Razzoq Hamroyev

Razzoq Hamroyev (1910.30.11 — Shofirkon tumani, Tezguzar qishlogʻi — 1981.5.5, Toshkent) — aktyor, rejissyor, pedagog. Oʻzbekiston xalq artisti (1951). Xalq artisti (1973). Toshkentdagi Òlka Erlar bilim yurtini (1930), Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1954). Namangan teatri asoschilaridan (1931). Namangan teatrida aktyor, rejissyor, bosh rejissyor, badiiy rahbar (1931—45). 1946-yildan Muqimiy teatrida aktyor, rejissyor, bosh rejissyor (1959—76), 1977-yildan rejissyor ayni vaqtda, 1954-yildan Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida dars bergan, professor (1978-yildan). „Tohir va Zuhra“ (S. Abdulla)dagi Nozim, „Rustam“ (U. Ismoilov)dagi Rustamlar H.ning sahnada yaratgan ilk obrazlaridir. H. sahna va ekran navoiynomasining shakllanishiga salmoqli hissa qoʻshgan. Xurshidning Navoiy dostonlari asosida yaratilgan „Farhod va Shirin“ musiqali dramasida Xusrav, Xoqon rollarini, „Navoiy“ (Oybek) dramasida Navoiy rolini ijro etgan. Shuningdek, uning teatr sahnasida yaratgan Ferdinand (F.Shiller, „Makr va muhabbat“), Pantalone (K. Gotssi, „Malikai Turondot“), Arslon (K.Yashin, „Tor-mor“), Muqimiy (S.Abdulla, „Muqimiy“), Hamza (Komil Yashin, A. Umariy, „Hamza“), Trufaldino, Kavaler (K.Goldoni, „Ikki boyga bir malay“, „Musofirxona bekasi“), Malvolio (Uilyam Shekspir, „Oʻn ikkinchi kecha“), Melivoy (H. Gʻulom, „Toshbolta oshiq“) kabi obrazlari ham mashhur.

H. oʻzbek kinosida ham chuqur falsafiy, hajviy, mazmunli obrazlar yaratdi: Nozim („Tohir va Zuhra“), Navoiy („Alisher Navoiy“), Xoʻja Nasriddin („Nasriddinning sargu-zashtlari“), Beruniy („Abu Ali ibn Sino“), Muqimiy („Furqat“), Mirzakarim qutidor („Oʻtgan kunlar“), Togʻa („Yoryor“), Toshtemir dorboz („Dorbozlar“), Ibn Iroq („Abu Rayhon Beruniy“), Jaʼfarbek („Jay-xun“), Rahimjon mirob („Mirzachoʻl“), Usmonboy („Xorazm afsonasi“), nomozov („Komandirning qaytishi“), Gʻofir („Seni kutamiz, yigit“) va boshqa shular jumlasidan. Aktyor ekranda yaratgan Alisher Navoiy obrazi sanʼatkor ijodida alohida oʻrin tutadi. Navo-iyni mutaffakkir shoir, xalqparvar davlat arbobi, sodiq doʻst sifatida yorqin gavdalantirdi, uning ichki kechinmalarini tomoshabinga mohirona yetkazdi, davr qarama-qarshiliklarini ifodalashda katta isteʼdodini namoyish qildi. 1968-yil Muqimiy teatrida shoirning 525 yilligi munosabat bilan H. „Navoiy Astrobodda“ (I.Maxsumov; Yu.Rajabiy, S.Jalil) musiqali dramasini sahnalashtirib, oʻzi bosh rolni ijro etdi. Navoiyning baytugʻazallarini ajoyib talaffuzda maʼnoli, jarangdor, yuksak mahorat bilan va taʼsirchan oʻqish bilan obrazning taʼsir kuchini yanada oshirdi.

Uning rejissyor sifatida ayniqsa, musiqali drama janri taraqqiyotida xizmatlari alohida. „Farhod va Shirin“, „Layli va Majnun“, „Oltin koʻl“, „Nurxon“, „Makr va muhabbat“, „Mu-qimiy“, „Guli siyoh“, „Fargʻona tong otguncha“, „Toshbolta oshiq“ kabi H. rejissyorlik qilgan drama, komediya, musiqali drama kabi turli janrdagi spektakllar chuqur hayotiyligi, yuksak ijro saviyasi va teran gʻoyaviy mazmuni bilan ajralib turadi. U nafaqat Muqimiy teatrida balki respublikamizning viloyat teatrlarida ham koʻpgina spektakllar sahnalashtirgan.

Davlat mukofoti (1948), Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofotlari (1964, 1970) laureati. Vafotidan soʻng "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2003).

Biografiyasi
Razzoq Hamroev 1910-yil 30-noyabr Shofirkon tumani, Tezguzar qishlogʻida tugʻilgan. U aktyor, rejissor va pedagog sifatida oʻz faoliyatini olib borgan.

Oʻrta maktabni Tezguzarda tamomlab, 1930-yilda Toshkent erkaklar ta’lim institutida oʻqigan. Soʻngra Namanganga ilm tarqatish maqsadida joʻnab ketgan va u yerda oʻzbek tili va adabiyotidan dars bera boshlagan. Maktabda u drama toʻgaragini tashkil qildi, u yerda bir vaqtning oʻzida rejissyor va aktyorlik bilan ham shugʻullangan.

1931 yildan - Alisher Navoiy nomidagi Namangan musiqali drama va komediya teatrining tashkilotchilaridan biri, aktyori, rejissori, bosh rejissyori (1934-yildan), badiiy rahbari.

1940-yilda Moskvadagi Moskva badiiy teatri qoshidagi rejissorlik kurslarida tahsil oldi.

1946-yildan umrining oxirigacha - Muqumiy nomidagi Oʻzbek musiqali drama va komediya teatrida aktyor, rejissor, bosh rejissyor (1959—1976-yillarda).

Oʻzbekiston SSRning boshqa teatrlarida spektakllarni sahnalashtirgan.

1945-yildan boshlab u filmlarda ham rol oʻynay boshlagan. Oʻzbekiston SSR Kinematografchilar uyushmasi aʼzosi.

1954-yilda A. N. Ostrovskiy nomidagi Toshkent davlat teatr san’ati institutining rejissorlik fakultetini tamomlagan. (hozirgi Oʻzbekiston Davlat sanʼat va madaniyat instituti).

1954-yildan A. N. Ostrovskiy nomidagi Toshkent teatr va rassomlik institutida rejissyorlik kursidan dars bergan (1978 yildan  professor).

1945-yildan KPSS aʼzosi. Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 7-chaqiriq deputati.

Razzoq Hamroev 1981-yil 5-mayda Toshkent shahrida vafot etdi. U Chigʻatoy memorial qabristoniga dafn etilgan.

Oilasi 
 Oʻgʻli — Javlon Hamroyev (1934-1997), aktyor. O‘zbekiston SSR xalq artisti (1975)
 Qizi - Guli Hamroyeva (1946-2023), balet artisti, oʻqituvchi. O‘zbekiston SSR xalq artisti (1983)
 Nevarasi - Begzod Hamroyev (1960-yil tugʻilgan), “Oʻzbekfilm” kinostudiyasi aktyori. O‘zbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (2012)
 Nevarasi - Ulug‘bek Hamroyev (1970-yil tugʻilgan) operator, klipmeyker
 Nevarasi - Nadira Hamraoyva (1985-yil tugʻilgan), balerina. O‘zbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (2010).

Mukofotlar va unvonlar 
 O‘zbekiston SSR xalq artisti (1951)
 SSSR xalq artisti (1969)
 Ikkinchi darajali Stalin mukofoti (1948) - „Alisher Navoiy“ filmidagi bosh roli uchun (1947)
 Hamza nomidagi Oʻzbekiston SSR Davlat mukofoti (1964, 1969 — „Oʻtgan kunlar“ filmidagi Mirza Karim Qutidora rolini ijro etgani uchun)
 Ikki marotaba Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1959-yil)
 Xalqlar doʻstligi ordeni (1980-yil)
 Ikki marotaba „Shon-sharaf belgisi“ ordeni (1950-yil)
 „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni (200–yil vafotidan keyin)
 O‘zbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining faxriy yorliqlari.

Ijodiy faoliyati

Rejissorlik ishlari 
 
 1932-yil — „Ikki kommunist“ K. Yashen
 1934-yil — „Halima“ G. Zafariy
 1939-yil — „Mayyorlik va sevgi“ F. Shiller
 1952-yil — Uygʻunning „Oltinkoʻl“
 1954-yil — „Muqimiy“ S. Abdulloh
 1957-yil — „Vatanga muhabbat“ Z. R.Fatxullina va Sh.Sagʻdulla
 1961-yil — „Toshboltga oshiq“ G‘afur G‘ulom
 1961-yil — „Burqa sirlari“ Hamza Hakimzoda Niyoziy
 1963-yil — „Sevimli qizlar“ K. Shangitboeva va K. Baiseitova
 1963-yil — X. Razzoqov va S. Xaitboyevning „Nodira“
 „Ikki boyga bir malay“ K. Goldoni
 „Malikai Turandot“ C. Gozzi
 „Tohir va Zuhra“ S. Abdulloh
 S. Jamolning „Guli sieh“
 „Nurxon“ K. Yashen
 K. Yashenning „Oftobxon“ asari
 Xurshidning „Layli va Majnun“
 „Fargʻona tong otguncha“ M. Ismoiliy
 „Oltin koʻl“

Teatrdagi rollari 
 
 1954-yil — „Muqimiy“ S. Abdulloh - Muqimiy
 1961-yil - „Toshboltga oshiq“ Gʻofur Gʻulom — Melibay
 1968-yil - „Navoiy Asrobodda“ I.Maqsumov, Yunus Rajabiy, S. Jalila - Navoiy
 „Mayyorlik va sevgi“ F. Shiller - Ferdinand
 „Qo'y bahori“ L. de Vega - Komandir
 „Oʻn ikkinchi kecha“ V. Shekspir — Malvolio
 „Nurxon“ K. Yashen — Vasiliy Ivanovich
 „Sevgingiz bilan“ Umarov - Kenja
 „Tohir va Zuhra“ S. Abdulloh - Nozim
 U. Ismoilovning „Rustam“ - Rustam
 Xurshidning „Farhod va Shirin“ A. Navoiy — Xosrov
 „Navoiy“ muallifi Oybek - Navoiy
 „Malikai Turandot“ C. Gozzi - Pantalone
 „Mag'lubiyat“ K. Yashen - Arslon
 K. Yashen va A. Umariyning „Hamza“ - Hamza
 „Ikki boyga bir malay“ K. Goldoni — Truffaldino
 „Mehmonxonachi“ C. Goldoni - kavaler

Filmografiyasi 
 
 1945-yil — Tohir va Zuhra — yilnomachi Nozim
 1946-yil — Nasriddin sarguzashtlari — Afandi
 1947-yil — Alisher Navoiy — Alisher Navoiy
 1948 yil - Fargʻona qizi
 1954-yil - Opa-singil Raxmonovlar - Orifov
 1955 yil - Amirlik parchalanishi - Jafar
 1956-yil — Avitsenna — Beruniy
 1956 yil - Muqaddas qon - Shakif ota
 1958 yil - Maftuningman - Zamiraning otasi
 1958-yil - Olovli yillar
 1958 yil - Oʻgʻillar oldinga - usto Safar
 1959 yil - Ikkinchi gullash - Ahmedov
 1959-yil - Furqat - Muqimiy
 1960-yil - Mahallada duv-duv gap - usto Sharif
 1960-yil - Hamza - Nazariy
 1961 yil - Bolalar haqida kichik hikoyalar ... - Said
 1963-yil — Qoʻnmagan samalyot — Ismoli
 1964-yil - Yor-yor (film) - Qurbonov
 1964 yil - Ulugʻbek yulduzi - Farmonshoh
 1964 yil - Arqonda yuruvchilar - Toshtemir
 1965 yil - Momaqaldiroq - "etakchi aktyor"'
 1966 yil - Oq, oq laylaklar - Malikining akasi
 1966 yil - Sayyod qo‘ng‘irog‘i - Mansur
 1966 yil - Kanyuta g'orining siri - Ildar Zakirovich
 1967 yil - Plyus birligi - kamerachi
 1968 yil - Komandirning qaytishi - Namazov
 1968 yil - Dilorom - Nug'man
 1969-yil — Buning nomi — Bahor - Xalil
 1969 yil - Keksa ustaning vasiyatnomasi - Usmonboy
 1969-yil - Oʻtgan kunlar - Mirza Karim Qutidor
 1971 yil - Sevgi dramasi
 [1971-yil - Chegara shu yerda o'tadi - Jafarbek
 1971-yil - Rustam va Suxrab - Inson
 1971 yil - Rustam afsonasi - Inson
 |1971-yil — Jang
 1972-yil — Qora qumlarda —  epizod
 1972-yil - Biz sizni kutamiz, yigit - Maqsud G'ofurovich G'ofurov
 1972 yil - Semurg' - sayyor
 1973-yil — Salom, yaxshi odam -  epizod
 1973 yil - Olovli qirg'oq - Ishan
 1973 yil - Zulmatdan qochish - Toir-aga
 1974-yil — Abu Rayhon Beruniy — Ibn Iroq
 1975 yil - Mejhiryada edi
 1976 yil - Katta akam - Vohidov
 1976 yil - Boshqalar uchun - Nurmatov
 1977-yil - 1984-yil - Olovli yoʻllar - Shayx Hazrati
 1978 yil - Toʻylar muborak - Yunusning otasi
 1978 yil - Kulrang ajdaho nafasi - Lo Ven
 1978 yil - Xorazm afsonasi - choyxona egasi Nosir
 1978 yil - Birovning baxti -  epizod
 1979 yil - Ota ordeni - Abdulloh
 1979 yil - Havo piyodalari - shifokor
 1980 yil - Afsonaviy qiz -  Murod Mirzo

Manbalar

Havolalar  
 Nekrolog

Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureatlari
Sovet erkak aktyorlari
SSSR xalq artistlari
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari