Lilly Ledbetter

Lilly McDaniel Ledbetter (1938-yil 14-aprelda tug'ilgan) - amerikalik faol. 2011-yilda Ledbetter Milliy ayollar shon-sharaf zaliga kiritildi.

Shaxsiy hayoti 
Lilli MakDaniel Ledbetter Alabama shtatining Jeksonvil shahrida tug'ilgan va 1956-yilda Jeksonvill o'rta maktabini tamomlagan. Uning otasi JC MakDaniel Enniston armiyasi deposida mexanik edi. Lilli MakDaniel o'rta maktabni tugatgandan so'ng Charlz Ledbetterga turmushga chiqdi va Viki va Filipp ismli ikki farzand ko'rdi. U 2008-yil dekabr oyida Charlzning o'limigacha eri bilan birga yashadi. Ledbetter 1974-yilning mayidan 1975-yilning dekabrigacha Alabama shtatining Jeksonvill shahridagi Jeksonvil shtat universitetida moliyaviy yordam boʻyicha direktor yordamchisi boʻlib ishlagan.

Ledbetter Goodyearga qarshi 
1979-yilda Lilly Ledbetter Goodyear kompaniyasiga rahbar bo'lib ishlagan. Goodyear kompaniyasida o'n to'qqiz yil ishlaganidan so'ng, Ledbetter o'z lavozimidagi maoshi erkaklarnikiga qaraganda yiliga minglab dollar kam daromad keltirayotgani haqida anonim xat oladi. Xat yuboruvchi nafaqaga chiqishga yaqin qolgandagina, ish staji va tajribasi bir xil erkak hamkasblariga qaraganda ancha kam maosh olishini biladi. Bu xat uni erkak hamkasblariga qaraganda ancha kam maosh to'lagani uchun Goodyear ga nisbatan jinsiy diskriminatsiya bo'yicha ish qo'zg'atishga undaydi. U Goodyearni muvaffaqiyatli sudga beradi, ammo hukm o'n birinchi sud apellyatsiyasi natijasida bekor qilinadi. Oxir-oqibat da'vo Oliy sudga etib bordi, u unga qarshi qaror chiqardi, chunki u ish haqini kamaytirishga olib kelgan kamsitish siyosati boshlangan kundan boshlab 180 kun ichida da'vo arizasi bermagandi, garchi ish haqining o'zi 180 kunlik muddat ichida berilgan bo'lsa ham. Oliy sud, da'vogarning kamsituvchi harakatni kech aniqlashi 180 kunlik muddat ichida ariza bermaslikni oqlaydimi yoki yo'qmi, degan masalani ko'rib chiqmadi, chunki uning advokatlari bu uning ishida hech qanday farq qilmasligini tan olishgandi. Qo'shma Shtatlar Oliy sudi sudyasi Rut Beyder Ginsburg o'zgacha fikrda shunday yozgan:Lilly Ledbetter 1979-yildan 1998-yilda nafaqaga chiqqunga qadar Alabama shtatining Gadsden shahridagi Goodyear Tyre and Rubber zavodida nazoratchi bo'lgan. O'sha yillar davomida u hudud boshqaruvchisi bo'lib ishlagan, bu lavozimda asosan erkaklar ishlagan. Dastlab, Ledbetterning maoshi deyarli o'xshash ishlarni bajaradigan erkaklarning maoshiga mos edi. Biroq, vaqt o'tishi bilan uning maoshi teng yoki kamroq ish stajiga ega bo'lgan erkak menejerlarning maoshiga nisbatan pasayib ketdi. 1997-yil oxiriga kelib, Ledbetter hudud menejeri bo'lib ishlagan yagona ayol edi va Ledbetter va uning 15 yosh kichik hamkasb erkaklari o'rtasidagi ish haqi tafovuti keskin edi: Ledbetter oyiga $ 3,727 maosh oladi; eng kam maosh oladigan erkak hudud menejeri oyiga 4286 dollar, eng yuqori maoshli esa 5236 dollar oladi.Bunga javoban, Kongress keyinchalik 2009-yildagi Lilly Ledbetter Fair Pay Act deb nomlangan qonunni qabul qildi, u har safar kamsituvchi ish haqi chiqarilganda 180 kunlik soatni qaytadan ishga tushirdi.

Lilly Ledbetter Fair Pay Act 2009-yil 
Keyinchalik, 111-Amerika Qo'shma Shtatlari Kongressi 2009-yilda Lilly Ledbetter adolatli ish haqi to'g'risidagi qonunni qabul qildi, chunki har qanday kamsitish harakati, shu jumladan o'tmishdagi kamsitish harakatini aks ettiruvchi ish haqini olish sodir bo'lganda, kamsitish to'g'risidagi da'voni berish uchun 180 kunlik cheklovlar muddati ichida o'z vaqtida talablarni yumshatish kerak edi. Bu harakat Oliy sudning Ledbetter v. Goodyear, bu ish haqini kamsitish bo'yicha da'volarni topshirish muddatini cheklab qo'ydi, bu esa ishchilarning shikoyat qilishini qiyinlashtirdi. Ushbu qonun loyihasiga ko'ra, har bir kamsituvchi ish haqi yoki boshqa kompensatsiya to'lovni kamsitish to'g'risidagi da'vo arizasi uchun belgilangan vaqt oralig'ida cheklanmagan holda topshirilishi mumkin.

Aktning o'tishi Ledbetterning Goodyeardan hisob-kitob qilishiga olib kelmadi. Garchi u Goodyeardan tovon olmagan bo'lsa-da, u shunday dedi: "Agar o'lganimdan keyin men haqimda eslanadigan oxirgi narsa o'zgarish qilganim bo'lsa, xursand bo'laman".

Lilly Ledbetter adolatli ish haqi to'g'risidagi qonun Prezident Barak Obamaning prezident sifatidagi birinchi rasmiy qonuni edi. U shunday dedi: "Men lavozimga kelganimda, biz Lilly Ledbetter qonuni deb nomlangan qonunni qabul qildik, u mening yaxshi do'stim Lilli Ledbetter nomi bilan atalgan, u ko'p yillar davomida ishlagan va o'z ishida bularning barchasi sezilarli darajada kamroq maosh olayotganini bilgan. Shunday qilib, biz bu qonunni o'zgartirdik, shunda Lilli kabi kimdir buni bilib, oxir-oqibat sudga murojaat qilish imkoniyatiga ega bo'ladi.

 Ledbetter qarori 2009-yilda qabul qilinganidan buyon 2011-yilga kelib, 350 dan ortiq iqtibos keltirilgan.

Rut Bader Ginsburg o'z palatalarida qonun loyihasining ramkali nusxasida, Lilly Ledbetter Fair Pay Acti bor edi.

Ayollar tengligi 
2008-yil 26-avgustda (Ayollar tengligi kuni) Lilly Ledbetter Kolorado shtatining Denver shahridagi Demokratik Milliy Konventsiyada ish haqi tengligi mavzusida nutq so'zladi. U aytdiki: “Mening nomim bilan atalgan bu ish mendan kattaroqdir. U hammangizdan katta. Mening kurashim sifatida boshlangan bu kurash endi bizning kurashimiz - mamlakatimizni buyuk qiladigan asosiy Amerika qadriyatlari uchun kurash. Ledbetter, shuningdek, "biz yo'qotgan narsamiz faqat dollar bilan o'lchanmasligini" ta'kidladi.

2012-yil fevral oyida Ledbetter "Grace and Grit: My Fight for Equal Pay and Fairness at Goodyear and Beyond" nomli esdalik kitobini chiqardi, uning bu kitobida teng maosh uchun kurashi batafsil bayon etilgan. Kitobda uning hayoti Alabamadagi kamtarona boshlanganidan 2009-yilda Prezident Obama tomonidan imzolangan Lilli Ledbetter adolatli ish haqi toʻgʻrisidagi qonunning qabul qilinishigacha boʻlgan davr haqida hikoya qiladi. 2012-yil 31-oktyabrda Lilli Ledbetter kitobni targʻib qilish uchun Kolbert hisobotida mehmon sifatida qatnashdi.

2012-yil 4-sentyabrda u Shimoliy Karolina shtatining Sharlotta shahrida Demokratik partiyaning milliy qurultoyida nutq soʻzladi.

Kitoblari

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1938-yilda tugʻilganlar