MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Rozaliya Galiyeva

Rozaliya Ilfatovna Galiyeva (; Roza Galieva nomi bilan ham tanilgan, 1977-yil 28-aprelda tugʻilgan) – isteʼfodagi badiiy gimnastikachi. 1992–1996-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida qatnashgan.

Hayoti 
Galiyeva 1977-yil 28-aprelda Olmaliq shahrida (Oʻzbekiston SSR) tugʻilgan. 1995-yilda Rossiya fuqaroligini olgan. Turmush oʻrtogʻi – Mixail, oʻgʻli – Nikita va qizi – Tatyana.

Faoliyati

1991-yildan 1994-yilgacha 
Rozaliya Galiyeva 1991-yili SSSR uchun xalqaro musobaqalarni boshlab, 1991-yilda Indianapolisda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida jamoaviy oltin medalni qoʻlga kiritgan.

1992-yilda Ispaniyaning Barselona shahrida boʻlgan Olimpiada oʻyinlarida Birlashgan jamoa bilan raqobatlashadi. Keyin dastlabki musobaqada 8-oʻrinni egallab, jamoadoshlari Svetlana Boguinskaya va Tatyana Lisenko bilan birga shaxsiy koʻpkurash finaliga yoʻllanma oladi.

Biroq, koʻpkurash oldidan murabbiy Aleksandr Aleksandrov Galiyevani tizzasidan jarohat olganini aytib, uni musobaqadan chiqarib yuborgan. Uning oʻrniga jamoadoshi Tatyana Gutsu qatnashadi. Gutsu jamoa finalida muvozanat dastasidan yiqilgan boʻlishiga qaramay, oʻzining koʻpkurash boʻyicha amaldagi jahon chempioni boʻlganligi bilan tanilgan. Keyinroq maʼlum boʻlishicha, Galiyevaning jarohati umuman yoʻq edi. Buni Gutsuning medal olish imkoniyatlari yuqoriroq ekanligini hisobga olib almashtirish amalga oshirilgan. Gutsu koʻpkurashda Olimpiya oʻyinlarida oltin medal sohibi sifatida chiqadi. U oʻz mukofot pulini Galiyeva bilan taqsimlagan boʻlsa ham, Galiyeva voqealarning bu burilishidan doimo gʻazablangan.

1992-yilgi Olimpiadadan soʻng, Galiyeva O‘zbekiston uchun kurashgan.

Rossiya uchun 
Galiyeva 1995-yilda Rossiya fuqaroligini olgandan soʻng, Rossiya terma jamoasi uchun kurashni boshlaydi. Uning Rossiyadagi birinchi yirik uchrashuvi 1996-yildagi Yevropa chempionati boʻlgan. U yerda Jina Gogean va hozirda Belarus uchun kurashayotgan sobiq jamoadoshi Svetlana Boguinskaya kabi taniqli gimnastikachilarni magʻlub etib, muvozanat dastagida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Rozaliya Galiyeva qaytgan yagona olimpiadachi sifatida 1996-yilda Atlantada boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlarida Rossiya terma jamoasi sardori etib tayinlangan.

Yakka tartibda koʻpkurash boʻyicha oʻz oldiga qoʻygan maqsadini amalga oshirib, kuchli oʻntalikka (7-oʻringa) kirgan.

Atlantadan soʻng, Galiyeva Qoʻshma Shtatlardagi koʻrgazmalar va tanlovlarda qatnashadi. Uning soʻnggi yirik musobaqasi 1997-yildagi Jahon Universitet oʻyinlari edi.

Musobaqani tugatgandan soʻng, u konkida uchish shousida, Muzdagi Moskva sirkida ishtirok etgan. U yerda Rossiyadagi gimnastika musobaqalarida hakamlik qiladi.

Raqobat tarixi 

 Rossiya uchun raqobatchi

 Oʻzbekiston uchun raqobatchi

 Sovet Ittifoqi uchun raqobatchi

Mukofotlari 

 II darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni medali (1997-yil 6-yanvar]) – ''1996-yildagi XXVI yozgi Olimpiya oʻyinlaridagi yuqori sport yutuqlari uchun

Shuningdek qarang 

 Rossiya uchun Olimpiya oʻyinlarining ayol gimnastikachilari roʻyxati

Manbalar 

Olmaliq kishilari
Oʻzbekistonlik ayol sport gimnastikachilar
Yashayotgan insonlar
1977-yilda tugʻilganlar
Olmaliqda tugʻilganlar
Vadim Vengerskiy

Vadim Vladimirovich Vengerskiy (19-avgust 1932-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR – 1989-yil 14-iyul, Moskva, RSFSR, SSSR) – sovet olimi, raketa texnikasi elektr stansiyalarining fizik-texnik muammolari boʻyicha mutaxassis. Lenin (1965) va Davlat (1976) mukofotlari laureati, SSSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi (1981).

Hayoti 
Vadim Vengerskiy 1932-yil 19-avgustda Oʻzbekiston SSR Toshkent shahrida xizmatchi oilasida tavallud topgan.

Vengerskiy 1956-yilda Bauman nomidagi Moskva oliy texnika maktabini muhandis-mexanik mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

Universitetni tugatgach, NII-125 ga (1966-yilda Kimyo-texnologiya ilmiy-tadqiqot instituti) ishga yuborildi va u yerda laboratoriya muhandisi yordamchisi darajasiga qadar ishladi.

Vadim 1966-yilda kondidant nomzodligini, 1973-yilda esa doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1977-yilda professor ilmiy unvoni berilgan.

1981-yilda SSSR Fanlar akademiyasi Energetikaning fizik-texnik muammolari boʻlimiga („energetika va elektrotexnika“ mutaxassisligi) muxbir aʼzosi etib saylangan.

Olim 1989-yil 14-iyulda baxtsiz hodisa tufayli vafot etdi va Moskvadagi Kuntsevo qabristoniga dafn qilindi.

2007-yilda Vadimning 75 yoshga toʻlishi munosabati bilan ishlagan „Soyuz“ ikki tomonlama texnologiyalar federal markazi binosiga yodgorlik taxtasi oʻrnatildi.

Oilasi 
Ukasi Eduard Vladimirovich Venger (1936-yil 1-avgust) – Rossiya Federatsiyasi hukumati mukofoti laureati, Rossiya Tabiiy fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi boʻlgan.

Birinchi rafiqasining ismi Neonila Aleksandrovna Vengerskaya (1931).

Ikkinchi rafiqasi Kalinina Nina Nikolayevna (1925-1988) – Moskva issiqlik muhandislik institutining yetakchi muhandisi va SSSR Davlat mukofoti laureati boʻlgan.

Qizlari: Bistrova Yelena Vadimovna (1953) va Galina Vadimovna Vengerskaya (1958). Ularning ikkisi ham bolalar shifokori.

Manbalar 

Lenin mukofoti laureatlari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Moskvada vafot etganlar
1989-yilda vafot etganlar
14-iyulda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1932-yilda tugʻilganlar
19-avgustda tugʻilganlar
Erken Kagarov

Erken Medatovich Kagarov (1966-yil 6-aprel, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – rossiyalik dizayner, Perm dizaynni rivojlantirish markazi ish boshqaruvchisi (2011–2012) va Artemiy Lebedev studiyasining badiiy rahbari.

Hayoti 
Erken Kagarov Toshkent shahrida sanʼatkorlar oilasida tavallud topgan. Medat Aytoxunovich Kagarov uning otasi edi. Boʻlajak dizayner 1992-yilda Toshkent sanʼat institutini tamomlab, oʻsha yili Moskvaga koʻchib oʻtgan.

Uning dizayn sohasidagi birinchi ish joyi „Gratis“ reklama agentligi edi. Agentlikda 1992-yildan 1994-yilgacha faoliyat olib borgan. 1994-yilda „Imadesign“ studiyasiga asos solgan hamda 1994-yildan 2010-yilgacha shu studiyada ijodiy direktor lavozimida ishlagan. 1999-yilda Grafik dizayn oliy akademik maktabining ijodiy boʻlimi boshligʻi boʻlgan.

Kagarov 2011-yildan 2012-yilgacha Perm dizaynni rivojlantirish markazining badiiy rahbari boʻlgan. 2012-yildan Artemiy Lebedev studiyasining badiiy rahbari lavozimida faoliyat yuritgan.

Kagarov 2012-yildan Artemiy Lebedev studiyasida badiiy rahbar vazifasida ishlagan. Grafik dizayn akademiyasi akademigi hamda 2001–2007-yillar orligʻida vitse-prezidenti boʻlgan.

Erken Medatovich Moskva Rassomlar uyushmasi, Rossiya Dizaynerlar uyushmasi aʼzosi, Rossiya badiiy rahbarlar klubi hamda Moskva arxitektura qoʻmitasining arxitektura kengashi qoshidagi Badiiy kengash aʼzosi boʻlgan.

Mukofotlari 
Erken grafik dizayn boʻyicha koʻplab logotip va grafika tanlovlarida gʻolibi boʻlgan. 1997, 1998, 1999, 2001-yillarda „Dizayn. Yilning eng yaxshi ishi“ koʻrgazma-tanlovida „Viktoriya“ milliy mukofotiga sazovor boʻlgan. 1999-yil Moskvada „Masterskaya konstruktivizma. Geometriya, struktura, ornament, svet“ tanlovida birinchi oʻrinni qoʻlga kiritgan. „Upakofka – Zvezda Rossii – 2002“ tanlovida oltin medal sohibi boʻlgan.

Manbalar 

Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1966-yilda tugʻilganlar
6-aprelda tugʻilganlar
Lenur Temirov

Lenur Serverovich Temirov (, 1990-yil 1-yanvar, Olmaliq shahri, Oʻzbekiston SSR) – klassik uslubdagi Ukraina va Rossiya kurashchisi. 2012-yil Londonda va 2020-yil Tokioda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarining ishtirokchisi. 2018-yilgi Jahon chempionatining va 2019-yilgi Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori. Ukraina chempionatlarining koʻp marotaba gʻolibi va sovrindori. Ukraina xalqaro toifadagi sport ustasi. Kelib chiqishi boʻyicha – qrim tatar.

Faoliyati 
Lenur Temirov 2010-yildagi oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatining va 2018-yildagi Jahon chempionati bronza medali sohibi boʻlgan. U Simferopolning hozirgi qarorgohida joylashgan „Dinamo“ jamoasining kurash boʻyicha jamoasi aʼzosi boʻlib, unga Ismet Saliyev ustozlik qilgan.

Temirov 2012-yili Londonda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiada oʻyinlarida Ukraina nomidan qatnashib, u yerda erkaklar oʻrtasida 60 kg vazn toifasida ishtirok etgan. Biroq, saralash bosqichida qozogʻistonlik Almat Kebispayevga yutqazib qoʻyadi. Kebispayev ketma-ket ikki davrada sakkiz ochko jamgʻarib, Temirovni bitta ochkosiz qoldirgan.

2014-yilda Qrim Rossiya Federatsiyasiga qoʻshib olinganidan keyin, uzoq vaqt davomida kelajakda qaysi davlat vakili boʻlishini tanlay olmagan. 2014-yil 22—23-may kunlari Zaporojye shahrida yunon-rum kurashi boʻyicha Ukraina chempionatida qatnashib, 66 kilogrammgacha vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritgan. Uch haftadan soʻng, Rossiya chempionatida debyut qilib, finalda Asker Orshokdugovga yutqazadi.

Qrim Rossiya Federatsiyasi tomonidan anneksiya qilinganidan keyin Temirov Rossiya milliy musobaqalarida qatnashib, Rossiya terma jamoasiga chaqiriladi. 2015-yilda Qrim rahbari Sergey Aksyonov sovrinlari uchun kurash boʻyicha Butunrossiya turnirida gʻolib boʻlgan. 2017-yili Rossiya milliy chempionatida 5-oʻrinni egallagan.

Keyinchalik, u faqat Rossiyaga vakillik qila boshlaydi. 2016-yilgi kurash boʻyicha Rossiya chempionatida qatnashgan. 2017-yilda Rossiya chempionatida 5-oʻrinni egallab, terma jamoaga chaqirilgan. Soʻng, yana Ukrainaning vakili boʻlishga qaror qiladi. 2018-yilda Budapeshtda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Ukraina terma jamoasi tarkibida 63 kilogrammgacha vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritadi.

2019-yil aprel oyida Buxarestda 60 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori boʻlgan. 2020-yil fevral oyida Italiya poytaxtida boʻlib oʻtgan qitʼa chempionatida 63 kilogrammgacha vazn toifasida qatnashgan. Unda Lenur bronza medali uchun boʻlgan kurashda norvegiyalik sportchi Stig Andre Bergeni magʻlub etib, Yevropa chempionatidagi navbatdagi bronza medalini qoʻlga kiritgan.

Lenur Temirov V. I. Vernadskiy nomidagi Taurida milliy universitetini tamomlagan.

Manbalar

Havolalar 

 Profil – Xalqaro kurash maʼlumotlar bazasi
 NBC Olimpiadasi profili

2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi kurashchilari
Olmaliq kishilari
2012-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi kurashchilari
Yashayotgan insonlar
1990-yilda tugʻilganlar
Olmaliqda tugʻilganlar
Toshkent viloyatida tugʻilganlar
Valeriy Venediktov

Valeriy Nikolayevich Venediktov (13-iyun 1924-yil Toshkent – 30-noyabr 1995-yil Chelyabinsk) – sovet harbiy qoʻmondoni, harbiy texnika konstruktori, Sovet Armiyasi general-leytenanti, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1976). Ikki karra SSSR Davlat mukofoti sovrindori.

Biografiyasi 
Valeriy Venediktov 1924-yil 13-iyunda Toshkent shahrida oʻqituvchi oilasida tavallud topgan. Bolaligida ogʻir kasalga chalinganligi uchun uyida tahsil olgan.

1942-yil yanvardan Qizil Armiyada xizmat qilgan. U Zirhli Kuchlar Harbiy Akademiyasining talabasi edi.

Valeriy 1942-yil oktyabr oyida oʻquv tank polkida jangchi boʻlib xizmat qilgan. 1943-yil mart oyida Xarkov tank maktabida kursant boʻlgan va uni 1944-yilda tugatgan.

Nikolayevich kollejni tugatgach, Zirhli Kuchlar Harbiy Akademiyasida oʻqishni davom ettirdi va ushbu akademiyani 1949-yilda tamomladi.

1975-yilda Valeriy Nikolayevichga general-mayor unvoni berildi.

1976-yildagi SSSR Oliy Kengashi Prezidiuminingfarmoni bilan general-mayor Valeriy Nikolayevich Venediktov Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi.

Keyinchalik Valeriy Nikolayevich T-72 ning koʻplab modifikatsiyalari va modernizatsiyalari ustida ishlagan. Umuman olganda, ajoyib dizayner rahbarligida 120 ga yaqin turdagi harbiy texnika ishlab chiqilgan boʻlib, ularning katta qismi foydalanishga topshirilgan.

1985-yil 5-noyabrda Venediktovga general-leytenant unvoni berildi.

Valeriy Venediktov 1987-yilda sogʻligʻi sababli bosh konstruktor lavozimini tark etdi va oʻzining konstruktorlik byurosining dvigatellar boʻlimida yetakchi dizayner lavozimiga oʻtdi. Valeriy 1988-yilda nafaqaga chiqdi va Chelyabinsk shahrida istiqomat qildi.

Valeriy 1995-yil 30-noyabrda Chelyabinskda vafot etdi. U Nijniy tagilda dafn etilgan.

Xotirasi 
2011-yilda Nijniy Tagildagi Venediktov yashagan uyga yodgorlik lavhasi oʻrnatildi.

Manbalar 

Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
1995-yilda vafot etganlar
30-noyabrda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1924-yilda tugʻilganlar
13-iyunda tugʻilganlar
SSSR Qurolli Kuchlarining 70 yilligi yubiley medali sohiblari
Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 50 yilligi medali sohiblari
Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 40 yilligi medali sohiblari
Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 30 yilligi medali sohiblari
Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 20 yilligi medali sohiblari
„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
Jangovar xizmatlari uchun medali sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Axtem Seitablayev

Axtem Shevketovich Seitablayev (, , , 1972-yil 11-dekabrda tugʻilgan) – asli qrim-tatarlardan boʻlgan ukrainalik aktyor, ssenariynavis va rejissyor. 2013-yili „Haytarma“, 2017-yilda „Another’s Prayer“ kabi bir qancha nufuzli filmlarning rejissyori. U Qrimning Rossiya Federatsiyasi tomonidan anneksiya qilinishiga qarshi ekanligini bildirgan. Uning bir qancha taniqli qrim tatarlari taqdiri haqidagi filmlari butun sobiq Sovet Ittifoqida olqishlangan. Ammo, qattiqqoʻl rus millatchilari tomonidan tanqid qilingan.

Hayoti 
Axtem Seitablayev 1972-yili Yangiyoʻl shahrida (Oʻzbekiston SSR) tugʻilgan. Stalin davrida uning ota-onasi Sovet hukumati tomonidan surgunda boʻlib, Oʻzbekistonga deportatsiya qilingan. Chunki, qrim tatarlar Stalin davrida universal surgunni boshdan kechirgan bir nechta etnik guruhlardan biri boʻlgan. U Oʻzbekistondagi maktabda oʻqib, 1989-yilda Qayta qurish davrida Qrimga qaytib kelguniga qadar oilasi bilan birga boʻlgan. U yerda 1992-yili Qrim madaniy-maʼrifiy maktabini tamomlagandan soʻng, kinodagi faoliyatini boshlagan.

Faoliyati 
1992-yildan 2004-yilgacha Simferopol davlat Qrim-tatar teatrida ishlagan. Teatrda bir nechta spektakllarni, shu jumladan Aleksandr Pushkin asarlarini ijro etgan. 2005-yilda Dneprning chap qirgʻogʻidagi Kiyev akademik drama va komediya teatrida ish boshlaydi. 2009-yilda oʻzining birinchi filmi „Quartet for Two“ filmini sahnaga qoʻygan.

Axtem 2018-yil 29-mayda Rossiya nazorati ostidagi Qrimda hibsga olingan kinorejissyor Oleg Sentsovni qoʻllab-quvvatlab bayonot bergani sababli.

Oilasi 
Aktrisa Ivanna Diadiura bilan turmush qurib, ularning turmushidan uchta farzandi boʻlgan. Katta qizi – Nazli, aktrisa, raqqosa va model boʻlib, „Haytarma“ da ham rol oʻynagan.

Filmografiyasi

Aktyor

Direktor

Manbalar 

Yangiyoʻl kishilari
Yashayotgan insonlar
1972-yilda tugʻilganlar
Toshkent viloyatida tugʻilganlar
Ukrainalik aktyorlar
Xelena Kagan

Xelena Kagan (25-sentyabr 1889-yil, Toshkent, Turkiston oʻlkasi) – shifokor, isroillik pediatriya kashfiyotchisi. Quddusda ishlagan. Hadassa tashkiloti homiyligida ishlagan. Xelena bolalarni ota-onalarining dinidan qatʼi nazar beminnat davolagan.

Tarjimai holi 
Xelena Kagan Toshkentda (hozirgi Oʻzbekiston) Rigalik yahudiy er-xotin Moshe va Miriam Kagan oilasida tavallud topgan. Ularning Noax ismli oʻgʻli ham bor edi. Uning otasi, muhandis, nasroniylikni qabul qilishdan bosh tortgan va shu sababli ishidan ayrilgan. Biroq, ota-onasi Xelena va uning akasi uchun maktab taʼlimiga pul topdilar va bolalar 1905-yilda maktabni tugatdilar.

Kagan Bern Konservatoriyasining Musikschule da fortepiano chalishni oʻrgangan. Soʻng Bern universitetida pediatriya boʻyicha tahsil olgan va uni 1910-yilda tugatgan.

Kagan 1936-yilda Budapesht torli kvarteti aʼzosi boʻlgan skripkachi Emil Xauzerga turmushga chiqdi va Quddus musiqa va raqs akademiyasiga asos soldi. U 1978-yil 22-avgustda farzand koʻrmay vafot etdi.

Tibbiyotdagi oʻrni 
Xelena Kagan 1914-yil bahorida Quddusga koʻchib oʻtdi. Tibbiyot bilan shugʻullanish uchun litsenziya ololmadi va uyida klinika ochishga qaror qildi. Yosh arab va yahudiy ayollarni akusherlik va hamshiralikka oʻrgatdi.

1916-yilda vabo epidemiyasi tarqalgani sababli soʻnggi ikki erkak shifokor Usmonli hukumati tomonidan shahardan chiqarib yuborilgandan soʻng, Kagan litsenziya oldi va kichik bolalar shifoxonasida pediatr boʻlib ishlay boshladi. UUsmonlilar imperiyasidagi yagona ayol shifokor edi. Xelena 1925-yilgacha pediatriya boʻlimi mudiri sifatida kasalxonani boshqargan.

Mukofotlari 
Xelena 1975-yilda jamiyat va davlat rivojiga qoʻshgan alohida hissasi uchun Isroil mukofoti bilan taqdirlangan. Bikur-Xolim kasalxonasining pediatriya boʻlimi va Quddusdagi Katamonim shahridagi jamoat markazi 1962–1968-yildan beri uning nomi bilan atalgan. Kagan umrining oxirgi yillarida sogʻliqni saqlash boshqarmasi maslahatchisi boʻlib faoliyat yuritdi.

Manbalar 

1978-yilda vafot etganlar
24-sentyabrda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1889-yilda tugʻilganlar
25-sentyabrda tugʻilganlar
22-avgustda vafot etganlar
Dmitriy Verderevskiy

Dmitriy Dmitriyevich Verderevskiy (8-iyul 1904-yil, Toshkent – 30-oktyabr 1974-yil, Kishinyov) – fitopatologiya va oʻsimliklar immuniteti sohasidagi sovet olimi. Qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1944), professor (1945), Moldaviya SSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi (1970).

Biografiyasi 
Dmitriy 1904-yil 8-iyulda Toshkent shahrida tavallud topgan. Kontr-admiral Dmitriy Dmitriyevich Verderevskiy va Yelena Mixaylovna Verderevskayaning oʻgʻli. 1930-yilda Kiyev xalq taʼlimi institutini tamomlagan. 1930–1944-yillarda ilmiy-pedagogik ishlar bilan shugʻullangan. 1944-yildan M. V. Frunze nomidagi Kishinyov qishloq xoʻjaligi instituti oʻsimliklarni himoya qilish kafedrasi mudiri boʻlib faoliyat yuritgan.

1974-yil 30-oktyabrda Kishinyovda vafot etdi.

Ilmiy faoliyati 
Oʻsimliklarning yuqumli kasalliklarga qarshi mikroblarga qarshi immuniteti, fitopatogen zamburugʻlar va bakteriyalarning parazitizm evolyutsiyasi nazariyasi, yuqumli kasalliklarga qarshi immunitet uchun qishloq xoʻjaligi oʻsimliklarini koʻpaytirishning zamonaviy tamoyillari yaratuvchisi. Olimlar Moldaviya SSRda inkubatsiya davrlariga koʻra uzum chiriyotganiga qarshi kurash usulini hamda meva va uzum koʻchatlarini kasallik va zararkunandalardan himoya qilish chora-tadbirlari tizimini ishlab chiqdilar. Kasallik va fillokseraga chidamli yangi uzum navlarini bosqichma-bosqich tanlash va olish usuli nazariy jihatdan asoslab berdi va amaliy jihatdan qoʻlladi. U shogirdlari bilan birgalikda 14 xil nav yetishtirdi.

Dmitriy Verderevskiy 250 ta ilmiy ishlar muallifi. Ularning orasida: „Moldovada uzum kasalliklari va ularga qarshi kurash choralari“ – Kishinyov, 1954-yil (hammuallif), „Oʻsimliklarning yuqumli kasalliklarga qarshi immuniteti“ – Kishinyov, 1968-yil, „Chiriyotgan uzumlar“ – Kishinyov, 1970-yil (Voitovich E. A. bilan hammualliflikda).

Mukofotlari 
Moldaviya SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1970). Oktyabr inqilobi va ikkita Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan mukofotlangan.

Manbalar 

Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Oktabr Inqilobi ordeni sohiblari
1974-yilda vafot etganlar
30-oktyabrda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1904-yilda tugʻilganlar
8-iyulda tugʻilganlar
Vladimir Bouchler

Vladimir Bouchler – teatr rejissyori, rejissyor, teatr va kino aktyori.

Hayoti 
Vladimir Bouchler 1954-yil 1-oktyabrda Toshkentda (Oʻzbekiston SSR) tugʻilgan. Toshkent davlat dramatik sanʼat institutida tahsil olgan. Dastlab, u elektroenergetik sifatida ish boshlagan. Toshkentdagi Ostrovskiy nomidagi teatr maktabiga besh yil aktyorlik yoʻnalishida oʻqiydi. Shundan soʻng, Moskvadagi Boris Shukin nomidagi teatr institutida rejissyor sifatida yana besh yil oʻqish va amaliyotni oʻtaydi. Oʻshandan beri Vladimir butun dunyo boʻylab mustaqil direktor sifatida ishlab kelmoqda.

Shuningdek, u „Teatr usullari haftaligi“ xalqaro festivalining badiiy rahbari (Bryussel), badiiy rahbar, Yevropa teatr va kino instituti prodyuseri, professor va MTHS Norvegiya musiqali teatr kolleji aktyorlik kafedrasi mudiri (Norvegiya) boʻlib faoliyat olib borgan. Toshkentdagi Saraton xalqaro koʻcha teatri va kino festivali bosh direktori (Oʻzbekiston).

Teatrdagi faoliyati 
Bouchler Guildford aktyorlik maktabining Magistratura ijodiy amaliyoti va yoʻnalishi mehmon professori (Gildford, Buyuk Britaniya), Markaziy Drama Akademiyasi rejissyorlik kafedrasi mehmon professori (Pekin, Xitoy), Musiqiy teatr maktabi aktyorlik kafedrasi professori (Oslo, Norvegiya, Musikkteaterhøyskolen) boʻlib qatnashgan.

Seminar rahbari, musiqali teatr ustasi (ArtEZ Arnhem sanʼat instituti, Niderlandiya), sanʼat maktabida zamonaviy teatr sanʼatida „Oʻquv teatri tadqiqoti“ loyihasining ilmi,y rahbari (Koninklijk konservatoriyasi Bryussel, Belgiya) boʻlgan.

Film rejissyori/aktyor 

 1991-yil „Missiya N1“ – Erland Jozefson ishtirokidagi ijodiy hujjatli film (bosh aktyor Ingmar Bergman, Piter Bruk)
 1998-yil „DRY TEARS. Aral Sea Legend“ hujjatli afsonasi (Emma Tompsonning hikoyasi bilan) – rejissyor, operator
 2004-yil Mayk Figgis va Yevropa kino akademiyasi loyihasida „CO/MA“ aktyori

Manbalar

Tashqi havolalar 

 https://www.youtube.com/watch?v=vuFrFk4Bsvg

Oʻzbekiston teatr rejissyorlari
Yashayotgan insonlar
1954-yilda tugʻilganlar
Farid Seyful-Mulyukov

Farid Mustafevich Seyful-Mulyukov (, , 1930-yil 19-noyabr – 2016-yil 4-iyun) – sovet, rus va xalqaro jurnalist. Yozuvchi, sharqshunos va arabshunos. Rossiyada xizmat koʻrsatgan artist (1995). Shuningdek, Rossiyaning yetakchi teledasturlaridan biri boʻlgan In The World Today va xalqaro Panorama uchun dunyo boʻylab koʻplab reportajlar muallifi boʻlgan. U oʻz faoliyati davomida bir qancha taniqli jamoat arboblari, jumladan Gamal Abdel Nosir, Iordaniyalik Husayn, Hofiz al-Assad, Ruholloh Xomeyni va Fidel Kastro bilan uchrashgan.

Seyful-Mulyukovning ota-onasi tatar boʻlgan. Onasi Yaushevlar oilasiga mansub boʻlib, bobosi Mullagali Yaushev edi.

Hayoti 
Farid Seyful-Mulyukov Toshkent shahrida (Oʻzbekiston SSR) tugʻilgan. Moskva sharqshunoslik institutini bitirgan. „Xalqaro hayot“ jurnalida, Sharq adabiyoti nashriyotida va „Zamonaviy Sharq“ jurnalida ishlagan.

1964-yildan V. S. zorin, Y. A. Jukov, G. A. Borovik, A. E. Bovin, A. A. Kavernyev, V. P. Dunayev, I. S. Fesunenko bilan bir qatorda Markaziy televideniye va radioeshittirishning siyosiy sharhlovchisi boʻlgan.

„Mayak“ radio dasturining ijodkorlaridan biri edi.

1960-yillarning oxiri va 1970-yillarning boshlarida Livandagi Sovet televideniyesi va radiosi byurosini boshqargan. Shveytsariyada Sovet televideniyesi va radiosi byurosi boshligʻi boʻlib ishlagan. „Iroq Respublikasining tugʻilishi“, „Iroq kecha va bugun“, „Afrikadagi portugal koloniyalari“, „Olov chizigʻidan reportajlar“ kitoblari, shuningdek, koʻplab maqolalar va hujjatli filmlarning muallifi. Rus tilidan tashqari arab va fransuz tillarini ham yaxshi bilgan.

U 2016-yil 4-iyunda 86 yoshida Moskvada vafot etgan. Moskvadagi Danilovskiy musulmon qabristoniga dafn etilgan.

Oilasi 
Otasi – Mustafo Kamaletdinovich Seyful-Mulyukov, poliglot- filolog.

Onasi – Raziya Galiyevna Yausheva, tatar savdogari va xayriyachi Mullagali Yaushevaning qizi.

Rafiqasi (1960-yildan) – Lyudmila Petrovna Seyful-Mulukova, radio muhandisi.

Katta qizi – Maryam Faridovna Seyful-Mulukova, iqtisodchi.

Kichik qizi – Natalya Faridovna Seyful-Mulukova, jurnalist.

Mukofotlari 

 „Shavkatli mehnat uchun“ medali (1970)
 „Mehnat Qizil Bayroq“ ordeni (1976)
 „Qizil Yulduz“ ordeni (1982)
 Aka-uka Vasilyevlar RSFSR Davlat mukofoti (1978)
 SSSR Davlat mukofoti (1981)
 Rossiyada xizmat koʻrsatgan artist (1995)

Manbalar

Tashqi havolalar 

 Vse, s kem ya vstrechalsya, byli mne qiziq
 Intervyu s Faridom Seyful-Mulyukovym

Hurmat ordeni sohiblari (Rossiya)
2016-yilda vafot etganlar
1930-yilda tugʻilganlar
Sovet yozuvchilari