MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Lavandak qabristoni

Lavandak qabristoni — qadimgi qabriston (miloddan avvalgi 2-asrning 2-yarmi — milodiy 1-asr). Buxoro viloyatining Lavandak qishlogʻi yaqinidan topilgani uchun nomi shunday atalgan. Bu yerda 130 mozorqoʻrgʻon bor. Mozorqoʻrgʻonlar Oʻrta Osiyoning shimolidagi dashtdan kelgan sarmatlarga mansub. Tuzilishi 2 xil: zinapoya bilan tushiladigan lahad va yon tomondan oʻngursimon qilib kavlangan qabr. Lavandak qabristonida mayyitlar chalqanchasiga, boshi janubga qaratilgan holda bukchaytirib, tizzalari kerib koʻmilgan; juft-juft koʻmilganlar ham uchraydi. Lavandak qabristonidan yogʻoch qinli dudama qilich, yarim oy tamgʻali va tamgʻasiz dudama xanjar, uch parrakli temir paykonlar va oʻroqsimon pichoqlar topilgan. Qabrdan hayvon suyagi, koʻzacha, kosa, qadah, oltin rangli shisha munchoq va yarqiroq toshlar, zirak, ayol yuzi tasvirlangan oltin qoplama, jezoyna, uzuk, kiyim parchalari chiqqan.

Manbalar
Lavvoh

Lavvoh (arab.) — qoʻlyozma kitob sahifalariga jilo beruvchi usta, rassom; kitobat sanʼatida muhim oʻrin tutadi. L. qoʻlyozma kitob sahifalarini tasvir va naqshinkor lavhalar bilan bezagan, turli ranglarda boʻyagan.
Charles Louis Alphonse Laveran

Charles Louis Alphonse Laveran (1845.18.6 - Parij -1922.18.5) — fransuz epidemiologi va mikrobiologi. Parij Fanlar akademiyasi (1901-yildan) va Fransiya tibbiyot akademik aʼzosi (1893-yildan). Parijdagi Paster institutida tropik kasalliklar laboratoriyani tashkil etgan (1907). 1880-yil bezgak qoʻzgʻatuvchisini kashf qilgan. Ilmiy ishlari protozoy kasalliklar (bezgak, leyshmanioz, triponosomoz va h. k.)ning etiologiyasi, profilaktikasi hamda harbiy gigiyena masalalariga bagʻishlangan. Nobel mukofoti laureati (1907).

Manbalar 

Olimlar
Kimyogarlar
1845-yilda tugʻilganlar
18-iyunda tugʻilganlar
1922-yilda vafot etganlar
18-mayda vafot etganlar
Semyon Lavochkin

Semyon Alekseyevich Lavochkin [1900. 29.8(11.9), Smolensk - 1960.9.4, Moskva] — rus aviakonstruktori, muhandis-texnik xizmati general-mayori (1944), ikki marta Mehnat Qahramoni (1943, 1956). Moskvadagi Oliy texnika bilim yurtini tugatgan (1927). Samolyotsozlik boʻyicha bosh konstruktor (1935-yildan). Uning rahbarligida LaGG-3 (1940), La-5 (1942), La-7 (1944) qiruvchi samolyotlar yaratildi. Keyinchalik L. tovushdan tez uchadigan La-190 va istalgan ob-havo sharoitida uchadigan La-200 reaktiv qiruvchi samolyotlarini yaratdi.

Manbalar 

 

1900-yilda tugʻilganlar
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
1960-yilda vafot etganlar
11-sentabrda tugʻilganlar
9-aprelda vafot etganlar
Tasvirsiz maqolar
Lavraziya

Lavraziya [Lavrentiy (hozirgi Kanada) qalqoni va Osiyo nomidan]—mezozoy erasida (ayrim manbalar boʻyicha paleozoy erasida va mezozoy erasining boshida) Shimoliy yarim shardagi materik va qitʼalar — Shimoliy Amerika, Yevropa va Osiyoni birlashtirgan ulkan kontinent. Gondvanadan Tetis bilan ajralgan. Lavraziya Yerning geologik tarixidagi eng yirik qitʼalardan biri boʻlgan. Larlaziya tarkibidagi qitʼa (platforma)lar kaledon va gersin davrlarida kuchli metamorfizmga uchragan boʻlib, murakkab togʻ jinslari (vulkan, granit, granit-gneys va karbonat choʻkindilar)dan iborat boʻlgan. Paleozoy oxiriga kelib bu qita (platforma)lar yagona quruklik-qitʼani tashkil etgan. Mezozoyning oʻrtalarida, hozirgi Atlantika okeanining shim.da, tektonik harakatlar tufayli u joylarda yer yoriqlari paydo boʻlishi natijasida qitʼa katta-kichik boʻlaklarga boʻlinib ketgan. Larlaziya dastavval Yerning ekvatorial mintakasida joylashganligi va oʻzining parchalanishidan keyin mezozoy oxirida shim.ga koʻchganligi taxmin qilinadi. Boshqa fikrlarga koʻra, Lavraziya paleozoyning boshidayoq paydo boʻlgan va toshkoʻmir davrining oxirida boʻlinib ketgan.

Manbalar 

Geologiya
Lavrdoshlar

Lavrdoshlar () — ikki urutallali oʻsimliklar oilasi. Daraxt va butalar, baʼzan yarim buta va oʻtlar. Ayrim turlari parazit. Bargi oddiy, etli, doim yashil, poyada ketma-ket joylashgan. Guli ikki (baʼzan bir) jinsli, toʻgʻri, mayda toʻpgul. Mevasi bir urugʻli, rezavorsimon yoki danakli. Bargi, poʻstlogʻi va boshqa qismlarida efir moylar ishlab chikaradigan bezchalari bor. Asosan, tropik, baʼzan subtropik iqlimda oʻsadigan 40—50 turkumga mansub 2000 dan ortiq turni oʻz ichiga oladi. Koʻp turlari (mas, lavr) ziravor sifatida foydalaniladi yoki ulardan tibbiyot va farmatsevtika uchun zarur bulgan efir moylari va kamfora olinadi. Kupchilik L. ning yogʻochi mebel ishlab chiqarish uchun xom ashyo hisoblanadi.

Manbalar 

 

Ikki pallali oʻsimliklar
Lavrentiy qirlari

Lavrentiy qirlari - Shimoliy Amerikaning shim.-sharqiy qismidagi qirlar. Kanada va qisman AQSH hududida. Shimoliy va shim.-sharkdan Atlantika okeani oʻrab turadi. Maydoni 5 mln. km². Balandligi 200–400 m, sharqiy qismi (Labrador yarim orol) nisbatan balandroq (Tornga togʻi, 1676 m). Lavrentiy qirlari gneys, kristalli slanets, granit, dioritlardan tuzilgan. Temir rudasi, nikel, oltin, uran va boshqa foydali qazilmalarga boy. Pleystotsenda muz bilan qoplangan. Muz oʻygan chuqurliklarda koʻllar paydo boʻlgan. Lavrentiy qirlari moʻʼtadil va subarktika iqlim minta-qalarida joylashgan. Qishning uzoq, yozning salqin va qisqa bulishida Labrador sovuq oqimining taʼsiri bor. Toʻng yerlar, koʻl va daryo koʻp. Yirik daryolari: Cherchill, Nelson, Bak va boshqa Daryolari serostona, bahorda toʻlib oqadi. Shim.dan janubga tomon tundra, oʻrmon-tundra va tayga zonalari almashib boradi. Mox, lishaynik, qayin, oq qaragʻay, tilogʻoch, zarang, oq qayin oʻsadi. Shimol bugʻusi, qutb tulkisi, lemming, qutb boʻrisi, qora ayiq, suvsar, bobr, ondatra va boshqa yashaydi.

Manbalar
Lavsan

Lavsan — polietilentereftalatdan olinadigan sintetik tola. Zichligi 1380 kg/m3, — 60° gacha elastik, pishik,, namni kam yutadi, issiqqa yaxshi chidaydi. L.dan gazlama, elektr izolyasion materiallar, filtrlar, tasma, baliq ovlash toʻri va boshqa tayyorlanadi. Polshada elana, Angliyada terilen, AQShda dakron, Yaponiyada tetoron, Germaniyada diolen va Fransiyada tergal deb ataladi.

Manbalar
Lavsha

Lavsha (scorbutus), singa, skorbut, Barlou kasalligi — ovqat tarkibida S vitamin (askorbin kislota) yetishmasligidan yoki uni organizm yetarli oʻzlashtirmasligidan kelib chiqadigan kasallik. L.da, asosan, markaziy nerv sistemasi faoliyati buziladi: bemor boʻshashadi, tez toliqadi, uyquchan boʻlib qoladi. Boshi aylanadi, keyinroq borib quloq, burun, lab, barmoqlar hamda tirnoklar koʻkaradi; milk shishadi va qonaydi, ogʻizdan badboʻy hid keladi, tishlar liqillab tusha boshlaydi. Boldir, son va dumbada qizgʻish qoramtir toshmalar paydo boʻladi, keyinroq teri osti va muskul oralariga (kiyim tegib turadigan joylarda) qon quyiladi. Bulardan tashqari, aʼzolar, boʻgʻimlar va tana boʻshliqlari (plevra boʻshligʻi)ga qon quyiladi, meʼda-ichak, yurak-tomir sistemasi faoliyati buziladi, qon bosimi pasayadi, anemiya kuzatiladi. L.ning oldini olish uchun tarkibida S vitamin moʻl mahsulotlar, xususan sabzavot (sabzi, kartoshka, karam) va mevalar (qora smorodina, naʼmatak, qulupnay) yeb turiladi.

Davosi: askorbin kislota, S va R vitamin preparatlari buyuriladi.

Manbalar
Lavh

Lavh oʻqish vaqtida ustiga kitob, nota ochib qoʻyiladigan maxsus kursicha (taglik). Odatda, L. taxtadan ishlangan. Samarqandda Bibixonim masjidining hovlisida, Toshkentdagi Temuriylar davri tarixi davlat muzeyida marmardan ishlangan katta L. bor. L. ishlash anʼanalari oʻzbek xalq amaliy sanʼatining yogʻoch oʻymakorligida saqlanib qolgan. L.ning bugungi kundagi vazifasi oʻzgarib, u muzey ekspozitsiyasi, oʻzbek xalq amaliy sanʼatining esdalik sovgʻa namunasiga aylangan.

Yana qarang 
 Doska

Manbalar
Lavha

Lavha — 1) xotira yoki qisqacha tarixiy maʼlumot yozib, biror joyga oʻrnatib qoʻyilgan tosh yoki marmar taxta va unga yozilgan matn, xat; 2) voqea, hodisa va shahrik. haqidagi kichik asar yoki parcha; 3) kitob muqaddimasi, bob va qismlarining boshiga sahifaning eni boʻylab solingan naqsh.

Manbalar
Lavhul mahfuz

Lavhul mahfuz (arab. — qoʻriqlanuvchi lavh) - diniy manbalarga koʻra, maxluqotlar taqdiri yozilgan kitob. Rivoyatlarga qaraganda, Alloh hamma narsadan oldin mazkur Lavh bilan qalamni yaratib, to qiyomatgacha yaratadigan narsalarini va boʻlajak ishlarni, ilohiy kitoblarni, taqdir va qazoni ham Lavhga bitib qoʻygan." Qalamlar koʻtarilgan, sahifalar qurigan" (Termiziy rivoyati). Ushbu hadisga koʻra unda yozilgan maʼlumotlar hech qachon oʻ
zgarmaydi. Ahli sunna va jamoa mazhabiga binoan balogʻatga yetgan musulmonga Alloh taolo bandalarning hamma ishini avvaldan bilishiga iymon keltirishi vojib boʻladi. Taqdir bu johil kishilar oʼylaganidek, Alloh tomonidan bandani majbur qilish yoʼq, Balki, Alloh taolo tomonidan banda nima qilishini oldindan bilish bor. Alloh taolo qiyomatgacha nima boʻlishini biladi. Agar ularni bilmasa, U zotning sifati kamoliyasiga nuqson yetgan boʻladi. Allohning ilmi chegara bilmasdir. Alloh taolo aybu nuqsondan pok.

Manbalar
Lagan

Lagan — roʻzgʻor buyumi; quyuq ovqatlar, meva-cheva va boshqa narsalar solinadigan katta yuzasi yoyiq keng yassi idish. Sopol, chinni Lagan qadimdan tayyorlangan. Bezakli va bezaksiz qilib tayyorlanadi, sopol Lagan naqshlar bilan bezatilgandan soʻng sirlanadi. Mis Lagan (baʼzan laʼli deb ham ataladi) kandakori usulida naqshlanadi. Oʻzbekiston hududidan topilgan qad. Lagan turlari muzeylarda saqlanadi.

Yana q. 

 Piyola
 Kosa

Manbalar
Lagash

Lagash — Shumerdagi qadimgi davlat (hozirgi Iroq hududida), poytaxti — Lagash shahri (hozirgi Al-Hiba). Lagashdagi dastlabki manzilgoxlar miloddan avvalgi 5-ming yillikning oxirlarida vujudga kelgan. Miloddan avvalgi 26— 24-asrlar va 22-asrda (Gudea davrida) gullab-yashnagan.Hukmdor Urukagina (taxm mil.avv 2500-yil) soliqlarni tartibga soluvchi islohotlar o'tlazgan.
Miloddan avvalgi XXI asrdan boshlab mavqei pasaygan. 1877-yildan arxeologik qazishlar olib boriladi.

Manbalar
Pär Lagerkvist

LAGERKVIST (Lagerkvist) Per Fabian (1891.23.5, Vekshyo - 1974.11.7, Stokgolm) — shved yezuvchisi va dramaturgi. Shvetsiya akademik (1940). "Temir va odam" (1915) novellalari, "Qoʻrquv" (1916) sheʼriy toʻplamlari va "Kayfiyat" (1919) asarida simvolizm taʼsiri seziladi. L. ijodda yangilikka intilib, nazm va nasrda shakliy kashfiyotlar yaratish yoʻlidan borgan. Uning "Oxirgi inson" (1917), "Mangu tabassum" (1920), "Koʻrinmas odam" (1923) dramalarida Birinchi jahon urushining dahshatlari, inson boshiga tushgan fojealar aks ettirilgan. "Yovuz sagalar" (1924) satirik toʻplam va "Bu dunyo mehmoni" (1925) avtobiografik qissasida turmush haqiqati yorqin ifodalangan. "Jallod" (1933), "Pakana odam" (1944) qissalari, "Ruh" (1937), "Qoʻshiq va jang" (1940) sheʼriy toʻplamlari yovuzlik va yomonlikka qarshi kurash ruhida. "Varavva" (1950) romanida qahri qattiq qaroqchining tarixi misolida odam Xudoni tanishi va iymonga kelishi haqida soʻz yuritilgan. L. Injil mavzulari asosida yaratilgan "Sivilla" (1956), "Agasferning oʻlimi" (1960), "Muqaddas yer" (1964), "Mariamna" (1967) va boshqa qissalar muallifi. Nobel mukofoti laureati (1951).

Manbalar 

 

1891-yilda tugʻilganlar
23-mayda tugʻilganlar
1974-yilda vafot etganlar
11-iyulda vafot etganlar
Selma Lagerlöf

Selma Lagerlöf (1858.20. 11 - Morbakka - 1940.16.3) — shved yozuvchisi. Shvetsiya akademik aʼzosi (1914). Birinchi va koʻzga koʻringan yirik romani — "Iyost Berling haqida saga" (1891). Asar romantik uslubda yozilgan boʻlib, unda shved dehqonlarining turmush tarzi, orzu-umidlari aks ettirilgan. Lagerlöf Sitsiliya, Falastin va Misr safarlaridan soʻng "Dajjolning moʻʼjizalari" (1898) kitobi va "Quddus" (2 jildli, 1901 — 1902) romanini yozgan. Bolalar uchun yozilgan "Nils Xolgerssonning Shvetsiya boʻylab gʻaroyib sayohati" (1906) romani va "Botqoqdagi fermadan chiqqan qizcha" (1907) asari mashhur. Nobel mukofoti laureati (1909).

Manbalar 

Shoirlar
Adiblar
1858-yilda tugʻilganlar
20-noyabrda tugʻilganlar
1940-yilda vafot etganlar
16-martda vafot etganlar
Lagerr koʻphadlari

Lagerr koʻphadlari - 0<x<+°° intervalda vazn funksiyaga nisbatan ortogonal boʻlgan koʻphadlar sistemasi.

Manbalar
Lagos (Nigeriya)

Lagos () — Nigeriyadagi shahar. Lagos shtatining maʼmuriy markazi. Atlantika okeanining Gvineya qoʻltigʻidagi Benin qoʻltigʻi sohili va unga yondosh orollarda joylashgan. Aholisi 1,5 mln. kishi (1990-yillar oxirlari). Lagos mamlakatning yirik siyosiy, iqtisodiy va maʼmuriy markazi. Mamlakatning eng muhim porti. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. 15-asr oxirida hozirgi Lagos oʻrniga portugallar kelib oʻrnashgan. 1861-yilda ingliz mustamlakachilari egallagan. 1914—60 yillarda ingliz mustamlakasi boʻlgan Nigeriyaning maʼmuriy markazi. 1960—92 yillarda Nigeriya poytaxti. Mamlakat sanoatining 1/2 kismi Lagosda toʻplangan. Oziq-ovqat, toʻqimachilik, metallsozlik va boshqa sanoat korxonalari, radioapparaturalar zavodi, kemasozlik va kema verfi, universitet (1862), milliy muzey, kutubxona bor.

Manbalar
Joseph-Louis Lagrange

LAGRANJ (Lagrange) Jozef Lui (1736.25.1, Turin - 1813.10.4, Parij) — fransuz matematigi va mexanigi, Berlin Fanlar akademiyasi aʼzosi (1759) va prezidenta (1766—87), Parij Fanlar akademiyasining aʼzosi (1772). Peterburg Fanlar akademiyasining faxriy aʼzosi (1776). Mat.ni mustaqil oʻrgangan. Turin artilleriya maktabini tugatgan va 19 yoshida shu maktabda professor boʻlgan. 1787-yildan Parijda yashagan. Parij oliy oʻquv yurtlarida professor (1795). L. Eylernshlari asosida L. variatsion hisobning asosiy tushunchalarini ishlab chikdi va variatsiyalar usulini yaratdi. Uning "Analitik mexanika" asari (1788) analitik va nazariy mexanika taraqqiyotida muhim oʻrin tutdi. Bunda mumkin boʻlgan siljish prinsipining analitik ifodasini berdi va shunga asosan statikaning asosiy masalalarini yechdi. Dinamikada oʻzining asosiy prinsiplari (qarang D’Alamber Lagranj prinsipi)dan foydalanib. istagan sistemaning harakat tenglamasini yechdi; umumlashgan koordinatalirni kiritdi.

Manbalar
Lagranj tenglamasi

Lagranj tenglamasi - 1) matematikada — u =x sr (/)+/(/) koʻrinishidagi birinchi tartibli differensial tenglama. Bu tenglamani birinchi marta 1760-yilda J. L. Lagranj taklif etgan. Lagranj tenglamasi fizika, elektrotexnika, avtomatika va mexanikada qoʻllaniladi.

Manbalar
Lagranj formulasi

Lagranj formulasi (chekli orttirmalar formulasi) — matematik analizning asosiy formulalaridan biri. 1797-yilda J. Lagranj topgan. Agar f(x) funksiya (a, ) intervalda differensiallanuvchi va [a, b] kesmada uzluksiz boʻlsa, Lagranj formulasikoʻrinishda yoziladi, bunda % soni a < % < b shartni qanoatlantiruvchi biror son.

Manbalar
Laguna

Laguna (lot. Lacus — koʻl) — 1) tor boʻgʻoz (yoki boʻgʻozlar) orqali dengiz bilan tutashib turadigan yoki kambar quruqlik bilan dengizdan ajralgan sayoz tabiiy suv havzasi. Dengiz bilan uncha yaxshi bogʻlanmaganligi yoki undan butunlay ajralib qolganligi uchun L. suvining shoʻrligi va undagi choʻkindilarning xususiyati, oʻsimlik va hayvonlari dengizdagidan boshqacharoq boʻladi. L. Meksika qoʻltigʻi, Qora dengiz (Dunay da-ryosi quyiladigan joydan shim.da), Kaspiy dengizi (sharqiy sohili), Saxalin, Kamchatka, Chukotka ya. o. va boshqa joylarda uchraydi; 2) dengizning materik yoki orol bilan marjon riflari oʻrtasidagi, shuningdek, atoll ichidagi qismi.

Manbalar 

 
 

Geografik terminlar
Laguna yotqiziqlari

Laguna yotqiziqlari - lagunam hosil boʻlgan choʻkindi jinslar. Laguna yotqiziqlari mayda qum, alevrit, gil va karbonatli balchiklardan iborat. Dengizga yaqin joylashgan va undan sohil uyumlari chizigi bilan ajratilgan yoki u bilan boʻgʻoz (mas, Sivash, Qoraboʻgʻozgoʻl) orqali birlashgan sayoz havzalarda vujudga keladi. Laguna choʻkindilari anik, ifodalangan (baʼzida mavsumiy) qatlamliligi bilan tavsiflanadi. Dengiz va oqim suvning kelib quyilishidan laguna suvi shoʻr yoki chuchuk boʻlishi mumkin. Chuchuksuvli lagunalarda, asosan, qum-gilli yotqiziklar va organogen choʻkindilar — koʻmir, lignit, torf; shoʻrlanganlarida — dolomit, gips va boshqa minerallar (galit, mirabilit, astraxanit va h. k.) toʻplanadi. Laguna yotqiziqlari shu xususiyatlari bilan dengiz va quruqlik qatlamlaridan tubdan farq qiladi. Oʻzbekistonning jan. va gʻarbida yuqori yura kesimida Laguna yotqiziqlari 850 m kalinlikdagi osh tuzi, sulfatli togʻ jinslarini, paleogen davri kesimida 350– 400 m qalinlikdagi dolomit, ohak-tosh, gips, angidrit qatlamlarini tashkil qiladi. Laguna yotqiziqlarida neft, gaz, oltingugurt (Gugurttogʻ) konlari, shifo-baxsh mineral suv (Surxondaryodagi Xoʻjaipok bulogʻi) manbalari uchraydi. Laguna choʻkindilarida uchrovchi fauna turlari suv havzasining shoʻrli darajasini koʻrsatadi. Oʻzbekistonda Laguna yotqiziqlari turli yoshdagi jinslarda mavjud.

Manbalar
Lad

Lad (rus. — uygʻunlik, tartib), pardalar tuzilmasi, tuzuk — 1) keng maʼnoda, musiqiy-estetik tushuncha sifatida — pardalarning oʻzaro mutanosibligi, turli balandlikdagi musiqiy tovushlarning uygʻunligi; 2) musiqa nazariyasining asosiy tushunchalaridan biri, musiqiy pogʻonalarning bosh parda (yoki asosiy pardalar qoʻshilmasi) atrofida oʻzaro bogʻlanish tizimi. L. pogʻonalari oʻzining turgʻun (tayanch)ligi jihatidan bir-biridan farqdanadi, turgʻun boʻlmagan pogʻonalar turgʻun pogʻonalarga "tortilib" (intilib) turadi. L. pogʻonalarining ketma-ket kelishi uning gammasinn tashkil etadi, ularning tartibli oʻzaro bogʻlanishi tovushqator yordamida ifodalanadi.

L. pogʻonalarining soni va ular orasidagi intervallar sifatiga qarab ekmelika (balandligi oʻzgaruvchan tovushlardan iborat), angemitonika (yarim tonliksiz tovush-qatorlarga asoslangan), diatonika (shu jumladan, major va minor), xromatika kabi L. turkumlari ajratiladi. Kuy rivojidagi tayanch va notayanch pogʻonalarning almashinuv jarayonining oʻziga xosligi modal (monodik), garmonik, tonallik va boshqa turlarni tashkil etadi. Bir asar davomida boshlangʻich L.ning balandligi (tonalligi) oʻzgarsa, ogʻishma yoki modulyasiya sodir boʻladi.

Sharq musiqa amaliyoti va nazariyasida L.lar turlicha nomlanib kelgan: arabcha makam, forscha parda, oʻzbekcha maqom, ozarbayjoncha mugʻom va boshqa Ular oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlib, pogʻonalarning oraligʻi 90, 114, 180, 204 sentli intervallarga asoslanadi va koʻp pogʻonali turli L.larni tashkil qiladi. L.lar turli xalqlar musiqa merosi, oʻtgan zamon va hozirgi davr bastakorlari va kompozitorlari asarlarining muayyan asosini tashkil etadi. Shu bilan birga 20-asr baʼzi musiqa yoʻnalishlari (atonal musiqa, dodekafoniya, sonorizm va boshqalar)da aniq bir L.dan chetlanish uchraydi; 3) musiqiy tovush-qatorning turi (mas. Major, minor).

Adabiyot 
 Kon Yu., Nekotorie voprosi ladovogo stroyeniya oʻzbekskoy narodnoy pesni i yeyo garmonizatsii, T., 1979. Olimjon Bekov.

Manbalar
Ladakh

Ladakh — Katta Himolay togʻlarining shimolidagi togʻ tizmasi, Hindiston va Xitoyda. Uzunligi 600 km dan ziyod. Eng baland joyi — Gurla-Mandxata togʻi, 7728 m. Asosan, gneys va granit, shuningdek, choʻkindi jinslardan tuzilgan. Shim.-sharqiy yon bagʻirlari nisbatan yotiq; 5500–5700 m balandlikda yer yuzasi tekis, morenalar bilan qoplangan. Qoyali uchli choʻqqilari qor va muzliklar bilan qoplangan. Jan.-gʻarbiy yon bagʻrida siyrak butalar usadi, shim.-sharqida landshafti sovuq choʻldan iborat.

Manbalar
Nikolay Ladigin

Nikolay Vladimirovich Ladigin (1905.25.11, Yaroslavl - 1976.13.8, Moskva) — rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1944). 1931—70-yillar Toshkentda yashagan. Oʻzbekistonda Harbiy okrug qoshida teatr tashkil etishda faol qatnashgan va 1947-yildan shu teatrning badiiy rahbari va bosh rejissyor boʻlgan. 1958—65 yillar Oxunboboyev nomidagi yosh tomoshabinlar teatrining bosh rejissyor Sahnalashtirgan spektakllarida koʻtarilgan ijtimoiy masalalarning keskinligi va hayotiyligi, zamonaviyligi bilan eʼtiborga molikdir. Eng yaxshi spektakllari: "Hamlet", "Qirol Lir", "Romeo va Julyetta", "Otello" (Shekspir), "Makr va muhabbat" (Shiller), "Tartyuf" (Molyer), "Ikki boyga bir malay" (Goldoni), "Bukri toychoq" (Yershov), "Oltin kalitcha" (Tolstoy), "Kechki ovqat oldidan" (Rozov) va boshqa

Manbalar 

    

Oʻzbekiston xalq artistlari
Ladoga koʻli

Ladoga koʻli (, ; qad. nomi Nevo) — RF Yevropa qismining shim.-gʻarbidagi koʻl. Maydoni 17,7 ming km², orollari bilan birga 18,1 ming km². Oʻrtacha chuq. 51 m, eng chuqur joyi 230 m. Koʻlda 600 ga yaqin orol (yiriklari — Mantsinsari, Valaam) bor. Koʻl oʻrni tektonik yoʻl bilan paydo boʻlgan. Iqlimi moʻtadil sovuq, fevralda havoning oʻrtacha temperaturasi — 8° dan — 10° gacha, iyulniki 16°—17°. Yiliga 550 mm yogʻin tushadi. Volxov, Svir va boshqa daryolar quyilib, Neva daryosi oqib chiqadi. Koʻl suvi chuchuk. Baliq ovlanadi. Kema qatnaydi. Koʻl atrofi hududi sanoatlashganligi munosabati bilan suvi juda ifloslanib ketgan. Ladoga koʻli boʻyida Priozyorsk, Shlisselburg va boshqa shaharlar joylashgan.

Faktlar 

 Ladoga koʻli Yevropadagi eng katta chuchuk suvli koʻl hisoblanadi.
 Ladoga koʻliga 30 dan ortiq daryolar quyiladi va faqat bitta daryo - Neva oqib chiqadi.
 Koʻl nomi, 13-asrda koʻlning qirgʻogʻida joylashgan shahar nomidan olingan.

Manbalar
Layoqat

Layoqat — q. Qobiliyat.

Manbalar
Valentina Lazareva

Valentina Danilovna Lazareva (1939.27.12, Orenburg viloyatining Kvarkeno tumani) — Oʻzbekistan Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). ToshDUning mexanika-matematika fakultetini tugatgan (1965). 1965-yildan Toshkent shahri Hamza tumanidagi 43-, 1970—98 yillarda 149-maktabda mat. oʻqituvchisi. Uning dars oʻtish uslubi boy va turli-tuman. U oʻquvchilarga mustahkam bilim va yaxshi tarbiya berishga intilgan.

Manbalar 

    

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Lazgi (ansambl)

"Lazgi", "Oʻzbekraqs" qoshidagi Komiljon Otaniyozov nomidagi "Lazgi" ashula va raqs ansambli — Xorazm ashula va raqs ansambli. Oʻzbek davlat filarmoniyasi (Toshkent) qoshida 1957-yil tashkil etilgan. 1968-yildan "Lazgi" nomida, 1991-yildan Komiljon Otaniyozov nomida, 1997-yildan "Oʻzbekraqs" tarkibida. Asoschisi, badiiy rahbari va bosh baletmeysteri G. Rahimova. Keyingi rahbarlari K. Otaniyozov (1958-59), O. Otajonov (1982-86 va 1987-88), R. Sharipova (1986-87), R. Qurbonov (1988-yildan). Ansamblning bosh baletmeysteri — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist Z. Gʻiyosova, yetuk ijrochilari — O. Otajonov, G. Yoqubova, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar F. Solihova, Sh. Sultonov, I. Zaripova, M. Oynaqulova va shuningdek, Z. Gʻafforova, O. va U. Suyunboyevalar va boshqa ansambl repertuari, asosan, Xorazm xalq qoʻshiq va raqslari ("Norim-norim", "Orazibon", "Ogʻajon", "Surnay lazgisi", "Xiva lazgisi"), masharaboz oʻyinlari ("Choʻgurma raqsi", "Chogʻalloq" va boshqalar), shuningdek, zamonaviy qoʻshiqlar ("Oʻzbekiston qizlari", "Xorazm paxtasi", "Mening yorim", M. Mirzayev; "Sen va men", "Kelkel yorim", "Xorazmu Buxoro", O. Otajonov), ashula-raqs kompozitsiyalari va syuitalar ("Salom sizga Xorazmdan", K. Otaniyozov; xalq kuylaridan tuzilgan "Lazgi salomi", "Xorazm toʻyi", "Xiva sayili", "Arka momoning niyat kitobi", "Ogʻa qaqir", "Hayroniman", "Maqom" va boshqalar)dan iborat. "Lazgi" ijro dasturidan hind, arab, tojik, rus, turkman, qozoq, ozarbayjon, ajar, afgʻon, gruzin, uygur va boshqa xalqlarning raqslari qam oʻrin olgan. "Lazgi" Yevropa va Osiyo mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. Korfagendagi Etnografik ansambllar 8-festivali diplomanti (Tunis, 1975), Iordaniyaning 1-darajali "Mustaqillik" ordeni bilan taqdirlangan (1984). 

Botir Matyoqubov.

Manbalar