MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ufak parti

Kichkina partiya (Turkcha: Ufak parti) - Turkiyada, 1957-yilda jurnalist Husayin Ko'yju tomonidan asos solingan siyosiy partiya. Partiyaning maqsadi saylovlarda g'alaba qozonish emasligi ta'kidlangan. Biroq, partiyaning faoliyati uzoq davom etmadi. Turkiya Konstitutsiyaviy sudi, o'z siyosiy dasturiga ega bo'lmagan bu partiyani 1958-yilda yopdi.

Havolalar 
 "Türk siyasi tarihinin en garip partileri". www.trthaber.com. 2017-yil, 29-noyabr kuni arxivlandi.
 "Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi (1.8.0.2046)". kutuphane.ttk.gov.tr.

Partiyalar
Milliy progressiv front (Suriya)

Milliy progressiv front (Arapcha: . Lotincha yozilishi: al-Jabha al-Waṭaniyyah at-Taqaddumiyyah) Suriyadagi partiyalarning siyosiy ittifoqi boʻlib, hukumatning anti-imperialistik va arab millatchilik yoʻnalishini qoʻllab-quvvatlaydi va Suriyadagi eng yirik partiya boʻlgan Baʼs partiyasining „jamiyatdagi yetakchi rolini“ tan oladi.

Tarihi 
Jabha 1972-yilda Suriya prezidenti Hofiz Asad tomonidan hukmron Baʼs partiyasidan tashqari, faoliyat olib borayotgan boshqa barcha siyosiy partiyalarning hukumatda cheklangan ishtirokini taʼminlash maqsadida tashkil etilgan. Suriya konstitutsiyasi Baʼs partiyasiga ijroiya qoʻmitadagi ovozlardan, 50 foizidan oshiq qismini nazorat qilish imkonini beradi. Suriya Xalq Kengashidagi ayrim oʻrinlar Baʼs partiyasidan tashqari, Milliy progressiv frontdagi partiyalarning aʼzolari uchun ajratilgan. Bu kichikroq partiyalar qonuniy ravishda Baʼs partiyasi rahbariyatini qabul qilishlari shart. Misol uchun, Progressiv frontdagi Baʼschi boʻlmagan partiyalarga harbiylar yoki „faqatgina Baʼsga ajratilgan“ talabalar jamoasidan oʻz tarafdorlarini yollashga ruxsat berilmaydi.

1972-yildan 2011-yilgacha faqat Milliy progressiv frontda ishtirok etuvchi partiyalarga Suriyada qonuniy faoliyat koʻrsatishga ruxsat berilgan.

2011-yildagi „Partiyalar toʻgʻrisida“gi qonun farmoni, 2011-yilgi „Umumiy saylovlar toʻgʻrisida“gi qonun toʻgʻrisidagi farmon va 2012-yildagi Suriyaning yangi konstitutsiyasi, Suriyada koʻppartiyaviylik tizimini joriy qildi. Milliy progressiv frontdan kirmagan partiyalarga ham siyosiy faoliyat olib borishga roʻxsat berildi.

Ilgari Milliy progressiv frontining bir qismi boʻlgan, Suriya sotsial millatchi partiyasi 2012-yil may oyida boʻlib oʻtgan parlament saylovlari uchun muxolifatdagi Oʻzgarish va erkinlik uchun xalq frontiga qoʻshildi. Biroq, Suriya sotsial millatchi partiyasi 2014-yil iyun oyida boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarida Bashshor Asadning qayta saylanishini qoʻllab-quvvatladi va keyin yana Milliy progressiv frontiga qoʻshildi.

Aʼzo partiyalar 
Hozirgi vaqtda Milliy progressiv fronti quyidagi siyosiy partiyalardan iborat:

Havolalar 
 „Syriaʼs Political Struggle: Spring 2012“ (PDF). ISW. 7-iyun, 2012-yil.
 „الجبهة الوطنية التقدمية“. pnf.org.sy.

Suriya
Blondie

Blondie (tarjimasi Sariq) – amerikalik guruh, pank-rok va yangi to'lqin. Guruh 1978-yilda Parallel Lines albomidan keyin mashhur bo'ldi. Ushbu albomdagi qo'shiqlar xalqaro xitga aylandi. 1982-yilda Blondie ajraldi va Debbie Harry (vokalchi) yakkaxon karerasini boshladi. Guruh 1997-yilda yana birlashgan va bugungi kunda oʻz faoliyatini davom ettirmoqda.

Diskografiya 
 Blondie (1976)
 Plastic Letters (1977)
 Parallel Lines (1978)
 Eat to the Beat (1979)
 Autoamerican (1980)
 The Hunter (1982)
 No Exit (1999)
 The Curse of Blondie (2003)
 Panic of Girls (2011)
 Ghosts of Download (2014)
 Pollinator (2017)

Manbalar

Havolalar 
 

Musiqa
Qoʻshiqlari Billboard Hot 100 xit-paradida eng yuqori pogʻonaga koʻtarilgan ijrochilar
Afrika birligi tashkiloti raislari

Afrika birligi raisi, Afrika birligi Assambleyasi tomonidan bir yil muddatga saylanadigan Afrika birligining eng oliy tantanali xodimi hisoblanadi.

Hozirda bu lavozimni 2023-yil, 18-fevralda saylangan Komorlar prezidenti Azali Assoumani egallab turibdi.

Havolalar 

 "African Union Handbook" (PDF). African Union. 2014. p. 15.
 "President Kufuor elected Chairman of AU". ghanaweb.com. 
 "ECOWAS holds 34th summit, Sall nominated as union chairman". The Guardian (Nigeria). 5 February 2021.

Prezidentlar
Afrika
Fozilxon

Fozilxon (Fozilbiy, Fozil toʻra) (1752-yil, Buxoro, Buxoro xonligi — 1758-yil, Qarshi, Buxoro xonligi) — Mangʻitlar oʻzbek sulolasidan boʻlgan soxta xon. Qisqa muddat Buxoro xonligining rasmiy hukmdori boʻlgan (1758). Amalda real hokimiyat Muhammad Doniyolbiyning qoʻlida boʻlgan.

Mangʻitlar sulolasining vakili Muhammad Rahimxon toʻsatdan vafot etgach (1758-yil 24-mart), marhum xonning oʻgʻil farzandlari boʻlmaganligi uchun Buxoro xonligi taxtiga dastlab uning balogʻat yoshiga yetmagan nevarasi Fozil toʻra oʻtqazilgan. Muhammad Rahimxonning amakisi Muhammad Doniyolbiy esa yangi xonga otaliq qilib tayinlangan. Biroq Fozilxon tez orada taxtdan tushirilib, uning oʻrniga Abulgʻozixon Buxoro xonligi hukmdori deb eʼlon qilingan.

Mangʻitlar
FIM-92 Stinger

FIM-92 Stinger — past balandlikdagi dushman samolyotlari va vertolyotlariga zarba berish uchun ishlab chiqarilgan mudofaa quroli. Stinger bir kishi tomonidan qoʻllaniladi, nishonga qarshi oʻt ochilganda infraqizil va ultrabinafsha nurlar yordami bilan manzilga borib uriladi. Ishlatishi qulay, yuqori aniqlik bilan nishonni yoʻq qilish xususiyatiga ega boʻlgani uchun, quruqlikdagi qoʻshinlarning havo mudofaasida muhim oʻrin tutadi. Stingerlarni vertolyotlar va barcha turdagi quruqlikdagi transport vositalariga oʻrnatish mumkin.

Ayni vaqtda Stingerlar AQShdan tashqari 29 ta davlatda xizmat qilmoqda. Ishlab chiqarish 1981-yilda boshlangan.

General Dynamics / Raytheon korporatsiyasi va Germaniyaga qarashli EADS tomonidan ishlab chiqariladi.

Stinger raketalarining uzunligi 1,52 metrni tashkil qiladi. Diametri 10,1 mm, ogʻirligi 15.2 kg tashkil qiladi. 1,4-8 kilometr uzoqlikdagi nishonlarga zarba bera oladi.

Havolalar 
 John Pike. "FIM-92A Stinger Weapons System: RMP & Basic". globalsecurity.org. 
 "FM 3-04.140 Helicopter Gunnery".

Qurollar
Fathnoma

Fathnoma — tarixiy asar. Doston. Shayboniylar tarixiga oid dastlabki manbalar jumlasiga kiradi. Fors tilida yozilgan. 2021-yil holatiga koʻra u biror-bir tilga tarjima qilinmagan.

Asar Mahmud sulton topshirigʻiga koʻra Mulla Shodiy tomonidan 1502-yilda yozilgan. Dostonda Muhammad Shayboniy dunyoga kelgan kundan boshlab to 1501-yil iyunigacha Oʻzbek ulusi va Movarounnahr hududida yuz bergan muhim siyosiy-harbiy voqealar keng yoritilgan. Asarda Muhammad Shayboniyning Turkiston, Andijon, Buxoro va Qarshi viloyatlaridagi harbiy harakatlari hamda qoʻshinlarni safga tortish borasidagi mahorati tasvirlangan. Jahon kutubxonalarida asarning 5 ta nusxasi mavjudligi aniqlangan. Qoʻlyozmaning bir nusxasi Toshkentda, OʻzR FA Sharqshunoslik institutining qoʻlyozmalar fondida saqlanmoqda.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

Dostonlar
Tarixiy asarlar
Shayboniynoma (Kamoliddin Binoiy)

Shayboniynoma — tarixiy asar. Shayboniylar tarixiga oid dastlabki manbalar jumlasiga kiradi. Fors tilida yozilgan.

Asar Kamoliddin Binoiy tomonidan Muhammad Shayboniy davrida, uning xizmatida boʻlgan paytida, 1505—1507-yillarda xon hamda uning oʻgʻli nazorati ostida bitilgan. Asar Tavorixi guzidayi nusratnoma negizida fors tilining fasohat ilmi, uning nozik iboralaridan keng foydalangan holda yozilgan. Shayboniynomaning qoʻlyozma nusxalari koʻp, bulardan biri xorazmlik tarixchi va tarjimon Muhammad Yusuf Bayoniy tomonidan 1914—1915-yillari oʻzbek tiliga tarjima qilingan nusxadir. Asarda Muhammad Shayboniyning tavallud kunidan boshlab to 1505-yilgacha, yaʼni uning Movarounnahr va Xorazmni boʻysundirishga qadar boʻlib oʻtgan voqealar hikoya qilinadi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

Tarixiy asarlar
Shayboniylar davri adabiyoti
Mehmonnomayi Buxoro

Mehmonnomayi Buxoro — tarixiy asar. XVI asr boshlarida Movarounnahr va Xurosonda kechgan harbiy-siyosiy jarayonlar tarixini oʻrganishda muhim oʻrin tutadi. Fors tilida yozilgan.

Asar Fazlulloh ibn Roʻzbehxon tomonidan 1509-yilda yozilgan. Fazlulloh ibn Roʻzbehxon Muhammad Shayboniy hayotining oxirgi 5—6 yilida u bilan birga yurib, unga hamrohlik qilgan, mashvaratlar va harbiy yurishlarning deyarli barchasida ishtirok etgan hamda koʻrgan-bilganlarini mazkur asariga kiritgan.

Hozirgi kunda asarning faqat 2 ta qoʻlyozma nusxasi bizgacha yetib kelgan: biri — OʻzR FA Sharqshunoslik institutining qoʻlyozmalar fondida saqlanadigan asl nusxa sanaladi; ikkinchisi — Istanbulda Nuri Usmoniya kutubxonasida saqlanayotgan, yuqorida qayd qilingan qoʻlyozmadan koʻchirilgan nusxadir. Toshkent nusxasi asosida 1976-yili R. Jalilova tomonidan Mehmonnomayi Buxoroning forsiydan ruschaga tarjimasi va fotofaksimil nashri amalga oshirilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

Tarixiy asarlar
Degtyarov zavodi

Degtyaryov zavodi ( V.A. Degtyaryov nomidagi zavod" ochiq aktsiyadorlik jamiyati) yoki ZiD — Rossiyaning eng muhim qurol va transport vositalari ishlab chiqaruvchi korxonalaridan biri. Degtyarov zavodi yuqori aniqlikdagi tizimlar (Rostex) shoʻba korxonasidir.

Tarix 
1916-yilda Kovrovda tashkil etilgan oʻqotar qurol zavodi oʻshandan beri Rossiya va Sovet qurolli kuchlarini qurol-yarogʻ bilan taʼminlab kelmoqda. Zavodda Degtyaryov tankga qarshi miltiq (PTRD-41), Degtyyarov pulemyoti, Shpagin avtomati (PPSh-41) va Goryunov ogʻir avtomati (SG-43 Goryunov) kabi qurollar yaratilgan.

1989-yilda u Sovet Ittifoqida mototsikl ishlab chiqarish boʻyicha toʻrtinchi oʻrinni egalladi.

Ishlab chiqarish 

Ayni paytda Degtyyarov zavodi revolverlar, pulemyotlar, samolyotlar, zenit qurollari, tankga qarshi qurollar va raketa tizimlarini ishlab chiqarmoqda.

Mahsulotlar 

 KSVK 12.7 snayper miltigʻi
 PTRD-41
 KPV ogʻir pulemyoti
 Kord pulemyoti
 RPD
 PKM
 PPSh-41
 PKP Pecheneg pulemyoti
 AEK miltiq seriyasi
 AGS-30
 DP-64
 AEK-919K "Kashtan"
 RPG-7V2
 SP81 otash quroli
 RGS-50M granata otish moslamasi 

Zavod shuningdek, bir qator fuqarolik mahsulotlarini: mototsikllar (Vosxod), mopedlar, mikrotraktorlar, tikuv mashinalari traktorlar va akkumulyator batareyalari ishlab chiqaradi.

Manbalar

Havolalar 

 Rasmiy sayt
 Mototsikl bo'limi (rus tilida)
Tarixi Abulxayrxoniy

Tarixi Abulxayrxoniy — tarixiy asar. Fors tilida yozilgan.

Asar Abdullatifxon farmoniga muvofiq Masʼud ibn Usmon Koʻhistoniy tomonidan yozilgan. Unda Abulxayrxonning taxtga koʻtarilishiga qadar boʻlgan voqealar batafsil bayon etilishi barobarida XV asrda Dashti qipchoqdagi siyosiy boshboshdoqlik, oʻzaro taxt talashishlar, janglar va ular yuz bergan hududlar, harbiy yurishlar va urushlarda ilohiy moʻjiza sabab gʻalaba qozonish va koʻp hollarda ilohiy kuch-qudratning taʼsiri, shuningdek, Muhammad Shayboniy va uning Movarounnahrga kelishi, qoʻshini, sarkardalari, ularning qaysi urugʻaymoq va qavmlarga mansubligi, harbiy hayot bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

Tarixiy asarlar
Badoyeʼ ul-vaqoe

Badoyeʼ ul-vaqoe — tarixiy asar. Zayniddin Vosifiy tomonidan memuar (esdalik) janrida, fors tilida yozilgan.

Asarda Oʻrta Osiyo, Eron va Xurosonda yashagan xalqlarning turmush tarzi, madaniy hayot, xonlar, hukmdorlar, zodagonlar toifasi, oʻsha davr savodxon qatlamining maʼnaviy dunyosi va hokazolar qatorida harbiy yurishlar, istilolar, urush va jang voqealari toʻgʻrisida maʼlumotlar berilgan.

„Badoyeʼ ul-vaqoe“ning bizgacha koʻplab nusxalari yetib kelgan. Memuarning 31 nusxasi aniqlangan boʻlib, ulardan 3 tasi eski oʻzbek yoki chigʻatoy tiliga oʻgirilgan. OʻzR FA Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida bu asarning bir necha nusxalari saqlanadi. „Badoyeʼ ul-vaqoe“ning qisqartirilgan varianti 1979-yilda oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Asarda XVI asrning birinchi yarmida Movarounnahrda sodir boʻlgan voqealar tasvirlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

Tarixiy asarlar
Henry Sanfourche

Henry Sanfourche 1775-yil 24 martda Sarlatda Nascut 1841-yil 10-aprelda Sarlatda vafot etdim, Imperator Fransiyaning koroneli, Legió dʼHonor i Cavaller de lʼOrde de Saint-Luis qoʻmondoni. Napoleon Bonapartning 24 harbiy jangarisi boʻladi. general Fransua Fournier-Sarlovèze uchun Sarlatning al sementiri dam oldi.

Manbalar

Havolalar
Ataulla eshon madrasasi

Ataulla eshon madrasasi () — Qoraqalpogʻistonda saqlanib qolmagan madrasa. Muhammad Rahimxon II davrida (1864—1910) Xiva xonligidagi Qumoʻzakda joylashgan Eshonqalʼada (hozirda Kegeyli tumanida) Ataulla eshonning mablagʻlari evaziga 1864/65-yilda bunyod etilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

Qoraqalpogʻiston madrasalari
XIX asrda qurilgan madrasalar
Qoraqum eshon madrasasi

Qoraqum eshon madrasasi () — Qoraqalpogʻistonda saqlanib qolmagan madrasa. Muhammad Aminxon davrida (1845—1855) Xiva xonligining choʻl hududida (hozirda Boʻzatov tumanida) Qutli xojaning mablagʻlari evaziga 1854-yilda bunyod etilgan.

Madrasa 30 ta hujra, kutubxona, darsxona va boshqa xonalarni oʻz ichiga olgan. Unda Qoraqalpoq ovullaridan tashqari hozirgi Turkmaniston va Qozogʻiston hududlaridan kelgan talabalar tahsil olishgan. Madrasa juda boy kutubxonaga ega boʻlib, oʻz davrida undagi kitoblarni saqlab qolish uchun N. A. Baskakov, P. P. Ivanov va boshqa taniqli ilm ahli bong urishgan. Lekin, ularni saqlab qolishning iloji boʻlmagan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
Qoraqalpogʻiston madrasalari
XIX asrda qurilgan madrasalar
1854-yilda qurilgan madrasalar
Türkmen Owazy

Türkmen Owazy (Turkman ovozi) — Turkmanistonning musiqiy telekanali. 2009-yil 1-yanvardan boshlab „TürkmenÄlem 52°E“ sunʼiy yoʻldoshi orqali kunu-tun rejimida uzatila boshlagan. Turkmaniston televideniyesining beshinchi telekanalidir. Efir turkman tilida olib boriladi. 
Telekanal shtab kvartirasi Ashxobod shahrida joylashgan. 
Telekanal Turkmaniston televideniyesi Bosh direksiyasi tomonidan tashlik etilgan boʻlib, Turkmaniston Davlat televideniye, radiouzatish va kinematografiya qoʻmitasi tomonidan nazorat qilinadi. Telekanal turkmanistonlik baxshilar, musiqachilar va qoʻshiqchilarining eng yaxshi ijod namunalarini ommalashtirish va turkman sanʼatkorlari erishayotgan yutuqlarni dunyo hamjamiyatiga koʻrsatish maqsadida ochilgandir.

Tarixi
2008-yil 17-dekabrda Vazirlar Mahkamasi yigʻilishida Turkmaniston prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov „Türkmen Owazy“ nomli yangi telekanal tashkil etilishi toʻgʻrisidagi farmoyishga imzo chekdi. 
2009-yil 1-yanvardan boshlab efirga uzatishni boshlagan.

Manbalar
Tezkor vazifalarni bajaruvchi safarbar otryad

Oʻzbekiston Respublikasi IIV Tezkor vazifalarni bajaruvchi safarbar otryadi (Tezkor vazifalarni bajaruvchi safarbar otryad; TVBSO) — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining maxsus kuchlar otryadi.

Tarixi 
Ilgari O‘zbekiston maxsus bo'linmalari Rossiya o'quv markazlarida o'qitilib, rossiyalik instruktorlar tomonidan tayyorlanar edi. Rossiya bilan munosabatlar sovuqlashganidan so'ng O'zbekiston maxsus kuchlari AQSh, Turkiya va Buyuk Britaniyadan kelgan mutaxassislar tomonidan tayyorlanmoqda. Bundan tashqari, 2001-yilda Avstriyaning baland tog'li alp bo'linmalariga ("Jagdkommand") o'xshashlik asosida yaratilgan AVBSO (Alohida Vazifalarni Bajaruvchi Safarbar Otryad) "Kaplan" mavjud bo'lib, u faqat ofitser unvoni bo'lgan xodimlardan iborat. Maxsus tayyorgarlikdan o'tgan, shu jumladan o'zlari, yuqori balandlik sharoitlari tufayli tanadagi haddan tashqari yuklarga bardosh berish qobiliyati, operatsion vaziyatdagi eng kichik o'zgarishlarga munosib javob berish qobiliyati va ularni ko'plab maxsus mashqlar bilan tenglashtiradigan boshqa qobiliyatlar.

Yana qarang 
 IIV Xalq xizmatida
Rossiya Federatsiyasi Federal xavfsizlik xizmati

Rossiya Federatsiyasining Federal xavfsizlik xizmati ( Rossiya FXX ) - federal ijroiya organi bo'lib, o'z vakolatlari doirasida Rossiya Federatsiyasi xavfsizligini ta'minlash, terrorizmga qarshi kurashish, davlat chegarasini qo'riqlash va qo'riqlash sohasida davlat boshqaruvini amalga oshiradi. Rossiya Federatsiyasi ichki dengiz suvlarini, hududiy dengizni, eksklyuziv iqtisodiy zonani, Rossiya Federatsiyasining kontinental shelfini va ularning tabiiy resurslarini himoya qilish, Rossiya Federatsiyasining axborot xavfsizligini ta'minlash va federal xavfsizlik xizmati organlari faoliyatining asosiy yo'nalishlarini bevosita amalga oshirish; Rossiya Federatsiyasi qonunchiligi bilan belgilanadi, shuningdek, uni amalga oshirish huquqiga ega bo'lgan federal ijro etuvchi hokimiyat organlarining kontrrazvedka faoliyatini muvofiqlashtiradi.

SSSR DXOning asosiy vorisi.

U dastlabki tergov va surishtiruv, tezkor-qidiruv va razvedka faoliyatini amalga oshirish huquqiga ega. Rossiya FXX harbiy va federal davlat xizmatini ta'minlaydi. Qurol-yarog'lar sotib olish huquqiga ega bo'lgan davlat harbiylashtirilgan tashkilotlarini nazarda tutadi.

Rossiya FXX faoliyati Rossiya prezidenti tomonidan boshqariladi.
Dumba (inson)

Dumba - koʻpchilik sutemizuvchilarning tashqi anatomiyasining ikki dumaloq qismi boʻlib, tos boʻshligʻining orqa qismida joylashgan. Odamlarda dumba pastki orqa va perineum oʻrtasida joylashgan. Ular chap va oʻng gluteus maksimus va gluteus medius mushaklari ustiga qoʻyilgan tashqi teri va pastki teri osti yog 'qatlamidan iborat. Ikki gluteus maksimus mushaklari inson tanasidagi eng katta mushaklardir. Ular tananing beliga egilganida tik holatga erishish uchun javobgardir; son boʻgʻimlarini uzaytirish orqali tanani tik holatda saqlash; va yurish yoki yugurish paytida oyoqni (son) kengaytirish orqali tanani oldinga siljitish. Oʻtirgan holatda, dumba tananing yuqori qismining ogʻirligini koʻtaradi va bu ogʻirlikni oyoqlardan olib tashlaydi.

Anatomiya 
Dumba yog ' qatlami bilan qoplangan gluteal mushaklar yoki "gluteus" ( gluteus maksimus mushaklari va gluteus medius mushaklari ) massalaridan hosil boʻladi. Dumbaning yuqori tomoni yonbosh suyagida tugaydi, pastki tomoni esa gorizontal gluteal burma bilan belgilanadi. Gluteus maksimus ikkita qoʻshish nuqtasiga ega: Femur linea aspera ning  yuqori qismi va yonbosh suyagining yuqori qismi. Gluteus maksimus mushaklarining massalari anus joylashgan oraliq intergluteal yoriq bilan ajralib turadi.

Jamiyat va madaniyat 

Ingliz tilidan kelib chiqqan yunoncha "calipygian" soʻzi dumbalari chiroyli odamni bildiradi.

Kontekstga qarab, intim boʻlmagan vaziyatlarda dumbalarning koʻrsatilishi odamda noqulaylik yoki kamsitish, xijolat yoki oʻyin-kulgini keltirib chiqarishi mumkin. Oʻzining yalang dumbalarini norozilik, provokatsiya yoki shunchaki oʻyin-kulgi sifatida qasddan ochib qoʻyish muning deb ataladi.

Sinonimlar 

Dumbalarning lotincha nomi nates (inglizcha talaffuzi  , klassik talaffuzi nătes [ˈnateːs]  ) koʻplik; singular, natis (dumba), kamdan-kam qoʻllaniladi. Ularga murojaat qilish uchun koʻplab soʻzlashuv atamalari mavjud, jumladan: oʻzbek tilida odamlar inson tana aʼzosining oʻsha qismiga "ko't" deb ham murojaat qiladilar.

Moda 

1880-yillar ayollar orasida bustle deb nomlangan moda tendentsiyasi bilan mashhur edi, bu hatto eng kichik dumbalarni ham ulkan koʻrinishga olib keldi. Ushbu modaning mashhurligi mashhur Jorj Seurat rasmida "La Grande Jatte orolida yakshanba kuni tushdan keyin" chap va oʻngdagi ikkita ayolda koʻrsatilgan. Hamma joyda keng tarqalgan "ko't qopqog'i" boʻlgan uzun ichki kiyim kabi (gigienaga kelsak, oddiy imo-ishora bilan faqat pastki qismini ochish uchun foydalanilgan) bu kiyim uslubi keyinchalik avlodlar uchun multfilmlar va komikslar kabi mashhur ommaviy axborot vositalarida tan olingan.

Ommaviy madaniyatda

Havolalar
Aimbet eshon madrasasi

Aimbet eshon madrasasi () — Qoraqalpogʻistonda saqlanib qolmagan madrasa. Qoʻngʻirot sulolasi davrida Xiva xonligi hududida (hozirda Taxtakoʻpir tumanida) Qaymoq boyning mablagʻlari evaziga XIX asr oʻrtalarida bunyod etilgan. Madrasaning soʻnggi mudarrisi Toʻra Muhammad eshon oʻgʻli Maxtum oxun boʻlgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

Qoraqalpogʻiston madrasalari
XIX asrda qurilgan madrasalar
Roʻza Qoʻziyeva

Ruza Rashidovna Qoʻzieva (tugʻ. 1994-yil 12-mart, Xorazm, Oʻzbekiston) — oʻzbek parapauerliftingchisi, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro toifadagi sport ustasi, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari kumush medali sovrindori, Yozgi Para-Osiyo oʻyinlari chempioni, pauerlifting boʻyicha jahon chempionati (IPC) ikki karra sovrindori.

Karyera 
2012-yilda murabbiy Fazliddin Umirzoqov qoʻl ostida paralimpiya pauerliftingi bilan shugʻullana boshladi. 2013-yil aprel oyidan boshlab, u Dubayda (BAA) 2013-yilda Fazaa xalqaro tanlovida ishtirok etganida taqiqlangan metandienon moddasi uchun ijobiy sinov oʻtkazganidan soʻng ikki yilga taqiqlangan. 2016-yilning fevral oyida Dubayda (BAA) Parapauerlifting boʻyicha Jahon kubogi musobaqalari chogʻida undan taqiqlangan meldoniy moddasi borligi aniqlangan. 2016-yilning noyabrida Xalqaro Paralimpiya qoʻmitasi uning doping-testdan oʻtganidan beri barcha natijalaridan mahrum boʻlganini eʼlon qildi. Biroq, u musobaqadan chetlashtirilmadi, chunki IPC Butunjahon antidoping agentligi va IPC antidoping kodeksi tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlarga asoslanib, uning ishida „ayb yoki beparvolik“ qoʻllanilmaganligini aniqladi.

2017-yilda Meksikada boʻlib oʻtgan juft atletika boʻyicha jahon chempionatida (IPC) 55 kg gacha vazn toifasida u 113 kg toshni koʻtarib, chempionatning bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2018 -yilda Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Yozgi Paraosiyo oʻyinlarida 55 kg vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Nur-Sultonda (Qozogʻiston) oʻtkazilgan juft atletika boʻyicha jahon chempionatida (IPC) 61 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tbilisida (Gruziya) boʻlib oʻtgan parapauerlifting boʻyicha Jahon kubogi bosqichida u 61 kg vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida pauerlifting boʻyicha 61 kg gacha vazn toifasida u 130 kg.ni koʻtarib, chempionatning kumush medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Oʻzbekiston Prezidentining farmoni bilan Shavkat Mirziyoevaga „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi“ unvoni berildi.

Manbalar 

Toshkentda tugʻilganlar
Kishilar
Yashayotgan insonlar
1994-yilda tugʻilganlar
12-martda tugʻilganlar
Oʻzbekiston para-pauerliftingchilari‎
Akmalxoʻja Mavlonov

Akmalxuja Yusupovich Mavlonov (1975-yilda tugʻilgan) — oʻzbek davlat arbobi, 2021-yil 18-noyabrdan Oʻzbekiston davlat bojxona qoʻmitasi raisi, bojxona xizmati general-mayori .

Biografiya 
2002-yilda Toshkent davlat yuridik institutini tamomlagan. Shu yili Namangan shahar Davlatobod tumani prokuraturasida ish boshlagan, keyinchalik Namangan viloyati prokuraturasida turli lavozimlarda ishlagan. 2006 yildan Bosh prokuratura boshqarma prokurori, katta prokurori, soʻng Margʻalon tumani prokurori, Sirdaryo viloyati prokurorining birinchi oʻrinbosari va Xorazm viloyati prokurori lavozimlarida ishlagan.

2018-yil 25-fevralda u O‘zbekiston Bosh prokuraturasining Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamenti boshlig‘i, keyinroq O‘zbekiston Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti boshlig‘i etib tayinlangan edi. 2018-yil avgustidan 2019-yil iyuligacha O‘zbekiston Bosh prokurori o‘rinbosari lavozimida ishlagan. 2019 yil iyul oyida u Namangan viloyati prokurori etib tayinlangan. 2020-yil noyabr oyida u yana Bosh prokuror oʻrinbosari lavozimini egalladi.

O‘zbekiston Prezidentining 2021-yil 18-noyabrdagi farmoni bilan O‘zbekiston Davlat bojxona qo‘mitasi raisi etib tayinlangan va unga bojxona xizmati general-mayori unvoni berilgan.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1975-yilda tugʻilganlar
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi aʻzolari
Turkmenistan (teleradiokompaniya)

Turkmenistan — Turkmanistonning 2004-yil 12-sentabrda ochilgan telekanali. Telekanal Turkmanistonning erishayotgan yutuqlarini, mamlakatda boʻlayotgan oʻzgarishlarni dunyo hamjamiyatiga tanitish va kelajakda informatsion tizimni rivojlantirish maqsadida ishga tushirilgandir. „Altyn Asyr“ telekanali kabi mamlakatning bosh teleradiokanali hisoblanadi. Telekanal oʻz koʻrsatuvlarini 7 tilda (turkmancha, inglizcha, ruscha, fransuzcha, xitoycha, arabcha, forscha) efirga uzatadi.

Manbalar