MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Abu Abdulloh Muqriy

Muqriy, Abu Abdulloh Muhammad bin Ahmad bin Muhammad (vaf. 970) – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Yusuf bin Husayn Roziy, Abdulloh Xarroz, Muzaffar Kirmonshohiy, Ruvaym, Jurayriy, Ibn Ato suhbatidan bahramand boʻlgan. Muqriy yoshligidayoq otasidan yetim qoladi, meros qolgan ellik ming diramning barchasini darveshlarga sadaqa qilib, yolgʻiz va yoʻl ozigʻisiz, tajrid va tavakkul bilan haj farzini ado etadi. 

Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx hayoti haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad al-Jamiliy

Muhammad ibn Muhammad ibn Jamil al-Marvaziy al-Jamiliy (980-yil — 1055-yil) — hadishhunos. Samarqandda yashagan. Bagʻdodga borib, u yerda taʼlim olgan. U tinglagan hadislar ishonchli boʻlgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. 1055-yil (hijriy 446-yil) Bobil (Vizantiya)da tugʻilgan va 1055-yil (hijriy 446-yil safar oyida) Bagʻdodda vafot etgan.

Manbalar
Muhammad al-Julfariy

Muhammad ibn al-Hasan ibn Ali ibn Ahmad al-Qazzoz al-Julfariy (1071-yil vafot etgan) — fozil odam, faqih. Koʻp safar qilgan. Iroq va Shomga borgan va u yerda mashoyixlar va arboblar bilan uchrashgan. U 1023-yilda Shomga borib kelib, oʻz yurtida hadis aytgan. Marv va Manbajda hadis tinglagan. Umrining oxirida, koʻchada boshini Abdulkarimning yoʻliga urib olgandan soʻng, uzlatda hayot kechirgan va lozim topilganda uyiga kelgan. 1071-yil (hijriy 463-yil) vafot etgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Abulqosim Muqriy

Muqriy, Abulqosim Jaʼfar bin Ahmad bin Muhammad (vaf. 989) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Abu Abdulloh Muqriyning ukasi. Ibn Ato, Jurayriy, Abubakr bin Abi Saʼdon, Mumshod Dinavariy, Abu Ali Rudboriy suhbatidan bahramand boʻlgan. 

Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhab­bat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx haqidagi bobni qisqartirib kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Mahmud Muqriy

Mahmud Muqriy (1375—1479) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi, Alisher Navoiyning zamondoshi. Asli Xorazmdan boʻlib, yetmish yil muazzinlik qilgan. Mavlono Muhyining muridi. Hirotda Saʼdiddin Koshgʻariy xilxonasida dafn etilgan. “Nasoyim ul-muhabbat”ga ushbu shayx bilan bogʻliq fasl Navoiy tomonidan qoʻshilgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abu Shuʼayb Muqanna

Abu Shuʼayb Muqanna – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Misrda yashagan. Abu Said Xarrozning zamondoshi. Haj amallarini yetmish marta ado etgan. Baytul muqaddasdagi muallaq tosh oldidan ehrom bogʻlab, tavakkul bilan Tabuk biyobo­niga qadam qoʻyar ekan. 

Alisher Navoiy “Naso­yim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhabbatnoma (Ansoriy asari)

“Muhabbatnoma” – Xoja Abdulloh Ansoriyga nisbat beriluvchi asar. Alisher Navoiy “Xamsat ul-mutahayyirin”da Abdurahmon Jomiydan olgan xatiga javob maktubi yozganda “Muhabbatnoma”ni oʻz maktubiga qoʻshib yuborgani haqida maʼlumot beradi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Ali (hirotlik shoir)

Muhammad Ali (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan hirotlik shoir, Pahlavon Darvesh Muhammadning farzandi. Nomi “Majolis un-nafois”ning toʻrtinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning “Husom” ismiga bitilgan muammosini keltiradi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Ali (kotib)

Muhammad Ali al-Kotib as-Sultoniy (16-asr) – Alisher Navoiy asarlarini koʻchirgan xattot. Buxoro xattotlik maktabi vakili. 1553-yili Buxoroda “Xamsa”ning “Sabʼai sayyor” va “Saddi Iskandariy” dostonlarini koʻchirgan. Mazkur qoʻlyozma Angliyada, Oksford universiteti Bodleyan kutubxonasida Yelliot 318-raqami ostida saqlanadi. Hajmi 340 varaq. Qoʻlyozma tarkibidagi har bir doston alohida muqovaga olingan boʻlib, matn nas­taʼliq xatida koʻchirilgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Ali Jaloyir

Muhammad Ali Jaloyir (15–16-asrlar) – sipohiy, shoir. Nisoriy taxal­­lusi bilan sheʼrlar yozgan. 

“Majolis un-nafois”da maʼlumot berilishicha, otasi yoki akasi darajasida layoqatli boʻlmagan: Ammo oʻzi ne sipohiyliqda otasigʻa oʻxshar va ne oʻzgaga. Atvorda otasigʻa nisbati bor. Gʻarib tavrlik kishidur. Chun Xuroson ahlining aksari bilurlar, bitimak befoydadur. Ammo sheʼr aytur. Bu matlaʼi yaxshi voqeʼ boʻlubturkim:Kase hargiz maro begʻam nadidast,

Chu man gʻamdidaye gʻam ham nadidast.

(Mazmuni: Meni birov hech qachon begʻam koʻrmagan, men kabi gʻam koʻrganni gʻamning oʻzi ham koʻrmagan).

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Ali Shugʻoniy

Muhammad Ali Shugʻoniy (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning birinchi majlisida tilga olingan. Alisher Navoiy uning vazirzoda ekani, sheʼriyat bilan koʻp mashgʻul boʻlganini aytib, quyidagi baytini keltiradi:Chunon gʻariqi mayam, soqiyoki, az gili man

Agar gule badar oyad, sharob az oʻ bichakad.

(Mazmuni: Ey soqiy, mayga shu qadar gʻarq boʻldimki, agar tuprogʻimdan bir gul unib chiqsa, undan may tomib turadi).

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Aliyon

Muhammad Aliyon, Abu Jaʼfar Muham­mad bin Ali Nasaviy – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Abu Usmon Hiriyning muridi. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Amin (balxlik shoir)

Muhammad Amin (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan balxlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning ikkinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uni “soda kishi”ligi, koʻp vaqtini kotib va amaldorlar huzurida oʻtkazishi, “dilbaram” soʻzini yettita tajnis bilan aytib, Abulqosim Boburga taqdim etganida, Mirzoga maʼqul tushib quyidagi baytini yod olganligini aytadi:Ey siyah chashmi xitoi murgʻi jonro bo tu uns.

Baʼzi siyah chashmoni digar hamchu ohu dilbaram.

(Mazmuni: Ey xitoylik qora koʻz, jon qushi senga ulfatdir, boshqa qora koʻzlarga nisbatan dilbarim ohu (kiyik) kabidir). Muhammad Amin Astarobodda vafot etgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Amin (tasavvuf shayxi)

Muhammad Amin – “Nasoyim ul-muhabbat”da zikr etilgan tasavvuf shayxi, Alisher Navoiyning zamondoshi. Tafsir va hadis ilmlarini chuqur egallagan. Sheʼr ham yozgan. Shayx Shoh Ziyoratgohiy va zamon mashoyixlar suhbatidan bahramand boʻlgan. Navoiy uning bir forsiy ruboiysini iqtibos sifatida keltiradi. Ziyoratgohda dafn etilgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Arab

Muhammad Arab (15-asr) – xurosonlik shayx va forsiygoʻy shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning ikkinchi majlisida va “Nasoyim ul-muhabbat”da 680-raqam ostida tilga olingan. 

Alisher Navoiy uning dastlab olim va donishmand kishi boʻlgani, keyinchalik ruhiy ahvolida oʻzgarish sodir boʻlib, saltanat daʼvosida uyida isyon qilish uchun qurol-aslaha saqlaganlikda ayb­lanib, podshoh shahardan surgun qilganligi haqida maʼlumot beradi. Seyis­tonga borib, u yerda oʻzi tuzgan podshohlik qoidalari asosida “Shohnoma” asarini bitadi va shu yerda vafot etadi. “Majolis un-nafois”da uning “Shohnoma”sidan quyidagi bayt keltirilgan:Kase mahrami shah ba juz shoh nest,

Zi ahvoli shah juz shah ogoh nest.

(Mazmuni: Shohga shohning oʻzidan bosh­qa mahram yoʻq, shoh ahvolidan shohdan boshqa ogoh yoʻq).

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad bin Mansur Tusiy

Muhammad bin Mansur Tusiy – “Nasoyim ul-muhabbat”da zikr etilgan tasavvuf shayxi. Usmon bin Said Dorimiy, Abulabbos Masruq, Abu Hafs Haddod, Abu Said Xarroz, Junayd Bagʻdodiyning ustozi. Malomatiylik tariqatining izdoshlaridan boʻlgan. “Bagʻdod tarixi” kitobida uning 868-yilda vafot etgani aytilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad bin Fazl Balxiy (tasavvuf shayxi)

Muhammad bin Fazl Balxiy (vaf. 960) – “Nasoyim ul-muhabbat”da zikr etilgan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abulhasan. Mutaassiblar uni Balxdan badargʻa qilganlaridan keyin Samarqandga borib, bir muddat qozilik qilgan. Haj safariga borganida Nishopurda tasavvuf haqiqatlari boʻyicha vaʼz aytgan. Ali bin Bundor bin Husayn Soʻfiy Sayrafiy, Abu Ali Juzjoniy, Abdulloh bin Muhammad Roziy, Abu Usmon Hiriy suhbatidan bahramand boʻlgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad bin Foza

Muhammad bin Foza – “Naso­yim ul-muhabbat”da zikr etilgan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abu Jaʼfar. Saxovat va riyozatda nom qozongan. Muhammad bin Yusuf Bannoning shogirdi. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad bin Homid Termiziy

Muhammad bin Homid Termiziy – “Nasoyim ul-muhabbat”da zikr etilgan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abu Bakr. Xuroson va Movarounnahrdagi javonmardlik tariqatining namoyandasi. Ahmad Xizravayh va Ali bin Bundor Soʻfiy Sayrafiy bilan hamsuhbat boʻlgan. Oʻgʻli Abu Nasr Muhammad bin Muhammad bin Homid Termiziy ham javonmardlik tariqatining yirik namoyandasi hisoblangan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad bin Yusuf Banno

Muhammad bin Yusuf Banno – “Nasoyim ul-muhabbat”da zikr etilgan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abu Abdulloh. Isfahonning yirik shayxlaridan, hadis ilmining bilimdoni. Tajrid va tavakkul bilan haj safarini ado qilgan. Quruvchilik kasbi bilan kun kechirgan. Halol kasb orqasidan kun kechirishni targʻib qilgan. Ali bin Sahl Azhar Isfahoniy, Ali bin Hamza Isfahoniy, Muhammad bin Fozaning ustozi. Junayd Bagʻdodiydan maktub olib, maktub joʻnatgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Zalesovo

Zalesovo () Rossiyadagi bir qancha qishloq aholi punktlarining nomidir.Ular quyidagilarni tashkil etadiː

 Zalesovo, Oltoy oʻlkasi, Oltoy oʻlkasi Zalesovskiy tumani Zalesovskiy selsovetidagi qishloq hisoblanadi.
 Zalesovo, Orenburg viloyati, Orenburg viloyatining Krasnogvardey tumanidagi Zalesovskiy selsovetidagi qishloq hisoblanadi.
 Zalesovo, Smolensk viloyati, Kardimovskiy tumani, Shokinskoye qishloq posyolkasi, Smolensk viloyati Kardimovskiy tumanidagi Shokinskoye qishloq posyolkasidagi qishloq deb qayd etilgan.
 Zalesovo, Smolensk viloyati, Kardimovskiy tumani, Tyushinskoye qishloq posyolkasi, Smolensk viloyati Kardimovskiy tumanidagi Tyushinskoye qishloq posyolkasidagi qishloq deb qayd etilgan.
 Tula viloyati, Zalesovo, Tula viloyati Venyovskiy tumani Kozlovskiy qishloq okrugidagi qishloq deb hisoblanadi. 
Rossiya
Zalesovo
Muhammad va Ahmad bin Abulvard

Muhammad va Ahmad bin Abulvard – tasavvuf namoyandalari. 

Muhammad – Junayd Bagʻdodiyning yaqin safdoshi. Sariy Saqatiy, Abulfath Hammol, Horis Muhosibiy, Bishr Hofiy suhbatidan bahramand boʻlgan. Taqvo va parhezkorlikda Bishr Hofiy yoʻlini tutgan. Uning toʻliq ismi Muhammad bin Muhammad bin Iso boʻlib, kunyasi – Abulhasan. Taxminan 263-hijriy-qamariy/877-milodiy yilda vafot etgan. 

Ahmad bin Abulvardning kunyasi ham Abulhasan boʻlib, uning vafot etgan yili maʼlum emas.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Vosiʼ

Muhammad Vosiʼ – “Nasoyim ul-muhabbat”da zikr etilgan tasavvuf namoyandasi. Hasan Basriyning shogirdi. Koʻp tobeʼinlarning suhbatiga musharraf boʻlgan. Shariat va tariqat ilmlarini mukammal egallagan. “Kashf ul-mahjub”da keltirilishicha, Muhammad Vosiʼ sulukda mushohada maqomini egallagan oriflardan boʻlgan. Alisher Navoiy ushbu shayx haqidagi faslni “Nasoyim ul-muhabbat”ga  “Tazkirat ul-avliyo” asosida yozib, kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Kosian

Kosyan yoki Onurian (Korean) - ota-onasi aralash koreys va boshqa osiyolik ota-onasi yoki koreys va boshqa Osiyo madaniyatlarini aralashtirgan oila hisoblanadi.Ushbu atama birinchi marta 1997-yilda madaniyatlararo oilalar tomonidan oʻzlariga murojaat qilish uchun kiritilgan deb ishoniladi.Atama koʻpincha janubiy koreyalik ota va janubi-sharqiy osiyolik onaning farzandlariga nisbatan qoʻllaniladi; uning qoʻllanilishi 2000-yillarning boshlarida qishloq joylarida xalqaro nikohlar keng tarqalganligi sababli tarqaldi. Bu Janubiy Osiyolik erkak ishchilar va Janubiy Koreyalik ayollarning bolalariga nisbatan ham qoʻllaniladi. Bu atama oʻzini yoki farzandlarini koreys deb tanishtirmoqchi boʻlganlar tomonidan haqoratomuz hisoblanadi. Bundan tashqari, Xalqaro Amnistiya tashkilotining Koreyadagi idorasi Kosian soʻzi irqiy kamsitishni anglatishini aytadi.Shunday qilib, Koreys tili milliy instituti tomonidan boshqariladigan Koreys tilini takomillashtirish tashkiloti koreys jamiyatiga salbiy taʼsir koʻrsatgani uchun oʻrniga Onurianni taklif qilgan edi.

Pearl S. Buck International maʼlumotlariga koʻra, Janubiy Koreyada taxminan 30 000 Kosians bor. Kosiyalik bolalar, Koreyadagi boshqa aralash irq vakillari singari, koʻpincha kamsitishlarga duch kelishadi.

Taniqli kosiyaliklar 

 Dok2, reper
 Vonxo Chung, televidenie shaxsi va komediyachilar
 Xvan Min-Vu, bola aktyor, raqqosa va qoʻshiqchi

Yana qarang 

 Janubiy Koreyaning demografiyasi
 Janubiy Koreyaning zamonaviy madaniyati
 Janubiy Koreyada immigratsiya

Manbalar

Havolalar 

 KOSIAN madaniyatlararo oilalar jamiyati
Koreya
Muhammad Jaʼfar

Muhammad Jaʼfar (15-asr) – xurosonlik fors shoiri, Muhammad Ali Koʻkaldoshning oʻgʻli. Nomi “Majolis un-nafois”ning beshinchi majlisida tilga olingan. Alisher Navoiy uning otasi Mashhad dorugʻasi (bosh mirshab) ekani, oʻzining yaxshi nazmiy taʼbi borligi haqida maʼlumot beradi. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:On shabki, shamʼi chehraro az tob meafroʻxti, 

Rahme nakardi bar manu parvonavoram soʻxti.

(Mazmuni: Ul kecha chehrang shamini yal-yal yondirganingda menga rahm qilmay, xuddi parvonadek kuydirding).

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Jomiy

Muhammad Jomiy (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan shoir, Abdurahmon Jomiyning ukasi. Nomi “Majolis un-nafois”ning birinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning zohiriy ilmlarni toʻla egallagani, darveshona xulq va sifati, oʻziga xos yashash tarzi borligi, musiqa ilmida mohir, donishmandlikda komil ekani, har ishda oʻz akasiga munosib boʻlganligini mehr bilan eslaydi. Shuning­dek, tazkirada Muhammad Jomiyning qabri Saʼdiddin Koshgʻariy maqbarasining oyoq tomonida ekanligi bilan bogʻliq maʼlumot ham bor. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi ruboiysi keltirilgan:

In bodaki, man be tu ba lab meoram,

Ne az pai shodiyu tarab meoram.

Zulfi siyahi tu roʻzi man karda siyoh,

Roʻzi siyahi xesh ba shab meoram.

(Mazmuni: Bu mayni sensiz labimga olib borar ekanman, buni shodu xurram boʻlish uchun qilmayman; Sening qora zulfing mening kunimni qora qildi, ana shu qora kunimni kechaga aylantiraman.)

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Maʼsum Mirzo

Muhammad Maʼsum Mirzo (15-asr) – shahzoda. Sulton Husayn Boyqaroning oʻgʻli. Qandahorda hokimlik qilgan. Ulugʻbek Mirzoning qizlaridan biriga uylangan. Qandahor hokimi boʻlsa-da, Boburning yozishicha, eʼtibori va ixtiyori boʻlmay, viloyatni Shohbek argʻun boshqarar, “oq qilsa ham, qaro qilsa ham oʻsha qilar edi”. Shuning uchun u yerda turolmay Hirotga qaytib keladi va otasining hayotligidayoq olamdan oʻtadi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Shipunova

Shipunovo () Rossiyadagi bir qancha qishloq aholi punktlarining nomi quyidagilarni tashkil etadiː

 Shipunovo, Oltoy oʻlkasi, Shipunovskiy tumani, Oltoy oʻlkasi, Shipunovskiy tumani Rossiy selsovetidagi qishloq  hisoblanadi.
 Shipunovo , Shipunovskiy selsoveti, Shipunovskiy tumani, Oltoy oʻlkasi hisoblanadi.
 Shipunovo, Ust-Pristanskiy tumani, Oltoy oʻlkasi, Oltoy oʻlkasi Ust-Pristanskiy tumani Ust -Pristanskiy selsovetidagi selo .
 Shipunovo, Novosibirsk viloyati, Novosibirsk viloyatining Suzunskiy tumanidagi qishloq hisoblanadi.
 Shipunovo, Omsk viloyati, Omsk viloyati Krutinskiy tumanidagi Shipunovskiy qishloq okrugidagi qishloq hisoblanadi.
 Shipunovo, Vologda viloyati, Babushkinskiy tumani, Vologda viloyati Babushkin tumanidagi Podbolotniy selsovetidagi qishloq .
 Shipunovo, Vologda viloyati, Sokolskiy tumani, Vologda viloyati Sokolskiy tumani Vorobyevskiy selsovetidagi qishloq. 
Rossiya
Oltoy o'lkasi
Muhammad Olim

Muhammad Olim (14–15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan samarqand­lik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning birinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning Mirzo Ulugʻbekka hamsaboq va musohib boʻlgani, qoʻrqmas va betakalluf kishi ekani, sultonning suhbatlarida oʻzini gʻoyat beandisha tutganligi uchun Mirzo Ulugʻbek uni Samarqanddan surgun qilgani va Hirotga kelib, shu yerda vafot etganligini aytadi. “Majolis un-nafois”da uning quyi­dagi bayti keltirilgan:

Mo siyahbaxtemu badroʻzemu axtarsoʻxta,

Shamʼi maqsude ba umri xud shabe nafroʻxta.

Mazmuni: Biz baxti qaro, yomon kunga qolgan va yulduzi soʻngan kishimiz; butun umrimiz davomida biror kecha ham maqsadimiz shami yonmagan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Omiliy

Muhammad Omiliy (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning ikkinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning xushtabʼ va ziyrak kishiligi, koʻp vaqt Sharafiddin Ali Yazdiy xizmatida boʻlgani va u zotning eʼtiboriga tushganligi haqida maʼlumot beradi. Muhammad Omiliyning sheʼr turlaridan koʻproq muammoga moyilligi koʻp boʻlgan. “Majolis un-nafois”da uning “Noʻyon” ismiga bitilgan muammosi keltirilgan. Muhammad Omiliyning oʻgʻli ham shoir boʻlgan. Qabri Nishopurda.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Tabodgoniy

Muhammad Tabodgoniy (1399–1486, Hirot) – tariqat piri. Shayx Zayniddin Xavofiyning xalifasi, Hirotdagi madrasai Sabzda zohiriy ilmlarni oʻrganadi, keyin tariqatga mashgʻul boʻlib, qisqa fursatda ulugʻ natijalarga erishadi. Zohiriy va botiniy ilmlarda komil bu zot murshid darajasiga yetib, xonaqohi va koʻp muridga ega boʻlgan. Xalqning eʼtiborini qozongan. Alisher Navoiy uning fazl-u kamoli taʼrifga sigʻmasligini qayd etadi. Qirq yilga yaqin elga irshod koʻrgizgan.

“Qasidai Burda”ni muxammas qilib, Abdulloh Ansoriyning “Manozil us-soyirin” asariga sharh bitgan. Yana “Asmoulloh” sharhi, “Vasoyo” va “Arbaʼin” tarjimasi ham uning qalamiga mansub.

Samarqandga safari 
1461–62-yillarda Samarqandga kelib, Kafshir mahallasida Xoja Ahror Valiy va uning yaqinlari bilan uchrashadi. Samarqandda unga atigi ikki voiz – Sayid Oshiq va Abusaid Toshkandiy maʼqul boʻlgan ekan.

Muhammad Tabodgoniyda pand-u nasihat vositasi bilan xalqni hidoyatga daʼvat etish iqtidori kuchli boʻlgan. Samoʻ raqsiga alohida ahamiyat qaratgan. U qoʻshigʻu kuydan taʼsirlanib, samoʻga berilganida odamlar yigʻlashga tushganlar. Muridlar tarbiyasi, ularni chillaga solish bilan mashgʻul boʻlgan. Sayid Hasan Ardasher ham unga murid boʻlgan. Navoiyga koʻp iltifot koʻrsatgan.

Amir Sayid Hasan va Amir Shayx Ahmad (Suhayliy)ga yozgan maktublarida hazrat Navoiyga duoyi salom yoki iltimosini albatta yetkazishni soʻragan: “Hazrati amorat maobiy va iyolat panohiy mulozimlariga (yaʼni Navoiyga) duoyi darveshonamizni yetkazurlar” yoki “Hazrati amorat maobiy va iyolat panohiy (yaʼni Navoiy)ni ogohlantirsinlarki, toki ular chiroyli harakatni ishga solib, iltifot qilsinlar, to haq joyida qaror topsin”. Maʼlum boʻladiki, Muhammad Tabodgoniy yuksak lavozimdagi kishilar, jumladan, Navoiyga ham turli iltimos va talablar bilan bemalol murojaat qila olgan. “Xamsat ul-mutahayyirin”ning 1-maqolatida Navoiy Abdulloh Ansoriyning Yusuf Roziy haqida bildirgan fikriga izoh soʻrab, Muhammad Tabodgoniyga murojaat qilganida, bu zotning javobi Abdurahmon Jomiyning izohi bilan bir xil, koʻp masalalarda bu ikki zot hamfikr va maslakdosh boʻlganlarini alohida taʼkidlab oʻtadi.

Muhammad Tabodgoniy  87 yoshida Chilgaziy mahallasida olamdan oʻtib, Xiyobon mavzeiga dafn qilingan. “Qutbi zamon biraft” – “zamon qutbi – rahnamosi ketdi” uning vafoti taʼrixi boʻlgan (1486). Xondamirning “Makorim ul-axloq” hamda Mir Abdulavvalning “Masmuot” kitoblarida maʼlumot berilishicha, Navoiy Muhammad Tabodgoniy qabri boshida masjid va “Jamoatxona” degan xonaqoh qurdirgan. Muhammad Tabodgoniyning oʻgʻli Mavlono Hamididdin Tabodgoniy ushbu xonaqohda uning ishini davom ettirgan.

Muhammad Tabodgoniy tabʼi nazmdan ham bebahra boʻlmagan va “Majolis un-nafois”da quyidagi bayti keltirilgan:Onho, ki ba juz qomati sarvat nigaronand,

Gar rost bigoʻi, hama koʻtahnazaronand.

(Mazmuni: Sening sarv qomating turganda boshqa narsalarga qaraydiganlarning barchasi, rostini aytganda, nazari past kaltabinlardir).

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Tolib

Muhammad Tolib (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning devonatabiat yigitligi, tolibi ilm ekani, shatranj (shaxmat) va muammo ilmi bilan mashgʻulligi haqida maʼlumot berib “Majd” ismiga bitilgan muammosini keltiradi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Xurosoniy

Muhammad Xurosoniy – “Naso­yim ul-muhabbat”da zikr etilgan tasavvuf namoyandasi, Alisher Navoiyning zamondoshi. Ichkilikbozlik va bezorilikdan tavba qilib, Muhammad Tabodgoniy tarbiyatida chilla oʻtirib, koʻp riyozat chekkan. Tavakkul qadami bilan haj safariga borib kelgan. Hajdan qaytganidan keyin uzlat tutib, Pay rabotida ibodatga mashgʻul boʻlgan. Piri qabri yonida dafn etilgan. “Nasoyim ul-muhab­bat”ga ushbu darvesh bilan bogʻliq fasl Na­voiy tomonidan qoʻshilgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Muhammad Shayx

Muhammad Shayx – “Nasoyim ul-muhab­bat”da zikr etilgan turkistonlik tasavvuf shayxi. Ishqiya tariqatining shayxi Xudoyqulining oʻgʻli. oʻz davri podshohi ham uning tariqatini qabul etgan ekan. “Nasoyim ul-muhabbat”ga ushbu shayx bila bogʻliq fasl Navoiy tomonidan qoʻshilgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abu Abdulloh Nabojiy

Nabojiy, Abu Abdulloh Saʼid bin Yazid – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Basra yaqinidagi Naboj qishlogʻida tugʻilgan. Ahmad Abulhavoriyning ustozi. Zunnun Misriyning yaqin maslakdoshi. Tariqatda adab va ruhiy tarbiya masalasiga alohida ahamiyat qaratgan. Uning talqini boʻyicha, adab – hur kishilarning ziynatidir. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abdulloh Nabozoniy

Nabozoniy Abdulloh – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasav­vuf shayxi. Hirot yaqinidagi Nabozon qish­­logʻida tugʻilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abulhasan Najjor

Najjor, Abulhasan – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Duradgorlik kasbi bilan shugʻullangan. Xoja Abdulloh Ansoriyning zamondoshi. “Nafahot ul-uns”da ushbu shayx haqidagi bobdan keyin Ansoriyning holot va maqomotidan hikoyatlar keltirilgan boʻlib, Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga ularni qisqartirib kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Kosi (Pomeraniya voevodeligi)

Kosy [ˈkɔsɨ] (Cashubian Kòsë, ) — Polsha shimolidagi Pomeraniya vodiysining Kartuzi okrugi tarkibiga kiruvchi Gmina Kartuzi maʼmuriy tumanidagi qishloq. U taxminan  Kartuzidan janubi-gʻarbiy va  viloyat poytaxti Gdanskdan gʻarbda joylashgan.

Mintaqaning tarixi haqida maʼlumot olish uchun Pomeraniya tarixiga qarang.

Qishloqda 102 nafar aholi istiqomat qilishi qayd etilgan.

Manbalar 

Polsha
Kartuzy tumani
Nazarali Foiziy

Nazarali Foiziy (16-asr) – Navoiy asarlari majmuasini koʻchirgan xattotlardan biri. Alisher Navoiyning yigirma bitta asaridan tarkib topgan qoʻl­yozmani 16-asrda koʻchirgan. Mazkur qoʻl­yozma Sankt-Peterburgda, RMKning Sharq boʻlimida Dorn 558 raqami ostida saqlanadi. Hajmi 722 varaqdan iborat, oʻlchovi – 240x340 mm. Kotib qoʻlyozmani Eron Ozarbayjonining Qizilogʻoch shahrida toʻrt yil (1592–96) davomida koʻchirgan. Qoʻl­yozma Farhodxonning saroy kutubxonasi uchun tayyorlangan. Kotib “Lison ut-tayr” soʻngida (325-b varaq) “Nazarali Fayziy”, “Mahbub ul-qulub” soʻngida (694-a varaq) “Ali Foiziy” deb imzo qoʻygan. Xati – nas­taʼliq. Kulliyot bir muqovaga olingan. Charmdan ishlangan oliy navli muqovaning ustiga oltin suvi bilan oʻyma rasmlar tushirilgan boʻlib, rasmlarda ov manzarasi aks etgan.

Manbalar