MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Lev Barshchevskiy

Lev Semyonovich Barshchevskiy (polyak tilida: Leon Barszczewski) (1849-yil 20-fevral, Varshava – 1910-yil 22-mart, Chenstoxova, Polsha qirolligi) – topograf, geolog, etnograf, arxeolog, tabiatshunos, Oʻrta Osiyo madaniyatshunosi, ilmiy tadqiqotchisi. Rossiya imperiyasining armiyasida xizmat qilgan.

Hayoti 
Lev Semyonovich Barshchevskiy 1849-yil 20-fevralda Varshavada tugʻilgan. Uning oilasi Suwałki shahridan boʻlib kelib chiqishi zodagonlarga borib taqaladi. 1825-yilda oilasi bilan Podlasie shahriga koʻchib oʻtdi. U erta yetim qolib, katta singlisi (uning katta akalari yanvar qoʻzgʻolonida qatnashgani uchun sudlangan, ularning taqdiri nomaʼlum) bilan Cherkassida yashagan.

Lev Barshchevskiy Kiyevdagi harbiy gimnaziyani tugatgandan soʻng, 1866-yilda Konstantinovskiy harbiy maktabiga oʻqishga kirdi, harbiy maktabni 1867-yilda tugatdi. Keyin Odessadagi kadet piyodalar maktabiga bordi. Tarix darsi vaqtida „polyaklar qoʻzgʻoloni“ haqida soʻralganda, u isyonchilarni himoya qildi, buning uchun u talabalar roʻyxatidan chiqarildi va kursant unvoni bilan Xerson viloyatidagi polkga oʻtkazildi. U yerda xorijiy tillarni va hunarmandchilikni oʻrgangan. Xersondaligi vaqtida akvarel rassomi va fotograf Nikolay Osipovdan fotografiya sanʼatini oʻrgangan.

1876-yilda Turkiston Rossiyaga qoʻshib olingandan soʻng Barshchevskiy oʻz ixtiyori bilan yangi qoʻlga kiritilgan hududlarga boradi va u yerda topografik boʻlimda xizmat qiladi. Barshchevskiy 1897-yilgacha asosan Samarqandda yashagan. 1880-yilda Irena Nedzvetskayaga uylandi. Uning boʻlinmasining vazifalari hududni oʻrganish, Xitoy va Afg'oniston yoʻnalishi boʻyicha strategik ahamiyatga ega yangi yoʻllarni yotqizishdan iborat edi.

Samarqanddagi tub aholining turmushi, urf-odatlarini oʻrgandi, ularning hayotini suratga oldi. U Zarafshon, Fondaryo, Iskandardaryo va Yagʻnob daryolari boʻylab sayohat qilgan, ular orqali Hisor tizmasi va Buxoro amirligiga olib boradigan soʻqmoqlarni oʻrgangan. U ilmiy ekspeditsiyalarning hammuallifi edi. Lev Barshchevskiy Samarqandning qadimiy xaroba shaharlaridan biri boʻlgan Afrosiyob shahrida arxeologik ishlarni amalga oshirgan. Qadimiy buyumlarning kolleksiyasini toʻplagan. To'plangan kolleksiyaning bir qismini yigʻib Samarqanddagi Oʻzbekiston madaniyati va sanʼati tarixi davlat muzeyiga asos solgan va bir qismini fransuzlarga sotib yuborgan. Savdodan tushgan pulga Samarqand yaqinida koʻmir konini qurgan.

Sankt-Peterburgdagi Rossiya geografiya jamiyati va Moskvadagi hayvonlar va oʻsimliklarni oʻrganish boʻyicha Rossiya imperatori jamiyati aʼzosi edi.

1897-yildan u Siedlce shahrida boʻlib, u yerda piyodalar polkiga qoʻmondonlik qilgan. Rus-yapon urushida qatnashgan. 1906-yildan nafaqaga chiqqan. Oʻz joniga qasd qilgan. U Chenstoxovadagi Kule qabristoniga dafn etilgan. 1995-yilda uning qabri oilasi tomonidan Varshavadagi Starie Povazkiga koʻchirildi.

Manbalar 

Varshavada tugʻilganlar
Turobbek Toʻrabekov

Turobbek Toʻrabekov (1898-yil, Jizzax – 1929-yil, Jizzax) – Sovet hukumatiga qarshi kurashgan milliy istiqlolchilik harakati aʼzosi.

Hayoti 
1898-yili Zomin tumanining Achchiq qishlogʻi Qultepa mahallasida dehqon oilasida tugʻilgan. Toʻrabekov dastlab eski maktabda, soʻng rus-tuzem maktabida tahsil olgan. 1917-yilning fevral oyigacha Zomin pristavida tilmoch sifatida ishlagan. 1917-yilgi oktabr inqilobidan keyin 1919-yilga qadar Qoratosh volost ijroiya komitetida rais boʻlgan. T.Toʻrabekov Jizzax ijroiya qoʻmitasiga saylanadi. Toʻrt oy oʻtib esa Jizzax militsiya boshligʻi lavozimiga tayinlanadi.

Turobbek Toʻrabekov 1921-yilning oktabr oyida Samarqand ChKga ishga kiradi. Shundan keyin esa Jizzax VChKning rahbarlik lavozimiga tayinlanadi. 1922-yilning mayida Turobbek Toʻrabekov Jizzax ugormilitsiyasi boshligʻi M.Yoʻldoshev, Jizzax volost ijroiya komiteti raisi A.Jonsoʻfiyevlar – hammasi 10 yigiti bilan „bosmachi“lar tomoniga oʻtib ketadi. Ular Sangzor vodiyda samarqandlik Ochilbek qoʻrboshi bilan uchrashgan. Bu vaqtda Zarafshon vodiysida Ochilbek, Hamroqulbek, Matcho beklari hamda Oʻratepada Xolboʻtabek qoʻrboshilar sovet hukumatiga qarshi kurashotgan edi. T.Toʻrabekov, M.Yoʻldoshev, A.Jonsoʻfiyevlar 200 yigit bilan 1923-yilga qadar bolsheviklarga qarshi jang olib borgan. Milliy istiqlolchilik harakati aʼzolariga Anvar poshoning yigitlaridan Yusuf Ziyobey va Zaki Validiy Toʻgʻon, bir nechta tatar harbiylar maslahatchi boʻlgan. Biroq, qoʻrboshilar sovet askarlari bilan kurashlarda timinsiz qurbonlar berishda davom etgan. Qoʻrboshilarning baʼzilari Sovet Ittifoqi bilan kelishib kafolat xati oladi. Turobbek Toʻrabekov yigitlari bilan Afgʻonistonga chekinadi.

Keyinchalik toshkentlik muftiy Sadriddinxon bilan Eronga koʻchib oʻtadi. Toʻrabekov Mashhad shahriga borib 1927-yilga qadar har xil ishlar bilan shugʻullangan. Muftiy Sadriddinxon huzuriga tez-tez tashrif buyurib, uning holidan xabardor boʻlib turadi. Yurtdoshlari bilan aloqani uzmaslik maqsadida shaharda etikdoʻzlik bilan shugʻullanadi. 1927-yilning mart oyida maxfiy sur’atda Oʻzbekiston SSRga qaytib, biroz muddat yashaydi. 1927-yilda yana Eronga borib, Turkistonda koʻrgan-bilganlarini Zaki Validiy Toʻgʻon va Mustafo Choʻqayevlarga yozib joʻnatadi. Toʻrabekovning xabarlari 1927-yilda „Yangi Turkiston“ gazetasining 5–6-sonlarida maqola sifatida chop etiladi va unda sovetlarning barcha kirdikorlari ochiq bayon qilingan edi.

Turobbek Toʻrabekov 1928-yilning avgustda akalari Usmonbek, Hazratqul va boshqalar bilan birga Erondan SSSRga qaytadi. Tugʻilgan joyida dehqonchilik qilib kun kechiradi. 1929-yili kuzda Munavvarqori Abdurashidxonov va uning „Milliy ittihod“ jamiyatiga qarshi ochilgan soxta jinoiy ish doirasida boshqa jizzaxlik ziyolilar qatori qamoqqa olinadi va otib tashlanadi.

Manbalar 

1898-yilda tugʻilganlar
Jizzaxda tugʻilganlar
1929-yilda vafot etganlar
Rüstem İbrahimbeyov

Rüstem Mehmed İbrahim o'g'li İbrahimbeyov yoki  İbragimbekov (1939-yil 5-fevralda tug'ilgan)  -  dramaturg, ssenariynavis va rejissyor. 1994-yilda rossiyalik rejissyor Nikita Mixalkov bilan hamkorlikda suratga olingan " Quyosh tomonidan kuydirilgan " kinokartinasi uchun kino san'ati va fanlari akademiyasining eng mashhur sovrini " Oskar " mukofotiga sazovor bo'lgan.

Rüstem İbrahimbeyov oxirgi marta 2011-yil oktabr oyida o‘tkazilgan  Antaliya Oltin apelsin film festivalida "Umr bo'yi sharaf mukofoti" bilan 48-marta taqdirlangan.

Hayoti 
Rüstem İbrahimeyov 1939-yilda Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida otasi Mehmed Ibrohimbeyov va onasi Fatma Meshadibeyovalar oilasida tug‘ilgan. Ozarbayjon neft va kimyo institutini tugatgach, Moskvadagi Sovet kino institutida rejissyorlik va ssenariynavislik yo'nalishi bo‘yicha o'qiydi. Rejissyor o‘z faoliyati davomida 40 dan ortiq kino, televideniye va teatr ssenariylari hamda bir nechta nasriy asarlar yozgan, ularning aksariyati oxir-oqibat badiiy filmlar yoki telefilmlar sifatida sahnalashtirilgan. Uning eng mashhur ssenariy asarlari “Sıcak Çöl Güneşi” (1970), “Sorgulama” (1979), “Mening tilsimim , meni himoya qil ” (1986), “Urga, Aşk Ülkesi" (1991), " Quyoshda kuyish " (1994), " Sibir sartaroshi" (1998), "Doğu-Batı" (1999) va "Göçebe" (2007) filmlaridir.

Ukasi Maksut İbrahimbeyov ham akasi kabi yozuvchi bo‘lgan. İbrahimbeyov 2022-yil 11-mart kuni Rossiyaning Moskva shahrida 83 yoshida vafot etgan.

Manbalar 

Moskvada vafot etganlar
2022-yilda vafot etganlar
Bokuda tugʻilganlar
1939-yilda tugʻilganlar
Abdulloh (Chigʻatoy xonligi)

Abdulloh (vafoti 1359-yil) – amir Qozagʻonning oʻgʻli, qoraunaslar (1358—1359) va Chigʻatoy ulusi amiri (1358).

Otasi hukmronligi davridagi faoliyati 
Otasi Abdullohni taxminan 1346-yilda Samarqandga amir etib tayinlagan va Qozagʻon hayotligida Xorazmga yurish qiladi, bunga otasi qarshilik qiladi. Amir Qazagʻon vafotidan soʻng uning oʻrnini egalladi va otasidan farqli oʻlaroq (hokimiyati janubiy qabilalar qoʻllab-quvvatlashiga asoslangan edi) u ulusning shimoliy qabilalariga taʼsir oʻtkazishga harakat qiladi.

Abdullohning hukmronligi 
Otasi Qozagʻonning vafotidan xabar topgan oʻgʻli Samarqand amiri Abdulloh janubga, Soli Saroyga koʻchib oʻtadi va u yerda qabila boshliqlari uni vorisi sifatida qabul qiladi. Bayonqulixonga qarshi kurashgan. Koʻp oʻtmay, Abdulloh oʻz poytaxtini Samarqandga koʻchirishga qaror qildi, bu shahar Soli Saroydan koʻra yaxshiroq qulayliklarga ega edi. Aʼyonlar koʻchmanchi urf-odatlariga zid boʻlgan bu xatti-harakatdan voz kechishni maslahat beradilar. Ammo Abdulloh Samarqandga koʻchib oʻtadi.

Biroz vaqtdan soʻng Bayonqulixonni (Samarqandda) oʻldirib, shajarada oʻrni nomaʼlum boʻlgan Chigʻatoy shahzodasi Buyun Temurning oʻgʻli Chigʻatoy Temurshohni (Shoh Temur) taxtga oʻtqazdi. Bayonqulixon Buxoroda, taniqli dindor Shayx Sayfiddin yoniga dafn etilgan. Abdullohga qoraunaslarning oʻz hududlariga koʻchirilishini istamagan (poytaxtning Samarqandga koʻchirilishi bilan sodir boʻlayotgan voqea), natijada Hojibeg va Bayon Sulduz boshchiligida qoʻzgʻolon koʻtariladi. Abdulloh bir muddat Samarqandda qarshilik koʻrsatdi, lekin shahar mustahkam emasligi uchun qamalga qarshilik koʻrsata olmaydi. Amirning oila aʼzolari qatl etiladi. Abdulloh qochib qoladi. U va fitnachilar oʻrtasidagi toʻqnashuvning asosiy sabablaridan biri poytaxtning Soli Saroydan Samarqandga koʻchirilishi boʻlishi mumkin.

Abdulloh Samarqanddan qochib Jayhunni kesib oʻtadi, Bagʻlondan oʻtib, Badaxshonning janubiy chekkasida joylashgan Andarabga yoʻl oldi va koʻp oʻtmay shu yerda vafot etgan.

Adabiyotlar 
 René Grousset (1970). The Empire of the Steppes: A History of Central Asia. New Brunswick, N.J: Rutgers University Press. ISBN 978-0-8135-1304-1
 Manz, Beatrice Forbes, The Rise and Rule of Tamerlane. Cambridge University Press, 1989, ISBN 0-521-34595-2.
 Караев О. Чагатайский улус. Государство Хайду. Могулистан. — Бишкек, 1995.

Manbalar 

Chigʻatoy ulusi hukmdorlari
Zurab Tsereteli

Zurab Semyonovich Tsereteli (; 1953-yil 21-mart – 1992-yil 14-yanvar) – gruziyalik professional futbolchi.

Klub karerasi 
U 1973-yilda Tbilisining „Dinamo“ klubi safida SSSR Oliy Ligasida professional futboldagi debyutini analga oshirgan. U 1977—1978-yilgi mavsumda Moskvaning „Dinamo“ klubi safida Yevropa kubogi egalari kubogi yarim finalida ikki oʻyin oʻtkazdi va bitta gol urdi.

Yutuqlar 

 SSSR Oliy Ligasi bronza: 1976 (bahor), 1976 (kuz).

Manbalar 

1953-yilda tugʻilganlar
21-martda tugʻilganlar
1992-yilda vafot etganlar
14-yanvarda tugʻilganlar
Futboldagi erkak hujumchilar
Paxtakor jamoasi futbolchilari
SSSR Oliy ligasi futbolchilari
SSSR erkak futbolchilari
Dinamo Tbilisi jamoasi futbolchilari
Dinamo Moskva klubi futbolchilari
Valeriy Shaveyko

Valeriy Ivanovich Shaveyko (; 1956-yil 4-fevralda tugʻilgan) – sobiq sovet futbolchisi, SSSR sport ustasi (1979), rossiyalik murabbiy, hakam va inspektor.

Futbolchilik faoliyati 
Bolaligida u tennis, boks, dzyudo bilan shugʻullangan. 10 yil ichida yunon-rum kurashi boʻyicha „Dinamo“ jamiyati chempionligini qoʻlga kiritgan. Minsk-5 sport maktabida murabbiy Leonid Lapunov qoʻl ostida taʼlim olgan. 1974-yilda professional futbolda Minskning „Dinamo“ klubi tarkibida debyutini amalga oshirgan. Dinamo jamoasi tarkibida yetti mavsum davomoda toʻp surgan soʻng, bosh murabbiy Eduard Malofeev Shaveykoning „Neftchi“ PFK bilan uy uchrashuvidagi magʻlubiyatda (0:2) ayblovidan keyin jamoani tark etishga qaror qildi.

1981-yilda Shaveyko Moskvaning „Torpedo“ klubiga borishga qaror qildi. Yanggi jamoasi tarkibida avval birgalikda oʻynagan tanish doʻstlari Kruglov, Petrenko, Vasilyev, Prigoda kabi futbolchilar bilan jamoada asosiy futbolchilardan biriga aylandi. 1986-yilgi SSSR kubogi gʻolibi, 1982-yilgi finalchi 1988-yilda Toshkentning „Paxtakor“ jamoasida ikkita oʻyin oʻtkazgan, keyinroq Polshada (Sovet harbiy chempionatida Shimoliy kuchlar guruhida oʻynagan) va Rossiya chempionatida „Metallurg“ Novotroitsk FK va „Lada Dimitrovgrad“ jamoalarida oʻynagan.

Hakamlik faoliyati 
1996–2004-yillarda oliy ligada futbol hakami boʻlib ishlagan va 48 ta oʻyin oʻtkazgan. 1999-yil 7-noyabrda „Lokomotiv“ (Sankt-Peterburg) – „Tyumen“ oʻyini oʻtkazilgach, ikki yilga futboldan chetlatilgan va oliy divizion oʻyinlarida hakamlik qilish huquqidan mahrum etilgan. 2007-yilda u Moskvaning Torpedo FShM klubi direktori oʻrinbosari etib tayinlandi. 2008-yildan futbol oʻyinlari inspektori.

Manbalar

Havolalar 

 Statistika igr v evrokubkax

1956-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
SSSR erkak futbolchilari
Erkak futbol himoyachilari
Belaruslik erkak futbolchilar
Rossiyalik futbol murabbiylari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Torpedo Moskva klubi futbolchilari
Rossiyalik erkak futbolchilar
Koʻz olmasining fibroz pardasi

Sklera va shox parda ko'z olmasining tolali tunikasini hosil qiladi; sklera shaffof emas va u fibroz pardaning orqa 5/6 qismini tashkil qiladi; shox parda shaffof bo'lib, oldingi 1/6 qismni tashkil qiladi.

"Korneosklera" atamasi sklera va shox pardani birgalikda tasvirlash uchun ishlatiladi.

Manbalar 

Anatomiya
Tibbiyot
Zaki Sattarov

Zaki Sattarov (1904-yil, Samarqand – 1938-yil, Toshkent) — „Lenin yoʻli“ gazetasi muharriri. Stalin davri qatagʻoni qurboni boʻlgan.

Hayoti 
Zaki Sattarov 1904-yilning 15-martida Abdri qishlogʻida tugʻilgan. Millati tatar. Oʻrta maʼlumotga ega. 1922-yilda Samarqand shahridagi maktab internatning 4-sinfini tugatgan. 1922-yilning martidan 1923-yil yanvar oyiga qadar saraboshlik Bobomurod xalfa qoʻlida batrakchi sifatida ishlagan. Undan soʻng Dovul volostidan boʻlgan Imomnazar Bobonazarboy qoʻl ostida xizmat qilgan. 1923-yilning 1-noyabridan boshlab 1925-yilning 10-oktyabriga qadar Iskandar qishlogʻidagi urugʻchilik xoʻjaligida mehnat qilgan. 1925-yildan boshlab bir yil davomida Boku shahrida temiryoʻl qurilishida, Samarqandga qaytgandan keyin 1927-yilgacha Kattaqoʻrgʻon uyezdida joylashgan Chimboy volosti ijroiya qoʻmitasining Qoraqursak qishlogʻidagi mas‘ul kotibi boʻlib ishlaydi.

1930-yildan 1932-yilgacha Narpay tumanida Mirbozor kolxoz ittifoqi raisi boʻlib ishlagan. Shu yilning dekabr oyiga qadar Kattaqoʻrgʻon tumani boʻyicha shikoyatlarni qabul qiluvchi mudir boʻlib ishlaydi. 1932-yilning 8-dekabridan 1933-yil 1-oktyavrgacha Oʻzkompartiya markaziy komitetining matbuot organi boʻlgan „Kolxoz yoʻli“ gazetasida faoliyat olib borgan. U tahririyatning Asaka va Andijon shaharlaridagi muxbiri vazifasini bajargan.

Zaki Sattarov Marhamat tumanida nashr etiladigan „Stalinchilar ovozi“ gazetasi muharriri, tuman ijroiya qoʻmitasi boʻlgan.
Zaki Sattarov 1931-yilning 1-oktyabridan 1937-yil 28-martgacha to qamoqqa olingunga qadar Samarqandda nashr etiladigan „Lenin yoʻli“ gazetasida muharrir boʻlib ishlagan. Rus, turk, qozoq, tatar tillarini bilgan. 1937-yilning 27-mayida partiyaviy hushyorlikni kamaytirgani uchun hayfsan olgan.

1938-yilning 13-oktyabrda SSSR Oliy Sudi Harbiy kollegiyasining sud majlisida oʻlimga hukm qilinadi. Hukm ijrosi oʻsha kuni taʼminlanib, otib tashlanadi.

Manbalar 

1904-yilda tugʻilganlar
Samarqandda tugʻilganlar
1938-yilda vafot etganlar
Sovet davri qatagʻon qurbonlari
Orifjon Olimjonov

Orifjon Olimjonov (1898-yil, Jizzax – 1937-yil 9-oktyabr, Leningrad) – Samarqand viloyati xalq taʼlimi boʻlimi mudiri, OʻzSSR Markaziy ijroiya qoʻmitasi raisi Yoʻldosh Oxunboboyevning shaxsiy kotibi.

Hayoti 
Orifjon Olimjonov 1898-yilda Jizzax shahrida tugʻilgan. Dastlabki taʼlimni jadid va rus-tuzem maktablarida olgan. Otasi 1916-yilda sodir boʻlgan Jizzax qoʻzgʻolonining yetakchilaridan biri boʻlgan. Qoʻzgʻolon bostirilgach qamoqqa olingan. Orifjon Olimjonov otasini oqlash maqsadida siyosatga qadam qoʻydi. Orifjon Olimjonov 1919-yildan 1920-yilgacha musulmon yoshlari jamiyatining faol aʼzolaridan boʻlgan. U sovet maʼmurlari nazariga tushib, 1920–yildan 1922-yilga qadar Jizzax shahrining yoshlar ittifoqida (komsomol) mas’ul kotib vazifasida ishlagan.

Orifjon Olimjonov 1922—yilda Samarqand viloyat komsomol kotibi etib saylanadi. Bu vazifada 1923-yilgacha faoliyat yuritgan. 1924-yildan 1925-yilga qadar Samarqand viloyatining APO mudiri lavozimida ishlagan. 1925-yildan boshlab bir yil davomida Samarqand qishloq xoʻjalik texnikumi direktori boʻlgan. 1926—1927-yillarda Samarqand viloyati xalq taʼlimi boʻlimi mudiri vazifasida ishlagan. O. Olimjonov 1927-yilda Erondan qaytgan doʻsti Turobbek Toʻrabekov (Toʻrabekov milliy istiqlolchilik harakati aʼzosi sifatida sovetlarga qarshi kurashgan. Avval Afgʻonistonga, soʻngra Eronga qochib ketgan edi)ga uyida yashab turishga ruxsat beradi.

Orifjon Olimjonov 1928–yildan 1930-yilgacha Yangi turk alifbosi markazi kengashida mas’ul kotib boʻlgan, shu bilan birda Samarqand shahar okrug kompartiyasi tashkiliy boʻlimida mudir oʻrinbosari sifatida ishlagan. Bu vaqt oraligʻida Olimjonovning „Maorif va oʻqitgʻuvchi“ jurnalida bir qator maqolalari chop etilgan Ularning aksariyati lotin alifbosi toʻgʻrisida edi. Olimjonov 1930-yilning mart-iyun oylarida Andijonga yuborilgan va okrug kolxoz ittifoqining raisi vazifasiga tayinlangan. 1930-yil iyundan OʻzSSR Markaziy ijroiya qoʻmitasi raisi Yoʻldosh Oxunboboyevning shaxsiy kotibi lavozimida ishlagan. Biroq Olimjonovga 1929-yilning noyabr oyida soxta ayblovlar qoʻyiladi. Uni 1923-yilda Turkiya va Eronga pul joʻnatgan degan ayblov bilan qamoqqa olinadi. 1932-yilning 14-oktabrda esa OGPUning Oʻrta Osiyo boʻlimi tomonidan 10 yil muddatga mehnat tuzatish lageriga hukm etiladi. Olimjon Orifjonov jazoni Soloves lagerida oʻtaydi. 1937-yilning 9-oktabrida Leningradga keltirilib, otib tashlanadi.

Orifjon Olimjonov 1974-yil 30-avgustda OʻzSSR Oliy sudi tomonidan oqlangan va bu xabar oʻgʻli tibbiyot fanlari doktori, professor Oʻktam Oripovga yetkazilgan.

Manbalar 

1898-yilda tugʻilganlar
Jizzaxda tugʻilganlar
1937-yilda vafot etganlar
Dinamo (futbol klubi, Qashqadaryo)

Dinamo – Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrining futbol klubi. Oʻzbekiston Pro ligasining ikki mavsumida qatnashgan.

Manbalar 

Qashqadaryo viloyati futbol klublari
Oʻzbekiston futbol klublari
Mebelchi (futbol klubi)

Mebelchi – Toshkent viloyati Yangiyoʻl tumanining futbol klubi. Oʻzbekiston Pro ligasining ikki mavsumida qatnashgan.

Manbalar 

Toshkent viloyati futbol klublari
Oʻzbekiston futbol klublari
Toʻqimachi (futbol klubi)

Toʻqimachi – Fargʻona viloyati Fargʻona shahrining mahalliy toʻqimachilik fabrikasiga tegishli futbol klubi. Koʻp maqsadli stadioni ham bor. Oʻzbekiston Pro ligasining 1997-yilgi mavsumida qatnashgan.

Manbalar 

Fargʻona viloyati futbol klublari
Oʻzbekiston futbol klublari
Abu Bakr Mirzo (Temuriy)

Abu Bakr Mirzo (1382—1409) – temuriylar sulolasidan boʻlgan shahzoda, Mironshohning toʻngʻich oʻgʻli va Amir Temurning nabirasi.

Hayoti 
Abu Bakr Mirzo Mironshohning toʻngʻich oʻgʻli va Amir Temurning toʻngʻich nevaralaridan biri. 1382-yilda tugʻilgan. Onasi Chigʻatoy ulusi hukmdori Suyurgʻatmishxonning qizi Oʻrin Sulton Xonika Begim. 1389-yilda Abu Bakr Mirzo amir hoji Sayfiddin Barlosning qiziga unashtirilgan. 1392-yilda Samarqandda amir hoji Sayfiddin Barlosning qizi bilan oila qurgan.

Abu Bakr Mirzo 1400-yil kuzida Mamluklar sultonligi bilan urush paytida Halab va Hamoni egallashda qatnashdi. Usmonli imperiyasi bilan urush paytida u otasi va bobosi qoʻshinlarining yordamiga qaramay, oʻjarlik bilan serb jangchilariga birinchi boʻlib hujum qilgan. Oʻng qanotning avangardiga qoʻmondonlik qilgan, Anqara jangida qatnashgan. Serb-usmonli qoʻshini ustidan gʻalaba qozonib, Sulton Boyazidning oʻgʻli Sulaymon Chalabiyni taʼqib qilgan. Iznik shahrini egallab, boy oʻlja bilan bobosining oldiga qaytib kelgan.

1403-yilda taxt vorisi vafotidan keyin Muhammad Sulton Bagʻdod hukmdori boʻldi. Oʻsha yili u Qoraqoʻyunlular boshligʻi Qora Yusufni magʻlub etdi, uning ukasi Qora Ali jangda halok boʻldi va Qora Yusufning barcha mollari gʻoliblar tomon oʻtdi. Gʻalabadan soʻng Abu Bakr 1401-yilda vayron boʻlgan Bagʻdodni va Iroqning iqtisodiy holatini tiklashga kirishib, Qora Yusuf bosqinlari chogʻida vayron boʻlgan hududni tiklashga harakat qildi.

1405-yilda bobosi vafotidan soʻng, u xutba oʻqitib, otasining nomi yozilgan tangalar zarb qilgan. Samarqand taxtini egallagan Xalil Sultonning taklifiga binoan u otasi bilan Samarqandga keladi. Bir muddat Samarqandda yashagan. Keyinchalik ukasi Umar Mirzo isyon koʻtaradi.

Abu Bakr otasining oldiga qaytib keladi va ukasi Umar Mirzoga qarshi urush boshladi, Umar va uning tarafdorlariga tegishli bir qancha qal’alarni egallaydi.

1406-yil aprelda amakivachchalari Rustam Mirzo, Pir Muhammad Mirzo va Iskandar Sulton Mirzo Umar Mirzo bilan ittifoq tuzib, unga qarshi urush boshladilar, ammo Abu Bakr qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchratiladi.

1408-yil aprelda u otasi bilan birgalikda Qora Yusufga qarshi yurish qildi, ammo ularning qoʻshini magʻlubiyatga uchradi va Miranshoh jangda vafot etdi. Abu Bakr Kirmonga chekinadi. Seyistonda vafot etadi.

Manbalar 

Temuriylar sulolasi
1382-yilda tugʻilganlar
Sulton Maʼsud Mirzo (Temuriy)

Sulton Maʼsud Mirzo (?—1501-yildan keyin) – temuriylar oilasidan boʻlgan shahzoda, Sulton Mahmud Mirzoning oʻgli, Abu Saidning nabirasi.

Hayoti 
Sulton Maʼsud Mirzo Sulton Mahmud Mirzo va Termiz hukmdori Buzurgning qizi Xonzoda begimning toʻngʻich oʻgʻli. Xotinlari orasida Buzurgning nabirasi ham shu nom bilan tilga olinadi, chalkashmaslik uchun uni Xonzoda begim ikkinchi deb atashadi.

Sulton Maʼsud Mirzo 1495-yilda Hisorni otasidan mulk qilib oladi. Xusravshoh unga otabek qilib tayinlanadi. Otasi vafot etgach, 1495-yil qishda Husayn Boyqaro bilan urush qilish uchun qoʻshin toʻplab, Termizga yoʻl oladi. U qoʻshini bilan Amudaryodan oʻtishga tavakkal qilmay kutib turadi. Husayn Boyqaro qoʻshinlarining yaqinlashib kelayotganidan xabar topib Hisorga, keyinchalik Samarqandga ukasi Boysungʻur Mirzo huzuriga chekinadi.

1496-yil iyun oyida u Bobur va Sulton Ali Mirzo bilan ittifoq tuzib Samarqandni qamal qildi, biroq uch oydan soʻng shayxlardan birining qizini oʻziga xotini qilib Hisorga joʻnadi. Abdullo Barlosga Xatlon viloyatini inʼom qilganligi sababli undan bir qancha amirlar ajralib chiqadi, 1497-yilda Hisorni uning sobiq tarafdori Xusravshoh va ukasi Boysungʻur Mirzo bosib oladi. Sulton Maʼsud Mirzo Hisordan qaynotasi bilan qochib Husayn Boyqaro huzuriga boradi. Husayn Boyqaro uni yaxshi kutib olgan. U biroz vaqt oʻtib Husayn Boyqaro saroyini tark etib, Hisorga ketadi.

1498-yilda unga sobiq amirlari fitna uyushtiradi va Xusravshoh tomonidan qoʻlga olinadi. Xusravshoh Sulton Maʼsud Mirzoning koʻziga mil tortiradi. Keyinchalik Sulton Maʼsud Chorjoʻy orqali Husayn Boyqaro oldiga boradi. Husayn Boyqaro Begim Sulton ismli qizini Sulton Maʼsud Mirzoga xotinlikka beradi. Bir ogʻil va bir qiz farzandli boʻladi. Shayboniylar tomonidan o'ldirilgan.

Manbalar 

Temuriylar sulolasi