MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Jale İnan

Jale İnan (1914-2001-yillar) Turkiyaning birinchi ayol arxeologi.
 
Jale İnan uzoq yillar davom etgan qazishmalari davomida Perge va Side antik shaharlarini ochishga muvaffaq bo‘lgan. Topilgan asarlarni namoyish etish uchun Antaliya va Side muzeylari tashkil etilgan. Faoliyati davomida bir qator tarixiy asarlar kontrabandasiga qarshi turli qutqaruv tadbirlarini ham amalga oshirgan.

Uning otasi Turkiyaning birinchi arxeologlaridan biri Aziz Ogan, turmush o‘rtog‘i esa olim Mustafo Inan bo‘lgan.

Hayoti

Jale İnan 1914-yilning 1-fevralida Turkiyaning Istanbul shahrida tug‘ilgan. Uning otasi muzey rahbari va arxeolog Aziz Ogan, onasi esa Mesture Hanim bo‘lgan.
O‘rta ta’limni Erenköy Qizlar litseyida tamomlagan. Yoshligidan otasining ilmiy sayohatlarida qatnashganligi sababli unda arxeologiyaga qiziqish uyg‘ongan.

Jale İnan Aleksandr fon Gumboldt jamg‘armasining stipendiyasi bilan 1934-yilda arxeologiyani o‘rganish uchun Germaniyaga ketgan.  Oradan yillar o‘tib Turkiya hukumati stipendiyasini qo‘lga kiritgan. 1935-1943-yillarda Berlin va Myunxen universitetlarida arxeologiya bo‘yicha bakalavriat va doktoranturani tamomlagan.

1943-yilda doktorlik dissertatsiyasini tamomlab Turkiyaga qaytgan. Jale İnan 1944-yilda o‘rta maktab davrida tanishgan Mustafo Inanga turmushga chiqqan. Oradan bir yil o‘tib ularning yagona farzandi Hüseyin dunyoga kelgan.
Jale İnan 1953-yilda dotsent, 1963-yilda professor unvonini olgan. 1974-1980-yillarda Side qazishmalariga, 1975-1987-yillarda Perge qazishmalariga boshchilik qildi.  1991-yilda Sidedagi Apollon ibodatxonasini qazish va restavratsiya qilishda qatnashgan. 1992-1993-yillarda Perge teatri qazishmalarini amalga oshirdi. 1995-yilda Turkiya Fanlar Akademiyasining faxriy a’zosi bo‘lgan.
U hayotining so‘ngi yillarini parkinson kasalligi bilan kurashib o‘tkazgan. 
2001-yil 27-fevral kuni Istanbulda vafot etgan. Uning jasadi Zincirlikuyu qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
Karin Lichey

Karin Lichey Usri - amerikalik gimnastikachi (1977-yil 19-sentyabrda Cincinnatining Ogayo shtatida tugʻilgan).

Hayotɪ va faoliyati 
U 1996–1999-yillarda Jorjiya universitetida oʻqigan va 1998-yil va 1999-yillarda NCAA chempionatining ikkala jamoasi tarkibida boʻlgan. U oʻsha yillardagi barcha besh toifadagi birinchi All-Amerika sertifikatlarini qo'lga kiritdi va o'z faoliyati davomida jami 11 ta Butun Amerika mukofotini qoʻlga kiritdi. Janubi-sharqiy konferentsiya uni 1996-yilda "Yilning birinchi kursanti" va 1999-yilda "Yil gimnastikasi" deb tan oldi.

Yutuqlari 
U 1999-yilda mamlakatning eng yaxshi gimnastikachisi sifatida Honda Sports mukofotini qoʻlga kiritdi.1996-yil 23-fevralda, birinchi kursda u ko‘pkurashda juda kam uchraydigan 40,0 ballni qo‘lga kiritgan birinchi kollej gimnastikachisi bo‘ldi. 2022-yil holatiga ko'ra, u ushbu muvaffaqiyatga erishgan yagona kollej gimnastikachisi boʻlib qolmoqda.

Karyerasi 

2000-yilda kollejni bakalavr taʻlim yoʻnalishini tugatgandan so'ng, u Mayk Usriga uylandi va ikki farzand koʻrdi. U Jorjiya universitetining ayollar gimnastika jamoasining koʻngilli murabbiy boʻlgan. U Jorjiya Universiteti Jamgʻarmasining Kengash bilan aloqalar bo'yicha sobiq direktori va Jorjiya Universitetining Rivojlanish va Bitiruvchilar bilan aloqalar bo'limida Emeriti Vasiylik va Tashrifchilar Kengashi direktori.    U hozirda 2009-yilda asos solgan Southland Organics kompaniyasida toʻla vaqtli ishlaydi.

Manbalar 

1977-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Fanlight

Ventilyator – bu koʻpincha yarim doira yoki yarim elliptik shaklga ega boʻlgan, ochiq ventilyatorga oʻxshab porlab turadigan oynali panjaralar yoki chizma toʻplamlari bilan lyunette oynaning bir shakli hisoblanadi. U boshqa deraza yoki eshik ustida joylashgan va baʼzan transomga ilmoqli boʻladi. Ruxsat etilgan oynali oynada panjaralar quyosh nurlari shaklida tarqalgan. U „quyosh nuri“ deb ham ataladi.

Galereya

Yana qarang 

 Lunette

Manbalar

Havolalar 

 Dunyo boʻylab eshiklar
Derazalar
Shisha arxitekturasi
Takasago (Hyōgo)

—  Yaponiyaning Hyōgo prefekturasida joylashgan shahardir. , shahar aholisi 86,888 nafar kishini tashkil etadi. Shahar maydoni  ni tashkil etadi.

Geografiyasi 
Takasago janubiy Hyōgo prefekturasida, Seto dengizining Harima koʻrfaziga yaqin joyda joylashgan. Togʻlar shahar hududi boʻylab joylashgan. Qadimdan inson faoliyati natijasida toshloq landshaft yuzaga kelgan.

Iqlimi 
Takasago nam subtropik iqlimga ega, yozi issiq va qishda qor yogʻmaydi. Takasagoda oʻrtacha yillik harorat 15,4 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1527 mm ni tashkil etadi. Asosiy yogʻinlar sentyabr oyida kuzatiladi. Avgustda eng yuqori harorat 26,5 °C atrofida, eng past harorat esa yanvarda 4,9 °C atrofida boʻladi.

Demografiyasi 
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Takasago aholi soni 2000-yillarda eng yuqori koʻrsatkichga chiqdi va keyingiy yillarda asta-sekin kamayib bordi.

Hukumat 
Takasago shahri mer va 19 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega. Shahar mer-kengash boshqaruv tuzilmasiga ega. Takasago shahridan Hyogo Prefektura Assambleyasiga (HPA) bitta aʼzo saylanadi. Shahar Yaponiya parlamenti quyi palatasining Hyōgo 10-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyot 
Takasago shahri Harima sanoat hududida joylashgan boʻlib, ogʻir sanoat, jumladan neftni qayta ishlash, metallarga ishlov berish va kimyoviy qayta ishlash korxonalari markazidir. Soʻnggi yillarda, sanoat chiqindilari bilan bogʻliq muammolar, ayniqsa PCB moddalari yuzaga keltirgan choʻkindilar mamlakat miqyosidagi jiddiy muammoga aylandi.

Taʼlim 
Takasagoda shahar hukumati tomonidan boshqariladigan oʻnta davlat boshlangʻich maktabi va oltita davlat oʻrta maktabi mavjud.

Manbalar 

Yaponiya
Isto choʻqqisi

Isto choʻqqisi – Alyaskadagi (AQSh) Brooks togʻ tizmalarining eng baland nuqtasi. Brooks togʻ tizmalarining Romanzof togʻlari nomi bilan mashhur sharqiy qismida joylashgan bu choʻqqi Brooks togʻ tizmalarining ikkinchi eng baland nuqtasi boʻlgan Hubley choʻqqisidan 5 mil (8 km) janubda joylashgan. Arktika milliy yovvoyi tabiat boshpanasi roʻyxatiga kiritilgan Isto choʻqqisi 1966-yilda Qoʻshma Shtatlar quruvchi-muhandisi Reynold E. (Pete) Isto sharafiga nomlangan. 2014-yilda zamonaviy oʻlchov texnologiyalari Isto choʻqqisini Brooks togʻ tizmalaridagi eng baland choʻqqi ekanligini aniqladi. Dastlab, Chamberlin choʻqqisi eng baland choʻqqi deb hisoblangan edi ammo hozirda u Brooksdagi togʻ choʻqqilari ichida balandligi boʻyicha 3-oʻrinda turadi.

Manbalar 

Togʻlar
Geograficus

Geograficus – 2003-yilda Ruske & Pühretmaier tomonidan ishlab chiqilgan hamda Heureka-Klett (2005-yilgacha) va BrainGame Publishing (2005-yildan boshlab HKning taʼlim katalogini sotib olgandan keyin) tomonidan ommaga taqdim etilgan maʼrifiy sarguzasht video oʻyin hisoblanadi. Oʻyin dastlab faqat Germaniyaning ichida ishlab chiqarilgan.

Tarixi 
Bu oʻyin Willy Werkel seriyasidagi Willy Werkel baut Raumschiffe nomli video oʻyin bilan birga Pestalozzi-Fröbel-Hausda 2005-yilda „Ekspedisiya Yeri“ deb nomlangan dasturda ishlab chiqilgan, bu bolalarnining ongida interfaol media orqali geografiyani oʻrganishni rivojlantiradi.

Oʻyin jarayoni 
Oʻyin jarayoni Myst video oʻyiniga oʻxshash, lekin undan farqli jihatlari shundaki, oʻyinchilar retro ilmiy-fantastik muhitda bir qator statik ekranlar orqali geografiyani oʻrganadilar. Oʻyin oʻyinchilarga yerning relyefi geografiyasi va yer tarixi haqida maʼlumot berishga asoslangan.

Oʻyinda ilmiy maʼlumotlar va jumboqlarni qanday qilib bajarish boʻyicha maslahatlar toʻplami mavjud boʻlgan ichki interaktiv ensiklopediya ham qoʻshilgan.

Syujeti 
Oʻyinda donishmand olim Geografikus yosh qahramonimiz Geoga yoʻqolgan otash ajdarhosi Balvinning qayerdaligini aniqlash vazifasini topshiradi.

Tanqidiy qabul qilinishi 
Adventure Archiv ajdarholari va sehrli fantaziya olamida taʼlim oʻyinlarini oʻrnatish tanlovi shubha ostiga qoʻydildi. Bunday olamlarning mantigʻi va fizikasi haqiqiy dunyonikiga zid ekanligini taʼkidlashib, oʻyinchilarga chalkash xabarni taqdim etilishi amalga oshirildi. Anxel Adventure oʻyinni ham jozibali, ham chiroyli deb hisoblagan boʻlsa, Kinderuni Darmshtadt unga qiziqarli va mantiqiy deb taʼrif bergan. Wissen.de bu oʻyinga 5 ta yulduzdan 3 tasini beradi. Makveltning shaxsiy fikriga koʻra, oʻyin grafikasi yoki boshqaruvi Uru: Ages Beyond Myst (2003) yoki Broken Sword: The Sleeping Dragon (2003) kabi zamonaviy sarguzasht oʻyinlariga mos kelmaydi deb hisobladi. Lizzy Net oʻyinni oʻzining taʼlim mazmunidan unumli foydalanganligini va uni yanada yaxshilash lozimligini taʼkidlab oʻtadi. Geografiya darslarini kompyuter oʻyinlari orqali oʻrganish har doim ham oʻz samarasini bermaydi maqolasi ostida Kristina Bulou dastur talab qilinadigan koʻp vaqtli investitsiyalarini va taʼlim mazmunini yetkazib berilishini samarasiz deb xulosa berdi.

Mazkur oʻyin 2004-yilda Komenskiy Sifat muhri va 2004-yilda eng yaxshi oʻquv oʻyini uchun GIGA sichqoncha mukofoti bilan mukofotlangan.

Manbalar

Havolalar 

 Oʻyin haqida tadqiqot
 

Sarguzasht oʻyinlar
Videooʻyinlar
Kompyuter oʻyinlari
Windows uchun dasturlar
Miki

– Yaponiyaning Hyōgo prefekturasida joylashgan shahar.

Geografiyasi 
Miki Hyogo prefekturasining janubi-gʻarbiy qismida, Kobe shimoli-gʻarbida, 135-meridian sharqiy chizigʻida joylashgan. Rokko togʻlarining gʻarbiy tomonida va Chugoku togʻlarining janubiy tomonidagi Harima tekisligiga kirgan. Mino daryosi boʻyida eski shaharcha va janubi-sharqiy qismida Kobe shahri bilan chegara yaqinida yangi turar-joy maydoni mavjud. Shaharning eng baland nuqtasi dengiz sathidan 453 metr balandlikda joylashgan.

Qoʻshni munitsipalitetlar 
Hyōgo prefekturasi

 Kobe
 Sanda
 Kakogawa
 Ono
 Kato
 Inami

Iqlimi 
Miki nam subtropik iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi Cfa), yozi issiq va qishi sovuq boʻladi. Yozda yogʻingarchilik qishga qaraganda sezilarli darajada koʻp boʻladi. Mikida oʻrtacha yillik harorat . Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori  eng nam oy iyul hisoblanadi.

Demografiyasi 
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2020-yilda Miki aholisi 75,294 kishini tashkil qilgan. Miki 1920-yildan beri aholini roʻyxatga olish ishlarini olib borgan.

Tarixi 
Zamonaviy Mino shahrining hududi qadimiy Harima viloyatida boʻlgan. Muromachi davrida Miki qal’asi etagida qal’a shaharchasi sifatida rivojlangan. Miki shahri Hyogoning Mino tumanida 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan tashkil etilgan. 1954-yil 1-iyunda shahar maqomiga koʻtarilgan.

Hukumati 
Miki toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 16 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Miki Hyogo Prefekturasi Assambleyasiga bir nafar aʼzo qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya parlament quyi palatasining 4-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti 
Miki Edo davridan boshlab metallga ishlov berishga asoslangan sanoat iqtisodiyotiga ega boʻlgan va apparat vositalarining asosiy ishlab chiqarish sohasi sifatida tanitishda davom etib kelmoqda.

Taʼlim 
Miki shahrida 13 ta davlat boshlangʻich maktabi va Hyogo prefekturasi taʼlim boshqarmasi tomonidan boshqariladigan toʻrtta davlat oʻrta maktabi mavjud. Prefekturada nogironlar uchun bitta maxsus taʼlim maktabi ham bor. Xususiy kollej, Kansai xalqaro tadqiqotlar universiteti Izumi shahrida joylashgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Yaponiya
Varaqsar

Varaqsar – Samarqand viloyati Urgut tumanidagi Rabota Xoʻja qishlogʻining shimoliy tomonida, Zarafshon daryosining chap qirgʻogʻidagi tepalik ustida oʻrta asrlarda barpo qilingan maqbara.

Tavsifi 
Maqbaraga kirish tomonidagi devorga marmar lavh osilgan boʻlib, unda „Zakariya Varroq maqbarasi, XII asr“, degan yozuvlar bor. Maqbarani koʻzdan kechirishdan shu narsa maʼlum boʻldiki, uning yer sathidan 30–50 santimetrgacha boʻlgan qismi qadimiy boʻlib, qolgan qismi XX asrning 80-yillarida zamonaviy gʻishtlar bilan koʻtarilgan. Maqbaraning sharqiy tomoniga terilgan, gʻishtdan qilingan naqshlarga qaraganda u XI–XII asrlarga barpo qilingan va XX asrga kelib batamom vayron boʻlgan. Maqbaraning ichida toʻrtta qabr saqlangan boʻlib, bu qabrlarda birorta qadimgi yozuv saqlanmagan. Bu yerda mutasaddi boʻlgan odamlar maqbaraga dafn qilingan shahslar haqida biror bir ishonchli tarixiy maʼlumotlarni bilmaydilar. Ilmiy adabiyotlarda ushbu maqbaraga dafn qilingan saxs haqida juda qisqa maʼlumotlar bor. Sharqshunos Vasiliy Bartold „Turkistonning sugʻorilishi tarixidan“ nomli asarida ushbu maqbaraga XII asrda yashagan avliyo Xoʻja Zakariya Varroq yoki undan oldinroq IX asrda yashagan Xoja abu Zakariya Varaqsariy dafn qilingan boʻlishi mumkin, deb yozgan. Vasiliy Bartoldning yozishicha, abu Zakariya Varaqsariyning qabrtoshi Toshkentdagi muzeyda saqlanadi, ammo qaysi muzeyda saqlanishi haqida maʼlumot berilmagan. Shuningdek, Bartold oʻrta asrlar tarixchisi Sam’oniyning asarida ham Xoʻja Zakariya Varaqsariy haqida maʼlumot borligiga ishora qilgan.

Boshqa bir tarixiy manba, Muhammad an-Nasafiy as-Samarqandiyning „Kichik Qandiya“ nomli asarida Xoʻja Zakariya Varaqsariyning Xoʻja Rabot nomli qarindoshi boʻlganligini haqida qisqacha maʼlumot berilgan.

Manbalar 

Samarqand bino va inshootlari
Masjidlar
Doquz xotun

Doquz Xotun (Dokuz Xotun) – 13-asrda yashagan kerayitlarning malikasi boʻlib, Ilxoniylar davlati asoschisi Xulagu xonga turmushga chiqqan.

Hayot 
Doquz Xotun Kerayitlar xoni Toʻgʻrulning nevarasi boʻlgan. Avvaliga bobosi vafotidan keyin u Toluiga erga berildi. 1232-yilda birinchi erining vafotidan keyin Hulaguga turmushga chiqdi. U Hulaguga yurishlarda hamroh boʻlgan. Bagʻdod qamalida (1258) moʻgʻullar oʻn minglab aholini qirgʻin qildilar, ammo Doʻquzning xoxishiga koʻra nasroniylarga shavqat qilind. Doʻquz Xotun nasroniy boʻlgan va koʻpincha xristian dinining buyuk himoyachisi sifatida tilga olinadi.
Doquz Xotun oʻgay oʻgʻli Abakaning tarafdori boʻlgan va eri vafotidan keyin ham oʻzining nufuzli mavqeini saqlab qolgan.. Eridan 4 oy oʻtib vafot etgan. Nomaʼlum manbalarga koʻra Shamsiddin Juvayniy tomonidan zaxarlangan va shu sababdan vafot etgan.

Manbalar
Jyoti Amji

Jyoti Amji— (ज्योति आम्गे-Jyoti Amji; 1993-yil 16-dekabrda tugʻilgan) Hindistonning Nagpur shahrida yashovchi, Ginnesning rekordlar kitobiga eng past boʻyli ayol sifatida kiritilgan.

18 yoshga toʻlgan kunida Amji boʻyi 62,8 sm, vazni esa 5,2 kg edi. Shu kuni Ginnesning rekordlar kitobi uni Yer yuzidagi eng past boʻyli ayol deb eʼlon qildi. Uning boʻyi pastligi axondroplaziya bilan bogʻliq.

2012- yilda u dunyodagi eng kichkina odam, nepallik Chandra Bahadur Dangi bilan tanishgan. Keyin ular Ginnes rekordlar kitobining 57-nashri uchun suratga tushishgan (kartada tasvirlangan)

Manbalar
David J. Schwartz

David Joseph Schwartz, Jr. (1927-yil 23-mart – 1987-yil 6-dekabr) – amerikalik ruhlantiruvchi yozuvchi va murabbiy boʻlib, 1959-yilda yozgan „The Magic of Thinking Big“ kitobi bilan mashhur. U Georgia davlat universitetida marketing professori, kafedra mudiri va isteʼmol moliyasi kafedra mudiri sifatida faoliyat olib borgan.

Biografiyasi 
Schwarts 1927-yil 23-martda AQShda tavallud topgan. U 1948-yilda Nebraska universitetida bakalavr darajasini, 1953-yilda Ogayo shtati universitetida magistr, keyin esa PhD darajasini olgan.

U Atlanta shahridagi Georgia shtat universitetining professori boʻlgan va Amerikaning motivatsiya berish boʻyicha yetakchisi hisoblangan. U oʻzining motivatsion nashrlari va oʻz-oʻziga yordam beradigan kitoblari, ayniqsa, 1959-yilda nashr etilgan „The Magic of Thinking Big“ kitobi sababli mashhur boʻlgan . Keyinchalik, u oʻz-oʻziga yordam berish boʻyicha murabbiy va strateg sifatida oʻz ishini boshlagan va Creative Educational Services Inc deb nomlangan, yetakchilikni rivojlantirishga qaratilgan oʻzining konsalting kompaniyasini tashkil etgan.

Hozirda Georgia shtat universiteti uning sharafiga stipendiya ham ajratadi.

The Magic of Thinking Big 
The Magic of Thinking Big – birinchi marta 1959-yilda nashr etilgan, David J. Schwartsning oʻz-oʻziga yordam beradigan kitobidir. Kitob Simon va Schusterning eng koʻp sotilgan kitoblaridan biri boʻlgan va u 6 milliondan ortiq nusxada sotilgan. U odamlarga oʻz maqsadlarini yuqori belgilashni va ularga erishish uchun ijobiy fikrlashni oʻrgatadi.

Muallif insonning oʻz fikrlash shakli va fikrlash odatini oʻzgartirish orqali xohlagan narsaga erishish boʻyicha bosqichma-bosqich koʻrsatma bergan. Uning taʼkidlashicha, vizualizatsiya hamma narsaga qiymat qoʻshadi va ulkan fikrlash nafaqat nima borligini, balki nima boʻlishi mumkinligini ham koʻrishga oʻrgatish demakdir. U yaxshi xabarlarni yetkazish gʻalaba qozonish ekanligini tushuntirgan va bu biz oʻzimizni hamda biz gaplashayotgan odamlarni ham tinchlantirishini taʼkidlab oʻtgan. Lou Holtzning taʼkidlashicha, ushbu kitob unga umrbod maqsadlari roʻyxatini yaratishga yordam bergan. Yozuvchi, shuningdek, kitobda uchta muvaffaqiyatsizlik kasalligini tasvirlaydi, shulardan biri prokrastinatsiya. Toʻgʻri qaror qabul qilish va salbiy fikrlardan qochish – kitobning asosiy mavzusi.

Boshqa nashrlari 
Schwartz, David Joseph. The Magic of Getting What You Want (en). W. Morrow, May 1, 1983. ISBN 9780688018245.

Manbalar
William Baines

William Baines (1899-yil 26-mart – 1922-yil 6-noyabr) – 23 yoshida sil kasalligidan vafot etgan. Vafotiga qadar yakkaxon fortepiano uchun 150 dan ortiq asarlar, bir qator yirik orkestr asarlari yozgan ingliz pianinochisi va bastakori.

Hayoti 

1899-yil 26-mart kuni Yorkshire shtatidagi Ueykfild yaqinidagi Horbury qishlogʻida musiqachi oilada tugʻilgan. Uning otasi kinoteatrda pianinochi va ibtidoiy metodistlar cherkovida ishlagan. Ota-onasining daldasi bilan Baines yoshligida pianino saboqlarini boshlagan va Lidsdagi Yorkshire musiqa kollejida saboq olgan. 1913-yilda Baines oilaviy Klekxitonga koʻchib borishadi, va Baines Bredford Doimiy Orkestr Jamiyatining kontsertlarida qatnashib, asosiy orkestr repertuarini oʻraganadi. 1917-yilda esa Yorkga koʻchib ketishadi. 18 yoshida Baines professional musiqachi boʻlib yetishadi va oʻzining bir qator asl kompozitsiyalari jamlangan birinchi ommaviy pianino resitali beradi. 1918-yilda Baines Birinchi jahon urushining soʻnggi oylarida Britaniya armiyasiga chaqiriladi. Chaqirilganidan keyin ikki hafta ichida Baines septik zaharlanish tufayli kasalxonaga yotqiziladi. Harbiy xizmatdan ruxsat etilgan vaqtida urush tugaydi, lekin uning allaqachon nozik boʻlgan sogʻligi tiklanmadi. Bu orada uning kompozitsiyalari eʼtiborga tusha boshladi. 1920-yil mart oyida Xaddersfildlik doktor Artur Eaglfild Xull Britaniya musiqa jamiyati jurnalida Bainesni „daho“ deb atalgan maqola yozgan. Pianinochi Frederik Dousonda (1868-1940) ham katta qiziqish uygʻotadi, va oʻz resitallarida Baines musiqalarini ijro etgan. Oʻlimidan bir necha oy oldin kontsertlarini davom ettirdi, yaʼni 1921-yil Yorkshirdan tashqaridagi yagona yirik konsertga, dirijyor ser Den Godfri taklifiga binoan Bornmutga tashrif buyurgan.

Ishlari 

Will iam Baines yoshligiga qaramay, asosan pianino miniatyurasi janrida 150 ga yaqin asar yozgan. Uning koʻplab pianino asarlari tabiat olamidan ilhomlangan holda, koʻpincha tavsiflovchi nomlarga ega janrda boʻlgan. Bainesning qoʻllari katta edi, shu sababli Skryabin taʼsirida pianino qismlarini ijro etishi qiyinroq boʻlgan. Uning eng mashhur kompozitsiyalari „Flamboroga xayrli tun“ va „Yolgʻiz halokat“ pianino portreti boʻlib, ular Yorkshir qirgʻogʻida joylashgan Flamborough Head nomi bilan atalgan Tides toʻplamini tashkil qiladi. 1919-yildagi "Yetti prelyudasi" eng yaxshi kompozitsiyalar qatoriga kirgan.

Tanlangan asarlar 

Orkestr

 Minor simfoniyasi (1917)
 Fay oroli (1919)
 "Qoʻgʻirchoqlar baletiga prelude" (1920)
 Pianino va orkestr uchun sheʼr (1921)
 Thoughtdrift (1921)
 Vokal
 Besh qoʻshiq (1919)

Manbalar 

1922-yilda vafot etganlar
Damla Colbay

Damla Colbay (turkcha: Damla Colbay; 1993-yil 14-yanvar, Izmir) – turk televideniyesi aktrisasi.

Tarjimai holi va faoliyati 
Damla Colbay 1993-yil 14-yanvarda Izmirda (Turkiya) Erhan va Ayten Jolbay oilasida dunyoga kelgan. Bolalik yillari  Karşıyake oʻtgan. 2013-yilda Istanbulga koʻchib kelgan. Dokuz Eylul universitetida aktyorlik boʻyicha tahsil olgan.

Jolbay 2014-2015-yillar „Kirli para ve aşk“ teleserialidagi Demet Demir rolidagi debyut roli sababli mashhurlikka erishgan. 2015-yildan 2016-yilgacha „Hayat mucizelerle dolu“ teleserialida Inji Temizyurek rolini ijro etgan. 2016-yildan 2017-yilgacha „Içerde“ teleserialida Eylem rolini oʻynagan. 2019-yilda Joʻlbay „Zengin ve Yoksul“ teleserialida Aysel Tashtan rolini oʻynagan va shu yili 2021-yilgacha efirga uzatilgan „Hekimoğlu“ serialida Zeynep Jan rolini oʻynay boshlagan. Filmdagi roli uchun Izmir xalqaro kinofestivalida „En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu (TV Dizisi)“ nominatsiyasida mukofotga nomzod boʻlgan.

Filmografiyasi

External links

Manbalar 

Turkiyalik aktrisalar
Aktrisalar
Izmirda surʼatga olingan filmlar
Noni sharbati

Noni sharbati – Janubi-sharqiy Osiyo hamda Avstraliyaning Morindo hududidagi citrifolia daraxti mevasidan tayyorlanadi. U koʻpchilik tomonidan kasalliklarni bartaraf etuvchi vosita isfatida ishlatiladi. Ammo davolovchi xususiyatlari haqida yetarlicha maʼlumotlar mavjud emas.

Tarixi 
1998-yil 26-avgustda Arizona, Kaliforniya, New Jersey, Texas davlatlari noni sharbati ishlab chiqarish boʻyicha kelishuv imzolagan. Uning doirasida isteʼmolchilar, reklama agentliklari tomonidan davo qilingan sharbatning tibbiy ahamiyati koʻrib chiqilgan. Bunga koʻra, sharbat diabetik, depressiyaga qarishi tasir qiladi, gemoroy, artrit kasalliklarini davolashda samarali hisoblanadi.

Shartnoma xulosalari boʻyicha Morindo quidagilarga rozi boʻldi:

 Uning tahitian noni deb nomlangan turidan dastlab oziq-ovqat va farmasevtika idorasi ruhsati bilan davo choralari sifatida foydalanish;
 Isteʼmoldan soʻng sogʻlikka nisbatan salbiy holatlar kuzatilsa, ilmiy dalillar bilan davo toʻgʻri ekanligini isbotlash;
 Bajarilgan davo choralarini soxtalashtirish, steʼmolchining odatiy tajribasi ekanligini soxta guvohlar bilan koʻrsatish;
 Davolash maqsadida qoʻllashda yetarli dalillar boʻlmasa bu davo chorasini qoʻllamaslik.

Dorivorligi 
2004-yilda AQSh oziq-ovqat va farmasevtika idorasi Flora shtatiga oziq-ovqat, dori-darmon va kosmetika toʻgʻrisidagi federal qonunning birinchi boʻlimini buzganligi uchun ogohlantirish berdi. Flora sharbat ishlab chiqaruvchilari tomonidan noni sharbati dorivorligi boʻyicha 12 ta asossiz davolar aniqlangan. FDA maktubida noni sharbatidagi fitokimyoviy skopoletin va damnakantal moddalarining sogʻlik uchun foydalari va organizmda biologik faolligi aniqlanmagan. Bundan tashqari uning sogʻliq uchun foydalarida ilmiy asos yoqligi ikki olim: Isabella Abbot va Ralph Heinicke tomonidan aytib oʻtilgan.

Zaharliligi 
Noni sharbati tayyorlanadigan mevalarning barglari, ildizi va mevalari ham jigar va boshqa organlar uchun zaharli hisoblanadi. 2005-yilgi klinik qaydlarda tahitian noni sharbatini isteʼmol qilishdan oʻtkir gepatit kasalligi holatlari kuzatilgan. 2006-yilda ushbu holat Yevropa oziq-ovqat xavfsizligi hizmati tomonidan koʻrib chiqilgan, meva tarkibidagi moddalarning jigar hujayralariga taʼsiri oʻrganilgan. AQSh Milliy qoʻshimcha va Integrativ Salomatlik markazi jigar kasalligi bor odamlarga noni sharbati isteʼmol qilmaslikni maslahat bergan.

Noni sharbatidan salbiy holatlar koʻpayganligi sababli Fransiya, Finlandiya, Irlandiyada oziq-ovqat xavfsizligi boʻyicha idoralar va Germaniyada tibbiy tergov nazoratlari tashkil qilingan.

Noni sharbati tarkibida koʻp miqdorda kaliy elementi boʻlganligi sababli u buyraklar faoliyatiga ham salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin. Bu bilan esa dietadagi odamlar noni sharbati isteʼmol qilishni cheklash kerakligi tushiniladi.

Kasalliklarda ahamiyati 
Noni sharbati hamda mevalari ham tibbiyotda OIV, yurak kasalliklari, saraton kabilarni davolashda tagʻrib qilinadi. Amerika saraton jamiyati tomonidan aytilgan eʼtirof boʻyicha esa u saraton kasalligini davolashi haqida manbalarda isbotlanmagan.

Manbalar 

Ichimliklar
Mevali ichimliklar
Sharbatlar
Noni mevasi