MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Complicated

„Complicated“ kanadalik qoʻshiqchi va qoʻshiqnavis Avril Lavigne ijro etgan qoʻshiqdir. Xonandaning Let Go (2002) nomli debyut studiyaviy albomiga kiritilgan. 2002-yilning 11-martida albomning asosiy singli oʻlaroq Arista Records leyblida eʼlon qilingan. Qoʻshiq matnini Lavigne va The Matrix jamoasi (Lauren Christy, Scott Spock va Graham Edwards) yozgan. Musiqiy jihatdan „Complicated“ pop-rok janridagi qoʻshiqdir.

„Complicated“ qoʻshigʻi musiqa tanqidchilari tomonidan xush qarshilangan. Ashula Billboard Hot 100 xit-paradida ikkinchi pogʻonagacha koʻtarilgan. AQShning oʻzida 1,1 million nusxada sotilgan. Bundan tashqari, tarona Billboard Adult Top 40 xit-paradida ketma-ket oʻn olti hafta davomida birinchi poʻgonanani egallab turgan. Xalqaro miqyosda „Complicated“ Avstraliya, Irlandiya, Yangi Zelandiya va Norvegiya xit-paradlarida eng yuqori pogʻonagacha koʻtarilgan. Yigirmadan ortiq davlat xit-paradlarida esa eng yuqori beshtalik safidan oʻrin olgan. Shuningdek, ashula „Yil qoʻshigʻi“ va „Eng yaxshi ayol pop ijrosi“ nominatsiyalarida Grammy mukofotiga nomzod oʻlaroq koʻrsatilgan.

Klipi 
„Complicated“ qoʻshigʻi uchun klip ham suratga olingan boʻlib, unga  rejissyorlik qilgan. Klip Lavigne guruhdoshlaridan savdo markaziga borishni xohlaysizlarmi, deb soʻrashidan boshlanadi. Ular uning savoliga shijoat bilan „ha“, deb javob berishadi hamda skeytbord bilan savdo markazi tomon yoʻl olishadi. Videoklipda Lavigne va uning guruhdoshlari savdo markazi xodimlari bilan urush-janjal qilgan sahnalar ham aks etgan. Bundan tashqari, klipda Lavigne gitara chalib, skeyt-parkda qoʻshiq ijro etayotgani ham koʻrsatilgan.

Qoʻshiq klipi Los-Anjeles shahridagi Eagle Rock Plazasida suratga olingan. Suratga olish ishlari ikki kun (2002-yil 4-5-mart) davom etgan. Suratga olish davomida savdo markazi ochiq turgan. Klip 2002-yilning aprelida chiqarilgan.

2022-yilning may oyi holatiga koʻra, qoʻshiq klipi YouTubeda 500 million martadan ortiq tomosha qilingan.

Klip Billboard jurnali tuzgan „21-asrning 100 eng buyuk videokliplari“ („100 Greatest Music Videos of the 21st Century“) roʻyxatida 41-oʻrinni egallagan.

Jamoa 
 Avril Lavigne — qoʻshiqnavis, asosiy vokal
 The Matrix — qoʻshiqnavis, prodyuser, aranjirovka, bek-vokal
 Tom Lord-Alge — miksing
 Corky James — gitara
 Victor Indrizzo — dovullar

Relizi

Manbalar 

2002-yil qoʻshiqlari
Avril Lavigne qoʻshiqlari
Ingliz tilidagi qoʻshiqlar
Ubaydulloh ibn Jahsh

Ubaydulloh ibn Jahsh (arab. عبيد الله ابن جحش; (taxminan 588–627) arab qabilalaridan Banu Asadning boshligʻi boʻlgan.

Biografiyasi 
U Jahsh ibn Riyob va Umayma bint Abdulmuttalibning oʻgʻli boʻlib, Abdulloh ibn Jahsh, Zaynab bint Jahsh, Abu Ahmad ibn Jahsh, Habiba bint Jahsh va Hammona bint Jahsh uning aka-singillari, Muhammad alayhissalom va Ali uning amakivachchasi, Hamza ibn Abdulmuttalib esa uning togʻasi edi. U Ramla binti Abu Sufyonga (Ummu Habiba nomi bilan ham tanilgan) uylangan. Ularning nikohidan Habiba bint Ubaydulloh ismli qiz farzand dunyoga kelgan.

Ubaydulloh ibn Jahsh Ibn Ishoq zikr qilgan toʻrt haniflardan biri boʻlib, qolganlari Varaqa ibn Navfal, Usmon ibn Huvayris va Zayd ibn Amr edi. U islomga kirganidan soʻng makkaliklar zulmidan qutulish uchun xotini bilan birgalikda Habashistonga hijrat qilgan. Aksum imperiyasining bir qismi boʻlgan Axumda nasroniy shoh (Najoshiy nomi bilan tanilgan) Asxama ibn Abjar musulmonlarga boshpana bergan. U yerda Ubaydulloh oxir-oqibat nasroniylikni qabul qilgan. Ibn Ishoq aytadi:
“Ubaydulloh to Islom kelguniga qadar haq dinni izlashda davom etdi. Keyin musulmon boʻlgan xotini Ummu Habiba bint Abu Sufyonni olib, musulmonlar bilan Habashistonga hijrat qildi. U yerga kelganida u nasroniylikni qabul qildi, islomdan chiqdi va Habashistonda nasroniy sifatida vafot etdi”.

Boshqa dinga kirganligi sababli u xotini bilan ajrashgan. Ubaydulloh 627 yilda Habashistonda vafot etgan.

Keyinchalik Muhammad alayhissalom uning bevasi Ramlaga uylanganlar. Avvalroq esa u zot Ubaydullohning singlisi Zaynabni nikohlariga olgan edilar.

Manbalar 

 Islom
 Tarix
 Din
Islom madaniyati markazi (London)

Islom madaniyati markazi 1944-yil noyabr oyida Londonda bevosita Qirol Jorj VI ning tashabbusi bilan ochilgan. Besh ming kishiga moʻljallangan London markaziy masjidi ham markazga biriktirilgan.
Markazning asosiy maqsadi islomning tinchlik, bagʻrikenglik va birdamlik dini sifatidagi asl mohiyatini targʻib qilishdan iborat boʻlib, markaz faoliyatining barcha jabhalari shu nuqtai nazardan kelib chiqadi.
Markazda diniy ishlar boʻlimi mavjud boʻlib, u nafaqat kundalik ibodatlar bilan shugʻullanadi, balki aholiga diniy maslahat va fatvolar ham beradi. Shuningdek, markazda dinlararo muloqot va targʻibot boʻlimi ham mavjud boʻlib, u turli e’tiqoddagi jamoalar oʻrtasida muloqot olib boradi. Bunda markaz turli din vakillari oʻrtasida totuvlik va oʻzaro birdamlikni yoyishni maqsad qilgan. 
Bundan tashqari, Markaz soʻnggi yillarda turli ma’ruzalar, tadbirlar va oʻquv kurslari orqali oʻz faoliyatini yanada kengaytirdi. Har yili Buyuk Britaniya va chet eldan 15 mingdan ortiq talaba Islom madaniyati markaziga ekskursiya va boshqa maqsadlarda tashrif buyuradi. Markazda barcha yoshdagi talabalar uchun arab tili, xattotlik, islom bilan tanishtiruv, dinshunoslik kabi ta’lim kurslari mavjud. Markazda musulmon oilalarning farzandlari uchun moʻljallangan maktab ham foliyat yuritadi. Maktabda arab tili, Qur’on va islom haqida umumiy bilimlar beriladi.
Markaz islom haqida tushuncha hosil qilish, Muhammad (s.a.v.) ning hayotlari va u zotning ta’limotlarini tanitishga doir bir qator kitoblarni nashr qilish va tarqatish bilan ham shugʻullanadi. Hozirda markazda Qur’oni Karimning 43 ta tildagi tarjimasi mavjud. Yaqin orada 13 ta tilda “Bu islom” nomli kitobni nashr qilish ham moʻljallangan. Markaz tarafidan “Islamic Quarterly” jurnali chop etiladi.
Markaz registratorlik xizmatlari, ya’ni nikoh, ajrashish, islomga kirganlik boʻyicha ma’lumotnoma va sertifikatlarni  taqdim etadi. Dafn marosimlarini tashkil qiladi.
Markaz faoliyati Vasiylik kengashi tomonidan idora etiladi. Vasiylik kengashi raisi – Shayx Favoz ibn Muhammad al-Xalifa. Markaz direktori – doktor Ahmad al-Dubayan.

Manbalar

Havolalar  
 Rasmiy veb-sayt

 Islom
 Tarix
Muhammad paygʻambar muzeyi

Muhammad paygʻambar muzeyi (arab. متحف النبي محمد) — Iordaniyaning Amman shahrida joylashgan Muhammad alayhissalom haqidagi muzey. Muzey 2012-yil 15-may kuni Amman shahridagi Al-Husayn jamoat bogʻida joylashgan Qirol Husayn masjidida Iordaniya qiroli Abdulloh II ishtirokida ochilgan.

Muzeyda Muhammad alayhissalomning ba’zi buyumlari, jumladan, soqollarining bir tuki va Vizantiya imperatoriga Islomni qabul qilishga undab yozgan maktublari saqlanadi. Muzey, shuningdek, Muhammad alayhissalom Islomdan oldingi davrda savdo qilish uchun Shomga ketayotganlarida toʻxtab, u zot soyasida dam olgan daraxt koʻchatini ham oʻz ichiga oladi. Daraxt Badia mintaqasida joylashgan.

Manbalar 

 Islom
 Tarix
Zuho namozi

Zuho namozi (arab. صَلَاة الضحى, Ṣalāt aḍ-Ḍuḥā) - bomdod va peshin farz namozlari orasidagi ixtiyoriy namoz. Bu namozning vaqti quyosh bir nayza boʻyi koʻtarilganda, ya’ni quyosh chiqqandan taxminan 20 daqiqa keyin boshlanadi. Oxirgi vaqti esa kun tikkaga kelgan vaqtdan bir soat avvalgi vaqtgacha hisoblanadi. Ushbu ikki vaqt oraligʻida Zuho namozini ado etish mumkin. Namoz avvaligi vaqtida oʻqilsa, “Ishroq namozi” deyiladi. Zuho namozi gunohlar uchun magʻfirat soʻrab va Allohning rahmatini tilab oʻqiladi. Abu Zarr roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Sizlarning har bir a’zoingizga sadaqa vojibdir. Har bir tasbihingiz – sadaqa, har bir hamd aytishingiz – sadaqa, har bir tahlilingiz (“La ilaha illalloh”, deyishingiz) – sadaqa, har bir takbiringiz – sadaqa, yaxshilikka buyurishingiz – sadaqa, yomonlikdan qaytarishingiz – sadaqa. Endi bularning hammasi uchun ikki rakat zuho namozini oʻqishingiz kifoyadir”, – deganlar. Zuho namozi ikki rak’atdan sakkiz rak’atgacha oʻqilishi mumkin.

Manbalar

Yana qarang 
Duo
Namoz
Masjid as-Sahoba

Masjid as-Sahoba (arab. مَسْجِد ٱلصَّحَابَة – Sahobalar masjidi) — Eritreyaning Massava shahridagi masjid. Milodiy VII asr boshlariga toʻgʻri keluvchi bu inshoot dunyodagi ilk masjid ekanligi aytiladi. Ma’lumotlarga koʻra, u Makka mushriklari ta’qibidan qochib Afrikaga borgan sahobalar tomonidan barpo etilgan. Hozirgi inshoot ancha keyinroq qurilgan, chunki mehrob (VII asr oxiri) va minora (IX asr) kabi baʼzi xususiyatlar islom meʼmorchiligida keyinchalik yuzaga chiqqan.

Manbalar
Mini-albom

Mini-albom yoki EP (extended play) — LPdan kichik, lekin singldan katta boʻlgan albom. Mini-albomlar odatda 4—5 ta trekni oʻz ichiga oladi.

Manbalar 

Albom turlari
LP

LP („long playing“ yoki „long play“), long-pley yoki uzoq chaladigan plastinka — bitta 12 yoki 10 dyuymlik (30 yoki 25 santimetrlik) plastinka yoki kompakt-diskda chiqarilgan albom. LPlarda odatda 30—80 daqiqa davomiylikdagi musiqa yoziladi.

Manbalar 

Albom turlari
Faxriylar holvasi

Faxriylar holvasi — Frakiya mintaqasidan kelib chiqqan undan tayyorlanuvchi holva. Usmonlilar oshxonasida XVI-XVII asrlarda tayyorlanganligini koʻrsatuvchi hujjatlar mavjud. Askarlar Edirnada holva bilan joʻnatilgan, qaytib kelganlarida holva bilan kutib olingani uchun bu shirinlik faxriy holva deb atalgan. Uning asosiy tarkibiy qismlari un, sariyogʻ, bodom, sut va donador shakar. Sut va shakar aralashtiriladi va isitiladi. Tovada sariyogʻ eritilib, un bodom bilan qovuriladi. Sut qovurilgan un va bodom bir hil konsistensiya hosil qilguncha aralashtiriladi. Aralashma biroz suvigandan soʻng holva bezatiladi va dasturxonga tortiladi. Bezatish uchun tozalangan bodom ishlatiladi. Faxriylar holvasi retsepti Ali Eşref Dedaning „Oziq-ovqat risolasida“ koʻrsatib oʻtilgan. Shuningdek, „Melceü't-Tabbahiy“da taʼriflar uchraydi.

Manbalar
Ema datshi

Ema datshi — chili qalampiri va pishloq bilan tayyorlangan Butan kori taomi. Butan tilida ema chili qalampirini, datshi esa pishloqni anglatadi. Butan oshxonasida achchiq qalampir koʻp ishlatiladi. Bu taom juda achchiq boʻlgani uchun pomidor, piyoz yoki gulkaram qoʻshilishi mumkin.

Manbalar 

Chili qalampiri
Arab oshxonasi
Pishloqli taomlar
Ishikava tumani (Fukusima)

Yaponiya Fukusima Prefekturesida joylashgan tuman.

2003-yil holatiga koʻra, tumanning taxminiy aholisi 48,399 kishini va zichligi 1 km 2 ga 105,98 kishini tashkil qiladi. Umumiy maydoni 456,70 km 2 .

Shaharlar va qishloqlar 

 Asakava
 Furudono
 Ishikava
 Hirata
 Tamakava
Og‘a ibn Obiddin ash-Shirvoniy

Ogʻa ibn Obiddin ash-Shirvoniy (arabcha: آغا بن عابدين الشيرواني — Ogʻa ibn Obiddin Ramazon ibn Zohid ash-Shirvoniy) — Muhaddis va faqih.

Ogʻa ibn Obiddin ash-Shirvoniy XVIII asr boshlarida Buxoro atrofidagi "Bimajkas" yonida shoylashgan Shirvon qishlogʻida tugʻilgan. Unga "ad-Darbandiy" nisbasi ham berilgan.

Faoliyati 
Ogʻa ibn Obiddin ash-Shirvoniy faqih, uslubiyotchi, muhaddis, muarrix sifatida faoliyat koʻrsatgan. Najaf, Karbalo kabi shaharlarga ilmiy safarlar qilib, u yerdagi bir qator olimlardan taʼlim olgan. Keyinchalik Eronga qaytib, Tehron shahrida yashagan.

Asarlari 
Ogʻa ibn Obiddin ash-Shirvoniy oʻzidan boy ilmiy meros qoldirgan:

•	"Iksiyrul-ibodat fi asrorish-shahodat" ("Shahodat sirlarida ibodat kupligining oʻrni");

•	"Qavomiysul-qavoid fir-rijol" ("Hadis roviylari haqida qoidalar majmuasi");

•	'Xazoinul-usul" („Usul ilmining xazinalari“);

•	"Al-Masoilu at-tamriniya fil-fiqh" ("Fiqh ilmiga oid mashqlar toʻplami");

•	"Xazoinul- ahkom" ("Hukmlarning xazinalari").

Vafoti 
Ogʻa ibn Obiddin ash-Shirvoniy 1285/1868 yili vafot etgan. Uning jasadi Karbaloga olib kelinib, dafn qilingan.

Adabiyotlar 
Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

Manbalar 

Roviylar
Islom:Shaxslar
Blohm va Voss Ha 140

Blohm & Voss Ha 140 Germaniyaning koʻp maqsadli gidrosamolyoti boʻlib, birinchi marta 1937-yilda parvoz qilgan. U torpedo bombardimonchi yoki uzoq masofali razvedka samolyoti sifatida foydalanish uchun moʻljallangan edi, ammo ishlab chiqarilmadi.

Dizayn va ishlab chiqish 
Ha 140 ikki dvigatelli suzuvchi samolyotning razvedka / torpedo bombardimonchisiga boʻlgan talabni bajarish uchun ishlab chiqilgan.

Ha 140 anʼanaviy monoplan konstruktsiyasining toʻliq metall strukturasiga ega boʻlib, uning egizak qanotli dvigatellari ostidagi ustunlarida egizak suzgichlar mavjud edi. Yuqori oʻrnatilgan qanotning toʻgʻri markaziy qismi va tashqi qismlarida engil dihedral bor edi.

Ekipaj uchuvchi va radio operatoridan iborat boʻlib, oʻqchi burnida aylanuvchi minorada yoki orqa tomonda ikkinchi qurol holatida. Torpedo yoki bomba yuki ichki bomba koʻrfaziga joylashtirilgan.

Uchta prototip qurilgan va dizaynda Heinkel He 115 dan ustun kelgan. Biroq, oʻsha vaqtga kelib, B&V seriyali ishlab chiqarish uchun etarli zaxira ishlab chiqarish quvvatiga ega emas hisoblangan va buyurtma rad etilgan, buning oʻrniga Heinkel ishlatilgan.

1940-yilda uchinchi prototip BV 144 transportida ishlatiladigan quyruq dizayni va oʻzgaruvchan qanot mexanizmini sinab koʻrish uchun oʻzgartirilgan.

Texnik xususiyatlari (Ha 140 V2) 

 Ekipaj: 3
 Uzunligi: 16.75 m (54 ft 11 in)
 Qanot kengayishi: 22 m (72 ft 2 in)
 Balandligi: 3.05 m (10 ft 0 in)
 Qanot maydoni: 92 m2 (990 sq ft)
 Vazni: 6,300 kg (13,889 lb)

 Brüt vazni: 8500 kg (18739 lb
 Maksimal uchish ogʻirligi: 9,230 kg (20,349 lb)

 Yoqilgʻi sigʻimi: 2,365 L (520 imp gal)

 Elektr stantsiyasi: 2 × BMW 132K 9-cyl. har biri uchish uchun 597 kVt (801 ot kuchi) havo bilan sovutilgan radial pistonli dvigatellar 1000 m (3,281 ft) da 619 kVt (830 ot kuchi)
 Parraklar: 3 qanotli oʻzgaruvchan pitchli pervaneler
 Ishlatilishi

 Maksimum tezlik: 320 km/h (200 mph, 170 kn) dengiz sathida333 km/h (207 mph) at 3,000 m (9,843 ft)
 Kruz tezligi: 295 km/h (183 mph, 159 kn) at 85% dengiz sathida
 Diapazon: 1,150 km (710 mi, 620 nmi)with 2,365 L (520 imp gal) of fuel
 Parom oraliq:  2,000 km (1,200 mi, 1,100 nmi), 2,365 L (520 imp gal) yoqilgʻi bilan.
 Xizmat koʻrsatish: 5,000 m (16,000 ft)
 Balandlikka chiqish vaqti: 3000 m (9,843 ft) 11 daqiqa 30 soniyada
 Qanot yuki: 92,4 kg/m2 (18,9 lb/sq ft)
 Quvvat/massa: 0,140 kVt/kg (0,085 ot kuchi/lb)

 Qurollar: 1× 7,92 mm (0,312 dyuym) burundagi MG 15 pulemyot, dorsal lyukdagi 1× MG 15 pulemyot
 Bombalar: 1× 952 kg (2,099 lb) torpedo yoki 4× 250 kg (551 lb) bombalar.

Manbalar

Havolalar 

 http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%202762.html Parvoz, 1938-yil 6-oktyabr

1930-yillar Germaniya bombardimonchi samolyotlari
Qisqa tavsifga ega maqolalar
O'rta qanotli samolyot
Ikki gumbaz maqbarasi (Go'r Amir)

Goʻri Amir yoki Amir Temur maqbarasi (14-asr oxiri — 1405-yil) — Samarqanddagi meʼmoriy yodgorlik. Xalq orasida Goʻri Amir yoki Goʻri Mir (Mir Sayyid Baraka) deb nomlanib kelinadi. Maqbaraga temuriylar sulolasiga mansub kishilar (Amir Temur, uning piri Mir Sayyid Baraka, oʻgʻillari Umarshayx, Mironshoh va Shohrux, nabiralari Muhammad Sulton, Ulugʻbek va boshqalar) dafn etilgan. Boburning taʼkidlashicha, dastlab Temurning nabirasi Muhammad Sulton Mirzo Samarqand qalʼasi yaqinida Toshqoʻrgʻon — tomonda Madrasa qurdirgan. Muhammad Sulton halok boʻlgach (1403), Amir Temur uning xotirasiga maqbara qurish haqida farmon beradi. Maqbara Madrasa hovlisining toʻriga bunyod etilgan.
Go'r Amir hudida Ikki gumbaz maqbarasi joylashgan

Umuummiy malumot 
Mazkur ajvonli masjid shimoliy tomonida Afro- siyob kalasining devori etagidan boshlab kurilgan ulkan zinapoya mavjud. Zina boshlanishidan gʻarb ta- rafda Shoxi Zindadagi eng goʻzal maqbaralardan biri joylashgan. Bazi olimlarning tahminiga koʻra, Mirzo Ulugʻbekning ustozi va safdoshi, tanikli munajjim Kozizoda Rumij ana shu yerda dafn etilgan. Maxalliy axoli oʻrtasida tarkalgan rivoyatlarga koʻra, bu yerda Amir Temurni oʻz suti bilan bokkan enagasi Oʻljay Hotun va uning kizi Bibi Senab dafn kilingan.

Maqbara Arxitekturasi 
Maqbara ikki honadan, yani ziyorathona va turhonadan iborat. Unga janub tomondagi peshtokdan kirilgan. Ziyorathona binosining devorlari ravoqli. Ular baland gumbaz bilan yopilgan. Gumbaz toki darchalaridan yorugʻ tushib turadigan devorlar- da ok fonga ishlangan koʻk rangli nakshlar kisman saqlanib qolgan. Sirkor bezaklar bilan yoʻl-yoʻl kilib ishlangan olti qirrali sopol plitalardan iborat panellar kadimgi koldiklarga karab tamir- landi.

Ziyorathona bilan bir ukda zhojlashgan kichkina goʻrhona ichida sagana mavzhud. Goʻrhonaning gʻoyat ba- land gumbazi murakkab naqshli mukarnaslar bilan bez- atilgan. Bu makbara shakli va bezatilishi jixatidan Shoxi Zindaning kichik shinam makbaralaridangina emas, balki boshqa mashhur memoriy yodgorlikla- ridan xam aloxida azhralib turadi. Bu maqbara Samarkandda Bibihonim maszhidi, Amir Temur makbarasining ulugʻvor gumbazlari qad koʻtarganidan kejin kurilgan. Lekin bu inshootlarning hech biri- da kozizoda Rumij maqbarasidagidek baland gumbaz juk. Bu yodgorlik tepalikning yon bagʻrida qad rost- lagan. Birok u shundaj tarh bilan bunyod etilganki, Ziyorathonaning yuksak gumbazi shahar devorining eng baland eridagi maqbaralar gumbazlari bilan bir chizikda turadi.

Adabiyotlar 

Oʻzbekiston obidalaridagi bitiklar Toshkent-2015

Manbalar 
 Gur Emir complex, Rukhobod, Aksaray mausoleums. Information, photos, location

Diqqatga sazovor joylar Oʻzbekistondagi maqbaralar Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari Samarqand
Mahdiy

Mahdiy (Arab tilida. مهدي‎ Al-Mahdiy‎) — islomda: Muhammad paygʻambarning oxirzamondan oldin paydo boʻladigan soʻnggi vorisi. Imom  Mahdiy Qur'onda tilga olinmagan, ammo u haqidagi gʻoya Muhammad paygʻambarning hadislarida keng talqin qilingan. Imom Mahdiy shaxsi „iymonni yangilovchi“ning mustaqil timsoli sifatida tasavvur qilinadi.

Tarixi 
Hijratning birinchi asrlarida Mahdiy islomning asl sofligini tiklashi kerak boʻlgan kutilgan hukmdor sifatida koʻrilgan. Bu rolni „anti-xalif“ Abdulloh ibn az-Zubayr daʼvo qilgan. Masihiylik gʻoyalari shialikda keng tarqaldi, bu yerda Mahdiyning kelishiga boʻlgan eʼtiqod „yashirin“ Imom Muhammad al-Mahdiyning qaytishiga ishonish bilan birlashdi. Masihiy gʻoyalar islom ijtimoiy va diniy harakatlarini ilhomlantirdi. Mahdiy gʻoyasidan Fotimiylar sulolasining asoschisi Ubaydulloh al-Mahdiy (909-1171, yaʼni 262 yil); Almohodlar sulolasining asoschisi Muhammad ibn Tumart va Sharqiy Sudandagi mahdiyat qoʻzgʻoloni rahbari Muhammad Ahmad. Mahdiy Iso kabi osmondan tushmaydi, balki u bilan birga yer yuzida Xudoning saltanatini oʻrnatadi. U Muhammad paygʻambarning avlodi boʻladi va Dajjol kelishi bilan bir vaqtda oʻz faoliyatini boshlaydi. Iso bilan birga Dajjolga qarshi kurashadi va uni magʻlub etadi. Mahdiy va Iso zoʻravonlik va adolatsizlikni yoʻq qiladilar, adolatli va toʻgʻri tartib oʻrnatadilar

Obrazi 
Mahdiy oddiy odam, oʻz davrining zamondoshi boʻladi>Mahdiy tirik va tez orada yer yuzida adolat tiklaydi, deb hisoblashadi. Shialikdan farqli oʻlaroq, sunniy mahdiy I.Goldzier taʼrifiga koʻra „noaniq chehra, kelajak idealining mifologik bezakidir“[1] .Ayrim ilohiyotchilar Mahdiyni „iymonni yangilovchilar“ (mujaddid) deb atashadi

Adabiyotlar

Manbalar
XIV asrda qurilma noma’lum maqbaralar



Ummumiy malumot 
1963-1965 yillarda oʻtkazilgan arxeologik qazish- malar vaktida Shodi Mulk Oko maqbarasining shimo- fasadi yonida XIV asr oʻrtalari (mutaxassislar taxminiga koʻra 1372 yil)da bir-biriga takab solingan ikkita makbara koldiklari topildi. Ulardan faqat barigina kisman saqlangan. Devori bir metrdan ikki kim metrgacha balandlikda saqlangan ikkinchi bino- ning shark tomondagi kirish peshtoki saykal berilgan uyma koshinlar bilan bezatilgan edi. Bezakning ancha- gina parchalari oʻz joyida saqlanib qolgan edi.

Maqbara Arxitekturasi 
Maqbarada uchta sakana mavjud, badiiy jixatdan oʻrtadagisi, ayniksa, ajralib turadi. Bu sagananing shakli Kusam ibn Abbos maqbarasidagi noyob daxmaga oʻxshaydi. Unda shikasta xat bitilgan, usti turli rang- dagi sirkor parchin va zarhal bilan koplangan. Afsus- ki, sakanaga bitilgan yozuvlarda tarixiy ma"lumotlar yoʻq. Shu sababli maqbaraning kimniki ekani haligacha aniklanmagan. Maqbara hozir mustaxkamlanib, koʻrish uchun ochib kuyilgan. 2004 — 2005 yillarda ta"mirla- nib, ustiga alohida gumbaz kurilgan.

Adabiyotlar 
Oʻzbekiston obidalaridagi bitiklar Toshkent-2015

'1.Babajonov B., Rustamov U. Shoxi-Zinda yodgorlik majmuasi epigrafiyasi (matnlar, tarjimalar) / Matnlarni oʻqish, tarjimalar. — Samarqand, 2015 yil.2.Bulatov M. S. 9—15-asrlarda Oʻrta Osiyo meʼmorchiligida geometrik uygʻunlashuv. — Moskva, 1988 yil

3.Nemtseva N. B. Shaxi-Zinda ansambli: tarix — arxeologiya — XI-XXI asrlar meʼmorchiligi. -Samarqand, 2019 yil.

4. Gul E. V. Temuriylar davrining meʼmoriy bezaklari. Belgilar va maʼnolar. — Toshkent, 2014 yil.

 Diqqatga sazovor joylar
Oʻzbekistondagi maqbaralar
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Samarqand
Usta Olim Nasafiy va usta Ali Tuki Ko’b qurgan maqbara



Ummumiy malumot 
Shoxi Zinda oʻrta kism makbaralari katorining garb tomonidagi inshoot, shartli ravishda, „Usta Olim maqbarasi“ deb ataladi. Ammo unda dafn etilgan shax- sning ismi noma"lum. „Olim“ esa uni kurgan ustalardan birining nomi. „Nasafiy“ nisbasi esa Karshi shahrining eski nomidan shakllantirilgan. Ikkinchi ustaning ismi esa „Usta Ali Tukikub“. Uni koʻpincha „Guldor maqbara“ deb xam atashadi, chunki tashki va bosh fasadlari, ichki de- vorlari rang-barang sirkor koshinlar bilan bezatilgan.

Maqbara Arxitekturasi 
Tashki uchta fasadida saykal berilgan va juft-juft kilib terilgan mayda gishtlar xavo rang jimjimador nakshlar bilan shaxmat uslubida takrorlangan. Devorning izorasi sirkor va rang-barang koshin bilan koplangan.Peshtoq ravonidagi koshinlar boʻrttirilgan naqshinkor uslubda ishlangan. Ustiga kufiy xati bilan bezatilgan yozuvlari bulgan sirli plitalar terib, ajoyib xoshiya kilingan. Ular oʻzaro chirmashib, sakkiz kirrali klu lar turkumini xosil kiladi. Shakllar nashli sirlangan xilma-xil koshinlar bilan bezatilgan. Peshtoq ravogining yon devoridagi ulkan pannolar koʻrka lan kishi dikkatini tortadi.
Binoning burchaklarida mukarkas gul nakar tulgan ravoklar mavjud. Xashamatli gumbaz kator sakkizta ravok ustiga kurilgan. Bir-biriga chirmashib ketgan 2 — li hoshiyalar yulduzsimon geometrik tasvirni, yaʼni opti kirrali sirlangan koshinlar bilan toʻgan girixni xosil kiladi. Makbara sahnida bitta sagʻana saqlangan. Saxn pol tagida esa, arxeologlar aniklashicha, arkasimon ravon bulgan uncha katta boʻlmagan toshtobut saqlangan.

Qurulgan vaqti 
Maqbaraning kurilgan vakti yozilmagan, ammo mutaxas- sislarning fikriga karaganda, u XIV asrning oxirgi oʻn yilliklarida bunyod etilgan.

Adabbiyot 
Oʻzbekiston obidalaridagi bitiklar Toshkent-2015
 Diqqatga sazovor joylar
Oʻzbekistondagi maqbaralar
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Samarqand
Ikkinchi noma'lum shaxs maqbarasi



Ummumiy malumot 
Urga yoʻlakdan shimol tarafga qarab ketaverish- chap tomonda, Usta Olim Nasafiy maqbarasining nariroqida yana bir maqbaraning faqat peshtoqi saqlanib qolgan. Maqbaraning hozirda mavjud yozuvla- rida bu binoni kurgan ustaning va unga dafn kilingan shaxsning nomi bitilgan parchalar yoʻq. Shu sababli ushartli ravishda „Noma’lum shaxs maqbarasi“ deb ata- ladi.

Maqbara Arxitekturasi 
Peshtok goyat ajoyib koplamasi va undagi loyu- vard xamda zangori ranglarning oʻta shaffofligi bilan dikkatni jalb etadi. Maqbara tokchalarining yon devor- laridagi pannolar bagʻoyat mahorat bilan bezatilgan. Tadkikotchilarning taxminlariga koʻra, XІІ asr- da makbara oʻrnida ajoyib bezatilgan ulkan madra- sa boʻlgan. Uning poydevori 1968-1974 yillarda tuprokdan tozalangan edi. Inshoot eski vakfnomala kursatilgan Qusam ibn Abbos [mozori yonidagi 1066-yilda vujudga kelgan Tabgʻach Bugroxon madrasasi deb taxmin kilinmokda. Bu madrasa Urta Osiyodagi ilk taʼlim inshootlaridan biri boʻlgan. Madrasa peshtoki saykal berilgan shaklli kishilar bilan bezatilgan. Bular poydevorida saqlangan nakshlar- ning koldiklaridan koʻrinib turibdi.

Adabbiyot 
Oʻzbekiston obidalaridagi bitiklar Toshkent-2015
 Diqqatga sazovor joylar
Oʻzbekistondagi maqbaralar
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Samarqand