Moda haftaligi

Moda haftaligi moda sanoatining taxminan bir hafta davom etadigan tadbiri boʻlib hisoblanadi. Moda haftaligida dizaynerlar, brendlar yoki „uylar“ oʻzlarining soʻngi kolleksiyalarini uchish-qoʻnish yoʻlagidagi moda koʻrgazmalarida xaridorlar va ommaviy axborot vositalariga namoyish etadilar. Ushbu hodisalar joriy va yaqinlashib kelayotgan mavsumlar uchun yaqinlashib kelayotgan moda tendentsiyalariga taʼsir qiladi.

Eng koʻzga koʻringan moda haftaliklari dunyoning moda poytaxtlarida — xronologik tartibda Nyu-York, London, Milan va Parijda yoki „Katta toʻrtlik“ yaʼni 4ta shaharda oʻtkaziladi. Oʻtgan asr dizaynerlari tomonidan toʻrtta shahar XXI asrning asosiy moda poytaxtlari deb hisoblangan va ular matbuotda koʻpchilikni yoritmoqda.

2010-yillarda moda globallashuvi noanʼanaviy moda shaharlarining moda taqvimida muhim ahamiyat kasb etishiga sezilarli hissa qoʻshdi. „Katta toʻrtlik“ dan tashqari, yana boshqa shaharlarda, jumladan, Berlin, Madrid, Shanxay, San-Paulu va Tokioda mashhur moda haftaliklari oʻtkaziladi.

Tarixi 
Moda haftaligi yoki mavsumiy toʻplamning tarixdagi birinchi belgilaridan biri, moda dizayneri Charlz Frederik Uortga toʻgʻri keladi. Moda haftaligi kontseptsiyasi Parijda boshlangan, oʻshanda marketologlar ayollarni jamoat joylarida, poygadan tortib, goʻzallik salonlarigacha kutyure buyumlarini kiyish uchun yollashgan. Ushbu paradlar asta-sekin oʻziga xos ijtimoiy voqealarga aylandi. Fransiyada uchish-qoʻnish yoʻlagi koʻrgazmalari hanuzgacha „defilés de mode“ deb ataladi, bu soʻzma-soʻz tarjima qilinganda „moda paradlari“ degan maʼnoni anglatadi. Uslublar koʻrgazmasi moda haftaligida boʻlajak liboslar qatori va bezaklarini namoyish qilish uchun uslubni rejalashtiruvchi tomonidan joylashtirilgan tadbirdir. Uslub har mavsumda, ayniqsa bahor/yoz va kuz/qish mavsumida koʻrgazmasini namoyish etadi. 1903-yilda Manxettendagi „Ehrich Brothers“ nomli doʻkon oʻrta sinf ayollarini doʻkonga jalb qilish uchun mamlakatdagi birinchi moda namoyishini oʻtkazdi. 1910-yilga kelib, koʻplab yirik doʻkonlar oʻzlarining shoularini oʻtkazdilar. Ehtimol, amerikalik riteylerlar kutyure salonlarida „moda paradlari“ni koʻrib, bu gʻoyadan foydalanishga qaror qilishgan. Ushbu „paradlar“ doʻkonlarni targʻib qilish va ularning maqomini yaxshilashning samarali usuli edi. 1920-yillarga kelib, moda namoyishi butun mamlakat boʻylab sotuvchilar tomonidan ishlatilgan. Ular sahnalashtirilgan va koʻpincha tushlik yoki choy vaqtida doʻkonning restoranida oʻtkazilgan. Ushbu namoyishlar odatda bugungi kunga qaraganda teatrlashtirilgan boʻlib, ular bitta mavzuga asoslangan va hikoyaviy sharhlar bilan birga boʻlgan. Koʻrgazmalar juda mashhur boʻlib, minglab odamlarni oʻziga tortdi — olomon shunchalik kattaki, 1950-yillarda Nyu-Yorkdagi doʻkonlar jonli modellarga ega boʻlish uchun litsenziya olishlari kerak edi.

1943-yil 19-iyulda Nyu-York moda haftaligi birinchi marta boʻlib oʻtdi, uning asosiy maqsadi bitta: Ikkinchi jahon urushi davrida moda sanoati ishchilari buni qila olmagan paytda, moda xaridorlariga fransuz modasiga alternativ berish yaʼni. Parijga sayohat edi.

Birinchi Parij moda haftaligi 1973-yilda boshlangan.

1994-yilgacha namoyishlar turli joylarda, masalan, mehmonxonalar va sahnalarda boʻlib oʻtdi. 1994-yildan 2009-yilgacha tadbir Nyu-York jamoat kutubxonasi orqasidagi Bryant Parkdagi chodirda boʻlib oʻtdi. Linkoln Center 2010-yildan 2015-yilgacha Moda haftaligi boʻlib oʻtgan. Shundan soʻng u Manxettendagi SoHodagi tadbirlar oʻtkaziladigan Klarkson maydoniga koʻchdi.

Dunyo boʻylab koʻplab moda namoyishlarida mashhurlar tantrumlarni tashlaydilar, bu namoyishni modaning oʻzidan oʻgʻirlaydi. Ushbu displeylar endi mashhur „shou oʻgʻrilari“ deb nomlanadi. 

Dunyo boʻylab koʻplab mashhur moda haftaliklari mavjud boʻlsa-da, faqat toʻrttasi „Katta toʻrtlik“ sifatida tanilgan: xronologik tartibda Nyu-York, London, Milan va Parij.

Parij 1945-yilda kutyure koʻrgazmalarini oʻtkaza boshlangan. Milan moda haftaligi 1958-yilda Italiya Savdo palatasi tomonidan tashkil etilgan. 

P.

Parij moda haftaligi-1973 yilda Fransiya moda federatsiyasi qoshida tashkilet.   va London moaa haft-li-i 1984 yilda Britaniya Moda Kengashi tomonidail ashk. U.  ilgan  Ushbu asosiy tashkilotlar hali ham asosiy shoularni tashkil qilsa-da, barcha shaharlarda mustaqil tadbirlar va ishlab chiqaruvchilar ham  mavjud.

Vaqti 

Moda haftaligi yiliga ikki marta dunyoning yirik moda poytaxtlarida boʻlib oʻtadi; Nyu-York (7-15 fevral), London (15-19 fevral), Milan (19-25 fevral) va Parij (25 fevral — 5-mart).

Anʼanaga koʻra, moda haftaliklari mavsumdan bir necha oy oldin oʻtkazilib, matbuot va xaridorlarga keyingi mavsum uchun moda dizaynlarini oldindan koʻrish imkoniyatini berishdi. Fevral va mart oylarida dizaynerlar oʻzlarining kuz va qish kolleksiyalarini namoyish etishdi. Sentyabr va oktyabr oylarida dizaynerlar oʻzlarining bahor va yoz kolleksiyalarini namoyish etishdi.

Bu vaqt asosan oʻsha paytdagi sekinroq „chakana savdo tsikli“ ni kuzatish uchun yaratilgan. Boshqacha qilib aytadigan boʻlsak, bu chakana sotuvchilarga dizaynerlarni sotib olishlari va chakana marketingiga qoʻshishlari uchun vaqt berdi. Biroq, mijozlar kutganlari ortib borayotganligi sababli, chakana savdo aylanmasi oshdi. Natijada, 2016 yilda dizaynerlar „mavsumdagi shoularga“ oʻtishni boshladilar.

Maʼlumotnomalar 

 Moda voqealari roʻyxati
 Moda namoyishi
 Uchish-qoʻnish yoʻlagi (moda)
 Moda
 Yuqori moda
 Kiyishga tayyor

Manbalar

Havolalar 

 Vogue da moda namoyishlari
 DNMAG da moda haftaligi taqvimi

Moda haftaligi
Moda tarixi