MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Kurdiston togʻlari

Kurdiston togʻlari, Kurd togʻlari— Armaniston va Eron togʻliklarining tutashgan qismidagi togʻlar, Turkiya, Eron va Iroqla. Turli yoʻnalishdagi tizma va ayrim togʻlardan iborat. Eng baland joyi — Jilo togʻi (4168 m.)- Pastroq choʻqqilari yassi, 3500 m dan balandlari esa qirrali. Togʻ oralarida vodiylar bor. Daryolari chuqur daralardan oqadi. Togʻlar slanets, kvarsit, marmar, mergeldan tuzilgan. Iqlimi subtropik iqlim. Yillik yogʻin jan.gʻarbida 1000—3000 mm, shim.-sharqida 400—700 mm. Jan.da makvis chakalakzorlari, dub, pista va archa oʻrmonlari, yassi choʻqqilarida alp oʻtloqlari va kichikroq muzliklar mavjud. Shimoliy togʻ dashtlaridan iborat, ahrli koʻchmanchi chorvachilik bilan shugʻullanadi, vodiylarda bugʻdoy, makkajoʻxori ekiladi, bogʻlar bor.

Manbalar
Kurdonyor

Kurdonyor (frans. cour dʼhonneur — xos hovli) — saroy kabi hashamatli bino tarkibida tashqil etilgan yarim ochiq hovli, yarim ochiq hovlili saroy. Ularning old tomoniga hamda yon qanotlariga baʼzan qator ustunlar ishlanib, koʻcha, tashqi maydon va yoʻldan toʻsiqlar bilan ajratilgan. 17—19-asr boshlarida Yevropa meʼmorligida keng tarqalgan. Zamonaviy meʼmorlikda baʼzan binoning tashqi koʻrinishini hashamatli qilib koʻrsatishda qoʻllaniladi. Masalan, Toshkent viloyat ijroqoʻmining sobiq binosi (hozir Alisher Navoiy nomli adabiyot muzeyi va rus tomoshabinlar teatri).

Manbalar
Kurella Alfred

KURELLA (Kurella) Alfred (taxallusi — B. Sigler, V. Rebig, A. Bervad; 1895.2.5, Bjeg, Polsha - 1975.12.6, Berlin) — nemis yozuvchisi, publitsist, tarjimon va jamoat arbobi. Germaniya sanʼat akademiyasi aʼzosi. Rossiyada yashagan (1934—54). Fashizmni fosh etish K. ijodining asosiy mavzusi sanaladi. "Grovau hujjatlari" (1954), "Dimitrov Geringga qarshi" (1964), "Katta oʻyindagi kichik piyoda" (1961), "Inson oʻzini oʻzi yaratadi" (1958), "Tarqoq ocherklar" (1961) va boshqa asarlar muallifi.

K. Alisher Navoiyning "Farhod va Shirin" dostonidan parcha va baʼzi gʻazal va ruboiylarini nemis tiliga tarjima qilgan.

Manbalar
Kuren

Kuren (moʻgʻulcha xureen — qalqa, qarorgoh) — 1) koʻchmanchilar yashaydigan manzil. Moʻgʻullarning oʻtovlari va arana uylari halqa shaklida oʻrnatilgan, oʻrtada qabila boshligʻi (urugʻ oqsoqoli)ning oʻtovi boʻlgan. K. soʻzining olomon, qabila maʼnolari ham bor. (V. Radlov); 2) ruscha kuren (uy) soʻzi ham K.dan olingan. Zaporojye Sechit joylashgan harbiy boʻlinma. Bu K. 38 ta kazaqlar K.iga boʻlingan. K.lar kazaqlarning kelgan joyi nomi bilan atalgan (mas. Poltana K. i, Uman Kuren va boshqalar); 3) oʻzbekcha "koʻchkoʻron" soʻzi tarkibidagi koʻron oʻsha moʻgʻulcha soʻzdan kelib chiqqan. Keyingi asrlarda bu soʻz Xiva xonligida atrofi devor bilan oʻralgan istehkomga nisbatan qoʻllanilgan; tevarak-atrofdagi kishilar yovgarchilikda ana shu joyga yashiringan. Navoiy viloyatining, Konimex tumanida K. nomi bilan ataladigan qishloq ham bor.

Manbalar
Kurendogʻ

Kurendogʻ — Turkmanistonning gʻar-bidagi togʻ tizmasi. Shim-gʻarbda Kopetdogʻning gʻarbiy tarmoqlari bilan chegaradosh, oʻz. 60 km. Balandligi 971 m gacha (Kuren togʻi). Ohaktosh, gildan tarkib topgan. 500 m balandlikkacha choʻl va chala choʻl oʻsimliklari, undan yuqorida subtropik dasht oʻsimliklari oʻsadi.

Manbalar 

Togʻlar
Kuressaare

Kuressaare (1917-yil gacha Arensburg, 1952—88 yillarda Kingisepp) — Estoniyadagi shahar (1563-yildan), Saaremaa o.da, Roomassaare porti (Riga qoʻltigʻi sohilida)dan 5 km. Aholisi 17,0 ming kishi chamasida (1990-yillar boshlari). Balchiq bilan davolaydigan va iqlim kurorti. Goʻsht-sut mahsulotlari ishlab chiqariladi. Oʻrmon va yogʻochsozlik sanoati korxonalari, oʻlkashunoslik muzeyi bor. K. 12-asrdan maʼlum. Orden qalʼasi (14—15-asrlar), ratoʻsha (17—18-asrlar), avliyo Nikolay klassik cherkovi (18-asr) saqlangan.

Manbalar
Kuril orollari

Kuril orollari — Kamchatka yarimoroli va Xokkaydo (Yaponiya) orollari oraligʻidagi orollardir. Oxota dengizini Tinch okeandan ajratib turadi. Rossiya Federatsiyasining Saxalin viloyati tarkibida. Uzunligi qariyb 1200 km. Maydoni 15,6 ming km². Parallel orollar — Katta Kuril orollari va Kichik Kuril orollaridan iborat. Katta Kuril orollari 3 guruhga: janubiy (Kuvashir, Iturup, Urup va boshqalar), oʻrta (Simushir, Ketoy, Ushishir va boshqalar) va shimoliy (Lovushki, Shiashkotan, Onekotan, Paramushir va b.) guruhlarga boʻlinadi. Orollarning koʻp qismi togʻlik (balandligi 2339 m. gacha). 160 vulkan, shulardan 40 ga yaqini harakatdagi vulqonlar, issiq mineral buloqlar mavjud. Kuchli zilzilalar boʻlib turadi. Janubiy orollarda oʻrmonlar bor, shimoliy orollar tundra oʻsimliklari bilan qoplangan. Baliq (keta va boshqalar) va dengiz hayvonlari (nerpa, sivuch va boshqalar) ovlanadi. Kuvashir orolida Kuril qoʻriqxonasi joylashgan.

Kuril orollari toʻgʻrisidagi ilk maʼlumotlarni 1697-yilda rus sayyohi V.V. Atlasov maʼlum qildi. 1855-yildagi Rossiya-Yaponiya shartnomasiga koʻra, Iturup orolidan shimoldagi barcha Kuril orollari Rossiyaning mulki deb eʼlon qilindi. 1875-yildagi Rossiya—Yaponiya shartnomasidan keyin esa ular Yaponiya boshqaruvida boʻldi. 1945-yildagi Krim konferensiyasi karoriga binoan, SSSR tasarrufiga oʻtdi, 1945-yilning avgust oyida, SSSR—Yaponiya urushi jarayonida sovet qoʻshinlari tomonidan egallandi.

Manbalar 

 

Arxipelaglar
Osiyo
Kuritiba

Kuritiba — Braziliyaning jan.sharqiy qismidagi shahar. Parana shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 1,6 mln. kishi (2000). Transport yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Sellyuloza-qogʻoz va yogʻochsozlik sanoatlari markazi. Mashiva va uning jihozlari ishlab chiqariladi. Oziqovqat,toʻqimachilik, koʻn poyabzal, kimyo sanoati korxonalari mavjud. Un-tlar, Filologiya akademiyasi, muzey bor. Shaharga 1654-yilda oltin qidiruvchilar tomonidan asos solingan. K. — yerbamate (paragvay choyi) bilan savdo qilinadigan markaz.

Ilovalar 
 curitiba.pr.gov.br 
 curitiba-brazil.com

Manbalar 

Braziliya shaharlari
Janubiy Amerika shaharlari
Kurka

Kurka, qulqul — tovuqsimonlar turkumining kurkasimonlar oilasiga mansub parranda. Markaziy Amerikada tarqalgan oddiy yovvoyi Kurka (Meleagris gollopavo)ﬂ aH kelib chiqqan. Kurka Yevropaga, dastlab, 16-asr boshlarida keltirilgan; eng yirik xonaki parranda, oyoqlari, nisbatan uzun, baquvvat, dumi keng, qanotlari qisqa, doʻppayib chiqqan. Boshi va boʻynida "toj"lari bor, pati qalin. Tumshugʻining yuqori qismidan teri oʻsimta osilib turadi. Jinsiy qoʻzgʻalish davrida oʻsimtaning oʻz. 12—15 sm ga yetadi. Patlari oq, jez-rang, qora, ola, sanoat kurkachiligida yaxshi tovar goʻsht olish uchun oq patli Kurkalar boqiladi. Goʻshti mazali parhez mahsuloti. Kurka, asosan, goʻsht olish uchun yetishtiriladi. Shimoliy Amerikaning oʻrta va jan. mintaqalarida yovvoyi Kurkalar tarqalgan. Makiyonlari yerga oddiygina in qurib, 10—15 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumdan chiqqan bolalari ovasi bilan, xoʻrozlari esa alohida gala boʻlib yuradi. Kurka oʻsimlik va hasharotlar bilan oziqlanadi. Yovvoyi Kurka ovlanadi: xonaki Kurka bilan juftlashib, nasl beradi. Xonaki Kurka xoʻrozlarining tirik vazni 9–35 kg, makiyonlariniki 4,5– 11 kg ga boradi, 8—9 oyligida, asosan, fev,—martda tuxum qila boshlaydi. Bitta Kurka bir yilda 70—90 ta tuxum qiladi. Tuxumining ogʻirligi 80—88 g, tuxumining inkubatsiya davri 28 sutka. Har bir Kurka tuxumidan 40—60 bosh yosh kurka olish mumkin, 4—5 oy boqib semirtirilsa 160–200 kg goʻsht yetishtiriladi. Nasldor Kurkalardan 3 yoshigacha foydalaniladi. Yirik kurkachilik xoʻjaliklarida butun yil mobaynida Kurka joʻjalari ochirilib, goʻsht yetishtiriladi. Kurka deyarli barcha mamlakatlarda urchitiladi. AQSH, Italiya, Fransiya kabi mamlakatlarda yetishtiriladigan parranda goʻshtining 16—25% (jahon boʻyicha 10—12%) Kurka goʻshtiga toʻgʻri keladi (AQShda yillik parranda goʻshti yetishtirish hajmi 16 mln. t dan ortiq, 1999). Kurka goʻshti yetishtiriladigan yirik parrandachilik fabrikalari barpo etilgan. Kurkalar toʻla qimmatli quruq aralash ozuqalar bilan boqiladi. Kurkaning jezrang, Shimoliy Kavkaz, Moskva, Isroil oq Kurkalari va boshqa zotlari koʻp Tap-kalgan. Oʻzbekistonda Andijon, Fargʻona, Xorazm viloyatlarida 6 ta ixti-soslashtirilgan parrandachilik fabrikalarida Isroildan keltirilgan oq patli, keng koʻkraqli tez yetiladigan Kurkalar yetishtiriladi.

Yana q. 

 Tovuqsimonlar

Adabiyot 
 Smetnev SI., Ptitsevodstvo, 6 izd. M., 1978; Promishlennoye ptitsevodstvo, M., 1985.

Sayfiddin Azimov.

Manbalar
Kurkuvaqlar

Kurkuvaqlar (Meropidae) - koʻkqargʻalar turkumiga mansub qushlarning bir oilasi. 25 turi maʼlum. Yevropaning janubi, Shimoliy Afrika va Osiyoda tarqalgan. 2 turi: koʻkqunok va koʻk-kurkuvak yoki boʻzdoq Oʻrta Osiyoda uchraydi. K. chiroyli: patlari yashil, sariq, havo rang; bir turining pati qizil boʻlganidan qizil kurkuvak deyiladi. Oʻzbekistondagi K. qishlash uchun Janubiy Afrikaga uchib ketadi. K. daraxtsiz ochiq yerdarda, jarliklarda, daryo boʻylarida yashaydi. Urchish vaqtida katta gala boʻlib, baland tik jar va tepaliklar yen bagʻrini tumshugʻi bilan kovlab, uya yasaydi. May—iyunda 4 — 10 ta tuxum qoʻyadi. Hasharotlar, chigirtkalar, qoʻngʻizlar va boshqa bilan oziqlanadi.

Manbalar
Kurmak

Kurmak () — boshoqdoshlar oilasiga mansub begona oʻt turkumi; uning 2 turi — sholisimon K. (devkurmak, govkurmak — ) va qora K. (shamak — ) turlari mavjud. Bu 2 tur bir yillik begona oʻt, boʻyi 50—150 sm, poyasi tik oʻsadi, silindrsimon, boʻgʻimli, boʻgʻim oralari gʻovak, barglari oddiy, barg bandi uzun tukchalar bilan qoplangan, poyada gʻilof hosil qilib oʻrnashadi. Gullari mayda, rangsiz, gulqoʻrgʻoni yoʻq, toʻpgullari roʻvak, soʻta, boshoq va panjasimon tuzilgan boʻladi. Devkurmak Uzoq Sharq, Oʻrta Osiyoda sholi ekinzorlarida oʻsadi, sholi bilan barobar yetiladi. Doni tariqdan yirik, urugʻini sholidan ajratib olish qiyin. Shamak esa, choʻl, adir, togʻ hududlarida qurgʻoqchilikka chidamli ekinlar orasida, sernam yerdarda, asosan, ariq boʻylarida, ekinlar orasida uchraydi. Iyun — sentabr oylarida gullab, urugʻlaydi.

Kurash choralari: urugʻlikni don tozalash mashivalarida tozalash, dala atrofidagi begona oʻtlarni yoʻqotish; almashlab ekish, chirigan goʻngdan foydalanish; gerbitsidlarni qoʻllash.

Manbalar 

 

Bugʻdoydoshlar
Aleksey Kuropatkin

Kuropatkin Aleksey Nikolayevich (1848.17.3 — Pskov gubervasi — 1925.16.1) — Turkiston gen.-gubernatori (1916—17), gen.-adʼyutant (1902). Kuropatkin 1898—1904-yillar harbiy vazir, rus-yapon urushi (1904—05) da Manjuriya armiyasi qoʻmondoni; Uzoq, Sharq qurolli kuchlari bosh qoʻmondoni (1904—05). Kuropatkin harbiy layoqatsizligi, jurʼatsizligi, doimiy ikkilanishi, qoʻl ostidagilarga ishonchsizligi — rus-yapon urushi (1904—05) da Rossiyaning magʻlubiyatga uchrashining asosiy sabablaridan biri boʻlgan. Birinchi jahon urushida armiya va Shim.front qoʻmondoni (1916), Oʻrta Osiyoni bosib olishda qatnashgan, Turkistonda turli lavozimlarda xizmat qilgan (1866-71, 1875-77, 1879-83). Oʻrta Osiyo qoʻzgʻoloni (1916)ni krnga botirishga rahbarlik qilgan. Kuropatkin harbiy-tarixiy va harbiygeografik asarlar muallifi. 1917-yildan umrining oxirigacha Pskov gubervasida yashab, oʻqituvchilik qilgan.

Manbalar
Kurortologiya

Kurortologiya (kurort va ...logiya) — tibbiyotning bir boʻlimi; tabiiy shifobaxsh omillar (iqlimiy, balneologik va boshqalar), ularning organizmga taʼsirini hamda ulardan davolash-profilatika maqsadlarida foydalanish usullarini oʻrganadi (qarang Balneologiya, Iqlim bilan davolash, Balneoterapiya, Balchiq bilan davolash). K. sanatoriy va kurortlar ishini tashqil qilish, ommaviy dam olish, kurortbop joylarni izlash va tanlash masalalari bilan ham shugʻullanadi. Xuddi tabiiy fizik omillardagidek (mas, karbovat angidridli, vodorod sulfidli va boshqalar) sunʼiy muhit barpo etish, fizioterapiya usulidan foydalanish ham K. vazifasidir. Oʻzbekistonda Kurortologiya ilmiy tadqiqot instituti (1919) va 1920-yilda Oʻrta Osiyo universitetida tibbiyot fakulteti tashqil etilgan vaqtdan boshlab kurort joylarni muntazam oʻrganishga kirishildi, mahalliy mineral suvlar, balchiqlar, kuyosh nuri va boshqa tabiiy omillarning odam organizmiga taʼsiri klinik hamda eksperimental jihatdan tadqiq qilindi. Hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Salomatlikni tiklash va fizioterapiya ilmiy tadqiqot instituti hamda uning shoxobchalari (Termiz, Namangan shahrida) K. sohasida faoliyat koʻrsatadi.

Manbalar
Akira Kurosava

Akira Kurosava (1910.23.3, Tokio – 1998.9.6) — yapon kinorejissyori, ssevariychi. Rejissyorlik faoliyatini 1936-yil boshlagan. 1950-yil ekranlashtirgan "Rasyomon" filmi bilan jahonga tanildi.

"Ovsar", "Yetti samuray", "Dersu Oʻzala", "Jangchining soyasi", "Jarohat", "Avgust rapsodiyasi" filmlari mashxur. Uning filmlari inson harakterini ochishda oʻziga xos talqini, oʻtkir dramatik ziddiyatlari bilan ajralib turadi. Axloq, shaxsning ruhiy takomili, insonning doimo ezgulikka intilishi lozimligi Kurosava ijodining asosiy mavzusidir.

Kurosava yapon kino sanoatiga 1936-yilda qisqa vaqt ichida rassom sifatida kirib kelgan. Ko'p yillar davomida rejissyor yordamchisi va ssenariy muallifi sifatida ko'plab filmlar ustida ishlagandan so'ng, u Ikkinchi Jahon urushi paytida mashhur "Sanshiro Sugata" (1943) filmida rejissyor sifatida debyut qildi. Urushdan keyin Kurosava o‘sha paytdagi unchalik mashhur bo‘lmagan aktyor Toshiro Mifuneni bosh rolni ijro etgan, tanqidchilar tomonidan e’tirof etilgan “Mast farishta” (1948) filmi rejissyorning Yaponiyadagi eng muhim yosh kinoijodkorlardan biri sifatidagi obro‘sini mustahkamladi. Ikki kishi yana o'n beshta filmda hamkorlik qilishdi.

1990 yilda u umr bo'yi muvaffaqiyat uchun Akademiya mukofotini oldi. O'limidan so'ng u AsianWeek jurnali va CNN tomonidan "San'at, adabiyot va madaniyat" nominatsiyasida "Asrning osiyosi" deb topildi va u yerda XX asrda Osiyoni yaxshilashga eng ko'p hissa qo'shgan besh kishidan biri sifatida qayd etildi. Uning karerasi ko'plab retrospektivlar, tanqidiy tadqiqotlar va bosma va videodagi biografiyalar va ko'plab iste'molchi ommaviy axborot vositalarida nashr etilgan.

Manbalar 

1910-yilda tugʻilganlar
23-martda tugʻilganlar
1998-yilda vafot etganlar
6-sentabrda vafot etganlar
Kurosio

Kurosio (yaponcha kuro — qora, sio— oqim), Kuro-Sivo, Yaponiya oqim i — Tinch okeandagi iliq oqim. Yaponiyaning jan. va sharqiy qirgʻoqlari boʻylab oqadi. Sharqiy Xitoy dengizining shim. qismi bilan okeanning unga tutash qismidagi suv sathining har xilligi natijasida vujudga keladi. K.ning Ryukyu o.larining shim. boʻgʻozlaridan chiqqan joyidan 36° shahrik. va 150° shq.u. gacha boʻlgan qismi uning asosiy qismi hisoblanadi. Oqimning ayrim tarmoqlari 40° shahrik. gacha borib, sovuq Kuril oqimi bilan qoʻshiladi. Xonsyu o.ning jan.da K.ning eni 170 km, chuq. 700 m gacha. Avgustda temperaturasi 25—28°, fevral

da 12—18°. Tezligi jan.da soatiga 6 km, shim.da 1–2 km. Oqim Tinch okean shim. qismining iqlimini yumshatib, gidrologik sharoitiga taʼsir etadi.

Manbalar
Kurs

Kurs (lot. cursus — yugurish, harakat)— 1) oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlarida oʻquv davri, bosqichi (mas, birinchi K., ikkinchi K. va h. k.); 2) biror fan va ilm sohasining muayyan doiradagi tugallangan bayoni (mas, taʼlimning K. tizimi); 3) dengiz va havo transportining tutgan yoʻli, yoʻnalishi (mas, kema K.i); 4) siyosat, ijtimoiy va boshqa faoliyatlarda yoʻnalish (mas, islohotlar Kurs); 5) bir mamlakat pul birligi bahosining boshqa mamlakat pul birligidagi ifodasi (qarang Valyuta kursi); 6) birjada sotib olinadigan va sotiladigan aksiya, obligatsiya, veksel va boshqa qimmatbaho qogʻozlar bahosi, varxi; 7) tugallangan harakat, muolaja (davolash Kurs); 8) ishlab chiqarish va boshqarish, fan, madaniyat, taʼlim, sogʻliqni saqlash va boshqa sohalarda xodimlar tayyorlash va malaka oshirish shakllaridan biri.

Manbalar
Kurs ishi

Kurs ishi — oliy oʻquv yurtlari talabalari tomonidan oʻquv rejasidagi umumkasbiy va maxsus fanlar boʻyicha bajariladigan mustaqil ish. Kurs ishi professional oʻqituvchilar rahbarligida talabalarda toʻplangan nazariy bilimdan muayyan masalani yechishda mustaqil foydalanish koʻnikmasini yoki mavzuni chuqur oʻrganish maqsadida bajari-ladi. K.ye, odatda, quyi kurslarda referativ (qarang Referat), yuqori kurslarda grafikaviy-hisoblash ishlari sifatida oʻtkaziladi. Kurs ishi mavzui oliy oʻquv yurtlari kafedralarida ishlab chiqiladi va himoya qilinadi.

Manbalar
Kurs loyihasi

Kurs loyihasi - texnika yoʻnalishi boʻyicha kadrlar tayyorlovchi oliy oʻquv yurtlari, oʻrta maxsus va kasbhunar oʻquv yurtlari (kasb-hunar kolleji) talaba (oʻquvchi)lari tomonidan oʻquv yili (kurs, semestr) davomida bajariladigan mustaqil ish. Kurs loyihasida obyekt, jarayon, rejalashtirish va h.k.ning joʻzʼiy boʻlagi tahlil qilinadi, baʼzi sifati yoki koʻrsatkichi yangidan loyihalanadi. Kurs loyihasi grafik qism va hisob-tushuntirish xatidan iborat. Kurs loyihasini bajarish jarayonida talaba (oʻquvchi)lar texnologik jarayonlarni loyihalashtirish, ishlab chiqarishni tashqil etish va rejalashtirish boʻyicha olgan nazariy bilimlarini mustahkamlaydilar, ilmiy tadqiqotda muayyan koʻnikma hosil qiladilar, ilmiy-texnika va maxsus adabiyotlar, namunaviy loyiha va shahrik.dan foydalanishni oʻrganadilar. Kurs loyihasiga tajri-bali professor-oʻqituvchilar va ishlab chiqarish yetakchi mutaxassislari rahbarlik qiladi. Kurs loyihasi talaba (oʻquvchi)larni bitiruv malakaviy ish yoki magistrlik dissertatsiyalarini mustaqil bajarishga tayyorlaydi.

Manbalar
Kursi

Kursi — 1) oʻtirishga moʻljallangan uy jihozi, suyanchiqsiz yogʻoch oʻrindiq, aksariyat toʻrt oyoqli boʻladi. Shakli aylana yoki qirrali (3 dan to 10 tagacha) qilib yasaladi. Boʻyama, oʻyma naqshlar bilan bezatiladi, panjara usulida ham ishlanadi; 2) meʼmorlikda ustunning quyi qismi, poyustun. Us tun tanasi K.ga oʻtishda ingichkalashadi, shunda ustun ogʻirligi K.ga tushadi. Us tun K.si 2 usulda — ustun bilan yaxlit yogʻochdan yoki alohida yogʻochlardan yasaladi, alohida yasalganida K. uchun tosh (marmar) ham ishlatilishi mumkin. K. ustun bilan uygʻunlashtirib boʻyama, oʻyma vaqshlar bilan bezatiladi.

Manbalar
Kursi (maʼnolari)

Kursi:

 Kursi — 1) oʻtirishga moʻljallangan uy jihozi, suyanchiqsiz yogʻoch oʻrindiq, aksariyat toʻrt oyoqli boʻladi.
 Kursi (yulduz turkumi), kassiopeya (lot.
Kursi (yulduz turkumi)

Kursi, kassiopeya (lot. ) (qad. yun. afsovasiga koʻra, Efiopiya shohi Kefeyning xotini va Andromedaning onasi Kassiopeyaning nomi bilan atalgan) — osmonning Shimoliy yarim sharida joylashgan yulduzlar turkumi. W shaklini hosil qiladigan eng yorugʻ yulduzlari ye, 8, h), a va r; ularning yorqinligi 3,4; 2,7; 2,4; 2,2 va 2,3 koʻrinma yulduz kattaligida. K.ning asosiy qismi Somon yoʻlida joylashgan boʻlib, Sefey, Kaltakesak, Andromeda, Persey va Jiraf yulduz turkumlari orasida joylashgan. K.da koʻpgina tarqoq yulduz toʻdalari mavjud. 1572-yilda Tixo Brage koʻzatgan yangi yulduz ham aynan shu yulduz turkumida portlagan. Oʻzbekistonda sent,—noyabr oylarida yaxshi koʻrinadi. 1957-yilda K.da oʻta yangi yulduz chaqnagan. Undan insoniyatga maʼlum radionurlanishlar manbalari ichida eng kuchli manba joylashgan.

Manbalar 

 

Yulduz turkumlari
Kursiy

Kursiy (arab. — oʻrindiq, taxt, ta-yanch) — islom manbalarida Arshi aʼloning ikkinchi nomi, 7 qanat osmondan tashqari alohida 8-osmon ham tushuniladi. Qurʼonning Baqara surasidagi 255oyat "Oyatal-Kursiy" deb nomlangan. Unda "Allohning Kursiysi Yeru osmonlardan ham kenglik qiladi", degan ibora bor. Uning tafsirida baʼzi olimlar Arshning keng va kattaligi Yeru osmonlarni oʻz ichiga sigʻdirgudek hajmda deb bilsa, baʼzilar Yeru osmonlar, ularning ichi va tashqarisidagi barcha narsalardan xabardor boʻlish Allohning ilmidir, deb hisoblaydi. Bu kabi bahslar Qurʼondagi ayrim oyatlar mazmuni Muhammad (sav) hadislarida sharxlanmay qoldirilgani bois vujudga kelgan. Bunday holatda tafsir yozgan olimlar oʻzlarining aql va fikrlari doirasida izoh berishlari tabiiydir.

Manbalar
Kursk viloyati

Kursk viloyati – Rossiya Federatsiyasidagi viloyat. Markaziy Qoratuproq iqtisodiy rayoniga kiradi. 1934-yil 13 iyunda tashqil etilgan. Maydoni 29,8 ming km². Aholisi 1336,4 ming kishi (1998), asosan ruslar; shuningdek, belorus, ukrain va boshqa ham yashaydi. Shaharliklar 60,9%. 28 tumanga boʻlingan, 10 shahar, 23 shaharcha bor (1998). Markazi – Kursk shahri.

Kursk viloyati Rossiya Yevropa qismining markazida Oʻrta Rossiya qirlarida joylashgan. Oʻrtacha balandligi 200 m. Foydali qazilmalari: Kursk magnit anomaliyasi, temir rudasi, fosforit, boʻr, torf, har xil gil, qum va boshqa Iqlimi moʻʼtadil kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi gʻarbida – 7,7° dan shimolida – 9,4°gacha. Yillik yogʻin 480–600 mm. Vegetatsiya davri 187–193 kun. Asosiy daryolari: Seym va uning irmoqlari. Asosan, qoratuproq, shimoli-gʻarbida sur tusli oʻrmon tuproklari tarqalgan. Viloyat hududida Markaziy qoratuproq qoʻriqxonasi joylashgan.

Kursk viloyati sanoatining yetakchi tarmoqlari: koʻp tarmoqli mashinasozlik va metallsozlik. Temir ruda sanoati (Mixaylovskoye kon boyitish kombinati) Rossiyaning metallurgiya zavodlarini yuqori sifatli xom ashyo bilan taʼminlaydi. Kimyo va neft kimyosi sanoatida texnik rezina, oʻgʻit, lok-boʻyoq mahsulotlari, Kursk "Ximvolokno" ishlab chiqarish birlashmasida sintetik tola,"Schetmash"da hisoblash mashivalari ishlab chiqariladi. Yengil sanoatda jun mato, ustki va ichki trikotaj, tikuvchilik mahsulotlari ishlab chiqariladi. Oziq-ovqat sanoatida shakarqand zavodi bor. Kursk AES mavjud. Bugʻdoy, javdar, arpa va boshqa ekiladi. Asosiy texnika ekini – qand lavlagi. Sabzavotchilik, kartoshkachilik, mevachilik bilan shugʻullaniladi. Qoramol, choʻchqa, qoʻy, parranda boqiladi. Yirik temir yoʻl tugunlari: Velikiye Luki – Novosokolniki – Nevel.

Manbalar 

Rossiya viloyatlari
Kursk jangi

Kursk jangi - Ikkinchi jahon urushidagi eng yirik janglardan biri (1943-yil, 5-iyul — 23 avgust). Stalingrad jangi (1942—43) dan soʻng, Bryansk, Voronej va Markaziy frontlarning qoʻshinlari nemis fashist qoʻshinlarini ulkan hudud boʻylab surib tashlagan. Natijada "Kursk yoyi" deb atalmish front chizigʻi yuzaga kelgan. Nemis fashistlar qoʻmondonligi ana shu yerda Voronej va Markaziy front qoʻshinlarini oʻrab olib, tor-mor qilish rejasini tuzgan. Bunga qarshi sovet qoʻmondonligi dastlab mudofaa, keyin qarshi zarba operatsiyalari bilan dushmanni tor-mor keltirish va uning yangi rejalarini barbod qilish rejasini ishlab chiqqan. "Kursk yoyi"ni mudofaa qilayotgan qoʻshinlarga qarshi nemislar oʻzining, 2, 9-piyoda askarlar, 4-tank armiyasi, "Kampf" tezkor guruhini jangga tashlagan. Vatijada ular 5-iyulda Oryol-Kursk yoʻnalishi boʻyicha 10—12 km, Belgorod-Kursk yoʻnalishi boʻyicha 35 km masofaga yorib kirgan. Iyul— avgust oylarida Markaziy, Voronej va Dasht (general polkovnik I.S. Konev), Gʻarbiy (general polkovnik V. O. Sokolovskiy), Bryansk (general polkovnik M. M. Popov) va Janubi-Gʻarbiy (armiya generali R. Ya. Malinovskiy) fronti qoʻshinlari qarshi hujumga oʻtib fashistlarning 30 diviziyasini yakson qilgan. Oryol va Belgorod (5 avgust), Harkov (23 avgust) shaharlari ozod qilingan. Kursk jangi Ikkinchi jahon urushida hal qiluvchi burilish yasagan va strategik tashabbus oʻzil-kesil sovet qoʻshinlariga oʻtgan. kursk jangi bu tanklar jangi

Mqanbalar 

 

Ikkinchi Jahon Urushi