MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Canal & River Trust

Canal & River Trust — Buyuk Britaniyada tashkil etilgan nohukumat tashkilot. U 2000 mildan ortiq ichki suv yoʻllari: kanallar, daryolar, suv omborlari, shuningdek, Angliya va Uels suv havzalariga tegishli binolar va infratuzilmalarni, jumladan muzeylarni muhofaza qilish va rivojlantirish uchun tashkil etilgan. 2012-yil 12-iyulda British Waterways davlat kompaniyasining vorisi sifatida tashkil etilgan.

Tarixi 
Buyuk Britaniyaning milliy ichki suv yoʻllarini saqlab qolish kontseptsiyas birinchi marta 1940-yillar oxirida Tom Rolt va Robert Aykman tomonidan ilgari surildi. Ular shu maqsadda ichki suv yoʻllari uyushmasini tashkil etishdi.

Bu gʻoya 2008-yilda Britaniya suv yoʻllari tomonidan tiklandi. Tashkilot subvensiyalarning tobora qisqarishi, 2007-08-yillardagi moliyaviy inqirozdan keyin tijorat daromadlarining kamayishi va suv yoʻllaridan foydalanuvchilarni ularni boshqarishga koʻproq jalb qilish talablarining kuchayishi ortidan shunday yoʻl tutdi.

2009-yil 18-mayda parlament Umumpalatasi peshayvonida „Yigirmata yigirma — kanallar va daryolarimiz kelajagiga nazar“ taqdimoti ochildi. Unda British Waterways suv yoʻllarini boshqarishni tubdan qayta koʻrib chiqish va davlat boshqaruvidan notijorat tashkilotga oʻtishni taklif qildi. Tadbirni parlamentdagi uchta yetakchi partiya qoʻllab-quvvatladi.

2010-yil 24-martda Leyboristlar hukumati British Waterways korporasiyasini birlashtirish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Bu Leyboristlarning 2010-yilgi mehnat manifestida ham qayd etilgandi: „Koʻproq odamlarga yuqori baholangan milliy boylikdan ulush berish uchun British Waterways qoʻshma egalaik tarzidagi birlashmaga aylantiriladi“.

2012-yil iyul oyida British Waterways kompaniyasining Angliya va Uelsdagi barcha aktivlari, majburiyatlari va javobgarligi 12-iyulda rasman ochilgan Canal & River Trust nohukumat tashkilotiga oʻtkazildi.

Kanallar va daryo yoqasidagi yoʻllardan foydalanish 
Canal&River Trust tomonidan boshqariladigan suv yoʻllaridan qayiqlar, baydarkalar, kanoelar va boshqa suvda suzish vositalarining foydalanishi uchun tegishli litsenziya toʻlovi toʻlanishi kerak. Shunda ularga ruxsat beriladi.

Piyodalar va velosipedchilar kanallar va daryolar yoqasidagi tarmoqlanib ketgan yoʻllardan bepul foydalanishlari mumkin. Ammo bu yoʻllarda otda sayr qilish, yoki kemalarni tortish uchun otdan foydalanish man etiladi, ruxsat berilgan holatlar istisno. Mototsikl va boshqa motorli transport vositalarining harakati va kirishi taqiqlanadi.

Manbalar
Californication

„Californication“ Red Hot Chili Peppers rok musiqa guruhining Californication (1999) nomli yettinchi albomiga kiritilgan qoʻshiqdir. 2000-yilning iyunida singl oʻlaroq chiqarilgan. Qoʻshiq AQShning Billboard Hot 100 xit-paradida 69-, UK Singles Chart xit-paradida 16-, shuningdek, Billboard jurnali yuritadigan Mainstream Rock Tracks va Modern Rock Tracks xit-paradlarida birinchi pogʻonaga koʻtarildi.

„Californication“ Red Hot Chili Peppersning eng taniqli va eng koʻp ijro etilgan qoʻshiqlaridan biri hisoblanadi. Red Hot Chili Peppers uni konsertlarida 500 martadan oshiq ijro etgan boʻlib, bu koʻrsatkich ortidan ashula guruhning musiqiy repertuaridagi eng koʻp ijro etgan uchinchi qoʻshiqqa aylandi.

Klipi 
Qoʻshiq klipiga Jonathan Dayton va Valerie Faris rejissorlik qilishgan. Klip voqealari uch oʻlchamli videooʻyinda sodir boʻladi. Unda guruh aʼzolarining har birining sarguzashtlari tasvirlangan. Klip uchinchi shaxs tomonidan kuzatiladi.

„Californication“ uchun olingan klip YouTube platformasida shu kungacha 939 million martadan ortiq koʻrilgan boʻlib, guruhning YouTubedagi eng koʻp koʻrilgan klipi hisoblanadi.

Videooʻyin 
2022-yilning 1-martida geym-developer Miquel Camps Orteza „Californication“ ashulasiga olingan 2000-yilgi klip asosida videooʻyin yaratdi.

Trek-list 
CD single 1 
 „Californication“ — 5:21
 „I Could Have Lied“ (Live) — 4:26
 „End of Show Brisbane“ (Live) — 8:11

CD single 2 
 „Californication“ — 5:21
 „I Could Have Lied“ (Live) — 4:26
 „End of Show State College“ (Live) — 9:27

EP 
 „Californication“ — 5:21
 „End of Show Brisbane“ (Live) — 8:11
 „I Could Have Lied“ (Live) — 4:26
 „End of Show State College“ (Live) — 9:27

Jamoa 
Red Hot Chili Peppers
 Anthony Kiedis — asosiy vokal
 John Frusciante — elektrogitara, bek-vokal, sintezator
 Flea — bas-gitara
 Chad Smith — barabanlar

Xit-paradlar

Haftalik xit-paradlar

Yil tugashidagi xit-paradlar

Reliz tarixi

Manbalar

Havolalar  
 „Californication“ YouTubeda

1999-yil qoʻshiqlari
Ingliz tilidagi qoʻshiqlar
Red Hot Chili Peppers qoʻshiqlari
Incredible Miracle

Incredible Miracle (ajablanarli moʻjiza) (qisqa. IM) — StarCraft II boʻyicha 2010-yilda Janubiy Koreyada tashkil etilgan kibersport jamoasi. Ikki karra Global StarCraft II Team League chempioni. 2012-yilda League of Legends va World of Warcraft boʻyicha tarkibi tuzildi. 2016-yilda StarCraft II boʻyicha tarkib tarqatib yuborildi va League of Legends tarkibi Longzhou nomi bilan qayta tashkil etildi.

Tarixi 
Incredible Miracle 2010-yil 10-oktabrda StarCraft: Brood War jamoasining sobiq oʻyinchilari: Lim „NesTea“ Jae-deok, Jung „Mvp“ Jong-hyun, TT, KYumer va Xvang „LosirA“ Kang-hoʻlar tomonidan tashkil etilgan. Jamoa oʻyinchilarining musobaqalardagi ishtiroki juda muvaffaqiyatli boʻldi. Masalan, 2013-yilga kelib jamoa tarkibida ikki nafar uch karra Global StarCraft II League chempioni bor edi. Bular NesTea va Mvp. Ushbu natijalar tufayli Incredible Miracle eSport Federation federatsiyasining yirik homiy olishga muvaffaq boʻlgan kam sonli jamoalaridan biriga aylandi: 2012-yilda jamoaga LG Electronics homiylik qila boshladi va jamoa nomi shunga mos ravishda LG-IM’ga oʻzgartirildi. Jamoada juda kuchli oʻyinchilar borligiga qaramay, Incredible Miracle jamoaviy chempionatlarda unchalik yaxshi oʻynamadi, chunki jamoa murabbiyi ikkinchi darajali oʻyinchilarga ishonch bildirishni yaxshi koʻrardi.

2012-yili LG qoʻllab-quvvatlashi bilan League of Legends va World of Warcraft boʻlinmalari tashkil etildi. 2013-yilda LG kompaniyasi ortidan jamoaga ASRock, Coca-Cola, Nvidia va Kingston ham homiylik qila boshladi.

2013-yil sentabr oyida Incredible Miracle eSport Federation federatsiyasini tark etdi va StarCraft II Proleague musobaqasida ishtirok etish uchun KeSPAga qoʻshildi. Bu vaqtga kelib IM’da Park „Squirtle“ Hyun Woo, Xan „ByuL“ Ji Von, Shin „RagnaroK“ Xi Bum va Gong „Ruin“ Duk kabi yangi yulduzlar paydo boʻlgandi. Shin „RagnaroK“ Xi Bum va Gong „Ruin“ Duk jamoa tarkibiga kelib qoʻshilishdan oldin ushbu jamoa tarbiyalanuvchilari edi va yirik musobaqalarda jiddiy natijalarga erishmagan edi.

2014-yil oxirida Incredible Miracle bir necha asosiy oʻyinchilari: Shin „RagnaroK“ Xi Bum, Cho „Trap“ Seon Xo, Park „Squirtle“ Xyun Vu va Jung „Mvp“ Jong Xyun larni yoʻqotdi. 2016-yili Proleague yopilgandan soʻng, StarCraft II boʻyicha jamoa tarqatib yuborildi. Xuddi shu yili League of Legends jamoasi Longzhou nomi bilan qayta tashkil etildi. U 2018-yilda Kingzone DragonX jamoasi tomonidan sotib olindi. U esa 2020-yilda  DRX deb oʻzgartirildi.

Tarkibi 
Asosiy oʻyinchilar:

 Jung „Mvp“ Jonghyun
 Lim „NesTea“ Jae-Dok
 Xvang „LosirA“ Kang Xo
 Ahn „Seed“ Sang Won
 Choy „YongXva“ Yong-xva
 Ahn „Baxtli“ Xo Jin
 Kang „Birinchi“ Xyun Vu

Yutuqlari 

 2011 Global StarCraft II Team League February (1-oʻrin)
 2011 Global StarCraft II Team League March (2-oʻrin)
 2013 Global StarCraft II Team League Preseason (1-oʻrin)

Manbalar

Havolalar
Zelenoglazoye taksi

„Zelenoglazoye taksi“ (, yaʼni „Yashli koʻzli taksi“) — rus bastakori Oleg Kvasha hamda shoiri Valeriy Panfilov 1987-yil yozgan qoʻshiq. Rus qoʻshiqchisi Mixail Boyarskiy kuylaganidan keyin keng tanilgan. Qoʻshiq nomiga sovet davrida taksilarda mashinaning ichki tomonidan oʻrnatilgan yashil chiroq asos boʻlgan. Yashil chiroq taksi boʻsh ekanini anglatgan.

Boshida qoʻshiqni Kvashaning oʻzi kuylagan. 1988-yil „Melodiya“ firmasi har bir estrada yulduzi Kvashaning ikki qoʻshigʻini kuylagan diskni chiqarishga qaror qilgan. „Zelenoglazoye taksi“ ashulasini disk uchun Mixail Boyarskiy ijro etgan. Boyarskiy versiyasi Rossiyada va sobiq sovet mamlakatlarida shuhrat qozongan. Qoʻshiq Alla Pugachyovaga ham xush kelgan, ammo unga „Krisolov“ hamda „Kajdiy vozmyot svoyo“ qoʻshiqlari allaqachon tayinlangan boʻlgani uchun „Zelenoglazoye taksi“ qoʻshigʻi berilmagan.

SSSR Davlat teleradiosi markaziy televideniyesi Boyarskiy ijro etgan „Zelenoglazoye taksi“ qoʻshigʻini „juda hazin, ifodasiz, uyquni keltiradigan“ () deya taʼriflab, Boyarskiyga bu ashula bilan „Pesnya-88“ butunittifoq qoʻshiq tanlovida ishtirok etishga ruxsat bermagan.

Qoʻshiqni bugunda qadar qator rus va xorijiy sanʼatkor kaver qilgan. 2007-yil Avstriyada tuzilgan „Global Deejays“ guruhi ashulaning remiksini hozirlagan. Oʻsha yili fransuz qoʻshiqchisi F. R. David qoʻshiqning „Taxi“ nomi bilan inglizcha kaverini eʼlon qilgan. 2009-yil AQShda tuzilgan „Brazzaville“ guruhi „Green Eyed Taxi“ nomi bilan ingliz tilida kaver hozirlagan. 2021-yil „IOWA“ hamda „RSAC“ rus musiqiy guruhlari ham qoʻshiq kaverini yozgan. Rejissor Jora Krijovnikov 2015-yil suratga olgan „Samiy luchshiy den“ kinokomediyasida ashulaning oʻziga xos versiyasi ishlatilgan.

Manbalar

Havolalar 

 
 
 
 
 

Mixail Boyarskiy qoʻshiqlari
1988-yil qoʻshiqlari
Rus tilidagi qoʻshiqlar
Finalissima 2022

Finalissima 2022 CONMEBOL-UEFA Chempionlar Kubogining uchinchisi boʻlib, avvalroq boʻlib oʻtgan Janubiy Amerika va Yevropa chempionatlari gʻoliblari oʻrtasidagi futbol oʻyini.  Uchrashuvda Euro-2020 gʻolibi Italiya (2021-yilda boʻlib oʻtadi) va Amerika Kubogi-2021 gʻolibi Argentina terma jamoalari ishtirok etadi. 2022-yil 1-iyun kuni Angliyaning London shahridagi “Wembley” stadionida boʻlib oʻtadi. Ushbu oʻyin 29 yil oldin oʻtkazilgan Copa Artemio Franchining qayta tiklanishi va UEFA hamda CONMEBOL tomonidan ikki konfederatsiya oʻrtasidagi yangilangan hamkorlik doirasida tashkillashtirilmoqda.

Jamoalar 

Italiya Wembleyda boʻlib oʻtgan finalda Angliyani penaltilar seriyasida magʻlub etib, UEFA Yevro-2020 (2021-yilda boʻlib oʻtgan) dagi gʻalabasi tufayli Finalissimada ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritdi. Argentina 2021-yilgi Amerika Kubogida gʻalaba qozonib, finalda Braziliyani 1:0 hisobida magʻlub etib, rekord darajadagi — 15-Amerika Kubogi chempionligini qoʻlga kiritdi.

Oʻyin oʻtkaziladigan joy 

Oʻyin Angliyaning London shahridagi „Wembley“ stadionida boʻlib oʻtadi. “Wembley” stadioni 2007-yilda 2002—2003-yillarda vayron qilingan asl stadion oʻrnida ochilgan. Stadion futbol assotsiatsiyasiga (FA) tegishli boʻlib, u Angliya milliy futbol stadioni sifatida xizmat qiladi. Stadion UEFA Euro-2020 musobaqasiga mezbonlik qilgan, shu jumladan xuddi shu oʻyingohda finalda Italiya penaltilar seriyasida Angliya ustidan gʻalaba qozongan.  Ilgari “Empire” stadioni nomi bilan mashhur boʻlgan asl stadion 1923-yilda ochilgan va 1966-yilgi futbol boʻyicha Jahon chempionati oʻyinlariga mezbonlik qilgan, shu jumladan finalda mezbon Angliya Gʻarbiy Germaniyani qoʻshimcha boʻlimlardan soʻng 4:2 hisobida magʻlub etgan va UEFA Euro-1996 da  finalda Germaniya Chexiyani magʻlub etgan.

Manbalar
112 qutqaruv xizmati raqami kuni

112 qutqaruv xizmati raqami kuni ( yoki )Finlandiya milliy bayramidir. U 11-fevral kuni nishonlanadi va 112 favqulodda xizmatlar raqamiga bagʻishlangan.

Tarixi 
Bayram Finlandiyada 1997-yilda politsiya, yongʻin xavfsizligi, tez yordam va qutqaruv xizmatlari uchun yagona 112 favqulodda yordam raqami tashkil etilishi munosabati bilan belgilangan Umumyevropa miqyosida 112 qutqaruv xizmati raqami 2008-yildan foydalanila boshlandi.

Qiziqarli faktlar 
Finlandiya hududida ushbu raqamga qilinadigan yiliga toʻrt million qoʻngʻiroqning 800 mingdan ortigʻi asossizdir..

Manbalar

Havolalar 

 112 kun tez yordam raqami (fin.) (Kirish mumkin: 11 fevral 2013)
Mustaqillik kuni Somaliland

Somaliland Mustaqillik (somalicha. Maalinta Madaxbanaanida Somaliland) Somaliland’ning Somali davlatidan mustaqilligini eʼlon qilishiga bagʻishlangan milliy bayrami. Har yili nishonladi. Uning bir tomonlama qarori xalqaro hamjamiyat tomonidan tan olinmagan. Xalqaro hamjamiyat uni Somalining muxtor davlati maqomini tan olganiga qaramay, mustaqillikning yigirma yilligini nishonlash tantanalari Somaliland poytaxti Xargeysadagi Milliy saroyda boʻlib oʻtdi. Shu kuni butun mamlakat boʻylab dam olish kuni deb eʼlon qilindi.

Manbalar
Bolgariya mustaqillik kuni

Bolgariya mustaqillik kuni () Bolgariya milliy bayrami. 22-sentyabr kuni suveren Bolgariya qirolligi eʼlon qilingan kun sifatida nishonlanadi. Mamlakatda paydo boʻgan eng yosh bayramlardan biri.

Mustaqillik deklaratsiyasi 
Mustaqillikning eʼlon qilinishi 1908-yil 22-sentyabrda Bolgariya knyazi Ferdinand I Veliko Tırnovo shahridagi Qirq jafokash cherkovida „Bolgariya mustaqilligi toʻgʻrisidagi manifest“ni oʻqib berishi bilan sodir boʻldi. Mustaqillik eʼlon qilinishidan oldin Bolgariya knyazligi rasman Usmonli xalifaligining vassali boʻlgan va barcha tashqi siyosat ishlarida turk sultonining roziligini soʻragan. Shundan soʻng, mustaqil Bolgariya Bolgariya Qirolligi deb nomlandi.

Eng yangi tarix 
Mamlakatning kommunistik boshqaruv davrida bu bayram nishonlanmagan. Mamlakatning eng yangi tarixida ushbu Mustaqillik kuni 1998-yildan beri qayta nishonlanib kelinmoqda. Bayramning asosiy tantanalari poytaxt Sofiya shahrida emas, balki „Mustaqillik manifesti“ oʻqilgan Veliko Tirnovo shahrida oʻtkaziladi. Bayram tadbirlari Bolgariya Mustaqillik monumentida Manifestni tantanali oʻqish bilan boshlanadi va 22-sentyabr kuni kechqurun Sareves nomli shahar tepaligida ochiq osmon ostida sahnalashtirilgan tomosha boʻlib oʻtadi.

Adabiyotlar

Havolalar
Tulumbas

Tulumbas () — turkman, turk, eron, rus, ukraincha zarbli musiqiy cholgʻu asbobi boʻlib, u membranofon oilasiga mansubdir. U litavrning bir turi hisoblanadi. XVII asrdan buyon harbiy signal asbobi sifatida qoʻllanilgan.

Tuzilishi 
Tulumbas — metall, loy yoki yogʻochdan yasalgan qozon shaklidagi yoki silindrsimon rezonator koʻrinishida boʻlib, uning ustki qismi qalin teri bilan qoplangan. Tulumbasni ogʻir yogʻoch choʻplar bilan urishib chalishgan.

Ovozi 
Asbobning ovozi — baland va past, juda baland, uzoqdan otilgan oʻq ovozini eslatadi.

Qoʻllanilishi 
Zaporok Sechi qozoqlari armiyani boshqarish uchun turli oʻlchamdagi tulumbaslardan foydalanishgan. Kichik turi egarga bogʻlangan va qamchi tutqichi bilan undan tovush chiqarilgan. Tulumbaslarning eng kattasi bir vaqtning oʻzida sakkiz kishi tomonidan urilgan. Zarb bilan urilgan baland ovoz, qoʻrqitish vositasi sifatida nabata tovushi va bubnani shovqini yordamida amalga oshirilgan. Aholi orasida ushbu vosita sezilarli darajada ommalashmagan.

Sharqda tulumbas shoh sovgʻasi boʻlib xizmat qilgan, masalan, xitoylik imperatorlar oʻz vassallariga alohida iltifot belgisi sifatida tulumbasni hadya etgan.

Yana qarang 

 Baraban
 Barabanka
 Tambur
 Gusacha
 Litavralar

Manbalar

Havolalar 

 Tulumbas
 Tulumbas datasi
Bogʻishamol (Samarqand)

Bogʻishamol yoki Bogʻi-Shamol (Bogʻi-shamol) (;  ‎) — Samarqand shahrining gʻarbiy qismidagi nisbatan yirik tarixiy-geografik tuman boʻlib, u bir qancha kichikroq tarixiy, geografik va madaniy tumanlarni oʻz ichiga oladi. Tuman hududidan xuddi shu nomdagi kichik daryo oqib oʻtadi, uning katta qismi hozir yer ostida. Oʻrta asrlarda, xususan, Temuriylar davrida u oʻzining boy bogʻlari, unumdor yerlari bilan mashhur boʻlgan. „Bogʻishamol“ fors tilidan tom maʼnoda Shamollar bogʻi deb tarjima qilinadi.

Amir Temur Bogʻishmolda oʻzining mashhur bogʻlaridan birini qurdirgan. Bogʻ Mironshohning qizi Amir
 Temurning nabirasi sharafiga qurilgan. Bogʻning markazida toʻrt burchakli saroy boʻlib, uning har bir tomoni uzunligi 1500 qadamdan iborat boʻlgan. Saroyning devorlari marmar bilan, pastki qismi esa qora yogʻoch va fil suyagi bilan bezatilgan.

1939-yil 10-fevralda Samarqand shahri hududi uchta maʼmuriy tumanga boʻlingan: Eron, Temir yoʻl ( va Siyob. Qisqa vaqtdan soʻng Eron hududi Bogʻishamol tumani deb oʻzgartirilgan. Bogʻishamol tumani shaharning markaziy qismini, Temir yoʻl tumani gʻarbiy qismini, Siyob tumani esa Samarqandning tarixiy markazi joylashgan sharqiy qismini egallagan. 1950-yillarda bu tumanlarning barchasi bekor qilingan. 1976-yilda Bogʻishamol, Jeleznodorojniy hamda Siyob tumanlari qayta tuzilgan. 1990-yillarda Jeleznodorojniy tumani rasman Temir yoʻl tumani deb oʻzgartirilgan. 2004-yil 1-yanvarda shaharning barcha uchta tumani bekor qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Amir Temur boglari, NEU, Toshkent, 2000-2005.
 Samarqand guzarlari, Abramov.
Tulum musiqiy asbob

Tulum (yoki guda — lazsk. გუდა;  — parkapzuk) — Turkiyaning lazs viloyatidagi qoplarga oʻxshash anʼanaviy musiqa asbobi hisoblanadi. Mazkur asbobni amshenliklar, pontiy yunonlari (ayniqsa, xaldeylar) orasida ham uchratish mumkin. Tulum shimoli-sharqiy Anatoliya aholisi orasida mashhur boʻlib, musiqa va raqs tarkibini tashkil etadi..

Nomi 
Turk tilidan „tulum“ soʻzi „mesh“ deb tarjima qilinib, xakas tilidan kelib chiqqan..

Ushbu asbobning Yaqin Sharq xalqlaridagi baʼzi nomlari:

 Guda (lazsk. გუდა)
 Kaba gayda (Bolgariyadagi Rodoplar)
 Gudastvri ()
 Ç'ip’oni (Artvin, Adjariya, Lazistan)
 Dankio (Pontiyliklar, romeika)
 Parkapzuk ()
 Shuvur (mariyliklar, cherkeslar)
 Saxbr, shapar (chuvashliklar)
 Tulum (ozarbayjonlar, turklar.

Asbob 
Olimlar [ qanday? ] tulumning paydo boʻlgan vaqtini sinfiy jamiyat paydo boʻlishining dastlabki davri bilan bogʻlaydi. Tulum echki yoki qoʻy terisidan tayyorlanadi, maxsus usulda teri bilan qoplanadi va yumshatiladi. Toʻrtta teri teshigi butun teriga ikki tomonlama mahkam bogʻlanadi; qolgan ikkita teshikdan biriga tiqin shaklida qamish yoki suyak trubkasi joylanadi va uning yordamida tulum havo bilan toʻldiriladi, ikkinchi teshikka ijro etish uchun qoʻllaniladigan ikki juft naycha biriktiriladi. Uzunligi 260–280 mm boʻlib, trubkada 7 ta teshik nosimmetrik tarzda joylashtirilgan. Ijrochi asbobni chap tirsak ostida ushlab, havo bilan toʻldirilgan suv poʻstini yengil bosib, havoni trubalar orqali oʻtkazadi; ikkala qoʻlning barmoqlari bilan teshiklarni ochish va yopish orqali u kerakli balandlikdagi tovushlarni yaratadi.

Manbalar

Havolalar
Ahmet Say

Ahmet Say () — turk yozuvchisi va musiqa oʻqiyuvchisi boʻlib, 1935-yilda Istanbul shahrida tugʻilgan.

XX asr turk romanchilari
XXI asr turk romanchilari
1935-yilda tugʻilganlar
2022-yilda vafot etganlar
10-mayda vafot etganlar
Trumshayt

Thrumshayt (, ) — qadimiy kamonli torli musiqiy asbob boʻlib, mohiyatiga koʻra rezonatorli monoxord hisoblanadi. U gʻarbiy Yevropada XV asrda mashhur boʻlib, XVIII asrning oʻrtalarigacha keng tarqalgan (turli modifikatsiyalarga koʻra).

Atama 
Ushbu asbob uchun hozirda keng tarqalgan atamalardan biri, bu — tromba marina (tom maʼnoda „dengiz trubasi“) lotin tilidagi xatolik (maria vs. Maria) tufayli yuzaga kelgan. Germaniyada mazkur asbobni Nonnengeige („rohibalar uchun skripka“) va Nonnentrompete („rohibalar uchun truba“) deb ham atashgan, chunki rohibalarga asrlar davomida chin cholgʻu asboblarini ijro etish taqiqlangan.

Oʻyinning tuzilmasi va texnikasi 
Trumshaytning oʻlchami ikki metrga yaqin. Mazkur asbob bir torli, uchburchak shaklidagi yogʻoch rezonator va ladsiz qisqa grif bilan jihozlangan. Trumshaytda faqatgina flajolet kabi tabiiy tovush qatori bosh barmoq bilan tovushlar yaratiladi. Flajoletga oʻziga xos „jiringlash“ ohangini (masofadan trubaga oʻxshash) taglik taqdim etadi. Qadimdan 180 dan ortiq haqiqiy asbob saqlanib qolgan..

Tarixiy tasavvur 
Trumshaytning dastlabki badiiy koʻrinishlaridan biri G. Memlingning mashhur „Musiqa farishtalari“ kartinasida (1480-yillar; chapdan ikkinchisi) aks etgan. Trumshaytning ilk texnik tavsifi — „trigon“ (trigonia) nomi bilan, shuningdek, „uchburchak monoxord“ (triangulum monochordum) — Glareanning „Dodekaxord“ida (1547) namoyon etilgan. U buni Reyn daryosi yaqinida yashovchi nemis va gallar bilan bogʻlagan, ular goʻyoki ushbu asbobni yunoncha „dala“ (schiza) soʻzi deb atashgan. Glareanga koʻra, baʼzi ohangdor torning ustida bir oktava ovoz chiqarib, boshqa — burdon — torni qoʻshishgan. Glarean truba sadosiga oʻziga xos shovqin beruvchi tebranish stendini ham rang-barang tasvirlagan va asbobning oʻlchamlarini aniq koʻrsatgan. Keyinchalik trumshayt barokko davri kitoblarida, shu jumladan M.Pretoriusning mashhur „Syntagma musicum“ va M.Mersennaning „Harmonie universelle“ risolalarida ham mashhur. Unga ushbu asbobda eng mashhur ijrochi Jan-Batist Pren (1742) tomonidan maxsus ocherkni bagʻishlangan. XVIII asrning oʻrtalarida, bir maromli temperatsiyasida tez tarqalishi tufayli trubadan foydalanishga ehtiyoj qolmagan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Garnault P. La trompette dengiz. Qanchadan-qancha, 1926-yil.
 Vogel M. Zur Etymologie von „tromba marina“ // IMSCR XI. Kopengagen 1972-yil, 696-701-betlar.
 Kullmer E. Mitschwingende Saiten: Musikinstrumente mit Resonanzsaiten. Bonn, 1986-yil.
 Adkins C., Dickinson A. Boshqa har qanday nomdagi truba: trubachi dengiz tarixi. 2 vls. Buren, 1991. 612 b. ISBN 9789060276242.

Havolalar 

 Nyuton D. Tromba marina. Organologiya boʻyicha tadqiqot (2002)
 Karnay ovozi namunalari veb sayt)
Ahmet Ümit

Ahmet Umit () — 1960-yilda tug'ilgan turk shoiri va yozuvchisi.

XX asr turk romanchilari
XXI asr turk romanchilari
XX asr turkiyalik shoirlari
XXI asr turkiyalik shoirlari
Sabahattin Ali

Sabahattin Ali () — turk shoiri va yozuvchisi. Sabahattin Ali (25-fevral 1907; Eğridere, Edirne viloyati - 2-aprel 1948, Qırklareli), turk yozuvchisi va shoiri. U o‘zining adabiy shaxsini sotsialistik realistik tekislikka qo‘yib, o‘z hayotida kechinmalarini o‘quvchiga aks ettirdi va o‘zidan keyingi jumhuriyat davridagi turk adabiyotiga ta’sir ko‘rsatgan shaxsga aylandi. U asosan qissalar yozgan bo‘lsa-da, romanlari bilan maydonga chiqdi; U o'z romanlarida uzoq ta'riflar bilan shug'ullangan sevgi va sevgi mavzusini vaqti-vaqti bilan siyosiy bahslariga ishora qiluvchi hikoyalar va vaqti-vaqti bilan ijtimoiy buzilishlarni tanqid qilish bilan qo'llab-quvvatladi. “Kuyucakli Yusuf” (1937), “Ichimdagi shayton” (1940) va  “Mo‘yna mantoli Madonna” (1943) romanlari Turkiyadagi adabiy doiralarning olqishiga sazovor bo‘ldi va XX - XXI asrlarda ham o‘z ta’sirini davom ettirdi.

Eğridereda tug'ilgan Sabahattin Ali birinchi hikoya va she'riy insholarini Balıkesirda boshlagan, she'rlarini esa Istanbuldagi adabiyot o'qituvchisi Ali Canip Metodning ko'magida birinchi marta Akbaba va Chag'layan jurnallarida nashr etgan. Qisqa muddat Anado‘lida dars berganidan so‘ng Turkiya davlati tomonidan til o‘rgatish uchun Germaniyaga yuboriladi. Turkiyaga qaytib kelganida nemis tili oʻqituvchisi boʻlib ishlay boshlagan boʻlsa-da, avvaliga kommunistik targʻibot olib borganlik aybi bilan bir muddat hibsga olingan, soʻngra Turkiya davlat boshqaruvchilarini tanqid qilgani uchun yana hibsga olingan. Bu davrda u davlat xizmatidan chetlashtirildi, ammo OtaturkU haqida yozgan she’ri tufayli davlat muassasalariga qayta tayinlangan. O'ziga singdirilgan sotsialistik idrokni sindirish uchun "Esirs" nomli pyesa ham yozgan.

U umrining so'nggi yillarida turk millatchilari bilan o'tkazgan munozaralari bilan ham kun tartibiga chiqdi, ayniqsa Turkiy-Turonchi yozuvchi Nihal Atsiz bilan boshidan kechirgan tarangligi Irqchilik-Turanchilik Davasining bir qismiga aylandi. Bu davrda Aziz Nesin bilan birga nashr qilgan Markopasha jurnalida siyosatchilarni tanqid qilgani uchun turli sud jarayonlariga duch keldi. Oʻziga qarshi daʼvolar oʻziga qarshi boʻlgan bir paytda Turkiyani tark etmoqchi boʻlgan va Bolgariya chegarasini kesib oʻtmoqchi boʻlganida, qochish tashabbusida unga yoʻl koʻrsatgan Ali Ertekin tomonidan millatchilik asosida oʻldirilgan.

XX asr turk romanchilari
XX asr turkiyalik shoirlari