MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Manjur (asbob)

Manjur Sharqiy Arabistonda qoʻllaniladigan, lekin kelib chiqishi Sharqiy Afrikadan boʻlgan musiqa asbobi hisoblanadi . U matoga yopishtirilgan echki tuyog'idan yasaladi. Ushbu cholg'u asbobini belga bog'lab o'ynaladi. Shundan so‘ng esa ijrochi tuyoqlar bir-biri bilan to‘qnashgan holatda, xirillagan tovush hosil qilish uchun sonlarini silkitadi.

Fann at-tanbura va zar spektakllarida ishlatiladi keng foydalaniladi.

Yana qarang 

 Kahliji

Arab musiqa asboblari
Sharqiy Afrika musiqa asbobi
Amerika inqilobiy urushidagi diplomatiya

Inqilobiy urushdan oldin Londonda mustamlakadan tashqari munosabatlar olib borilgan. Koloniyalar u yerga agentlarini yubordilar. Mustamlakalar bir nechta mustamlakalararo konferentsiyalar oʻtkazdilar va nihoyat Kontinental Kongress bilan yakunlandi. Mustamlakalarda Yevropa tinch aholi punktlari, hind qabilalari bilan turar-joylar va mustamlakalararo (koloniyalar oʻrtasidagi) kelishuvlar boʻyicha tuzilgan. 1772 yildan boshlab bir nechta koloniyalar yozishmalar qoʻmitalari tuzdilar. Parlament 1773-yilda Choy toʻgʻrisidagi qonunni va Boston choy partiyasidan keyin 1774 yilda Massachusets shtatidagi Boston port qonunini (yoki chidab boʻlmas harakatlar) qabul qildi. Kontinental Kongress yozishmalar qoʻmitasini tuzdi, u 1789 yilda Tashqi ishlar boʻlimiga aylandi. Lord Nord 1775 yil 20 fevralda qabul qilingan rezolyutsiya loyihasini tayyorlash uchun yarashtiruvchining oʻziga xos boʻlmagan rolini oldi. Bu Amerika inqilobiy urushi boshlanishidan oldin oʻn uchta koloniya bilan tinch yoʻl bilan kelishuvga erishishga urinish edi; u umumiy mudofaaga hissa qoʻshgan va fuqarolik hukumatini qoʻllab-quvvatlagan va adolatni amalga oshirishni taʼminlagan har qanday koloniya (yaʼni tojga qarshi har qanday qoʻzgʻolonga qarshi) savdoni tartibga solish uchun zarur boʻlganlardan tashqari soliq yoki yigʻimlarni toʻlashdan ozod qilinishini eʼlon qildi; u alohida koloniyalarga murojaat qilib yuborildi va kontinental kongressni ataylab eʼtiborsiz qoldirdi.

Manbalar
Sharif Yusupov

Sharif Yusupov — (1928, Toshkent — 2010, Toshkent), adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori (1990), professor.

Faoliyati 
Toshkent davlat universitetini tugatgan (1951), bir necha yillar mobaynida matbuot nashrlarida, soʻngra qirq yildan ziyod Toshkent Davlat Universiteti (Oʻzbekiston Milliy universiteti) oʻzbek filologiyasi fakultetida dars bergan. Uning „Furqat yoʻllarida“ (1984), „Xudoyorxon va Furqat“ (1994), „Xufiya qatlamlar“ (1998), „Sanʼat va hayrat“ (2000), „Tarix va adab boʻstoni“ (2003), „Tarix ummoni sirlari“ (2008) kabi kitoblari chop etilgan. R.Tagor, M.Gorkiy, Y.Fuchik, A.Chaykovskiy, M.Rusuliy asarlaridan namunalarni oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Mukofotlari 
„Shuhrat“ medali (1994), „El-yurt hurmati ordeni“ (1999) bilan taqdirlangan.

Manbalar
Jumhuriyat ko'chasi (Bursa)



Jumhuriyat ko'chasi
Jumhuriyat ko'chasi Bursa shahar markazidagi G'alaba maydonidan boshlanib , Gökdere bulvarida tugaydigan ko'chadir.Bursaning tarixiy mehmonxonalari va bozorlari o'rtasida joylashgan. 1906-yilda “ Hamidiye ” nomi bilan foydalanishga topshirilgan koʻcha 2004-yilda transport vositalari harakati uchun yopilgan.Ko'cha bo'ylab yo'l 2011-yilda qurilgan va " nostaljik tramvay liniyasi " deb nomlangan tramvay sharqiy-g'arbiy yo'nalishda harakatlangan.Avtotransportga yopilganidan keyin tijorat vazifasidan ko'ra ijtimoiy vazifasi bilan oldinga chiqqan Jumhuriyat ko'chasi, parda va bezak sohasida hamon Bursaning muhim ko'chalaridan biri hisoblanadi.  Koʻchada 270 ta doʻkon mavjud boʻlib, ularda asosan shisha idishlar, gilamlar va pardalar sotiladi.

Tarixi
Ko'cha Mahmut Reshid Posho II  hukmdorlik davrida qurilgan.  Abdulhamit sharafiga "Hamidiye ko'chasi" deb nomlangan.Bu yerda Tahil Xan va Payshanba hammomi kabi inshootlar joylashgan ko'cha.Ko'cha  Konstitutsiyaviy monarxiya e'lon qilingandan so'ng, "Meshrutiyat Caddesi"nomi bilan ataldi, 1926-yilda esa"Cumhuriyet Caddesi" nomini oldi.2004-yildan keyin Bursa bozorlari uchun qilingan yangi rejalarga ko'ra, tramvay liniyasi va  transport vositalari harakati uchun yopildi va faqat piyodalar foydalanadigan ko'chaga aylantirildi.Restavratsiya va rekonstruksiya ishlari doirasida ko‘chadagi binolarning old qismidagi konditsionerlar va reklama belgilarini olib tashlash, issiqlikdan himoyalangan derazalar va duradgorlik buyumlarini almashtirish kabi turli tadbirlar amalga oshirildi.Ko'chada odamlarni tashishni davom ettirish uchun 2011-yilda qurilgan tramvay liniyasi keyin Davutkadi mahallasigacha uzaytirildi.2,4 km uzunlikdagi tramvay liniyasi 5 ta bekatdan iborat.Tramvayni energiya bilan ta'minlash uchun qurilgan tirgak ustunlari yorug'lik maqsadlarida ham qo'llaniladi.Katenar ustunlari rasm va fotografiya ko'rgazmalari uchun ham mos qilinganligi sababli, ko'cha qaysidir ma'noda san'at galereyasi vazifasini bajarishi mumkin.
Dariyzabon xalq ogʼzaki ijodi



Dariyzabon folkyori janrlari  
 Dariyzabon folkyori mazmunan rang-barang va janr sifatidan xilma-xildir.
 Xalq orasida folkyorning ajoyib namunalari turli xil epik dostonlar, ertaklar, rivoyatlar, qissa, hikoyalar, latiflar, qoʼshiqlar va boshqalar saqlanib qolgan.

Dariyzabon folkyorining oʼziga xos jihati 
 Dariyzabon xalq ogʼzaki ijodining oʼziga xos jihati shundaki, ham urf-odat, marosim qoʼshiqlari, ham urf-odat va marosimga bogʼliq boʼmagan sheʼrlari, dostonlari, maqol, matal, ruboyilar va gʼazallar mavjud.

Nasriy turlari  
 Dariyzabon xalq folkyorida nasriy asar turlariga doston, ertak, latifa, qissa va boshqa masr yoʼlida yozilagan asarlar kiradi. Bu folkyor yillar mobaynida asrdan-asirga oʼtib kelgan va bunda afgʼon xalqining kelajakka boʼgan ishonchi, orzu-umidlari aks etgan.

Dostonlar  
 Dariy tilida dostonlar ikki turga boʼlinadi:
1. "Qahramonlik" dostonlari ya'ni " Rustame doston", " Goʼrogʼli", " Alpomish" va boshqalar.
2. "Ijtimoiy-maishiy" ya'ni " Samoke ayyor", " Doʼxtare Oypari" va boshqalar.
 Ammo bu ikki turga boʼlishi shartli ravishda. Chunki ba'zi dostonlarda voqealar rivoji ham qahramonlik, ham ijtimoiy -maiyshiy yoʼsinda ketishim mumkin. 
 Dariy tilidagi dostonlar koʼp xalqlar dostonlari singari nasr va nazmada yozilgan boʼladi.
Vanadokya



Vanadokya 
Vanadokya, Boshqal'a shahridan 33 km uzoqlikda,Yovuzlar qishlog'i chegaralarida joylashgan.Shakllanish jihatidan Kapadokiya mintaqasidagi peri bajalar(qoyalar) bilan bir xil, hech qanday farq ko'rsatmaydi. Peri bajalar vulqondan hosil bo'lgan Yigit tog'idan chiqqan minerallarning suv va shamollar tomonidan eroziya natijasida hosil bo'lgan.Mahalliy xalq tomonidan “Vanadokya” deb atalgan, har yili, ayniqsa yoz mavsumida koʻplab mahalliy va xorijiy sayyohlarni qabul qiladigan peribacalari, yogʻingarchilik taʼsirida paydo boʻlgan koʻp metr uzunlikdagi tunel va gʻorlar bilan ham diqqatni tortadi.Mintaqada yashirin tunel orqali borish mumkin bo'lgan qal'a ham mavjud.Bu joy yashirin jannatga o'xshaydi.Kapadokiyadagi peri bajalariga hasad qiladigan va Ihlara vodiysini sevib qoladigan jannat. Van gubernatorligi vodiyga Kapadokiyaning sharqiy egizaki Van'adokya deb nom berdi. Tarix hidi bo'lgan bu tabiiy go'zallikda armanlar yashagan. Shu sababli, Van'adokyada har biri bir-biridan farq qiladigan turli o'lchamdagi cherkovlar mavjud.H.z Isoning havoriylaridan biri bo'lgan Bartalmayning mozori topilgan 1700-yillik Bartalmay cherkovi ham vanadokyada joylashgan.

Vanadokya peri bajalari  
17 mingga yaqin peri bajalarini o'z ichiga oladi.20 kilometr maydonga tarqalgan peri bajalaridan tashqari 35 ta g'or va 12 ta o'yilgan uylar mavjud.Viloyatga kelganlar bemalol sayohat qilishlari uchun qishloq yo‘li to‘liq asfaltlangan bo‘lsa, turar joy va dam olish uchun hech qanday sharoit yo‘qligi eng katta kamchilikdir.Vanadokya peri bajalari, g'orlar va o'yilgan uylarni bir kunda ziyorat qilishning iloji yo'q.Vanadokya peri bajalari mintaqa yaqinida uylari bo'lganlar uchun xavf tug'diradi. Ayniqsa, qor erib, yomg'ir yog'sa, toshlar joyidan siljishi mumkin. Ushbu harakatlar natijasida ba'zi toshlar dumalab uylarga tegishi mumkin.
Lutfulla Zohidov

Lutfulla Zohidov — (1930, Qoʻqon — 2015, Qoʻqon) adabiyotshunos, Filologiya Fanlari nomzodi (1970), dotsent.

Faoliyati 
Qoʻqon davlat pedagogika institutini tugatgan (19599). Shu institutda adabiyot kabineti mudiri, oʻzbek adabiyoti kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi, dotsent, kafedra mudiri, oʻquv va ilmiy ishlar boʻyicha prorektor vazifalarida ishlagan (1948-yildan). Uning „Alisher Navoiy ijodida muammo janri“ (1986), „Maʼnaviy qadriyatlar“ (hammualliflikda, 1991), „Qoʻqon Davlat Pedagogika instituti tarixi“ kabi kitoblari chop etilgan.

Mukofotlari 
«Shuhrat» medali (1993) va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Faxriy Yorligʻi bilan taqdirlangan.

Manbalar
Arab ohang tizimi

Hozirgi zamonaviy arab ohanglari tizimi yoki musiqiy sozlash tizimi oktavaning nazariy jihatdan yigirma to'rtta bo'linmaga teng bo'lingan yoki 24 tonli teng temperamentga bo'linishiga asoslanib olinadi. Bunda har bir nota orasidagi masofa chorak ton 50 tsent etib belgilangan. Har bir ohang oktava teng qiymatiga ega tizimlardan farqli o'laroq, turli xildagi takrorlanmas o'z nomlariga ega hisoblanadi. Eng past ohang yakah deb nomlanib,qo'shiqchining diapazonidagi eng past ohang bilan belgilanadi. Keyingi yuqori oktava nawa deb nomlanadi. Bu yigirma to'rtta ohang tizimi ichidan muqobil  yettitasi shkala ishlab chiqarish uchun tanlab olinadi va bunda chorak ohang oralig'i umuman ishlatilmaydi. Uch chorak ohang yoki neytral soniya xarakterli interval sifatida qabul qilinadi. 

Taqqoslash uchun, Yevropada bir xil temperli shkalada oktava o'n ikkita teng bo'linmaga bo'linadi. Bu esa arab tizimining yarmiga teng. Shunday qilib, tizim chorak kvartira uchun qirqilgan yassi, yarim tonli kvartira uchun yassi, qirrali yassi va uch chorak ohangli yassi, o'tkir bilan tekis chiziq yordamida Yevropa musiqiy notalarida yoziladi. Chorak o'tkir uchun bitta vertikal chiziq, yarim qadam o'tkir uchun o'tkir va uch chorak o'tkir uchun yarim o'tkir va o'tkir. O'rta C dan pastdagi Gda yakh bilan boshlanadigan ikki oktava diapazoni ishlatiladi. 

Amalda, bitta ijro uchun yigirma to'rt tonnadan kamroq foydalaniladi. Yigirma to'rtta ohangning barchasi an'anaviy musiqaning ohang qatorlarida ko'p uchraydigan va ko'pincha ohang qatorlarida boshlanadigan va kamroq ahamiyatli yoki kam uchraydigan ohanglar tarqalgan muhim ohanglar ierarxiyasiga - ustunlarga ajratilgan individual ohanglardir. 

Asarda qoʻllaniladigan oʻziga xos notalar kamdan-kam hollarda birinchi ohang boʻlgan xarakterli ohanglar nomi bilan atalgan yetmishdan ortiq tur yoki maqom qatorlaridan birining bir qismi boʻladi. Ma'lumot uchun, yevropa taʼsiridagi musiqa nazariyasidan farqli ravishda, tonik birinchi boʻlib sanab o'tiladi. Qatorlar geptatonik bo'lib, kuchaytirilgan, katta, neytral va kichik soniyalardan tuziladi. Har bir satrning ohanglari chastotasi nisbati uchun juda ko'p xilma-xillik, lekin bunga qaramay, shunga o'xshash nisbatlar taklif qilingan va ishlash amaliyoti 1996 yildan boshlab elektron o'lchovlar yordamida tekshirilmagan. 

Hozirgi ohang tizimi Forobiy tomonidan (milodiy 950-yilda vafot etgan) 25 tonnalik teng boʻlmagan shkaladan foydalangan va birinchi boʻlib Mixail Mishaqa (1800–1888) asarlarida tilga olingan. U 24 ohang teng templi bo'linishni tanishtirib o'tgan. Ba'zi qat'iy an'anachilar va musiqachilar 24 ohangli bo'linishni tijorat sifatida rad etib, 17 ohangli to'plamdan keng foydalanadilar.

Yana qarang 

 Jins
 Arabcha maqom

Manbaalar 

Arab musiqasi
Arab ohang tizimi
Gong Lijiao

Gong Lijiao 1989-yil 24-yanvarda tugʻilgan. Xitoylik olimpiya otishmachisi.

Karyera 
U 2007-yilgi Jahon chempionatida 7 oʻrinni egalladi. 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 5 oʻrinni egalladi, ammo bronza medalini ikki raqib doping qoidabuzarliklari sababli medallaridan mahrum qilganidan keyin qoʻlga kiritdi.

U 19,46 ball bilan shaxsiy eng yaxshi zarbasini oʻrnatdi. Bu xitoylik otishmachi uchun 10 yildan ortiq vaqt davomidagi eng uzoq masofa boʻldi. 2009-yilgi Xitoy Milliy oʻyinlarida Gong oʻzining shaxsiy eng yaxshi koʻrsatkichini 19,82 ga oshirdi. Uni Xitoy otishmalari roʻyxatida oʻninchi oʻringa olib chiqdi.

U 2009-yilda Berlinda bo‘lgan o‘tgan jahon chempionatida 19,89 metr natija bilan bronza medaliga sazovar boʻldi. 

U 2009-yilda Jinan shahrida boʻlib oʻtgan Xitoy milliy oʻyinlarida 20,35 metrga shaxsiy eng yaxshi natija qayd eti, oltin medalni qoʻlga kiritdi. 

U 2009-yilda Guanchjouda bo‘lib o‘tgan yengil atletika bo‘yicha Osiyo chempionatida 19,04 metrli natija bilan oltin medalni qo‘lga kiritdi.

2012-yilgi London Yozgi Olimpiada o‘yinlarida u dastlab 4 o‘rinni egalladi, lekin g‘olib Nadzeya Astapchuk giyohvand moddalar testidan o‘ta olmagani sababli diskvalifikatsiya qilinganidan keyin bronza medali bilan taqdirlandi.  2016-yil 20-avgustda Gong kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2018-yilda Gong Indoneziyaning Jakarta shahrida bo‘lgan XVIII Osiyo o‘yinlarida ayollar o‘rtasida yadro uloqtirish bo‘yicha oltin medalni qo‘lga kiritdi. 

2021-yilda u Tokioda boʻlib oʻtgan 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ayollar oʻrtasida oʻq uloqtirish boʻyicha 20,58 m natija bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi  va shu tariqa har qanday sport turida Olimpiya chempioni boʻlgan birinchi xitoylik sportchiga aylandi.

Adabiyotlar 

Yengil atletika boʻyicha jahon chempionati gʻoliblari
Yengil atletika boʻyicha Olimpiyada oltin medali sovrindorlari
Yengil atletika boʻyicha jahon chempionati sovrindorlari
2012-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari medal sovrindorlari
2008-yilgi Yozgi Olimpiyada oʻyinlari sovrindori
2016-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari yengil atletikachilari
2012-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari yengil atletikachilari
2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari yengil atletikachilari
Yashayotgan insonlar
1989-yilda tugʻilganlar
1627-yildagi Gargano zilzilasi

1627-yilgi Gargano zilzilasi. 1627-yil 30-iyul kuni yarim tunda Italiyaning janubidagi Gargano va Tavolierning bir qismida zilzila sodir boʻldi. Bu juda katta zilzila edi katta sunamiga sabab edi va butun joyga zarar yetdi. Bu Gargano mintaqasida qayd etilgan eng yirik seysmik hodisadir. Bu butun hudud boʻylab jiddiy zarar koʻrdi va taxminan 5000 kishini oʻlimiga olib keldi. To‘rtta zilzila qayd etilgan. Eng katta zarar San Severo va Lesina oʻrtasida qayd etilgan.

Baʼzi manbalarda 1626-yildadagi Nepalda soʻdir boʻlgan yirik zilzila koʻrsatirilgan, ammo boshqalar bu 1627-yilgi voqea haqida notoʻgʻri xabarlar ekanligini taʼkidlaydilar.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Zilzilalar
Sodir Erkinov

Sodir Erkinov — (1930, Rishton tumani, Fargʻona — 2009) adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori (1977), professor.

Faoliyati 
Fargʻona davlat pedagogika universitetini tugatgan (1952). Moskva davlat universitetida aspirant (1953—1956), Qoʻqon davlat pedagogika institutida katta oʻqituvchi (1958—1962), Qoʻqon adabiyot muzeyining mudiri, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti boʻlimi katta ilmiy xodimi (1962), tekstologiya boʻlimi mudiri (1976).

Uning „Lutfiy“ (1965), "Navoiy „Farhod va Shirin“i va uning qiyosiy tahlili" (1971) monografiyalari nashr etilgan.

„Asrlar osha mushoira“, „Sharq adabiyotida Farhod qissasi“, „Nizomiy Ganjaviy“ kabi kitoblar muallifi.

Mukofotlari 
Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat Mukofoti laureati (1992).

Manbalar
Sojiylar

Sojiylar (879 - 929) — Janubiy Ozarbayjonda hukmronlik qilgan turkiy sulola. Bu sulola vakillari Afshin laqabiga ega boʻlishgan. Sojiylar Markaziy Osiyodagi Ustrushona viloyatidan boʻlgan qadimiy turklarga mansub edi. Sojiylar davlati poytaxti dastlab Marogʻa shahri, keyinroq Ardabil boʻldi.

Sulolaning tashkil topishi 
Arab qoʻshinining koʻplab mashhur sarkardalari, jumladan, al-Afshin Haydar ibn Kovus ushbu urugʻga mansub. Umaviylar, keyinroq Abbosiylarning Vizantiya imperiyasiga qarshi toʻxtovsiz urushlari chegarani mustahkamlash maqsadida Markaziy Osiyodan Ozarbayjonga va Shimoliy Anadolu (Anatoliya)ga koʻplab turk qabilalarini koʻchirishga majbur qildi. Natijada turk jangchilari Abbosiylar qoʻshinining asosiy negiziga aylandi.
Sojiylar sulolasi asoschisi Abu Soj Devdod abbosiylar qoʻshinining eng tajribali sarkardalaridan edi. U hurramiylarga qarshi olib borilgan urushda bevosita ishtirok etib Madoin va Vositdagi isyonlarni bostirgan, keyinroq Ahvoz va Kufaga noib boʻlgandi. Koʻrsatgan xizmatlari uchun Sojiylarga Ozarbayjon berildi.

Muhammad ibn Soj hukmronligi davri 
Abu Sojning oʻgʻillari Muhammad va Yusuf ham mahoratli sarkardalardan sanalgan. Sojiylar hukmronligi davrida Ozarbayjonning janubiy qismida mustaqil davlat tashkil topdi. Sojiylar davlatining oʻz puli bor edi.IX asr oxiridan Muhammad ibn Abu Soj nomi zarb qilingan tangalar muomalaga kiritilgan. Muhammad 889-yili abbosiylarning Armaniston va Ozarbayjondagi noibi boʻldi. Oradan koʻp oʻtmay oʻzini mustaqil hukmdor deb e’lon qildi, biroq ma’lum muddat Bagʻdodga boʻysunishga majbur boʻldi. 901-yili oʻlatdan vafot etdi. Muhammadning oʻgʻli Devdod hokimiyatni meros qilib oldi. U bungacha otasining Armanistondagi noibi edi. Lekin Devdod oʻsha yiliyoq amakisi Yusuf tomonidan agʻdarildi.

Yusuf ibn Soj hukmronligi davri 
Yusuf hukmronligi davrida Sojiylar davlati yanada kuchaydi. Uning davrida Ozarbayjon yana biroz muddat qaram boʻldi. Abbosiy hukmdor Muqtadir Yusufga qarshi katta qoʻshin bilan bordi va uni 120 OOO dinor hajmida oʻlpon toʻlashga majbur qildi. Bir necha yildan soʻng urush qaytadan boshlandi. Yusuf 918-yili abbosiylar qoʻshinini yengib Rayni oldi. 919-yili Ardabil ostonalarida yangi toʻqnashuv yuz berdi. Bu safar Yusuf magʻlub boʻlib asirga tushdi va Bagʻdodga olib borib zindonga tashlandi. Uning oʻrniga davlatni 4 yil gʻulomi Sobuq boshqardi. 923-yili Muqtadir har yili 500 OOO dinor miqdorida oʻlpon toʻlash majburiyatini yuklab Yusufni ozod qildi. Biroq keyingi yili Yusuf mustaqillikka erishdi va abbosiylardan Hamadonni tortib oldi. 928-yili qarmatlarga qarshi yurish jarayonida halok boʻldi.

Tanazzul 
Taxtga jiyani Abul Musofir chiqdi. U 929-yili vafot etdi. Ba’zi ma’lumotlarga koʻra, Abul Musofirni Ardabilda zaharlab oʻldirishgan, boshqa ma’lumotlarda oʻzining soqchilari isyon koʻtarib oʻldirgani aytiladi. Taxt avval isyonchi gʻulomlar sardori Muflih Yusufiyga, 932-yili amir Daysam ibn Ibrohimga oʻtdi. 957-yili Sojiylar davlati hududi Daylamiylar qoʻshini tomonidan istilo qilindi.

Manbalar

Havolalar  
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Osrushana

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Khaydhar_ibn_Kawus_al-Afshin

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Al-Muqtadir
Shilimshiq



Puding - pishirish texnikasining nomi. Yozuvlar asosida 20 xil mujver idishlari haqida gapirishimiz mumkin.

Tarixi 
Puding bugungi kunda qovoq bilan tayyorlangan taom sifatida tanilgan bo'lsa-da, bu Usmonli oshxonasida pishirish usullaridan birining nomidir. Oʻsha davrda “mujmer” nomi bilan qayd etilgan boʻlsa-da, hozir “puding” nomi bilan mashhur. Qovoq bilan tayyorlangan retsept bugungi kunda hammaga ma'lum bo'lsa-da, Usmonlilar davrida qovoq yordamida tayyorlangan retseptga duch kelmaymiz. Usmonli oshxonasida eng keng tarqalgan taomlar - baqlajon, tuxum, qiyma, jigar va yashil loviya.

Qadimgi davrlarda yozilgan pazandachilik kitoblarida, odatda, kotlet haqidagi bo'lim ichiga puding kiritilgan. Ko'pgina retseptlarda u sabzavotli go'shtning bir turi hisoblangan, chunki maydalangan go'shtga qo'shimcha ravishda tuxum va un ishlatilgan.

Tayyorlanishi 
Pudingning asosiy tarkibiy qismi qovoqdir. Achchiqni kamaytirish uchun mayda to'g'ralgan qovoq tuz bilan bir muddat aralashtiriladi. Tayyorlangan qovoq odatda un va tuxum aralashmasi bilan aralashtiriladi. Pudingni xuddi shunday pishirish mumkin. Biroq, bugungi kunda go'zal ta'm qo'shish uchun oq pishloq, kashar pishlog'i, maydanoz, arpabodiyon, yoki xom piyoz kabi aromatik moddalarni qo'shish odatiy holdir.

Un va tuxum aralashmasi 
Un va tuxum qo'shilgan qovoq aralashmasida tuxum va unning vazifasi aralashmaning qizdirilgan yog' bilan aloqaga kirishganda qotib qolish va qovoq bo'lagini ushlab turishdir. Aralashmada juda ko'p qovoq yog'da pudingning tarqalishiga olib keladi, juda ko'p tuxum puding qavatining juda qalin bo'lishiga olib keladi va egiluvchan plastmassani eslatadi.

Agar tuxum ta'm uchun qo'shilmasa, ozgina sarig'i qo'shilishi kerak. Tuxumning butun holda qo'shilishi, pudingni yaxshiroq ushlab turishining sababi shundaki, butun tuxumdagi qotib qolish moddasi (oq va sarig'i) faqat sarig'ida ko'proq bo'ladi. Bunday holda, qattiqlashuv tuxum sarig'i va un bilan ta'minlangan qattiqlashuvdan farqli reaksiya natijasida yuzaga keladi, shuning uchun u xamirning tuzilishini o'zgartiradi.

Ba'zi retseptlarda achitqi ham mavjud. Ushbu mahsulotni qo'shishning asosiy maqsadi pishirilgan mujverning ko'proq shimgichli, ichi bo'sh tuzilishga ega bo'lishidir.

Bezatish 
Mujverning ta'mi kuchli bo'lmagani uchun uni turli yo'llar bilan bezatish mumkin. Iliq iste'mol qilinadigan mujverning ustiga arpabodiyon va qizil qalampir bo'laklari sepiladi, har ikki turga sarimsoqli qatiq afzal bo'ladi. Uni sovuq holda berish odatiy holdir.

Variantlari 

 Merevjen mujveri - Qoradengiz mintaqasida Marevjen o'ti, Melojan o'ti deb nomlangan o'simlik yordamida ishlab chiqariladi.

Manba
Puding

Puding - pishirish texnikasining nomi. Yozuvlar asosida 20 xil mucver idishlari haqida gapirishimiz mumkin.

Tarixi 
Puding bugungi kunda qovoq bilan tayyorlangan taom sifatida tanilgan bo'lsa-da, bu Usmonli oshxonasida pishirish usullaridan birining nomidir. Oʻsha davrda “mujmer” nomi bilan qayd etilgan boʻlsa-da, hozir “puding” nomi bilan mashhur. Qovoq bilan tayyorlangan retsept bugungi kunda hammaga ma'lum bo'lsa-da, Usmonlilar davrida qovoq yordamida tayyorlangan retseptga duch kelmaymiz. Usmonli oshxonasida eng keng tarqalgan taomlar - baqlajon, tuxum, qiyma, jigar va yashil loviya.

Qadimgi davrlarda yozilgan pazandachilik kitoblarida, odatda, kotlet haqidagi bo'lim ichiga puding kiritilgan. Ko'pgina retseptlarda u sabzavotli go'shtning bir turi hisoblangan, chunki maydalangan go'shtga qo'shimcha ravishda tuxum va un ishlatilgan.

Tayyorlanishi 
Pudingning asosiy tarkibiy qismi qovoqdir. Achchiqni kamaytirish uchun mayda to'g'ralgan qovoq tuz bilan bir muddat aralashtiriladi. Tayyorlangan qovoq odatda un va tuxum aralashmasi bilan aralashtiriladi. Pudingni xuddi shunday pishirish mumkin. Biroq, bugungi kunda go'zal ta'm qo'shish uchun oq pishloq, kashar pishlog'i, maydanoz, arpabodiyon, yoki xom piyoz kabi aromatik moddalarni qo'shish odatiy holdir.

Un va tuxum aralashmasi 
Un va tuxum qo'shilgan qovoq aralashmasida tuxum va unning vazifasi aralashmaning qizdirilgan yog' bilan aloqaga kirishganda qotib qolish va qovoq bo'lagini ushlab turishdir. Aralashmada juda ko'p qovoq yog'da pudingning tarqalishiga olib keladi, juda ko'p tuxum puding qavatining juda qalin bo'lishiga olib keladi va egiluvchan plastmassani eslatadi.

Agar tuxum ta'm uchun qo'shilmasa, ozgina sarig'i qo'shilishi kerak. Tuxumning butun holda qo'shilishi, pudingni yaxshiroq ushlab turishining sababi shundaki, butun tuxumdagi qotib qolish moddasi (oq va sarig'i) faqat sarig'ida ko'proq bo'ladi. Bunday holda, qattiqlashuv tuxum sarig'i va un bilan ta'minlangan qattiqlashuvdan farqli reaksiya natijasida yuzaga keladi, shuning uchun u xamirning tuzilishini o'zgartiradi.

Ba'zi retseptlarda achitqi ham mavjud. Ushbu mahsulotni qo'shishning asosiy maqsadi pishirilgan mujverning ko'proq shimgichli, ichi bo'sh tuzilishga ega bo'lishidir.

Bezatish 
Mujverning ta'mi kuchli bo'lmagani uchun uni turli yo'llar bilan bezatish mumkin. Iliq iste'mol qilinadigan mujverning ustiga arpabodiyon va qizil qalampir bo'laklari sepiladi, har ikki turga sarimsoqli qatiq afzal bo'ladi. Uni sovuq holda berish odatiy holdir.

Variantlari 

 Merevjen mujveri - Qoradengiz mintaqasida Marevjen o'ti, Melojan o'ti deb nomlangan o'simlik yordamida ishlab chiqariladi.

Manba