MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Bikerniyeki memoriali

Bikerniyeki yodgorligi () — Bikerniyeki oʻrmonidagi (Riga, Latviya) Xolokost qurbonlari yodgorligi. 2001-yilda yaratilgan.

Fashistlar jinoyatlarini tergov qilish boʻyicha favqulodda komissiyaning maʼlumotlariga koʻra, 1941-yildan 1944-yilgacha Bikerniyeki oʻrmonida 46,5 mingga yaqin odam otib oʻldirilgan, ulardan 20,000 nafari yahudiy edi. Umuman olganda, turli manbalarga koʻra, oʻrmonda 55 yoki 57 ta ommaviy qabrlar topilgan.

Arxitektura 
Loyiha menejeri — meʼmor, muhandis Sergey Ryj (1947-yilda tugʻilgan), Ural davlat arxitektura va sanʼat universiteti bitiruvchisi.

Yodgorlik majmuasi 1986-yilda Riga „Kommunalproyekt“ instituti tomonidan ishlab chiqilgan.

Memorialning ochilishi 2001-yil 30-noyabrda boʻlib oʻtdi.

Arxitektorlar — Galina Alsina, Ineta Vītola, Māris Galarovskis, Galina Lobasheva. Dendrolog — Vija Jansone.

Memorial ansamblning markazida qora granit kubi bor, uning toʻrt tomonida Ayub kitobidagi soʻzlar toʻrt tilda — rus, latış, ibroniy va nemis tillarida oʻyilgan — "Yer, yopma. Mening qonim va faryodim tinchlanmasin. Ayub 16:18.

Loyihani amalga oshirishda Germaniya va Avstriyaning qator tashkilotlari yordam koʻrsatdi.

Minglab granit toshlar bilan oʻralgan yodgorlik majmuasi anʼanaviy yahudiy qabristoniga oʻxshaydi.

Yana qarang 

 Latviyadagi Xolokost
 Bikernieki oʻrmonidagi qirgʻin

Manbalar

Havolalar 

 Ojars spariti. Rīgas pieminekļi un dekoratīvā tēlniecība. Riga : Nacionalais apgads, 2007. 96.-97. lpp. ISBN 9789984263069.
 
 Holokost qurbonlari yodgorliklari
Riga Yodgorliklari
 2001-yilda paydo bo'lgan
Latviyada Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari
Driopa

Driopa () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Bir afsonaga koʻra, Driop va Polidoraning qizi. U otasining qoʻylarini boqdi. Gamadriadlarunga xudolarga madhiyalar kuylashni va raqsga tushishni oʻrgatdi. Apollon uni sevib qoldi va toshbaqaga aylandi, u uni bagʻriga qoʻydi va u ilonga aylandi. U Amfissa tugʻdi va keyinchalik Andremontning xotini boʻldi. U nimfaga aylanib, terakga aylandi. Ikki qiz buni Dryopida aholisiga oshkor qildi, ammo nimfalar ularni archalarga aylantirdi.

Ovid tomonidan keltirilgan afsonaga koʻra, Driopa Iolaning oʻgay singlisi Evritning qizi. Apollonning sevgilisi, undan Amfissani tugʻdi. Andremonning xotini. Daraxtga aylandi.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Salon Afsonalari
 Dryad
Driop

Driop (Driops va  „eman“) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Bir versiyaga koʻra, Sperxiya va Polydoraning oʻgʻli (Danaya qizi). Boshqa versiyaga koʻra Apollonning oʻgʻli va Likaonning qizi Dia (yoki Likaonning oʻgʻli). Versiyaga koʻra sevgilisi Gerkules.

Eta hududida hukmronlik qilgan. Driopaning otasi. Parnas yaqinida yashagan drioplarning ajdodi. Driop ziyoratgohi Asin (Messeniya)da edi. Arkadiyalik Driop Driopesni Sperxey qirgʻoqlaridan Asinaga (Argolis) koʻchirdi.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Salon Afsonalari
dryop shohi
Dryuon Antigon

Dryuon Antigon — Silviya Brabo afsonasi bilan bogʻliq boʻlgan Antverpen folklor qahramoni.

Afsona 
Afsonaga koʻra Druon Antigon Brabantda yashagan gigant edi. Druon Antigon Sheldeda suzib yurgan kemalardan toʻlovlarni yigʻdi. Agar kema kapitani toʻlashdan bosh tortsa, dev uning qoʻlini kesib, suvga tashladi. Bu Rim askari Silvius Brabo devni magʻlub etib, uni oʻldirib, qoʻlini kesib, Sheldega tashlaguncha davom etdi. Ushbu „qoʻl otish“ dan () afsonaga koʻra „Antverpen“ nomi paydo boʻldi.

Madaniyatda 
1534-1535-yillarda Piter Kuk van Aalst Druon Antigone afsonasi asosida shahar devining qoʻgʻirchogʻini yaratdi. 1549-yilda qoʻgʻirchoq Ispaniyaning Filippning Antverpenga tantanali kirishi paytida shahar koʻchalari boʻylab olib borildi. Bugun esa shahar yurishlarida, koʻchalarda metall va papier-machedan yasalgan qoʻgʻirchoq olib ketilmoqda; odatda MAS muzeyida boʻladi.

Antverpendagi koʻplab Brabo haykallarida askar doimo gigantning kesilgan qoʻli bilan tasvirlangan. Antverpen meriyasi oldidagi Katta bozordagi (asosiy maydon) favvorada ham Antigonusning boshsiz tanasi tasvirlangan.

Brabo va Antigone afsonasi Suska va Viska komikslaridan birida ham aytilgan.

Manbalar 

Belgiya Madaniyati
 Gigantlar
Kabandxa

Kabandxa (sanskr. कबन्ध, IAST: Kabandha) — hind mifologiyasida Vishnu avatari Rama va uning ukasi Lakshmana tomonidan oʻldirilgan va laʼnatidan ozod qilingan rakshasa. Kabandxa afsonasi qadimgi hindlarning „Mahabharata“ va „Ramayana“ dostonlarida va keyinchalik „Ramayana“ ning moslashuvlarida mavjud.

Oldingi hayotida Kabandxa Vishvavasu yoki Danu ismli Gandxarva edi, u devalar xoʻjayini Indra tomonidan laʼnatlangan hamda dahshatli va xunuk rakshasa jiniga aylangan. U vajra zarbasi bilan Gandxarvaning boshini chuqurga uloqtirib yuborgan. Kabandxa unga yordam berishni maqsadida uni ovqatlantirishni soʻraganida, Indra ogʻzini uning qorniga qoʻydi va bu laʼnatdan uni kim xolos qilishi mumkinligini aytdi. Rakshasa va qahramonlar Rama va Lakshmana oʻrtasidagi toʻqnashuv paytida uning ikkala qoʻllarini kesib, tanasi yoqib yuborildi. Kabandxa oʻlimidan soʻng olovdan koʻtarilib, Gandxarva qiyofasini tikladi va Ramani maymunlar qiroli Sugriva yashiringan Rishyamuxa togʻiga yubordi. Kabandxa Ramaga Sugriva bilan ittifoq tuzishni maslahat berdi, bu qahramonga Ravana tomonidan oʻgʻirlab ketilgan xotini Sitani qidirishda yordam beradi. Kabandxaning koʻrsatmalariga binoan Rama Sugriva bilan doʻstlashdi va uning yordami bilan Sitani qutqardi.

Manbalar 

Mifologik qahramonlar
Nil Filatov haykallari

Nil Filatov haykallari — Moskvadagi haykallari shifokor, rus pediatriya maktabi asoschisi Nil Filatov.

Kvadrat qiz maydoni 
Nil Filatov haykali 1960-yilda Qizlar dalasi maydonida oʻrnatilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh Vladimir Tsigal, meʼmorlar , Kutyrev E. I.. Yodgorlik federal ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obʻekti maqomiga ega.

Moskva universiteti professori Nil Fedorovich Filatov (1847-1902-yillar) rus pediatriya maktabining asoschisi sifatida tanilgan. Shu bois unga akusherlik va ginekologiya institutidan uncha uzoq boʻlmagan „Qizlar dalasi“ maydonida haykal oʻrnatishga qaror qilindi. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1960-yil 26-mayda boʻlib oʻtdi.

Balandligi 2,5 m, granitdan yasalgan poydevor ustiga 3,5 m balandlikdagi bronza haykal oʻrnatilgan. Filatov oʻz kasbining barcha fazilatlari bilan ish joyida tasvirlangan. U toʻliq boʻyiga turadi va chap tomonda qoʻliga yopishib, yalangʻoch kichkina bola oʻtiradi. Doktor kasal bolani koʻzdan kechirishni tugatgandek boʻlib, chuqur oʻyga toldi. Uning yuzi jiddiy, xotirjam va bir oz motamli. Nigoh bolaga qaratilgan, lekin uning yonidan oʻtganga oʻxshaydi.

Yodgorlikning joylashuvi uni uzoq masofadan koʻrishni imkonsiz qiladi. Atrofdagi daraxtlar tufayli, tomoshabin har doim juda yaqindan, odatda old tomondan turib tomosha qilishadi. Bu xususiyat haykaltarosh tomonidan hisobga olingan. U Filatovning boshi va yuzini yaxshi qabul qilishligini muammosini hal qilishga harakat qildi.

Ushbu yodgorlikning umumiy insonparvarligi poydevoridagi yozuvda ham oʻz aksini topgan: „Bolalarning doʻsti Nil Fedorovich Filatovga. 1847-1902“.

Sadovo-Kudrinskaya koʻchasi 

Rossiya federatsiyasi xalqlarining madaniy merosi obʻekti. Reg. № 771410671090006 (EGROKN). Obʻekt № 7710728000 (BD Vikigida)

Yodgorlik 1960-yil dekabr oyida pediatr nomidagi 13-sonli bolalar klinik shifoxonasi hovlisida oʻrnatilgan. Loyiha mualliflari haykaltarosh Dmitriy Shvarts va arxitektor . 1974-yilda yodgorlik davlat muhofazasiga olingan.

Koʻkrak byusti quyuq sayqallangan granitdan yasalgan ikkita monolit blokdan yasalgan va baland poydevorga oltin yozuvi bilan joylashtirilgan: „N. F. Filatov. 1847-1902“.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
alifbo tartibida haykallar
Filatov
alifbo bo'yicha yodgorliklar
 Neil Filatov
1960-yilda Moskvada qurilgan bino va inshootlar
 1960-yilgi haykallar
Baranovich tuzilmasi partizanlari sharafiga yodgorlik belgisi

Baranovich tuzilmasi partizanlari sharafiga yodgorlik belgisi () — Belarusiyaning Brest viloyati, Baranovichi shahridagi yodgorlik. 2008-yil 3-sentabrda Belarus Respublikasi Vazirlar Kengashining qarori bilan obʻektga mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy va madaniy qiymat maqomi berildi.

Tarix 
1943-yil 3-aprelda Baranovich yashirin viloyat partiya qoʻmitasining qarori bilan Baranovich mintaqaviy partizan boʻlinmasi tashkil etildi, uning qoʻmondoni Sovet Ittifoqi Qahramoni Vasiliy Chernishov edi. Partizan tuzilmasi toʻrtta hududiy tumanlararo tuzilmalardan iborat edi: Ivenetskiy (komandir Sidorok G.A.), Shchuchinskiy (komandir Shupenya S.P.), Lida (komandir Gapeev E.D.), Stolbtsovskiy (komandir Tsaryuk V.Z.). Minsk — Brest temir yoʻlining janubida joylashgan partizan otryadlariga toʻgʻridan-toʻgʻri viloyat markazidan qoʻmondonlik qilish qiyin boʻlganligi sababli, 1943-yil oktabr oyida, alohida boʻlinma — Baranovichi viloyatining janubiy zonasining partizan boʻlinmasi (komandir Baranov F.A.). Dastlab, tuzilma 3,5 mingdan ortiq partizanlarni birlashtirdi, ammo Baranovichi viloyati fashistlar bosqinidan ozod qilingan vaqtga kelib, tarkibga 26 brigada, jami 22 ming kishilik partizan, 11 ta alohida otryad kiradi.

2003-yil 8-aprelda Chkalov va Dzerjinskiy koʻchalari burchagidagi maydonda fashistik ishgʻol sharoitida gʻalabani yaqinlashtirgan vatandoshlar sharafiga yodgorlik belgisi ochildi.

Tavsif 
Majmua tashkil topganining 60-yilligi munosabati bilan maydonda yodgorlik ochildi. Shartli qazilma bilan chegaradosh past yarim doira parapetda perimetri boʻylab 10 ta silumin taxtasi oʻrnatilgan boʻlib, ularda partizan brigadalari va maxsus otryadlar, zonalar komandirlarining ismlari va ularda jang qilgan partizanlar soni koʻrsatilgan. koʻrsatilgan, Baranovichi partizan boʻlinmasi faoliyati toʻgʻrisida maʼlumotlar joylashtirilgan.

Manbalar 

Belorussiyada Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari
Baranavichy Tarixi
Albaniya bayrogʻi

Albaniya Respublikasining davlat bayrogʻi qizil toʻrtburchak shaklida boʻlib, bayroq markazida Albaniya davlat gerdi tasvivi tushirilgan. Bayroq tomonlari proportsiyasi 5:7 da teng. Bayroqda tasvirlanga qizil rang — vatanparvarlar toʻkgan qonini ifodalaydi. 1992-yil aprelda tasstiqlangan.

Bayroq ranglari 
CMYK formatida faqat qizil rangning soyasi rasman tasdiqlangan.

Boshqa bayroqlar

Tarixiy bayroqlar

Manbalar 

Bayroqlar
16-havo armiyasining uchuvchi-qahramonlari uchun yodgorlik belgisi

16-havo armiyasining uchuvchi-qahramonlari uchun yodgorlik belgisi — 1975-yilda Kursk shahrida 1943-yil yozida janglarda qatnashgan havo boʻlinmasi uchuvchilari sharafiga Sovet modernizmi uslubidagi harbiy shon-sharaf yodgorligi. Aviatsiya general-leytenanti Sergey Ignatievich Rudenko (keyinchalik Sovet Ittifoqi Qahramoni, havo marshali) qoʻmondonligi ostida Kursk tumaninigning shimoliy jubhasi.

Tarix 
Esdalik belgisi loyihasi 1974-yilda meʼmorlar Viktor Petrovich Semenixin, Mixail Pavlovich Xilyuk va haykaltarosh M. A. Kuzovlev tomonidan tuzilgan. Yodgorlikning barcha tafsilotlari hamda yodgorlikni belgilanga joyga oʻrnatish, Kursk shahrining Kirovskiy tumani korxonalari tomonidan bepul qilingan. Kurskning Aeroportovskaya va Soyuznaya koʻchalarining vilkalarida belgi oʻrnatildi. Tantanali ochilish 1975-yil 8-mayda boʻlib oʻtdi. Ochilish marosimida Kursk jangida qatnashgan uchuvchilar: Sovet Ittifoqi Qahramoni podpolkovnik Pyotr Maksimovich Odnobokov, 617-shturmchi aviatsiya polkidan ofitser P.M.Golovin va Sovet Ittifoqi Qahramoni  general-mayor Aleksandr Ivanovich Polunin 118 -chi Gvardiya hujum aviatsiya polki jangida qatnashgan uchuvchilar ishtirok etishdi.

Yodgorlik belgisi mintaqaviy ahamiyatga ega Kursk viloyatining madaniy meros obʻekti (tarixiy yodgorlik) hisoblanadi. Arxitektura kompozitsiyasining oʻziga xos xususiyatlari va sovet modernizmi uslubidan foydalanish yodgorlik belgisini talqin qilishni murakkablashtirganligi sababli, rasmiy nomdan tashqari, Kursk shahri aholisi orasida belgining norasmiy nomlari: „3 choʻqqi“, „Shpili“, „Uchuvchilar yodgorligi“ ham mavjud.

Tavsif 
Yodgorlik metall choyshablar bilan qoplangan (dastlab kumush boʻyoq bilan boʻyalgan), samolyotning oʻq shaklidagi qanotlari koʻrinishidagi uchta koʻtarilgan ustunlardan iborat. Birinchi uchdan birida ustunlar gorizontal hajm bilan kesilgan xanjar (konuslangan parallelepiped) shaklida kesishadi, shuningdek, tez uchadigan hujum samolyotining fyuzelyaji bilan aniqlangan metall plitalar bilan qoplangan. Xanjarning kesilgan tepasida va unga tutashgan yuzlarida tepada quvilgan alyuminiy baland relyeflar oʻrnatilgan boʻlib, ularda qahramon uchuvchilarning yuzlari (markaziy yuz), shuningdek Ulugʻ Vatan urushi boshlangan va tugagan yillar (chap va oʻng yuzlar tomonda) mavhum tasvirlangan.

Yana qarang 

 16-havo armiyasi

Manbalar 

 Kursk yodgorliklari / 16 havo armiyasining uchuvchi qahramonlari
 1975-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
Kursk viloyatida 1970-lar
1932-1933-yillardagi Golodomor qurbonlari uchun yodgorlik belgisi, Kiyevda, Mixaylovskaya maydonida

1932-1933-yillardagi Golodomor qurbonlari uchun yodgorlik belgisi (Kiyevda, Mixaylovskaya maydonida) — yodgorlik Mixaylovskiy Oltin gumbazli monastiri devori yaqinida joylashgan. U 1993-yil 2-sentabrda ochilgan va 1932-1933-yillardagi Golodomorning 60-yilligiga toʻgʻri keldi. Yodgorlik belgisida xoch, koʻkragida bolasi boʻlgan ona tasvirlangan. Mualliflar haykaltarosh Vasiliy Perevalskiy, meʼmor Nikolay Kisliy.

Tavsif 
Yodgorlik kulrang granit stela boʻlib, u past granit poydevorida joylashgan. U keng xoch shaklidagi teshikka ega boʻlib, unda qora bronzadan yasalgan Xudo onasining stilize qilingan figurasi oʻrnatilgan. Xudoning onasining markazida qoʻllarini choʻzgan bolaning silueti oʻyilgan. Stelaning yuqori qismidagi toshga „1932,1933“ sanalari oʻyilgan.

Adabiyotlar 

 Veselova O. 1932-1933-yillardagi ocharchilik-genotsid qurbonlari uchun yodgorlik belgilari va yodgorliklari. Ukrainada // Ukraina tarixi muammolari: faktlar, hukm, Poshuki: Mízhvid. zb. Fanlar. va boshqalar — VIP. 13 / Ukraina NAS. Ukraina tarixi instituti; Vidp. ed. S. V. Kulchitskiy. — K., 2005. — 448 b. (434-bet)
 Nikolay Kiporenko, Galina Sklyarenko. Nestorga unutilmas belgi // Ukraina tarixi va madaniyati haqidagi Zvid xotiralari: Kiev: Entsiklopedik koʻrish. Kitob. 1, 2-qism: M-S. — K.: Golov. ed. „Ukraina entsiklopediyasi“ koʻrinishida tarix va madaniyatni eslatuvchi yulduz. M. P. Bajana, 2004-yil (847-bet).

Havolalar 

 "Jertvam-goloda-1932-1933-godov" „1932-1933-yillardagi ocharchilik qurbonlariga“ yodgorlik belgisi (Kiyev)
Kiev yodgorliklari / golodomor qurbonlari
Ukraina ochlik (1932-1933)
Élie Ducommun

Élie Ducommun (1833-yil 19-fevral, Jeneva - 1906-yil 7-dekabr, Bern) shveysariyalik tinchlik faoli. U Nobel mukofoti laureati bo'lib, 1902-yilgi Nobel tinchlik mukofotiga sazovor bo'lgan va u Charlz Albert Gobat bilan birga bo'lgan.

Jenevada tug'ilgan, u Shveysariya federal kansleri (1869—1873) uchun repetitor, til o'qituvchisi, jurnalist va tarjimon bo'lib ishlagan.

1867-yilda u Ligue de la paix et de la liberté (Tinchlik va erkinlik ligasi) ni yaratishga yordam berdi, ammo u boshqa lavozimlarda, shu jumladan 1873-yildan 1891-yilgacha Jura-Simplon Steel kompaniyasining kotibi sifatida ishlashni davom ettirdi. O'sha yili u Bernda joylashgan birinchi nohukumat xalqaro tinchlik tashkiloti bo'lgan yangi tashkil etilgan xalqaro de la paix byurosi (Xalqaro tinchlik idorasi) direktori etib tayinlandi. U bu lavozimda faqat idealizm sababli xizmat qilishni xohlayotganini aytib, lavozim uchun maosh olishdan bosh tortdi.

Uning o'tkir tashkilotchilik qobiliyati guruh muvaffaqiyatini ta'minladi. U 1902-yilda Tinchlik uchun Nobel mukofotiga sazovor bo'lgan va 1906-yilda vafotigacha tashkilot direktori bo'lib ishlagan.

Manbalar 
 Élie Ducommun on Nobelprize.org  including the Nobel Lecture, May 16, 1904  The Futility of War Demonstrated by History

Havolalar 

Tinchlik boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari
1906-yilda vafot etganlar
1833-yilda tugʻilganlar
Vatandoshlar - xalqaro jangchilar uchun yodgorlik belgisi, Chernigovda

Vatandoshlar — xalqaro jangchilar uchun yodgorlik belgisi — Chernigovdagi mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan monumental sanʼat yodgorligi.

Tarixi 
Xalq deputatlari Chernigov viloyat Kengashi ijroiya qoʻmitasining 30.08.1991-yildagi 193-son qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan monumental sanʼat yodgorligi maqomi 3468-sonli xavfsizlik bilan Vatandoshlar-xalqaro jangchilar uchun esdalik belgisi, maqomi berildi.

Hududni qurish va undan foydalanish qoidalariga muvofiq, obodonlashtirish elementlarini, yodgorlik atrofini koʻkalamzorlashtirishni oʻz ichiga olgan buyurtma qilingan hududning chegaralarida belgilangan oʻzining xavfsizlik zonasi (toʻgʻridan-toʻgʻri yodgorlik shimolida) mavjud. Axborot taxtasi oʻrnatildi.

Tavsif 
1990-yilda Mira shoh koʻchasi boʻylab xiyobonning shimoliy qismida: Mira prospektidagi 53-uy roʻparasida Afgʻoniston urushida qatnashgan (1979—1989-yillar) vatandoshlar — baynalminalist askarlarga yodgorlik belgisi oʻrnatildi.

Yodgorlik belgisi janub tomondan zinapoyalar olib boradigan past tepalikda joylashgan. Uning oldida ikkita (oʻng va chap) gulzorlar, askarlarning ismlarini koʻrsatadigan 10 ta (har biri 5 ta) qabr toshlari bor. Yodgorlik belgisi bir-biriga nisbatan siljigan, shifer bilan qoplangan va qisman toʻrtburchaklar granit plitalari ustida joylashgan tartibsiz shakldagi ikkita blokdan iborat. Ularni egilgan metall doira birlashtiradi — „koʻrish“ tasviri, uning ichida teskari odam — „oʻldirilgan jangchi“ tasviri. Dastlab, shifer va metall doira qora rangga boʻyalgan. Chap blokda yozuv bor — „Biz Chernigov viloyatining unutilmagan oʻgʻillari uchun Afgʻonistonda oʻlamiz“ („Afgʻonistonda halok boʻlgan Chernigov viloyatining unutilmagan oʻgʻillariga“), quyida yulduz va oʻsimlik shoxlari joylashgan.

Manbalar

Manbalar 

 PERELIK XOTIRA BU OBYEKTIV MADANIYAT SPADSHINA m. CHERNIGOV ARXITEKTURA, TARIXIY, MONUMENTAL SANʼAT KOʻRISI UCHUN
 DAFON ZONALARI VA TARIXIY XAYOTLARNING XALQARO REJIMLARINI BEYALASH BOʻYICHA CHERNIGOVA SHAHRINING TARIXIY-MEʼMORATIY ASOSIY REJASI (19.10.2018-yil № 2-shartnoma)
 Chernigivshchina: Entsiklopedik dovidnik, K.: URE va m. M. P. Bazhan, 1990-yil.
 Vatandoshlar — askarlar-internatsionalistlarga yodgorlik belgisi   -da
Chernigov yodgorliklari / vatandoshlar-askarlar-internatsionalistlar uchun yodgorlik belgisi
Chernigov monumental san'at yodgorliklari / vatandoshlar — askarlar-internatsionalistlar uchun yodgorlik belgisi
afg'on urushi yodgorliklari (1979—1989)
 harbiy yodgorliklar
Pioner qahramonlar yodgorligi, Lisva

Pioner qahramonlar yodgorligi (3-sonli maktab oʻquvchilari va oʻqituvchilari sharafiga yodgorlik) — Perm oʻlkasining Lisva shahridagi Ulugʻ Vatan urushi pionerlari yodgorligi.

Ushbu yodgorlik urush frontlarida halok boʻlgan Lisvadagi 3-sonli maktab oʻquvchilari va oʻqituvchilariga bagʻishlangan. „20 yil oʻtib“ uchrashuvi oqshomida 1941-yilda maktabda oʻqiganlar Ulugʻ Vatan urushi maydonlarida qolgan oʻz shogirdlari va oʻqituvchilarining xotirasini abadiylashtirishga qaror qilishdi. Mablagʻ yigʻish eʼlon qilindi. Shahardagi uch yuzdan ortiq bitiruvchilarning xonadonlariga imzo varaqalari bilan tashrif buyurildi. Maktabning eng keksa oʻqituvchisi E. I. Samoylova butun mamlakat boʻylab bitiruvchilarga 600 dan ortiq xat yubordi. Kerakli pul yigʻildi.

Yodgorlikning ochilishi 1974-yil noyabr oyida boʻlib oʻtdi. Yodgorlik oʻrnatilgan joy Mira koʻchasidagi maktab yonidagi maydoncha edi, haykal muallifi mahalliy haykaltarosh L. A. Kuznetsova.

Kamtarona kompozitsiya — avtomatni siqib turgan qizil pionercha galstuk taqilgan qoʻlni tasvirlaydi. Yodgorlik yonida oq stela oʻrnatilgan boʻlib, unda 105 nafar halok boʻlgan oʻquvchilarning ismlari va matn yozilgan: "Halok boʻlganlarning, ovozsizlarning ham bir tasallisi bor — biz Vatan uchun qurbon boʻldik, lekin u qutqarildi! " Stelaning tepasida Qizil Armiya askarlarining barelyefi oʻrnatilgan.

3-sonli maktab rekonstruksiya qilinishi munosabati bilan kompozitsiya boshqa joyga koʻchirildi va hozirda u maktabning oʻz hovlisida joylashgan.

Qizigʻi shundaki, 1942-yilda maktabni tugatgan va oʻsha yilning sentabr oyida armiya xizmatiga chaqirilgan Leonid Vladimirovich Mezentsevning (1924-1943) nomi yodgorlik lavhasida koʻrsatilgan. U 1943-yil dekabrda halok boʻlgan.

Manbalar

Havolalar 

 Monumentalnie pamyatniki goroda Lisvi
 LISVA, PAMYaTNIK UChAЩIMSYa I UChITYeLYaM ShKOLI № 3 
 Pamyatniki pioneram-geroyam Velikoy Otechestvennoy voyni

Pionerlar
Haykallar
 1974-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
 kashshoflar-qahramonlar
Perm viloyatida 1974-yil
Kaunasdagi Ozodlik haykali

Ozodlik haykali () — Kaunasda joylashgan Juozas Zikaras ishlagan haykal. Haykal 1928-yilda Litva mustaqilligining oʻn yilligini nishonlash uchun yaratilgan. Oʻsha paytda Kaunas davlatning vaqtinchalik poytaxti edi. Ushbu haykal Mustaqillik medalining old tomonida aks ettirilgan boʻlib, medalni ham Zikaras ishlab chiqqan va 1928-yilda chiqarilgan.

Tarixi 
Haykalni Zikaras Panevejisdagi gimnaziya oʻqituvchisi boʻlganida loyihalagan. Chiurlionis muzeyi nazoratchisi Rasa Ruibenening soʻzlariga koʻra, Zikarasning ustaxonasi yoʻq edi, shuning uchun gimnaziya direktori, sobiq taʼlim vaziri Yonas Ichias unga gimnaziya binolaridan birida ishlashga ruxsat berdi. Haykalning kichraytirilgan gipsli nusxasi hozir Buyuk Vitaut harbiy muzeyida saqlanmoqda.

Ozodlik haykali bronzadan ishlangan. Uning poydevori arxitektor Vladimir Iosifovich Dubenetskiy tomonidan ishlab chiqilgan.

1950-yilning yozida Sovet hukumatining buyrugʻi bilan yodgorlik buzildi va shikastlangan haykal Čhiurlionis muzeyiga topshirildi. 1966-yilda haykaltarosh Bronius Petrauskas haykalni qayta tikladi.

Haykal arxitektor Algimantas Sprindis tomonidan restavratsiya qilingan va 1989-yil 16-fevralda asl joyida ochilgan. Haykalning umumiy balandligi 12,35 metrni tashkil qiladi.

Yonas Stanislovas Yuodisius tomonidan tiklangan haykalning gips nusxasi hozir Vilnyusdagi Prezident saroyining Oq zalida joylashgan.

Manbalar 

Kaunas binolari va inshootlari
Pioner qahramonlar yodgorligi, Smolensk

Pioner qahramonlar yodgorligi — Smolensk shahridagi yodgorlik, Pionerlar bogʻida oʻrnatilgan.

Tarixi 
Pionerlar bogʻi Smolenskda 1970-yillarda paydo boʻlgan. U shaharning markaziy qismida — Barklay de Tolli koʻchasi va Gʻalaba maydoni oʻrtasida joylashgan boʻlib, shahar qalʼasi devorining bir qismi boʻylab choʻzilgan. 2010-yilda parkni tubdan rekonstruksiya qilish va yodgorlikni restavratsiya qilish ishlari amalga oshirildi. „Pionerlar shon-shuhrat muzeyi“ joylashgan Moxovaya minorasi yonidagi katta oq beton yozuv taxtasi „Pionerlar bogʻi“ qizil granitdan yasalgan esdalik plitasi bilan koʻrsatilgandek, Sovet oʻtmishining eski kunlarini eslatadi. Pioner qahramonlar yodgorligidan tashqari, ushbu bogʻda 2005-yilda fashizm kontslagerlarining kichik asirlari xotirasiga oʻrnatilgan „Yongan gul“ yodgorligi ham joylashgan.

Tavsifi 
Yodgorlikning oʻzi toʻrtburchakli parallelepiped koʻrinishidagi baland stela boʻlib, qizil granit bilan qoplangan, uning tepasida pionerlar shiori „Boʻl tayyor“ yozuvi va uchta pionercha gorn boʻlgan metall bayroq bor. Quyida "Qahramonlardan oʻrnak oling" yozuvi, "Pavlik Morozov, Lenya Golikov, Zina Portnova, Marat Kazey, Volodya Dubinin" kabi bir nechta mashhur pioner qahramonlarning ismlari undan ham pastroqda tushirilgan. Stelaning bir tomonida kichik balandlikda tribuna, ikkinchi tomonida esa qizil granit plitalardan gul qoʻyish uchun joy bor.

2020-yilda Pionerlar bogʻini rekonstruksiya qilish boshlandi, shu bilan birga qulab tusha boshlagan yodgorlik stelasi taʼmirlanadi.

Manbalar

Havolalar 

 Foto Smolensk. Pamyatnik Pioneram-Geroyam
 Pamyatnik pioneram-geroyam 
 V Smolenske v Parke pionerov razrushaetsya pamyatnik

Pionerlar
 Smolensk Yodgorliklari
 bolalar yodgorliklari
 kashshoflar-qahramonlar