MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Abulabbos Hamza bin Muhammad

Abulabbos Hamza bin Muhammad (855-yilda vafot etgan) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Imom Ahmad Hanbalning izdoshlaridan. Hirotda hanbaliylik mazhabini yoyishda hissa qoʻshgan. Ibrohim Sitanbah bilan suhbatda boʻlgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abulhasan Ali Abuladyon

Abulhasan Ali Abuladyon – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abulhasan. Turli din namoyandalari bilan munozaraga kirishib, ularni bahsda magʻlub etgani uchun “Abuladyon” (dinlarning bilimdoni) nomi bilan mashhur boʻlgan. Junayd Bagʻdodiy, Abu Said Xarroz bilan muloqot qilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abulasvad Makkiy

Abulasvad Makkiy – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Abulasvad Makkiy haqidagi maʼlumotlar Ansoriy, Jomiy va Navoiy tazkiralarida bir xilda kelgan boʻlib, ularda ruhni poklash va nafsga qarshi riyozat chekish barokatidan gʻayb olamiga yoʻl topgan avliyolarni ziyorat qilish odobi haqida soʻz yuritiladi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Dehqonobod (Tursunzoda tumani)

Dehqonobod () — Tojikiston Respublikasining  Tursunzoda tumani, Robot shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 2 km, tuman markaziga 13 km.

Aholisi 
Aholisi — 1147   kishi.

Manbalar
Ittifoq (Tursunzoda tumani)

Ittifoq () — Tojikiston Respublikasining  Tursunzoda tumani, Regari shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 2 km, tuman markaziga 13 km.

Aholisi 
Aholisi — 1136  kishi.

Manbalar
Abulasvad Roʼiy

Abulasvad Roʼiy – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Oldin choʻponlik qilgan majzub soliklardan. Ansoriy, Jomiy va Navoiy tazkiralarida obdastasidan tahorat payti suv, och qolganida sut oqqanligi haqida bir xil maʼlumot berilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Navbahor (Tursunzoda tumani)

Navbahor () — Tojikiston Respublikasining  Tursunzoda tumani, Regragi shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 17 km, tuman markaziga 25 km.

Aholisi 
Aholisi — 1056  kishi.

Manbalar
Navobod (Tursunzoda tumani)

Navobod () — Tojikiston Respublikasining  Tursunzoda tumani, Regari shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 32 km, tuman markaziga 40 km.

Aholisi 
Aholisi — 558  kishi.

Manbalar
Ne'matbacha

Ne'matbacha () — Tojikiston Respublikasining  Tursunzoda tumani, Robot shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 2 km, tuman markaziga 13 km.

Aholisi 
Aholisi — 1325   kishi.

Manbalar
Regar (Tursunzoda tumani)

Regar () — Tojikiston Respublikasining  Tursunzoda tumani, Robot shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 4 km, tuman markaziga 4 km.

Aholisi 
Aholisi — 3106   kishi.

Manbalar
Abulbaraka

Abulbaraka (XV asr) – samarqand­lik qozi. Nomi “Majolis un-nafois”ning oltinchi majlisida tilga olingan. Navoiy uning qozilik faoliyati haqida Xoja Xurd ismli qozining aksidir deb yozadi va badfeʼlligi tufayli Xuroson va Samarqandda uni bilmagan kishi yoʻqligini aytadi. Abulbaraka avval Shahrisabzda qozilik qilgan, xalq uning zulmidan norozi boʻlgach, Xurosonga borgan. U yerda ham nomaʼqul ishlar qilgach, Samarqandga ketgan va tarafdorlarining yordami bilan yana qozilik mansabini egallagan. Navoiy “Majolis un-nafois”da uning taʼrifida zamondosh­lari bitgan quyidagi baytni keltiradi:“Devi shayton sifat Abulbaraka, 

Bod joyash ba haftumin daraga”(Mazmuni: Shaytonsifat dev Abulbarakaning joyi yettinchi doʻzax boʻlsin!)

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Fayzobod (Tursunzoda tumani)

Fayzobod () — Tojikiston Respublikasining  Tursunzoda tumani, Robot shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 7 km, tuman markaziga 8 km.

Aholisi 
Aholisi — 3143  kishi.

Manbalar
Shahrisabz (Tursunzoda tumani)

Shahrisabz () — Tojikiston Respublikasining  Tursunzoda tumani, Regari shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 2 km, tuman markaziga 8 km.

Aholisi 
Aholisi — 4099  kishi.

Manbalar
Abulbarakot

Abulbarakot, Taqiyuddin Ali Doʻs­tiy Simnoniy – “Nasoyim ul-muhab­bat”da tilga olingan tasavvuf  shayxi. Piri Rukniddin Alouddavla Simnoniy uning suvariy tajalliy mushohadasi va tanzeh maqomiga erishgani haqida maʼlumot bergan. Na­voiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Shodiyona (Tursunzoda tumani)

Shodiyona () — Tojikiston Respublikasining  Tursunzoda tumani, Regari shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 2 km, tuman markaziga 13 km.

Aholisi 
Aholisi — 1210  kishi.

Manbalar
Bog’bon (Tursunzoda tumani)

Bogʻbon () — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda tumani, Seshanbe shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 7 km, tuman markaziga 11 km.

Aholisi 
Aholisi — 1220 kishi.

Manbalar
Durbed

Durbed () — Tojikiston Respublikasining  Tursunzoda tumani, Seshanbe shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 2 km, tuman markaziga 3 km.

Aholisi 
Aholisi — 1813  kishi.

Manbalar
Ibrohim Bozorov (Tursunzoda tumani)

Ibrohim Bozorov () — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda tumani, Seshanbe shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 5 km, tuman markaziga 11 km.

Aholisi 
Aholisi — 3114 kishi.

Manbalar
Abulvalid Ahmad bin Abi Rijo

Abulvalid Ahmad bin Abi Rijo (846-yilda vafot etgan) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Hirot yaqinidagi Ozodon qishlogʻida tugʻilgan. Imom Ahmad Hanbalning shogirdi. Imom Buxoriy undan hadis rivoyat qilgan. “Mujmali Fasihiy”da 15–16-asrda Hirot aholisi har chorshanba kuni uning qabrini ziyorat qilishga borishgani haqida maʼlumot berilgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Maksim Gorkiy (Tursunzoda tumani)

Maksim Gorkiy () — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda tumani, Seshanbe shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 14 km, tuman markaziga 17 km.

Aholisi 
Aholisi — 2981 kishi.

Manbalar
Samarqand (Tursunzoda tumani)

Samarqand () — Tojikiston Respublikasining  Tursunzoda tumani, Seshanbe shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 12 km, tuman markaziga 15 km.

Aholisi 
Aholisi — 3602 kishi.

Manbalar
Bildirçinli

Bildirchinli — Ozarbayjonning Tartar tumanidagi qishloq.
Bildirchinli — Sarov maʼmuriy hududiy birligidagi qishloq, Tatar tumanidagi qishloq. Qorabogʻ tekisligida, Inchay qirgʻogʻida joylashgan. Mahalliy aholi bergan maʼlumotlarga ko‘ra, qishloq Bildircinli degan hududda qurilgan. Bu hududda bedana qushlari koʻp boʻlgani uchun shunday nom berilgan. Tadqiqotchilar Bildircinli toponimini etnotoponim deb hisoblaydilar

Manbalar 

 

Ozarbayjon qishloqlari
Seshanbe (Tursunzoda tumani)

Seshanbe () — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda tumani, Seshanbe shahariga qarashli daha.
Dahadan shahar markazigacha 2 km, tuman markaziga 3 km.

Aholisi 
Aholisi — 2467 kishi.

Manbalar
Buruc

Buruch Ozarbayjonning Tartar tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitetdir. 1005 nafar aholi istiqomat qiladi.

Manbalar 

 

Ozarbayjon qishloqlari
Canyataq

Chankatag' () yoki Janyatog () — qishloq de-fakto Martakert viloyatida boʻlinishi Artsax Respublikasi, de-yure Tartar tumanida [Ozarbayjon]], Togʻli Qorabogʻ bahsli mintaqasida. Qishloqda etnik armanlar koʻpchilikni tashkil etadi, shuningdek, 1989-yilda armanlar ham koʻpchilikni tashkil qilgan.

Tarixi 
Sovetlar davrida qishloq Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati Mardakert tumani tarkibiga kirgan.

Tarixiy meros ob’ektlari 
Qishloq va uning atrofidagi tarixiy meros obʼyektlari orasida miloddan avvalgi 1-asrga oid qabrlar, oʻrta asr qishlogʻi va qabriston, 13-asr xachkar, Avliyo Georgiy cherkovi () 1609-yilda qurilgan va 17-asr ibodatxonasi.

Ekonomikasi va madaniyati 
Aholisi, asosan, qishloq xoʻjaligi, chorvachilik, konchilik bilan shugʻullanadi. 2015-yil holatiga ko‘ra, qishloqda hokimlik binosi, madaniyat uyi, umumtaʼlim maktabi, uchta do‘kon, tibbiyot punkti mavjud.

Demografiyasi 
2005 yilda qishloqda 272 nafar aholi istiqomat qilgan. va 2015-yilda 385 kishi.

Manbalar

Havolalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Çaylı (Tartar)

Chayli yoki Aygʻiston () — qishloq. Ozarbayjonning [Tartar tumani]], Togʻli Qorabogʻning  bahsli viloyatida. Qishloq boʻlginchi davlat Artsax Respublikasi va Ozarbayjon qurolli kuchlari oʻrtasida oʻt ochishni toʻxtatish chizigʻida joylashgan.

Tarixi 
Qishloq 1827-yilda Eronning Xoy tumani dan Urmiya koʻli shimolidan qochib, Rossiya imperiyasiga koʻchib kelgan Armanlar tomonidan tashkil etilgan. Sovetlar davrida qishloq Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati Mardakert tumani tarkibiga kirgan.

Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi davrida 1992-yil 16-iyun kuni Ozarbayjon qoʻshinlari aholi punktiga bostirib kirganidan soʻng qishloqning arman aholisi qochib ketgan. 2001 yilda qishloqdan kelgan qochqinlar yangi aholi punkti barpo etishdi, ular Nor Aygiston (, , Mollalar) deb nom berishdi.  Ozarbayjon tilida), Artsax Respublikasining Martakert viloyati aholisining 90-95% Aygiston/Chaylidan. Qishloq Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushida asosan arman qoʻshinlari tomonidan bosib olingan Agdam tumaniga koʻchib kelgan armanlarning koʻchirilgan qishloqlari tarkibiga kirgan. Bu tumanda, jumladan Nor Ayg‘iston hududi ham avvallari ozarbayjonlar yashagan. 1979 yilda butun tuman qishloqlarida atigi 284 nafar ozarbayjon millatiga mansub boʻlmaganlar (aholining 0,4 foizi) boʻlgan. Nor Agyestan qishlogʻi 2020-yilgi Togʻli Qorabogʻ urushidan soʻng 2020-yilda Togʻli Qorabogʻda oʻt ochishni toʻxtatish kelishuvi shartlari asosida Ozarbayjonga topshirilgan.

1994-yilda Bishkek protokoli boʻyicha 2020-yilgacha boʻlgan oʻt ochishni toʻxtatish davrida qishloq yaqinida oʻt ochishni toʻxtatish tartibi buzilganligi haqida bir necha bor daʼvolar kelib tushgan. Qishloq ham 2010 yil Mardakert toʻqnashuvining bir qismi boʻlgan. Arman kuchlari shunga qaramay, 2020-yildagi Togʻli Qorabogʻ urushigacha, Ozarbayjon oʻz kuchlari butun qishloqni egallab olganini daʼvo qilgunga qadar, yaqin atrofdagi front chizigʻini ushlab turishga yoki nazoratni tiklashga muvaffaq boʻldi.

Taniqli odamlar 
  — Armenian writer

Manbalar

Havolalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Cəmilli (Tartar)

Jamilli — Ozarbayjonning Tartar tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitet. 1520 nafar aholi istiqomat qiladi.

Manbalar 

 

Ozarbayjon qishloqlari
Dəmirçilər (Tartar)

Dəmirchilar Ozarbayjonning Tartar tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitetdir. 1078 nafar aholi istiqomat qiladi.

Havolalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Dəmirli

Tsaghkashen () yoki Damirli () — qishloq, yaʼni [[de-fakto] ], boʻlinishi Artsax Respublikasi ning Martakert viloyatida; de jure, Ozarbayjonning Tartar tumanida, Tog'li Qorabog' bahsli mintaqasida. Qishloqda etnik armanlar koʻpchilikni tashkil etadi, shuningdek, 1989-yilda armanlar ham koʻpchilikni tashkil qilgan.

Tarixi 
Sovetlar davrida qishloq Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati Mardakert tumani tarkibiga kirgan.
Qishloq Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi davrida 1992-yilning birinchi yarmiga kelib arman qoʻshinlari nazorati ostida boʻlgan, keyin 1992-yil 4-iyulda Goranboy operatsiyasida Ozarbayjon qoʻshinlari tomonidan bosib olingan. Nihoyat, 1993-yil 27-iyulda arman kuchlari tomonidan bosib olindi.

Ekonomikasi va madaniyati 
Aholisi, asosan, qishloq xoʻjaligi va chorvachilik bilan shugʻullanadi. 2015-yil holatiga ko‘ra, qishloqda munitsipal bino, madaniyat uyi, Nerkin Horatagh o‘rta maktabining Sag‘kashen filiali va tibbiyot punkti mavjud.

Demografiyasi 
Qishloqda 2005-yilda 137 nafar aholi istiqomat qilgan. va 2015-yilda 154 kishi.

Manbalar

Havolalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Dostagir

Doʻstagir — Ozarbayjonning Tartar tumanidagi qishloq.

Manbalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Düyərli (Tartar)

Duyerli — Ozarbayjonning Tartar tumanidagi qishloq va munitsipalitet. Uning aholisi 718 kishi.

Manbalar 

Ozarbayjon qishloqlari
Allahyarlı, Shabran

Allohyarli — Ozarbayjonning Davachi tumanidagi qishloq.

Manbalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Shabran tumani aholi punktlari
Ashagy Emirkhanly

Ashagʻi Amirxanli — Ozarbayjonning Shabran tumanidagi qishloq.

Manbalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Shabran tumani aholi punktlari
Abulvafo Xorazmiy

Abulvafo Xorazmiy (1432-yil Xorazmda vafot etgan) – tasavvuf olimi, mutasavvif shoir. Ilmiy-adabiy manbalarda uning “Lavoyi­hi asror” (“Ravshanlik sirlari”) va “Nasr ul-javohir” (“Nasr durdonalari”) nomli ilmiy-tasavvufiy ruhda risolalar yozganligi toʻgʻrisida maʼlumot berilgan. Lekin u asosan ruboiylari bilan mashhur boʻlgan. Taniq­li afgʻon adabiyotshunos olimi Najib Moyil Hiraviy Tehronda nashr etilgan “Dar shabistoni irfon” (“Irfon xilvatxonasida”) asarida Abulvafo Xorazmiy haqida ham muxtasar gapirib, uning 146 ta ruboiysini ilova tariqasida keltiradi. Bu ruboiylar Tehron Milliy kutubxonasida 306-raqam ostida saqlanayotgan “Jungi asrori irfon” (“Irfon sirlari daftari”) toʻplamidan olingan. Tehronda 1993-yilda chop etilgan “Ruboiynoma” toʻplamiga esa shayx-shoirning 98 ta ruboiysi kiritilgan.

Abulvafo Xorazmiyning ruboiylari vahdat ul-vujud taʼlimotining sheʼriy ifodasi hisoblanadi. U tasavvuf nazariyasi talab-qoidalarini sheʼriy usulda bayon qilib bergan. Bu dunyoning oʻtkinchiligi, nafs va jismning Haq yoʻlida toʻsiqligi, haqiqiy hayot Alloh huzurida ekanligi, buning uchun kamolot kasb etib, xulqni poklab, komillik martabasiga erishish zarurligi, Alloh haqiqatlar haqiqati ekanligi, uni aql bilan anglab boʻlmasligi, faqat yuksak maqomga koʻtarilgan koʻngil holi bilan uni tanish mumkinligi, Alloh ehtiyojsiz zot ekanligi, bu dunyoni oshkor qilib, oʻzini pinhon tutganligi, banda koʻngliga ilohiy ishq Allohning oʻzi tomonidan solinishi, oʻzini bilgan hoy-u havasga qul boʻlmasligi, darveshlik, zavq-u talab, dardmandlik, faqr-u fano, Haq yoʻlida oʻzni unutish, nom-u nishonsizlik va boshqalar Abulvafo Xorazmiy ruboiylarining asosiy mavzusi hisoblanadi.

Uning nomi “Majolis un-nafois”­ning birinchi majlisi va “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olinadi. Navoiy uning avliyo zot ekanligini, Xorazm xalqi orasida “yer farishtasi” nomi bilan shuhrat qozonganligini, zohiriy va botiniy ilmlarni yaxshi oʻzlashtirganligini aytib, tasavvuf va musiqa ilmiga doir risola bitganligi haqida maʼlumot beradi va quyidagi ruboiysini keltiradi:Bad kardamu eʼtizor badtar zi gunoh,

Zero, ki dar in hast se daʼviyi taboh:

Daʼviyi vujudu daʼviyi quvvatu feʼl,

Lohavla valo quvvata illo billoh.

(Mazmuni: Uch nohaq daʼvo sabab yomon ish qildimki, uzri gunohdan battar: ular vujud, quvvat va feʼl daʼvosi boʻlib, barcha kuch va qudrat sohibi Allohdir).

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abulmuzaffar Termiziy

Abulmuzaffar Termiziy, Habbol bin Ahmad – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Muhammad Homid Doshgardning muridi. Xizr alayhissalom bilan gʻoyibona suhbatda boʻlgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abulhasan bin Shaʼra

Abulhasan bin Shaʼra, Amr bin Usmon bin Hakim bin Shaʼra – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Abulhasan Shaʼra haqida Abu Saʼid Moliniy “Arbaʼin” asarida maʼlumot bergan. Aytishlaricha, uning qabridan mudom Qurʼon tilovati eshitilgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abulhasan Musanno

Abulhasan Musanno, Ali bin Musanno – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Astarobodda yashagan. Abubakr Shibliy va Shayx Abusaid Abulxayr bilan suhbatda boʻlgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abulhomid Asvad

Abulhomid Asvad – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Qora tanli boʻlgani uchun “Zanjiy” nisbasi bilan ham eslanadi. Abu Ali Rudboriyning ustozi. Masjid ul-Haramda oʻttiz yil eʼtikofda oʻtirgan. Vajd holiga tushganda rangi oqarib, oʻziga kelganida yana asl rangiga qaytgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni qisqartirilgan holda kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abulhusayn bin Bunon

Abulhusayn bin Bunon – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Abu Usmon Magʻribiy va Abu Saʼd Xarroz bilan suhbatda boʻlgan. Samoʼ majlislariga alohida ahamiyat qaratgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abulhusayn bin Hind Forsiy

Abulhusayn bin Hind Forsiy, Ali bin Hind Qurashiy – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Jaʼfar Haddod, Amr bin Usmon Magʻribiy, Junayd Bagʻdodiy, Abu Abdulloh Xafif Sheroziy bilan suhbatda boʻlgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni qisqartirilgan holda kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abulhusayn Haddod Hiraviy

Abulhusayn Haddod Hiraviy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Temirchilik kasbi bilan shugʻullangan. Abulabbos Qassob suhbatidan bahramand boʻlgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx hayotiga bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Ashaga Dzhalgan

Ashaga Djalgan — Ozarbayjonning Davachi tumanidagi qishloq.

Manbalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Shabran tumani aholi punktlari
Ag'dam masjidi

Agdam masjidi (    ) yoki Juma masjidi (    ) — Ozarbayjonning Agʻdam tumanida joylashgan arvoh shaharchasidagi masjid.

Tarixi

Qurilishi 
Masjid meʼmor Karbalayi Safixon Qorabogʻiy tomonidan 1868—1870- yillarda Qorabogʻ mintaqasidagi masjidlar uchun xos uslubda qurilgan boʻlib, ikki qavatli galereyadagi tosh ustunlar boʻlinishi va gumbazli shiftlardan foydalanishni oʻz ichiga olgan holda bunyod etilgan. Bu uslubdagi masjidlarga Barda masjidi, Shushadagi Yuxari Govhar ogʻa masjidi, Fuzuli shahridagi masjid va Horadiz qishlogʻida joylashgan masjid kiradi.

Armaniston istilosi 
Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida Agʻdam Ozarbayjon qoʻshinlari tomonidan Stepanakertdagi arman aholisiga BM-21 Grad uzoq masofali raketalarini otish uchun ishlatilgan.  Keyinchalik Agʻdam arman kuchlari nazoratiga oʻtdi. Qoʻlga olingandan soʻng, guvohlarning soʻzlariga koʻra, shahar talon-toroj qilingan, vayron qilingan va yoqib yuborilgan.  Agʻdamdagi yagona bino boʻlgan Agʻdam masjidi graffiti bilan buzib tashlangan va qoramol,  choʻchqalar uchun otxona sifatida ishlatilgan.  "Masjidlarni cho'chqaxonaga aylantirgan vahshiy armanlar" haqidagi hikoya 2020 yilgi Togʻli Qorabogʻ urushi oldidan Ozarbayjonda safarbarlikning muhim tarkibiy qismiga aylanadi. 

2009-yilda Artsax Respublikasi islom yodgorliklarini saqlab qolish boʻyicha chora-tadbirlarni moliyalashtirishni boshladi. Artsax rasmiylariga koʻra, Agʻdam masjidi atrofi 2010-yilda vayronalardan tozalanib, devor bilan oʻralgan  2011-yilda Agʻdamga tashrif buyurgan Ozodlik radiosi jurnalisti Stepan Lohr tomisiz masjid suratlarini e’lon qildi va u “bir paytlar ulug‘vor bo‘lgan Agʻdam masjidining qarovsiz va buzilgan ichki qismi” deb ta’rifladi.

Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushidan keyin 
Ozarbayjon Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushida gʻalaba qozonganidan soʻng, 2020-yil 20-noyabrda Togʻli Qorabogʻda sulh bitimi asosida Agʻdam tumanini qaytarib oldi  3 kundan keyin prezident Ilhom Aliyev va birinchi xonim Mehribon Aliyeva shahar vayronalari va Agʻdam masjidini ziyorat qildi. Aliyev masjidga Makkadan Qur’on sovg‘a qildi. 

Agʻdam Ozarbayjonga qaytarilgandan soʻng, 28 yil ichida birinchi juma namozi masjidning soʻnggi imomi va Ozarbayjon askarlari tomonidan masjidda oʻqildi.

Yana qarangki 

 Ozarbayjon madaniyati

Manbalar 

Ozarbayjondagi masjidlar
Aydinlar, Shabran

Ashaga Dzhalgan

{{
|official_name =Aydinlar
|native_name = 
|pushpin_map            =Azerbaijan
|pushpin_mapsize                =300
|subdivision_type       = Mamlakat
|subdivision_name       = 
|subdivision_type1 = Tuman
|subdivision_name1 = Shabran tumani
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 =
|area_footnotes =
|population_as_of =
|population_total =
|population_density_km2 =
|timezone =AZT
|utc_offset = +4
|timezone_DST =AZT
|utc_offset_DST = +5
|coordinates = 
|elevation_m =
|area_code =
|website =
}}
Oydinlar — Ozarbayjonning Shabron tumanidagi qishloq.

Manbalar 
 

Ozerbayjon qishloqlari
Abunasr Xabboz va Abulhasan Suhon Ojan

Abunasr Xabboz va Abulhasan Suhon Ojan – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan hirotlik tasavvuf shayxlari. Gozurgohda Ansoriy bilan deyarli bir vaqtda yashaganlar. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayxlar haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Yumaklı, Çerkeş

Yumakli — Chanqiri viloyatining Cherkes tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi 
Qishloq 1919-yildan beri shu nomga ega.

Geografiyasi 
Qishloq Chanqiri shahar markazidan 135km uzoqlikda joylashgan. Cherkes tumani markaziga 15km uzoqlikda. Qishloq Cherkeşning janubi-g'arbiy qismida joylashgan. U 1,5 km uzunlikdagi Qizilcahamam-Cherkeş viloyati yo'liga qishloq yo'li bilan bog'langan.

Aholisi

Manbalar
Aburrabiʼ Kafif Molaqiy

Aburrabiʼ Kafif Molaqiy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Abulabbos bin Arifning muridi. Ispaniyadagi Andalusiya shahrining mashhur mashoyixlaridan. Navoiy “Naso­yim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni qisqartirilgan holda kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Yoncalı (Çerkeş)

Yoncali — Çankırı viloyatining Cherkes tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi 
Qishloq 1919-yildan beri shu nomga ega.

Geografiyasi 
Qishloq Chanqiri shahar markazidan 135km uzoqlikda joylashgan. Cherkes tumani markaziga 15km uzoqlikda. Qishloq Cherkeşning janubi-g'arbiy qismida joylashgan. U 1,2 km uzunlikdagi Qizilcahamam-Cherkeş viloyati yo'li bilan qishloq yo'li bilan bog'langan.

Aholisi

Manbalar
Yıprak, Çerkeş

Yiprak — Chanqiri viloyatining Cherkes tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi 
Qishloq 1928-yildan beri shu nomga ega.

Geografiyasi 
Qishloq Chanqiri shahar markazidan 150km uzoqlikda joylashgan. Cherkes tumani markazidan 25km uzoqlikda. Qishloq Cherkeşning shimolida joylashgan. U Bolu-Amasya (Gerede- Cherkeş ) davlat/xalqaro yo'li bilan bog'langan.

Aholisi

Manbalar
Baladzha Shakhnazarli

Baladja Shaxnazarli — Ozarbayjonning Davachi tumanidagi qishloq.

Manbalar 
 

Ozarbayjon qishloqlari
Shabran tumani aholi punktlari
Yeşilöz, Çerkeş

Yeşiloʻz — Chanqiri viloyatining Cherkes tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi 
1960-yildan keyin Ahirli bo'lgan qishloq nomi 2005-yilgi ovoz berish natijasida o'zgartirildi va hozirgi nomini oldi.

Geografiyasi 
Qishloq Chanqiri shahar markazidan 112 nuqtada joylashgan. Cherkes tumani markazidan 7km uzoqlikda joylashgan. Qishloq Cherkeşning janubi-sharqida joylashgan boʻlib, qishloq orqali tuman markazi bilan bevosita bogʻlangan.

Aholisi

Manbalar
Baş Əmirxanlı

Bash Amirxanli — Ozarbayjonning Davachi tumanidagi qishloq. Qishloqda Madaniyat va turizm vazirligida roʻyxatdan oʻtgan oʻrta asrlarga oid turar joy mavjud.

Manbalar 

 

Ozarbayjon qishloqlari
Shabran tumani aholi punktlari
Abussuʼud bin Shabl

Abussuʼud bin Shabl – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Shayx Abdulqodir Jiliyning muridi. Zohiran boy, botinan darvesh kishi boʻlgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abuhoshim Soʻfiy

Abuhoshim Soʻfiy (vaf. taxm. 779) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kufa shahrida tugʻilgan. Shomda shayxlik martabasiga erishgan. Sufyon Savriy bilan suhbatda boʻlgan. Tasavvuf tarixida “Soʻfiy” nomi bilan mashhur boʻlgan birinchi shaxs. Ramla shahrida birinchi soʻfiylar xonaqohiga asos solgan. Riyosiz ibodat va xoksorligi bilan mashhur boʻlgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Borbor

Borbor — Ozarbayjonning Davachi tumanidagi qishloq. Qishloq Padar munitsipaliteti tarkibiga kiradi.

Manbalar 

 

Ozarbayjon qishloqlari
Shabran tumani aholi punktlari