Kutubxona mushugi

Kutubxona mushuklari butun dunyo boʻylab jamoat kutubxonalarida yashaydigan uy mushuklaridir. Mushuklarning kutubxonalar bilan aloqasi oʻrta asrlardan to hozirgi kungacha davom etgan. Zamonaviy kutubxona mushuklari kino va adabiyotda ham namoyish etilgan.

Tarixi 
Mushuklar va kutubxonalar oʻrtasidagi munosabatlar koʻp asrlikdir. Oʻrta asrlardagi monastir yozuvlari mushuklar qimmatbaho qoʻlyozmalarni yeyishi mumkin boʻlgan kalamushlarni nazorat qilish uchun oʻrta asr monastirlarida saqlanganligini koʻrsatadi.

Zamonaviy misollar 
1745-yilda rus imperatori Yelizaveta oʻz sudiga mushuklarni tashish toʻgʻrisida buyruq chiqardi. Bu mushuklarning avlodlari hozir Davlat Ermitaj muzeyida yashaydi. Oʻn toʻqqizinchi asrda Britaniya hukumati mushuklarni saqlaydigan kutubxonalarga, ular kemiruvchilarni kitoblardan uzoqroq tutishlarini tushunib, tovon toʻlagan.

Kutubxona mushuklari kitoblar va filmlar qahramonlari sifatida paydo boʻlgan, oʻz muassasalari oldida toshda abadiylashtirilgan va baʼzilariga muassasa kengashida lavozim berilgan. Koʻpgina mushuklar marketing va jamoatchilik bilan aloqalar boʻyicha yuqori darajadagi professional rollardan bahramand boʻlishadi.

Kutubxonalar va mushuklar oʻrtasidagi munosabatlar baʼzida bahsli. Bir holatda, " Amerikalik nogironlar toʻgʻrisida " gi qonunni buzganliklarini daʼvo qilgan allergiya bilan ogʻrigan patronlarning xavotirlariga asoslanib, mushukni kutubxonadan olib tashlashga urinishlar boʻlgan. Olib tashlashning yana bir sababi kutubxona mushukining xizmat hayvonlariga munosabati edi. Kutubxona mushuki Nyu-Yorkdagi Putnam vodiysidagi muassasadan olib tashlanganida, muassasa moliyaviy zarar koʻrdi. Jamiyatning ikki aʼzosi olib tashlanganidan shunchalik xafa boʻlishdiki, ular oʻzlarining vasiyatnomalaridan kutubxonaga berilgan vasiyatlarni oʻchirib tashladilar va bu potentsial daromaddan 80 000 dollar yoʻqotishdi.

Kutubxona mushuklarini yaratish, hurmat qilish va eʼtirof etishni ragʻbatlantirish uchun 1987-yilda tugatilgan „Kutubxona mushuklari jamiyati“ tashkil etilgan. Jamiyat oʻz mushuklari haqida maʼlumot almashadigan oʻnlab aʼzo kutubxonalarni oʻz ichiga olgan va ular haqida axborot byulletenini nashr etgan.

Mushuklar, kutubxonachilar va kutubxonalar antologiyasi: Mushuklar jamiyati kutubxonasi uchun insholar va kitoblar haqida bu munosabatlarni oʻrganib chiqdi. Kutubxona mushuklarining hayotini " Kitoblardagi mushuklar: Kutubxona mushukining sarguzashtlari " nomli filmni suratga olgan hujjatli rassom Gari Roma oʻrgangan. Roma veb-saytiga koʻra, butun dunyo boʻylab 800 dan ortiq kataloglangan kutubxona mushuklari mavjud. Katalog shuni koʻrsatadiki, ularning koʻplari oʻshandan beri vafot etgan.

Bundan tashqari, mushuklar koʻpincha Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi mustaqil kitob doʻkonlarida topiladi.

Foydali tomonlari 
Kutubxona mushuklari mehmonlar bilan doʻstlashish, kutubxonachilarning maʼnaviyatini oshirish, oʻqish va savodxonlik dasturlarini ilhomlantirish uchun ishlatilgan, Mushuklar marketing kampaniyalari uchun ham foydali boʻlishi mumkin va koʻpincha oʻz kutubxonalari uchun, xususan, ijtimoiy tarmoqlarda reklama yaratish uchun ishlatiladi. Mushukning borligi homiylar va kutubxonachilar uchun qulay muhit yaratishi va kundalik stressni engillashtirishi mumkin, lekin odatda bezovta qiluvchi baland tovushlarsiz boshqa hayvonlar (masalan, itlar) chiqarishi mumkin. Mushuklarning umumiy mustaqil tabiati kutubxonaning intellektual muhitiga ham mos kelishi mumkin, chunki ular kam taʼminlanadi va kutubxonalarga tez-tez tashrif buyuradigan, boshqa tarzda band boʻlgan intellektual shaxslarga mos kelishi mumkin.

Mashhur misol 
Dewey Readmore Books, ehtimol, eng mashhur kutubxona mushukidir. U Ayova shtatidagi Spenser jamoat kutubxonasida 19 yil yashagan. Oʻlimidan soʻng u haqida kitob, keyinchalik esa bir qancha keyingi kitoblar nashr etildi.

Yana qarang 

 Hayvonlar yordamida davolash
 Antrozoologiya
 Bodega mushuk
 Kema mushuki

Maʼlumotnomalar

Qoʻshimcha oʻqish 

 Pacini, Daniela (2009 yil yozi). „Toʻsiqlarni buzish: jamoat kutubxonalarida itlar va mushuklar“  . Axborot fakulteti har chorakda (Toronto universiteti) 1 (3). ISSN 1925-9107.
 Stivens, Norman D. (2004). „Myeo: Birinchi kutubxona mushuki“ (satirik). Molesworth instituti . (Konnektikut universiteti). Qogʻoz 48.