugatgan (1907-yil).

1908—1909 yillarda u Moskva rassomchilik, haykaltaroshlik va arxitektura institutida oʻqigan, uning oʻqituvchilari A. E. Arkipov va K. A. Korovin boʻlishgan.

1910-yillarda boʻlib oʻtgan Mir iskusstva, Soyuz molodyoji, Osliniy Xvost nomli koʻrgazmalarda Aleksandr Vasilyevich Shevchenkoning asarlari ham qoʻyilgan.

1914-yilda u armiya safiga chaqiruv xati olgan. 1916-yilda Birinchi jahon urushida qatnashgan va yaralangan. 1917-yilda demobilizatsiya qilingan.

U Xalq Maorif Komissarligi sanʼat kollegiyasining adabiy-badiiy boʻlimini boshqargan (1918—1921-yillar) va Moskva rassomlari jamiyati aʼzosi boʻlgan.

1920-yillarning oxiri – 30-yillarning boshlarida Qozogʻiston, Ozarbayjon, Gruziyada boʻlib, sharq mavzularida bir qancha asarlar yaratgan.

Aleksandr Vasilyevich Shevchenkoning asarlari hozirgi kunda Moskva Davlat galereyasida, Qoraqalpog‘iston davlat sanʼat muzeyida (Oʻzbekiston), va boshqa shaxsiy galareyalarda saqlanadi.

1941-yildan Moskva toʻqimachilik institutida rassomchilik boʻlimini boshqargan.

U 1948-yilda vafot etgan va Vagankovskoye qabristoniga dafn qilingan.

Manbalar 

1883-yilda tugʻilganlar
1948-yilda vafot etganlar
Moskvada vafot etganlar
Rassomlar
Savitskiy nomidagi davlat sanʼat muzeyi
Muzeylar
Mixail Kurzin

Kurzin Mixail Ivanovich (1888-yil, Barnaul, Rossiya imperiyasi – 1957-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) – rassom, oʻqituvchi, sibir va oʻzbek avangard rassom yetakchilaridan biri.

Hayoti 
Mixail Kurzin 1888-yilda Barnaul, Rossiya imperiyasida tugʻilgan.

1904—1907-yillarda Qozon rassomlik bilim yurtida tahsil olgan. 1908-yildan boshlab Moskva rassomlik, haykaltaroshlik va arxitektura institutida oʻqigan. Uning ustozi K. Korovin boʻlgan. 1910—1912-yillarda Sankt-Peterburgda rassom Brenshteynning qoʻlida ishlagan. 1916-yilda u armiya safiga chaqiruv xati olgan. 1918-yilda xizmatni oʻtab Barnaulga qaytgan. U oʻz atrofida bir guruh rassomlarni birlashtirib Oltoy oʻlkasidagi badiiy-texnika ustaxonalarida dars bergan. 1919-yilda Toshkent va Xitoyga sayohat qilgan. 1921—1922 yillarda u Moskva davlat institutida materiallar texnologiyasidan dars bergan.

1923-yilda rafiqasi Yelena Korovai bilan birga Qrimga koʻchib oʻtgan. 1924-yilda Toshkentga koʻchib kelgan va umrining oxirigacha shu yerda yashagan. U Toshkentdagi teatrlaridan birida rassom boʻlib ishlagan. 1927-yilda u Mastera Novogo Vostoka rassomlar guruhini tuzgan. 1929-yilda Toshkent tasviriy sanʼat hodimlari uyushmasining raisi boʻlib ishlagan.

1930-yilda V. P. Markovaga uylangan. Uning xotini ham rassom boʻlgan.

1936-yilda sud qilinib, besh yilga qamalgan. 1945-yildan boshlab Buxoroda yashagan. 1948-yilda u yana sud qilinib Krasnoyarsk oʻlkasiga surgun qilingan. 1956-yilda u ozodlikka chiqarilgan, 1957-yilda esa Toshkentda vafot etgan.

Mixail Kurzinning saqlanib qolgan asarlarining aksariyati Qoraqalpogʻiston davlat sanʼat muzeyida va Toshkentdagi Oʻzbekiston Davlat sanʼat muzeyi, shuningdek, ayrim asarlari Rossiya davlat muzeyi, Barnaul va Omsk muzeylari va shaxsiy kolleksiyalarda saqlanadi.

Manbalar 

1888-yilda tugʻilganlar
1957-yilda vafot etganlar
Toshkentda vafot etganlar
Savitskiy nomidagi davlat sanʼat muzeyi
Muzeylar
Rassomlar
Aleksandr Kuprin

Aleksandr Vasilyevich Kuprin (1880-yil 10-mart, Voronej guberniyasi, Rossiya imperiyasi – 1960-yil 18-mart, Moskva, SSSR) – sovet rassomi, RSFSRda xizmat koʻrsatgan rassom (1956-yil), SSSR Badiiy akademiyasining aʼzosi (1954-yil).

Hayoti 
Aleksandr Kuprin Voronej guberniyasidagi kichik shaharchalardan birida oʻqituvchi oilasida tugʻilgan. Uning oilasi 1893-yildan Voronej guberniyasida yashay boshlashgan. 1896-yilda otasi vafotidan oldin u Voronej gimnaziyasida tahsil olgan. Moliyaviy tomondan yetishmovchiliklar tufayli temir yoʻl boshqaruvida xizmatchi boʻlishga majbur boʻlgan. Bu vaqtda uning sanʼatga boʻlgan qiziqishi tufayli Voronejdagi Obshestve lyubiteley xudojestv rassomchilik va chizmachilikka ixtisoslashgan maktabining kechki sinflarida oʻqiy boshlagan. Rassom boʻlishga qaror qilib, 1902-yilda u Sankt-Peterburgga oʻqishga borgan.

1904-yilgacha L. E. Dmitriev-Kavkazskiy maktabida oʻqigan. Keyinchalik u Moskvaga koʻchib oʻtgan va ikki yil davomida K. F. Yuon va I. O. Dudinlarning qoʻlida ishlagan. 1906-yilda u Moskva rassomchilik, haykaltaroshlik va arxitektura institutiga oʻqishga kirgan. 1907-yil 1-yanvardan u Konstantin Alekseyevich Korovin dars beradigan sinfga oʻtkazilgan. Biroq, bir oy oʻtgach, sil kasalligiga chalinganligi maʼlum boʻladi va u shifokorlarning talabiga binoan Qrimga ketishga majbur boʻlgan. 1908-yilda shifokorlar unga Moskvaga qaytishga ruxsat berishgan va Kuprin institutda oʻqishni davom ettirgan.

1910-yilda institutni tugatgan va undan soʻng deyarli 14 yil davomida u kubistik uslubda natyurmortlar chizish bilan shugʻullangan.

1913—1914-yillarda Italiya va Fransiyada boʻlgan.

1925-yildan – Moskva rassomlari ijodiy uyushmasi aʼzosi boʻlgan. 1928-yildan Kuprin Moskva toʻqimachilik institutida chizmachilik va rassomchilikdan dars bera boshlagan. 1929-yil iyun oyida rassomlik kafedrasi professori ilmiy unvoni bilan taqdirlangan va u yerda oʻsha davrning mashhur rassomlari Aleksandr Vasilyevich Shevchenko va Robert Rafailovich Falk bilan uchrashgan. 1930 yilda u Dnepropetrovsk va Moskvadagi zavodlarni tasvirlab, sanoat landshafti ustida oʻzining sanʼat asarlarini yarata boshlagan. U asosan urushdan oldin rus tabiatini, urushdan keyin esa Qrim manzaralari oʻzining sanʼat asarlarida aks ettirgan.

1954-yilda Kuprin SSSR Badiiy akademiyasining aʼzosi etib tayinlangan, 1956-yil 13-sentyabrda esa RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist unvoni bilan taqdirlangan.

Aleksandr Kuprinning aksariyat asarlari Qoraqalpogʻiston davlat sanʼat muzeyida va Toshkentdagi Oʻzbekiston Davlat sanʼat muzeyi, shuningdek, Rossiya davlat muzeyi, Qrimdagi muzeylarda va shaxsiy kolleksiyalarda saqlanadi.

U Moskvadagi Novodevichy qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar 

Rassomlar
Moskvada vafot etganlar
1880-yilda tugʻilganlar
1960-yilda vafot etganlar
Muzeylar
Savitskiy nomidagi davlat sanʼat muzeyi
Jaloliddin Manguberdi majmuasi

Jaloliddin Manguberdi majmuasi — Xorazm viloyatining Urganch shahri, Al-Xorazmiy koʻchasida joylashgan majmua. 1999-yilda qurib bitkazilgan majmua Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda Xorazm viloyati madaniyat boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulkiga tegishli.

Qurilish tarixi va uslubi 
Majmua Jaloliddin Manguberdi tavalludining 800 yilligi munosabati bilan 1999-yilda Urganch shahrining markaziy qismi boʻlgan Shovot kanalining soʻl sohilida bunyod etilgan. Majmuaning kirish qismida sharqona darvoza oʻrnatilgan boʻlib, uning ichki qismida favvoralar, Jaloliddin Manguberdining haykali va 15 gektarlik bogʻ mavjud.
1999-yil 5-noyabr kuni Oʻzbekistonning sobiq Prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan ochilgan.

Majmuaning markaziy qismida Jaloliddin Manguberdining 14,5 metrlik haykali oʻrnatilgan boʻlib, bu yodgorlik Oʻzbekistondagi eng baland monumentlardan biridir. Monument postamenti qizil granitdan tayyorlangan. Haykalni tayyorlashda esa bronzadan foydalanilgan. Xorazmlik meʼmor Polvonnazir Salayev monument loyihasining muallifi sanaladi. Toshkentlik haykaltaroshlar Ilhom va Kamol Jabborovlar tomonidan haykal tayyorlangan. Oʻzbekiston badiiy akademiyasi  aʼzosi Toʻra Quryozov oʻsha davrga oid boʻlgan tarixiy asarlardan kelib chiqib chizgan surati Manguberdi qiyofasini yaratilishi uchun asos qilib olingan. Shuningdek, Toʻra Quryozov Manguberdi asari uchun „Oʻzbekiston xalq rassomi“ unvoniga sazovor boʻlgan.
Majmuaning kirish qismida moviy rangda tayyorlangan va gumbaz bilan yopilgan darvoza mavjud. Darvozaning har ikki qanoti boʻylab Xorazm milliy hunarmandchiligi uslubi boʻyicha tayyorlangan, oʻntadan jilo berilgan yogʻoch oʻyma ustun oʻrnatilgan. Old qsimida katta favvora, ichkari qismida esa yana uchta favvora qurilgan.

1999-yil noyabr oyida Jaloliddin Manguberdi tavalludining 800 yillik sanasi nishonlangan. Shuningdek, „Jaloliddin Manguberdi“ ordeni taʼsis qilinib, uning nomidagi bogʻ-majmua va haykali barpo qilindi.

Yangi Jaloliddin Manguberdi majmuasi 
Oʻzbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan 2022-yil 29-avgust kuni Jaloliddin Manguberdining „yangi“ majmuasi Urganch shahrining Al-Xorazmiy va Islom Karimov koʻchalari kesishgan 8 gektarlik maydonda boʻlishi belgilangan. Shu kuni Shavkat Mirziyoyev Jaloliddin Manguberdi uchun yangi oʻrnatilgan 25 metrlik haykalning ochilish marosimida ham ishtirok etgan.

Yana qarang 
Pahlavon Mahmud majmuasi

Shayx Mavlon bobo majmuasi

Avesto meʼmoriy majmuasi

Al-Beruniy meʼmoriy majmuasi

Dashkin bobo majmuasi

Manbalar 

Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xorazm
Urganch
Xorazm meʼmoriy yodgorliklari
Протеогликаны

Birinchi bosqichda "bog'lovchi tetrasaxarid" ning asosiy oqsilining serin qoldig'ida "to'planish" mavjud ( Ingliz proteoglikan aloqasi tetrasaxarid ) " ksiloza - galaktoza - galaktoza - glyukuron kislotasi " (ß1-4Xyl ß1-3Gal ß1-3Gal GlcA), shundan so'ng tegishli glikosiltransferazalar glikosilaminoglikan zanjirini buning uchun xos bo'lgan tarzda hosil qiladi.