2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun takliflar

2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari va 2012-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlariga mezbonlik qilish uchun toʻqqizta shahar tomonidan topshirilgan arizalar Xalqaro olimpiada qoʻmitasi (XOQ) tomonidan qabul qilinadi. Qoʻmita ulardan beshtasini – London, Madrid, Moskva, Nyu York va Parij shaharlarini saralangan qisqa roʻyxatga kiritadi, keyinchalik esa ular orasida London shahri gʻalaba qozonadi va Olimpiada tarixida 3-marotaba ushbu nufuzli musobaqaga mezbonlik qiluvchi shaharga aylanadi. 2012-yilgi Olimpiada oʻyinlarini oʻtkazish uchun daʼvogarlik qilish jarayoni XOQ tarixidagi eng qizgʻin bahslardan biri hisoblanadi. Saralash jarayoni davomida baʼzilar Parijni musobaqa oʻtkazilishi uchun eng munosib shahar deya koʻrsatadi, ammo London tarafdorlari tomonidan ishlatilgan mohirona usullar va Sebastian Coening ilhomlantiruvchi yakuniy taqdimoti ushbu taklifning muvaffaqiyatli tasdiqlanishiga sabab boʻladi.

Qoʻmitaga kelib tushgan toʻqqizta shahar arizalari XOQ aʼzolari tomonidan texnik jihatdan baholangach, ular ichidan eng yaxshi beshta shahar 2004-yil 18-mayda rasmiy nomzodlar roʻyxatiga kiritiladi. Qolgan shaharlar – Gavana, Istanbul, Leipzig va Rio-de-Janeyro tomonidan topshirilgan arizalar esa rad etiladi. Beshta nomzod shahardan toʻrttasi dunyoga mashhur milliy poytaxt shaharlar boʻlganligi sababli ham koʻpchilik yakuniy tender bosqichi natijalariga katta qiziqish bildiradi. Dastlab Parij va Madrid shaharlari ariza topshirish bosqichida eng yuqori ballarni qoʻlga kiritadi, 2005-yil boshida oʻtkazilgan nomzod shaharlarni sinchiklab baholash ishlari esa aynan Parij va Londonni finalga yaqinlashtiradi. Raqobat yakuniy ovoz berish jarayonlari yaqinlashgani sari keskinlashib boraveradi. Olimpiada oʻyinlari uchun mezbonlik qiluvchi shaharni tanlab olish toʻrt bosqichdan iborat saylov jarayonlarida hal qilinadi. 2005-yil 6-iyulda (XOQning Singapurda boʻlib oʻtgan 117-sessiyasida) Moskva, Nyu York va Madrid nomzodlari birinchi uch bosqichning oʻzida roʻyxatdan chiqarib yuboriladi. Yakuniy toʻrtinchi bosqichda London Parij ustidan toʻrt ovoz farqi bilan gʻalaba qozonadi va 2012-yilgi Yozgi Olimpiada va Paralimpiya oʻyinlariga mezbonlik qilish huquqini qoʻlga kiritadi.

Saylovdan keyingi bir oy ichida „Parij 2012“ delegatsiyasi aʼzolari „London 2012“ delegatsiyasi XOQ qoidalarini buzgan deya shikoyat bildiradi. Unga koʻra, „London 2012“ delegatsiyasining Olimpiadadagi ishtirokini muvaffaqiyatsiz yakunlagan sportchilarni ham ragʻbatlantirish tashabbusi va Britaniyaning oʻsha paytdagi Bosh vaziri Tony Blairning saralash davomidagi ayrim harakatlari ayblovning asosiy mazmuni boʻlgan. XOQ prezidenti Jacques Rogge tomonidan berilgan ochiq bayonotda Londonga qoʻyilgan barcha ayblovlar rad etiladi va saylov adolatli oʻtgani taʼkidlanadi. Bundan tashqari, tender jarayonida yana bir mojaro yuzaga keladi. Britaniyaning "Panorama" koʻrsatuvi tomonidan olib borilgan maxfiy tergov natijasida XOQ aʼzosi Ivan Slavkov va moliyaviy xizmatlar evaziga XOQ aʼzolarining saylovda ular foydasiga ovoz berishlarini taklif qilgan Olimpiada agentlari oʻrtasidagi korrupsiya mojarosi fosh etiladi. Shu vaqtga qadar Salt Lake City mojarosi taʼsirida boʻlib ketayotgan XOQ, qoidalarni buzgan ushbu shaxslarga nisbatan zudlik bilan jazo choralarini koʻradi.

Taklif berish jarayoni 
Olimpiada oʻyinlarini oʻtkazish uchun daʼvogarlik qilish jarayoni Milliy olimpiya qoʻmitasi (MOQ) tomonidan Xalqaro olimpiada qoʻmitasiga (XOQ) ariza berishdan boshlanadi va navbatdagi sessiyada XOQ aʼzolari tomonidan mezbon shaharni saylash bilan yakunlanadi. Ushbu jarayon Olimpiya xartiyasining 5-bob, 34-qoidasida aytilganidek, ushbu xartiyaning oʻzi bilan tartibga solinadi.

1999-yildan boshlab, ariza topshirish jarayoni ikki bosqichda tashkillashtiriladi. Takliflarni topshirishning oxirgi muddati tugagandan soʻng darhol boshlanadigan birinchi bosqichda ariza beruvchi shaharlar (bundan buyon „nomzod shaharlar“ deb yuritiladi) oʻyinlarni muvaffaqiyatli tashkil etish uchun muhim boʻlgan mavzularni oʻz ichiga oluvchi soʻrovnomaga javob berishlari kerak. Bu maʼlumotlar orqali XOQ shaharlarning musobaqaga mezbonlik qila olish imkoniyatlarini hamda rejalarining kuchli va zaif tomonlarini tahlil qiladi. Taqdim etilgan soʻrovnomalar va hisobotlar batafsil oʻrganib chiqilganidan soʻng, XOQ Ijroiya kengashi keyingi bosqichga oʻtish huquqiga ega boʻlgan shaharlarni tanlab oladi. Ikkinchi bosqich haqiqiy nomzodlik bosqichidir: ushbu bosqichga oʻtgan nomzod shaharlar XOQga kengaytirilgan, batafsilroq, nomzodlik fayli shaklidagi ikkinchi soʻrovnomani topshirishlari kerak. Ushbu fayllar XOQ Baholash komissiyasi, XOQ aʼzolari, xalqaro sport federatsiyalari, MOQ vakillari, sportchilar, Xalqaro paralimpiya qoʻmitasi va turli sohalarda faoliyat olib boruvchi xalqaro darajadagi ekspertlardan iborat ishchi guruh tomonidan diqqat bilan oʻrganiladi. Baholash komissiyasi aʼzolari har bir nomzod shaharga toʻrt kunlik tekshiruv tashriflarini amalga oshiradilar, ular musobaqa oʻtkazilishi uchun taklif etilgan joylarni tekshiradilar va nomzodlik faylida yoritilgan mavzular toʻgʻrisida maʼlumot toʻplaydilar. Baholash komissiyasi oʻz tekshiruvlari natijalarini XOQ aʼzolariga qoʻmitaning saylov sessiyasidan bir oy oldin yuboriladigan hisobotida keltiradi.

Olimpiadani oʻtkazish uchun ariza topshirmagan mamlakatlardan birida mezbon shahar saylanadigan XOQ sessiyasi boʻlib oʻtadi. Saylov XOQning faol aʼzolari (faxriy aʼzolar bundan mustasno) tomonidan oʻtkaziladi, ularning har biri bitta ovozga ega. Saylovda ishtirok etayotgan nomzod shahar (mamlakat) aʼzolari saylovda qatnasha olmaydi. Ovoz berish jarayoni bir nomzod shahar taklifi mutlaq koʻpchilik ovoziga erishgunga qadar ketma-ket turlar boʻyicha oʻtkaziladi, agar birinchi turda bir shahar mutlaq koʻpchilik ovoziga ega boʻlmasa, eng kam ovoz toʻplagan nomzod shahar taklifi bekor qilinadi va keyingi ovoz berish bosqichi boshlanadi. Eng kam ovozlar soni teng boʻlgan taqdirda, maxsus ikkinchi bosqich oʻtkaziladi va ushbu bosqichdagi gʻolib shahar keyingi bosqichga yoʻl oladi. Har bir bosqichdan soʻng, bekor qilingan nomzod shahar nomi eʼlon qilinadi. Yakuniy bosqichda gʻolib boʻlgan nomzod shahar nomi ham eʼlon qilinganidan soʻng, ushbu shahar delegatsiyasi XOQ bilan „Mezbon shahar shartnomasi“ni imzolaydi, bu esa oʻyinlarni tashkil etish mas’uliyatini shaharga va tegishli MOQga yuklaydi.

Ariza beruvchi shaharlarni baholash 
2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun arizalarni topshirishning oxirgi muddati 2003-yil 15-iyul etib belgilangan edi. Ushbu sanaga qadar arizalarini topshirgan toʻqqizta shahar uchun belgilangan birinchi bosqich soʻrovnomasini topshirishning oxirgi muddati 2004-yil 15-yanvarga toʻgʻri keladi. Anketalarni tahlil qilish orqali XOQ soʻrovnomadagi oʻn bitta mavzusining har biri: siyosiy va ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash, umumiy infratuzilma, sport maydonchalari, Olimpiya shaharchasi, atrof-muhit, turar-joy, transport, xavfsizlik, bundan oldingi musobaqalarni oʻtkazish tajribasi, moliya va meros boʻyicha olingan ballar asosida har bir shaharga oʻrtacha ball beradi. Agar nomzod shahar toʻplagan ball oltidan yuqori boʻlsa (XOQning oldindan belgilangan mezon koʻrsatkichi), shahar oʻyinlarni oʻtkazish imkoniyatiga ega deb hisoblanadi, aksincha boʻlgan taqdirda, uning imkoniyatlari juda zaif deb topiladi. 2004-yil 18-mayda XOQ nomzod sifatida qabul qilingan shaharlar nomlarini eʼlon qiladi:

  Parij – 8.5 ball (2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun Parij taklifi)
  Madrid – 8.3 ball (2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun Madrid taklifi)
  London – 7.6 ball (2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun London taklifi)
  Nyu York – 7.5 ball (2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun Nyu York taklifi)
  Moskva— 6.5 ball (2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun Moskva taklifi)
  Leipzig – 6.0 ball
  Rio-de-Janeyro – 5.1 ball
  Istanbul – 4.8 ball
  Gavana – 3.7 ball

Beshta eng yuqori baholangan nomzod shaharlar rasmiy nomzod shahar sifatida keyingi bosqichga oʻtadi. XOQ tomonidan belgilanganidek, ularga nomzodlik emblemasidagi Olimpiya ramzlari va nomzod shahar yorliqlaridan foydalanish huquqi beriladi.

Nomzod shaharlarni baholash 
2004-yil 15-noyabrga kelib, barcha nomzod shaharlar XOQga nomzodlik hujjatlarini taqdim etadi. Arizalar XOQ tomonidan maʼlum muddat ichida tahlil qilinganidan soʻng, ushbu shaharlarga XOQning marokashlik aʼzosi Nawal El Moutawakel raisligidagi oʻn ikki kishidan iborat XOQ baholash komissiyasi tashrif buyuradi. Toʻrt kunlik tashriflar 2005-yil 3-fevraldan 17-martgacha boʻlib oʻtadi:

  Madrid – 3—6-fevral
  London – 16—19-fevral
  Nyu York – 21—24-fevral
  Parij – 9—12-mart
  Moskva – 14—17-mart

Tekshiruvlar davomida Parij shahri nomzodligi mavjud ikki muammo sabab muvaffaqiyatsizlikka uchraydi: birinchisi – bir qator ish tashlashlar va namoyishlar XOQ baholash komissiyasi tashrifi bilan bir vaqtga toʻgʻri keladi, ikkinchisi – XOQ va Parij delegatsiyasi asosiy aʼzolaridan biri Guy Drutga siyosiy partiya tomonidan moliyaviy korrupsiya ayblovi qoʻyilganligi eʼlon qilinadi.

2005-yil 6-iyun kuni XOQ inspeksiya guruhi beshta nomzod shaharlar baholangan hisobotlarni eʼlon qiladi. Garchi ushbu hujjatlarda ballar yoki reytinglar boʻlmasa-da, Parij shahri boʻyicha berilgan hisobot eng yaxshisi deb topiladi, 2004-yilda baholash ishlarining birinchi bosqichida kuzatilgan kamchiliklarning koʻp qismini bartaraf etgan London shahri esa Parijdan keyingi oʻrinni egallaydi. Nyu York va Madrid hisobotlari ham juda ijobiy baholanadi, ular ichida Moskva musobaqani oʻtkazish uchun eng zaif nomzod shahar deb topiladi. Xuddi shu kuni Nyu York nomzodligi 2012-yilda shahar markazida joylashgan West Side Stadium qurilishini moliyalashtirishdan bosh tortgani haqidagi xabardan keyin katta muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. Nyu York shahridagi kompaniyalardan biri bir hafta ichida muqobil rejani ishlab chiqadi, ammo yakuniy ovoz berishga bir oy qolganda shaharning bunday katta oʻzgarishga qoʻlga urishi uning saylovda yutish imkoniyatlariga katta salbiy taʼsir koʻrsatadi.

Tender jarayoni davomida hamda XOQ 117-sessiyasida ovoz berish arafasida Parij yaqin tarixda uchinchi bor Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilish taklifini berganligi sababli barcha nomzod shaharlar orasida favorit sifatida koʻriladi (oldingi takliflar 1992 va 2008-yilgi Olimpiada oʻyinlari uchun boʻlgan). London dastlab Parijdan sezilarli farq bilan ortda qolib ketgan boʻlsa-da, 2004-yil 19-mayda Sebastian Coening „London 2012“ delegatsiyasi rahbari etib tayinlanishi bu holatni ijobiy tomonga oʻzgartira boshlaydi . 2004-yil avgust oyining oxirlarida London va Parij oʻrtasidagi munosabatlarni bashorat qiluvchi xabarlar paydo boʻla boshlaydi. XOQ 117-sessiyasiga yakuniy tayyorgarlik koʻrish bosqichida London va Parij oʻrtasidagi raqobat tobora kuchayib borayotgandek koʻrinadi. 2005-yil 1-iyulda XOQ prezidenti Jacques Roggedan ushbu raqobatda qaysi shahar gʻolib boʻlishi haqida soʻralganda, Rogge oʻsha yerda yigʻilgan matbuot vakillariga quyidagicha javob beradi:

Yakuniy tanlov jarayoni 
2005-yil 5-iyulda Singapurdagi Esplanade – Theaters on the Bay koʻrfazida XOQning 117-sessiyasi ochilish marosimi boʻlib oʻtadi. Bosh vazir Lee Hsien Loong ushbu ochilish marosimiga faxriy mehmon sifatida tashrif buyuradi va sessiyani rasman ochib beradi. Marosim „One Voice, One Rhythm, One World“ (Bir ovoz, bir marom, bir dunyo) mavzusidagi qoʻshiq, raqs va jang sanʼati koʻrgazmalari bilan boshlanadi.

2005-yil 6-iyul – saylov kuni Raffles shahrida joylashgan Kongress markazida XOQ sessiyasi boʻlib oʻtadi. Kongress UTC vaqti bilan 1:00 da nomzod shaharlarning bir soatlik yakuniy taqdimotlari bilan boshlanadi, keyin esa Parij, Nyu York, Moskva, London va Madrid ketma-ketligi boʻyicha nomzod shaharlarning yarim soatlik matbuot brifingi boʻlib oʻtadi. Taqdimotlar UTC vaqti bilan soat 9:00 da yakunlanadi va saylov oldidan Baholash komissiyasining yakuniy hisoboti taqdimoti boʻlib oʻtadi. XOQning 116 nafar faol aʼzosidan 17 nafari birinchi turda ovoz bera olmaydi, buning natijasida faqatgina 99 nafar aʼzo oʻz ovoz berish huquqidan foydalanish imkoniyatiga ega edilar.

Elektron ovoz berish UTC vaqti bilan 10:26 da boshlanadi va dastlabki uchta raundda mos ravishda Moskva, Nyu-York va Madrid shaharlari chiqarib yuboriladi. Shahar nomzodlar roʻyxatidan chiqarib tashlangandan soʻng, oʻsha shahar mamlakati aʼzolariga keyingi turlarda ovoz berishga ruxsat beriladi. London va Parij nomzodligi UTC vaqti bilan 10:45 da yakunlangan toʻrtinchi va oxirgi ovoz berish bosqichiga yoʻl oladi. Oradan bir soat oʻtgach, 11:49 UTC da London shahri nomzodligi Jacques Rogge tomonidan rasman gʻolib deb eʼlon qilinadi. Oʻsha vaqtda yakuniy saylov natijalarini taxminan bir milliard tomoshabin jonli efir orqali tomosha qiladi.

Eʼlondan soʻng, saylov byulletenlari natijalari eʼlon qilinadi: London birinchi, uchinchi va yakuniy turlarda eng koʻp ovoz toʻplaydi, Madrid esa ikkinchi turda gʻalaba qozonishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, biroq uchinchi turda ovozlarning kamligi sabab musobaqadan chetlatiladi. Parij va London shaharlari oʻrtasida kechgan raqobat natijalari yakuniy bosqichda toʻrt ovozlik farq bilan eʼlon qilinadi.

Nomzod shaharlar haqida umumiy maʼlumot

Nomzod shaharlar

Bahslar

Tony Blairning Olimpiya maydonchasi 
2003-yil dekabr oyida Buyuk Britaniya Bosh vaziri Tony Blair Nigeriyada boʻlib oʻtadigan sammitga tashrif buyuradi va sammit davomida tashkillashtirilgan nonushta vaqtida yigʻilganlarga Olimpiadani oʻtkazish uchun nomzodligi qoʻyilgan London taklifi haqida gapiradi. Blair shu oʻrinda 2002-yilda Manchesterda boʻlib oʻtgan Hamdoʻstlik oʻyinlari kontekstidan oʻrin olgan bir taklifni eslatib oʻtadi: „Hamdoʻstlik oʻyinlarini oʻtkazish orqali erishilgan muvaffaqiyat qisman boʻlsa-da bizni 2012-yilgi Olimpiya oʻyinlariga ham daʼvogarlik qilishimiz ilhomlantiradi“. XOQ saylovning yakuniy bosqichidan oldin beriladigan har qanday xalqaro miqyosdagi takliflarni ilgari surishni qatʼiyan taʼqiqlaganligi sababli, Tony Blairning ushbu harakati sababli qoʻmita Britaniyaning yetakchi rasmiylariga daʼvo qilingan qoidabuzarlik boʻyicha tushuntirish xati yoʻllaydi. Hamdo'stlik o'yinlari federatsiyasi, Britaniya Olimpiya assotsiatsiyasi raislari, Dauning-strit hamda „London-2012“ matbuot kotiblari Blairning XOQ axloq kodeksi qoidalarini buzganligi toʻgʻrisidagi ayblovlarini mutlaqo rad etgan holda, uning izohlari kontekstdan olib tashlanganligini, chunki nonushta vaqtida Blairning London taklifini ilgari surish niyati yoʻqligini, aksincha, oʻtkazilgan oʻyinlar borasida shunchaki soʻz ochganini taʼkidlaydilar. Shunga qaramay, kelajakda sodir boʻlishi mumkin boʻlgan axloqiy toʻqnashuvlarning oldini olish maqsadida oradan ikki oy vaqt oʻtgach, advokat Michael Beloff „London-2012“ delegatsiyasining etika boʻyicha komissari etib tayinlanadi.

Ivan Slavkovning korrupsiyaviy janjali 
2004-yil 4-avgustda BBCning „Panorama“ telekanali bir yillik tekshiruv natijalarini eʼlon qiladi, unda muxbirlar 2012-yilgi Olimpiada oʻyinlarini Londonda oʻtkazilishidan manfaatdor boʻlgan biznes vakillari manfaatlarini ifodalashi kerak boʻlgan „New London Ventures“ xayoliy firmasining maslahatchilari sifatida ishtirok etishadi. Hisobotda baʼzi Olimpiada agentlari xayriya yoki pul evaziga baʼzi XOQ aʼzolarining London nomzodligiga beriladigan ovozlarini qanday yoʻl bilan kafolatlashi mumkinligi oshkor qilinadi. Yashirin jamoa ushbu agentlardan birining Goran Takac bilan boʻlgan uchrashuvini yashirincha suratga oladi va ularni XOQ aʼzosi, Bolgariya Olimpiya qoʻmitasi prezidenti Ivan Slavkovga taqdim etadi. Slavkov 2012-yilgi Olimpiada oʻyinlarining oʻtkazilishi uchun qaysi nomzod shaharga ovoz berishini hali hal qilmaganligi sababli hozircha ushbu muzokaralar uchun hali ochiq ekanligini aytadi. Takac Slavkovning XOQdagi pozitsiyasi boshqa aʼzolar bilan uchrashuvlar boʻyicha qatʼiy qoidalarni chetlab oʻtishda qoʻl kelishini va Slavkovning xizmatlari uchun toʻlangan mablagʻ jurnalistlarga berilgan dastlabki hisobotlarga kiritilganini taʼkidlaydi.

Dastur efirga uzatilishidan bir necha kun oldin XOQ Etika komissiyasi hujjatli filmda qoʻyilgan ayblovlarni tekshirish uchun surishtiruv ishlarini boshlaydi. „Panorama“ jurnalistlari London taklifining tergov bilan hech qanday aloqasi yoʻqligini aniq taʼkidlashgan boʻlsalar-da, tender komissiyasi rasmiylari janjaldan uzoqlashishga umid qilib, jamoaning hech qanday bilimi va ishtiroki yoʻqligini daʼvo qilgan holda qoʻshimcha bayonotlar beradi, shuningdek, „Men shuni aniq aytishim kerakki, London 2012 bu haqida hech narsa bilmas edi – bizning yashiradigan hech narsamiz yoʻq“, deydi London 2012 raisi oʻrinbosari Alan Pascoe hamda „(XOQ soʻrovi bilan) hamkorlik qilish va bu voqeani bekor qilish uchun qoʻlimizdan kelganini qilishga“ vaʼda beradi. Sebastian Coe, ayni paytda oʻsha paytdagi rais oʻrinbosari Pasconing soʻzlarini yana bir bor tasdiqlaydi va „London 2012 tender jarayoni davomida toʻgʻri va axloqqa zid boʻlmagan tarzda harakat qildi“ deb ishontiradi. Hujjatli filmefirga uzatilganidan soʻng, XOQ aʼzolari va rasmiylari London 2012 delegatsiyasiga qoʻyilgan har qanday qonunbuzarliklarni olib tashlaydi.

Efirdan soʻng XOQ Ivan Slavkovni vaqtincha diskvalifikatsiya qildi va unga 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga borishni taqiqlaydi. Jacque Rogge oʻzini „baʼzi odamlar qoidalar boʻyicha harakat oʻynamayotgani uchun gʻazablangan odam“ deya taʼkidlab, „Mening rahbarligim ostida axloqsiz xatti-harakatlarga toqat yoʻqligini taʼkidlab oʻtishim mumkin“, – deydi. 2004-yil 25-oktyabrda eʼlon qilingan XOQ Etika komissiyasi hisobotida Slavkov qoralanadi va BBC tergovi natijalarining haqqoniyligi tasdiqlanadi: "janob Slavkov va ikki jurnalist oʻrtasidagi uchrashuvning toʻliq yozib olinishi shuni koʻrsatadiki: … janob Slavkov hech qachon hech qanday yoʻl bilan nomzod shaharga, shuningdek, u va janob Takac taʼsir oʻtkazishi mumkin boʻlgan XOQ aʼzolarining ovozlarini taʼminlash boʻyicha shartnoma shartlarini muhokama qilishga qarshi boʻlmagan. Oʻziga qoʻyilgan ayblovdan xabardor topgach, Slavkov yigʻilishda gumon qilinayotgan korrupsionerlarni ayblash maqsadida ishtirok etganini taʼkidlaydi, ammo Etika komissiyasi hisobotida aytilishicha, „ushbu uchrashuvdan koʻrinib turibdiki, janob Slavkovning maqsadi bu korrupsioner XOQ aʼzolarini qoʻlga olish boʻlmagan“. Unda aytilishicha, Slavkov „korrupsiyaning haqiqiy ildizlarini topish“ uchun hech qanday mandat olmagan, shuningdek, u Takac xizmatlaridan manfaatdor boʻlishi kerak boʻlgan. Hisobot yakunida shunday xulosaga kelinadi:"Janob Slavkov Olimpiya harakati va XOQ shaʼni va obroʻsiga dogʻ tushirdi. . . Darhaqiqat, XOQ aʼzosining ushbu „muzokara“da ishtirok etishi XOQ aʼzolari va agentlari ichida XOQning boshqa aʼzolariga pora berishi mumkinligi haqidagi jurnalistlar tomonidan ilgari surilgan gipotezaga boʻlgan ishonchni oshirdi" .2005-yil 7-iyuldagi XOQning 117-sessiyasida XOQ aʼzolarining ovoz berish jarayonida 84-12 ovoz natijasida Ivan Slavkov tashkilotdan chiqarib yuboriladi.

Fransuzlarning ovoz berishdan keyingi ayblovlari 
Bertrand Delanoë boshchiligidagi Parij delegatsiyasi Tony Blair va London delegatsiyasi XOQ qoidalarini buzganliklarini taʼkidlaydilar. 2005-yil 11-iyul kuni Delanoë: „Ular xalqaro Olimpiya qoʻmitasi tomonidan belgilangan qoidalarga rioya qilmadilar. Men ular sariq chiziq bilan noz-karashma qilishgan deb aytmayman, ular sariq chiziqni kesib oʻtishgan deb aytaman“. London delegatsiyasi tomonidan amalga oshirilgan bahs-munozaralarga sabab boʻluvchi harakatlardan biri ularning musobaqada ishtirok etuvchi sportchilarning ragʻbatlantirilishi boʻlib, unda bepul reyslar, oziq-ovqat, shaharlararo qoʻngʻiroqlar uchun vaucherlar va boshqa turar-joylar uchun moliyaviy yordamlar mavjud edi. London delegatsiyasi tomonidan ilgari surilgan ushbu tashabbus eʼlon qilinganidan soʻng delegatsiyaning oʻzi Jacques Roggening „savdo urushi“ni boshlashi mumkinligidan xavotir olgan holda darhol ushbu taklifni qaytarib oladi. Parij, shuningdek, Tony Blair tomonidan amalga oshirilgan lobbichilik ishlarini noqonuniy deb daʼvo qiladi, biroq bu ayblov Downing-Street tomonidan qatʼiyan rad etiladi. Ushbu munozarali vaziyat 2005-yil 4 avgust kuni Jacques Roggening oʻzining bayonotida „Men buni aniq ayta olamanki, mening fikrimcha, raqobat adolatli boʻldi. Bu biz belgilagan qoidalarga muvofiq oʻtkazildi“, deya koʻrsatma bermagunicha davom etadi. Delanoëning izohlari Parij siyosiy rahbarlari tomonidan qattiq tanqid qilinadi, Parij Kengashi Xalq harakati Ittifoqi (UMP) partiyasi prezidenti Claude Goasguen: „Hech qanday dalil keltirmay turib, bunday ayblovlarni amalga oshirish mumkin emas“ deydi.

Singapurda boʻlib oʻtgan Fransiya va Britaniya delegatsiyalari oʻrtasida keskinlik saylovdan oldin ham kuchaygan edi. Parij delegatsiyasi londonlik maslahatchilar Jim Sloman va Rod Sheardga qarshi shikoyat yuborish ishlarini koʻrib chiqadilar, chunki ular Stade de Frans stadioni yengil atletika bahslarini oʻtkazish uchun mos emas, bu raqib taklifi borasida bayonot berishni taʼqiqlagani bosi XOQ qoidalariga zid keladi, deb taʼkidlaydi. London delegatsiyasi ushbu ikki aʼzo oʻsha paytda shu mazmundagi taklif bilan shartnoma tuzganligini darhol rad etadi va ularning qarashlari London delegtsiyasi taklifini aks ettirmasligini taʼkidlaydi.

Notoʻgʻri ovoz berish jarayonlaridagi bahslar 
2005-yil 23-dekabrda isroillik XOQ va XOQning „London-2012“ bahslarini muvofiqlashtiruvchi komissiyasi aʼzosi Alex Gilady uchinchi bosqichda Madrid va Parij shaharalariga ikkinchi oʻrin berilishi kerakligini aytib oʻtgan boʻlsa-da, ayrim xatoliklar sabab ushbu taklif amalga oshirilmaydi, chunki Gretsiya vakili Lambis Nikolaou ovoz berish jarayonida notoʻgʻri tugmani bosadi. Uning soʻzlariga koʻra, agar ushbu xatolik sodir boʻlmaganida, Madrid ikkinchi oʻrin uchun ovoz berish jarayonida Parijni magʻlub etgan boʻlardi va soʻnggi turda Londonni ham magʻlubiyatga uchrata olardi. Biroq XOQning britaniyalik aʼzosi Craig Reedie bu maʼlumotlarni rad etgan holda, „Ismi oshkor etilmagan aʼzoning mutlaqo boshqa natijaga olib keluvchi qandaydir ish qilgan boʻlishi mumkinligi haqidagi taxminlar – bu koʻplab XOQ saylovlaridan keyin sodir etiladigan janjallardan biridir“.

2005-yil oxiriga kelib, Lambis Nikolau Alex Gilady tomonidan qilingan daʼvolarni rad etadi: „2012-yilgi nomzodlar uchun ovoz berishning uchinchi bosqichidagi ishtirokim bilan bogʻliq barcha taxminlar mutlaqo asossiz. Men uchinchi tur ovoz berish vaqti oʻz ovozimni bermaganimni bildiraman“. Uning soʻzlari, shuningdek, XOQ ovoz berish natijalari bilan ham tasdiqlanadi, chunki agar Lambis Nikolau Madridga ovoz bergan boʻlgan taqdirda ham, shahar ovoz berishnig uchinchi bosqichida Parijni magʻlub eta olmagan boʻlar edi.

Jacques Chiracning odob-axloqqa zid sharhlari 
XOQ 2012-yilgi Yozgi Olimpiada va Paralimpiya oʻyinlari uchun mezbon shaharni tanlashidan bir kun avval Fransiyaning oʻsha paytdagi prezidenti Jacques Chiracning ayrim soʻzlari koʻplab munozaralarga sabab boʻladi. Jacques Chirac odob-axloq qoidalariga zid ravishda Britaniyaga qarshi „Fin taomlari britaniyaliklarnikidan ham yomonroq boʻlgan yagona taomdir“, „Britaniyaliklarning Yevropa qishloq xoʻjaligi uchun qilgan yagona ishi bu axmoqona sigir kasalligi“ kabi soʻzlarni aytadi. Chiracning odob-axloq qoidalariga zid ravishda raqib shaharni bunday ravishda tanqid qilib aytilgan gaplari haqiqiy sportchiga xos boʻlmagan ish deya hisoblanadi, shuningdek, aynan yakuniy saylov jarayonlarida XOQning finlandiyalik ikki nafar aʼzolari ham oʻz ovozlari bilan ishtirok etishayotgan edi. Parij koʻpchilik tomonidan 2012-yilgi Olimpiada oʻyinlarini oʻtkazish uchun peshqadam shahar sifatida eʼtirof etilgan boʻlsa-da, koʻpchilik Parijning Londonga juda kichik farq bilan yutqazishining sababini ham aynan Chiracning soʻzlari tufayli deb hisobashadi.

Ariza beruvchi potensial shaharlar 
2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun ariza topshirgan 9 ta eng talabgor shaharlardan tashqari boshqa shaharlar ham ushbu musobaqa mezbonlik qilish uchun oʻz takliflarini berishadi, biroq ular tomonidan keltirilgan takliflar MOQ tomonidan (bir mamlakatdan bir nechta shaharlar ishtirok etgan taqdirda) XOQga taqdim etilmaydi yoki ularning arizalari kerakli hujjatlarni XOQga topshirishdan oldinroq qaytarib olinadi.

Nigeriya poytaxti Abuja shahri Olimpiya va Paralimpiya oʻyinlariga mezbonlik qilgan holda, ushbu musobaqalarni oʻtkazuvchi Afrika qitʼasining ilk shahriga aylanish maqsadida XOQga ariza berishni rejalashtiradi, ammo jarayon oxirlariga kelib shahar musobaqa uchun kerakli arizani toʻldirmaydi. Bundan tashqari Osiyo qitʼasidan ham toʻrtta nomzod shahar Olimpiada oʻyinlarini oʻtkazishdan manfaatdor edi, biroq ushbu shaharlar ham rasman ariza topshirmaydilar. Bular: Haydarobod, Nyu-Dehli, Osaka va Tel-Aviv shaharlari edi. Janubiy Amerika materigidan Braziliya Olimpiya qoʻmitasi Rio-de-Janeyro shahrini San-Pauludan koʻra yaxshiroq nomzod deb hisoblaydi va agar ushbu shahar XOQ tomonidan Olimpiada oʻyinlarini oʻtkazish uchun tanlangan taqdirda, ushbu musobaqa Janubiy Amerika materigida oʻtkazilgan ilk Olimpiada oʻyinlari boʻlishi mumkin edi (oradan toʻrt yil oʻtib, Rio-de-Janeyro 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilish huquqini qoʻlga kiritadi). Kanadaning Toronto shahri 2008-yilgi Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilish imkoniyatini qoʻldan boy bergach, 2012-yilgi Olimpiada oʻyinlarni oʻtkazish huquqiga ega boʻlishni rejalashtiradi, ammo Vankuver shahri 2010-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarini qabul qilib olganligi sababli mamlakat Yozgi Olimpiada oʻyinlarini oʻtkazish uchun ariza berish rejalarini bekor qiladi. Mamlakat ichki saralash jarayonlariga 2012-yilgi Olimpiada oʻyinlarini oʻtkazish uchun AQShning Hyuston, Vashington DC (yaqin atrofdagi Baltimore bilan hamkorlikda), Cincinnati, Dallas, Pitsburg, Los-Anjeles, Seattle va Tampa (yaqin atrofdagi Orlando bilan hamkorlikda) shtatlari ham oʻz nomzodliklarini qoʻyishadi, biroq yakunda Amerika Qoʻshma Shtatlari olimpiya qoʻmitasi (USOC) tomonidan 2012-yilgi Yozgi Olimpiada va Paralimpiya oʻyinlarini oʻtkazish uchun Nyu York shahri tanlab olinadi, yakuniy saralash jarayonlarida Nyu York aynan San-Fransisko ustidan gʻalaba qozonadi. Shuningdek, Yevropaning bir qancha shaharlari ham London, Madrid, Moskva va Parij kabi nomdor shaharlar ketidan ergashishni xohlashadi va oʻzlarining MOQ tomonidan qoʻllab-quvvatlanishiga umid qilishadi. Jumladan, Germaniya olimpiya qoʻmitasi oʻyinlarni qabul qilish uchun Dusseldorf, Frankfurtmayn, Gamburg va Stuttgartdan koʻra Leipzigni tanlab oladi, Ispaniyada esa Sevilla shahri Madridga magʻlub boʻladi. Shuningdek, Budapesht, Milan, Rim, Stokgolm, Gyoteborg, Malmö, Oslo va Kopengagen shaharlari ham 2012-yilgi Olimpiada oʻyinlarini oʻtkazish uchun oʻz arizalarini topshirishgan edi.

Eslatmalar 

Rasmiy ravishda „XXX Olimpiada oʻyinlari“ va „XIV Paralimpiada oʻyinlari“ nomlari bilan tanilgan.

Olimpiya ramzlari (Olimpiya halqalari) – Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasining (XOQ) mualliflik huquqi bilan himoyalangan logotip hisoblanib, tashkilot faqat ariza beruvchi shaharlar roʻyxatidan tanlab olingan, yuqori ball toʻplagan nomzod shaharlargagina oʻz logotiplarida Olimpiya ramzlaridan foydalanishga ruxsat beradi.

XOQ Olimpiya oʻyinlarini ketma-ket bitta qitʼada oʻtkazilishiga mutlaqo qarshilik qiladi Biroq yaqin tarixda 2004-yilgi Yozgi va 2006-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari Yevropa davlatlarida boʻlib oʻtgan, XOQ prezidenti Jacque Rogge bir qitʼada ketma-ket oʻtkaziladigan Olimpiada oʻyinlari bundan keyingi oʻtkaziladigan Olimpiada oʻyinlari uchun hech qanday salbiy taʼsir koʻrsatmasligini aytgan.

Manbalar

Havolalar

XOQ axboroti 

 XOQ nomzodlarni qabul qilish boʻyicha ishchi guruhi hisoboti (2004 yil 12 may)

Nomzodlik fayllari 

 London
 Madrid
 Moskva
 Nyu York
 Parij

Ariza beruvchilar fayllari 

 Istanbul
 Gavana
 Leyptsig
 London
 Madrid
 Moskva
 Nyu York
 Parij
 Rio-de-Janeyro

Havolalar 

 XOQ 117-sessiyasi (2005 yil 6-9 iyul – Singapur)
 2012 yilgi mezbon shahar saylovi – eʼlon (WMV fayli)