Ivan Pryaxin

Ivan Fedorovich Pryaxin (1906-yil 10-oktyabr, Saratov viloyati – 1959-yil, Moskva) – sovet harbiy qoʻmondoni va polkovnik (1942).

Hayoti 
1906-yil 10-oktyabrda Volgograd viloyati Rudnyanskiy tumanidagi Sudachye qishlogʻida tugʻilgan. Millati – rus.

Harbiy xizmati 

1926-yil 15-oktyabrda Toshkentdagi V. I. Lenin nomidagi Oʻrta Osiyo birlashgan harbiy bilim yurtiga oʻqishga kirgan. 1929-yilning sentyabr oyida uni tugatib, Ashxoboddagi 1-togʻli otishmalar diviziyasining 1-piyoda polkiga tayinlangan. U yerda bir yillik jamoa vzvodining komandiri va rota komandiri boʻlib xizmat qiladi. 1929-yildan VKP(b) aʼzosi. 1931-yil sentyabrdan dekabrgacha bosmachilarga qarshi kurash boʻyicha otryadga qoʻmondonlik qilib, Qoraqum choʻlidagi janglarda qatnashgan. Keyinchalik u polk partiya byurosining mas’ul kotibi etib saylangan. 1934-yil noyabrdan 1935-yil noyabrgacha Moskvadagi V. I. Lenin nomidagi siyosiy kadrlar kurslarida tahsil oladi. Shundan soʻng, polkga qaytib kelib, targʻibot instruktori etib tayinlanadi. 1938-yil yanvar-may oylarida Moskvadagi Qizil Armiya Bosh Siyosiy Boshqarmasining oliy harbiy-siyosiy kurslarida oʻqib, shu yili Turkmaniston Kompartiyasi (bolsheviklar) Markaziy Qoʻmitasi aʼzoligiga saylangan. 1939-yil fevral oyida polk komissari Pryaxin Odessadagi 6-oʻqchilar korpusining komissari etib tayinlanadi. 1941-yil yanvar oyidan boshlab yana Qizil Armiya Bosh Siyosiy Boshqarmasining oliy harbiy-siyosiy kurslarida tahsil olgan.

Ulugʻ Vatan Urushi 
Urush boshlanishi bilan Pryaxin Sovet Ittifoqi marshali S. M. Budyonniyning tezkor guruhi tarkibida frontga ketadi. Soʻng, orqada tuzilgan boʻlinmalarning front chizigʻiga kirishini nazorat qilish, ularni shakllantirishda yordam koʻrsatish bilan shugʻullangan. Smolensk jangida va Vyazemsk mudofaa operatsiyasida qatnashgan.

Urush paytida diviziya qoʻmondoni Pryaxin bir marta Oliy Bosh Qoʻmondon buyrugʻidagi maqtovlarda qayd etilgan.

Urushdan keyingi davr 
Polkovnik Pryaxin urushdan keyin PribVOdagi boʻlinmani boshqarishda davom etadi. 1945-yilning sentyabr oyidan boshlab davolana boshlaydi. Sogʻaygandan soʻng, 1946-yilning martidan 1947-yilning yanvarigacha M. V. Frunze nomidagi Harbiy akademiya qoshidagi miltiq diviziyasi komandirlari malakasini oshirish kurslarida oʻqigan. Oʻqishni tugatgandan soʻng, akademiyada oʻqituvchi sifatida qoladi. U yerda tezkor-taktik tayyorgarlik boʻlimi katta oʻqituvchisi, asosiy fakultet oʻquv guruhining taktik rahbari lavozimlarida faoliyat olib borgan. 1948-yil noyabr oyida V. I. Lenin nomidagi Harbiy-siyosiy akademiyaga umumiy taktika oʻqituvchisi lavozimiga oʻtkazilgan. 1955-yil 12-sentyabrda gvardiya polkovnigi Pryaxin zaxiraga oʻtkaziladi.

Mukofotlari 

 Lenin ordeni (19.11.1951)
 uchta Qizil Bayroq ordeni (02.13.1944, 1944.08.18, 11.05.1946)
 Aleksandr Nevskiy ordeni (06.06.1945)
 Qizil yulduz ordeni (21.02.1945)
 Medallar, shu jumladan:
 „Sovet Arktikasini himoya qilish uchun“ medali (1945)
 „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali (1945)

Manbalar

Havolalar 

 „Xalq xotirasi“ – axborot loyihasi

Adabiyotlar 

 Kollektiv avtorov. Velikaya Otechestvennaya: Komdivi. Voenniy biograficheskiy slovar. Komandiri strelkovix, gornostrelkovix diviziy, krimskix, polyarnix, petrozavodskix diviziy, diviziy rebolskogo napravleniya, istrebitelnix diviziy. (Pivovarov – Yasun). – M.: Kuchkovo pole, 2014. – T. 5. – S. 125—127. – 1500 ekz. – ISBN 978-5-9950-0457-8.
 
 

Oʻlgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
M. V. Frunze nomidagi nomidagi Harbiy akademiya bitiruvchilari
Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti bitiruvchilari
Moskvada vafot etganlar
1959-yilda vafot etganlar
1906-yilda tugʻilganlar
10-oktyabrda tugʻilganlar
„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
Qizil Yulduz ordeni sohiblari
Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari