MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Husni Matlab

Husni Matlab (arab. حسن مطلب - maqsadni chiroyli bayon qilish)- mumtoz adabiyotdagi she’riy san’at, ilmi badi’ga oid manbalarda husni talab, baroati talab, husni suol kabi nomlar bilan ham ataladi. Husni Matlabning mohiyati shundan iboratki, shoir shoh yoki mashuqadan o’zi uchun biror narsa talab qiladi, biroq bu talab nozik lutf, nafis va yoqimli so’zlar yordamida bayon etiladi. Ma’lumki, aksar mumtoz shoirlarimiz shohlaru yirik amaldor, boyu boyonlar homiyligida ijod qilganlar, ularning xizmatlarida bo’lganlar. Shu bois, tabiiyki, bot- bot o’zlari yoki xalqning moddiy yo boshqa ehtiyojlarini qondirish uchun homiylardan nimadir so’rashlariga to’g’ri kelgan. Biroq so’rashda ham so’rash bor: ta’ma ilinjida yashirmay so’rash ham, valine’matni iydirish maqsadida hamdu sano o’qish ham, hech bir andishasiz talab qilish ham, o’z insonlik sha’nini yerga urmay so’rash ham mumkin. Masalan; “Muhabbatnoma”da homiysi Muhammadxo’jabekni “Masih anfosliq”, “Yusuf Liqo”, “Saxovatidan bazm ichra Hotam uyaladigan” deya ta’riflagach, Xorazmiy o’z talabini ochiq bayon etadi:

Ayitsin banda Xorazmiy duolar,

Karamdin har zamon qilg’il atolar. Mazkur bayt bilan Xorazmiyning:

Ey shoh, karam aylar chog’i teng tut yamonu yaxshini,

Kim, mehr nuri teng tomur vayronu obod ustina,-   bayti mazmunan bir- biriga yaqin, ikkisida ham so’rov bor. Faqat Ogahiyning talabi nazokat bilan, san’at darajasida bayon etilgan. Ogahiyning shohga ta’rifi Xorazmiy madhidan kam emas: u “shoh bamisoli quyosh” tarzida qiyosni o’tkazadi, quyoshning nuri barchaga baravar tushishini eslatib, o’zini shohona saxovatdan bebahra qo’ymaslikni so’raydi. Talab san’atkorona ifodalangani uchun ham, shoir oddiygina maddoh yo ta’magir bo’lib suratlanmaydi, balki tasavvurimizda sharqona andisha egasi va hokisor bir kishi, insonlik sha’nini yuksak tutgan zot sifatida gavdalanadi. Ishqiy mavzudagi she’rlarda ham Husni Matlab ko’plab uchraydi. Ularda mashuqaga hitob etayotgan oshiq dilidagi visol talabi nazokat bilan, turli so’z o’yinlarini va hayotiy tamsillar orqali shunday ifoda etiladiki, bundayin latif izhor o’quvchini beixtiyor hayratga soladi. Masalan; Navoiyning:

Sadaqa, chunki balolarni rad aylag’ay, yo Rab,

Jon anga sadqa qilay, manga bag’ishla oni, baytidagi oshiq o’z jonini ma’shuqiga sadqa qilishga tayyorligiyu uni o’ziga bag’ishlashini Allohdan o’ziga xos tarzda chiroyli yo’l bilan so’ramoqda.

Manbalar 

 Adabiyotshunoslik lug’ati. D. Quronov, Z. Mamajonov, M. Sheraliyeva Toshkent -2013. 403-bet.
Anaza

Anaza () ‎ — eng yirik arab qabilalaridan biri, Adnan (Adnaniylar) avlodlari.

Kelib chiqishi 
Qabila oʻz nomini ajdod — Anaz ibn Asad ibn Robiya ibn Nizor ibn Maʼd nomidan olgan. Qabila uchta katta boʻlinmaga boʻlingan: musulmon, voil va ubayd. „Iroq qabilalari“ kitobida (), Anaz qabilasining barcha urugʻ va urugʻlari Anaza ibn Asadning ikki oʻgʻli — Bashar va Muslimdan kelib chiqqan.

Hududi 
Anaza qabilasining vakillari Nejd, Hijoz va Levant (Homs, Xama, Halab) hududlarida yashaydi. Geografik jihatdan ularni quyidagi guruhlarga boʻlish mumkin: Iroq Anazitlari, Furot va Jazira Anazitlari, Xama Anazitlari, Homs Anazitlari, Damashq Anazitlari va Hijoz Anazitlari. Al-Qalqashandiyning „Subh al-Asha“ asarida yozishicha, Anaziylar dastlab Madina yaqinidagi Xaybarda yashagan. Ibn Xaldunning yozishicha, Anaza qabilasi dastlab Ayn Tamrda (zamonaviy. Karbalo gubernatorligi, Iroq), keyin Xaybarga koʻchib oʻtdi.

Adabiyotlar

Shuningdek 

 Saudiyaliklar
 Al Xalifa
 Al Sabah
 Arabiston yarim orolidagi qabilalar va urugʻlar
Toukan

Toukan () — qushlar turkumining Ramphastinae kenja turkumiga mansub qushlar turkumi. U 11 turni oʻz ichiga oladi. Ularning barchasi Markaziy va Janubiy Amerikaning tropik oʻrmonlarida yashaydi. Ular asosan turli mevalar bilan oziqlanadi.

Toukanlarning o‘lchamlari (Pteroglossus inscriptus) 130 g (4,6 oz) va 29 sm (11 duym), toko toukan (Ramphastos toco), 680 g (1,50 funt) va 63 sm (25 duym) gacha o‘zgarib turadi. Ularning tanalari qisqa (oddiy qargʻa bilan solishtirish mumkin) va ixchamdir. Quyruq yumaloq boʻlib, uzunligi yarmidan tananing butun uzunligigacha oʻzgarib turadi. Boʻyni qisqa va qalin. Qanotlari kichik, chunki ular oʻrmonda yashovchi qushlar boʻlib, ular faqat qisqa masofalarni bosib oʻtadi.

Tasniflash 
Xalqaro tabiatni muhofaza qilish ittifoqi (IUCN) maʼlumotlariga koʻra, toukanlar jinsiga quyidagi turlar va kichik turlar kiradi:

 Sariq tomoqli tukan Ramphastos ambiguus (Swainson, 1823)
 R.a. abbreviatus (Cabanis, 1862)
 R.a. ambiguus (Swainson, 1823)
 Qoʻngʻir tukan R. a. Swainsonii (Guld, 1833)
 Ariel toukan Ramphastos ariel (Vigors, 1826)
 Ramphastos brevis (Meyer de Schauensee, 1945)
 Limonsimon tomoqli toukan Ramphastos citreolaemus (Gould, 1844)
 Moviy yuzli toukan Ramphastos culminatus (Gould, 1833)
 Cuvier toucan Ramphastos cuvieri (Vagler, 1827)
 Qizil koʻkrakli toukan Ramphastos dicolorus (Linnaeus, 1766)
 Kamalak toukan Ramphastos sulfuratus (Lesson, 1830)
 R. s. brevicarinatus (Gould, 1854)
 R. s. sulfuratus (Lesson, 1830)
 Katta toukan Ramphastos toko (Statius Muller, 1776)
 R.t. albogularis (Cabanis, 1862)
 R.t. toco (Statius Muller, 1776)
 Oq koʻkrakli toukan Ramphastos tucanus (Linnaeus, 1758)
 R.t. inka (Guld, 1846)
 R.t. tukanus (Linnaeus, 1758)
 Ramphastos vitellinus (Lixtenshteyn, 1823)

Tarqalishi 
Toukanlarning yashash joyi neotropiklar, Janubiy Meksikadan, Markaziy Amerika orqali, Janubiy Amerikadan janubdan Argentinagacha choʻzilgan. Ular asosan pasttekislik tropiklarida yashaydi, ammo Andigena turkumiga mansub togʻ turlari And togʻlarida baland togʻlarda moʻtadil iqlimida ham yashaydi.  Koʻpincha toukanlar oʻrmon turlari boʻlib, asosiy oʻrmonlar bilan cheklangan. Ular ikkinchi darajali oʻrmonlarga yem-xashak uchun kiradilar, lekin asosan koʻpayish uchun yetarlicha katta teshiklari boʻlgan katta eski daraxtlari boʻlgan oʻrmonlarda yashaydi. Toukanlar, ayniqsa, suv boʻylab zaif tarqalgan va Gʻarbiy Hindistonga yetib bormagan. Yagona oʻrmondan tashqarida yashovchi toukan toko toukan boʻlib, u oʻrmon chetlari va ochiq oʻrmonli savannalarda uchraydi.

Manbalar 

Qushlar
Omillar

OMILLAR (FAKTORLAR) NAZARIYaSI 18-asrning oxirlaridan boshlab Gʻarbda va Rossiyada tarqalgan nazariyalardan biri. Uning asoschilari va targʻibotchilari nemis faylasufi Maks Veber (1864-1920), italyan sotsiologi Gaetano Moska (1858-1941), rus sotsiologi, tarixchisi va huquqshunosi Maksim Maksimovich Kovalevskiy (1851- 1961), rus tarixchisi va sotsiologi Nikolay Ivanovich Karev (1850-1931) lardir. Omillar nazariyasi falsafa va sotsiologiyada moddiy neʼmatlarning jamiyat rivojlanishidagi ahamiyatini inkor etadi hamda uning oʻrnida koʻpdan-koʻp teng huquqli omillarning (iqtisod, axlok, din, texnika, madaniyat va b.) oʻzaro taʼsirini eʼtirof etadi. Sotsiologiyada plyuralizmning ifodasi boʻlganligidan Omillar nazariyasi ijtimoiy taraqqiyotning ob’ektiv qonunlarini, sotsial meʼyorlar oʻrtasidagi ichki aloqalarni rad etadi. Omillar nazariyasi tarixda koʻpgina sub’ektiv omillarning axamiyatini oshirib yuborishi bilan namoyon boʻladi. Oʻzgargan shaklda Omillar nazariyasi gʻarb falsafiy sotsiologiyasida hozir hamm mavjud.

Adabiyotlar 
"Oʻbekiston Faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti" „Sharq“ Nashriyot_Matbaa Aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati Toshkent-2004
Ommaviy jamiat

OMMAVIY JAMIYaT hozirgi zamon jamiatning qator oʻziga xos tomonlarini ifodalovchi tushuncha. Jamiyat barcha sohalarining keng ommaviylashuv jarayoni tubdan yangi mehnat quroli mashinalarning paydo boʻlishidan boshlangan edi. Ommaviylashuv iqtisodiyot sohasida boshlanib, asta- sekinlik bilan jamiyatning boshqa sohalarini ham qamrab oldi. Ommaviy jamiat nazariyasi ildizlari oʻrta asrlardagi anʼanaviy ijtimoiy munosabatlarga zid ravishda shakllangan yangi munosabatlarga qarshi konservativ gʻoyalar bilan bogʻlikdir (E.Berk, J. de Mestr, A.Bonald). Yangi tartiblarning muqarrarligini anglagan fransuz mutafakkiri A.Tokvil (1805- 1859) yangi jamiyatni undagi erkinlik va tenglik munosabatlari nuqtai nazaridan tavsiflaydi. U oʻzining „Amerikada demokratiya“ asarida: "Mening dikkatimni jalb qilgan yangiliklar ichida xech qaysisi sharoitlarning umumiy tengligi kabi hayratlantirgan emas, deb yozdi. U demokratiyani goh jamiat barcha tomonlarini tenglashtirishga intilish, goh halk, goh bevosita boshqarish shakli sifatida talqin qildi, tenglikni amalga oshirish uchun markazlashtirish va byurokratlashtirish ijtimoiy hayotning barcha soxalari ustidan burjua nazoratini oʻrnatishga olib kelishini koʻrsatdi. 2- jahon urushidan soʻng Ommaviy jaimat kontseptsiyalarining asosiy yoʻnalishi avtoritar tendentsiyalarni tanqid qilishga qaratildi. Ommaviy jamiatni yangicha talqin qilish hozirgi zamon jamiyatidagi muxim jarayonlarni toʻgʻri tushunish imkonini beradi. Ommaviylashuv jarayoni jamiyatning barcha soxalarida katta imkoniyatlar ochib berishi bilan bir qatorda maʼnaviyat sohasida qator muammolarni keltirib chiqarganligi tufayli Ommaviy jamiat kontseptsiyalari ham koʻpdir. Jamiyat xayotining turli sohalarida kechayotgan ommaviylashuv jarayonlari, shubhasiz, oʻzining miqyosi, mohiyati va namoyon boʻlish shakliga koʻra bir-biridan farq qiladi. Nomoddiy ishlab chiqarishning turli koʻrinishlarida esa u yoki bu darajada ommaviy faoliyatning texnologik, tashkiliy va b. tarkibiy qismini yaratadi. Mas., hozir zamon fani minglab odamlarni birlashtirgan yirik tashkilotlarni qamrab oladi. Bu haqiqatan ham axborotni (bilimni) ommaviy, industrial shaklda ishlab chiqarishdir. Istemol, insoniy munosabatlar, maishiy sohalarda ahvol boshqacha. Ularda ommaviylashuv kishilar faoliyatini qatʼiy rasmiy tashkil etishni talab kil- maydi. Lekin bunda xam oʻziga xos kurinishda om- maviy faoliyat mavjuddir: ishtirok etadigan in- dividlarning kupligi, ular faoliyatining oʻxshashligi, faoliyatni tanlash imkoniyati nuqtai nazaridan erkinligi va b. ommaviylashuv jarayoniningham eniga ham boʻynga (gorizontal va vertikal)chukurlashib borishi jamiyat taraqqiyotida qonuniy, zaruriy hodisa boʻlib, kelgusi jamiyat va inson kiyofasini belgilashda turli imkoniyatlar yaratadi.

Adabiyotlar 
"Oʻbekiston Faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti" „Sharq“ Nashriyot_Matbaa Aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati Toshkent-2004
Folkerk

Folkerk — Shotlandiyaning markaziy qismida joylashgan shahar.

Tarixi 
Folkerk shahri Rim Imperiyasining humronlik davrida muhim oʻrin tutgan boʻlib, shaharda oʻtkazilgan arxeologik qazishmalar jarayonida bunga dalil boʻluvchi koʻplab ashyolar topilgan. Shaharning nomi gel tilidagi „Egglesberch“ soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, rangli cherkov maʼnosini bildiradi. Ushbu hududda avval cherkov boʻlgan, keyin esa, uning atrofida odamlar toʻplanib, shahar bunyod etilgan.

Sport 
Folkerkda „Falkirk“ futbol klubi mavjud.

Tarixiy obidalar 
Shaharning markazida Helix bogʻi joylashgan boʻlib, uning markazida The Kelpies — poʻlatdan yasalgan ikki otning skulpturasi oʻrnatilgan. Haykallarning balandligi 30 metrni tashkil etadi.

Foydalanilgan adabiyotlar 
 https://www.britannica.com/topic
Sacoila

Sacoila — Gʻarbiy yarim sharqdan kelib chiqqan Orchidaceae oilasiga mansub gulli oʻsimliklarning turkumi. Meksika, Markaziy Amerika, Janubiy Amerika, Gʻarbiy Hindiston va Floridada uchraydi

Turlar 
2014 yil iyun oyida qabul qilingan turlar:

 Sacoila argentina (Griseb. ) Garay — Boliviya, Paragvay, Argentina
 Sacoila duseniana (Kraenzl. ) Garay — Braziliya
 Sacoila foliosa (Schltr. ) Garay — Braziliya
 Sacoila hassleri (Cogn. ) Garay — Surinam, Paragvay, Braziliya
 Sacoila lanceolata (Aubl. ) Garay — Florida va Meksika janubidan Argentinagacha keng tarqalgan
 Sacoila pedicellata (Cogn. ) Garay — Braziliya, Paragvay, Argentina
 Sacoila squamulosa (Kunth) Garay — Kolumbiya, Kosta-Rika, Kuba, Yamayka, Livard orollari, Kayman orollari, Florida

Manbalar 

Bir pallali oʻsimliklar
Fozila Sulaymonova

Fozila Sulaymonova — (1919, Margʻilon, — 2011, Toshkent) adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori (1991), professor.

Faoliyati 
Toshkent davlat pedagogika institutini tugatgan (1941). Sankt-Peterburg davlat universiteti aspiranturasida tahsil olgan (1946-1948). Oʻzbekiston Milliy Universitetida katta oʻqituvchi (1948-1960), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Davlat adabiyot muzeyida katta, yetakchi ilmiy xodim (1968-1978, 1998-2006), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Qoʻlyozmalar institutida katta ilmiy xodim (1978-1998) boʻlib ishlagan. Koʻplab ilmiy maqola, monografiya va Sharq miniatyuralarini chop ettirgan.

Mukofotlari 
«Sogʻlom avlod uchun» (1994), «Buyuk xizmatlari uchun» (1999) ordenlari va Fransiya Fanlar akademiyasining oltin palma mukofoti (1998) bilan taqdirlangan.

Manbalar
Alloa

Alloa — Shotlandiyaning markaziy qismida joylashgan shahar. Klakmannanshir okrugining markaziy shahri. Shaharning nomi gel tilidan olingan boʻlib, oqar suv degan maʼnoni anglatadi.

Tarixi 
Shahar haqidagi ilk malumotlar 1398 — yilga oid boʻlib, qirol Robert III tomonidan zodagon Tomas Erskingga Alloa baronligi toqtiq qilinganligi qayd etilgan. Ersking xonadonining vakillari tomonidan cherkov bunyod etilgan.
1565 — yilda Shotlandiya qirolichasi Mariya Styuart oʻgʻli Yakov bilan Alloa minorasiga tashrif buyurishgan. Qirolicha Jon Erskingga Mara Grafligini tortiq etgan. Oʻz navbatida Jon Ersking 6 shahar rivojiga juda katta hissa qoʻshgan. Uning tashabbusi bilan 1710 — yilda Alloa bojxona portiga aylantirilgan.
19-asrga kelib Alloaning aholisi 6440 kishidan iborat boʻlgan.

Shaharning iqtisodiy ahvoli 
20-asrga kelib, shahardagi iqtisodiy ahvol yomonlashdi, koʻplab kichik kompaniyalar kasodga uchradi yoki, katta korporatsiyalar tomonidan sotib olinib, birlashtirildi. 1950 — yilda shahar porti oʻz faoliyatini yakunladi. 1960 -yilda esa temiryoʻl yopildi. Bugungi kunda, shahar asosan, tekstil ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi.

Tarixiy obidalar 
Alloe minorasi — Erskin oilasining qarorgohi. Shotlandiya qirolichasi Mariya Styuart va uning oʻgʻli, Angliya va Shotlandiya qiroli Yakov bir necha marotaba mexmon boʻlishgan.

Foydalanilgan adabiyotlar 
https://www.undiscoveredscotland.co.uk/alloa/alloa/index.html
Al-Askariy masjidi portlashi (2007)

2007 yil al-Askariy masjidi portlashi (    ) 2007 yil 13 iyunda soat 9 lar atrofida sodir bo'lgan Men mahalliy vaqt bilan shia islomidagi eng muqaddas joylardan biri al-Askariy masjidida bo'laman va Eron tomonidan Iroq Baʼs partiyasiga tegishli. Jabrlanganlar yoki halok bo‘lganlar haqida xabar berilmagan bo‘lsa-da, hujumlarda masjidning ikkita o‘n qavatli minorasi vayron bo‘lgan. Bu masjidning ikkinchi portlashi bo'lib, birinchi portlash 2006 yil 22 fevralda sodir bo'lgan va masjidning oltin gumbazini vayron qilgan.9 atrofida 2007 yil 13 iyunda isyonchilar Al-Askariy masjidi gumbazi xarobalari yonidagi qolgan ikkita o'n qavatli baland oltin minoralarni vayron qilishdi. Masjid masjidi va minoralari 2006 yildagi portlashdan beri yopilgan va qurbonlar haqida xabar berilmagan. Iroq politsiyasi “soat 9 lar atrofida masjid binosi ichidan bir vaqtning o‘zida ikkita portlash ovozini eshitganini ma’lum qildi. am"  Mahalliy aholi shaharni larzaga keltirgan va havoga chang bulutini yuborgan portlashlar haqida xabar berdi.Qayd etilishicha, hujum 2007-yilda shialarning yirik ziyoratgohlariga, jumladan, Karbaloda ikkita avtomobilga o‘rnatilgan bomba o‘rnatilgan portlashlardan biri bo‘lgan: biri Imom Husayn ziyoratgohi yaqinida (36 kishi halok bo‘lgan va 168 kishi yaralangan) va ikkinchisi yaqinida sodir etilgan. Imom Abbos ziyoratgohi, shia islomidagi ikkinchi eng muqaddas joy boʻlib, kamida 58 kishini oʻldirgan va 169 kishi yaralangan.
Arsal jangi (2014)

2014-yilning 2-avgustida Livan xavfsizlik kuchlari al-Nusra fronti qo‘mondonini hibsga olganidan so‘ng, al-Nusra fronti va IShID jangarilari Livan armiyasining Arsaldagi nazorat-o‘tkazish punktlariga hujum qilishdan va shimoli-sharqiy shahar politsiya bo‘limiga bostirib kirishdan oldin ularni o‘rab olishdi va u yerda kamida 16 nafar politsiyachini garovga oldilar. . Shundan so‘ng jangarilar shahar ustidan nazoratni o‘z qo‘liga olishdi  va kunning o‘zida harbiylar tomonidan ozod qilingan ikki askarni qo‘lga olishdi. Jang keyingi kungacha davom etdi va 30 jangari, 10 askar va ikki tinch aholi halok bo'ldi. 25 askar yaralangan, 13 nafari bedarak yo'qolgan va asirga olingan deb taxmin qilinadi. Yo‘qolgan askarlardan ikki nafari o‘sha kuni qutqarib olindi. 4 avgust kuni qurbonlar soni 17 nafar askar,  50 nafar tinch aholi va 50 nafar jangariga yetdi. 86 nafar askar yaralangan, bedarak yo‘qolganlar soni 22  ga yetgan, 135 nafar tinch aholi va 15 nafar jangari yaralangan.  Halok bo‘lgan tinch aholidan ikki nafari go‘dak suriyalik qochqinlar edi.  Harbiylar oldinga siljib  jangarilar tomonidan bosib olingan texnik institut binosini  egallab olishdi, chunki shahar bir necha tomondan kuchli snaryadlar ostida qoldi.  Kechqurun armiya ham Ras al-Serj tepaligini egallashga muvaffaq bo'ldi.5 avgust kuni harbiylar ikkita hukumat binosini egallab olishga uringan, uch askar va uch politsiyachi jangarilar tomonidan ozod qilingan.  Kunduzgi janglarda IShIDning Arsal hududi bo‘yicha qo‘mondoni  o‘ldirilgani, an-Nusra kuchlari esa shahardan chekinayotgani xabar qilingandi.  Kechqurun 24 soatlik otashkesim boshlandi. 6 avgust kuni yana uch askar ozod qilindi, 10 askar va 17 politsiyachi esa asir sifatida qolmoqda. 7 avgustga kelib, mo'rt sulh tuzildi, chunki IShID kuchlari ham shahardan chekinib, Suriya bilan chegara bo'ylab qayta joylashtirildi.   Ularning u yerdagi yashirin joylari keyinchalik Suriya havo kuchlari tomonidan bombardimon qilingan, natijada o‘nlab jangarilar yaralangan. 2017-yil 22-iyulda Hizbulloh Jrud armiyasining 90 foizini nazorat qildi. Ikki kundan so‘ng Livan armiyasi Arsalga to‘liq kuch bilan kirib keldi va jangarilar avval egallab olgan nazorat-o‘tkazish punktlari ustidan nazoratni tikladi, yana bir askar olgan jarohatlari tufayli halok bo‘ldi va harbiylar qurbonlari soni 18 taga yetdi  19 taga yangilandi. 12 avgustgacha. Shuningdek, 60 nafar jangari  hamda 42 nafar tinch aholi halok bo‘lgani tasdiqlandi. Yaralangan tinch aholining umumiy soni 400 kishiga yetdi.

Manbalar
2015 yil aprel Qalamun voqeasi

2015-yil aprel oyidagi Qalamun voqeasi 2015-yil 25-aprel kuni ertalab Suriyaning Qalamun mintaqasidagi nishonlarga qilingan bir qator hujumlar edi. Maqsadlar 155-brigada (asosiy Suriya Skad raketa bazasi) va Qalamundagi 65-brigada bazalari edi.  Ikki qurol kolonnasi ham nishonga olingan, bir kishi halok bo‘lgan.  Muxolifat manbasiga ko'ra, nishonlar Hizbulloh lagerlari va ikki baza ichidagi o'q-dorilar omborlari bo'lgan.  Kteife, Yabrud va Qalamun qishlog‘ida bir necha portlash ovozlari eshitildi.  Zarbalardan ko‘p o‘tmay, 65-brigada bazasi tepasida tutun ko‘tarilgan.Qarama-qarshi manbalarga ko'ra, hujum Al-Nusra frontining quruqlikdagi hujumi,  yoki Isroil havo kuchlarining havo operatsiyasi bilan bog'liq.  Avvalgi holatlardan farqli ravishda, Isroil rasmiy manbalari voqeaga Isroil kuchlarining aloqadorligini rad etdi.
Suriyaning ommaviy qirg'in quroli

Suriya va ommaviy qirg'in qurollari Suriya tomonidan kimyoviy va yadroviy qurollarni o'z ichiga olgan ommaviy qirg'in qurollarini tadqiq qilish, ishlab chiqarish, zaxiralash va ulardan foydalanish bilan bog'liq.2013-yil 14-sentabrda AQSh va Rossiya Suriyadagi kimyoviy qurol zaxiralarini 2014-yil iyuniga qadar yo‘q qilish bo‘yicha kelishuvni e’lon qildi  2013-yil oktabr oyida OPCW-BMT qo‘shma missiyasi Suriyaning e’lon qilingan barcha kimyoviy qurol ishlab chiqarish va aralashtirish uskunalarini yo‘q qildi.  Bir necha oy o'tgach, Suriya ritsin kimyoviy qurol dasturini saqlab qolganini ma'lum qildi, Suriya hukumati bu dastur mamlakat sharqidagi Suriya muxolifat kuchlari qo'liga o'tganini da'vo qilmoqda.  Keyingi oy Suriya yana 4 ta avval yashiringan kimyoviy qurol ishlab chiqarish joyi borligini oshkor qildi.  Isroil razvedkasi Suriya hukumatida bir necha tonna kimyoviy qurol saqlanib qolgan, deb hisoblaydi. Suriya Shimoliy Koreya yordamida yadroviy qurol ishlab chiqarishga intildi, ammo uning plutoniy ishlab chiqarish reaktori 2007 yilda Isroil havo kuchlari tomonidan yo'q qilindi (qarang: "Orchard" operatsiyasi ).  Atom energiyasi boʻyicha Xalqaro agentlikdagi (MAGATE) Suriya fayli ochiqligicha qolmoqda, chunki Suriya MAGATEning vayron qilingan obyekt haqidagi savollariga javob bera olmaganligi sababli, MAGATE yadroviy reaktor, shu jumladan reaktorning yadro yoqilgʻisi qayerda ekanligi haqida “juda ehtimol” degan xulosaga keldi. 2015-yil yanvarida Suriya hukumati Al-Qusayrda (Suriya) atom zavodi qurishda gumon qilinayotgani xabar qilingan edi. 1967 yilgi Olti kunlik urush paytida Isroil Golan tepaliklarini va 1978 yilda Janubiy Livanni bosib olgandan so'ng, Suriya hukumati Isroil harbiy qudratini Suriya xavfsizligiga tahdid deb hisobladi.  Suriya birinchi marta 1973 yilda Yom Kippur urushini boshlashdan oldin Isroilga qarshi harbiy to'xtatuvchi sifatida Misrdan kimyoviy qurol sotib oldi.  Suriya rasmiylari kimyoviy qurolga qodirligini ochiqchasiga e'lon qilmagan bo'lsalar-da, ular nutqlari orqali buni nazarda tutdilar va qo'shimcha ravishda javob choralari haqida ogohlantirdilar. Suriyaning ichki kimyoviy qurol qobiliyati bilvosita Rossiya, Germaniya, Xitoy texnik va logistik yordami bilan ishlab chiqilgan bo'lishi mumkin. Ehtimol, Suriya G'arbiy Yevropa, Xitoy va Shimoliy Koreyadan ikki tomonlama kimyoviy qurol prekursorlari va ishlab chiqarish uskunalarini import qilgandir.

Yana qarang

Manbalar 

Ommaviy qirgʻin qurollari
Ahmadjon Madaminov

Ahmadjon Madaminov (1926, Qoʻqon — 2008, Qoʻqon), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1989), Filologiya fanlari nomzodi (1972).

Faoliyati 
Fargʻona davlat pedagogika institutini tugatgan (1951), tuman va shahar maktablarida oʻzbek tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishlagan (1951 — 1961), Qoʻqon adabiyot muzeyi (hozirgi Fargʻona viloyat adabiyot muzeyi)da ilmiy xodim, muzey direktori, yetakchi ilmiy xodim (1961 — 1098) lavozimlarida faoliyat koʻrsatgan. U Haziniyning «Tasadduq, yo Rasululloh» (1992), Mirzo Hoʻqondiyning «Yigirma hikmat» (1992), Midhatning «Orzu» (1995), Muqimiy, Furqat, Zavqiy sheʼrlaridan iborat «Yangi bayoz»ini (1997), Haziniyning «Devon»ini (hammuallif, 1999) va Zavqiyning «Ajab zamona» (hammuallif, 2003) kitoblarini nashrga tayyorlagan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari
Isroilda yadroviy energiya

Isroil yadroviy tadqiqot reaktorlarini ishlatsa-da, atom elektr stantsiyasiga ega emas. Biroq, mamlakatda atom elektr stansiyalarini qurish imkoniyatlari turli vaqtlarda ko'rib chiqildi.1958 yil 26 avgustda Isroilning o'sha paytdagi moliya vaziri Levi Eshkol hukumatning atom elektr stantsiyasini qurish niyatini e'lon qildi. Keyingi o'ttiz yil davomida Amerikaning turli ma'muriyatlari bilan ushbu sa'y-harakatlarni ilgari surish uchun muzokaralar olib borildi, ammo hech biri natija bermadi. 2007 yil yanvar oyida Isroil infratuzilma vaziri Binyamin Ben-Eliezer uning mamlakati fuqarolik maqsadlarida atom energiyasi ishlab chiqarishni ko'rib chiqishi kerakligini aytdi. Fukusima I atom elektr stansiyasidagi atom energetikasi bilan bog'liq favqulodda vaziyatlar natijasida Bosh vazir Benyamin Netanyaxu 2011 yil 17 martda shunday dedi: "Kelgusi yillarda biz fuqarolik atom energiyasiga intilmaymiz deb o'ylayman".
Ziyodiylar

Ziyodiylar (818-1018) — Abbosiylar hukmronligini tan olgan Yamandagi sulola. Sulola asoschisi Muhammad ibn Ziyod (818-859).

Davlat tashkil topishi 
Sulola asoschisi Muhammad ibn Ziyod Yazid ibn Abu Sufyon ibn Harb ibn Umayya (Muoviya I ning ukasi) avlodi edi. Ziyodiylar nafaqat Tihomada, balki Xadramavtdan sharqdagi yerlarda va Yamanning togʻli mintaqalarida hukmronlik qilishgan. Ziyodiylar amirligining poytaxti Zabid shahri boʻlgan. Davlat tanazzulga uchragan paytda, Sano va Janadda Ya’furiylar davlati tashkil topdi.

Davlat tanazzuli 
Yamanning shimoliy sohilboʻyi hududlarini poytaxt Assar bilan birga ishgʻol qildi, qarmat Ali ibn Fazl 904-yili Zabid shahrini talon-toroj qiladi. 989-yil Yaʼfuriylar hujum qilib, Zabidni yoqib yubordilar. Biroq mamluk al-Husayn ibn Salama davlatni saqlab qoldi. Sulola hukmronligining soʻngida habash gʻulomlar katta ta’sirga ega boʻlgan. 1018-yili Ziyodiylar davlatining shimoliy qismini boshqarayotgan gʻulomlardan chiqqan vazirlar, jumladan, ularning rahbari Najoh oʻzini taxt da’vogari deb e’lon qildi va Najohiylar sulolasiga asos soldi.

Hukmdorlar roʻyxati

Havolalar

Manbalar 

Sunniy sulolalar