MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Oksitancha Vikipediya

Oksitancha Vikipediya — Vikipediyaning oksitan tilidagi boʻlimi. Oksitancha Vikipediya 2003-yilning oktabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda. Bu boʻlimda 2011-yil 9-dekabrda 6 tanlangan va 1 yaxshi maqola boʻldi.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Oksitancha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 
Oksitancha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi 
 12-may 2012-yil 60 000 maqola.
 11-iyun 2012-yil 61 203 maqola.
 22-sentabr 2012-yil 70 000 maqola.
 23-mart 2013-yil 71 517.

Manbalar

Havolalar 
 Oksitancha Vikipediyaning statistikasi
 Oksitancha Vikipediyaning statistik diagrammasi
 Oksitancha Vikipediyaning statistik koʻrsatkichi 
 Oksitancha Vikipediyaning mobil nusxasi

Oksitan tili
Lotincha Vikipediya

Lotincha Vikipediya () — Vikipediyaning lotin tilidagi boʻlimi. Lotincha Vikipediya 2002-yildan boshlab faoliyat yuritmoqda. Darvoqe lotin tili oʻlik til hisoblanadi.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Lotincha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 
Lotincha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi 
 25-may 2002: birinchi maqola.
 24-may 2003: 1.000 maqola.
 22-mart 2004: 2.000 maqola.
 May 2005: 3.000 maqola.
 27-dekabr 2005: 4.000 maqola.
 6-may 2006: 5.000 maqola.
 21-avgust 2006: 6.000 maqola.
 14-oktyabr 2006: 7.000 maqola.
 26-dekabr 2006: 8.000 maqola.
 29-dekabr 2006: 9.000 maqola.
 29-dekabr 2006: 10.000 maqola.
 19-yanvar 2007: 11.000 maqola.
 4-sentyabr 2007: 15.000 maqola.
 18-may 2008: 20.000 maqola.
 Fevral 2010: 37.000 maqola.
 Aprel 2011: 52.000 maqola.
 Noyabr 2012: 82.000 maqola.
 18-dekabr 2013-yil — 100 000 maqola.

Manbalar

Havolalar 

 Lotincha Vikipediyaning statistikasi
 Lotincha Vikipediyaning statistik diagrammasi
 Lotincha Vikipediyaning statistik koʻrsatkichi 
 Lotincha Vikipediyaning mobil nusxasi

Lotin tili
Abatayxon

Abatayxon (1534-86) — moʻgʻul xoni; Tushetuxonlar sulolasi asoschisi. Oyrotlar bilan kurash olib borib, 1577-yil ularni boʻysundirgan. Shu yili A. oʻgʻlini oyrot xoni deb eʼlon qilgan. A. vafotidan soʻng oyrotlar qoʻzgʻolon koʻtarib, xonni oʻldirib qaramlikdan xalos boʻlishgan. A. lamaizm dinining ashaddiy ixlosmandlaridan va targʻibotchilaridan boʻlib, bu dinni qabul qilish uchun 1577-yil Xux-Xotoga borib dalay lama bilan uchrashgan. 1585-yil lamaistlarning Xalxadagi birinchi monastiri Erdeni-dzuni qurishni boshlagan. 20-asr boshlariga qadar Moʻgʻulistonda A. shaxsi muqaddas sanalib sajda qilingan.

 

1534-yilda tugʻilganlar
1586-yilda vafot etganlar
Abaqa

Abaqa, Abaqaxon (1234.3, Moʻgʻuliston — 1282.1.4, Shaxu) — elxon, hulo-kuiylardan boʻlgan Eron hukmdori (1265-82). Eronga 1256 yil otasi Huloku bilan birga kelgan. Otasi vafotidan soʻng elxon etib saylangan, lekin ulugʻ qoon Xubilay tomonidan faqat 5 yildan soʻnggina tasdiqtangan. Misr mamluklari bilan olib borilgan urushni besa-mara davom ettirgan. 1266 yil A. Shimoliy dan Dashti Qipchoqdan boʻladigan hujumni qaytarish maqsadida Kura daryosining shim. qirgʻogʻida mudofaa devori bunyod etishga buyurgan; Kavkaz xalqlari uning vaziri Shamsiddin tomonidan 1278 yil tobe ettirilgan. Umumiy dushmanni bar-taraf qilish uchun A. mamluklarning dushmanlari boʻlgan yevropalik xristi-anlar bilan aloqa bogʻlashga uringan; uning elchilari 1274 yil Lion, 1277 yil Rimda boʻlgan. Yevropada bu saʼyhara-katlar xursandchilik bilan qabul qilingan. A. Angliya qiroli Eduard I (1274) va papalar Klement IV (1267), Grigoriy X (1274) va Nikolay III (1277) lardan noma olgan. A. 1265-yil yunon malikasiga uylangan. Biroq Misrga qarshi umumiy yurish amalga oshmagan. Mamluklar Kichik Osiyoning bir qis-mini qisqa muddatga bosib olishga erishganlar (1277) va Elbiston yonidagi jangda moʻgʻul qoʻshinyni tor-mor qilganlar. 1280 yil moʻgʻullar Suriyaga bosib kirib Halabni vayron etishgan. Biroq 1281 yil A.ning ukasi Mangu Temur Xama va Xims oraligʻida mamluklardan qattiq zarbaga uchragan. A. qoʻshinlari Sharqda aksincha muvaffa-qiyatli kurash olib borganlar. 1270 yil mamlakatga bostirib kirgan Baroq boshchiligidagi Chigʻatoy ulusi qoʻshinlari Hirot yaqinida tor-mor etilgan. Bunday bosqinlarga barham berish uchun A. 1273 yil Movarounnahrdagi tartibsizliklardan foydalanib Buxoro shahrini vayron qilishni buyurgan.

Adabiyot 
 Bartold V. V., Abaka, Sochineniya, t.7, M., 1971.

Kishilar
Tarixiy shaxslar
Davlat yetakchilari
1234-yilda tugʻilganlar
1282-yilda vafot etganlar
Mahmud Abbos

Abbos Mahmud (Mehmet Abbasovic) (28-yanvar 1935-yil, Falastinning Safad shahrida tugʻilgan) — Falastin davlat arbobi. Damashq universitetini tugatgan. Dastlab Qatar Davlatining maʼmuriy tizimida xizmat qilgan. Siyosiy faoliyatini Qatardagi falastinliklar guruhlarini tashkil etish va birlashtirishdan boshlagan. Abbos Mahmud Falastin Ozodlik tashkiloti (FOT) asoschilaridan biri, uning markaziy qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan. 1980-yildan FOTning milliy va xalqaro aloqalar departamenti rahbari. 1988-yildan FOT Ijroiya qoʻmitasi aʼzosi, 1996-yildan qoʻmitaning bosh kotibi, 1996-yil yanvarda Falastin milliy kengashi (parlament)ga saylovlar oʻtkazish boʻyicha markaziy saylov komissiyasi rahbari, 2003-yil Falastin bosh vaziri, 2004-yildan FOT Bosh kotibi hamda mazkur tashkilot doirasidagi FATH (Falastin Ozodlik harakati) rahbari, 2005-yil yanvardan Falastin Muxtoriyati raisi, FOT Ijroiya qoʻmitasi raisi

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Falastin qonunchilik kengashi aʼzolari
Yorqul Abdullayev

Abdullayev Yorqul (1942.18.3, samarqand viloyati Gʻozgʻon qishlogʻi) — iqtisodchi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1992), iqtisod fanlari doktori, professor (1990). Toshkent xalq xoʻjaligi institutini tugatgan (1968). Shu institutda assistent (1968-72), statistika kafedrasida katta oʻqituvchi (1972-74), dotsent (1980), hisob-iqtisod fakulteti dekani (1985-91), 1991-yildan Toshkent moliya institutida prorektor. Ilmiy ishlari mintaqaviy statistika masalalariga bagʻishlangan.

Manbalar 
 Makroiqtisodiy statistika, T., 1996; Bozor iqtisodiyoti iazariyasi va amaliyoti, T., 1999; Menejment, T., 2001; Statistika, T., 2002.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1942-yilda tugʻilganlar
18-martda tugʻilganlar
Iqtisodchilar
Ramazon Abdullayev

Abdullayev Ramazon (1945.11.9, Boysun tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2004). Qarshi ped. institutini tugatgan (1973). 1967-yildan Boysun tumanidagi maktablarda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi, maktab direktori. Faoliyati davomida oʻz shaxsiy jamgʻarmasi hisobidan 180 oʻrinli maktab binosini qurib foydalanishga topshirgan.
Rustambek Abdullayev

Rustambek Samigʻovich Abdullayev (1947.13.12, Toshkent) — musiqashunos, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2002). Sanʼatshunoslik fanlari doktori (1997), professor (2001). Samigʻ Abdumayevsh oʻgʻli. Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1970), shu yerda pedagog (1969-yildan). Sanʼatshunoslik institutida ilmiy xodim (1975-yildan), boʻlim mudiri (1993-yildan), Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti prorektori (1985-87), „Boysun bahori“ ochiq folklor festivali direktori (2002). Ilmiy ishlari katta ashula, oʻzbek va Oʻrta Osiyo xalklari musiqa folklori, zamonaviy musiqa madaniyati masalalariga bagʻishlangan („Markaziy Osiyo marosim musiqasi“, T., 1994, rus tilida; „Boysun musiqa madaniyati“, T., 2005 va boshqalar). „Oʻzbek musiqasi tarixi xrestomatiyasi“ (T.Solomonova bilan birgalikda, M., 1981, 1983, rus va oʻzbek tillarida) kabi oʻquv qoʻllanmalar muallifi. Xalqaro ilmiy anjumanlar qatnashchisi.

1947-yilda tugʻilganlar
13-dekabrda tugʻilganlar
Abdulloh ibn Abbos

Abdulloh ibn Abbos (619 yil, hozirgi Saudiya Arabistonidagi ashshib — 686, atToif, oʻsha yerda) — islom taʼlimoti sharhlovchilaridan, faqih, Muhammad paygʻambarning amakivachchasi. Musulmon rivoyatlariga koʻra, Abdulloh ibn Abbos rasululloh va sahobalarning qilgan ishlari, aytgan soʻzlari haqidagi hikoyalarni toʻplash (hadislar) maq-sadidagi gʻoyani ilk bor ilgari surgan. Abdulloh ibn Abbos nihoyatda ilmli boʻlganligi tufayli „Xabr al-umma“ („Jamoa donishmandi“) laqabiga sazovor boʻlgan. Abdulloh ibn Abbos Qurʼonni tafsir qiluvchi, fiqhga oid masalalarni sharhlovchi (huquqqa doir masalalar boʻyicha uning oʻzi xulosa chiqargan), johiliyat davri tarixi, Muhammad paygʻambarning gʻazotlariga oid hikoyalarni yetkazuvchi sifatida mashhur boʻlgan.

Islom
619-yilda tugʻilganlar
686-yilda vafot etganlar
Abdulloh ibn az-Zubayr

Abdulloh Ibn Az-Zubayr (624-692) — ilk islom davridagi mashhur siyosiy arboblardan biri.Abu Bakr Siddiqning nabiralari, Asmo binti Abu Bakr (ikki belbogʻ sohibi) va Zubayr ibn Avvomning o'g'illari. 680 yil Ummaviylar xalifasi Yazid ibn Muoviyaga qarshi chiqqan. 683 yil Yazid vafotidan soʻng Abdulloh ibn Zubay Iroq, Janubiy Arabiston, Misr va Suriyaning katta qismida xalifa deb eʼtirof etilgan. 687 yil Abdulloh ibn Zubayr qoʻshini al-Muxtor boshchiligidagi isyonchi shialar ustidan gʻalaba qozongan. Ummaviylar hokimiyati mustahkamlangach, xalifa Abdulmalikning Hajjoj ibn Yusuf qoʻmondonligi ostidagi qoʻshini Abdulloh ibn Zubayr tarafdorlarini Makkai mukarramada qamal qilgan. Abdulloh ibn Zubayr jangda halok boʻlgan. Muhojirlar orasida Islom yurtida (ya’ni Madinada) tug‘ilgan birinchi farzand Abdulloh ibn Zubayr edi. 
(Bir sahobiy) "Abdulloh ibn Zubayrni tug'ilgan kuniniyam ko'rdim, vafot etgan kuniniyam ko'rdim, tugʻilganida takbir aytganlar vafotida takbir aytganlardan afzal edi. "

 

624-yilda tugʻilganlar
692-yilda vafot etganlar
Abdulloh ibn Husayn

Abdulloh Ibn Husayn (1882, Makka — 1951.20.7, Quddus) — Transiordaniya amiri (1921-46) va qiroli (1946-50), Iordaniya qiroli (1950-yildan). 1916-18 yillardagi Hijoz qoʻzgʻolonida qatnashgan. 1921-yil ingliz mandatli boshqaruvdagi Transiordaniya muxtor amirligi amiri deb eʼti-rof etilgan. Davlatni idora etish organlari, shuningdek, arab legionini tuzgan. 1946-48 yillarda Falastinning arab qismiga daʼvogarlik qilgan. Iordaniyani 1948-49 yillardagi arab-isroil urushiga jalb qilgan (qarang Arab-Isroil urushi), Iordan daryosining gʻarbiy sohilini zoʻrlik bilan qoʻshib olgan. 1951-yil 20-iyulda Transjordaniya tomonidan anneksiya qilingan Sharqiy Quddusdagi Al -Aqso masjidi ostonasida Falastin terror tashkiloti aʼzosi tomonidan otib oʻldirilgan.

1882-yilda tugʻilganlar
1951-yilda vafot etganlar
20-iyulda vafot etganlar
Iordaniya podshohlari
Maʼmun Abdulqayyum

Maʼmun Abdulqayyum (1937, Maldiv Respublikasi, Male sh.) — Maldiv davlat arbobi. Qohiradagi Al-Azhar universiteti va Amerika universitetini tugatgan. 1967-yildan Qohiradagi Amerika universitetida, 1969-yildan Nigeriyadagi Ahmad Bello universitetida lektor, 1971-yildan Maldiv Respublikasida maktab oʻqituvchisi, 1972-yildan Maldiv hukumatida boshqarma boshligʻi, 1974-yildan telekommunikatsiya boʻlimi kotibi, soʻng direktori, 1975-yildan Maldiv Respublikasi Bosh vaziri idorasida vazirning maxsus oʻrinbo-sari, Maldiv Respublikasining Shri Lankadagi Favqulodda va Mux-tor elchisi, BMTdagi doimiy vaki-li, tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari, 1977-yildan Maldiv transport vaziri, 1978-yil noyabrdan 2008-yilgacha Maldiv Respublikasi prezidenti.

Manbalar 

1937-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Abdulgʻafforxon

Abdulgʻafforxon (1890-1988) -pushtunlar mustaqillik harakatining rahbari. 1919-yil „Aljumani islohi al-Afgʻoni“ millatchilik tashkilotini, 1930-yil esa „Pushtun jirgʻa“ partiyasini boshqargan. Bu partiya Hindiston milliy kongressi va „qizil koʻylaklilar“ otryadlari bilan bir qatorda turgan. 1947-yil boshqa pushtun millatchilari bilan birga pushtunlar yashaydigan tumanlarning oʻzini-oʻzi idora etishi va Pushtunistonni tuzish haqidagi millatchilik ruhidagi shiorlarni ilgari surgan. Pokiston barpo etilishi bilan hukumatga qarshi muxolifatda turib Xalq partiyasi (1948-yil barpo etilgan), soʻngra Pokiston Milliy xalq partiyasi tashkilotchilaridan va rahbarlaridan biri boʻlgan.
Abdulmoʻminxon (Ashtarxoniy)

Abdulmoʻminxon (1738 Buxoro — 1751) — Buxoro xoni (1747-51). Ashtarxoniylar sulolasidan. Abulfayzxonning oʻgʻli. Abulfayzxon saroy fitnasi natijasida oʻldirilgach (1747), Muhammad Rahim otaliqning buyrugʻi bilan Abdulmoʻminxon taxtga oʻtqazilgan. Buxoroda turgan Eron shohi Nodirshohning ukasi Aliqulixon boshchiligidagi qoʻshin oʻz yurtiga joʻnatib yuborilgan. Muhammad Rahim yosh „xon“ga qizini berib, uni oʻziga kuyov qilib olgan va amalda 1747-yildan boshlab Buxoro xonligini oʻzi boshqarishga kirishgan. Biroq oradan 4 yil oʻtgach, Muhammad Rahim kuyovi Abdulmoʻminxonni ham oʻldirtirib, taxtga Abul-fayzxonning kichik oʻgʻli Ubaydullaxon IIIni oʻtqazadi.

Ad. Mirzo Salimbek, Kashkoʻli salimiy, Tavorixi muttaqadimin va muttaaxirin, Buxoro, 2003.

1738-yilda tugʻilganlar
1751-yilda vafot etganlar
Abdurahmon Abdurazzoqov

Abdurahmon Abdurazzoqov (1952. 6.8, Bekobod) — Oʻzbekiston Qahramoni (2003). Mehnat faoliyatini 1969-yildan Oʻzbekiston metallurgiya zavodi taʼmirlash xoʻjaligi sexida oddiy ishchilikdan boshlagan. Marten sexida poʻlat quyuvchi (1970-77), 1977-yildan elektrda poʻlat eritish sexi operatori. Korxonada jahon talablariga mos keladigan poʻlat eritish texnologiyasini joriy etishda mehnat unumdorligini oshirish, mahsulot sifatini yaxshilash boʻyicha ratsionalizatorlik takliflarini kiritgan, natajada sexda har oyda 30 ming t oʻrniga 40 ming t.dan ortiq metall eritma olinishga erishildi. Abdurazzoqov oʻz mehnat faoliyati davomida koʻplab shogirdlar yetishtirdi.

Manbalar 

 

Oʻzbekiston qahramonlari
1952-yilda tugʻilganlar
6-avgustda tugʻilganlar
Abdugʻani Abdurazzoqov

Abdurazzoqov Abdugʻani (1930.8.1, Toshkent viloyati Qibray shaharchasi) — kimyogar olim, Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (2001), tarix fanlari doktori (1993), professor (2003). Oʻrta Osiyo politexnika institutini tugatgan (1956). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Tarix va arxeologiya institutida laboratoriya mudiri (1966- 71), direktor oʻrinbosari (1972-79), ayni vaqtda boʻlim mudiri (1971- 98), bosh mutaxassis (1998-yildan). Beh-zod nomidagi Milliy rassomchilik va dizayn institutida professor (1997-98), kafedra mudiri (1998-yildan). Ilmiy ishlari tarixiy yodgorliklarni (ar-xeologik, meʼmoriy, sanʼat asarlari) kimyoviy-texnologik usullar yordamida tadqiq qilish orqali qadimgi davr hunarmandchiligining bosqichlari, yoʻllari va sir-asrorlarini oʻrganishga oid. A. rahbarligida Oʻrta Osiyoning shishasozligi, metallurgiya, keramika, qurilish materiallari, mineral boʻyoqlar tarixi oʻrganildi. loytuproqdan yasalgan qadimgi yer osti inshootlarini qotirish va saqlashning yangi kimyoviy usullari topildi.

Manbalar 
 Steklodeliye Sredney Azii v drevnosti i srednevekovye, T., 1963 (v soavtorstve); Srednevekoviye stekla Serdney Azii. T., 1966 (v soavtorstve); Restavraiiya nastenngx ros-pisey Afrasiaba, T., 1975 (v soavtorstve).

Kimyogarlar
Oʻzbekiston olimlari
1930-yilda tugʻilganlar
8-yanvarda tugʻilganlar
Mahmud Abdurahmonov

Mahmud Rahmatullayevich Abdurahmonov (1961.1.7, Toshkent) — ganchkor usta, Oʻzbekiston xalq ustasi (2004). Ganch oʻymakorligini usta Z.Yusupov va U. Tohirovlardan oʻrgangan. 1978-yildan „Us to“ respublika badiiy ishlab chiqarish uyushmasida usta. Abdurahmonov respublika va chet mamlakatlardagi yirik meʼmoriy inshootlar: „Shahidlar xotirasi“ yodgorlik majmuida gumbaz ichi ganch oʻymakorligi, Oliy Majlis, Aeroport, Tashqi ishlar vazirligi qabulxonasi, Oqsaroy va boshqa binolarning ganchkori bezaklarini mahorat bilan bajargan.

Oʻzbekiston xalq ustalari
Nabi Abdurahmonov

Nabi Qayumovich Abdurahmonov (1958.7.11, Toshkent) — rejissyor, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2005). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1994). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1980). „Yosh gvardiya“ teatrida rejissyor (1980-88). 1988-yil „Dard“ teatr-studiyasini tashkil qildi. 1991-yildan Oʻzbekiston Yoshlar teatri badiiy rahbari va bosh rejissyori. A. teatrda chuqur ramziylik va ayni vaqtda mantiqiylikka yoʻgʻrilgan oʻziga xos spektakllar sahnalashtirdi: „Zoʻraki tabib“ (Molyer), „Malikai Turandot“ (K.Gotssi), „Iblis ayol“ (P.Merime), „Ekvus“ (Sheffer), „Gugurt tutgan qizcha“ (Andersen), „Te-vye sutchi“ (Sh. Aleyxem), „Umar Xayyom yulduzlari“ (T.Zulfiqorov, 1998, „Yilning eng yaxshi spektakli“ deb baholangan), „Xolstomer“ (L.Tol-stoy), „Ato etilgan muhabbat tariqa-ti“ (Navoiyning „Lison-ut-tayr“ dos-toni asosida; „Yilning eng yaxshi rejissyorlik ishi“ nominatsiyasi boʻyicha „Ofarin“ mukofotini olgan) va boshqa.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1958-yilda tugʻilganlar
7-noyabrda tugʻilganlar
Abu Bakr Homid Shoshiy

Abu Bakr Homid Shoshiy, Abu Bakr Muhammad ibn Ali ibn Homid Shoshiy (1007, Shosh — 1092, Hirot) — imom, alloma, shofiʼiylik shayxi. Oʻz yurtida fiqh ilmini Abu Bakr as-Sanjiydan oʻrgangan. Tarixchi Abu Saʼd Samʼoniyning yozishicha, Abu Bakr Homid Shoshiy uning bobosi Imom Abulmuzaf-far Samʼoniyning Marvdagi ashoblaridan boʻlgan, taqvodor, zohid, doimo ilm bilan mashgʻul boʻlgan. Fiqh ilmida „imom“ darajasiga yetishgan. Gʻazna sultoni uni saroyga taklif etgan. Bu yerda olim oila qurib, bola-chaqali boʻlgan hamda asarlar yozgan. Soʻngra Nizomulmulk uni Hirotga chor-lagan. Hirotdagi „Nizomiya“ madrasasida mudarrislik qilgan. Shu yerda u Mansur al-Qogʻaziy, yurtdoshi Haysam ibn Kulayb Shoshiydan hadis ilmini oʻrgangan.

Manbalar 

1007-yilda tugʻilganlar
1092-yilda vafot etganlar
Abulgʻozixon (Ashtarxoniy)

Abulgʻozixon (Abulgʻozi Muhammad Bahodirxon) (XVIII asr, Buxoro xonligi — 1801—1802-yillar, Buxoro, Buxoro amirligi) — Ashtarxoniylar oʻzbek sulolasining soʻnggi vakili sifatida qaraladigan soxta xon. Mangʻitlar oʻzbek sulolasi davrida Buxoro xonligining rasmiy hukmdori (1758—1785). Amalda real hokimiyat Muhammad Doniyolbiyning qoʻlida boʻlgan.

Muhammad Doniyolbiyning vafotidan soʻng Abulgʻozixonning obroʻyi tushib ketadi. Shundan soʻng, Amir Shohmurod (1785—1800) uni taxtdan va hokimiyatdan butkul chetlashtiradi. Shu bilan 1601-yilda xonlik taxtiga kelgan va 1756-yilda rasman barham topgan Ashtarxoniylarning hukmronligi toʻlaligicha barham topadi.

Kelib chiqishi 
Aksar manbalarda Abulgʻozixon Ashtarxoniylar xonadoniga mansub shaxs sifatida qaralsa, baʼzi bir manbalarda u Xorazm xonlari avlodi boʻlganligi taʼkidlanadi.

Buxoro xonligining hukmdori 
Mangʻitlar sulolasining vakili Muhammad Rahimxon toʻsatdan vafot etgach (1758-yil 24-mart), marhum xonning oʻgʻil farzandlari boʻlmaganligi uchun Buxoro xonligi taxtiga dastlab uning balogʻat yoshiga yetmagan nevarasi Fozil toʻra oʻtqazilgan. Muhammad Rahimxonning amakisi Muhammad Doniyolbiy esa yangi xonga otaliq qilib tayinlangan. Biroq Fozilxon tez orada taxtdan tushirilib, uning oʻrniga Abulgʻozixon Buxoro xonligi hukmdori deb eʼlon qilingan.

Abulgʻozixon oʻzining xonlik davrida davlat ishlariga mutlaqo aralashmagan. U siyosatdan uzoq kishi boʻlib, faqat rasmiy hujjatlarga oʻz muhrini bosish va oʻz nomidan tanga chiqarish bilan cheklangan.

Taxtdan chetlashtirilishi 
Abulgʻozixonni hokimiyatdan butkul chetlashtirgan shaxs Muhammad Doniyolbiyning oʻgʻli Amir Shohmurod (1785—1800) boʻlgan. Jumladan u Abulgʻozixonni taxtdan chetlashtirib, Arkdan tashqaridagi Bozor Xoʻjadagi hovlilardan biriga joylashtirib, unga umrbod nafaqa tayinlaydi.

Baʼzi tadqiqotlarda aytilishicha, Buxoroning Xankar tumanida yer ishlari bilan shugʻullangan. Amir Shohmurod davrida Abulgʻozi otaliq lavozimida boʻlgan.

Abulgʻozining keyingi taqdiri va oilaviy ahvoli haqida maʼlumot saqlanmagan. U 1801—1802-yillar oraligʻida vafot etgan.

Manbalar

Adabiyot 
 
 

Ashtarxoniylar
Bahrom Avazov

Bahrom Beknazarovich Avazov (1970.3.1, Gʻuzor tumani) — kurashchi, xalqaro miqyosdagi sport ustasi (1998), „Oʻzbekiston iftixori“ (2003). Avazov kurashning 81, 90 kg va mutlaq vazn toifalarida Oʻzbekiston (1991- 2001), Osiyo (2001, Toshkent) va jahon (2000, Antaliya; 2001, Budapesht) chempioni. Mutlaq vazn toifasida xalqaro musobaqalar (1996, Shahri-sabz; 1998; Xiva) va Alpomish oʻyinlari (1998, Termiz) gʻolibi. A.Qarshi pedagogika institutini tugatgan (1991), shu institutda katta oʻqituvchi (1991-2003), Oʻzbekiston Bolalar sportini rivojlantirish jamgʻarmasi Qashqadaryo viloyat filiali direktori (2003-yildan).

Manbalar 

"Oʻzbekiston iftixori" unvoni bilan taqdirlanganlar
Oʻzbekiston kurashchilari‎
Shukurzya Avazova

Shukurzya Avazovna Avazova (1939. 16.5, Urganch shahri) – Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2002). Xorazm pedagogika institutini tugatgan (1968). 1962-yildan Urganch shahridagi 5-internat maktabida tarbiyachi, 1966-yildan 5-maktabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi.

 

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Agʻitay Adilov

Agʻitay Adilov (1941.10.2, Taxtakoʻpir tumani) — qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi novatori, usta dehqon, Oʻzbekiston Qahramoni (2005). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan qishloq xoʻjaligi xodimi (1992), Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan iqtisodchi (1976). Toshkent xalq xoʻjaligi institutini bitirgan. Taxtakoʻpir tumani „Qoʻngʻirotkoʻl“ davlat xoʻjaligida bosh hisobchi (1970-76), „Taxtakoʻpir“ davlat xoʻjaligi direktori (1977-93), 1993-yildan „Taxtakoʻpir“ shirkat xoʻjaligi raisi. Adilov rahbarlik qilgan yillarda xoʻjalik respublikada rentabelligi yuqori, iqtisodiy baquvvat xoʻjaliklardan biriga aylandi, xoʻjalikning mashina-traktor parki eng zamonaviy texnika bilan taʼminlandi, sholi, bugʻdoy, paxtadan yuqori hosil yetishtirishga erishdi, ijtimoiy-madaniy markazlar, maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, un, guruch ssxlari, gʻisht zavodi va boshqa qurildi. Adilov 12-chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi (1990-94), 1-chaqiriq Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, 2-chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati. 2005-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Maj-lisi Senati aʼzosi, 3-chaqiriq qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputati. "Shuhrat" medali (1998), "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (2003).

Manbalar 

Oʻzbekiston qozoqlari
Ajinakamar gʻori

Ajinakamar gʻori — Surxondaryo viloyati Boysun tumanidagi gʻor. Hisor tizmasining janubi-gʻarbiy tarmogʻi boʻlgan Yetimtogʻning gʻarbiy yon bagʻrida, 1241 m balandlikda. Gʻor yuqori yura davri ohaktoshlarida hosil boʻlgan. Kirish qismi ravoq shaklida, eni 3,5 m, balandligi 4 m. Gʻor ogʻzida yuqoridan ajralib qulab tushgan balandligi 1,5 m li xar-sang mavjud. Kirish qismidan ichka-riga tomon gʻor kengayadi, zunligi 19 m, balandligi 16 m gacha boʻlgan boʻshlikdan iborat. Shipi gumbaz shaklida. Sahnida diametri 2-3 m li tosh boʻlaklari bor. Birinchi xonaning oxirida gʻor torayib, shu joydan ikkinchi xonaga oʻtiladi. Uning uzunligi 20 m, eni 3-10 m, balandligi 7 m gacha. Bu xona atrofi marmar oniksidan tashkil topgan hosilalar (stalaktit va stalagmit)dan iborat. Suv tomchilari kuzatiladi. Gʻor havosining harorati 16°, kirish qismida 28°. Gʻorning umumiy uzunligi 48 m, sdfftrggi 339 m2, hajmi 1585 m3.

Gʻorlar
Oʻzbekiston geografiyasi
Surxondaryo viloyati
Mannon Azizov

Mannon Azizovich Azizov (1913.1.5 – Toshkent – 1987.17.10) – kimyogar olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1964). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan ixtirochi (1961). Kimyo fanlari doktori (1968), professor (1960). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1937). Toshkent farmatsevtika institutida assistent (1937 –44), kafedra mudiri (1944-57), rektor (195770), laboratoriya rahbari (1970–78). Asosiy ilmiy ishlari bioaktiv koordinatsion birikmalar kimyosiga oid. A. rahbarligida mikroelementlarning turli bioaktiv moddalar bilan birgalikdagi 500 ga yaqin kompleks birikmasi sin-tez qilingan. Koamid, feramid, kobalt 30 va kupir preparatlari tib-biyot amaliyotiga joriy etilgan. Toshkent farmatsevtika institutida Mannon Azizov nomidagi stipendiya taʼsis etilgan.

Manbalar 
 O kompleksnmx soyedineniyax biologi-cheski aktivnmx veshestv s mikroelementami, T., 1958; O kompleksnmx soyedineniyax nekoto-rnx mikroelementov s bioaktivnmmi veshe-stvami, T., 1969.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari

Kimyogarlar
1913-yilda tugʻilganlar
1-mayda tugʻilganlar
1987-yilda vafot etganlar
17-oktabrda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
Rektorlar
Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari