MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Sirot us-sulton Jaloluddin Menkburni (asar)

Sirot us-sulton Jaloluddin Menkburni („Sulton Jaloluddin Menkbumining tarjimai holi“) nomli kitobni Shihobuddin Muhammad an-Nisoviy (vafoti 1249 yil, Xalab) yozgan.

Muarrixning to‘liq ismi Shihobuddin ibn Ahmad ibn Ali Muhammad Nisoviydir. Tarixchining otasi Xorazmshohlaming eʼtiborli amirlaridan biri boʻlgan. Otasi vafot (1220) etgach, uning mol-mulki va mansabi oʻgʻliga oʻtgan. 1224-yili Sulton Jaloluddin Menkbumining (1220—1231) xizmatiga kiradi va uning kotibi lavozimiga tayinlanadi. Shihobuddin Muhammad Nisoviy bu lavozimda 1231-yilgacha, yaʼni sultonning oʻlimiga qadar xizmat qiladi. Shihobuddin Muhammad an-Nisoviy Oʻrta Osiyo, Kavkaz, Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarining moʻgʻul istilosi davridagi (1220—1231) ijtimoiy-siyosiy ahvolidan bahs yurituvchi „Sirot us-sulton Jaloluddin Menkburni“ nomli qimmatli kitob yozib qoldirgan. Asar 1241-yilda Xalabda yozib tugallangan boʻlib, u memuar — xotira-yodnoma tarzida yozilgan.
Chingizxonning tarixi, xorazmshoh Alouddin Muhammadning hayoti va faoliyati va moʻgʻul istilosi va sulton Jaloluddinning hayoti va kurashi, fojiali halokati hikoya qilinadi.

Adabiyotlar 
 Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yoʻnalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. T.: Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Tarixiy asarlar
Mulhaqot as-suroh (asar)

“ Mulhaqot as-suroh” (“As-suroh”ga ilova”) nomli kitob, muallifi XIII—XIV asr boshlarida yashagan tilshunos va tarixchi olim Jamol Qarshiydir (1230-yil tugilgan). 

Uning asli ismi Abulfazl Muhammad ibn Umar ibn Xolid, ammo olim koʻpincha Jamol Qarshiy nomi bilan mashhur bo'lgan. Olim Olmaliq shahrida (Ila vodiysida, Gʻuljaning g‘arbi-shimoliy tarafida joylashgan yirik oʻrta asr savdo va madaniyat markazlaridan biri) ruhoniv oilasida tugʻilgan. 

Asarda XIII asrda Olmaliq va uning atrofida hukmronlik qilgan turk hukmdorlari, Qoraxoniylar, xususan ularning Koshgʻarda hukmronlik qilgan namoyandalari; Qoshgʻar, Xoʻtan, Fargʻona, Shosh viloyatlari, shuningdek Sirdaryoning quyi oqimida joylashgan bir qator yirik o'rta asr shaharlari, masalan Barchinligʻkent, Jand haqida, Jamol Qarshiy bilan zamondosh boʻlgan mashhur shayxlar, olimlar, shoirlar haqida  ma’lumotlarni uchratamiz.

Adabiyotlar 
 Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.

Tarixiy asarlar
Boshlangʻich rubob darsligi

„Boshlangʻich rubob darsligi“ — oʻzbek musiqachisi Qobiljon Usmonov qalamiga mansub rubob chalishni oʻrgatuvchi qoʻllanma. Ilk bor 1975-yil Toshkent shahrida „Oʻqituvchi“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. 1995-yil qayta nashr qilingan. Qoʻllanma maktab va maktabdan tashqari muassasalardagi musiqa toʻgaraklari hamda musiqa bilim yurtlari uchun moʻljallangan.

Qoʻllanma uch qismdan iborat boʻlib, birinchi qismda asbobning kelib chiqishi va uni chalishni oʻrganish metodlari haqida soʻz yuritiladi; ikkinchi qismdan mashqlar, gammalar va etyudlar oʻrin olgan; nihoyat, yakuniy qismda rubob uchun maxsus yozilgan asarlar keltirilgan.

Qoʻllanmani nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: L. Qoʻldoshev, H. Ahmadjonov — muharrirlar, H. Ahmadjonov — badiiy muharrir, A. Osheyko — musiqa rassomi, T. Skiba  — texnik muharrir, D. Abdullayeva — musahhih. Kitob adadi — 10 000 nusxa.

Manbalar 

Rubob chalish boʻyicha kitoblar
Yovuzlik farishtasi

„Yovuzlik farishtasi“ — oʻzbek yozuvchisi Zulfiya Qurolboy qizi qalamiga mansub hikoyalar toʻplami. Asardagi hikoyalar hayotiy voqealarga asoslanib yozilgan. Ulardagi voqealar oʻzbek xalq matallari, dostonlari va choʻpchaklariga xos uslubda hikoya qilingan. Asar Oʻzbekistonda lotin yozuvi kiritilganidan keyin qariyb oʻn yil oʻtganidan keyin chop etilgan boʻlsa-da, kiril yozuvida nashr qilingan.

„Yovuzlik farishtasi“ 2005-yil Toshkent shahrida „Yangi asr avlodi“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallifning 16 ta hikoyasi kiritilgan. Toʻplam masʼul muharriri — Xurshid Doʻstmuhammad. Doʻstmuhammad, shuningdek, kitob kirish soʻzini yozgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Aziz Said — muharrir, Obid Burxonov — musavvir, Elina Demchenko — texnik muharrir, Gavhar Mirzayeva — musahhih, komputerda sahifalovchi — Rostislav Esaulenko. Kitob adadi — 3 000 nusxa.

Hikoyalar 
 Muhabbat va nafrat
 Ayol qiyofasidagi ajal
 Quyosh men tomonda
 Hilola
 Xoliq amaki
 Tafakkur
 Ayol
 „Muhabbat-hijronda!..“
 Nomus
 Oʻlimga yetaklovchi „kampirlar“
 Rashk
 Latofat xonim
 Havoga sovrilgan umr
 Yovuzlik farishtasi
 O, hayot!
 Toʻxtab qolgan vaqt suvratlari

Manbalar

Havolalar 
 „Yovuzlik farishtasi“ hikoyalar toʻplami Termiz davlat universiteti saytida

Hikoyalar
Francisco de Zurbarán

Francisco de Zurbarán (7-noyabr 1598-yil — 27-avgust 1664-yil) — Ispaniya oltin asrining rassomi.

Diego Velázquezning zamondoshi va doʻsti Zurbaran diniy rassomchilikda ustun sifatida xizmat qilgan, uning sanʼati buyuk vizual kuch va chuqur tasavvufni ochib beradi. U aksil islohotning vakili rassomi edi. Dastlabki davrlarida Karavagjoning taʼsiri ostida uning uslubi rivojlangan.

Manbalar 

1598-yilda tugʻilganlar
1664-yilda vafot etganlar
Kishilar
Muntaxab ut-tavorixi Mu’iniy

Muntaxab ut-tavorixi Muʼiniy - Muʼiniddin Natanziy qalamiga mansub Temuriylar davriga oid kitob.

Muiniddin Natanziy Ch.A.Storining maʼlumotiga qaraganda asli seistonlik boʻlgan. Fors viloyatining hokimi Temuriy Iskandar Mirzo (Amir Temurning nabirasi, Umarshayxning oʻgʻli, 1415-yili inisi Boyqaro Mirzo tomonidan oʻldirilgan) saroyida xizmat qilgan.
Muʼniddin Natanziyning asarining aniq nomi maʼlum emas. U ilmiy jamoatchilik orasida „Anonim Iskandera“ nomi bilan mashhur.
Asar 1413-yili yozib tamomlangan. Uning ikkinchi tahriri ham boʻlib, „Muntaxab ut-tavorixi Muʼiniy“ („ Muʼiniyning saylangan tarixi“) deb ataladi va Temurning oʻgʻli Shohruh Mirzoga bagʻishlanadi.
„Muntaxab ut-tavorix“ umumiy tarix tipida yozilgan asar boʻlib, olamning yaratilishidan to Amir Temur vafotigacha, 1405-yil 18-fevralgacha musulmon mamlakatlarida yuz bergan voqealar haqida fikr yuritadi.

Adabiyotlar 
 Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yoʻnalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. T.: Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.

Tarixiy asarlar
Tarixshunoslik
Urushning ayoldan yiroq qiyofasi

Urushning ayoldan yiroq qiyofasi () — belarus yozuvchisi, 2015-yilda Nobel mukofoti sovrindori boʻlgan Svetlana Aleksiyevichning hujjatli-ocherk janridagi kitobi. Bu kitobda 2-jahon urushida qatnashgan ayollarning hikoyalari jamlangan. Kitob nomi belarus yozuvchisi Ales Adamovichning „Tom ostidagi urush“ („Voyna pod krishami“ 1960) asarining 1-qatoridan olingan. „Utopiya ovozlari“ („Golosa utopii“) badiiy-hujjatli siklning birinchi qismini tashkil qiladi.

Nashr qilinish tarixi 

Asar 1983-yil yozilgan, birinchi marta 1984-yil boshida „Oktabr“ jurnalida, bir necha boblari „Nyoman“ („Nyoman“) jurnallarida nashr etilgan. Senzura sababli bir necha hikoyalar senzorlar tomonidan muallifni sovet ayolining qahramonona qiyofasini bulgʻash, pasifizm, naturalizmda ayblab kesib tashlangan. Keyingi nashrlarda bu kesilgan qismlar tiklangan.

Mukofotlar 

„Urushning ayoldan yiroq qiyofasi“ asari uchun muallif bir necha mukofotlarga sazovor boʻlgan:

 SSSR yozuvchilar uyushmasining Nikolay Ostrovskoy nomidagi adabiy mukofoti (1984)
 „Oktabr“ jurnali mukofoti (1984)
 SSSR yozuvchilar uyushmasining Konstantin Fedim nomidagi adabiy mukofoti (1985)
 Lenin komsomol mukofoti (1986)
 Angelus Oʻrta Yevropa adabiy mukofoti (2011)
 Rishard Kapushinskiy nomidagi mukofot (2011)

Manbalar
Sohibqiron (sheʼriy drama)

Sohibqiron —1996-yilda Oʻzbekiston xalq shoiri Abdulla Oripov tomonidan yozilgan, Sohibqiron Amir Temur hayotiga bagʻishlangan sheʼriy drama. Amir Temur — jahon tarixida chuqur iz qoldirgan shaxslardan biri. Uning hayot yoʻli bir tekis kechmagan. Taqdirning turfa zarbalariga munosib dosh berolganligi uchun ham shunday ulugʻ maqomga erishgan. Abdulla Oripov qalamiga mansub „Sohibqiron“ sheʼriy dramasida Amir Temurning murakkab umr yoʻli haqqoniy boʻyoqlarda ochib berilgan.

Sohibqiron sheʼriy dramasi 2016-yilda „Akademnashr“ nashriyoti tomonidan 136 betli qattiq muqovada, 2019-yilda „Yangi nashr“ nashriyoti tomonidan  91 betli yumshoq muqovada 10 000 nusxada nashr etilgan.

Sujet 
„Sohibqiron“ dramasida Amir Temur janglarda emas, balki koʻproq oʻylar girdobida aks ettiriladi. Asarda Temurning murakkab tabiati uning Amir Husayn, sulton Boyazid, amirlar, oʻgʻillariga munosabatini koʻrsatish mobaynida yorqin aks etgan. 

Amir Temur tajribali hukmdor va oʻychil faylasuf sifatida davlatni ushlab turguvchi tayanchlarni: „Moʻl xazina, yagona shoh, yengilmas lashkar“, — deya belgilaydi.

Uning jahongirlik tabiati suruvda bitta choʻpon boʻlganiday, xalqni ham bir podshoh boshqarishi kerakligi borasidagi qanoatida namoyon boʻladi.

Dramada Temurning fuqarolarga munosabati: „Hukmdorlar seva turib fuqarolarni, Umid hamda qoʻrquv ichra saqlashi darkor“, — degan qarashida aks etadi. 

Asarda Amir Temurning oʻz dushmanlari gunohlarini ham kechira oladigan shaxs ekani sulton Boyazid, haddidan oshgan kimsani jazosiz qoldirmasligi Amir Husayn, ezgu amalli kishilarni taqdirlashi Hofiz Sheroziy va Qosimbek timsollari orqali ishonarli aks ettirilgan. 

Dostonda Boyazidning Amir Temurga yozgan xatidagi haqoratlar uni urushga kirishishga majbur etishi ishonarli tasvirlangan: „Agarda sen biz tomonga kelmasang, Temur bilib qoʻyki, xotunlaring uch taloq boʻlgay. Agar seni yenga olmay chekinsam ortga Unda mening xotunlarim boʻlsin uch taloq“. 

Muallif hech bir musulmon chidashi mumkin boʻlmagan bunday odobsizlikka Temurning jang bilan javob berishi tabiiyligini tarixiy haqiqatga ham mos holda koʻrsatadi.

Qahramonlar 
 Amir Temur-Temuriylar sulolasi va Temuriylar imperiyasi asoschisi.
 Yildirim Boyazid- Usmonlilar sultoni
 Uljoy Turkon -
 Mir Said Baraka-
 Mirzo Ulugʻbek- Temurning nabirasi
 Xonzodabegim -
 Barlos Bahodir-
 Muhammad Qavchin-
 Yassaviy (Darvish , Xizir)
 Xitoy elchisi-
 Ispaniya elchisi
 Buqalamun (asl ismi Itolmas)
 Bibixonim- Amir Temurning rafiqasi
 Shohrux- Temurning oʻgʻli
 Shayxulislom
 Aloviddin
 Amir Husayn
 Hofiz Sheroziy
 Qosimbek, yasorlar va boshqalar.

Manbalar

Havolalar
Er libosli ayol

„Er libosli ayol“, toʻliq nomi „Er libosli ayol, yoxud oriyat isyoni“ — oʻzbek yozuvchisi Nabijon Hoshimov qalamiga mansub roman.  2009-yil Toshkent shahrida „Dizayn-Print“ oʻquv-ishlab chiqarish korxonasi tomonidan „Lider-Press“ nashriyotida chop etilgan. Asar kiril yozuvida nashr qilingan.

Roman Husniya ismli oddiy bir qishloqlik ayolning taqdiri va boshidan kechirganlari haqida. Asarda shuningdek, Oʻzbekistonda fermerlik harakatining tarixi, qishloq taraqqiyoti va farovonligi muammolari ham oʻz ifodasini topgan. Gʻoya mualliflari – Neʼmatjon Hoshimov va Mahfuza Ergasheva.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Sultonov — muharrir, Sh. Hoshimov — texnik muharrir, I. Qoʻziyev — musahhih, A. Kuramshin — dizayner, K. Nazirova — operator, Erkin Xushvaqtov —  taqrizchi. Kitob adadi — 2 000 nusxa.

Manbalar

Havolalar 
 „Er libosli ayol“ romani Ahmad Fargʻoniy nomidagi fargʻona viloyat axborot-kutubxonasi saytida
 „Er libosli ayol“ romani Termiz davlat universiteti saytida

Romanlar
Oʻzbegim (Vohidov asari, 2017)

„Oʻzbegim“, toʻliq nomi Oʻzbegim: Sheʼrlar, dostonlar, hajviyalar, muxammaslar, tarjimalar — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. Ilk bor 2017-yil Toshkent shahrida „Yangi asr avlodi“ nashriyotida lotin yozuvida chop etilgan. 2019-yil ayni nashriyotda ayni ISBN kod bilan va hech bir oʻzgarishsiz qayta chop etilgan.

Toʻplam „Yangi asr avlodi“ nashriyotining „Kamolot kutubxonasi“ ruknida nashr qilingan. Unga shoirning sheʼrlari, „Nido“ va „Ruhlar isyoni“ dostonlari, Matmusa obrazi haqidagi hajviyalari, muxammaslari va Ibn Sino, Hofiz Sheroziy, Bedil, Mirzo Gʻolib, Aleksandr Pushkin hamda Sergey Yesenin asarlaridan tarjimalari kiritilgan.

Manbalar

Havolalar 
 „Oʻzbegim“ Kitobim saytida

Erkin Vohidov sheʼriy toʻplamlari
To‘rt ulus tarixi

“To'rt ulus tarixi”, “Ulusi arba’-yi Chingiziy” (“Chingiziylar to'rt ulusi” (tarixi) yoki “Tarixi arba’ ulus”)  nomli asar XV asrda yozilgan, muallifi Mirzo Ulug'bekdir.

Kitobda Odam atoning yaratilishi va islomiyatdan awal oʻtgan paygʻambarlar, turklarning afsonaviy otabobolari hisoblangan Yofas ibn Nuh va uning farzandi Turkxon, shuningdek, turk-moʻgʻul qabilalari va Chingizxon tarixi bayon etilgan.
Turkxon ibn Yofas va uning Turkiston zaminida podshohlik qilgan avlodi Abuljaxon, Dibokuyxon, Kuyukxon va boshqalar, moʻgʻul va turk qavmlari va ularning podshohlari tarixi bayon etilgan.

“Tarixi arba’ ulus” asarida to‘rt ulus oʻrtasidagi siyosiy munosabatlar, “o‘zbek” etnonimining kelib chiqish vaqti xususida ham qimmatli ma’lumotlarni uchratamiz. Ushbu kitobning faqat qisqartirilgan tahririning toʻrt moʻtabar qo‘lyozmasi bizgacha yetib kelgan. Ularning ikkitasi Angliyada, bittasi Hindistonda va toʻrtinchi nusxasi AQShda saqlanmoqda. Mirzo Ulug‘bek tarixiy asarining inglizcha tarjimasi 1838-yili Mayls tomonidan Angliyada chop etilgan. O‘zbekcha tarjimasi B.Ahmedov,
M.Hasaniy va N.Norqulovlar tomonidan bajarilib, 1994-yiIi Toshkentda chop etildi.

Adabiyotlar 
 Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Tarixiy asarlar
Matla’ us-sa’dayn va majma’ ul-bahrayn (asar)

“ Matla’ us-sa’dayn va majma’ ul-bahrayn” (“Ikki saodatli yulduzning chiqish joyi va ikki azim daryoning qo‘shilish yeri”) nomli yirik tarixiy asar muallifi yirik tarixchi olim Abdurazzoq Samarqandiydir. 

Uning to‘liq ismi Kamoluddin Abdurazzoq ibn Jaloluddin is’hoq Samarqandiy (1413—1482) bo‘lib, Hirotdagi badavlat va nufuzli xonadonlarning biriga mansubdir. Abdurazzoq Samarqandiy yirik tarixchi olim sifatida ham nom qoldirdi. U  O‘rta Osiyoning   XIV—XV asrlardagi ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayotidan, shuningdek, Temuriylar davlatining qoʻshni mamlakatlar Hindiston, Xitoy va boshqalar bilan iqtisodiy, siyosiy va madaniy aloqalari tarixidan bahs yurituvchi “Matla’us-sa’dayn va majma’ ul-bahrayn” deb ataluvchi asari bilan mashhur bo‘ldi. Kitob 1467—1470-yillar orasida yakunlangan.
“Matla’ us-sa’dayn” ikki qism — daftardan iborat: 1) Elxon Abu Sa’id (1316—1335) davridan to Amir Temurning vafoti va Xalil Sultonning Samarqand taxtiga o'tirishigacha, ya’ni 1405-yilgacha boʻlgan davrtarixi va 2) Shohruhning 1405-yili Hirotda Temuriylar imperiyasining oliy hukmdori deb e’lon qilinishidan to Temuriy Abu Sa’idning 1469-yili oldirilishigacha bo‘lgan tarixi.

Adabiyotlar 
 Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
Tarixiy asarlar
Pac-Man

Pac-Man — 1980-yilda arcade videooʻyin moʻljallangan, Namco tomonidan ishlab chiqilgan va chiqarilgan.

Manbalar

Havolalar
Tetris

Tetris 1984-yilda chiqqan jumboq videooʻyin boʻlib, Rossiyalik dastur muhandisi Aleksey Pajitnov tomonidan yaratilgan.

Manbalar

Havolalar
Super Mario Bros.

Super Mario Bros. — 1985-yili ommaga havola etilgan platformer janridagi videooʻyin. Nintendo Entertainment System videooʻyin konsoliga moʻljallangan. Nintendo kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan va tarqatilgan. Oʻyin Super Mario videooʻyinlar seriyasining birinchisidir.

Manbalar

Havolalar
Mario Kart 8

Mario Kart 8 2014-yilda chiqarilgan avtosimulyator unsurlariga ega boʻlgan arkada janridagi videooʻyindir. Wii U va Nintendo Switch videooʻyin konsullariga moʻljallangan. Nintendo EAD shirkati tomonidan ishlab chiqarilgan, Nintendo shirkati tomonidan esa tarqatilgan. Oʻyin Mario Kart videooʻyinlar seriyasining sakkizinchi qismidir.

Manbalar

Havolalar
Super Smash Bros. Ultimate

Super Smash Bros. Ultimate — 2018-yilda krossover jangovar oʻyin boʻlib, bu videooʻyin Nintendo Switch videooʻyin konsuliga moʻljallangan, Bandai Namco Studios va Sora Ltd. tomonidan ishlab chiqarilgan, Nintendo tomonidan tarqatilgan. Oʻyin Super Smash Bros.ning beshinchi seriyasidir.

Manbalar

Havolalar
Boshsiz chavandoz

Boshsiz chavandoz () — bu Thomas Mayne Reidning 1865-yilda Amerikadagi sarguzashtlari asosida yozilgan romani. Ushbu roman Mayne Reid ijodiy merosining dur­dona asari hisoblanadi.

Romanda haqiqiy muhabbat hami­sha qadrlanishini, adolat nohaqlik ustidan gʻalaba qilishi­ni, ezgulik yorugʻ kunlarga yetkazishini asar qahramonlari­ning oʻzaro munosabatlari orqali qalbdan his qiladi.

Roman yozilgandan soʻng darhol Chapman & Hall oylik sonlarini nashr eta boshladi. Birinchi son 1865-yil 1-martda nashr etilgan. Jami 20 ta nashr chiqarildi, ularning har biri oltita pensdan iborat edi.

1866-yilda nashriyotchi Richard Benthley Boshsiz chavandozning birinchi alohida nashrini chop ettirdi.

Roman asosida 1972-yilda Sovet-Kuba hamkorligida rejissor va produser Vladimir Vajnshtok tomonidan Boshsiz Chavandoz nomli film suratga olingan. Bosh rollarni Ludmila Savelyeva va Oleg Vidov ijro etgan.

Sujet 
Asar qahramonlari goʻzal xonim Luiza Poyndekster va irlandiyalik olijanob yigit Moris Jerald, hamma voqealar ularning Savannadagi ilk uchra­shuvlaridan boshlandi. Luizaga uylanishni maqsad qilib yurgan kapitan Kassiy Kolxaun ikki yurakda alangalangan muhabbatga toʻsqinlik qilishni oʻyladi. Oʻzining yovuz hiyla va rejalarini ishlab chiqdi. Moris Jeralddan oʻch olish niya­tida uni oʻldirmoqchi boʻldi, lekin oʻzi bilmagan holda togʻasi­ning oʻgʻli Genrining hayotiga zomin boʻldi. Asardagi barcha voqealar rivoji shiddatli va qizgʻin kechadi.

Qahramonlar 
 Moris Jerald: Chavandoz, Luiza Poyndeksterni sevadi
 Luiza Poindekster: Genri Poindeksterning Moris Jeraldni sevadigan singlisi
 Genri Poindekster: Luiza Poindeksterning bedarak yoʻqolgan akasi
 Kapitan Kassius Kalxun: Luiza va Genri Poindeksterning amakivachchasi
 Zebulon „Zeb“ Stump: ovchi va Moris Jeraldning doʻsti
 Felim OʻNil: Moris Jeraldning xizmatkori va tarbiyalangan ukasi
 Vudli Poindekster: Genri va Luiza Poindeksterning otasi
 Isidora: Moris Jeraldni sevgan meksikalik
 Migel Dias: Morisdan nafratlanadigan va Isidorani sevadigan meksikalik

Manbalar

Havolalar
Meros. Erk. Qadrim

„Meros. Erk. Qadrim“ — oʻzbek yozuvchisi Pirimqul Qodirov qalamiga mansub qissalar toʻplami. 1975-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga Qodirovning „Meros“, „Erk“, „Qadrim“ qissalari kiritilgan. „Qadrim“ qissasi 1961-yil, „Erk“ qissasi 1968-yil, „Meros“ qissasi esa 1974-yilda yozilgan.

„Qadrim“, „Erk“, „Meros“ qissalarida inson shaxsiga ehtirom, erk, oʻzlik, qadriyat muammolari yoritilgan. Har bir qissaning markazida, asosan, inson turadi. Qissalarda insonni oʻyga, hayajonga solgan muammolar yoritilgan. Yozuvchi hayotga endi kirib kelayotgan yigit obrazi orqali boshqalarni qaramlikka qarshi kurashishga, qadr-qimmat, oʻzlik, gʻururni himoya qilishga hamda mustaqillik uchun kurashishga chaqirgan.

Qissalar haqida asar yozilganidan keyin yigirma yil oʻtib yozuvchining oʻzi shunday degan: „Totalitar imperiya bizni qaram ahvolga solib, qadr-qimmatimizni yerga urishini ich-ichimizdan sezib, ruhan behad qiynalardik. Lekin buni ochiq aytolmay, „Qadrim“, „Erk“ kabi qissalarda ichki erkini yoʻqotgan, mutelik dardiga giriftor boʻlgan qahramonlar hayotini hamdardlik bilan koʻrsatish orqali ozodlik va mustaqillikka boʻlgan tashnalikni qondirishga intilardim“.

Manbalar 

Qissalar
Qissalar toʻplamlari
The Turks of Central Asia in History and at the Present Day

„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ („Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda“), toʻliq nomi „The Turks of Central Asia in History and at the Present Day: An Ethnological Inquiry into the Pan-Turanian Problem, and Bibliographical Material relating to the Early Turks and the Present Turks of Central Asia“ („Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda: Pan-Turon muammosi boʻyicha etnologik surishtiruv va Markaziy Osiyodagi dastlabki turklar va hozirgi turklarga tegishli bibliografik material“) — polyak antropolog Marie Czaplicka qalamiga mansub kitob. Unda Markaziy Osiyo va Sibirda yashovchi turkiy xalqlar tarixi va XX asr boshidagi hayoti haqida soʻz yuritiladi. Asarning teng yarmi mukammal bilbliografiyadan iborat.

Kitob ilk bor 1918-yil Oxford shahrida Clarendon Press nashriyotida chop etilgan. 1973-yil Curzon Press nashriyoti qayta nashr qilgan. Kitob, shuningdek, 1999-yil ayni nashriyotda muallifning toʻrt jildi asarlari toʻplamining uchinchisi oʻlaroq chop etilgan. 2005-yil Elibron nashriyotida 1918-yilgi nashr faksimilesi  chop etilgan. Czaplicka kitobni britan etnografi Robert Marettga bagʻishlagan.

„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ kitobi nashr etilishi ortidan „yarim siyosiy leksiya“ va pala-partish yozilgan asar oʻlaroq tanqid qilingan. Ammo kitobda mavzuga doir yangi maʼlumotlar keltirilgani olqishlangan. Shuningdek, tanqidchilar kitob oʻta qisqa ekanligini aytib, mintaqani chuqur oʻrgangan muallif ushbu mavzuda mukammalroq asar yozishiga umid izhor qilishgan.

Manbalar

Havolalar 
 „The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ Kitob taqrizi — Henry Howorth 

Markaziy Osiyo boʻyicha kitoblar
Tarix boʻyicha kitoblar
Tom & Jerry (film, 2021)

Tom & Jerry (Tom & Jerry: The Movie nomi bilan ham tanilgan) 2021-yilda katta ekranlarga chiqarilgan live-action janridagi kompyuter-animatsion filmdir. Film gʻoyasi William Hanna va Joseph Barbera tomonidan yaratilgan Tom va Jerry personajlariga asoslangan. Film rejissori — Tim Story, ssenariy muallifi esa Kevin Costellodir. Film Tom va Jerry franshizasidagi kinoteatrlarda namoyish etilgan ikkinchi filmdir (birinchisi 1992-yilda ishlangan Tom and Jerry: The Movie). Filmda bosh qahramonlarga ovoz bergan aktyorlar sirasiga Chloë Grace Moretz, Michael Peña, Colin Jost, Rob Delaney va Ken Jeong kiradi.

Tom & Jerry filmi xalqaro premyerasi 10-fevral 2021-yilda, AQShdagi premyerasi esa 26-fevral 2021-yilda boʻlib oʻtgan. Film budjeti $79 millionni tashkil etib, kartina umumjahon boʻylab $133 milliondan oshiq daromad koʻrishga muvaffaq boʻlgan. Ushbu filmdan soʻng, 7 qismdan iborat Tom and Jerry in New York () nomli spin-off animatsion seriali ham chiqarilgan.

Rotten Tomatoes kinotanqid saytida Tom & Jerry haqida 125 ta maqola yigʻilib, ulardan 31 foizi filmni ijobiy baholaydi.

Mazmuni 
Tom uy mushugi sifatida topshirilgan vazifalarni bajara olmaganidan va uyini oxirgi marta oʻzining azaliy raqibi — sichqon Jerry bilan vayron qilib tashlaganidan keyin, uydan haydaladi. Mushuk Tom va sichqon Jerry boshpanasiz qolishganidan soʻng, ularning raqobati nihoyalanib, sulh tuzishga qaror qilishadi. Keyinchalik, ikkovlon yangi hayot boshlash ilinjida Manhattanga yoʻl olishadi.

Ovoz berganlar

Insonlar 
 Chloë Grace Moretz Kayla Montgomery rolida
 Michael Peña Terrance rolida
 Rob Delaney Mr. DuBros rolida
 Colin Jost Dwayne rolida
 Ken Jeong Jackie rolida
 Pallavi Sharda Preeta rolida
 Jordan Bolger Cameron rolida
 Patsy Ferran

Ovoz berganlar 
 William Hanna, Mel Blanc, June Foray (barcha arxivdagi yozuvlar) va Frank Welker quyidagi rolda:
 Tom
 Jerry
 Nicky Jam Butch rolida
 Lil Rel Howery

Reliz

Manbalar

Havolalar 

 
 

Tom va Jerry
2021-yil filmlari
2021-yil animatsion filmlari
AQSh filmlari
AQSh animatsion filmlari
Warner Bros. filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
Tom va Jerry filmlari
AQSh kompyuterli animatsion filmlari
Fillar haqidagi animatsion filmlar