MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kyuveta

Kyuveta yoki kyuvetka ( — so'zma-so'z tarjima qilganda "loxan, tog'ora" degan ma'noni anglatadi), vanna — bu qovurg'ali yoki boshqa profilli tub qismi va bir burchagida burni bo'lgan tekis shakldagi idish hisoblanadi.

Tavsifi 
U yassi jismlarga kimyoviy ishlov berishga mo'ljallangan, masalan, fotoplastinkalarni, formatli plyonkalar va foto qog'ozlarini fotokimyoviy qayta ishlash, radio havaskorlar tomonidan bosma platalarni o'yib ishlash, klishlar uchun qo'llaniladi.

Qo'llash sohasi va foydalaniluvchi reagentlarga ko'ra, u plastmassa, shisha, emallangan metall, fayans va shu kabi boshqa materiallardan tayyorlanishi mumkin.

Ular qayta ishlangan foto materialdan biroz kattaroq hajmda tayyorlanadi. Odatda u maksimal qayta ishlangan o'lchamga ko'ra belgilanadi, misol uchun 13 × 18 sm.

Boshqa ma'nolari 

 Turli xil jihozlarning olinuvchi qismi, shunga o'xshash shaklga ega bo'lgan tovoqlar. Misol uchun, kir yuvish mashinasida kyuveta uchun idish.
 Laboratoriya asbobi (masalan, fotometr), suyuqlikni optik tekshirish uchun qo'llaniluvchi idish, odatda tekis shaklga ega.
 Kichik uy hayvonlari uchun hojatxona (mushuklar, itlar). Kyuvetaga quyilgan hidni yo'qotuvchi plomba moddalari bilan birgalikda ham ishlatilishi mumkin.

Adabiyotlar 
 Кювета — статья из Большой советской энциклопедии. 
 Кювета // Фотокинотехника: Энциклопедия / Гл. ред.  Е. А. Иофис. — М.: Советская энциклопедия, 1981. — 447 с.
Kuksa (idish)

Kuksa ( shved. kåsa) — bu yogʻochdan oʻyilgan anʼanaviy saam krujkasi (kichik kosa yoki choʻmich).

Foydalanish 
Bu idish sovuq va issiq ichimliklar, shuningdek, suyuq ovqatlarni isteʼmol qilish uchun ishlatiladi. Hajmi kichiklari 50 mldan boshlab kattalari 500 ml gacha boʻlishi mumkin. Finlandiyada, anʼanaga koʻra, yangi tugʻilgan chaqaloqqa kuksa sovgʻa qilinadi va bu insonning ildizlaridan ajralmasligini anglatadi. Saamlar kuksa omad keltirishiga ishonishadi.

Yengilligi, mustahkam va tashqi koʻrinishi tufayli kuksa sayyohlar, bushkraftlar(atrof-muhitni tadqiq qilib, yovvoyi tarzda kun kechiruvchilar) orasida keng tarqaldi. Krujkani ushbu mavzuga bagʻishlangan koʻplab resurslardan, shuningdek, hunarmandlardan sotib olish mumkin.

Kuksaning plastik analogi Shvetsiya armiyasining muhim toʻplamlarining bir qismidir.

Ishlab chiqarish 
Kuksa qoʻlda hamda turli xil yogʻochga ishlov berish uskunalari yordamida sanoat usulida tayyorlanadi. Eman, qayin, tol, qoraqayin kabi bargli daraxtlar ishlatiladi. Anʼanaga koʻra, kuksa qayin tanasi ustidagi sharsimon oʻsimta suveldan qoʻlda kesib olib ishlanadi. Tayyor idishlar foydalanish davrini uzaytirish hamda suvga chidamliligini taʼminlash uchun zigʻir yogʻida qaynatiladi. Kuksa, baquvvat koʻrinishiga qaramay, juda yengil va qulay. Birinchi marta ishlatishdan oldin unga oʻtkir qahvani quyib, necha daqiqa davomida qoldiriladi, shundan soʻng u quritiladi va ichki devorlarini qahvaning quyqasi bilan ishqalab artib olinadi. Bu mahsulotga toʻq yaltiroq rang beradi.

Kuksaning sifati buzlimasligi uchun uni maxsus vositalar bilan yuvish va spirtli ichimliklarni ichish tavsiya etilmaydi. Ular yogʻoch idishni quritb yuboradi.

Manbalar

Havolalar 

 Milliy Finlandiya — Fin kuksa krujkasi
 Kuksa haqida — Mening sayyoram
 Kuksa tayyorlash — Jim Dillard tomonidan tarjima — Feyrbanks xalq maktabi, Alyaska
Aodziru

Aodziru (yangi, „yashil sharbat“) — vitaminlarga boy, karam yoki boshqa yashil sabzavotlardan tayyorlangan yapon sabzavotli ichimligi. Zamonaviy yapon tilidagi „“ (AO) iyeroglifi koʻk yoki koʻk-yashil rangni bildiradi, u ham yashil oʻsimliklarni belgilash uchun ishlatiladi. Yangi tayyorlangan sabzavot yoki eruvchan kukun ichimlik biologik faol qoʻshimcha sifatida ishlatiladi.Aodziru Xitoyning maxsus choylaridan hisoblanadi.

Tarix 
Aodziru 1943-yil  oktabr oyida armiya shifokori Niro Endo tomonidan ishlab chiqilgan língìnín endo: niro:). Endo oilasining urush davridagi arzimas ratsionini toʻldirish maqsadida turli sabzavotlarning yaroqsiz barglaridan olingan sharbatlar bilan tajriba oʻtkazgan. U ichimlik yordamida oʻgʻlini pnevmoniyadan va xotinini nefritdan davolaganiga amin edi. Endo shifobaxsh ichimlikning asosiy tarkibiy qismi jingalak karam (qalam) degan xulosaga keldi.

Aojiru 1983-yilda Q’SAI (kyu:sai) tomonidan ommalashtirildi, u quritilgan karam va suvdan tayyorlangan aodziruni parhez qoʻshimchasi sifatida sotishni boshladi. Ichimlik ishlab chiqarishda yashil sharbatni quritish usuli qoʻllanilib, yapon tadqiqotchisi tomonidan arpa Yesihide Hugivaraning foydali xususiyatlarini kashf etdi. Ichimlikning mashhurligi 2000-yildan keyin, Fancl kosmetika va farmatsevtika kompaniyasi ommaviy sotuvga chiqqanidan keyin keskin oshdi. Koʻpgina yapon kompaniyalari aoziru variantlarini, odatda, najas, yosh arpa barglari, komatsuna[en] (yapon ismaloq xantal), yapon anjelikasi (Dudnik Kay yoki asitaba) asosida ishlab chiqaradi. 2005-yilda aodziro bozori 500 million dollardan oshdi. Aodziru ning katta qismi tarmoq marketingi orqali amalga oshiriladi.

Oziqlanish qiymati 
Aodziru vitaminlar va minerallarga boy boʻlib, parhez ovqatlanish, kosmetologiya va dori-darmonlarga qoʻshimcha ravishda biologik faol qoʻshimchalar sifatida keng qoʻllaniladi. Sharbat antioksidant xususiyatlarga ega, hazm qilishni normallashtiradi, diabet bilan kassallangan bemorlarning holatini yaxshilaydi, allergik reaktsiyalarning keskinligini pasaytiradi. Aodziruning hujayra immunitetiga ijobiy taʼsiri isbotlangan. Bir portsiya aodziru tarkibida bir shisha sutdagidek koʻp kaltsiy, C vitaminidagi uchta pomidor va A vitaminidagi beshta pomidorga teng. 180 ml dan ikki portsiya vitamin va minerallarga boʻlgan kunlik ehtiyojni toʻliq qondiradi.

Aodziruning taʼmi juda yoqimsiz, chunki Yaponiya televideniya tanlovlarida umumiy qabul qilingan jarima sifatida bu ichimlikning bir qadah ichishga majbur. Ishlab chiqaruvchilar aodziruning asl achchiq taʼmini yaxshilash choralarini koʻrmoqda.

Manbalar 

Alifbo tartibi bo'yicha taomlar
Sabzavotli taomlar
Biologik faol qo'shimchalar
Sabzavot sharbatlari
Yapon ichimliklar
Cite web (noma'lum til)
Kilobayt

Kilobayt (abbr. KBayt; xalqaro abbr.: Kbayt, KB) — axborot miqdorini oʻlchash birligi; 10³ (1000) yoki 210 (1024) baytni bildirishi mumkin.

Xalqaro birliklar tizimi 
Xalqaro birliklar tizimi kilobayt tegishli boʻlmagan oʻlchovlarning metrik tizimi uchun javobgar. Biroq, „SI Broshyurasi“ hujjatida ikkilik (210) qiymatlarni belgilash uchun „kilo-“ prefiksidan foydalanish tavsiya etilmasligi koʻrsatilgan va agar zaruriyat boʻlsa, kibibayt nomidan foydalanish tavsiya etiladi.

Xalqaro elektrotexnika komissiyasi (XEK) 1999-yilda kilobaytni 10³ deb belgilab tushunchaga aniqlik berdi. Shu bilan birga, agar 210 belgilash zarur boʻlsa, XEK kibibaytdan foydalanish kerakligini tasdiqladi, ikkilik oʻlcham aniq koʻrsatilgan hollar bundan mustasno.

Tarix va boshqa standartlar 
Tarixiy jihatdan va bir qator sohalarda bugungi kungacha (asosan, operativ xotira va flesh xotira kabi ikkilik manzilli xotira hajmini koʻrsatish uchun; Windows oilasining operatsion tizimlarida; JEDEC 100B.01 (ingl.) standartida va Rossiyaning 2009-yildagi „Miqdor birliklari toʻgʻrisidagi Nizom“ga muvofiq 1024 (210) bayt qiymatida qoʻllaniladi. Ikkilik boʻlmagan manzilli saqlash qurilmalari (masalan, qattiq disklar) ishlab chiqaruvchilari kilobaytni 1000 bayt deb ham atashadi.Rossiyada Kbayt belgisini qoʻllash va toʻgʻri yozish 2009-yilda qabul qilingan Qiymatlar birligi haqidagi nizomda aks ettirilgan:

Maʼlumot miqdori birligining nomi va belgisi „bayt“ „210“, „220“ va „230“ (1 Kbayt = 1024 bayt, 1 Mbayt = 1024 Kbayt, 1 Gbayt = 1024 Mbayt) koʻpaytiruvchilariga mos keladigan „Kilo“, „Mega“, „Giga“ ikkilik prefikslari bilan ishlatiladi. Ushbu prefikslar katta harf bilan yoziladi. Xalqaro axborot birligini Xalqaro elektrotexnika komissiyasi XEK 60027-2 Xalqaro standarti tomonidan tavsiya etilgan „K“ „M“ „G“ prefikslari bilan qoʻllashga ruxsat beriladi (KB, MB, GB, Kbyte, Mbyte, Gbyte).— Rossiya Federatsiyasida qoʻllash ruhsat etilgan miqdorlar birligi haqidagi nizom. RF Hukumatining 2009-yil 31-oktabrdagi 879-sonli Farmoyishi bilan tasdiqlangan.Ilgari Miqdor birliklari toʻgʻrisidagi Nizom tomonidan qabul qilingan Davlatlararo (MDH) standarti GOST 8.417―2002, maʼlumot ilovasida SI prefikslarining notoʻgʻri ishlatilishini koʻrsatadi.

Grafik qisqartma sifatida „ Kbayt“ bilan birga „Kb“ dan foydalanishga ruxsat beriladi.

Manbalar 

Axborot birligi
Aranchini

Aranchini (Italyancha Arancini — „kichik apelsin“) — Sitsiliya oshxonasining taomidir. U qovurilgan yoki baʼzi hollarda 8-10 cm diametrli pishirilgan guruch toʻplari, odatda goʻsht, baʼzan moartsarella pishlog'i, pomidor sousi va yashil noʻxat bilan toʻldirilgan. Ular odatda pishirishdan oldin non boʻlaklari bilan oʻraladi. Etna vulqonidan ilhomlangan yumaloq va konusning shakli (Arancini al ragù) boʻlishi mumkin.

Taom yogʻda qovurilganidan so'ng sariq, toʻq-sariq rang tufayli oʻz nomini oladi va aranchini mayda apelsinlarga oʻxshaydi.

Tarixi 
Aranchini orol arablar hukmronligi ostida boʻlgan X asrda Sitsiliyada paydo boʻlgan deb hisoblanadi.

Sitsiliyadagi Palermo, Sirakuza va Trapani shaharlarida Aranchini 13-dekabr oyida Santa Lucia bayrami uchun anʼanaviy taom boʻlib, non va makaron yemaydilar. Bu 1646-yilda Muqaddas Lyusiya kunida qattiq ocharchilikni yengillashtirgan don kemasining kelishini anglatadi.

Bugungi kunda ushbu taomning zamonaviy italyan taomlari madaniyatida mashhurligi bilan aranchini butun yil davomida Sitsiliya koʻcha ovqatlarida, ayniqsa Palermo, Messina va Kataniyada topiladi.

Variantlar 
Sitsiliya kafelarida sotiladigan eng keng tarqalgan aranchini turi bu aranchini cû sucu (It. aranchini al ragù), u odatda pomidor sousi, guruch va mozzarella yoki boshqa pishloqlar va goʻshtdan iborat. Koʻpgina kafelarda sariyog 'yoki beshamel sousi bilan aranchini cû burru (It. arancini al burro) ham taklif etiladi; yoki aranchini chî funci (It. aranchini ai funghi), qoʻziqorinli), aranchini câ fastuca (It. aranchini al pistacchio, pista bilan) yoki aranchini â norma (It. arancini alla norma, baqlajon bilan).

Rim oshxonasida suppli shunga oʻxshash taomdir, lekin ular odatda pishloq bilan toʻldiriladi (har xil usullarda tayyorlanadi va toʻldiriladi). Neapolda guruch koptoklari pall 'e riso deb ataladi. Texasning janubi-sharqidagi italyan diasporasi orasida paydo boʻlgan muqobil retseptda aranchini chili taʼmi bilan toʻldirilgan.

Pishirish xususiyatlari 
Aranchini tayyorlash uchun eng munosib guruch navlari risotto yaratish uchun mos boʻlgan bir xil navlardir. Bular dumaloq guruchning yuqori kraxmalli navlari (qisqa va oʻrta oʻlchamli): arborio, karnaroli, vialone nano.

Guruch shunday pishiriladiki, yadro qattiq qoladi. Aranchini qovurish jarayonida yorma tayyor boʻladi.

Idishning xarakterli sariq, toʻq-sariq rangi guruchga zaʼfaron qoʻshilishi tufayli mumkin.

Aranchini ESBE da 
"Brockhaus va Efron entsiklopediya lugʻatiga koʻra", Pomeranian daraxtining kichik, pishmagan, quritilgan va shakarlangan mevalari, shuningdek, doira ichiga kesilgan va shakar bilan qaynatilgan qobigʻi deb ataladi. Ular Genuyadan olib kelingan va oshqozonni mustahkamlovchi vosita hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 

Guruchli taomlar
Sitsiliya taomlari
Cite web (noma'lum til)
Zalsburg koʻftasi

Zalsburg koʻftasi (, Avstriya-Bavariya lahjasida Soizburga Noggal) ― pishirilgan shirin vanilli sufle, Zalsburgdagi mashhur delikates.

Kayzershmarrn yoki olmali shtrudel kabi, Zalsburg koʻftasi Avstriya oshxonasining timsoliga aylandi. Ularni XVII-asrning boshlarida badavlat savdogarning qizi va Zalsburg knyaz-yepiskopi Volf Ditrix Raytenauning maʼshuqasi Salomeya Alt ixtiro qilgan deb hisoblanadi. Pudra sepilgan sufle togʻchalari eski shaharni oʻrab turgan Festungsberg, Myonhsberg va Kapuzinerberg qorli tepaliklari ramzidir.

Tuxum oqini shakar va gidrotartrat kaliy bilan yaxshilab koʻpchitiladi. Tuxum sarigʻi va bugʻdoy uni aralashtiriladi. Pishirish qolipiga vanil va limon qobigʻi bilan sut yoki qaymoq quyiladi. Belkurakcha yoki qoshiq bilan uch tepalik shaklidagi qubbalar yasaladi va pechda past haroratda pishiriladi. Zalsburg koʻftasiga shakar kukuni sepib, har doim yangiligicha dasturxonga tortiladi. Baʼzan vanil, malina yoki shokolad sousi, koʻpchitilgan qaymoq, muzqaymoq bilan bezatiladi. Koʻftaning har xili bor, har bir Avstriya restoranining oʻz retsepti bor.

Avstriyalik bastakor Fred Reymond (1900-1954) 1938-yilda „Zalsburg mavsumi“ yoki „Zalsburg koʻftalari“ operettasini yozgan. Operetta matnida desert „sevgi kabi shirin va boʻsa kabi muloyim“ deb ataladi ().

Manbalar

Adabiyotlar 

 Erhard Gorys. Salzburger Nockerln // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 464. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
 Eckhard Supp. Salzburger Nockerl // Wörterbuch Kochkunst: Von Amuse-Bouche bis Zierschnee. — Mannheim: Dudenverlag, 2011. — S. 95. — 128 S. — ISBN 978-3-411-70392-0.

Oziq-ovqat
Obyekt munosabatlari nazariyasi

Obyekt munosabatlari nazariyasi — psixodinamik yondashuv doirasida mavjud boʻlgan psixologik qarashlar tizimining modeli va u oʻzida ichkilashtirilgan tashqi obyektlar: insonlar va vaziyatlarni mujassamlashtiruvchi ruhiyat (psixika) „ichki obyektlar“dan tarkib topgan degan taxminni rad etishga asoslanadi. Psixodinamik nazariyaga asoslangan obyekt munosabatlari nazariyasi insonlarning boshqalar hamda oʻzlarining voyaga yetgan hayotidagi vaziyatlarga munosabati chaqaloqlik davrida kechirgan oilaviy tajriibasi orqali shakllanishini taxmin qilinadi. Masalan, goʻdakligida beparvolik yoki zoʻravonlikni boshdan kechirgan katta yoshli inson boshqalardan ham shunga oʻxshash xatti-harakatni kutadi, bu unga ota-onasining oʻtmishdagi beparvo yoki haqoratli xatti-harakatlarni eslatadi. Ongsiz holatdagi odamlar va hodisalarga doir bunday tasavvurlar inson balogʻatga yetganda „men“ga aylanadi va ular insonlarning ijtimoiy munosabatlari hamda oʻzaro muomalalarda xatti-harakatlarini oldindan aytishda ongsiz ravishda qoʻllaniladi. Psixik funktsiyalar ushbu model doirasida ichki obyektlar oʻrtasidagi munosabatlarning nuqtai nazaridan tushuntiriladi.

Ushbu nazariya doirasidagi ilk asarlar Melanie Klein, Ronald Fairbairn, Donald Winnicott va Maykl Balint tomonidan yozilgan. Ular asosida Britaniya psixotahlil maktabi shakllandi. Otto Kernberg, Hans Levald, Uilyam Meysner, Arnold Modell, Roy Shefer, Xaynts Kohut va Josef Sandler mazkur model doirasida oʻzlarining muhim asarlarini bitishdi.

Obyekt munosabatlari nazariyasi Freydning obyektlarning shaxs rivojiga taʼsiri haqidagi kuzatishlariga tayanadi. Ammo Freyd obyekt nazariyotchisi hisoblanmaydi, chunki uning tushunchasiga koʻra, obyekt - Uning ehtiyojlarini qondirishga yordam beradigan narsadir (oziq-ovqat ochlikni qondirgani kabi). Ayrim nazariyotchilar, xususan, Otto Kernberg, obyekt munosabatlari nazariyasining turli jihatlarini klassik Freyd nazariyasi bilan birlashtirishga urinib koʻrishgan.

Manbalar

Havolalar 

 Psixoanalitik rivojlanish nazariyalari — obyekt munosabatlari nazariyalari
 Gumanitar fanlar — obyekt munosabatlari tushunchasi

Psixoanaliz
Lindstrоm Bifshteks

Lindstrom mol goʻshti bifshteks (shved biff à la Lindström) — shved taomi, bifshteks yoki sariyogʻda qovurilgan mol goʻshti, piyoz, lavlagi, kapersdan tayyorlangan shved kotleti. Shvetsiyaning milliy taomlaridan biri hisoblanadi.

Kelib chiqishi 
Taom muallifi yoki uning sharafiga "Bifshteks" nomi berilgan shaxs aniq belgilanmagan, ammo, bu haqida bir nechta variantlar mavjud. Umumiy variant: bu taom Sankt-Peterburgda tugʻilgan-oʻsgan Henrik Lindström (1831—1910-yil) tomonidan ixtiro qilingan. 1862-yil 4-mayda, Henrik Kalamardagi „Vitt“ mehmonxonasiga tashrif buyurdi.U yerda doʻstlarini Rossiyada tanovul qilgan taomi bilan mexmon qilmoqchi edi. U masalliqlarni sanab, kotlet tayyorlashni aytib berdi. Taom darhol menyuga qoʻshildi, u hali ham mehmonxona menyusida qolmoqda. Yana bir hikoya taomning muallifligini Fridtjof Nansen va Roald Amundsenga qutblar va shimoli-gʻarbiy dovoni orqali oʻz missiyalarida hamrohlik qilgan oshpaz Adolf Henrik Lindstryomga bogʻlaydi.

Nihoyat, bifshteks mualliflari ham K.G. deb ataladi. Asr boshida Stokgolmda Den Gyldene Fredenni boshqargan; va Stokgolmdagi Nya Dagligt Allehanda gazetasining muharriri boʻlgan va xuddi shu bifshteksni nonushta uchun isteʼmol qilgan.

Tayyorlanishi 
Taomning qiymasi odatda, mol goʻshti, maydalangan mol goʻshti va choʻchqa aralashmasidan tayyorlanishi mumkin. Ammo, asl retseptlarda qiymani tayyorlash uchun marinadlangan lavlagi, baʼzilarida esa qaynatilgan lavlagi ham ishlatiladi.

Qiyma tayyorlangach, lavlagi, piyoz va kaperlar mayda toʻgʻraladi va qiyma goʻshti hamda tuxum bilan aralashtiriladi.Taʼbga koʻra tuz va qalampir kabi ziravorlar qoʻshilishi mumkin.  Shuningdek, taom bilan quyidagilar bilan tannovul qilinishi mumkin: smetana, qaymoq yoki sut, kartoshka yoki lavlagi marinadlari.

Manbalar 

Lavlagidan tayyorlangan taomlar
Mol go'shtidan tayyorlangan taomlar
Shvetsiya oshxonasi
Alfavit bo'yicha taomlar
Wikimedia Commons-ga bevosita maqolada havola
Vasin torti

Vasin torti (serb.Vasina Torta) — serb oshxonasi pishirigʻi. Yongʻoq va tuxumdan iborat boʻlib apelsin sharbati esa uni tetiklantiruvchi taʼm bilan taʼminlaydi; soʻng yongʻoq qatlami, baʼzan shokolad bilan sut va nihoyat, koʻpirtirilgan tuxum oqi. Koʻpirtirilgan tuxum oqi mahorat talab qiladi, shuning uchun ular serb retseptlarida kamdan-kam uchraydi, bu esa ushbu pishiriqni tayyorlashni qiyinlashtiradi va retseptga ajoyib xususiyat beradi. Klassik yong‘oq taʼmi hamda apelsin sharbatining tetiklantiruvchi taʼmi, tuxum oqining boy teksturasi uyg‘unligi ushbu tortga serb oshxonasida tengi yo‘q noyob lazzat beradi.

Afsonaga koʻra, Vasin torti XX-asrning boshlarida Parachin shahrida ixtiro qilingan va Parachinlik savdogar Vasa Chokrlyan (Vasi Chokrjan) sharafiga nomlangan. Uning rafiqasi Elenaning homiladorligi ogʻir edi, unga oʻlim bilan tahdid qilingan edi. Vasa uni Vena shahriga olib bordi va Elenani ham, bolani ham saqlab qolishga muvaffaq boʻlgan eng yaxshi shifokorlarni topdi. Minnatdor qaynona esa qizini qutqargan kuyovi sharafiga ajoyib tort yaratadi.

Manbalar 

 Serbiya oshxonasi
Tortlar
Pishirilgan Alyaska

"Pishirilgan Alyaska" () — desert, biskvitga oʻralgan muzqaymoq, koʻpchitilgan tuxum oqi bilan qoplangan, pechda qizartirib pishirilgan boʻladi.

Kelib chiqishi 
Keng tarqalgan versiyaga koʻra, „pishirilgan Alyaska“ nomini 1867-yilda Nyu-Yorkdagi Delmoniko restoranining oshpazi Charlz Ranhofer Alyaskaning Rossiya imperiyasidan sotib olinishi sharafiga oʻylab topgan. Versiya ishonchli maʼlumotlar bilan tasdiqlanmagan va Ranhoferning oʻzi 1894-yilda shirinlikni „Alyaska, Florida“ deb nomlagan, aftidan, u sovuq va issiq komponentlar oʻrtasidagi kontrastga ishora qilgan. Boshqa manbalarga koʻra, desert 1860-yillarda Parijda fransuz oshpazi bilan muzqaymoq pishirish sirini oʻrtoqlashgan xitoylik oshpazlar tomonidan ixtiro qilingan. Fransiyada shirinlikni „Norvegiya omleti“ () nomi bilan dasturxonga tortishadi.

Tayyorlash 
Muzqaymoq biskvit qatlamiga surilib, kerakli shakl beriladi va muzlatib qoʻyiladi. Dasturxonga qoʻyishdan oldin uni shakar bilan koʻpchitilgan tuxum oqining zich koʻpigi bilan toʻliq qoplanadi va tezda qaynoq pechda pishiriladi, shunda tuxum oqi qizarib ketadi. Beze hali issiq va muzqaymoq erimagan vaqtda shirinlik darhol dasturxonga tortiladi. Beze — samarali issiqlik izolyatori boʻlib, muzqaymoqni pechning issigʻidan himoya qiladi.

Ranhorf paytida Delmonicoda dasturxonga tortilgan tort retsepti bananli muzqaymoq va yongʻoqli biskvitdan iborat edi. Turli retseptlarda turli muzqaymoq, turli biskvit qoʻllaniladi. Baʼzida muzqaymoq keks, Rojdestvo pudingi, zanjabilli pryanik xamiri qatlamiga suriladi. Shirinlikning xitoycha versiyasi vanil va zanjabilli muzqaymoqlardan tayyorlanadi. „Bomba Alaska“ deb nomlangan mashhur shou-variantida „Pishirilgan Alyaska“ga rom sepiladi va bevosita alangada tortiladi 1974-yilda „pishirilgan.

Manbalar 

Oziq-ovqat
Vindboytel

Vindboitel ( ― „Vetrenik“, „Vetroplyas“) — qaymoq yoki vanil qaymoq bilan toʻldirilgan hamda shakar kukuni sepilgan nemis sharsimon choux pishirigʻi. Vindboytel tashqi tomondan profiterollarga oʻxshaydi, lekin kattaroq oʻlchamga ega — musht bilan teng. Vindboytel, baʼzan shokoladli muz bilan bezatilgan yoki meva sousi bilan tortiladi. Vindboitel Berlin oshxonasining ixtisosligi hisoblanadi. Chexiya oshxonasida ushbu pishiriq „vetrenik“ nomi ostida paydo boʻlgan. Tashqi tomondan, Swabian desert ixtisosligi pfitzauf vindboiteliga oʻxshaydi.

„Oltin vindboytel“ nomi ( Olmoniyadagi Goldener Windbeutel) Germaniyaning Foodwatch isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish tashkilotining anti -mukofotiga ega boʻlib, 2009-yildan beri har yili ishlab chiqaruvchilari mahsulotlarining haqiqiy xususiyatlariga mos kelmaydigan „ishonchsiz“ reklama vaʼdalarini bergan oziq-ovqat brendlariga beriladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Erhard Gorys. Windbeutel // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 581. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
 Charles Sinclair. Windbeutel // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 619. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Havolalar 
 essen-und-trinken.de: Windboitel 

Nemis pishiriqlar
Chexiya oshxonasi
Berlin oshxonasi
Vinegret

Vinaigret (, vinaigre dan — sirka) — qaynatilgan lavlagi, sabzi, kartoshka, tuzlangan va marinadlangan sabzavotlar, qoʻziqorinlar, oʻsimlik yogʻi va sirka bilan ziravorlangan rus oshxonasining tamaddi salat (vinegretli zaravorlash), qoʻziqorin, baliq yoki goʻsht bilan ham tayyorlasa boʻladi.

Tarix 
Yangi terilgan sabzavot va koʻkatlardan tayyorlangan klassik salatlardan farqli oʻlaroq, qaynatilgan ildiz sabzavotlaridan tayyorlangan salatlar Gʻarbiy Evropada faqat XVIII-XIX-asrlar oxirida tayyorlana boshladi. Sabzavotlarning tuproqli taʼmi chiqmasligi uchun vinegret sirka kislotasi va turli xil tuzlangan bodring, marinadlar, fermentatsiyalar shaklida achchiq sous qoʻshiladi: bodring, karam, kapers, zaytun, tuzlangan qoʻziqorin va seld. Rus vinaigreti retsepti nihoyat XIX-asrning ikkinchi yarmida shakllangan.

Retsept 
Asosiy retsept: qaynatilgan lavlagi, kartoshka va sabzi, tuzlangan bodring, piyoz yoki koʻkatlar — barchasi taxminan teng hajmda, boshqa sabzavotlarga qaraganda bir oz kamroq sabzi.

Klassik rus vinaigreti, albatta, toʻgʻralgan qaynatilgan tuxum va bir oz seld baligʻini oʻz ichiga oladi (bu holda, tuzlangan karam ishlatilmaydi, kartoshka va piyoz miqdori koʻpayadi). Hamma narsa uch foizli sirka, oʻsimlik moyi, tuz va qora murch aralashmasi bilan ziravorlanadi.

Vinaigret uchun pishirilgan lavlagi ishlatish yaxshiroqdiq. Qaynatilgan (pishirilgan) lavlagi, uning sharbati bilan boʻyalib qolmasligi uchun boshqa sabzavotlardan alohida yogʻ bilan ziravorlanadi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Vinegret // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 43. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
 Poxlyobkin V. V. Vinegret // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 68—69. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 

Salatlar
Rus oshxonasi
Ukraina oshxonasi
Sovet oshxonasi