MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Abu Abdurrahmon as-Sulamiy

Abu Abdurrahmon as-Sulamiy ( — Muhammad ibn Husayn ibn Muhammad ibn Muso ibn Xolid ibn Salim ibn Roviya ibn Saʼid Abu Abdurrahmon Azdiy as-Sulamiy an-Naysoburiy) — so‘fiy.

Tasavvuf adabiyotining namoyandasi, mutasavviflarni ilk bor tabaqalarga (davriy tartibda) ajratgan alloma. As-Sulamiy nisbasini ona tomonidan arab qabilasiga tegishli bo‘lgani uchun olgan. Bag‘dod, Ray, Hamadon, Marv va Hijozda bo‘lgan va ko‘plab tasavvuf allomalari haqida maʼlumot to‘plagan. Shamsuddin az-Zahabiy Abu Abdurrahmon as-Sulamiyni tasavvuf ilmining shayxi, so‘fiylar tarixi tabaqotining tavsifchisi sifatida tanitgan. Asarlarining soni yuzdan ortiq, deb taʼriflaydi.

Asarlari 

 „Haqāiq at-tafsӣr“;
 „Tabaqāt as-sӯfiyya“;
 „Al-Futuvva“;
 „Manāhij al-’ārifӣn“ va boshqalar.

„Tabaqāt as-sӯfiyya“ asari 
Abu Abdurrahmon as-Sulamiyning „Tabaqāt as-sӯfiyya“ asa­­ri besh tabaqaga bo‘lingan bo‘lingan.

— birinchi tabaqada Shayx ibn Iyoz, Zunnun al-Misriy, Shayx Bishr al-Hofiy, Abu-l-­Hasan Sariy, Horis Muhosibiy, Shaqiq al-Balxiy, Boyazid al-Bistomiy, Abu Sulaymon ad-Daroniy, Maʼruf al-Karxiy, Hotim al-Asam, Ahmad al-Havoriy, Ahmad ibn Hazravayx, Yahyo ibn Muoz ar-Roziy, Abu Hafs Haddod an-Naysoburiy, Hamdun al-Qassor, Mansur ibn Ammor, Ahmad al-Antokiy, Abdulloh ibn Hubayq al-Antokiy, Abu Turob an-Naxshabiylar haqida;

— ikkinchi tabaqada esa Abu-l-Qosim Junayd, Abu-l-Husayn Nuriy, Abu Usmon Hiriy an-Naysoburiy, Abu Abdulloh ibn al-Jallo, Ruvaym ibn Ahmad al-Bag‘dodiy, Yusuf ar-Roziy, Shoh ibn Shujoʻ Kirmoniy, Samnun ibn Umar Muhib, Usmon al-Makkiy, Abdulloh at-Tustariy, Muhammad ibn Fazl al-Balxiy, Muhammad ibn Ali at-Termiziy, Abu Bakr al-Varroq, Abu Saʼid al-Xarroz, Abu-l-Abbos at-Tusiy, Abu Abdulloh al-Mag‘ribiy, Abu Ali al-Juzjoniy va boshqalar haqida maʼlumotlar, ularning hikmatlaridan namunalar berilgan.

Adabiyotlar 

 Imom Abdurrahmon as-Sulamiy. Tabaqoti so‘fiyya. — T.: „Fan“, 2004.

Manbalar
Abu Abs

Abu Abs ( — Abu Abs Abdurrahmon ibn Jabr ibn Amr al-Ansoriy) — sahoba.

Hayoti va faoliyati 
Avs qabilasining Bani Horisa urug‘idan. Islomdan avvalgi Abduluzzo ismi Payg‘ambar tomonlaridan Abdurrahmon, deb o‘zgartirilgan. Sahoba Muhammad ibn Maslamaning pochchasi bo‘lgan Abu Abs hijratdan avval Islom dinini qabul qiladi. Onasi Laylo bint Rofeʼ va xotini Ummu Iso Rasulullohga ilk bay’at qilgan ayol sahobalardan bo‘lganlar. Payg‘ambar bilan birga Badr, Uhud, Xandaq va boshqa barcha g‘azotlarda ishtirok etgan.

Islomning ilk davrida savodlilar ozchilikni tashkil qilgan. Shu bois ulardan biri bo‘lgan Abu Absning Islom madaniya­ti taraqqiyotiga ulushi katta bo‘lgan. Hijratning ilk kunlarida makkalik muhojirlarga yordam qo‘lini uzatgan. Payg‘ambar Umarning qizi Hafsani avvalgi turmush o‘rtog‘i, shuningdek, Uhudda shahid bo‘lgan Xunays ibn Xuzofa bilan Abu Absning orasida birodarlik rishtasini bog‘laganlar. U musulmon bo‘lganidan so‘ng yaqin do‘sti Abu Burda ibn Niyor bilan birga o‘zlari mansub bo‘lgan Bani Horisa qabilasining butlarini yashirin tarzda sindirishga kirishadilar. Badr mag‘lubiyatini ko‘tara olmay, sheʼrlari, taʼsirli so‘zlari va boyligi bilan arab xalqini, ayniqsa, makkaliklarni Payg‘ambarga qarshi qayragan yahudiy shoiri Kaʼb ibn Ashrafning o‘ldirilishiga maʼmur etilgan hay’at ichida Abu Abs ham bo‘lgan.

Vafoti 
Abu Abs Umar va Usmonlar davrida soliq yig‘uvchi vazifasida bo‘lgan va Usmon xalifaligining so‘nggi yillarida kasallikka chalinib, yetmish yoshlarida vafot etgan. Badrda ishtirok etganlarga yuqori darajada hurmat bilan yondashgan xalifa, Abu Absning kasallik chog‘ida ziyo­ratida bo‘lgan, vafotidan so‘ng janoza namozini xalifaning o‘zi ado qilgan. Abu Abs „Jannat al-baqi’“ qabristoniga dafn etilgan.

Hadisi 
Abu Abs Payg‘ambardan faqatgina bitta hadis rivoyat qilgan. Muhammad, Mahmud, Ubaydulloh, Zayd va Humayd ismli farzandlari uning muborak yo‘li va naslini Madina va Bag‘dodda davom ettirganlari haqida manbalarda maʼlum qilinadi.

Adabiyotlar 

 Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. III, 450-451; 
 Ibn Abdulbar. Al-Istӣ’āb. IV, 122-123;
 Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. III, 431; 
 Az-Zahabiy. Siyar. I, 188-189;
 M. Mustafo al-Aʼzamiy. Kuttāb an-nabӣ. — Riyoz: 1981. 40-41; 
 Ali Yardım. „Ebu Abs“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 87.

Manbalar
Aydarli (Panfilov tumani)

Aydarli () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Aydarli qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman maʼmuriy markazi Jarkent shahridan qariyb 40 km janubiy-gʻarbda (WSW), dengiz sathidan 519 metr balandlikda joylashgan. KATO kodi — 195633100.
Sovet Ittifoqi Qahramoni Qo‘jaxmet Tishkanboyev ushbu qishloqda tug‘ilgan.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1827 kishini (918 erkak va 909 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1477 kishi (722 erkak va 755 ayol) yashagan.

Yana qarang 
 Aktau paleontologik sayt

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Qozogʻiston qishloqlari
Panfilov tumani aholi punktlari (Qozogʻiston)
Abu Avona al-Vositiy

Abu Avona al-Vositiy ( — Abu Avona Vaddoh ibn Abdulloh al-Vositiy) — hadis hofizi, taba’a tobeʼin.

Asli jurjonlik bo‘lib, oilasi Jur­jonning fathida (milodiy 642-643, hijriy 22-yil) asirga olingan. Abu Avona al-Vositiy qul bo‘lib dunyoga kelgan. Xo‘jayini Yazid ibn Ato al-Yashkuriy mato savdosi bilan shug‘ullangani uchun uning do‘konida sotuvchilik qilgan. Muhaddis Ibn Adiyning aytishicha, xo‘jayini uning yoshligida ozodlikni yoki hadis yozishni tanlashini so‘raganida, Abu Avona hadis yozishni tanlagan.

Hadislari 
Hasan al-Basriy va Ibn Siriyn­larni uchratgan bo‘lsa-da, ulardan hadis rivoyat qilgani manbalarda kelmagan. Hakam ibn Utayba, Asvad ibn Qays, Saʼid ibn Masruq Savriy, Qatoda ibn Di’oma, Amr ibn Dinor, Mansur ibn Mu’tamir, Osim al-Ahval, Aʼmash va boshqa ko‘plab muhaddislardan hadis rivoyat etib, zamonaning peshqadam muhaddisiga aylangan.

Undan Abdulloh ibn Muborak, Abu Dovud at-Tayolisiy, Abdurrahmon ibn al-Mahdiy, Affon ibn Muslim va Saʼid ibn Mansur kabi ko‘plab taniqli muhaddislar hadis rivoyat qilganlar.

U ilgari Vosit (Iroqdagi shaharcha)da istiqomat qilgan, hurriyatga erishganidan so‘ng, Basraga ko‘chib o‘tgan. Yahyo ibn Maʼiyn Abu Avona al-Vositiyning o‘qishni bilsa-da yoza olmaganini, rivoyat qilgan hadislarini boshqalarga yozdirib yodlaganini maʼlum qilgan. Shu’ba ibn Hajjoj, Affon ibn Muslim va Ahmad ibn Hanballarning maʼlumotlariga ko‘ra, Abu Avona al-Vositiyning qo‘li ostidagi kitob­lardan qilgan rivoyatlari yuqori darajada ishonchli bo‘lib, yoddan rivoyat qilganida adashar edi. Shuningdek, manbalarda Affon ibn Muslim, bizning nazdimizda Abu Avonaning hadislari Shu’baning rivoyatidan ko‘ra sahihroq degani, boshqa o‘rinda Shu’baning, agar sizlarga Abu Avona Abu Hurayradan hadis aytsa, uni tasdiqlanglar, degani keltiriladi.

Yahyo ibn Saʼid al-Qatton uning yozma rivoyatlari Shu’ba ibn Hajjojning yoddan aytgan rivoyatlaridan ko‘ra sog‘lom ekanini maʼlum qiladi. U haqida aytilgan so‘zlar uning ishonchli muhaddis bo‘lganini ko‘rsatadi. Rivoyatlari „Kutubi sitta“dan o‘rin olgan.

Adabiyotlar 

 Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. VII, 287-288; 
 Al-Buxoriy. At-Tarӣx al-kabӣr. VIII, 181; 
 Al-Buxoriy. At-Tarӣx as-sag‘ӣr. II, 210, 212; 
 Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. IX, 40-41; 
 Ibn Hibbon. As-Siqāt. VII, 562-563; 
 Az-Zahabiy. Siyar. VIII, 217 — 222; 
 Az-Zahabiy. Mӣzān al-i’tidāl. IV, 434-435; 
 M. Yaşar Kandemir. „Ebû Avâne el-Vâsıtî“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 100-101.

Manbalar
Ali at-Taysafuniy

Ali ibn Abdulloh at-Taysafuniy (Abul Hasan) — fozil faqih, ko‘p hadislarni biluvchi muhaddis bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Ali at-Taysafuniy taxminan milodiy 1019-yil (hijriy 410-yil)da vafot etgan.

Manbalar
Ali al-Abqasiy

Ali ibn al-Hasan ibn Shaqiq al-Marvaziy al-Abqasiy(Abu Abdurrahmon) — Marv ahlidan, Abdulqaysning mavlosi bo‘lgan. U milodiy 754-yil (hijriy 137-yil) tugʻilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Ali al-Abqasiy milodiy 830-yil (hijriy 215-yil) 78 yoshida vafot etgan .

Manbalar
Ali al-Ajnasiy

Ali ibn Ahmad ibn Muhammad ibn al-Ajnas ibn Yusuf ibn Ayyub al-Ajnasiy (Abul Husayn). U fiqh ilmini shayx al-Avdaniydan o‘rgangan. Hadis ilmi bo‘yicha ham donishmand, kuchli olim va fozil inson edi.
Ali al-Ajnasiy hijriy 395-yildan oldin vafot etgan.

Manbalar
Ali al-Gʻishtiy

Ali ibn Abu Tolib ibn Abdulloh ibn Masʼud al-G‘ishtiy (Abul Hasan) – Buxoro ahlidan bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 

Ali al-G‘ishtiy milodiy 932-yil (hijriy 320-yil)da vafot etgan.

Manbalar
Ali ash-Sharvoniy

Ali ibn Ibrohim ibn Muhammad az-Zuhriy ash-Sharvoniy, keyin al-Madaniy, an-Naqshbandiy, al-Hanafiy — sufiy va bir qancha ilmlar sohibi bo‘lgan.
Ali ash-Sharvoniy Madinada milodiy 1706-yil (hijriy 1118-yil) vafot etgan.

Asarlari 
 „Jomiʼu-l-manosik“ („Amallar to‘plami“)
 „Muhimmatu-l-maʼorif al-vojiba ala ibod fi ahvoli-l-mubdaʼ val-maʼod“ („Bandalarning bu dunyo va oxirat holatlari haqida bilishlari vojib bo‘lgan vazifalari“)
 „Dalilu-z-zoiriyn va anisu-l-mujoviriyn fi ziyorati sayyidi-l-mursaliyn“ („Rasullarning sayyidi (s.a.v.) qabrini ziyorat qilish haqida Makkaga qo‘shni yashovchilarning suhbatdosh do‘sti va ziyoratchilarga ko‘rsatma“)
 „Xulosatu-t-tavorix“ („Tarixlarning qaymog‘i“)
 „Aqsou-l-matolib“ („Eng oliy talab“)

Manbalar
Ali ash-Shovoniy

Ali ibn Muhammad ash-Shovoniy (Abul Hasan) — Abu Homidning nevarasi bo‘lgan. U hijriy 463-yilda tugʻilgan. Uzoq umr ko‘rgan. Imolar bilan suhbatda bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.
Ali ash-Shovoniy hijriy 549-yilda vafot etgan.

Manbalar
Ali ash-Shoshiy

Ali ibn al-Hojib ibn Junayd ash-Shoshiy (Abul Hasan), aytishlaricha uning ismi (Abu Ali) al-Hasan ibn Sohib ibn Humayd ash-Shoshiy deb ham atalgan. Ilm talabida safar qilib, Xuroson,Iroq, Hijoz va Shomga borgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.
Ali ash-Shoshiy Shoshda milodiy 926-yil (hijriy 314-yil) vafot etgan.

Asarlari 
 „al-Irshod“ („Rahnamolik qilish“)

Manbalar
Panfilov tumani (Jetisu viloyati)

Panfilov tumani () — Qozogʻiston Respublikasining Jetisu viloyati sharqida joylashgan maʼmuriy birlik. Maʼmuriy markazi — Jarkent shahri.

Geografiyasi 
Tuman hududi 10,6 ming km² ni tashkil qiladi. Sharqiy tomondan Xorgas daryosi boʻylab Xitoy Xalq Respublikasi bilan, janubda Ili daryosi boʻylab Olmaota viloyatining Uygʻur tumani bilan, gʻarbda Kerbuloq viloyati bilan chegaradosh.
Mintaqaning tabiiy landshafti boy va rang-barangdir. Jungʻariya olatovi, Uytas, Oy-Jaylau kabi joylari oʻzining gʻzalligi bilan ajralib turadi. Viloyatda „Kerim Agash“ va „Jarkent Arasan“ sanatoriylari buloqlari, koʻllarning shifobaxsh balchiqlari, Tishkanskiy va Sulubakan konlaridagi toshkoʻmir konlari, „Qundyzdi“ uchastkasida neft zaxiralari mavjud.
Viloyat hududidan Buyuk ipak yoʻlining Qozogʻiston qismi oʻtadi.

Tarixi 
1928-yilda Qozogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Olma-Ota okrugi tarkibida Jarkent tumani sifatida tashkil etilgan. 1932-yildan Olma-Ota viloyati tarkibida boʻlgan. 1942-yilda Panfilov tumani deb nomlanadi.
1944-yilda Qozog‘iston SSRning yangi tashkil etilgan Taldiqo‘rg‘on viloyati tarkibiga ko‘chiriladi. 1956-yil 27-dekabrda unga Oktyabr tumani biriktirilgan.
1959-yilda Taldi-Qoʻrgʻon viloyati tugatilishi bilan Panfilov tumani Olma-Ota viloyatiga qaytarildi.
1967—1997-yillarda tuman Olma-Ota viloyati tarkibiga kirgunga qadar qayta tiklangan Taldi-Qoʻrgʻon viloyatining bir qismi boʻlgan.

Aholisi 
Milliy tarkibi (2019-yil boshida):
 qozoqlar — 86 035 kishi (66,59%);
 uygʻurlar — 36 745 kishi (28,44%);
 ruslar — 4561 kishi (3,53%);
 dunganlar — 697 kishi (0,54%);
 tatarlar — 397 kishi (0,31%);
 oʻzbeklar — 282 kishi (0,22%);
 boshqalar — 487 kishi (0,38%);
 Jami — 129 204 kishi (100,00%);

Maʼmuriy hududiy boʻlinishi 
 Aydarli qishloq okrugi
 Baskunchin qishloq okrugi
 Birlik qishloq okrugi
 Jaskent qishloq okrugi
 Ko‘ktal qishloq okrugi
 Qoʻnirolen qishloq okrugi
 Pijim qishloq okrugi
 Saribel qishloq okrugi
 Taldin qishloq okrugi
 Ulkenagash qishloq okrugi
 Ulkenshygan qishloq okrugi
 Usharal qishloq okrugi
 Chulakay qishloq okrugi

Adabiyotlar 
 Ybraimoldaev Adilshaiyk
 Omarov Yermuxanbet Omarovich (03.1998-11.2004)
 Kelemseit Ermek Abilmazhinovich (2005-2012)
 Jakupov Boltirik Ausadykovich (06.2013-08.2014);
 Abduldaev Berdaulet Yeshenovich (08.2014-12.2017)
 Bektasov Temerlan Amangeldievich (12.2017-09.2019);
 Umraliev Talgat Abenovich (09.2019-yildan)

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Ali ash-Shobaroboziy

Ali Abi Nasr Ahmad ibn Abdulloh Abdurrahmon ibn Abullays Muhammad ibn Ahmad ash-Shobaroboziy (Abul Qosim). Shobaroboz nomli qishloqning peshqadam olimlaridan, solih shayx va adolatparvar inson bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

Ali ash-Shobaroboziy hijriy 530-yilda vafot etgan.

Manbalar
Borjana Krišto

Borjana Krišto (; ; 1961-yil 13-avgustda tugʻilgan) — bosniyalik xorvat siyosatchisi, 2023-yil 25-yanvardan buyon Bosniya va Gersegovina Vazirlar Kengashining 11-raisi boʻlib ishlaydi. Avval 2007-yildan 2011-yilgacha Bosniya va Gersegovina Federatsiyasining 8-prezidenti lavozimida ishlagan. Krišto ikkala lavozimda faoliyat koʻrsatgan birinchi ayol hisoblanadi.

Krišto Banja Luka universitetining huquq fakultetini tamomlagan hamda huquqshunoslik darajasiga ega. 2006-yilgi umumiy saylovdan soʻng u 2007-yil fevral oyida Bosniya va Gersegovina Federatsiyasi prezidenti boʻldi va 2011-yil martigacha faoliyat koʻrsatdi. 2011-yil iyun oyida Krišto Vazirlar Kengashi Raisi lavozimiga nomzodlardan biri edi.

1995-yildan buyon Xorvatiya Demokratik Ittifoqi aʼzosi boʻlgan Krišto 2010- va 2022-yilgi umumiy saylovlarda Xorvatiya aʼzosi sifatida Bosniya prezidentligi uchun partiyadan nomzod boʻlgan. Biroq u ikkala saylovda ham saylana olmadi. U xalqlar palatasining ham, Vakillar palatasining ham aʼzosi edi.

2023-yil yanvar oyida Krišto 2022-yilgi umumiy saylovdan keyin Vazirlar Kengashi raisi etib tayinlandi.

Manbalar

Havolalar 

 Vitae 

Yashayotgan insonlar
1961-yilda tugʻilganlar
Abu Ali al-Andoqiy

Abu Ali al-Andoqiy ( — Abu Ali al-Hasan ibn Ali ibn Siboʻ ibn an-Nazr ibn Mus’ada ibn Buhayr al-Bakriy as-Samarqandiy al-Andoqiy) — roviy va so‘fiy shayx.

Hayoti va faoliyati 
Ibn Abu-l-Hasan al-Andoqiy va as-Siboʻiy nomlari bilan tanilgan Abu Ali al-Andoqiyning tavallud va vafot sanalari borasida aniq maʼlumotlar mavjud emas. Taxminan XII—XIII asrlarda yashab, ilmiy faoliyat olib borgan. Manbalarda olim tasavvuf taʼlimotini mukammal bilgan zot sifatida zikr qilinadi. Asosan Abdulxoliq Gʻijduvoniy taʼlimotini ilgari surgan.

Hadislari 
Abu Ali al-Andoqiy Ahmad ibn Hishom al-Ishtixoniy, Abdulloh ibn Abdurrahmon ad-Dorimiy va boshqalardan hadis rivoyat qilgan. O‘z navbatida, olimdan Nasr ibn al-Fath as-Samarqandiy va Ibrohim ibn Hamduvayh as-Samarqandiylar rivoyat qilganlar.

Adabiyotlar 

 As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Haydarobod: „Doi­ra al-maʼorif al-Usmoniyya“, 1962. I, 359; V, 43; 
 Yoqut. Mu’jam. — Bayrut: „Dor Sodir“, 1995. I, 260; 
 Abdulloh Abdulhamid Saad. O‘rta Osiyo olimlari qomusi. — T.: „Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi“, 2007. 56; 
 O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand: „Imom Buxoriy xalqaro markazi“, 2016. 26; 
 Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 166.

Manbalar
Abu Ali an-Naysoburiy

Abu Ali an-Naysoburiy ( — Abu Ali al-Husayn ibn Ali ibn Yazid an-Naysoburiy) — hadis hofizi.

Taʼlimi 
Olim yoshligida hunarmandchilik bilan shug‘ullangan. Uning zakovatiga shohid bo‘lgan olimlar unga ilm o‘rganishini tavsiya beradilar. Shundan so‘ng o‘n yetti yoshda hadis ilmi tahsiliga kirishadi. Ilk ustozi Nishopurning mashhur muhaddisi Ibrohim ibn Abu Tolib bo‘lgan. Shuningdek, Ali ibn Husayn, Abdulloh ibn Shiravayh, Jaʼfar ibn Ahmad, Husayn ibn Idris, Hasan ibn Sufyon, Abu Yaʼlo al-Mavsiliy kabi olimlar va ularning tabaqasidagi Xuroson, Hijoz, Shom, Iroq, Misr, al-Jazira va boshqa diyor olimlaridan ilm o‘rgangan. Abu Ali an-Naysoburiy o‘z yurtidagi muhaddislardan ilm olib bo‘lganidan keyin ilm markazlariga safar qilishni boshlaydi. Hirot, Isfahon, Basra, Kufa, Vosit, Ahvoz, Gʻazo, Jurjon, Qohira, Mosul, Bag‘dod, Damashq, Makka va Madinada bo‘lib, Ibn Xuzayma, Zakariyo as-Sojiy, Abdon al-Ahvoziy va an-Nasoiy kabi muhaddislardan ilm o‘rganadi. Abu Abdulloh ibn Manda, Hokim an-Naysoburiy, Abu Abdurrahmon as-Sulamiy kabi olimlar unga shogird bo‘lganlar.

Faoliyati 
Shogirdi Hokim an-Naysoburiy Abu Ali an-Naysoburiyning hadis rivoyatida ishonch­li, nodir xotiraga ega shaxs ekani, hadis rivoyat qilayotganida yuksak madaniyatni namoyon qilishi va ustozi kabi shaxs­ni ko‘rmaganini zikr qilgan. Kufalik mashhur hadis hofizi Ibn Uqba ham Abu Ali an-Naysoburiyni avvallari uncha yoqtirmagan, keyinchalik, uning hadisdagi o‘rnini ko‘rganidan so‘ng, „Siz haqiqatdan ham hofizsiz va meni kechiring“, deb unga o‘z ehtiromini ko‘rsatgan. Sahobalar haqida yozgan asarlari bilan tanilgan shogirdi Abu Abdulloh ibn Manda „ixtilāf al-hadӣs“ (zohiran bir-biriga zid ko‘rilgan hadislarni o‘rganadigan fan) ilmida jiddiylik jihatidan ustozining tengi bo‘lmaganini aytgan. Ad-Doraqutniy fikricha ham, Abu Ali an-Naysoburiy buyuk hadis olimidir. Olimlarning aytishicha u o‘z asridagi hadis hofizlarining eng taqvodori, hadisda eng yaxshi muzokara (bahs) qiluvchisi bo‘lgan. „Sahӣh Muslim“dan bahs qilingan har bir asarda Abu Ali an-Naysoburiy bu asarni „Sahӣh al-Buxārӣ“ga nisbatan afzal ko‘rgani va yer yuzida bundan sahihroq kitob ko‘rmaganini so‘zlagani naql qilinadi. Biroq uning bu qarashi Ibn as-Saloh ash-Shahrazuriy va boshqa olimlar tomonidan aynan qabul qilinmagan. Manbalarda Abu Ali an-Naysoburiyning hadis sohasida asarlar yozgani qayd qilingan bo‘lsa-da, bu kitoblar bizgacha yetib kelmagan.

Adabiyotlar 

 Al-Xatib. Tarӣx Bag‘dād. VIII, 71-72; 
 Ibn al-Javziy. Al-Muntazam. VI, 396; 
 Yoqut. Mu’jam. V, 332-333; 
 Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. III, 902-905; 
 Az-Zahabiy. Siyar. XVI, 51 — 59; 
 As-Subkiy. Tabaqāt ash-shāfi’iyya. III, 276 — 280; 
 Ibn Kasir Al-Bidāya. XI, 236; 
 Ibn al-Imod Shazarāt az-zahab. II, 380; 
 Selahaddin Polat. „Ebû Ali en-Nîsabûrî“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X. 92-93.

Manbalar
G'alaba maydoni (Voronej)



Tarixi 
G'alaba maydoni va undagi yodgorlik majmuasi 1942-1943 yillarda shahar uchun kurashgan Voronej himoyachilari sharafiga yaratilgan.Maydonning ochilishi 1975-yil 9-mayda G'alaba kunining 30 yilligi sharafiga bo'lib o'tdi.

Yodgorlik majmuasi metalldan yasalgan va qizil granit poydevorga o‘rnatilgan haykaltarosh kompozitsiyadan iborat.Yodgorlik maydonning shimoliy uchida o'rnatilgan. Unda Sovet Armiyasining barcha bo'linmalari askarlari, xalq militsiyalari,partizanlar(ofitser,tibbiyot xodimi,pulemyotchi, uchuvchi,dengiz piyodasi va tanker) va urushning barcha qiyinchiliklarini yelkasida o'tkazgan o'n ikki figura tasvirlangan.Orqada yiqildi:chaqaloqli ayol,bayroqli ishchi, ishchi,kolxozchi va komsomol qiz.Yodgorlik oldida mangu alanga yonadi.Yodgorlik mualliflari haykaltarosh F.Sushkov va arxitektorlar N.Gunenkov va P.Danilenko.

Maydonning janubiy uchida balandligi 40 metr bo'lgan stel o'rnatilgan bo'lib,uning tepasida 1-darajali Vatan urushi ordeni.Ushbu orden Voronejga o'z himoyachilarining qahramonligi uchun berilgan.

Maydon bo'ylab devor bor,unda Voronejni himoya qilgan Sovet Armiyasining bo'linmalari va bo'linmalari nomlari yozilgan qizil granit plitalari,shuningdek,Voronej operatsiyalari teatrining metalldan yasalgan xaritasi.

G‘alabaning 75 yilligi munosabati bilan yodgorlik majmuasida keng ko‘lamli ta’mirlash ishlari amalga oshirildi. Bu erda ular "Abadiy olov"dagi haykaltaroshlik guruhini va yulduzni,shuningdek,Voronej-Kastornoe operatsiyasidagi harbiy harakatlarni aks ettiruvchi xaritalarni tozaladilar va patinaj qildilar.Bundan tashqari,ular Vatan urushi ordeni bilan taqdirlangan 42 metrli stelani mustahkamladilar.Qayta qurish doirasida G‘alaba maydonida keng ko‘lamli obodonlashtirish ishlari amalga oshirildi.Bundan tashqari, kuzatuv maydonchasining shakli ham o'zgartirildi:endi u yulduz nurlari ko'rinishidagi o'simtalarga ega.Ular nafaqat estetik,balki konstruktiv funktsiyani ham bajaradi,tuproqni ushlab turadi.Ushbu qaror tufayli kuzatuv maydonchasining maydonini ko'paytirish mumkin edi.Qayta qurish doirasida maydon atrofi obodonlashtirildi,xususan,tutash ko‘chalarga yon bag‘irlar jihozlandi, yon bag‘irlari mustahkamlanib, tozalandi. To'lib-toshgan favvora rekonstruksiyadan so'ng maydonning asosiy elementiga aylandi .

Bugungi kunda G'alaba maydoni Voronejning diqqatga sazovor joyi bo'lib,u erda 9 may kuni Ulug' Vatan urushi faxriylari yig'iladi.
Yuriy Gagarin bogʻi (Volgograd)

Yu.A nomidagi—park.Gagarina Volgograd shahrining Krasnooktyabrskiy tumanidagi madaniyat va istirohat bog'i. Bu shahardagi eng qadimiy bog'lardan biri.Eng yaxshi yillarida u Rossiyadagi noyob yashil fondga ega 300 ta parklar ro'yxatiga kiritilgan.Bog' Madaniyat uyi bilan birgalikda Yu.VA.Gagarin.

Tarix 
Bir versiyaga ko'ra,park 1925-yilda ,boshqa versiyaga ko'ra,birinchi besh yillik reja yillarida—1930-yillarda Barrikady zavodi ishchilari tomonidan tashkil etilgan.1936-yil 18 noyabr, shuningdek,parkning tug'ilgan kuni hisoblanadi . Aynan shu kuni bog' yonida o'sha paytda Aeroportovskiy deb nomlangan madaniyat markazi ochildi.

Stalingrad jangi 
Stalingrad jangi paytida bog'da shiddatli jangovar harakatlar bo'lib o'tdi,bu davrda madaniyat uyi va bog' binosi jiddiy zarar ko'rdadi.

1942-yil avgust-sentyabr oylarida Stalingradga qilingan hujumda muvaffaqiyatsizlikka uchragan fashistlar qo'mondonligi oktyabr oyining boshlarida shaharning strategik ob'ektlarini egallash uchun eng yaxshi piyoda va tank bo'linmalarini tor hududlarga to'pladi.Bo'linmalarning bir guruhi 102,0 balandligi—Mamaev Kurganga hujum qildi, beshta bo'linmaning boshqa guruhi zavod hududiga bostirib kirish va Volgaga chiqish uchun shaharning g'arbiy qismidagi balandliklarga to'plandi.Bu erda asosiy zarba Aeroport va Haykal bog'lari va Barrikady zavodi orqali amalga oshirildi.Bu saytga polkovnik Leontiy Gurtiev ning 308-piyoda diviziyasining polklari joylashtirilgan.

Manbalar 

Volgograd bogʻlari
Yuriy Gagarin nomidagi bogʻlar
Abulabbos Ahmad bin Muhammad Dinavariy

Abulabbos Ahmad bin Muhammad Dinavariy (vafoti 340-hijriy-qamariy/952-milodiy yildan keyin) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Yusuf bin Husayn Roziy, Abdulloh Xarroz, Abu Muhammad Jurayriy, Abulabbos bin Ato, Ruvaym Bagʻdodiy bilan suhbatda boʻlgan. Bir muddat Nishopurda yashaganidan soʻng Termizga keladi va u yerda Muhammad bin Homid bilan uchrashadi. Umri oxirida Samarqandda yashab, vafot etgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abulhasan Soyigʻ Ali bin Muhammad bin Sahl Dinavariy

Abulhasan Soyigʻ Ali bin Muhammad bin Sahl Dinavariy (vafoti 330-hijriy-qamariy/942-milodiy) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Iroqi Ajamning Dinavar qishlogʻi (hozirgi Eronning Kirmonshoh viloyati)da yashagan. Tasavvuf sirlarini Abu Jaʼfar Saydaloniydan oʻrgangan. Abulhasan Qarofiy, Duqqiy, Abu Usmon Magʻribiyning ustozi. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Dovud Balxiy

Dovud Balxiy – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Ibrohim Adhamning ustozlaridan biri. Ismi Aʼzamni bilgan karomat sohiblaridan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Dovud bin Ahmad Doroniy

Dovud bin Ahmad Doroniy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Ahmad bin Abulhavoriy bilan suhbatda boʻlgan. Abu Sulaymon Doroniyning ukasi. Shariat amallarini bekam-u koʻst bajarish va riyozatga katta ahamiyat bergan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik