MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ishtixon ovozi

Ishrixon ovozi – Xalq deputatlari Ishtixon tuman Kengashi va tuman hokimligi gazetasi.

Tarixi 
Ishtixon ovozi  gazetasining birinchi soni  1934-yili sobiq Mitan rayoni partiya qoʻmitasi va tuman Kengashining organi sifatida „Stalin yoʻlidan“ nomi ostida chiqarilgan. Ammo gazetaning dastlabki sonlari saqlab qolinmagan. 1935-yil 12-fevralda chiqqan 7-sonining fotonusxasi mavjud. Keyinroq gazeta  „Oktabr yoʻlidan“ nomi bilan nashr etilgan.

Gazetaning dastlabki muharrirlaridan ikki-uch kishining nomlari maʼlum. Ular  Zaripov, Daminov, Sultonovlar boʻlgan.  Qolganlar tahririyat aʼzolari  qatagʻonga uchrab nomlari ham oʻchib ketgan. Ikkinchi jahon urushi paytida  muharrir va tahririyat xodimlari  frontga jalb qilinganligi tufayli gazeta faoliyati toʻxtab qolgan. 1950-yildan 1960-yilgacha  gazetaga J.Qodirov, N.Zayniyev,  T.Alimov, A.Sayfullayevlar muharrirlik qilgan. M.Navroʻzov, N.Begimov, N.Roʻziyev, kabi jurnalistlar mas’ul kotib lavozimida ishlagan.

1963-yilda Ishtixonda „Kolxoz hayoti“ nomli gazeta taʼsis etildi. Unga jurnalist N.Begimov muharrir qilib tayinlandi. Gazeta tuman bosmaxonasida „A3“ formatda nashr etila boshladi. Gazeta tahririyatida Rahimjon Sattorov, Ibodxon Bahodirov,  Mamarahim Mardiyev, Rashid Tayloqovlar ishlagan. Kolxoz hayoti gazetasiga 10 yil N.Begimov bosh muharrir boʻlgan.

Zayniddin Bahriddinov 1965-yilda gazeta tahririyatida ish boshlagan. U 1973-yildan gazetaning bosh muharriri etib tayinlandi. XX asrning 70-yillarida haftasiga tuman bosmaxonasida 3 marta gazeta nashr etilgan. Davr talabidan kelib chiqib gazeta „Stalin yoʻlidan“,  „Oktabr gʻalabasi“, „Kolxoz xayoti“ kabi  turli nomlar bilan chop etib kelingan. 1991-yilning sentabridan gazeta „Ishtixon ovozi“ nomi bilan nashr etila boshlangan.

2015-yildan beri gazeta „A 4“ formatda, rangli tasvirda „Sherdor plyus poligraf“ MChJ bosmaxonasida chop etilmoqda. Gazetaning bosh offisi Ishtixon shahri, Mashrab koʻchasi 16-uyda joylashgan. 2023-yil yanvar oyida Ishtixon ovozi  gazetasi 3266 nusxada chop etilishi eʼlon qilindi. Gazeta 2018-yilda 6400 nusxada chop etilgan edi.

Manbalar 

Oʻzbekiston gazetalari
Durrat ul-foxira

"Durrat ul-foxira" – Аbdu­rah­mon Jomiyning asari. 1481-885-yillarda Turkiya sultoni Muhammad Fotih (854–885 h.q./1451–1481 m.)ning iltimosiga javob tarzida arab tilida yozilgan ushbu asarda tasavvuf, kalom, falsafa va tavhid ilmi haqidagi qarashlar yoritilgan. Mazkur asar “Xamsat ul-mutahayyirin”ning uchinchi maqolatida Jomiy asarlari roʼyxatida “soʼfi va mutakallim va hakim mazhablari tahqiqining risolasi” nomi bilan keltiril­gan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Mumtoz adabiyot
Osiyo koʻchasi

Osiyo koʻchasi — Yunusobod tumanining „Turon“, Mirzo Ulugʻbek tumanining „Oqqoʻrgʻon“ mahallalari hududida. Amir Temur shoxkoʻchasi bilan Oqqoʻrgʻon koʻchasi oraligʻida. Uzunligi 2 km atrofida.

XX asr boshlarida tashkil topgan. Dastlab Labzak nomi bilan yuritilgan. 1964-yil 10-noyabrda Xurshid, 1982-yil 12-noyabrda Q. Murtazoev nomi berilgan. 2005-yil 10-oktabrdan Osiyo nomi bilan yuritiladi.

Yoʻnalishida Kardiologiya markazi, Latviya, Jazoir va Afgʻonistonning Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonalari, Toshkent observatoriyasi, tuman ijtimoiy-taʼminot boʻlimi, tuman madaniyat uyi, tuman statistika boshqarmasi, „Aziza“ va „Yogʻdu“ kafelari, savdo shoxobchalari, koʻp qavatli va shaxsiy turar joy binolari hamda turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari va boshqa joylashgan. Bodomzor yoʻli koʻchasi bilan kesishgan. Yaqinida Yunusobod tuman hokimligi, Irrigatsiya va melioratsiya instituti, Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti, „Oʻzneftgaz“ korxonasi, „Minor“ metro bekati bor.

Yana qarang 

 Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar 

Toshkent koʻchalari
Abubakr Duqqiy

Abubakr Duqqiy Muhammad bin Dovud Dimishqiy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Аsli dinavarlik boʻlib, Dimishqda yashagan. Tasavvuf sirlarini Аbu Аli Jallo, Аbubakr Zaqqoq Misriy va Аbubakr Misriydan oʻrgangan. Аbu Аli Rudboriy, Аbulhasan Soyigʻ Dinavariy bilan suhbatda boʻlgan.

Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni qisqartirilgan holda kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Nasoyim ul-muhabbat
Doʻst Muhammad

Doʻst Muhammad (15–16-asrlar) – hirotlik forsiynavis shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning Margʻaniy mahallasidan ekanligini aytib, ham she'rni, ham muammoni yaxshi aytishi haqida ma'lumot beradi. “Majolis un-nafois”da uning “Safiy” ismiga bitilgan bir muammosi va quyidagi bayti keltirilgan:Balost az tu ba dil har zamon jafoyi digar,

Jafoki, bar digare mekuni, baloyi digar.

(Mazmuni: Dilimga doimo jafo yetkazasan. Boshqalarga yetkazgan jafoying ham men uchun yana bir balodir).

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Zohid Abul Abbos

Muhammad ibn Ahmadibn Hamdon ibn Ali ibn Abdullohibn Sinon al-Hiriy an-Naysoburiy (Abul Abbos) (273-yil (milodiy 886-yil)da tugʻilib, 356-yil (milodiy 967-yil)da vafot etgan) xorazmlik muhaddis. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. U parhezkor va serg‘ayrat bo‘lanligi uchun o‘z zamonasida „Zohid Abul Abbos“ nomi bilan mashhur bo‘lgan. U mashhur xorazmlik muhaddis Abu Jaʼfar Hiriy Naysoburiyning farzandi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Zohir al-Magʻkoniy

Zohir ibn Abdulloh ibn al-Xasib as-Sug‘diy al-Mag‘koniy (Abu G‘olib) (321-yil (milodiy 933-yil)da vafot etgan — Mag‘kon qishlog‘idan. Yaxshi hadis roviysi, rivoyatlari to‘g‘ri bo‘lgan. Abd ibn Hamid al-Kassiyning huzurida Qurʼonning to‘liq tafsirini o‘zlashtirgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Zohir as-Saraxsiy

Zohir ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Iso as-Saraxsiy ash-shofiʼiy (Abu Ali) (503-yil (milodiy 1109-yil)da vafot etgan) — faqih va muhaddis, o‘z davrida Xuroson shayxi bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

Manbalar
Zulaym Ad-Dabusiy

Zulaym ibn Hatit al-Jahzamiy Ad-Dabusiy (Abulg‘ushaym) (252-hijriy yil (milodiy 866-yil)da vafot etgan) — Dabusa ahlidan, Sunnadagi lozim amallarning ado etilishini doimo nazorat etuvchi arablardan bo‘lgan. Ahli sunnadan obro‘-eʼtiborli, ishonchli, saxovatpesha, fozil odam bo‘lgan. Ulamolardan hadis rivoyat qilgan. Iroqqa borgan va ko‘p hadislar yozgan. U ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Oqsoy koʻchasi (Toshkent)

Oqsoy koʻchasi — Shayxontohur tumanining „Koʻkcha“ mahallasi hududida. Mannon Uygʻur koʻchasi bilan Oqsoy 4-tor koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 1,5 km atrofida. Tarkibida 5 ta tor koʻcha mavjud. Qoʻrgʻoncha koʻchasi bilan kesishgan.

XX asrning 50-yillarida tashkil topgan. 1958-yil 23-iyunda Oqsoy, 1974-yil 28-iyunda Rixsi Saxiboev nomi berilgan. 2006-yil 16-yanvardan joyning tarixiy nomi sifatida Oqsoy nomi qayta qoʻyilgan.

Yoʻnalishida Shayx Zayniddin bobo jome masjidi, Koʻkcha arigʻi, savdo shoxobchalari, dorixona, 40-maktab, mahalla idorasi, choyxona va shaxsiy turar joy binolari joylashgan. Yaqinida „Islomobod“ guzari va boshqa bor.

Yana qarang 
 Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar 

Toshkent koʻchalari
Zulf Ali az-Zanjoniy

Zulf Ali ibn Abdumannof ibn Muhammad Maʼsum Ad-Diyzajiy, az-Zanjoniy (1345-yil (milodiy 1926-yil)da vafot etgan) — olim va adib bo‘lgan.

Asarlari 
 „Asroru-t-tufuf“ („Yon jihatsirlari“, 2 jildli);
 „Sharh xutabiZaynab“ („Zaynab xutbasi sharhi“);
 „Urjuza fi-l-fiqh“ („Fiqh ilmihaqida Urjuza“);
 „Sharh manzumatibahri-l-ulum“ („Bahru-l-ulum“ manzumasiga sharh").

Manbalar
Zulfazl Hamza as-Sobotiy

Zulfazl Hamza as-Sobotiy (arabcha: ذو الفقل حمزة السوباتي — Zulfazl Hamza as-Sobotiy (XI asrda yashagan)) — faqih va roviy.

Hayoti 
Zulfazl Hamza as-Sobotiy „Sobot“ qishlog‘ida tavallud topgan. Zulfazl Hamza as-Sobotiy ilm-maʼrifat yo‘lida Samarqandga borib, u yerda muqim yashaydi va „Amir Nunad“ mahallasida mudarrislik qiladi. Zulfazl Hamza as-Sobotiy o‘z zamonasida ko‘zga ko‘ringan faqihlardan biri boʻlib, fatvo berish huquqiga ega bo‘lgan. Zulfazl Hamza as-Sobotiy Juzjoniya dahasida shayx Abu Bakr Muhammad ibn Abdulloh Najjordan 437/1045-yilda hadis eshitib yozib olganligi manbalarda taʼkidlangan. Shuningdek, Zulfazl Hamza as-Sobotiy hadislarni Muso ibn Horis ibn Ujayf Xuqaniydan ham rivoyat qilgan. Mavjud manbalarda allomaning tavallud topgan yoki vafot etgan yili haqida birorta maʼlumot keltirilmagan.
Agarda Najjordan 437/1045-yilda hadis eshitib yozib olganligidan xulosa qilsak, uning vafoti sanasini 437/1045-yildan keyin deb belgilasak bo‘ladi.
.

Manbalar 

Olimlar
Islom:Shaxslar
Zunnun al-Xovasiy

Alloma haqida Najmiddin Abu Hafsan-Nasafiy shunday yozadi: „Zunnun al-Xovasiy 449-hijriy yil (milodiy 1057-yil)da 18-iyul payshanba kuni Shayx Ali ibn Ahmadas-Sankabosiy imlo qilgan hadisni eshitib olganligini rivoyat qilgan“. Manbalarda allomaning tavallud topgan yoki vafot etgan yili haqida maʼlumot keltirilmagan. Agarda u as-Sankabosiydan hadisni 449-yil (milodiy 1057-yil)da eshitganligidan xulosa qilsak, uning vafot sanasini 449-yil (milodiy 1057-yil)dan keyin deb belgilasa bo‘ladi.

Manbalar
Zunnun as-Surmoro

Zunnun as-Surmoro (1038-hijriy yil (milodiy 1278-yil)da vafot etgan) — faqih va soʻfiy bo‘lgan.

Asarlari 
 „Sharhu qasida al-Bustiy fi-l-maʼorif va-z-zuhd“(„Bustiyning maʼrifat va zuhdga oid qasidasiga sharh“);
 „Sharhu muqaddimati Abillays as-Samarqandiy fi-s-salot“ („Abullays as-Samarqandiyning namoz muqaddimasiga sharh“).

Manbalar
Abu Homid Doʻston

Аbu Homid Doʻston – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Marvda yashagan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʼliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Tasavvuf
Zuhayr an-Nasoiy

Zuhayr ibn Harb ibn Shidod an-Nasoiy, so‘ngra al-Bag‘dodiy (Abu Xaysama) (hijriy 160-yil (milodiy 777-yil)da tugʻilib, 234-yil (milodiy 848-yil)da vafot etgan) — muhaddis va hofiz bo‘lgan. Ilm izlab Bag‘dodga kelgan va shu yerda yashagan.

Asarlari 
 „Kitobu-l-ilm“ („Ilmkitobi“);
 „Tarixu ibn Abi Xaysama“ („Ibn Abu Xaysamaning tarix kitobi“) — muhaddislar uslubida yozilgan mukammal asar;
 „Musnad“ („Musnad“).

Manbalar
Yomgʻurchibek Sipohiy

Yomgʻurchibek Sipohiy (15-asr) – xurosonlik forsiynavis shoir, Husayn Boyqaro beklaridan Mir Valibekning oʻgʻli. Nomi “Majolis un-nafois”ning beshinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning xushtabʼ shoirlardan ekanligini aytib, quyidagi matlaʼsini keltiradi:Ba masjideki, ravam dar firoqi dilbari xesh, 

Bahona sajda kunam bar zamin niham sari xesh. 

(Mazmuni: Dilbarim firoqida masjidga borib, sajda qilish bahonasida boshimni yerga uraman).

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Zuhayr as-Saraxsiy

Zahiyr ibn al-Hasan ibn Ali as-Saraxsiy ash-shofiʼiy (Abu Nasr) (hijriy 454-yil (milodiy 1062-yil)da vafot etgan) — faqih, tarixchi va Xurosonda fatvo voliysi bo‘lgan.

Asarlari 
 „al-Anboʻ ani-l-anbiyo alayhimissalom“ („Payg‘ambarlar (a.s.) haqidagi xabarlar“)];
 „Kitobu tarixi-l-xulafo“ („Xalifalar tarixi kitobi“).

Manbalar
Yoriy Muzahhib

Yoriy Muzahhib – muzahhib, naqqosh va shoir. Dastlab naqqoshlik, soʼng Alisher Navoiyning topshirigʼi bilan muzahhiblik amali bilan jiddiy shugʼullanadi. Sulton Husayn Boyqaroning qalbaki muhrini tayyorlagani uchun oʼlimga mahkum etiladi, ammo sulton Navoiyning iltimosi bilan gunohidan oʼtadi. Alisher Navoiy kutubxonasida kotib va xattotlar bilan umrining oxirigacha ishlaydi. Sulton Аli Mashhadiy koʼchirgan “Xamsa”ni Yoriy Muzahhib bezagan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
“Yoqut ut-ta'vil”

“Yoqut ut-ta'vil” (“Sharhlash yoquti”) – Аbu Homid Muhammad Gʻazzoliyning asari. Qurʼoni Karim tafsiriga bagʻishlangan. Alisher Navoiy ushbu asar nomini “Nasoyim ul-muhabbat”da Gʻazzoliyga doir bobda tilga olgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abdulvose' Jabaliy

Abdulvose' Jabaliy Badiuzzamon Fariduddin ibn Umar ibn Rabe' - (vaf.­ 555 h.q./1160 m., Gʻazna) zullisonayn shoir. Dastlabki taʼlimni Hirotda olib, soʻng Marv va Gʻazna shaharlarida yashab, ijod qilgan. Muhammad Аvfiy Buxoroiyning yozishicha, Abdulvose' Jabaliygacha barcha shoirlar asosan bir tilda ijod qilganlar. Abdulvose' Jabaliy arab va fors tillarida baravar ijod qilib, zullisonaynlik anʼanasiga poydevor qoʻydi.

Lirik merosidan iborat devonidan tashqari bizgacha nasriy risola va maktublari ham yetib kelgan. Jomiy “Bahoriston” asarida Abdulvose' Jabaliy ijodiga yuqori baho berib, “Ki dorad chun tu maʼshuqe nigori chobuki dilbar” misrasi bilan boshlanadigan gʻazaliga shu paytgacha yozilgan nazira va tatabbuʼlarning birortasi muvaffaqiyatli chiqmagan, deydi. “Xazoyin ul-maoniy” devonida Abdulvose' Jabaliy yozgan ushbu gʻazalining turkiy varianti keltirilgan:Ne loʻliyvashdur ul qotilki, qon toʻkmakkadur yaksar

Qiyo boqmoqlari poki itik, mujgonlari-nishtar.

(“Navodir ush-shabob”, 194-gʻazal)

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abubakr Javzaqiy

Аbubakr Javzaqiy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Nishopur yaqinidagi Javzaq qishlogʼida tugʻilib, Niso shahrida vafot etgan. Аbusaid Аbulxayr unga hadis ilmidan saboq bergan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni qisqartirib kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Javohir ul-asror

“Javohir ul-asror” (“Sirlar gavharlari”) – Shayx Ozariyning asari. Tasavvufiy mavzusida bitilgan. Alisher Navoiy ushbu asar nomini “Majolis un-nafois”ning birinchi faslida Shayx Ozariyga doir bobda eslab oʼtadi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Javohir ul-Qurʼon

“Javohir ul-Qurʼon” (“Qurʼon ja­vo­hirlari”) – Аbu Homid Muhammad Gʻazzoliyning asari. Qurʼoni karim tafsiriga bagʻishlangan. Alisher Navoiy ushbu asar nomini “Nasoyim ul-muhabbat”da Gʻazzoliyga doir bobda eslatadi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Zuhayr al-Xidomiy

Zuhayr ibn al-Hasanibn Ali ibn Muhammad ibn Yahyoibn Xidom ibn G‘olib al-Xidomiy as-Saraxsiy (Abunnasr) (450-hijriy yil (milodiy 1058-yil)ning aksariyat qismi o‘tganda vafot etgan) — fozil odam bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Din sotsiologiyasi

Din sotsiologiyasi- din-jamiyatmunosabatlarini,  
bu munosabatlar ortidan kelib chiquvchi voqea-hodisalarni  
o‘rganadi. Shu tufayli bu ilm sohasi ijtimoiy diniy  
muassasalarni, dinning davlat, xalq, oilaga nisbatan  
munosabatini, din sohasida yuzaga keluvchi ijtimoiy voqea-  
hodisalarni, turli din jamoalarining jamiyat bilan bo‘lgan  
munosabatlarini asosiy mavzu sifatida tadqiq qiladi.  
Demak, din sotsiologiyasining mavzusi, jamiyatning asos  
shakllari va dinning tashqi ko‘rinishlari bilan ijtimoiy  
jarayonlar, ularning tuzilish va qonunlaridan iborat ekan.  
Boshqacha qilib aytganda, bu ilm sohasi, tarix bo‘yicha xususiy va mushohadaga suyanuvchi din va jamiyat tadqiqotlarini, dinning ijtimoiy hayotdagi ko‘rinishlarini o‘rganadi. Din sotsiologiyasi, bir tomondan jamiyat, bir tomondan diniy ilmlarga tayanadi; bu ikki asos ustida yakdillikni keltirib chiqarishga harakat qiladi.

Manbalar

Adabiyotlar
Javohir ut-tafsir

"Javohir ut-tasfir", (toʻliq nomi: „Javohir ut-tafsir lituhfat il-amir“) — Husayn Voiz Koshifiyning Alisher Navoiyga atab yozgan Qurʼon tafsiri.

Muallif uning muqaddima qismida Qurʼonni tafsir qilish uchun bilish zarur boʻlgan 22 fanni toʻrt guruhga ajratib sharh beradi. „Javohir ut-tafsir“ sheʼriy yoʻlda yozilgan boʻlib, hajman 50 ming baytdan ortiq. Unda faqat „Baqara“ va „Oli Imron“ suralari tafsir qilinganligi sababli „Tafsiri zahrovayn“ ham deb atashadi. Koshifiy ushbu tafsirning „Muxtasar“ nomi bilan qisqartirilgan variantini ham tayyorlagan. „Javohir ut-tafsir“ning ikkita qoʻlyozmasi Turkiyadagi Sipahsolor madrasasi kutubxonasida saqlanadi."… Va musannafotidin biri „Javohir ut-tafsir“ durkim, „Al-Baqara“ surasin bir mujallad bitibdurkim, munsifi qatʼ bila yuz juz boʻlgʻay".

(„Majolis un-nafois“, 4-majlis)

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Talas (Bayzaq tumani)

Talas () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumaniga qarashli qishloq. Kostyubinskiy qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 313645100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 2537 kishini (1263 erkak va 1274 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 2921 kishi (1460 erkak va 1461 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Bayzaq tumani aholi punktlari
Zuhayr al-Xidomiy (Abunnasr)

Zuhayr ibn Ali ibn Zuhayr ibn al-Hasan al-Xidomiy (430-hijriy yil (milodiy 1039-yil)ning aksariyat qismi o‘tganda, vafot etgan) — Zuhayr al-Xidomiyning nabirasi. U „Tuhfatu-l-olim va qurhatu-l-mutaallim“, yaʼni — „Olimning tuhfasi va o‘quvchining yarasi“ kitobini aytib bergan. .

Manbalar
Din psixologiyasi

Din psixologiyasi - bu tushunchani birinchi marta  
Shleyermaxerning “Psixoloiya” (1862) kitobida uchratish  
mumkin. Unda boshqa dinga sig‘inishga o‘tganlarning ichki  
xis-hayajonlari bilan bog‘liq jarayonlar tadqiq etilgan  
bo‘lib, tavba-tazarru, gunoh, diniy kitob amrlariga  
bo‘ysunish va boshqalar tadqiq etilgan. Dinga sig‘inish  
kayfiyati jamiyatda sodir bo‘ladigan keskin o‘zgarishlar,  
inqiroziy vaziyatlarda yaqqol namoyon bo‘ladi. Ayni chog‘da din psixologiyasi nisbatan jiddiy emotsional xolatlarsiz ham  
o‘zini namoyon etishi mumkin. Din psixologiyasi negizida  
katarsis (poklanish) yotadi. Poklanishning birinchi  
bosqichida ruhiy inqiroz, hayotdan qoniqmaslik, axdoqiy va  
dunyoqarashga doir izlanishlar ro‘y beradi. Ikkinchi bosqichda his-tuyg‘uda to‘satdan “burulish” - qalb ravshanlanib,individ xudoga yaqinlashgandek bo‘ladi. Uchinchi bosqichda qizg‘in his-hayajon o‘rnini xotirjamlik, o‘z fe’l-atvoridan qoniqish ruhi egallab, ichki dunyo ziddiyati o‘rnini diniy iymonga asoslangan uyg‘unlik egallaydi.

Manbalar

Adabiyotlar
Javhariy (shoir)

Javhariy (15-asr) — fors-tojik tilida ijod qilgan samarqandlik shoir.

Uning nomi "Majolis un-nafois"ning ikkinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning sobunxona (sovun tayyorlanadigan joy) bosh­qaruvchisi ekanligini, shu atrofda oʻzi uchun kichik bir hujra ham qurganligini aytib aruz ilmini yaxshi bilishi va „Siyar un-nabiy“ („Paygʻambarning xislatlari“) deb nomlangan asari borligi haqida maʼlumot beradi. „Majolis un-nafois“da uning quyi­dagi bayti keltirilgan:Falak baski, dar mavkibash toxta,

Ba har moh naʼle biyandoxta.

(Mazmuni: Falak oʻz markabi (otiga minib) yugurganda, har bir oyga bir taqa tashlab ketdi). Shoir Javhariyning qabri Samarqand shahrida.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Tegistik (Janaturma qishloq okrugi)

Tegistik () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi ovul. Janaturmis qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 313641600.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 270 kishini (127 erkak va 143 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 319 kishi (153 erkak va 166 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Bayzaq tumani aholi punktlari
Din antropologiyasi

Din antropologiyasi - dinlarning inson bilan  
aloqasining turli jabhalarini o‘rganuvchi soha. U din  
psixologiyasi va sotsiologiyasi bilan chambarchas bog‘liqdir.Uning asosi qadimgi miflarga borib taqaladi. 
Jumladan, barcha dinlar va diniy tasavvurlarda birinchi  
odamning paydo bo‘lishi Xudo yoki xudolar tomonidan  
yaratilish g‘oyasi bilan bog‘lanadi. Masalan, qadimgi  
Bobilda yaratilgan “Enum Elish» dostonida dastlabki  
inson xudolar o‘rtasida bo‘lib o‘tgan urushdan so‘ng loy va qondan paydo bo‘lgani, Qadimgi Misrdagi afsonalardan  
birida esa Xnum nomli iloh odamni kulolchilik charxi  
yordamida loydan yasagani aytiladi. Shu bilan birga,  
islom, xristianlik va yahudiylik dinlarida ham insoniyat  
yagona Xudo tomonidan tuprokdan yaratilgani aytilib, ilk  
inson Odam yoki Adam deb nomlanadi. Umuman olganda, din  
antropologiyasi barcha dinlardagi inson haqidagi g‘oyalarni o‘rganib, tizimlashtiradi. 
Din antropologiyasini o‘rganishda qator metodlar  
mavjud bo‘lib, falsafiy, materialistik maktab  
vakillari dinshunoslikning bu sohasini ham evolyutsion  
nazariyaga moslashtirishga harakat qilganlar. Jumladan,  
ko‘plab adabiyotlarda Jahon dinlari o‘zlarining aksar  
e’tiqodlarini qadimgi Bobil, Misr, Mesopotamiya, fors  
va hind afsonalaridan o‘zlashtirgani aytib o‘tiladi. Bu,  
bir yoqlama yondashuv bo‘lib, teologik metod tarafdorlari dinlardagi bu o‘xshashlikni ularning bir o‘zakdan kelib  
chiqishi bilan bog‘laydilar. Dinshunoslikda esa, barcha  
dinlarning antropologik qarashlari, hech qanday shaxsiy  
fikr bildirmagan holda, boricha o‘rganish nazarda tutiladi.

Manbalar

Adabiyotlar
Muhammad bin Hasan Javhariy

Muhammad bin Hasan Javhariy — "Nasoyim ul-muhabbat"da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi — Abu Bakr. Zunnun Misriyning shogirdi. Abubakr Vositiy uning yuksak maqomga erishganini eʼtirof etgan. Alisher Navoiy „Nasoyim ul-muhabbat“ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Tegistik (Temirbek qishloq okrugi)

Tegistik () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi qishloq. Temirbek qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 313649100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 860 kishini (446 erkak va 414 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 738 kishi (391 erkak va 347 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Bayzaq tumani aholi punktlari
Dikiriy va Trikiriy

Dikiriy va Trikiriy- pravoslavlikda oliy  
ruhoniylik martabasi (arxiyerey)ning marosimiy  
atributlaridan sanaladi. Dikiriy va trikiriy so‘zlari  
yunon tilidan olingan bo‘lib, dikiriy ikki shamdon,  
trikiriy so‘zi esa, uch shamdon degan ma’noni anglatadi.  
Makur marosimiy ashyolardan IV-V asrlarda diniy atribut  
sifatida foydalanila boshlangan. Ibodat vaqtida arxiyerey  
dikiriy va trikiriy yordamida ibodat qiluvchilarni  
duo qiladi. Ayrim monastrlarda dikiriy va trikiriy  
atributlaridan foydalanib fotiha berish huquqi  
arximandritlarga ham berilgan. Xristianlik ta’limotiga  
ko‘ra, dikiriyga o‘rnatilgan ikki sham Isoning inson va  
xudo timsoli sifatida, trikiriydagi uch sham esa, ipostas  
- muqaddas uchlik ramzi deb e’tirof etiladi. Dikiriyning o‘rta qismida xoch o‘rnatilgan bo‘lib, xristianlarning  
ta’kidlashicha u Isoni insoniyatni qutqarish uchun o‘zini  
qurbon qilganligini anglatib, eslatib turadi. Trikiriyda  
esa xoch timsoli tushirilmagan bo‘ladi. Chunki, xristianlik ta’limotiga ko‘ra, xudoning inson qiyofasida ko‘rinishi o‘zini qurbonlikka keltirgan xolos.

Manbalar

Adabiyotlar
Digambar

Digambar- jaynizmdagi firqalanishdan so‘ng paydo  
bo‘lgan ikki mazhabning mutaassib yo‘nalishi. Ular,  
Maxaviraga ergashishlari bilan bir qatorda, tamoman  
yalang‘och holda yuradilar. Ular xalos bo‘lish, najotga  
hamda abadiy rohat-farog‘atga faqat taqvodorlik bilan  
hayot kechirish orqaligina erishish mumkin, inson yalang‘och bo‘lganida o‘zida hayo, tortinish va uyalishni his qilayotgan bo‘lsa, demak, u hali dunyoga bog‘liq, chin zohid emas ekan, deb e’tiqod qiladilar. Bundan tashqari ular insonga xos bo‘lgan ko‘pgina tuyg‘u va hissiyotlardan ham voz kechganlar:sevgi yoki nafrat, qayg‘u yoki quvonch, issiq yoki sovuq, hayo yoki hayosizlik, yaxshi yoki yomon, ochlik yoki tashnalik, bularning barchasidan jaynist xoli bo‘lishi va bora-bora tinch, osuda va harakatsiz yashash tarziga ega bo‘lmogi lozim. Shuning uchun ham Jayniylikning eng ashaddiy tarafdorlari hatto oddiy kiyim kiyib yurishdan ham voz kechganlar. Keyinchalik musulmonlar ularga eng oddiy darajada kiyinib yurishni majburan qabul qildirganlar.

Manbalar

Adabiyotlar
Diakon

Diakon (yunoncha - xizmatchi) - xristian cherkovlaridagi eng quyi ruhoniylik darajasi.

Manbalar

Adabiyotlar
Denkard

Denkard- Din amallari Avestaning barcha nasklari,  
qisqacha mazmuni yoritilgan. IX asrda paxdaviy tilida  
yozilgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Toʻregeldi

Toʻregeldi (, 199?-yilgacha — Goslesopitomnik) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi qishloq. Janaturmis qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 313641700.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 184 kishini (87 erkak va 97 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 94 kishi (51 erkak va 43 ayol) yashagan.

Manbala 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Bayzaq tumani aholi punktlari