MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Navandak

Navandak, Navand — oʻrta asrdagi Chagʻoniyon shaharlaridan biri (5—6— 18-asrlar). Baʼzi olimlar fikricha, „N.“ atamasi „nav“ va „xandaq“dan olinib „yangi xandaq“ maʼnosini anglatgan. „N.“ nomi „navand“ („choparlar“) soʻzining kichraytirilgan shakli deb qarashlar ham bor (Sh. Kamoliddinov). 12-asrda Balxdagi mahallalardan va Samarqand darvozalaridan biri „Navand“ deb atalgan. 15-asr oxirida temuriylar davrida N.da zarbxona boʻlgan, bu yerda „Navand“ deb bitilgan mahalliy mis tangachalar chiqarilgan. Surxondaryo viloyatidagi Uzun shahridan 3 km shim.sharqda joylashgan Kofirqalʼa (yoki Novandaktepa) shahar harobasi oʻrnida boʻlgan deb hisoblanadi. Shahar xandaq (keng-ligi 50 m) bilan oʻralgan mustahkam ark, shahriston (450×450 m) va katta raboddan tashkil topgan.

Adabiyot 
 Kamaliddinov Sh. S, Istoricheskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toharistana po araboyazichnim istochnikam IX—nachala XIII vv., T., 1996.

Manbalar 

Oʻrta Osiyoning qadimiy shaharlari
Oʻzbekiston tarixi
Surxondaryo viloyati
Navaxo

Navaxo (oʻzlarini dene deb atashadi) — AQShdagi atapasklar guruhiga mansub indeys xalqi. 170 ming kishi (1987). Dindorlari — xristianlar; sinkretik (aralash) kult izdoshlari ham bor.

Manbalar 

Aborigenlar
Navbahor

Navbahor:

 Navbahor (futbol klubi) — Namangan shahrining futbol klubi.
 Navbahor (butxona) — otashparastlarning qad.
 Navbahor (shaharcha) — Namangan viloyati Pop tumanidagi shaharcha (1979 y.
 Navbahor (qishloq) — Fargʻona viloyati Furqat tumanidagi qishloq.
Navbahor (butxona)

Navbahor — otashparastlarning qad. butxonasi. Balxning jan. tarafida shahar yonida joylashgan. Ibn al-Faqihning yozishicha, N.da otashparastlarning juda katta maʼbudasi boʻlgan va unga sigʻinish uchun tevarak-atrofdan juda koʻp kishi kelib turgan. N. koʻp marta buzilib, yana tiklanib turgan. U birinchi marta Arab xalifaligi davrida vayron qilingan.

Manbalar 

 

Arxeologiya
Tarix
Afgʻoniston
Navbahor (shaharcha)

Navbahor — Namangan viloyati Pop tumanidagi shaharcha (1979-yil 15 dekabrdan). 1972-yilda, Namangan — Qoʻqon avtomagistrali yonida, choʻlda, qum barxanlari orasida vujudga kelgan. Tuman markazidan 25 km, viloyat markazidan 75 km. Namangan — Andijon t.yildagi stansiya. Aholisi 2 ming kishi (2003). N.da umumiy taʼlim maktabi, toʻliqsiz maktab, baliqchilik aksiyadorlik jamiyati, fuqarolar yigʻini binosi, 5 tibbiy punkt, vrachlik ambulatoriyasi, savdo, madaniy, maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor.

Manbalar 

 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Pop tumani
Pop tumanidagi shahar tipidagi aholi punktlari
Navbahor (qishloq)

Navbahor — Fargʻona viloyati Furqat tumanidagi qishloq. Tuman markazi. Temir yoʻl stansiyasi — Yaypan. N.dan Fargʻonagacha 105 km. Aholisi 3,1 ming kishidan ziyod (2003). Soʻx soyidan suv oladi. N.da tuman tashkilot va idoralari, "Ishonch" ip-yigiruv korxonasi, 2 umumiy taʼlim maktabi, ixtisoslashtirilgan litsey, madaniyat uyi, markaziy stadion, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari mavjud. N. orkali Toshkent—Andijon temir yoʻl va Xoʻjand—Qoʻqon avtomagistrali oʻtgan.

Manbalar 

 

Furqat tumani
Navbahor bentonit gil koni

Navbahor bentonit gil koni — Navoiy viloyati Navbahor tumanida, Janubiy Nurota tizmasining jan.-gʻarbiy yon bagʻrida. Qalqonota qishlogʻidan 12 km shimolda joylashgan. Kon 1998-yilda A. U. Mirzayev va X. Chiniqulovlar tomonidan ochilgan va razvedka qilingan. Tasdiqlangan zaxirasi 7142,6 ming t. Bentonit gillarining sanoatbop gorizontlari eotsen kesmasida joylashgan va subkenglik boʻylab 3 km masofaga choʻzilgan asimmetrik sinklinal burmaning qanotlarini tashkil etadi. Konda gilning 3 turi: ishqoriy va ishkoriy-yer bentonitlari hamda karbonatli poligorskitlar mavjud. Ularning umumiy qalinligi 7–13 m.

Ishqoriy bentonitlar kulrang, yashilroq kulrang, yogʻsimon. Suvda sekin, ammo kuchli shishadi. Mineral tarkibi, asosan, montmorillonitdan iborat. Gilda qoʻshimcha sifatida gidroslyuda, kvars va temir gidroksidlari uchraydi.

Ishqoriy-yer bentonitlari och kulrang, yogʻsimon. Suvda yupqa plastinkalarga tez ajraladi, lekin, kam shishadi. Jins hosil qiluvchi minerallari montmorillonit va gidroslyudadan iborat. Qoʻshimchalar sifatida paligorskit, kvars va temir gidroksidlari uchraydi.

Karbonatli paligorskit gillari och kulrang, deyarli oq. Chigʻanoqsimon sinishga ega, suvda parchalanmaydi. Paligorskitmontmorillonitkalsitli polimineral tarkibiga ega.

Bentonitlar neft va gaz konlarini qidirish va razvedka qilishdagi burgʻilash ishlarida yengil yuvuvchi suyuqlik sifatida, paligorskit gillari esa tuz va issiqlik agressiyasiga chidamli suyuqliklar tayyorlashda ishlatilmoqda. Bir tonna bentonit gilidan 12—14 m3 yuvuvchi suyuqlik tayyorlash mumkin. Paxta yogʻi, vino va meva sharbatlarini tozalashda adsorbent sifatida foydalanilmoqda. Ishqoriy bentonitlarni sovun, lok-boʻyoq, keramzit, dori preparatlari va kosmetika vositalari ishlab chiqarishda, ichimlik suvi, texnik va sanoat oqova suvlarini tozalashda ishlatish mumkin. Navbahor bentonit gil konig.k. qulay iqtisodiygeografik sharoitga ega. Gil ochiq usulda qazib olinmoqda.

Manbalar
Navigatsiya

Navigatsiya (lotincha: navigo — kemada suzaman) — 1) kemalarda suzish, uchish apparatlarida uchish; kemalarni (dengiz N.si), uchish apparatlari — samolyot, vertolyot va boshqalarni (havo N.si), kosmik apparatlar — kosmik kemalarni (kosmik N.) boshqarishning nazariy asoslari va amaliy usullarini ishlab chiqish bilan shugʻullanadigan fan. Asosiy vazifalari: eng xavfsiz va qulay yoʻlni (kureni) tanlash; N. asboblari yordamida harakat yoʻnalishi va oʻtgan yoʻlni aniqlash; apparatlarni boshqarish uchun eng qulay haritafafik proyeksiyalarni oʻrganish va tanlash; N. ma-salalarini analitik va grafik usullarda yechish; apparatning tanlangan yoʻldan ogʻishiga sabab boʻladigan tashqi omillarni hisobga olish; sunʼiy yoʻldoshlar va Yerdagi nishonlar yordamida apparat oʻrnini aniklash hamda bu maʼlumotlarning anikligini tekshirish. N.ning vazifalari geodeziya, haritagrafiya, gidrografiya, okeanologiya va meteorologiya usullaridan foydalanib hal etiladi.

Dengiz N.si kadimdan maʼlum. Kemalarni boshqarishning oddiy usullari qad. Sharq xalqlariga maʼlum boʻlgan. Kema kursini magnit mili yordamida aniqlash usuli topilgach (11-asr), teng burchakli toʻfi silindrik proyeksiyalash usulini qoʻllab harita tuzilgach (16-asr), mexanik lag (kemaning oʻtgan yoʻlini aniqlaydigan asbob) kashf qilingach (19-asr), hozirgi N.ga asos solindi. 19-asr oxiri —20-asr boshlarida fizika fanining taraqqiy etishi natijasida kemalarni boshqarishning elektr N. va radiotexnika asboblari yaratildi. L. Eyler, M. V. Lomonosov va boshqa olimlar N. masalalarini ishlab chiqishda katta rol oʻynadilar. A. S. Popov radioni ixtiro qilgandan soʻng N. taraqqiyotining yangi bosqichi shakllandi. N.da impulsli, impulsfazali va fazali radionavigatsiya tizimlari yoki sektorli radiomayaklardan foydalanildi. Ochiqdengizdagi N. uchun global radionavigatsiya tizimlari ishlab chiqildi. Bu maqsadda navigatsiya sunʼiy yoʻldoshlari tizimidan foydalanish ancha samarali.

Fanning rivojlanishi va texnikaning takomillashishi natijasida N. maʼlumotlarini olish, ishlab chiqish va bevosita boshqarish tizimiga uzatish ishlarini avtomatlashtirishga imkon tugʻildi; 2) mahalliy iklim shartsharoitlarni hisobga olgan holda, dengiz, daryo va boshqa suv havzalarida kemachilikka imkon beradigan mavsum.

Manbalar
Navkar

Navkar, nu kar (moʻgʻulcha noxor — doʻst, oʻrtoq) — 1) moʻgʻul xonlari, noʻyon huzurida xizmat qiluvchi oliy tabaqali yigitlar. N.lar — qurollangan erkin kishilar boʻlib, noʻyonlarga oʻz ixtiyorlari bilan xizmat qilishgan va ularning qaramogʻida boʻlishgan. Urush paytida N. avvalambor jangchi, tinchlik paytida esa qoʻriqchi va "uy kishisi", xonadonga yaqin kishi boʻlgan. N.lar xizmatlari evaziga dastavval uy-joy, oziq-ovqat, kiyim-kechak va qurol-yarogʻ, keyinchalik esa harbiy oʻljaning bir qismi, inʼom etilgan yer mulki va qarollar bilan takdirlanganlar, bu esa ularni yirik zodagonlarning vassallariga aylanishlariga imkon bergan. Xizmat pillapoyasida oʻz isteʼdodini namoyish etgan koʻpgina N.lar keyinchalik turli harbiy boʻlinma va qismlarga qoʻmondon boʻlganlar; 2) Amir Temur va temuriylar davrida N. atamasi — "xizmatkor", "askar", "qoʻshin" maʼnolarida qoʻllanilgan; 3) Usmonli turk imperiyasi 14—17-asrlarda N. "tanqoʻriqchi, xizmatkor"; 4) Safaviylar davlatida N. — harbiy-maʼmuriy mansabdorga tobe harbiy xizmatchi, askar; 5) Xiva xonligida N. — "lashkar"ni anglatgan; 6) Buxoro xonligida N. xizmati uchun davlat tomonidan belgilangan maosh bilan taʼminlangan va majburiy harbiy xizmatni oʻtagan. Harbiy harakatlardan boʻsh paytlarda N. soqchilik vazifasini bajargan.

Manbalar
Navkat-quraysh

Navkat-quraysh — oʻrta asrlardagi Kesh viloyatiga qarashli shahar. Keshdan Nasafga boradigan yoʻlda, hozirgi Qamashi tumanidagi Qavchin qishlogʻi oʻrnida joylashgan. Xoja Ahror mulklariga oid vaqf hujjatlarida (15— 16-asrlar) qayd etib oʻtilgan. N.-Q. Oltintepa shahar harobasi oʻrnida boʻlgan deb hisoblanadi. V. V. Bartoldning fikricha, N.-Q.dagi "Quraysh" soʻzi islomning dastlabki davrlarida bu yerda arablarning Quraysh qabilasi yashaganligiga ishora. Qurayshlar Qutayba ibn Muslim qoʻshinining koʻpchilik qismini tashkil etgan. Qashqadaryoda hozirgi yashaydigan arablar shularning avlodlari boʻlishi ehtimoldan xoli emas. Soʻgʻdiycha Navkat — "Yangi qalʼa" yoki "Yangi qishloq" demakdir.

Manbalar
Navmitan

Navmitan — Kushon podsholigi davri (1—4-asrlar)da vujudga kelgan qad. qalʼa harobasi. Buxorodan 15 km jan.da, N. qishlogʻi yaqinida joylashgan. Qad. Rudizar (Shahrud) kanalining qurilishi munosabati bilan N. obod boʻlgan. 16-asrda N.da Joʻybor xojapari oʻzlariga xos hashamatli maqbaralar, sagʻanalar bino qilganlar. Buxoroning qad. va oʻrta asr tarixini oʻrganishda N. muxim ahamiyatga ega.

Manbalar
Navni rayonlashtirish

Navni rayonlashtirish - qishloq xoʻjaligi ekinlarining yuqori mahsuldor, mahsulot sifati va boshqa koʻrsatkichlari boʻyicha qimmatli yangi navlari va duragaylarini tanlab olish va muayyan tabiiy zonalardagi xoʻjaliklarda ekish (joylashtirish). Qishloq xoʻjaligi ekinlari navlarini rayonlashtirish Oʻzbekistonda 1934-yilda joriy etilgan. Rayonlashtirish uchun qimmatli xoʻjalik belgilariga va mahsuldorligiga koʻra, muayyan zonada ilgari rayonlashtirilgan navga qaraganda ustun turadigan yangi nav tasdiqlanadi. Navni rayonlashtirish (1996-yil 29 avgustda qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasining "Urugʻchilik toʻgʻrisida"gi qonuniga koʻra, respublika hududida ekish uchun tavsiya etilgan qishloq xoʻjaligi ekinlari Davlat reyestriga kiritish)da amaldagi qonunlarga koʻra dastlab mahalliy yoki xorijiy seleksiya muassasalarida yaratilgan yangi navlar davlat sinovini oʻtkazish uchun Respublika qishloq xoʻjaligi ekinlari navlarini sinash Davlat komissiyasiga topshiriladi. Bunda originator (navning egasi) tomonidan navni sinash, rayonlashtirish, himoya hujjati (patent) olish uchun ariza, sinov davrida tegishli miqdordagi original urugʻlik (koʻchat) bilan taʼminlash haqida kafolat xati, navning taʼrifi, seleksiya muassasasida oʻtkazilgan uch yillik sinov natijalari, mahsulotning sifati haqida maʼlumotlar, navning rangli fotosurati taqdim etiladi.

Navni rayonlashtirish uchun xoʻjalik jihatidan foydaliligi boʻyicha sinovlar quyidagi tavsiflarni aniqlashi kerak: hosildorlik, kasallik va zararkunandalarga chidamlilik, tashqi muhit sharoitlariga (sovuqqa, qurgʻoqchilikka chidamlilik) taʼsirchanlik, tezpisharlik, olinadigan mahsulot sifati va boshqa Taklif etiladigan yangi nav reyestrda roʻyxatga olingan (ilgari rayonlashtirilgan) navlardan bir yoki ikki muhim xoʻjalik va biologik tavsifiga koʻra yaxshiroq boʻlishi, qolganlari boʻyicha ular darajasida boʻlishi yoki ulardan uncha past boʻlmasligi kerak. Sinovlar kamida ikki yil davomida oʻtkaziladi, koʻp yillik ekinlar toʻgʻrisida esa ular kamida ikki yil davomida toʻliq hosil bergandan keyin (qarang Nav sinash) rayonlashtirish haqida ekspert komissiyasi xulosasi qabul qilinadi. Navni rayonlashtirish uni koʻpaytirish, urugʻlik va koʻchatlarni Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kiritish va realizatsiya qilish huquqini beradi, shuningdek, bu navlar ekilgan maydonlarda aprobatsiya oʻtkazilishi va ularning urugʻlik sifatini tasdiqlovchi muvofiqlik sertifikati berilishi uchun ham huquqiy asos boʻladi.

Navni rayonlashtirish tartibi hamda navlarni joylashtirish rejalarini Respublika hukumati qabul qiladi. Uni respublika Vazirlar Mahkamasining maxsus ruxsatisiz buzish, oʻzgartirish mumkin emas.

Manbalar
Navo

Navo (fors. — kuy, ohang) — Oʻn ikki maqom tizimi hamda Shashmaqom tarkibidagi uchinchi maqom. Shashmaqomdagi N.ning cholgʻu qismlari Tasnifi N., Tarjei N., Garduni N., Nagʻmai Orazi N., Muhammasi N., Muhammasi Bayot, Muhammasi Husayniy, Saqili N. deb ataladi. Ular muayyan kuy mavzulari va doira usullari negizida yaratilgan. N.ning ashula boʻlimi 2 guruh shoʻʼbalarga boʻlinadi. Birinchi — Saraxbori N. (2 taronasi bilan), Talqini Bayot (taronasi bilan), Nasri Bayot (2 taronasi bilan), Orazi N. (3 taronasi bilan), Husayniy N. deb nomlanuvchi shoʻʼbalar hamda Ufari Bayot (Suporishi bilan) qismlaridan tashkil topadi. Ular navbatma-n-vbat turkum tarzida turli doira usullarida aytiladi. Ikkinchi guruh shoʻʼbalar — Savti N., Moʻgʻulchai N. va Mustazodi N. deb yuritiladi. Ularning har biri Talqincha, Qashqarcha, Soqiynoma va Ufar kabi shoxobchalardan tuzilgan. N. shoʻʼbalar shakli ancha murakkab boʻlib, daromad, miyonxat, dunasr, avj va tushirim tuzilmalaridan tashkil topadi. N.ning shoʻʼbalarida, asosan, Oraz va Bayet namudlaridan avj sifatida foydalanilgan. 

N. maqomining koʻp ashula (mayo, Bayot shoʻʼbalari asosida yaratilgan Bayot — 1, 2, 3, 4, 5) va cholgʻu (surnay, tanbur, dutor) yoʻllari mavjud. R. Glier, T. Sodiqov ("Layli va Majnun" operasi), A. Kozlovskiy ("Ulugʻbek" operasi va boshqalar), M. Burhonov ("Alisher Navoiyga qasida"), M. Ashrafiy ("Dilorom" operasi), M. Mahmudov ("Navo" simfoniyasi) va boshqa kompozitorlar N. yoʻllaridan unumli foydalanishgan. N. atamasi va shu nomli mumtoz musiqa asarlari tojik, turkman, uygʻur, eron, ozarbayjon, arab, turk xalqlari musiqa merosida keng oʻrin olgan.

Ravshan Yunusov

Manbalar
Navo (maʼnolari)

Navo:

 Navo (fors. — kuy, ohang) — Oʻn ikki maqom tizimi hamda Shashmaqom tarkibidagi uchinchi maqom.
 Navo (bezak turi) (nova) — yarim yoy shaklidagi bezak turi; shift bilan devor oraligʻidagi qayrilma egik shaklli hoshiya bezak.
Navo (bezak turi)

Navo (nova) — yarim yoy shaklidagi bezak turi; shift bilan devor oraligʻidagi qayrilma egik shaklli hoshiya bezak. Milliy meʼmorlikda binolarning ichki va tashqi qismini bezashda ishlatiladi. Zamonaviy binolarning tashqi qismida tom bilan devor oraligʻida boʻrtib chiqib (devorga oqib tushadigan suvni toʻsib) turadi va binoga salobatli koʻrinish beradi. N. bezagi ganch, yogʻoch, marmar va boshqalardan tayyorlanishi mumkin. Us t a Shirin Murodovning ganchli ajoyib N. namunalari Toshkent shahridagi koʻpgina binolar (Navoiy teatri, Toshkent kuranti va boshqalar)ni bezab turibdi. Xalq ustalaridan T. Arslonqulov, M. Usmonov, Sh. Gʻafurov, J. Hakimov, S. Norqoʻziyev, O. Fayzullayev va boshqa naqshli ganch, yogʻoch N.larni keng qoʻllagan.

Manbalar
Navob

Navob — Boburiylar saltanati viloyat hokimi. 18-asrning 1-yarmida saltanat inqirozga yuz tutgach, Bengaliya, Arkot, Aud va boshqalarning N.lari mustaqil hokim boʻlib qolganlar. 18-asrning 2-yarmida ingliz mustamlakachilari N.larni oʻzlariga boʻysundirganlar va shundan keyin N.larni tayinlash, vazifasidan chetlatish ular ixtiyorida boʻlgan.

Manbalar
Navoiy (oʻrik navi)

"NAVOIY", Navoiy yubileyi — yuqori sifatli meva beradigan serhosil oʻrik navi. Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutining Samarqand filialida Arzami, Gulungi navlarini chatishtirib yaratilgan (K. V. Vasilyev va L. A. Protasevich). Daraxti kuchli oʻsadi. Shox-shabbalarining qalinligi oʻrtacha, tupiga yaxshi shakl berish mumkin, balandligi 7,5–9 m gacha, kengligi 7 m gacha boradi. Qisman oʻzidan va chetdan changlanadi. Mevasi iyun oxiri — iyul boshlarida pishadi. Mevasi yirik, dumaloq, tillarangsariq va qizgʻish. Poʻsti silliq, qalin. Eti och sariq, qattiq.Koʻchati oʻtqazilgach, 4-yili hosilga kiradi, 15—17 yoshida tupidan 200 kg gacha meva olinadi. Mevasi yangiligida yeyiladi, konserva qilinadi va qoqi solinadi. Uzoq joylarga yuborishga chidamli.Toshkent, Jizzax, Sirdaryo, Fargʻona, Samarqand, Buxoro, Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlari uchun rayonlashtirilgan.

Manbalar
Navoiy issiqlik elektr stansiyasi

Navoiy issiqlik elektr stansiyasi — Oʻzbekistondagi yirik issiqlik elektr stansiyasi. „Oʻzbekenergiya“ davlat aksiyadorlik kompaniyasi tarkibida shoʻʼba korxona. Navoiy shahrining Karmana tumani hududida joylashgan. 1960—81 yillarda qurilgan. Birinchi agregati 1962-yil fevralda ishga tushirilgan. Elektr stansiyasining asosiy uskunalari ochiq havoda oʻrnatilgan. Asosiy yoqilgʻi turi — tarkibida oltingugurt boʻlgan tabiiy gaz hisoblanadi, ehtiyot yoqilgʻisi sifatida esa mazutdan foydalaniladi.

St-yada oʻrnatilgan quvvatlari 1250 MVt boʻlgan 11 ta turboagregat (6 ta blok), 8 bugʻ qozoni bor. Bugʻ kozonlari 540° issiklikda va 130 atm. bosimidagi bugʻni ishlab beradi. Suvni Zarafshon daryosidan oladi.

Navoiy issiklik elektr stansiyasie.s. Oʻzbekistonning gʻarbiy-jan. hududlarini elektr energiyasi bilan taʼminlaydigan asosiy manbadir. St-ya Qizilqumdagi togʻ-kon va gaz sanoati korxonalariga, Navoiy „Elektrkimyozavodi“, „Qizilqumsement“ korxonasiga, AmuBuxoro, Qarshi magistral kanallaridagi nasos stansiyalariga, Buxoro, Samarqand, Kattaqoʻrgʻon shaharlari isteʼmolchilariga elektr energiyasi beradi. Shuningdek, Navoiy shahridagi korxonalarni va kommunal-maishiy ehtiyojlarni issiq suv bilan taʼminlaydi. Elektr styasi kuchlanishi 220 ming voltli elektr uzatish liniyalari bilan Urganch shahridagi taqsimlash qurilmasi orqali Taxiatosh issiqlik elektr stansiyasiga, Kattaqoʻrgʻon, Samarqand shaharlaridagi taqsimlash qurilmalari orqali Oʻrta Osiyo Birlashgan energetika tizimi („Energiya“ birlashgan dispetcherlik markazi)ga ulangan. 2002-yilda 5931,5 mln. kVt-s elektr energiyasi ishlab chiqarildi, isteʼmolchilarga 3042 ming Gkal issiklik yetkazib berildi.

Manbalar 

 

Navoiy viloyati bino va inshootlari
Oʻzbekiston issiqlik elektr stansiyalari
Oʻzbekenergo
Navoiy viloyati shirkatlari
Navoiy konchilik instituti

Navoiy davlat konchilik instituti — Kon-metallurgiya sohalari boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydigan davlat oliy oʻquv yurti. Navoiy shahrida joylashgan. Institut 1995-yilda "Qizilqum nodir metall oltin" davlat konserni qoshida tashkil etilgan. Institut tarkibida konchilik, kimyo-metallurgiya, energomexanika va Olmalik, konmetallurgiya (Olmaliq shahrida) fakultetlari va 21 kafedra mavjud boʻlib, 10 taʼlim yoʻnalishi boʻyicha bakalavrlar (2 kasbiy taʼlim; menejment; elektroenergetika; metallurgiya; mashinasozlik texnologiyasi, mashinasozlik ishlab chiqarish jihozlari va ularni avtomatlashtirish; kimyoviy texnologiya; konchilik ishi; avtomatlashtirish va boshqaruv; kon elektromexanikasi; texnalogik mashinalar va jihozlar) va 5 mutaxassislik boʻyicha magistrlar (rangli va nodir metallar metallurgiyasi; foydali qazilmalarni yer osti usulida qazib olish; foydali qazilma konlarini ochiq usulda qazib olish; foydali kazilmalarni boyitish; kasb-hunar fanlarini oʻqitish metodikasi) tayyorlanadi. Institut qoshida instituternat litseyi faoliyat koʻrsatadi. 2002-2003 oʻquv yili institutda 2,5 mingga yaqin talaba oʻqidi; 7 fan doktori va professor, 44 fan nomzodi va dotsent ishladi. Institut olimlari xorijiy mamlakatlarning nufuzli oliy oʻquv yurtlari bilan oʻquv jarayonini takomillashtirish va ilmiy tadqiqotlar ishlarini hamkorlikda olib borish boʻyicha aloqalar oʻrnatgan.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi institutlar 

Institutlar
Navoiy maqbarasi

Navoiy maqbarasi - Hirotdagi (Afgʻoniston) meʼmoriy yodgorlik. Shahar tashqarisidagi Musallo markazida, Injil arigʻining janubiy qirgʻogʻi yaqinida joylashgan gumbazli oddiy bino. Gavharshodbegim maqbarasiga qiyoslab hirotlik savdogar hoji Gʻulomhaydar Muxtarzoda qurdirgan (1947). Tarhining tashqarisi 10x10 m, ichkarisi 6x6 m. Devor qalinligi 1 m. Anʼanaviy mayda chorsi gʻisht (18x18x5 sm) ganchxok loyida terilgan. Ichki bezagida ganchkori naqsh va iroqisimon bezak qoʻllangan. Tarzlari ravoqli, tobadonli, janubiy ravoq — ochiq eshik vazifasini oʻtaydi. Gumbaz osti gardishining 4 tomonida darcha bor. Maqbara bezaksiz, xona oʻrtasida kichik daxma qora marmar (182x41—35,6x4 sm) bilan qoplangan, unda nastaʼliq xatida "Hazrat Amir Kabir Nizomiddin Alisher Navoiy Hiraviy. Tavalludi 844, vafoti 906 hijriy, Donishparvar vazir" degan soʻzlar bitilgan. Mazkur qabrtosh Kobuldan keltirib oʻrnatilgan (1967). Navoiy maqbarasini va uning atrofidagi masjid, maqbaralarni qayta qurish oʻzbek meʼmorlari tomonidan loyihalashtirilmoqda.

Manbalar 

    

Afgʻoniston meʼmoriy yodgorliklari‎
Navoiy davlat pedagogika instituti

Navoiy davlat pedagogika instituti — pedagog kadrlar tayyorlaydigan davlat oliy oʻquv yurti. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoniga asosan 1992-yil 15-martda Toshkent pedagogika institutining Navoiy filiali (1983-yil asos solingan) negizida Navoiy shahrida tashkil etilgan. Institutda 7 fakultet (fizikamat., boshlangʻich taʼlim metodikasi va musiqa, tabiatshunoslik, jismoniy tarbiya, oʻzbek filol.si, tarix, xorijiy tillar), 25 kafedra, 10 dan ortiq oʻquv va ilmiy laboratoriya bor. Kutubxonasida 100 mingdan ortiq asar saqlanadi (2003). Institut qoshida ixtisoslashgan akademik litsey mavjud. Institutda 16 taʼlim yoʻnalishi (boshlangʻich taʼlim va sport tarbiyaviy ish, jismoniy tarbiya va jismoniy madaniyat, mat.-informatika, oʻzbek tili va adabiyoti, tarix, qozoq tili va adabiyoti, rus tili va adabiyoti, ingliz tili va adabiyoti, geogr. va iqtisodiy bilim asoslari, biol., kimyo va ekologiya, fizika-astronomiya, milliy istiqlol gʻoyasi, huquq va maʼnaviyat asoslari, maktabgacha taʼlim va bolalar sporti, musiqiy taʼlim, tasviriy sanʼat va muxandislik grafikasi) boʻyicha bakalavrlar, informatika, oʻzbek tili, tarix mutaxassisliklari boʻyicha magistrlar, ijtimoiy falsafa ixtisosligi boʻyicha aspiranturada ilmiy pedagogik kadrlar tayyorlanadi. 2002/2003 oʻquv yili institutda 5200 talaba taʼlim oldi; 355 oʻqituvchi, jumladan, 18 fan doktori va professor, 60 fan nomzodi va dotsent ishladi. Institut faoliyati R. Rahmonov, U. T. Turniyozov, T.G.Gulboyev, P. Musayev, G. T. Temirov, O. Fayziyev, M. Oltinov, B. F. Izbosarov, K. S. Xoliqov, Sh. J. Muhammadiyev, A. Zayniddinova, R. A. Roʻziyev, M. Farmonova kabi professoroʻqituvchilar nomi bilan bogʻliq. 2003-yilgacha institutda 9,5 mingga yaqin mutaxassis tayyorlandi. 1985-yildan "Layli" ashula va rake ansambli faoliyat koʻrsatib kelmoqda.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi institutlar‎
Navoiy sement zavodi

Navoiy sement zavodi - q."Qizilqumsement" aksiyadorlik jamiyati.

Manbalar