MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
A. S. Popov haykali Yekaterinburg

Aleksandr Stepanovich Popov haykali — Yekaterinburg shahar markazida, oʻz nomidagi maydonda oʻrnatilgan yodgorlik (maydonning oʻzi Pushkin koʻchasida joylashgan).

Tarixi 
Sverdlovskda radio ixtirochisi Aleksandr Popovga haykal oʻrnatish gʻoyasi 1950-yil oxiridayoq paydo boʻlgan. A. S. Popov yoshligida Yekaterinburgda yashagan va oʻqigan. Yodgorlik oʻrnatish gʻoyasini buyuk ixtirochining evara jiyani M. V. Gulyayeva ilgari surgan. Keyinchalik u Popov radio muzeyini ochish uchun ham juda koʻp ish qilgan. 1960-yilda shahar kengashining taklifiga binoan haykaltarosh Vladimir Yegorov yodgorlik ustida ishlashni boshlagan. Haykal, loyihaga koʻra, Karl Liebknecht koʻchasida, „Okean“ oziq-ovqat doʻkoni oldidagi trolleybus burilishida oʻrnatilishi kerak edi. Yegorov yodgorlikning uchta namunasini ishlab chiqqan. Ulardan ikkinchi namunasi, garchi quyish birmuncha qiyin boʻlsa-da, eng muvaffaqiyatli chiqqani boʻldi. Biroq, shahar hokimiyati yodgorlikka qiziqish bildirmadi, shu bois unga mablagʻ ham ajratilmagan. Haykaltarosh bilan shartnoma esa narxlarning eng quyi chegarasida tuzilgan. Yodgorlikning ochilishi bir qator sabablarga koʻra, 15-yilga kechiktirildi.

Yodgorlikni oʻrnatishga tayyorgarlik 1970-yillarda jonlanib qoldi. Haykalni yangi joyda — pochta boʻlimi yaqinidagi bogʻda oʻrnatish tashabbuskori Sverdlovsk radio markazi rahbari A. Menshenin boʻldi.

Haykaltarosh V. Ye. Yegorova yasagan ikkinchi namunadagi haykal yodgorlik asosi boʻlishi mumkin edi. Ammo uni quyish deyarli imkonsiz edi, chunki haykalni quyish rejalashtirilgan Ural kompressor zavodi salohiyati bunga yetmasdi. Shundan soʻng, haykaltarosh haykalning uchinchi namunasi ustida ishlashga majbur boʻldi, unda Popov oʻz ixtirosi ustida oʻylanib oʻtirgan holda tasvirlangan. Yodgorlik choʻyan boʻlaklaridan elektr payvandlash yordamida yigʻilgan va sayqallangan.

Yodgorlikning tantanali ochilishi 1975-yil 7-mayda Lenin prospekti va Bosh pochta boʻlimi yaqinida boʻlib oʻtdi. Yodgorlik vaqt oʻtishi shaharning diqqatga sazovor joylaridan biriga aylandi. Ural Federal Universitetining radio fakulteti oʻqituvchi va talabalarinig 7-may kuni kechqurun (Radio kuni) Lenin prospekti boʻylab yurish odatini koʻp yillardirki saqlanib qolmoqda. Yodgorlikka yurganlar uning poyiga gul qoʻyib, yuvishadi va Popov xotirasiga hurmat bajo keltirishadi.

2005-yilga kelib, bu vaqtgacha oʻttiz yillar davomida poydevori bilan bir xil xira kulrang tusga ega boʻlgan yodgorlik bronza rangga boʻyalib, muqaddaslashtirildi. Yodgorlikni muqaddaslash Ekaterinburg va Verxoturye Vikentiy arxiyepiskopi tomonidan amalga oshirildi.

Haykal 1975-yilda oʻrnatilganidan beri uning yaqinida (meʼmor. P. D. Demintsev) xiyobon tashkil etildi. U baʼzida norasmiy ravishda popov xiyoboni deyiladi. Unda favvora ham ishlaydi.

Manbalar

Havolalar 

 
 
 
Popov
Popov, Ekaterinburg
Kaluga shahrining 600 yilligiga bagʻishlangan yodgorlik

Kaluga shahrining 600-yilligiga bagʻishlangan yodgorlik — Kaluga shahridagi Gagarin koʻchasidagi Oka boʻylab koʻprik yaqinidagi yodgorlik, 1977-yil 29-oktabrda shaharning 600-yilligini nishonlash sharafiga ochilgan. Yodgorlik 50 metrli ustun boʻlib, uning etagida Gagarin koʻchasi boʻylab shar va oltita stela joylashgan. Kaluganing olti asrlik tarixining eng muhim sahifalari stellarda muhrlangan.

Tarix 
Yodgorlik haykaltarosh L. E. Kerbel va meʼmorlar V. N. Datyuk, E. I. Kireev, P. T. Perminov tomonidan loyihalashtirilgan. Kosmonavtning barelyefli titan ustuni loyihasi Kireevga tegishli. Gagarin tasviri tushirilgan yodgorlikning bir qismi Kaluga haykaltaroshlik fabrikasi tomonidan yaratilgan, Tsiolkovskiyning barelyefi Mytishchi sanʼat fabrikasida marmardan oʻyilgan. Beshta bronza barelyefni yaratish boʻyicha ish Lev Efimovich Kerbel tomonidan bajarilgan va ular RSFSR Badiiy fondining Leningraddagi Monumentskulptura zavodida (quyma) qilingan. Sfera mis qatlami bilan qoplangan, unga 700 kilogramm metall ketgan. Ustunning asosi shar boʻlgani uchun qurilish shaharliklar orasida „toʻp“ deb atalgan.

Yodgorlik 1971-yil sentabr oyida tashkil etilgan va 1977-yil oktabr oyida ochilgan.

2001-yilda yodgorlikdan metall qoplama parchalari oʻgʻirlangan. Vandallar rangli metallarni yigʻish punktiga topshirish uchun, shar bilan qoplangan mis choyshablarni oʻgʻirlab ketishgan. Diametri 11 metr boʻlgan shar kamroq qimmatbaho metall bilan qayta tiklandi. Bezorilar topilgan, biroq jinoiy ish qoʻzgʻatilgani yoʻq, chunki yodgorlik davlat mablagʻlari hisobidan qurilgan va shu sababli jabrlangan shaxsni aniqlashning imkoni boʻlmagan.

Shaharning 650-yilligini nishonlash uchun, mahalliy hokimiyat organlari, yodgorlikning asl qiyofasini tiklashga qaror qildilar: stelani taʼmirlash va sharni mis bilan qoplash. Qayta tiklash uchun mablagʻ yigʻildi, shu jumladan shahar aholisining xayr-ehsonlari orqali. 2021-yilning 4-avgustida, qayta tiklash ishlari yakunlanib, yodgorlik yana ommaga ochildi.

2021-yil avgust oyida yodgorlik raqamli yoritish va audio saundtrek bilan toʻldirildi. Loyihaning birinchi sinov ishga tushirilishi Rossiya Federatsiyasi Davlat bayrogʻi kuni boʻlib oʻtdi.

Manbalar

Havolalar 

 Arxivnaya kopiya 600 yilligi sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik 
Kaluga Yodgorliklari
 1977-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
Kaluga viloyatida 1970-lar
 1977-yilgi haykallar
Keroessa

Keroessa (, soʻzma-soʻz tarjima qilinganda „shoxli“ maʼnosida) — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon.

Io sigir qiyofasida sayr qilish paytida Zevsdan Oltin Shox hududida tugʻilgan. Qizni Semestra nimfasi tarbiyalagan. Keyinchalik u Poseydonning sevgilisi boʻlgan, undan u Vizantiyaning mifologik asoschisi Bizantni dunyoga keltirdi, uning sharafiga shahar oʻz nomini olgan. Bizant onasi sharafiga Oltin Shoxni () nomlagan.

Bizantdan tashqari, Keroessaning Strombos ismli oʻgʻli bor edi, u balogʻat yoshiga yetib akasi bilan jang qilgan.

Panopolitanlik Nonning soʻzlariga koʻra, Io Misrda Nil daryosi boʻyida Epaf bilan birga Keroessani dunyoga keltiradi.

Keroessa tasviri Vizantiyaning bir qancha qadimiy tangalarida saqlanib qolgan, unda shaharning afsonaviy asoschisining onasi tasvirlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 qadimgi yunon
 
 Stoll. Keroëssa // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie : [nem.] / Roscher Wilhelm Heinrich. — Leipzig : Druck und Verlag von B. G. Teubner, 1890—1894. — Bd. II. — Kol. 1175—1176.
Qadimgi yunon mifologiyasida Frakiya
Kilik mifologiyasi

Kilik () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Agenor va Telefassa (yoki Feniks va Kassiopiya) oʻgʻli. Yoki Kadmusning ukasi Agenorning oʻgʻli.

U Evropani qidirib topdi, ammo muvaffaqiyatga erishmadi. U Piramus daryosi hududida bosib olgan yerni Kilikiya deb atagan. Ilgari uning aholisi gipahei deb atalgan. Evgemerning soʻzlariga koʻra, bu Zevs tomonidan magʻlub boʻlgan Kilikiya hukmdori. Uning bolalari Fasos va Fivu deb nomlanadi.

Yupiterning yoʻldoshi Yevropadagi Kilik krateri uning nomi bilan atalgan.

Manbalar

Havolalar 

 Cilix // Realniy slovar klassicheskix drevnostey / avt.-sost. F. Lyubker ; Pod redaksiey chlenov Obщestva klassicheskoy filologii i pedagogiki F. Gelbke, L. Georgievskogo, F. Zelinskogo, V. Kanskogo, M. Kutorgi i P. Nikitina. — SPb., 1885.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
qadimgi yunon mifologiyasida kichik Osiyo
 Kilikiya
 shaxslar: Fenikeliler
A. A. Kondratiyev haykali

A. A. Kondratiyev haykali — fuqarolar urushi qahramoni, komsomol aʼzosi A. A. Kondratiyevga oʻrnatilgan haykaltaroshlik yodgorligi. 1958-yilda Sankt-Peterburgda Sverdlovskaya qirgʻogʻi va Arsenalnaya koʻchasining burchagida jamoat bogʻida oʻrnatilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh G. D. Glikman va arxitektor Y. I. macheret.

Tarix 
Yodgorlik Leningrad shahar ijroiya qoʻmitasi qarori asosida oʻrnatilgan. U fuqarolar urushi qatnashchisi, komsomol aʼzosi A. A. Kondratyevga bagʻishlangan boʻlib, u oq gvardiyachilar tomonidan qurshovda boʻlib, taslim boʻlishni istamay oʻz joniga qasd qilgan. Yodgorlikning Vyborg tomonidagi joylashuvi, Kondratyev ushbu hududda birinchi komsomol hujayralarini yaratganligi sababli tanlangan. Haykaltarosh G. D. Glikman haykali ustida ishlashda Kondratiyevning otasi yordam berdi, u vafot etgan oʻgʻlining fotosuratlarini keltirdi. Bronza haykal „Monumentskulptura“ zavodida quyilgan. Yodgorlik 1958-yil 12-aprelda ochilgan.

1977-yilda yodgorlik mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan monumental sanʼat yodgorligi sifatida tan olingan. 2000-yilda himoyadan olib tashlangan.

Tavsif 
Qizil granitdan yasalgan toʻrtqirrali poydevorga, yosh yigitning haykali oʻrnatilgan. U kurtka kiygan va shim mingan, yon tomonida gʻilofdagi mauzer. Yigit qoʻllarini orqasida ushlab turadi, turishi erkin. U endigina jangovar harakatlar xaritasini oʻrganib chiqqanga oʻxshaydi va endi qaror qabul qilishga tayyor. Bir qarashda komsomolchi timsolida qahramonlik yoʻqligiga qaramay, haykaltarosh oʻzining ichki kuchi va matonatini yetkaza oldi. Yodgorlik oʻsha davrga xos boʻlgan realistik tarzda yasalgan.

Poydevorning old tomoniga "Fuqarolar urushi qahramoni / komsomol komissari / Sasha Kondratiev / 1900-1918 " yozuvi oʻyilgan. Haykal plintining chap tomonida yozuv bor: "sc. G. D. Glikman 1956-1957-yillar ". Haykalning balandligi 2,2 m, poydevorining balandligi 1,6 m.

Manbalar 

 Rossiyaning madaniy merosi maqomidan mahrum bo'lgan ob'ektlar
Kondratiev
Kalinin tumani (Sankt-Peterburg)
 1958-yilda Sankt-Peterburgda qurilgan bino va inshootlar
 1958-yilgi haykallar
Kernunn

Kernunn (lat. Cernunnos, odatda „Shoxli“ deb tarjima qilingan; „Tsernunn“ imlosi ham uchraydi), shuningdek, Karnon (Karnonos) ― kelt maʼbudi boʻlib, „Kema quruvchilar ustuni“ (I-asr boshi, Lutetsiya; Kluni muzeyi) releflaridan birida oʻz nomi bilan birga tasvirlangan). Rim Silvani (kelt Silvani) bilan bogʻlangan.

Ikonografiya 
Rim davrining u yoki bu tarzda Kernunn bilan bogʻliq boʻlgan ellikdan ortiq tasvirlari maʼlum. Ularning aksariyati Fransiyaning shimoli-sharqidan kelib chiqqan. Uning ikonografiyasining eng xarakterli xususiyatlari quyidagilar edi: oyoqlari kesishgan „Buddist pozasi“, kiyik shoxlari, ilon va grivna (ehtimol, erkak va ayol tamoyillariga mos keladi). Koʻpincha ayrim hayvonlar bilan tasvirlangan.

Ismi 
Pariziyaliklar qabilasining kema quruvchilari hamkorligi tomonidan Lutetsiyada oʻrnatilgan „Kema quruvchilar ustuni“ning barelyeflaridan birida ikki shoxli maʼbud oʻyilgan, ularga grivnalar va (C)ernunnos — „Kernunn“ yozuvi oʻyilgan. Quyidagi  — „Grivna, tork“ va Galliar tilida karnon, qadimgi irland tilida corn,  — „shox“ soʻzlarining fonetik-semantik xususiyatlarini eʼtiborga olinsa, uning boshqa barelyeflarida mavjud Trigaranus („Ilohiy tanlangan“) yozuvi oʻziga xos tarzda boʻlsa ham, bu yerda takrorlangan deb taxmin qilish mumkin.

F. Vudxuyzen Kernunning nomi va tasvirini luviylar shoxli maʼbudi Kuruntas bilan solishtiradi va ularni eng qadimgi hind-yevropa antikligiga koʻtaradi.

Neo-majusiylik 
Vikka kabi neo-majusiy kultlarida Kernunn folklor qahramoni Hern Ovchi va Oʻrta asrlar soborlari devorlarida tasvirlangan yashil odam bilan bir qatorda, shoxli maʼbudga sigʻinishning koʻrinishi sifatida talqin qilinadi. Bunday mulohazalar antropolog M. Murreyning kulturologik tuzilmalariga borib taqaladi. Ular ilmiy hamjamiyat tomonidan qoʻllab-quvvatlanmadi.

Manbalar 

Vikka
Alifbo boʻyicha ma’budlar
Nasldorlik ma’budlari
Yer ma’budlari
Gallar mifologiyasi
A. A. Fet yodgorligi (Oryol)

A. A. Fet yodgorligi — Oryol viloyatida tugʻilgan rus shoiri haykali.

Tavsif 
Afanasy Afanasyevich Fet Orel viloyati , Mtsensk tumani, Novoselki qishlogʻida tugʻilgan. Moskva universitetining falsafa fakultetining ogʻzaki boʻlimini tamomlagan. Uning birinchi sheʼrlar toʻplami „Lirik panteon“ 1840-yilda nashr etilgan. 1845-yildan 1858-yilgacha harbiy xizmatda boʻlgan. Nafaqaga chiqqanidan keyin u Moskvada yashab, adabiy faoliyat bilan shugʻullangan. A. Fet 1892-yilda Moskvada vafot etdi. U Oryol viloyati, Kleymenovo qishlogʻidagi mulkka dafn etilgan.

1997-yil 25-mayda Orel shahrida, Saltikov-Shchedrin koʻchasida, Yozuvchilar uyi yaqinida shoir haykali ochildi — granit poydevoridagi bronza byust. Loyiha muallifi — Rossiya xalq rassomi, haykaltarosh N. A. Ivanov. Ish dastgoh sanʼati uslubida bajarilgan.

Manbalar

Havolalar 

 
 
 
 Burgut Yodgorliklari / Fetu
A.V.Gorbatov haykali (Oryol)

A.V.Gorbatov haykali — Sovet Ittifoqi Qahramoni, Oryol viloyatini (Oryol „Kutuzov“ hujum operatsiyasi paytida) fashist bosqinchilaridan ozod qilgan 3-armiya Sovet harbiy rahbari qoʻmondoni haykali.

Tavsif 
1943-yil iyun oyida general Gorbatov 3-armiya qoʻmondoni etib tayinlandi, uning boshida Oryoldan Berlingacha boʻlgan harbiy yoʻlni bosib oʻtdi. 1968-yilda A.V. Gorbatov „Oryol shahrining faxriy fuqarosi“ unvoniga sazovor boʻldi. 1983-yil 6-avgustda Gʻalaba bulvarida uning markaziy qismida general haykali — byust ochildi.

Yana qarang 

 Burgut yodgorliklari roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

 
 
 Burgut Yodgorliklari Gorbatov
 Rossiya Büstleri Gorbatova
 1983-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
 1983-yilgi haykallar
1980-yillar Orel viloyatida
Kerkira (mifologiyasi)

Kerkira (, keyinchalik bu nom Korkira,  deb talaffuz qilinadi) — qadimgi yunon mifologiyasida nimfa. Asop va Metopaning qizi. Poseydon tomonidan keyinchalik uning nomi bilan atalgan Sxeriya oroliga olib ketilgan (hozirgi Korfu). U oʻgʻli Feakni dunyoga keltirgan (boshqa nasabnomada Navsifoyga toʻgʻri keladi). Uning haykali Olimpiyada edi.

Manbalar 

Kerkira
Ion orollari haqidagi afsonalar
Nimfalar
Qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Visotskiy haykali Birshets

Vladimir Vysotskiy haykali — sovet aktyori va shoiri Vladimir Vysotskiy xotirasiga bagʻishlab oʻrnatilgan yodgorlik (byust). Bolgariyaning Varshets shahridagi „Slancheva Gradina“ bogʻiga kirish eshigi yaqinida oʻrnatilgan. Yodgorlik muallifi mashhur bolgar haykaltaroshi Georgiy Chapkanov.

Tarixi 
Yodgorlik oʻrnatish gʻoyasi 2006-yilda paydo boʻlgan. Uning tashabbuskori oʻsha paytdagi shahar hokimi Ivaylo Yordanov boʻlgan. Shahar aholisi va butun mamlakat boʻylab Vysotskiy muxlislari yodgorlik uchun bir yilda toʻplashdi. Byust mashhur bolgar haykaltaroshi Georgiy Chapkanov tomonidan Vladimir Vysotskiy suratlaridan foydalanilgan holda yasaldi.

Bolgariyada Vysotskiyning birinchi haykali ochilishi 2007-yil 2-sentabrda boʻlib oʻtdi. Tantanali marosimda Bolgariya respublikasi sobiq vitse-prezidenti Anxel Marin va aktyorning oʻgʻli Nikita Vysotskiy ham ishtirok etdi. Marinning soʻzlariga koʻra, Vysotskiy oʻlmas boʻlib qoladi, „chunki u tufayli eʼtiqod va irqdan qatʼi nazar, turli millat vakillarining maʼnaviy yaqinlashuvi sodir boʻlgan“. Georgiy Chapkanov yodgorlik ornatilishi sabab boʻlib koʻplab bolgariyalik yoshlar rus shoirini yaqindan bilishlari va uning qoʻshiqlarini tez-tez tinglashlariga umid bildirdi. "Biz uchun u oʻzimizniki", — deydi Vyrshets aholisi. Maʼlum boʻlishicha, ushbu shaharda isteʼdodli sovet shoirining muxlislari koʻp.

Yodgorlik tavsifi 
Yodgorlik Vysotskiyning granit tagkursiga oʻrnatilgan bronza byustdan iborat boʻlib, uning lavhasida shoir sheʼridan parcha oʻyib yozilgan:

Yodgorlik balandligi 3 metrni tashkil etadi.

Manbalar

Havolalar 

 Vladimir Visotskiy haykali — Varshets Arxivnaya kopiya
alifbo bo'yicha yodgorliklar
 2007-yilda paydo bo'lgan
Vyrshets
Bolgariya Yodgorliklari
 Montana viloyati
Kerkaf

Kerkaf () — Geliadalardan biri. Gelios va Rodaning oʻgʻli. Akasi Oximning qizi Kidippaga uylanadi va shohlikni meros qilib oladi. Lind, Ialis va Kamirning otasi, Rodosdagi uchta shahar ularning ismlari bilan nomlanar edi. U uylangach, orolni tark etishga majbur boʻlgan va ukasi qariganidan keyin qaytib kelgan.

Manbalar 

Egey dengizi orollari afsonalari
Qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Oʻzbekiston xalq rassomi

„Oʻzbekiston Respublikasi xalq rassomi” faxriy unvoni — atoqli tasviriy san’at arboblariga rang tasvir, grafika, haykaltaroshlik, amaliy-dekorativ, teatr va kino san’atini rivojlantirishdagi alohida xizmatlari uchun beriladi.

Tavsifi 
• Koʻkrak nishoni 0,25 mikron qalinlikda tilla qoplangan 925 probali kumushdan tayyorlanib, diametri 34 millimetrli doira shaklida boʻladi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr.
• Nishonning hoshiyalangan tekis yuz tomonida molbert fonida taxta (palitra) moʻyqalamlari bilan, pastki oʻng chekkasida dafna novdasi tasvirlangan. Nishonning chap tomonida ramzning yuqorirogʻida “XALQ RASSOMI” degan yozuv gorizontal holatda joy olgan.

• Nishonning orqa tomonida Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirlangan.Tasvirlar va yozuv qabariq.

• Koʻkrak nishoni ichki qismiga Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi ranglaridagi shoyi lenta sirilgan qadagʻichga halqa va ilmoqcha yordamida ulanadi.

Manbalar
Kleoday

Kleoday (Cleodeus; ) — Geraklidlar oilasidan Doridaning afsonaviy shohi. Gill va Iolaning oʻgʻli, Gerkulesning nabirasi. „Kleodeusning bolalari“ Gesiod da eslatib oʻtilgan. Kleodayning Aristomax ismli oʻgʻli va Neoptolemusning xotini boʻlgan Lanassa ismli qizi bor edi.

Spartada uning ziyoratgohi bor edi.

Manbalar 

 Heraclides
 Dorida Afsonalari
Baynalmilal jangchilar yodgorligi Moskva

Baynalmilal askarlar yodgorligi — Moskva Gʻalaba bogʻidagi Poklonnaya tepaligida baynalmilal harbiylar xotirasiga oʻrnatilgan haykal.

Tarixi 
Baynalmilalchilar xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik Afgʻoniston urushi faxriylari tashkilotlarining xayriya mablagʻlari, baynalmilal askarlarning shaxsiy moddiy hissalari, shahar hokimiyati koʻmagida barpo etilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltaroshlar S. A. Shcherbakov va S. S. Shcherbakov, meʼmorlar Yu. P. Grigoryev va S. Grigoryevlardir.

4 metr balandlikdagi bronzadan quyilgan haykal — chap qoʻlida dubulgʻa va oʻng qoʻlida avtomat qurol ushlagan, harbiy kamuflyaj kiyimidagi yosh sovet askarini aks ettiradi. Askar qoyaga yaqinlashib, uzoqlarga qaragan holda tasvirlangan. Qizil granitdan yasalgan tagkursi ustida jangchi siymosi joylashgan. Piyodaga jang sahnasi tasvirlangan bronza barelyef oʻrnatilgan.

Yodgorlikning ochilishi 2004-yil 27-dekabrda boʻlib oʻtgan va Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistonga kiritilishining 25-yilligiga toʻgʻri kelgan. Yodgorlikning ochilish marosimida afgʻon faxriylari, Amin saroyiga bostirib kirgan maxsus kuchlar, faxriylar tashkilotlari vakillari ishtirok etdi.

Havolalar 

 
 
 
xalqaro jangchilar
afg'on urushi yodgorliklari (1979-1989)
xalqaro jangchilar
 Salavat Sherkovning Haykallari
Kleodora

Kleodora () — qadimgi yunon mifologiyasida nimfa, qahramon Parnas ning onasi, xuddi shu nomdagi togʻning eponimi va qushlarning parvozi orqali fol ochishning ixtirochisi. Parnasning otasi dengizlar xudosi Poseydon yoki oʻlik Kleopompus () edi.

Kleodora tosh otish orqali kelajakni bashorat qila oladigan Korikian nimfalaridan biri edi. U Delfi yaqinidagi Parnas togʻining gʻarbiy yon bagʻrida joylashgan Corycian Cave Koriya gʻorida yashagan.

 nomi „Shon-sharafli sovgʻa“ degan maʼnoni anglatadi — ulugʻvorlik va  — sovgʻa.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Кондрашов А. Легенды и мифы Древней Греции и Рима: Энциклопедия. — М.: РИПОЛ классик, 2005. — 768 с.
 Мифологический словарь/Гл. ред. Мелетинский Е. М. — М.: Советская энциклопедия, 1990 г.- 672 с.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Baynalmilal jangchi yodgorligi Ijevsk

Baynalmilal jangchi haykali — Izhevsk shahrida, shaharning Bolalar va oʻsmirlar ijod saroyi maydonida oʻrnatilgan. Saroy Oktabr tumanidagi Militsionnaya va Kirov koʻchalari kesishmasi yaqinida joylashgan. U dunyoning „qaynoq nuqtalarida“ vafot etgan Udmurtiya fuqarolari xotirasiga bagʻishlangan.

Tarixi 
Bronzadan yasalgan 2 metrlik haykal askarning tosh ustida oʻtirgan, qoʻlida avtomat qurol tutgan aksini mujassamlashtirgan. Haykal yonida ikkita peshtaxta oʻrnatilgan boʻlib, lavhalarda turli qaynoq nuqtalarda halok boʻlgan Udmurtiya fuqarolarining nomlari bitilgan. Ular soʻnggi oʻn yilliklardagi urushlar qurbonlaridir. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Vladimir Kurochkin. Keyinchalik yodgorlik yonida BTR-60 harbiy transporti ham oʻrnatildi.

Taʼkidlash kerak, ilgari ushbu haykal oʻrnida baynalmilalchilar xotirasiga atalgan boshqa bir mavhum yodgorlik oʻrnatilgan boʻlib, u faxriylarga yoqmagan va natijada olib tashlangan. Yangi haykal 2009-yil 12-fevralda Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistondan olib chiqib ketilganining 20-yilligi munosabati bilan oʻrnatilgan. Atrofdagi hududlar obodonlashtirilgach, 2010-yil 15-sentabrda baynalmilalchi askarning yangi haykali tantanali ravishda ochilgan. Yodgorlikning ochilish marosimida qurol-yarogʻ konstruktori M. T. Kalshnikov, Udmurtiya hukumati raisi Yu. S. Pitkevich, V. V. Balakin, shuningdek, faxriylar va jamoat tashkilotlari vakillari ishtirok etdi. Yodgorlik Ijevsk va Udmurt yeparxiyasining ruhoniylari tomonidan muqaddaslashtirilgan, shundan soʻng 251 ta sham yoqilgan. Yodgorlik poyiga esdalik gulchambarlari va gullar qoʻyilgan.

Yodgorlik yaqinida atrofni tozalash va haykalni yuvish maqsadida shanbaliklar tashkil etiladi. Uning atrofida baynalmilalchilarni xotirlash kunlari oʻtkazib turiladi.

Manbalar

Havolalar 

 
 
xalqaro jangchi
afg'on urushi yodgorliklari (1979-1989)
xalqaro jangchi, Izhevsk
Egy

Egy bo'lishi mumkin :

 Misr tili uchun ISO 639 kodi
 Misrning qisqartmasi

Yana qarang 

 Tuxumli (aniqlash uchun)
 Egi (aniqlash uchun)
 Egi kvarteti
Kleopatra (Borey qizi)

Kleopatra () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj, Boreasning qizi va Frakiya qiroli Finey rafiqasi, Argonavtlar afsonasi bilan bogʻliq.

Mifologiyada 

Kleopatra shimoliy shamol xudosi Boreas va Afina malikasi Oritiyaning qizi, Boreads Zeta va Kalening singlisi, shuningdek, Chione edi. U Frakiyada, Pontus Euxinus (zamonaviy Qora dengiz) qirgʻogʻidagi Salmidesni boshqargan qirol Fineyning xotini boʻladi. Kleopatra ikkita oʻgʻil tugʻadi va shahzodalarning ismlari haqidagi qadimgi mualliflarning fikrlari turlicha: Psevdo-Apollodorus Plexippus va Pandionga ega, Sofokl — Terimbas va Aspond tomonidan "Antigona scholia" sining muallifi. Rodoslik Apollonius — Orithyus va Krambos yoki Parthenius va Crambis, boshqa manbada — Polimed va Clytias.

Keyinchalik Finey boshqa xotin oladi — skif shohi Dardan Ideyaning qizi. Bu ayol oʻzidan oldingi va oʻgay oʻgʻillariga zulm qila boshlaydi. U shahzodalarni uni zoʻrlamoqchi boʻlganlikda ayblaydi; Finey unga ishonadi va turli manbalarga koʻra, Kleopatra va uning oʻgʻillarini oʻldirgan yoki koʻr qilgan yoki shunchaki qamoqqa tashlagan. Keyinchalik, Gelios, buning uchun jazo sifatida, Fineyni koʻrishdan mahrum qiladi. Afsonaning bir manbasiga koʻra, argonavtlar Kolxidaga ketayotib, Salmidessada toʻxtaganlarida, ular orasida boʻlgan Zeta va Kalaid singlisi uchun qasos olishgan. Ular Fineyni oʻldirishadi (boshqa manbaga koʻra, bu ishni Gerkules qiladi) va Kleopatra ozodlikka chiqadi. Qirollik hokimiyati uning oʻgʻillariga oʻtgan yoki ular hokimiyatni onalariga oʻtkazib, oʻzlari argonavtlar safiga qoʻshilgan.

Adabiyotda 
Finey va uning oilasi haqidagi afsona dramaturglar Esxil va Sofokl, lirik Timoti Miletlik tomonidan ishlab chiqilgan. Tegishli asarlardan faqat kichik boʻlaklar qolgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 Eitrem S. Kleopatra 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1921. — Bd. XI, 1. — Kol. 732—733.
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 qadimgi yunon mifologiyasida Trakiya