MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Koinotni oʻrganishdagi xizmatlari uchun medali

"Koinotni oʻrganishdagi xizmatlari uchun" medali () kosmik dasturdagi yutuqlarni tan olishga qaratilgan Rossiya Federatsiyasining davlat mukofotidir. U Prezidentning 2010-yil 7-sentyabrdagi 1099-sonli qarori bilan tashkil etilgan.

Mukofot toʻgʻrisidagi nizom 
"Koinotni oʻrganishdagi xizmatlari uchun" medali Rossiya Federatsiyasi fuqarolariga kosmik fazoni tadqiq qilish, ishlab chiqish va undan foydalanishdagi yutuqlari, raketa va kosmik texnologiyalar va sanoatni rivojlantirishga qoʻshgan katta hissasi, kadrlar tayyorlash, ilmiy-tadqiqot va loyihalash faoliyati, xalqaro dasturlarni amalga oshirish, shuningdek, Rossiya Federatsiyasining har tomonlama ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga, uning mudofaasini mustahkamlashga va milliy manfaatlarini taʼminlashga, xalqaro hamkorlikni ragʻbatlantirish va kengaytirishga qaratilgan kosmik faoliyat sohasidagi boshqa yutuqlar uchun beriladi.

"Koinotni oʻrganishdagi xizmatlari uchun" medali Rossiya Federatsiyasida kosmik texnologiyalarni rivojlantirishdagi ulkan yutuqlari uchun xorijiy fuqarolarga ham berilishi mumkin.

Rossiya Federatsiyasining ustuvorlik ordeni "Koinotni oʻrganishdagi xizmatlari uchun" medalini "Atom energetikasini rivojlantirishdagi xizmatlari uchun" medalidan keyin boshqa medallar bilan chap koʻkrakda taqishni belgilaydi.

Mukofot tavsifi 
"Kosmosni tadqiq etishdagi xizmatlari uchun" medali diametri 32 mm boʻlgan dumaloq kumush medal. Medalning old tomonida oʻz maydonchasidan uchirilayotgan R-7 raketasi, raketadan uzoqda burchak ostida egilgan ikkita tayanch minorasi, raketaning chap tomonida katta toʻrt qirrali yulduz, raketaning oʻng tomonida ikkita kichikroq yulduz tasvirlangan. Medalning teskari tomonida “KOINOTNI OʻRGANISHDAGI XIZMATLARI UCHUN” () yozuvi mavjud. Yozuv ostida mukofotning seriya raqami uchun ajratilgan gorizontal chiziqli "N" relefli harfi.

Medal Rossiyaning standart beshburchak blokiga medalning osma halqasi yordamida mahkamlanadi. Oʻrnatish joyi 24 mm kenglikdagi ipak muare ochiq koʻk lenta bilan qoplangan, 5 mm toʻq koʻk markaziy chiziq, ikkita oq 2 mm qirrali chiziq va qora och koʻkdan ajratib turadigan ikkita 2 mm oq chiziq mavjud.

Mukofot laureatlari (qisman roʻyxat) 
Quyidagi shaxslar "Koinotni oʻrganishdagi xizmatlari uchun" medali bilan taqdirlanganlar:

Manbalar 

Mukofotlar
Medallar
Medallar, mukofotlar va ordenlar sohiblari
Zelfa

Zelfa, Zilpa (Zilpa, Zilpah) — Ibtido kitobining qahramoni — Lea choʻrisi, Yoqubning xotini boʻlib, unga Gad va Osher ismli ikki oʻgʻil tugʻib beradi.

Yoqub Lea bilan turmush qurgandan soʻng, Zelfa Leaning otasi Lobon tomonidan Leaga xizmatkor sifatida berilgan(Ibtido., 46:18).

Oʻlik dengiz oʻramlarining bir qismi boʻlgan Neffalim ahdida Valla va Zelfaning otasining ismi Oxiyot boʻlganligi aytiladi (lit. „opa-singillar“). Uni Rohila va Leaning otasi Lobon qoʻlga olib, ozod qiladi hamda unga qizlarining onasi boʻlgan Xanna ismli xotinini beradi. Talmud manbalari (Midrash Rabbah, Bit. 74:13 va boshqalar), boshqa tomondan, Valla va Zelfa ham Lobonning kanizaklari orqali qizlari boʻlganligini taʼkidlaydi. Bu esa ularni Rohila va Leaning kichik oʻgay opa-singillariga aylantiradi (Pirke De-Rabbi Eliezer, xxxvi).

Rashining soʻzlariga koʻra, Zelfa Valladan yoshroq boʻlgan. Lobonning uni Leaga berishga qaror qilishi, Yoqubni Rohiladan kattaroq boʻlgan Leaga uylanishi uchun qoʻllagan hiylasining bir qismi edi. Toʻydan ertasi kuni ertalab Lobon Yoqubga shunday deydi: „Bizning oʻrnimizda kattasidan oldin kichigini erga berish uchun bunday qilmaydilar“ (Ibtido). Ammo tunda Lobon hiyla-nayrangini yashirish uchun hiyla-nayrangli kelinga xizmatkorlarning eng kichigini beradi, shunda Yoqub opa-singillarning eng kichigi Rohilaga uylandim, deb oʻylaydi.

Zelfa, shuningdek, Yoqubning xotinlari oʻrtasidagi unga ogʻil tugʻib berish raqobatida ishtirok etadi. Toʻrtinchi oʻgʻli tugʻilgandan keyin Lea homilador boʻla olmaydi. Shundan soʻng hali farzand koʻrishga qodir boʻlmagan Rohila oʻzining choʻrisi Vallani Yoqubga turmushga berib, u orqali farzand koʻradi. Valla ikki oʻgʻliga homilador boʻlganida, Lea xuddi shu fikrni qabul qiladi va Zelfani Yoqubga beradi. Lea Zelfaning ikki oʻgʻliga ism qoʻyadi va ularning tarbiyasida bevosita ishtirok etadi.

Yahudiylar urf-odatlariga koʻra, Zelfa Tiberiyadagi Ajdodlar qabriga dafn etilgan, deb hisoblaniladi.

Ommaviy madaniyatda 
Anita Diamantning „Qizil chodir“ romanida Zelfa va Valla turli onalardan boʻlgan Lea va Rohilaning oʻgay opa-singillari sifatida taqdim etilgan.

Manbalar 

alifbo tartibida belgilar
 Ibtido Kitobining Belgilar
Bibliyadagi belgi-Zelfning odami
Taras Shevchenko yodgorligi Gorlovka

Shevchenko haykali — Gorlovkada ukrain shoiri, nosiri, rassomi va etnografi Taras Grigoryevich Shevchenko sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik. Haykal muallifi ukrainalik rassom va haykaltarosh Petr Ivanovich Atip hisoblanadi.

T. G. Shevchenko yodgorligi Dimitrov bulvarida, Dimitrov haykali oʻrnatilgan joyda oʻrnatilgan. Haykal muallifi Gorlovkada tugʻilgan, ukrainalik rassom va haykaltarosh Petr Ivanovich Antip, u shuningdek Gorlovkaning bir qator boshqa yodgorliklari va haykaltaroshlik kompozitsiyalarining muallifi: shahar asoschisi Petr Gorlov, Taras Shevchenko byusti, afgʻonlar haykali, „Talabalar shon-shuhrat xiyoboni“.

Adabiyotlar va maʼlumotnomalar 

 Kucheruk Oleksandr (yozuvchi, O.Oljich nomidagi kutubxona direktori) Shevchenko yodgorliklari yer fonida… Mangʻishloqning Vashingtongacha boʻlgan koʻrinishi. // Cherkaskiy viloyati — Bogdan va Taras erlari. Madaniy toʻplam., K.: „Ukraina propile“, 2002, bet. 67-80

Manbalar 

 Donetsk viloyati yodgorliklari
Gorlovka
Krotop

Krotop (Krotopiya, boshq.va hokazo Κρττωπος) — yunon mifologiyasining qahramoni, Iasdan keyin Argos qiroli. Agenorning oʻgʻli, Sfenelas va Psamafning otasi. Uning qizi Apollondan oʻgʻil tugʻdi, u qizini oʻldirdi. Uning haykali Argosda turar edi. Uning davrida suv toshqini yuz berdi.

Manbalar 

Argos shohlari
Argolis haqidagi afsonalar
Qadimgi yunon miflarining qahramonlari
Ratcatcher

Ratcatcher ― Amerika komikslarida va boshqa DC Komiks nashrlarida, birinchi navbatda, Batmanning dushmani sifatida paydo boʻlgan xayoliy qahramon ismi. Bu qara zomindorlarning klassik firibgarlar galereyasini tashkil etuvchi raqiblar guruhiga tegishli. Qachonlardir Gotham City sanitariya boʻlimida haqiqiy kalamush-tutuvchi boʻlganida, Otis Flannegan jinoiy hayotga kirdi. Oʻzini kalamushlar bilan muloqot qilish va ularni oʻrgatish qobiliyati tufayli oʻzini kalamush tutuvchi deb atab, Flannegan bir necha bor oʻz sheriklarini Gotemni qoʻrqitish uchun ishlatib, parazit askarlarini ozod qildi.

Ratcatcher birinchi marta Detective Comics № 585 (1988-yil aprel) da paydo boʻlgan va Yozuvchilar Alan Grant, John Wagner va rassom Norm Breyfogle tomonidan yaratilgan.

Cheksiz inqirozning boshida Flannegan uysizlar shirkatida topilgan va OMAC agentlaridan biri tomonidan super qahramonlar va supervillalar bilan kurashish uchun dasturlashtirilgan.

Qahramonlarning ikkita versiyasi ― Cleo Cazo/Ratcatcher 2 va uning nomaʼlum otasi DC Extended Universe „Oʻz joniga qasd qilish guruhi“ (2021) filmida Daniela Melchior va Taika Waititi tomonidan tasvirlangan.

Yana qarang 
 Hamelinning Pied Piper
 Batman dushmanlari roʻyxati

Manbalar

Havolalar 
 Крысолов на DC Comics Wiki
 Звезда «Отряда самоубийц» сказала, что сначала героиня правила птицами, а не крысами

O'z joniga qasd qilish guruhi a'zolari
DC Comics super yovuzlari
Xayoliy gangsterlar
1988-yilda paydo bo'lgan chiziq romanlari
Internetdan iqtibos keltiring (til ko'rsatilmagan)
Taras Shevchenko yodgorligi Donetsk

Taras Shevchenko haykali — Donetskning Voroshilovskiy tumanida, Shevchenko bulvari va Artyom koʻchasi chorrahasida joylashgan.

Yodgorlik Ukraina SSR Vazirlar Kengashining 1953-yil 25-dekabrdagi qaroriga binoan qurilgan va 1955-yil 8-sentabrda oʻrnatilgan. 1967-yilda Lenin maydonida Lenin haykali oʻrnatilishidan oldin u Donetskning asosiy yodgorligi hisoblangan.

U Pereyaslav Radaning 300 yilligi sharafiga yaratilgan va ukrain shoiri va rassomi, zamonaviy adabiy ukrain tilining asoschisi Taras Grigoryevich Shevchenko tasvirlangan.

Yodgorlik shoirning bronzadan yasalgan toʻliq metrajli figurasidir. Haykal sayqallangan qizil granitdan yasalgan dumaloq poydevorda joylashgan. Poydevorda Taras Shevchenko asarlari qahramonlari tasvirlangan friz oʻrnatilgan. Friz markazida Nikolay Gavrilovich Chernishevskiy va Nikolay Aleksandrovich Dobrolyubovga sheʼrlarini oʻqiyotgan Shevchenkoning oʻzi tasvirlangan.

Yodgorlik 1950-yillardagi sovet monumental sanʼati anʼanalarida yaratilgan va Xarkovdagi Taras Shevchenko haykali bilan oʻxshash.

Donetskdagi Shevchenko yodgorligi SSSRning pochta konvertlarida 1964-, 1977-, 1980- va 1982-yillarda tasvirlangan.

Yodgorlik mualliflari — haykaltaroshlar Makar Kondratiyevich Vronskiy, Aleksey Prokofyevich Oleynik va meʼmor Viktor Alekseyevich Sharapenko.

Yodgorlik Donetsk viloyat davlat maʼmuriyati binosi va turar-joy qurilishi N. K. Krupskaya nomidagi Donetsk viloyat kutubxonasi binosi tomonidan tashkil etilgan maydonning kompozitsion markazidir. Yodgorlik shahar tashkil etuvchi ahamiyatga ega — u shaharning kenglik oʻqini — Shevchenko bulvarini boshlaydi.

Haykal Kiyevda qilingan va u yerdan Donetskga olib kelingan.

Manbalar

Bibliografiya 

 Buyuk Kobzar yodgorliklari / I. Ignatkin // Qurilish va arxitektura. — 1964. — No 3. -. 35-38 : fotosurat.
 
 Pamyatnik T. G. Shevchenko // Televizion qoʻllanma. Maxsus masala. Donetsk turisti. Oilaviy dam olish uchun 150 ta eng yaxshi joy. — Donetsk, 2010-yil avgust. — 2-son. — S. 10.

Havolalar 

 
 
 
 
shevch
Donetsk
1955-yilda Ukrainada qurilgan bino va inshootlar
 Voroshilovskiy tumani (Donetsk)
 1955-yilgi haykallar
Cubone

Cubone, Yaponiyada Karakara nomi bilan tanilgan (jap.  カラカラ) ― pokemon, Nintendo va Game Freakga tegishli boʻlgan Pokemon oʻyinlari, manga va anime seriyasidagi mavjudot. Cubone Kan Sugimori tomonidan yaratilgan va birinchi marta Pokémon Red va Blue oʻyinlarida, soʻngra turli xil Merchendayzer, Spin-off, animatsiya va bosma franshiza moslashuvlarida paydo boʻlgan. Kupon Marovakkaga aylanishi mumkin.

Reaktsiya va sharhlar 
Oʻyinlarda birinchi marta paydo boʻlganidan beri Cubone tanqidchilar tomonidan ijobiy qabul qilindi. GamesRadar veb-saytining muharriri Raymond Padilla uni „beshta bexosdan qoʻrqinchli Pokemon“ roʻyxatida uchinchi oʻringa qoʻydi, bu uning boshiga kiygan bosh suyagi va suyakka ishora qilib, ykonibalizm haqida ishora boʻlishi mumkin. „GamesRadar“ ning yana bir muharriri Brett Elston pokemonni „psixoz“ romanining qahramoni Norman Bates Cubone bilan faxrlanar edi, chunki syujet boʻyicha Norman onasining kiyimlarini kiyib olgan. Franshiza muxlislari orasida Cubone oʻlgan Pokemon Kangasxanning farzandi degan nazariya mavjud, chunki ular bir-biriga oʻxshash. GamesRadar muharriri Kerolin Gadmandson bu nazariyani qoʻllab-quvvatladi, ehtimol dastlab Kangasan Marovakning evolyutsiyasi edi. IGN saytida Cubone oʻyinning dastlabki darajalari uchun yaxshi seriya deb topildi. IGN muharriri „Pokémon of the Day Chick“ Kubonni eng sevimli pokemonlaridan biri deb atadi va uning kamchiliklari yoqimli koʻrinishi tufayli kechirilishi mumkinligini taʼkidladi. Rayan Omega, Anime Trivia Quizbook: From Easy to Otaku Obscure, 1-qism muallifi, Pokémon animesining ochilishida Cubone „kameradan tortinchoq“ ekanligini yozgan. Loredana Lipperini, muallifi Generazione Pókemon: i bambini e l’invasione planetaria dei nuovi, kubonni bosh suyagi dubulgʻasi bilan „sirli“ koʻrinadigan kichkina dinozavrni eslatuvchi mashhur Pokemon deb yozgan.

Manbalar

Havolalar 
 Profil Kubona na Bulbapedia.net
Xayoliy yetimlar
Yer tipidagi Pokemon
Taras Shevchenko haykali Yevpatoriya

Taras Shevchenko haykali — Yevpatoriya (Qrim) shahrida ukrainalik shoir, yozuvchi va rassom Taras Shevchenko sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik boʻlib, u 2003-yilda xuddi shu nomdagi Shevchenko koʻchasi burchagida shaharning 2500-yilligi munosabati bilan tantanali ravishda ochilgan. Yozuvchining haykali bronza rangli materialdan ishlangan.

2016-yilda Yevpatoriyada dam olish mavsumiga tayyorgarlik koʻrish doirasida yodgorlik atrofini obodonlashtirish bilan bogʻliq tadbirlar amalga oshirildi. Munitsipal byudjet muassasasi xodimlari yodgorlik atrofidagi eski koshinlarni almashtirdilar, vaqt oʻtishi bilan deformatsiyaga uchragan.

Balandligi 2,4 metr boʻlgan yodgorlik nafaqat Yevpatoriyada, balki sobiq SSSR chegaralaridan tashqarida ham tanilgan mahalliy hunarmand Aleksey Shmakov tomonidan qurilgan. Ushbu yodgorlik xuddi shu nomdagi koʻchani obodonlashtirishning boshlanishi edi. U jamoat joyida joylashgan va mahalliy diqqatga sazovor joy sifatida xizmat qiladi.

Manbalar 

Evpatoriya
Shevchenko
Qrimda 2003-yil
Ksuf

Ksuf (boshqa Al.θοθθος) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Ellin va Orseidaning oʻgʻli (yoki Eolaning oʻgʻli va Zevsning nabirasi). Peloponnes qoʻlga kiritdi. Kreusning rafiqasi (Erehteyning qizi) unga Axey, Ion va qizi Diomedani dunyoga keltirdi.

Aka-ukalarKsufni Saloniyadan haydab yuborishdi va uni otasining boyliklarini oʻgʻirlashda ayblashdi. U Afinaga qochib, Erehteyning qiziga uylandi. Erehteyning oʻgʻillari hukumronlik haqidagi bahslarida u Kekropni qirolon etib tanladi, shu sababli qoʻlgan oʻgʻillari uni quvib chiqardilar. Ksuf Egialga bordi, u yerda joylashdi va vafot etdi. Afinalarga evbeylar bilan urushda yordam berdi. Ksuf attik tetraedrga asos solgan: Inoa, Marafon, Probalinf va Trikorinf. Yevrepidning „Ion“ fojiasining qahramoni.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Ahei Afsonalari
Kullervo

Kullervo (baʼzan Kallervo) — Karelian-fin eposining „Kalevala“ qahramoni, birinchi marta E. Lenrot tomonidan nashr etilgan, qasoskor qahramon.

Kullervo haqidagi runlar Peterburg viloyatining gʻarbiy qismida Lönrotning yordamchisi, folklorshunos Daniel Yevropeus tomonidan Izhorada yozilgan va boshqa Boltiqboʻyi-Fin xalqlarining epik runalarida uchramaydi.

Kullervo tarixi 
Kalevalaning 31 Rune-da ikkita aka-uka, Kalervo (Kalervo) va Untamo (Untamo) tasvirlangan. Ularning orasida olabugʻa  tufayli janjal chiqdi. Untamo qoʻshinni toʻplab, butun Kalervo turini yoʻq qildi. Faqat bitta ayol omon qoldi. Tez orada u oʻgʻil tugʻdi va uni Kullervo (Kullervo) deb atadi. Kullervo bolaligida gʻayrioddiy kuchni topdi va bir marta Untamo bola oʻz oilasi uchun qasos olishga qasam ichganini eshitdi. Yovuz odam yetimni oʻldirishga harakat qildi, lekin uni suv ham, olov ham olmadi. Untamo yosh yigitni qul qilishga qaror qiladi, lekin Kullervo nima qilishni boshlamasin — hamma narsa buziladi va qulaydi. Keyin egasi uni Kareliyaga temirchi Ilmarinenga sotadi. Boshqa runlarda uning xoʻjayini yomon Syuetar boʻladi.

Temirchining xrafiqasi, eski Jodugar Louxining qizi, Kullervoni sigir podasini boqishga yubordi. Yovuz goʻzal unga yoʻlda pishirilgan tosh bilan non berdi. Yigit kun boʻyi podani boqadi va kechqurun, Kullervo nonni kesishni boshlaganda, u pichoqni buzadi. Ayniqsa, pichoq oʻlgan otasining yagona xotirasi ekanligi uni xafa qildi. Kullervo podani botqoqqa haydab yubordi va uning oʻrniga boʻrilar va ayiqlarni chaqirib, sigirlarni va buzoqlarni oʻrab, uyiga olib ketdi. Ilmarinenning xrafiqasi sogʻish uchun ketadi va yovvoyi hayvonlar uni yirtib tashlaydi. Kullervo qullikdan qochib, uyiga qaytadi va uning barcha qarindoshlari tirikligini bilib oladi. Biroq, uyda uni onasidan tashqari hech kim uni yaxshi koʻrmaydi. Tez orada u bir qizni uchratadi va yoʻldan ozdiradi, haqiqatda u uning bolaligida yoʻqolgan singlisi ekanligini bilmaydi. Qiz oʻzining Kullervoning singlisi ekanligini bilib, uyatdan oʻz joniga qasd qiladi.

Ukko xudosi tomonidan taqdim etilgan qilichni olib, Kullervo Untamoga qarshi urush olib, dushmanning butun turini yoʻq qilib, kulbani kulga aylantiradi. Uyga qaytgach, Kullervo barcha qarindoshlari vafot etganini bilib qoladi. Qaygʻuga dosh berolmay, baxtsiz Kullervo qilichni yerga tutib, oʻzini ustiga tashlaydi.

Madaniyatga taʼsiri 

 Jan Sibeliyning orkestr, yakkaxon va xor uchun „Kullervo“ (1892) simfoniyasi, shuningdek, Leevi Madetojaning „Kullervo“ simfonik poemasi (1913) qahramonga bagʻishlangan.
 " Tugallanmagan ertaklar va Hurin bolalari " dagi Turin Turambar hikoyasi, J. R. R. Tolkien muallif tomonidan Kullervo haqidagi afsonalar asosida maqsadli qurilgan. Xuddi shu voqea yozuvchi tomonidan tugallanmagan „Kullervo tarixi“ da gavdalanadi.
 Kullervo obrazi Maykl Murkokni Melnibondan oʻzining Elrikini yaratishga ilhomlantirdi.
 Kullervo obrazi Poul Andersonni „Singan qilich“ (1954) romanini yozishga ham ilhomlantirgan.

Manbalar

Havolalar 
 Kalevala
 Kalevala
 Kullervo
Xayoliy qullar
Kalevala qahramonlari
Karel-Fin mifologiyasi
Taras Shevchenko yodgorligi Yerevan

Taras Shevchenko haykali () — Armaniston poytaxti Yerevan shahrida ukrainalik shoir, nosir, rassom va etnograf Taras Grigoryevich Shevchenko sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

Tarixi 
Har yili ukrain diasporasi T. G. Shevchenko tavalludining yilligini nishonlash uchun monumentda tadbirlar oʻtkazadi.

Poytaxt hokimining 2002-yil 12-sentabrdagi qarori bilan Halqa bulvarining 6-sektorida (Yervand Koʻchar koʻchasi, 4/2) 300 kvadrat metr maydonda yodgorlik oʻrnatish rejalashtirilgan edi. 2003-yilda Yerevanda boʻlajak yodgorlik oʻrniga tosh qoʻyildi.

Ukraina Oliy Radasi raisi oʻrinbosari Nikolay Tomenkoning 2011-yilda Ukrainaning Armanistondagi Favqulodda va Muxtor elchisi Ivan Kuxta bilan uchrashuvida yodgorlik oʻrnatish masalasi muhokama qilingan edi. „Tarixiy va madaniy nuqtai nazardan, 2014-yilga qadar Taras Shevchenko tavalludining 200-yilligiga qadar Yerevanda shoir haykali ochilgani adolatli va toʻgʻri boʻlar edi“, Ukraina parlamenti vitse-spikeri taʼkidladi. 2013-yil may oyida yodgorlik oʻrnatildi. Haykal meʼmori S. Sardaryan, loyiha muallifi V. Petrosyan. Yodgorlikning tantanali ochilishi faqat 2018-yil 13-oktabrda boʻlib oʻtdi.

Adabiyotlar va maʼlumotnomalar 

 Kucheruk Oleksandr (yozuvchi, O.Oljich nomidagi kutubxona direktori) Shevchenko yodgorliklari yer fonida… Mangʻishloqning Vashingtongacha boʻlgan koʻrinishi. // Cherkas viloyati — Bogdan va Taras erlari. Madaniy toʻplam., K.: „Ukraina propile“, 2002, bet. 67-80

Manbalar 

Yerevan
Shevchenko
Kukulkan

Kukulkan (yuk. k’uk’ul kaan — K’uk' „Quetzal“, kaan „ilon“ — „Patliilon“; keyinchalik Kukumats, Quetzalcoatl) — Mayya mifologiyasida oliy xudolardan biri.

Mifologiya 
U shamol va suv, olov va havo xudosi, Qirollik sulolalari va yirik shaharlarning asoschisi hisoblangan. U Mayapandagi Kokomsulolaning himoyachisi edi.

Mayya eʼtiqodlaridan biriga koʻra, dunyo Kukulkan va Hurakan xudolari tomonidan yaratilgan. Mayya Kukulkan ularni baliq ovlashga oʻrgatdi, ular uchun yozuv va taqvim ixtiro qildi, marosimlar oʻylab topgan. Oxir — oqibat, Kukulkan kulti zodagonlarning oʻziga xos kultiga aylandi-faqat olijanob yoshlarni kukulkanga tantanali sharoitda qurbon qilishgan. Kukulkandagi bunday katta funktsiyalar va rollarning koʻpligi uning kulti juda qadimiy ekanligi bilan izohlanishi mumkin.

Atstek xudosi Quetzalcoatl ning analogi edi.

Mujassamlanishlar 
Kukulkanning asosiy timsoli inson boshi bilan tukli ilon edi. Shuningdek, u burgut, yaguar, qon shaklida, salyangoz qobigʻi va nihoyat suyaklardan yasalgan nayza sifatida tasvirlangan.

Ibodatxonalar 

Meksikaning Yukatan yarim orolidagi Chichen Itsa qadimiy Maya shahrining xarobalari orasida Maʼbad binosi — Kukulkan piramidasi saqlanib qolgan. Piramidaning tepasida Kukulkanga qurbonliklar qilingan Maʼbad bor edi. Maʼbad shunday qurilganki, har yili bahor va kuzgi tengkunlik kunlarida piramida zinapoyalarining pogʻonali chetlarining soyasi toʻsiq ustiga tushadi, goʻyo ilon piramida boʻylab sudralib yurganga oʻxshaydi.Shubhasiz, qadimgi Mayya bu Kukulkan yerga tushganga oʻxshardi.

Yana qarang 
 Quetzalcoatl
 Quetzalcoatl-Kukulkan afsonasi
 Mayya dunyosining buyuk muzeyi

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 
Shamol xudolari
Madaniyat qahramonlari
Alfavit tartibida xudolar
Oliy xudolar
Osmon va ob-havo xudolari
Mayya mifologiyasi
Kumamon

Kumamon (くまモン) — xayoliy ayiq, Yaponiyaning Kumamoto prefekturasining — Kumamoto Surprise kampaniyasining bir qismi sifatida 2010-yilda tashkil etilgan Yapon Kumamoto prefekturasining maskotidir. Kyusu-Sinkansen (yap.まととサプライズ, Kumamoto sapuraizu) temir yoʻl tarmogʻini ishga tushirgandan keyin sayyohlarni jalb qilish maqsadida tashkil etilgan. Yaponiyada bu qahramon mashhurligi juda yuqori: 2011-yil oxirida u „Yuru-kyara“ (jap. ゆるキャラ), 280 mingdan ortiq ovoz toʻpladi. 2012-yilning birinchi yarmida Prefekturaning daromadlari ushbu talismanning reklamasidan 11,8 milliard iyen (taxminan 120 million AQSh dollari), 2011-yil davomida 2.5 milliard iyen (26 million AQSh dollari) ga teng.

Kumamonning mashhurligi Kumamoto prefekturasining yagona talismani va yuzi ekanligi bilan taʼminlanadi, boshqa prefekturalarda esa ularning koʻpligi bilan bogʻliq. Yaponiya banki maʼlumotlariga koʻra, Kumamonni ommalashtirishdan ikki yil ichida jami daromad 123,2 milliard ienni tashkil etdi.

Madaniyatda 
Internetda (shu jumladan runetda) Kumamon komikslar, multfilmlar va videolarning qahramoniga aylandi, ammo Kumamonning ikkita fotosuratini katta olov fonida va „Why? For the glory of Satan, of course!“ (ingliz tilidan. — „Nima uchun? Shaytonning ulugʻvorligida, albatta!“) hazil yozuvli nashrdan sonʼg unga alohida mashhurlik keldi).

2018-yil 3-sentabrda Kumamon oʻzini YouTube-da videobloger sifatida sinab koʻrdi. Oʻshandan beri uning kanali muntazam yangilanadi.

Yana qarang 
 Funassi
 Xikonyan
 Kigurumi

Manbalar

Havolalar 
 Официальный сайт 
 
 Знакомьтесь, Кумамон 
2010-yilda paydo bo'lgan
Maskot qahramonlari
Kumamoto prefekturasi
Xayoliy ayiqlar
Taras Shevchenko yodgorligi Krasnodar

Taras Shevchenko haykali — ukrainalik shoir Taras Shevchenko sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik. Haykal 1980-yilda Krasnodarda Shevchengo sharafiga nomlangan koʻcha va shagarning asosiy koʻchalaridan biri boʻlgan Stavropolskiy koʻchasining kesishmasida ochilgan.

Ukrainalik shoir T. G. Shevchenkoning Krasnodardagi yodgorligi Rossiya Federatsiyasining 2300210000 raqamli madaniy yodgorligi hisoblanadi.

Yodgorlik mashxur skulptor-monumentalist Ivan Petrovich Shmagunning arxitektorlik ijod namunasi boʻlib, uning ijodiga Stavropolskiy va Shevchenko koʻchalari kesishmasida joylashgan T. G. Shevchenko haykalidan tashqari Krasnodar va boshqa shaharlardagi yodgorliklar ham mansub.

Adabiyotlar va maʼlumotnomalar 

 Kucheruk Oleksandr (yozuvchi, O.Oljich nomidagi kutubxona direktori) Shevchenko yodgorliklari yer fonida… Mangʻishloqning Vashingtongacha boʻlgan koʻrinishi. // Cherkas viloyati — Bogdan va Taras erlari. Madaniy toʻplam., K.: „Ukraina propile“, 2002, bet. 67-80

Manbalar 

Krasnodar
Shevchenko