Oksana Chusovitina

Oksana Aleksandrovna Chusovitina — 1975-yilda Buxoroda tugʻilgan. Sport gimnastikasi sportchi. U dunyo boʻyicha sakkizta olimpiadada qatnashgan yagona gimnastikachidir. Oksana Chusovitina 1992-yilgi Barselona olimpiadasida oltin, 2008-yilga Pekin olimpiadasida kumush medalni qoʻlga kiritgan. 2023-yilgi Bokuda oʻtkazilgan jahon kubogida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Sport faoliyati

Sovet Ittifoqi 
Chusovitina gimnastikadagi faoliyatini 1982-yilda boshladi. 1988-yilda, 13 yoshida, u oʻsmirlar toifasida SSSR milliy chempionatida koʻpkurash boʻyicha gʻolib chiqdi.

1990-yilga kelib Chusovitina Sovet jamoasining muhim aʼzosiga aylandi va turli xalqaro uchrashuvlarda qatnashish uchun yuborildi. U 1990-yilgi Yaxshi niyat o‘yinlarida tayanch gimnastika boʻyicha oltin medali sohibi boʻlgan va 1990-yilda Yaponiyada boʻlib oʻtgan Butunjahon sport yarmarkasida notekis panjaralardan tashqari barcha musobaqalarda gʻalaba qozondi. Keyingi yili u 1991-yil badiiy gimnastika boʻyicha jahon chempionatida polda mashq boʻyicha gʻolib chiqdi va tayanchda ikkinchi oʻrinni egalladi. 1992-yilda Chusovitina Olimpiadada final bosqichida ettinchi oʻrinni egalladi. Shuningdek, u ikkinchi jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Oʻzbekiston 
1992-yilgi Olimpiya oʻyinlaridan soʻng, sobiq sovet gimnastikachilari oʻz vatanlariga qaytganlaridan soʻng, Chusovitina Oʻzbekiston terma jamoasi uchun kurashni boshladi va Oʻzbekiston bosh murabbiyi, shuningdek, shaxsiy murabbiyi Svetlana Kuznetsova bilan mashgʻulotlarni davom ettirdi. Toshkentdagi milliy oʻquv maskanidagi sharoit Sovetlarning Round Leyk oʻquv markaziga qaraganda ancha ogʻir edi va Chusovitina eskirgan, baʼzi hollarda esa xavfsiz boʻlmagan jihozlarda mashq qilishga majbur boʻldi. Ushbu qiyinchiliklarga qaramay, u doimiy ravishda jahon darajasidagi formasini saqlab qola oldi.

Chusovitina 1993-yildan 2006-yilgacha Oʻzbekiston sharafini himoya qilgan va ular uchun 1996, 2000 va 2004-yilgi Olimpiadalar, 1994, 1998 va 2002 Osiyo o‘yinlari hamda 1994 va 2001 Yaxshi niyat o‘yinlarida qatnashgan. Bu davrda u Oʻzbekiston terma jamoasining eng kuchli gimnastikachisi boʻlib, xalqaro musobaqalarda 70 dan ortiq medallarni qoʻlga kiritdi va uch marta Olimpiya oʻyinlariga yoʻllanma oldi.

Chusovitina gimnastikaga qoʻshgan hissasi uchun Oʻzbekiston Madaniyat va sport ishlari vazirligi tomonidan „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi“ unvoni bilan taqdirlangan. 2001-yilda u Xalqaro gimnastika federatsiyasining (FIG) sportchilar komissiyasiga birinchi WAG vakili etib tayinlandi. Qoʻshimcha qilib aytganda, Chusovitina Toshkentdagi sport universitetini tamomlagan.

1997-yil oxirida Chusovitina oʻzbek olimpiya kurashchisi Bahodir Qurbonovga turmushga chiqdi, u bilan birinchi marta 1994-yilda Xirosimada boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarida tanishgan. Er-xotinning oʻgʻli Alisher 1999-yil noyabr oyida tugʻilgan.

Hayotiy sinovlar 
Sidneydagi Olimpiada oʻyinlari tugagach, 25 yashar Oksana katta sportni tark etishi mumkin edi. Ammo qoʻlidagi goʻdagining saratonning ogʻir koʻrinishi — oqqonga chalingani¸ sportchi qizning yashirin matonatini bulogʻini ochib yubordi.

Bolasini davolatish uchun Germaniyaga kelgan Oksana¸ Germaniyadagi musobaqalarda qatnashib¸ yutgani evaziga berilgan pullarni oʻgʻlining muolajasiga toʻlay boshladi.

Oʻgʻli Alisher tuzalib ketdi va oʻz minnatdorligini izhor qilish yoʻli sifatida Oksana¸ oʻz talantini Germaniya badiiy gimnastika jamoasiga taklif etdi. Shu tarzda u Germaniya fuqaroligi¸ uning asosida milliy jamoasiga qabul qilindi. Uning Germaniya uchun birinchi musobaqasi 2006-yilgi Jahon chempionati boʻlib, u yerda tayanib sakrashda bronza medalini qoʻlga kiritdi va koʻpkurashda toʻqqizinchi oʻrinni egalladi.

2007-yil iyul oyida u Germaniya milliy chempionatida koʻpkurash boʻyicha gʻoliblikni qoʻlga kiritdi. 2007-yil Shtutgartda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Chusovitina nemis terma jamoasiga dastlabki bosqichda 10-oʻrinni egallashga yordam berdi, bu esa ularga 2008-yili Pekinda boʻlib oʻtadigan Olimpiadaga toʻliq jamoani yuborish huquqini berdi. 2008-yilgi Pekin olimpiadasida 33 yashar Oksana Germaniya bayrogʻi ostida musobaqalarga kirdi.. 2008-yilgi Olimpiya oʻyinlarida Germaniya terma jamoasi musobaqaning saralash bosqichida 12-oʻrinni egalladi. Chusovitina yakkalik ko‘pkurash bahslarida finalga yo‘llanma oldi va u umumiy hisobda to‘qqizinchi o‘rinni egalladi.  Shuningdek, u tayanib sakrash boʻyicha finalda ishtirok etdi va 15.575 ball bilan kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Tokio 2020 
Chusovitina Tokioga yo‘llanmani qo‘lga kiritish uchun 2019-yilgi badiiy gimnastika bo‘yicha jahon chempionatida ishtirok etgan.   

2021-yil iyul oyida Tokioda oʻtkazilgan olimpiada oʻyinlari ochilish marosimida Oksana Chusovitina va Bobousmon Boturov bayroqdor boʻlishlari aytilgan lekin ochilish marosimiga kam vaqt qolganda bayroqdorlar almashtirilgan, Oʻzbekiston bayrogʻini Bahodir Jalolov va Nigora Tursunqulovalar koʻtarib chiqishdi. Chusovitina bu holatdan ranjiganini bildirdi va holatni „Menga hech narsani tushuntirishmadi, shunchaki ishtiyoqni oʻldirishdi, hammamiz insonmiz, tushuntirishganda toʻgʻri tushunardik“, — deb izohladi. 2021-yil 25-iyul kuni Tokioda boʻlib oʻtgan musobaqaning soʻnggi kuni u Vault finalida ishtirok eta olmadi. Tokio olimpiadasidagi ishtirokidan soʻng Oksana Chusovitina sportdagi faoliyatini yakunlagani haqida eʼlon qildi. Faoliyatini yakunlagach, Chusovitina Xalqaro olimpiada qoʻmitasida ish boshladi.

Rejalar 
Kechiktirilgan 2020-yilgi Olimpiya oʻyinlaridan keyin nafaqaga chiqishini aytgan boʻlsa-da, keyinchalik u pandemiya sababli nomaʼlum muddatga qoldirilgan 2022-yilgi Osiyo oʻyinlari uchun mashgʻulotlarga qaytishini aytdi.  Keyin u 2022-yilda Dohada bo‘lib o‘tgan Jahon kubogida tayanib sakrash bo‘yicha oltin medalni qo‘lga kiritgan va 2022-yilgi O‘zbekiston milliy chempionatida yana tayanib sakrash bo‘yicha g‘olib chiqqan.  Osiyo oʻyinlarining qoldirilishi uning mashgʻulot rejalariga qanday taʼsir qilishi haqida soʻralganda, u endigi maqsadi mashgʻulotlarni davom ettirish va 2024-yilda Fransiya poytaxti Parijda boʻlib oʻtadigan Olimpiada oʻyinlarida qatnashish ekanligini aytdi.  Bu uning IX Yozgi Olimpiya oʻyinlari boʻladi.  Chusovitina 2022-yilda qoldirilgan Islom birdamlik o‘yinlarida Dildora Aripova va Ominaxon Xalilova bilan birga qatnashgan.  Jamoa Turkiyadan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi.  Individual hisobda Chusovitina tayanib sakrashda oltin medalni qo‘lga kiritdi.

Manbalar

Havolalar 

 
 List of competitive results
 Chusovitina (Floor Exercise skills)

Yashayotgan insonlar
Oʻzbekistonlik ayol sport gimnastikachilar
Oʻzbekiston gimnastikachilari
Oʻzbekiston olimpiya gimnastikachilari