MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Pryanikli sous

Pryanikli sous (, ) — Silezya, nemis, chex, polyak va Ashkenazi yahudiy oshxonasining tegishli taomlari guruhi; ikkinchi taomlar uchun sous (gohida — shirin sous), uning asosiy tarkibiy qismi mayda maydalangan va sabzavotli bulyonda yoki sut, qaymoqli pishiriqda namlangan. Germaniyada sousni tayyorlash uchun maxsus sousli pryaniklar ishlatiladi, ammo oddiylar ham uning oʻrnini bosuvchi sifatida ishlatilishi mumkin.

Achiqroq sous uchun asos parternsk, selderey va sabzidan tayyorlangan sabzavotli bulyondir. Tayyorlangan bulyonga maydalangan pryaniklar qoʻshiladi. Taʼmning qoʻshimcha jihatlarini berish uchun sousga zaif pivo yoki goʻshtli bulyon, maydalangan bodom, mayiz, baʼzan mayda toʻgʻralgan chioʻchqa goʻshti qoʻshiladi. Tanlangan retseptga qarab, zanjabil sousi juda suyuq yoki boʻtqa kabi quyuq boʻlishi mumkin.

Olingan sous oq kolbasa (weisswurst), Silezian kartoshka klyotska, karp (ayniqsa, Avstriya va Chexiya Respublikasida mashhur boʻlgan turi), shuningdek, boshqa goʻsht va baliq ovqatlari bilan dasturxonga xizmat qiladilar. Garnirlar koʻpincha kartoshka va tuzlangan karam.

Rojdestvo arafasida stolga pryanikli sousini, ayniqsa Sileziyada anʼanaviy hisoblanadi, shuning uchun uni Rojdestvo sousi ham deb atashadi ().

Bundan tashqari, Germaniyada pryanikli sousini Polsha sousi deb atash mumkin (), Rossiyada va postsovet hududida boʻlsa, butunlay boshqacha taom Polsha sousi deb ataladi.

Ushbu taomning turli xil turlari uchun boshqa nemis nomlari quyidagilarni oʻz ichiga oladi: jigarrang sous () va Bohem sousi ().

Shirin turida mayda toʻgʻralgan pryanikli pirojnoe issiq sut va qoʻlda koʻpirtirilgan qaymoq bilan aralashtirilib, shirin taomlar uchun qoʻshimcha sifatida ishlatiladi.

Ashkenazi oshxonasida pryanik sousi esik fleysh, pryanik sousidagi mol goʻshtini tayyorlash uchun ishlatiladi. Ashkenazi yahudiylarining sharqqa koʻchirilishi bilan maydalangan pryanik ushqolari arzonroq qora non bilan almashtirila boshlandi.

Pryanik sousi hujjatlashtirilgan qadimgi nemis taomlaridan biridir. Pryanik sousi retsepti XV-asrning oxirida yaratilgan va Teutonik ordenining qal’a oshxonalarida ishlatiladigan 34 ta retseptni oʻz ichiga olgan Königsberg pazandalik qoʻlyozmasida topish mumkin.

Yana qarang 
 Gingerbread sousi
 Jilo sousi

Manbalar

Adabiyotlar 
 Xanna Grandel: Spezialitäten aus Schlesien, 107 Rezepte. Rautenberg, Leer 1994, ISBN 3-8003-3049-0.
 Piter Ploog (Hrsg.): Schlesische Kuche. Komet, Koln.
 Xanna Grandel: Spezialitäten aus Schlesien, 107 Rezepte. Rautenberg, Leer 1994, S. 68.
 Kuźnik, Grażyna: Tradycyjne potrawy wigilijne na Śląsku.
 Sileziya oshxonasi
 nemis oshxonasi
 Polsha oshxonasi
 Chexiya oshxonasi
 yahudiy oshxonasi
 Gingerbread
Souslar
Charli Grace D'Amelio

Charli Grase D’Amelio ( (2004-yil 1-mayda tugʻilgan, Norwalk, Konnektikut, AQSh) — amerikalik internet — mashhur, tiktoker, videoblogger va raqqosa. 2020-yil dekabr holatiga koʻra, u TikTok ijtimoiy tarmogʻida 100 million obunachiga erishgan birinchi tiktoker boʻldi. New York Times uni „TikTokning hukmron malikasi“ deb atadi.

Biografiya 
Charli D’Amelio Konnektikut shtatining Norwalk shahrida Mark va Xadi D’Amelio va singlisi Dixi oilasida tugʻilgan.

Karyera 
D’Amelioning karyerasi TikTok -da 2019-yilning yozida oddiy „Move with Joy“ raqs hikoyasi bilan boshlangan va u tezda virusga aylangan. Shunday qilib, birinchi video 2 million marta koʻrildi. Mashhur qoʻshiqchi Bebe Rekxa D’Amelioning raqs tushayotganini payqab, uni Jonas Brothers bilan konsertida ishtirok etishga taklif qildi. Uning konsertda raqsga tushgan videosi tezda Internetda tarqaldi va bu uning tomoshabinlarini sezilarli darajada oshirdi.

2020-yil iyul holatiga koʻra, uning TikTok’da 77,1 million, Instagram’da 25,8 million, YouTubeʼda 6,24 million va Twitter’da 2,5 milliondan ortiq obunachisi bor. 11 oy ichida u TikTok ijtimoiy tarmogʻida eng koʻp kuzatuvchiga aylandi. U 2020-yil mart oyida avvalgi eng mashhur shaxs Loren Greyni ortda qoldirdi.

2020-yil yanvar oyida D’Amelio isteʼdodlar agentligi UTA bilan shartnoma imzoladi. Keyin u Super Bowl LIV ga tashrif buyurishga va virusli TikTok „J Lo Super Bowl Challenge“ ni yaratish uchun Jennifer Lopez bilan uchrashishga taklif qilindi.

Charli xayriya ishlari bilan shugʻullanadi. Uning xoreografik videolari xayriya uchun mablagʻ toʻplashda yordam beradigan xeshteglar bilan birga keladi. U „Feding America“ va „Matthew 25“ xayriya tashkilotlariga mablagʻ ajratishga rozi boʻlgan Procter &amp; Gamble bilan hamkorlik qildi.

U 18 kishi, jumladan Addison Rey va uning singlisi Diksi D’Amelio bilan birga TikTok hamkorlikdagi " Hype House " loyihasining bir qismi edi. 2020-yil may oyida D’Amelio vakili The Hollywood Reporter nashriga u va uning singlisi Diksi Hype Houseni tark etganini tasdiqladi.

U NBA All-Star oʻyinida, Hype House aʼzolari Addison Rae, uning singlisi Dixie va Renegade raqs ijodkori Delilah Harmon bilan birga chiqishga taklif qilindi.

Shuningdek, 2020-yil mart oyida D’Amelio YouTubeʼda aktyor Noa Shnapp bilan hamkorlik qildi.

Charli, shuningdek, Prada kuz-qish 2020 shousiga mehmon sifatida taklif qilingan.

D’Amelio tashqi koʻrinishi uchun haqoratlangan. U va uning singlisi Dixi UNICEF bilan hamkorlik qilib, onlayn bezorilik va ijtimoiy tarmoqlarda shon-shuhrat izlash xavfiga qarshi chiqishadi.

2020-yil iyun oyida D’Amelio Super Dog va Turbo Cat filmining 2019-yildagi Amerika versiyasida Tinker rolini ijro etdi, bu uning birinchi badiiy filmdagi roli.

2020-yil 22-noyabrda Charli 100 million obunachiga erishgan birinchi TikTok foydalanuvchisiga aylandi.

Manbalar

Havolalar 

 „Toshnit ot etogo“ / Za chto internet voznenavidel samuyu populyarnuyu TikTok-blogershu mira? // Lenta.ru

Yashayotgan insonlar
2004-yilda tugʻilganlar
1-mayda tugʻilganlar
Pages with unreviewed translations
Pulkogi

Pulkogi (bulgogi, bulgogi imlolari ham bor) () — koreys oshxonasining taomidir, odatda mol goʻshti yoki choʻchqa goʻshtining yupqa marinadlangan boʻlaklaridan tayyorlanadigan barbekyu turi. Uyda tayyorlashda koʻpincha skovorodada qovuriladi. Ushbu taomni tayyorlash uchun koʻpincha tenderloin, qovurgʻa suyagi yoki brisket ishlatiladi. Taom Koreya yarim orolining shimoliy mintaqalaridan kelib chiqqan, ammo Janubiy Koreyada juda mashhur boʻlib, uni yuqori darajadagi restoranlardan tortib mahalliy supermarketlargacha tayyor toʻplamlar koʻrinishida topish mumkin.

Etimologiya 
Pulkogi soʻzma-soʻz koreys tilida „olovli goʻsht“ degan maʼnoni anglatadi va bu nom uni ochiq olovda pishirish usulidan kelib chiqqan. Turli xil oʻzgarishlar mavjud, masalan, bulgogi (, dalg bulgogi) — tovuq bulgogi yoki tweji bulgogi (, dwaeji bulgogi) — choʻchqa goʻshti bulgogi.

Tarixi 
Pulkogi Goguryo shtatida (miloddan avvalgi 37 — 668-yillar) paydo boʻlgan, deb ishoniladi, u yerda uni maekjeok (dajoon), olovda pishgan goʻsht deb atashgan. Joseon sulolasida bu taom nobiani (daanyano), „yupqa toʻgʻralgan“ (goʻsht) deb nomlangan. U asosan boylar uylarida tayyorlangan.

Tayyorlanishi va dasturxonga xizmat qilinishi 

Pulkogi goʻshtning muloyim qismi yoki boshqa yuqori sifatli qismlaridan tayyorlanadi. Tayyorlashdan oldin goʻsht soya sousi, shakar, kunjut yogʻi, sarimsoq, qora murch va boshqa masalliqlar (yashil piyoz, piyoz yoki qoʻziqorin, ayniqsa shampinyon yoki shiitake, grush) aralashmasida marinadlanadi. Ovqatni funchoza bilan toʻldirish mumkin.

Pulkogi skovorodkada tayyorlash mumkin, garchi u odatda panjarada qovuriladi. Sarimsoq, toʻgʻralgan qalampir va piyoz boshlari koʻpincha goʻsht bilan birga qovuriladi baʼzan goʻshtga oʻralgan karam kabi bargli sabzavotlar bilan dasturxonga xizmat qilinadi.

Zamonaviy madaniyatda 
Pulkogi Janubiy Koreyadagi restoranlarda taqdim etiladi, shuningdek, turli xil pulkogi burgerlari mavjud. Bunday gamburgerlarga pomidor, karam, baʼzan pishloq solinadi.

Yana qarang 
 Koreys oshxonasi
 Yakiniku

Manbalar

Havolalar 
 Poular Korean Food | Bulgogi | Grilled Marinated Beef | 불고기 
 (кор.) Bulgogi, Korean Cultural Center Los Angeles
 Bulgogi recipe 
 Traditional Bulgogi Recipe , Korean-Cooking.com
 
 
Koreys oshxonasi
Alifbo boʻyicha taomlar
Go‘shtli taomlar
Danolli

Danolli (Gel. Caisteal Dhùn Ollaidh ,) — Shotlandiyaning gʻarbiy sohilidagi Argayl-end-Byut shahridagi qal’a. Oban shahrining shimolida joylashgan.

Qal’aning tarixi 
VII asrda Dal Riada davrida birinchi istehkom baland tepada (Dun Ollaigh) qurilgan va birinchi tosh qal’a XIII asrda Evan MakDugal tomonidan qurilgan. Bugungi kungacha saqlanib qolgan xarobalar XV asrga tegishli. 1644-yilda markiz Argayll qal’ani egallab oldi, ammo 1661-yilda Makdugal klani Dunollini qaytarib olishga muvaffaq boʻldi. 1746-yilda Makdugallar yaqin atrofda Dunolli Manorni qurdilar va qal’ani tashlab ketishdi.

Tashrif buyuruvchilar uchun maʼlumot 
Qal’a yil davomida tunu kun ochiq.Kirish bepul.

Yana qarang 

 Shotlandiyadagi qal’alar roʻyxati

Havolalar 

 Flickr.com saytida qasrning fotosuratlari
Maymun noni

Maymun noni () — dolchin sepilgan xamirturushli xamir boʻlaklaridan tashkil topgan amerikalik shirin pirog. Non koʻpincha nonushta uchun, bayramlarda, yarmarka va festivallarda taom sifatida beriladi.

„Maymun noni“ atamasi pishiriqni qoʻllar bilan isteʼmol qilishdan kelib chiqqan; odam maymundek nonni uzadi.

Boshqa tahlilga koʻra, non toʻplari maymunlar juda yaxshi koʻradigan baobab mevalariga oʻxshaydi. Shuning uchun afrikaliklar baobabni „maymun noni“ deb atashadi.

Boshqa non nomlari: boʻlaklangan non, qabariq non, Rojdestvo ertalabki lazzat, maymun nonli jumboq, maymun miyalari, yopishqoq non, venger kofe toʻrti, oltin dumplingli kofe toʻrti, chimchila meni toʻrti, buzilgan toʻrt, qabariq non, quvnoq non, afrika noni.

Kelib chiqishi 
Qoʻshma Shtatlarda tanilgan maymun noni aslida venger shirinligi, Aranj galushka (, „oltin kletski/galushki“), eritilgan sariyogʻ, soʻngra shakar va maydalangan yongʻoq aralashmasida oʻralgan xamirturush xamirining toʻplaridan iborat. Bu 1880-yillarda venger kitoblarida qayd etilgan va vengriyalik muhojirlar bu taomni Amerikaga olib kelishgan. XX asrning oʻrtalarida venger va yahudiy novvoyxonalari uni sotishni boshladilar.

Non retseptlari birinchi marta, 1950-yillarda Amerika ayollar jurnallari va oshxona kitoblarida paydo boʻlgan. 1972-yilda Betti Kroker tomonidan nashr etilgan oshxona kitobida „Vengriya kofesi pirogi“ nomli aran galushki retsepti mavjud edi. Amerikada aran galushki mashhur boʻlgach, ular maymun noni bilan adashtirishni boshlashdi. Tez orada „maymun noni“ bu venger-yahudiy shirinligining keng tarqalgan nomiga aylandi. 1980-yillarda Nensi Reygan Rojdestvoda maymun nonini berishni ommalashtirdi va bu Ronald Reygan prezidentligi davrida Oq Uydagi asosiy Rojdestvo taomlaridan biriga aylandi. Pazandachilik tarixchisi Gil Marksning soʻzlariga koʻra, Nensi Kongressda Eron-Kontras ishi boʻyicha guvohlik berish arafasida eriga maymun nonini tortgan va sobiq prezident Ronald Reygan goʻyoki shunday degan: „Ona, men qamoqqa tushishim mumkin, lekin men bu maymun nonni doim eslayman.“.

Tayyorlanishi 
Non shirin xamirturushli xamir boʻlaklaridan (koʻpincha muzlatilgan) tayyorlanadi, ular eritilgan sariyogʻ, dolchin bilan shakar, yongʻoq bilan oʻraladi, soʻngra pishiriladigan idishga solinadi va pishiriladi. Baʼzan nonga sirop, karamel yoki muz bilan sepiladi (Aran galushka vanil kremi bilan tortiladi). Maymun noni anʼanaviy ravishda issiq qilib beriladi va pishirilgan boʻlaklarni qoʻlda osongina boʻlish mumkin.

Manbalar 

 Pishirish
 Amerika shirinliklari
Malasada

Malasada — portugal qandolatchilik, xamirturushli xamiridan tayyorlangan qovurilgan ponchik, shakar kukuni bilan qoplangan va baʼzan doljin bilan. Anʼanaviy portugal malasadalarida teshik yoki plomba mavjud emas, lekin baʼzi oʻzgarishlar mavjud, ayniqsa Gavayida pishirilganlar. Gavayida malasada tayyorlashga ixtisoslashgan koʻplab novvoyxonalar mavjud. Taom uzoq oshpazlik tarixiga ega.

Yana qarang 

 Leonard nonvoyxonasi

Manbalar
Danstanboro qasri

Danstanboro qal’asi () ― Angliyaning shimolida, Shotlandiyaning janubiy chegaralari yaqinida Nortumberlend grafligida joylashgan.

Qal’aning tarixi 
Bir paytlar okrugdagi eng katta qasr 1313-1325-yillar oraligʻida qurilgan va dastlab qirol Edvard II ning jiyani Lankasterlik Earl Tomasga tegishli edi.

1362-yilda Danstanboro qal’ani keng miqyosda qayta qurgan qirol Edvard III ning toʻrtinchi oʻgʻli Gentlik Jonning qoʻliga oʻtdi. Qizil va oq atirgullar urushi paytida Lankastr qal’asi oʻqqa tutilgan va qal’a vayron qilingan.

Danstanboro yoʻllardan uzoqda va qal’aning bunday joylashishiga sabab, ehtimol Tomasning oʻzini Shotlandiyaning reydlaridan va qirolning gʻazabidan himoya qilish istagi boʻlgan, u bilan graf qirollik sevimlisi Per Gaveston, Kornuol grafi haqida kelishmovchilikka duch kelgan. Natijada tojga qarshi qoʻzgʻolonlarda ham qatnashgan Tomas qirolning qasosidan qochib qutula olmadi — 1322-yilda u qatl etildi.

Yana qarang 

 Angliyadagi qal’alar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

 Flickr.com saytida qasrning fotosuratlari
Northumberland Qal'alari
 1313-yilda qurilgan bino va inshootlar
 1325-yilda qurilgan bino va inshootlar
Angliyada I toifali qulflar
Angliya xarobalari
XIV asrda qurilgan qulflar
Maymun miyasi

Maymun miyasi — bu koʻpincha Xitoy, Indoneziya va bir qator Afrika oshxonalari bilan bogʻliq boʻlgan bir qator sharq oshxonalarining taomidir.

Bir manbaga koʻra, Indoneziyadagi ayrim aholi orasida maymun miyasini isteʼmol qilish erektil disfunktsiyani davolaydi, degan fikr bor, bu esa goʻyo maymunlarni ommaviy ovlashga olib keladi.

Gʻarbdagi mashhur madaniyatda maymun miyasini isteʼmol qilish koʻpincha Sharq madaniyatlarining „ekzotizmi“ yoki „yovvoyiligi“ ramzi sifatida ishlatiladi. Baʼzida miya maymunni oʻldirgandan soʻng yoki undan oldin ham xom holda isteʼmol qilinadi, deb ishoniladi: goʻyo maymunga dorilar kiritiladi, shundan soʻng ular markazida teshikli maxsus stol ostiga qoʻyiladi — shunda faqat yuqori qismi qoladi. uning boshi kelajakdagi yeyuvchilarga koʻrinadi. Keyin bosh suyagining yuqori qismi kesiladi, shundan soʻng tirik maymunning miyasi yeyiladi. Xabarlarga koʻra, bu taom Sharqiy Osiyo restoranlaridagi eng qimmat taomlardan biri boʻlib, ularning koʻpchiligi noqonuniy ravishda taqdim etilgani aytiladi. Biroq, hech qanday jiddiy manbalar bunday amaliyot haqiqatda tasdiqlanmagan va bunday xabarlarning oʻzi shahar afsonalari sifatida tasniflanadi. Britaniyaning The Guardian gazetasiga koʻra, oʻlik maymunlarning pishirilgan miyalarini isteʼmol qilish haqiqiy boʻlishi mumkin, garchi bu hodisaning tarqalishi juda kichik boʻlsa-da, ammo tirik maymunlarning miyasini isteʼmol qilish toʻqima.

Ommaviy madaniyatda maymun miyasini isteʼmol qilish tasvirining mashhurligiga qaramay, ulardan oziq-ovqat sifatida foydalanish boʻyicha juda kam faktlar mavjud. Maʼlumki, bunday anʼana Kamerunlik Anyan qabilasi orasida mavjud: yangi rahbar saylangandan soʻng, qabila gorillani haydaydi va uni oʻldirgandan soʻng, lider maymunning miyasini yeydi, qabilaning boshqa yuqori martabali aʼzosi esa uning yuragini yeydi.

Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, maymun miyasi Xitoyda Qing sulolasi davrida dasturxonha tortilgan, ammo ularning haqiqiyligi shubha ostida. 1998-yilda Apple Daily Gonkongdagi restoranlardan birida maymun miyasining haqiqiy ovqatlanishini tasvirlaydigan bir qator fotosuratlarni nashr etdi; hozirgi kunga qadar bu turdagi yagona fotosuratlar.

Hayvonlarning miyasini isteʼmol qilish, Kreytsfeldt-Yakob kasalligi kabi prion infektsiyalariga olib kelishi mumkin.

Kinoda 

 Indiana Jons va Doom ibodatxonasida Pankot Maharaja saroyida ekzotik ziyofat paytida mehmonlarga maymun miyasi taqdim etiladi.

Yana qarang 

 Miya (sagʻat)
 maymun yuragi

Manbalar 

Alifbo boʻyicha taomlar
Punshkrapfen

Punshkrapfen (  — musht va - teshkulcha) — klassik avstriyalik shirinlik, fransuz petit toʻrtiga oʻxshagan shirinlik.

Retsept 
Punshkrapfen koʻpincha oʻrik murabbo, shokolad va rom yoki punsh aralashmasi qatlami bilan pechene xamiridan 4 × 4 × 4 sm oʻlchamdagi kub shaklida (baʼzan silindr) tayyorlanadi va xarakterli pushti krem bilan qoplangan., shuningdek, rom yoki punsh bilan xushboʻy. Baʼzida punshkrapfen eskirgan pechenyedan tayyorlanadi, bu romning eskirgan taʼmini yashiradi.

Asl retseptga koʻra, punshkrapfen har doim spirtli ichimliklarni oʻz ichiga oladi, lekin koʻplab qandolatchilik fabrikalari bu shirinlikning alkogolsiz versiyasini taklif qilishadi.

Madaniyatda 
Vena lahjasida Punschkrapfen sotsial-demokratlar uchun „jigarrang ichki“, yaʼni Milliy sotsialistik gʻoyalarga ega boʻlgan kaustik taxallusdir. 
Qizil rang chap qanot bilan, jigarrang esa milliy sotsializm bilan bogʻliq.

Yana qarang 
 Pfur

Manbalar

Havolalar 
 Рецепт пуншкрапфена на нем.
 Рецепт пуншкрапфена  на англ. на портале Wien.info
Avstriya pishiriqlar
 Kek
Narsharab

Narsharab () — sharq oshxonasida keng qoʻllaniladigan ozarbayjonlik ziravor boʻlib, anor sharbatini quyuqlashtirib olinadi. Narsharab sousining nomi ozarbayjoncha ikkita soʻzdan kelib chiqqan: „nar“ — anor va „sharab“ — sharob. 10 % gacha limon kislotasi va 45 % gacha shakar oʻz ichiga oladi. Narsharabni tayyorlash uchun odatda anorning qobigʻi va ichki boʻlinmalaridan tozalanadi, shundan soʻng qolgan urugʻlardan anor sharbati siqib chiqariladi. Sharbat asl hajmning 20 % bugʻlanishi uchun qoldiriladi, soʻngra shakar, koriander, reyhan, doljin, dafna yaprogʻi, baʼzan esa qora yoki qizil qalampir qoʻshiladi. Sous muzlatgichda saqlanadi. Narsharab odatda goʻsht va baliq ovqatlariga, shuningdek, sabzavot va turli yonma-ovqatlarga ziravor sifatida ishlatiladi.

Tayyor narsharab bozorlarda yoki supermarketda ham sotiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Poxlyobkin V. V. Narsharab // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 249. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
Alifbo boʻyicha taomlar
 sovuq soslar
 Ozarbayjon oshxonasi
 Ziravorlar
 Siroplar
 Anor (meva)
Souslar
Napoleonka

Napoleonka (, shuningdek , slovatsk. krémeš) — Polsha kremli toʻrt yoki pirojnoe. Ikki qatlamli, qatlamali xamirdan iborat boʻlib, koʻpirtirilgan qaymoq, sariyogʻli krem, qaymoq yoki baʼzan tuxum oqidan krem (beze), odatda shakar kukuni sepilgan. Bundan tashqari, krem bilan bezashingiz yoki suyultirilgan shokolad bilan qoplashingiz mumkin.

Polshaning baʼzi hududlarida toʻrt kremuwka (taxminan „qaymoq toʻrt“ deb tarjima qilingan), boshqalarida — napoleonka deb nomlanadi. Toʻrt „Napoleon“ nomi bilan ham tanilgan, qaymoq yoki murabbo bilan toʻldirilgan uch qatlamli qatlamali pishiriqdan iborat fransuz deserti mille-feyli turidir.

Mill-feuille kelib chiqqan joy, boshqa narsalar qatori, Neapoldir. Fransuz tilida „Neapolitan“ sifati „napolitan“ boʻladi va, ehtimol, soʻzning buzilganligi sababli, bu shirinlik va uning hosilalari Evropa mamlakatlarida „napoleonlar“, „napoleonkalar“ va boshqalar deb ataladi, bu Napoleon Bonapart bilan bogʻliqlik deb notoʻgʻri talqin qilinadi.

Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Varshavada „Napoleon“ atamasi urushdan oldingi shu nomdagi qandolatchilikdan olingan. „Napoleonka“ Feliks Golashevskiyga tegishli boʻlib, Świętokrzyska 26 va Napoleon maydoniga qaragan koʻchada joylashgan edi. Napoleonkada sotiladigan toʻrtlar oʻz nomini undan olgan va uning eng yaxshi mahsuloti boʻlgan. 1930-yilda Golashevskiy Novy Svyat koʻchasi, 53-uyda (mashhur Kresy qandolat fabrikasi oʻrnida) xuddi shu nomdagi ikkinchi qandolatchilik fabrikasini ochdi. 1936-yilda u Puławska 3 koʻchada, „Yangi Dunyo“ dan qandolat mahsulotlarini „Napoleonka“ bilan almashtirdi.

Papa kremuvkasi 
Baʼzida spirtli ichimliklarni oʻz ichiga olgan qaymoqli shirinliklar sotiladi, ular ayniqsa Papa Ioann Pavel II bu shirin variantni yaxshi koʻrganligi haqidagi hikoyadan keyin mashhur boʻlib ketgan. Biroq, manbalarga koʻra, Rim papasi anʼanaviy kremovkani yaxshi koʻrardi. 1999-yil 16-iyunda Rim papasi Ioann Pavel II imtihondan oʻtgandan soʻng, u va uning doʻstlari tugʻilib oʻsgan Vadovitsa shahrida kremuvkiga borishganini aytdi. Ular kim koʻproq ovqatlanishi mumkinligi haqida bahslashdilar. Boʻlajak Papa oʻn sakkizta kremuvka yedi, lekin bahsda gʻalaba qozona olmadi.

Ommaviy axborot vositalari bu haqda yozgan va Wadowice dan „papa“ kremovki Polshada mashhur boʻldi. Rim papasi kremovki yegan qandolatxona, Venadan Polshaga kelgan yahudiy toʻrtchi Karol Xagenxuberga tegishli edi. U Wadowice shahar maydonida joylashgan edi. Baʼzilar, asl papa kremlari tarkibida spirtli ichimliklar borligini taxmin qilishdi, ammo Xagenxuberning oʻgʻli buni rad etdi. Uning soʻzlariga koʻra, otasining toʻrtlari anʼanaviy retsept boʻyicha barcha tabiiy ingredientlardan tayyorlangan boʻlsa-da, oddiy alkogolsiz. Qanday boʻlmasin, bu toʻrtning yangilanishiga va hatto xalqaro shuhratiga olib keldi, „papa“ deb oʻzgartirildi.

Papa Ioann Pavel II eslab qolgan Kremovki, vanil-sut kremi bilan toʻldirilgan edi. 2007-yilda Papa Ioann Pavel II tavalludining 87-yilligi munosabati bilan Jeshuvda ulkan kremovka pishirildi.

Manbalar

Manbalar 

 Papa kremi / Kremówka papieska
 Polsha oshxonasi retseptlari: tender Napoleonka desertini sinab koʻrish
 Polsha pishiriqlar
 Kek
Tortlar
Napoleon (tort)

Napoleon — sariyogʻ yoki qaymoqli toʻrt.

Nomlari 
Fransiya va Italiyada shunga oʻxshash toʻrt, Ming qatlam deb ataladi ( [mil fœj]). AQShda - Napoleon, Buyuk Britaniyada - vanil slice yoki Cream slice. Vengriyada - Királyi francia krémes ("Fransuz qirollik kremi").

Tarix 
Mill-feuille (ming varaq) deb ataladigan pirojnoe pishiriqlari uchun retseptlar Gʻarbiy Evropada birinchi marta 1733-yilda paydo boʻladi va undan keyin muntazam ravishda paydo boʻlishni boshlaydi, ammo bu retseptlarning barchasida Urbain Dubois tomonidan nashr etilgan 1876-yil retseptigacha xamir zavarnoy krem bilan emas, balki murabbo qoʻshiladi.

"Ming varaq" nomi Fransiya va Italiya uchun xosdir. Rossiyada va sobiq SSSRning boshqa mamlakatlarida, shuningdek, Skandinaviya mamlakatlarida "Napoleon" nomi qoʻllaniladi, uning kelib chiqishi aniq emas. Tahlillardan biri, fransuzcha napolitain ("Neapolitan") soʻzining buzilishidir.

Boshqa Tahlillar ham bor. Ulardan birining soʻzlariga koʻra, 1912-yilda Rossiya hududida Napoleon Bonapart ustidan qozonilgan gʻalabaning 100 yilligi sharafiga ulugʻvor tantanalarni nishonlashga tayyorgarlik koʻrilganda, taniqli oshpazlar yangi, gʻayrioddiy, yumshoq ogʻizda eriydigan tortni oʻylab topishga muvaffaq boʻlishdi. "Napoleon" ni tayyorlash juda oddiy: uchburchak shaklidagi bir nechta mayda pishiriqlar sut va sariyogʻ bilan smetana bilan moʻl-koʻl qatlamlangan va keyin sovuq xonada bir kun davomida ushalgan qilingan.

"Napoleon" ning vengriya versiyasi shunisi bilan ajralib turadiki, tortilganda pirojnoe, albatta, nisbatan katta kubiklarga kesiladi. Bu Kremeshning kelib chiqishi bilan bogʻliq: mashhur fransuz qandolatchisi, Mignon toʻrtining ixtirochisi Jak Minyon faqat zodagon xonimlar kichik oʻlchamdagi shirinliklarga moyilligini, qolganlari esa katta qismlarni afzal koʻrishini aniqladi.

Tayyorlash texnologiyasi 

 Tez pishar qatlamali xamirdan

Un, sariyogʻ, tuz va suvdan xamir tayyorlanadi. Bir gʻisht koʻrinishida xamir hosil boʻladi, unli stol ustiga qoʻyiladi, un sepiladi va qalinligi 1 sm boʻlgan toʻrtburchak qatlamlar qilib yoyiladi.Toʻrt marta buklanadi va yana oʻraladi, yana buklanadi va 4-5 mm qalinlikda oʻraladi. Qatlam pishirish varagʻiga oʻtkaziladi, vilkalar yoki pichoq bilan bir necha joylarda teshiladi va 210-220 °C da 25-30 daqiqa davomida pishiriladi.

Korj sariyogʻ yoki qaymoq bilan surtiladi, ikkinchi korj bilan qoplanadi va nozik bir krem qatlami suriladi. Yuzasi maydalangan korj boʻlaklari va shakar kukunini sepib bezatiladi. Kamida 1-2 soat davomida krem korjga singishi uchun qoldiring.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Похлёбкин В. В. Наполеон // Кулинарный словарь. — М.: Издательство «Э», 2015. — С. 247. — 456 с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 
 Сокольский И. Французский мильфёй, ставший русским наполеоном // Наука и жизнь : журнал. — 2014. — № 12. — С. 130—133.
Alifbo boʻyicha taomlar
 Kek
 Evropa oshxonasi
 Rossiya pishiriqlar