MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Glinka haykali

Glinka haykali — taniqli rus bastakori M. I. Glinka haykaltaroshlik yodgorligi. 1906-yilda Sankt-Peterburgda Leningrad konservatoriyasi binosi yaqinidagi Teatr maydonida oʻrnatilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh R. R. Bax va arxitektor A. R. Bax. Yodgorlik federal ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros ob’ekti hisoblanadi.

Tarixi 
1901-yilda M. I. Glinka (1804-1857) tavalludining yuz yilligi munosabati bilan Rossiya musiqa jamiyati bastakor haykalini yaratish tashabbusi bilan chiqadi. Yodgorlik qurilishiga mablagʻ toʻplash maqsadida koʻplab kontsertlar, tomoshalar oʻtkaziladi. Natijada 106 788 rubl 14 1/2 tiyin yigʻildi.

1902-yilda yodgorlik loyihalari uchun tanlov eʼlon qilinadi. Unda 22 haykaltarosh, jumladan A. L. Ober, I. Ya. Gintsburg, L. A. Bernshtam va R. R. Bax ishtirok etdilar. 1903-yil bahorida tanlov natijalari sarhisob qilinadi. R. R.Bax Yodgorlikni bajarish uchun buyurtma olgan. Yodgorlikning meʼmoriy qismida ishlash uchun u akasi A. R. Baxni taklif qilgan.

1903-yil 26-fevralda shahar dumasi yodgorlikni oʻrnatish joyini tasdiqladi: Glinka koʻchasi va Teatr maydoni kesishmasi. Joyni tanlash, u yerda joylashgan Katta tosh teatri binosida (hozirgi konservatoriya) ekanligi bilan bogʻliq edi. M. I. Glinkaning " Tsar uchun hayot " („Ivan Susanin“) operasining premyerasi boʻlib oʻtadi va olti yildan keyin — 27- Noyabr 1842-yilda — " Ruslan va Lyudmila " operasi primyerasi boʻlib oʻtadi.

1903-yil 20-mayda yodgorlik qoʻyilishi boʻlib oʻtadi. Granit poydevori Kohl va Dyurer kompaniyasi tomonidan, haykal esa A. Moranning bronza quyish zavodi tomonidan quyilgan. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1906-yil 3-fevralda boʻlib oʻtadi. Ochilish marosimida kantata M. LEKIN. Balakirev, bu voqea uchun maxsus yozilgan.

1925-yilda maydonni qayta qurish paytida yodgorlik demontaj qilinadi. 1926-yilda konservatoriya binosining janubiy tomonidagi yodgorlikni qayta tiklashga qaror qilinadi. Shu bilan birga, bronza qandillar qayta tiklanmagan, chunki ular yodgorlikning badiiy yechimiga mos kelmasligi aniqlangan. 1944-yilda Monumentskulptura zavodida yodgorlik qayta tiklanadi.

Tavsifi 
M. I. Glinka toʻliq balandligida tasvirlangan. U bronza dafna novdasi bilan granit poydevor ustida turadi. 1963-yilda „Leningrad haykali“ kitobida yodgorlikning past badiiy ijrosi qayd etilgan va bastakor obrazi chuqurlikdan mahrum deb nomlangan.

Manbalar 

Mixail Glinka
 Sankt-Peterburg Yodgorliklari / Glinka
 1906-yilda Sankt-Peterburgda qurilgan bino va inshootlar
Gogol haykali

Gogol haykali — taniqli shoir, nosir va dramaturg, Poltava viloyatida tugʻilgan N. V. Gogol sharafiga Karaganda shahrida (Qozogʻiston) oʻrnatilgan yodgorlik buyuk zot abadiy klassik tavalludining 200-yilligiga bagʻishlangan.

Nikolay Vasilyevich Gogol haykali Nursulton Nazarboyev shoh koʻchasi va Gogol koʻchasi kesishmasidagi soyali xiyobonga oʻrnatilgan. Haykal buyuk adibning bronzadan yasalgan byusti boʻlib, ustun koʻrinishidagi baland granit poydevorga oʻrnatilgan.

Haykal meʼmor V. A.Trotsenko loyihasi boʻyicha va haykaltarosh A. S. Kalmaxonov tomonidan yaratilgan. Yodgorlik joylashgan xiyobon nafaqat Karaganda aholisi, balki shaharning koʻplab mehmonlari orasida romantik uchrashuvlar va sayrlar uchun sevimli joylardan biri hisoblanadi.

Manbalar 

Qozogʻiston meʼmoriy yodgorliklari
Grigoriy Potyomkin haykali

Grigoriy Potyomkin haykali ― Xersonda Potyomkin maydonining markazida joylashgan.

Xerson asoschisi knyaz Potyomkinning shahar soborida dafn etilganining 45 yilligi munosabati bilan 1831-yilda akademik I.P.Martos tomonidan haykaltaroshlik qilingan modelga koʻra yaratilgan. 1836-yil oxirida u shahar markazida oʻz oʻrnini egalladi. Katta granit poydevorining muallifi italiyalik arxitektor Frants Karlovich Boffo edi, u 1820 va 1830-yillarda Odessada koʻp ishlagan va xuddi shu Martos tomonidan Richelieu yodgorligi uchun poydevorni qurgan. 1840-yilda yodgorlik atrofida Potyomkinskiy deb nomlangan bulvar oʻrnatiladi va devor bilan oʻraladi.

Bolsheviklar hokimiyat tepasiga kelganidan keyin (1917), Potemkin haykali brezent bilan qoplangan, shuning uchun odamlar „Xerson arvohi“ laqabini oldi. Nihoyat, u poydevordan olib tashlandi (27.04.1927) va Xerson tarixiy-arxeologiya muzeyi hovlisiga oʻtkaziladi. 1944-yil boshida, Xerson Sovet qoʻshinlari tomonidan ozod qilinganida, yodgorlik topilmadi. 2003-yilda shaharning 225 yilligini nishonlash uchun u Xersonlik haykaltarosh Yurik Stepanyan tomonidan qayta tiklanadi (koʻplab oʻzgarishlar bilan).

Manbalar 

 2003-yilda paydo bo'lgan
 qayta tiklangan yodgorliklar
Potemkin
 Chersonning binolari va inshootlari
 Xerson viloyati yodgorliklari / Potemkin
 Xerson Yodgorliklari
Grigor Narikatsi haykali

Grigor Narikatsi haykali — Vatikan shahar-davlatida oʻrnatilgan va faylasuf, ilohiyot olimi Muqaddas Gregor Narekatsiga bagʻishlangan haykaltaroshlik yodgorligi.

Tarixi 
2016-yilda Armaniston prezidenti Serj Sarkisyan Rim papasi Fransiskning tashrifi chogʻida unga Vatikanda Narekatsi yodgorligi oʻrnatilishiga umid bildirgan holda, birinchi nasroniy ziyorat ramzi boʻlmish Muqdadas Gregor Narekatsi haykali nusxasini sovgʻa qilgan edi.

Vatikandagi Grigor Narekatsi haykali 2018-yil 21-martda Armanistonning Vatikandagi elchisi Mikael Minasyan va xayriya tadbirkor Artur Janibekyanning elchining harakatlari tufayli oʻrnatiladi. Haykal 2018-yil 5-aprelda ochilgan. Ochilish marosimida Armaniston Prezidenti Serj Sarkisyan, barcha armanlar katolikosu Garegin II, arman katolik cherkovi rahbari Grigor Bedros XX Kaproyan, Kilikiya Buyuk uyi katolikosu Aram I ishtirok etganlar.

Haykal ikki nusxada tayyorlangan, ikkinchisi Etchmiadzinga qoʻyiladi.

Loyiha mualliflari 

 Haykaltarosh: David Yerevantsi;
 Arxitektor: Mikael Hasratyan.

Maʼlumotlar 
2 metr balandlikdagi bronza haykal. Chexiyaning Korni-Kalna shahridagi quyma zavodida ishlab chiqarilgan.

Bu Vatikandagi Grigoriyning ikkinchi yodgorligidir. Birinchisi 2005-yil 19-yanvarda Armanistonda nasroniylik qabul qilinganligining 1700-yilligi sharafiga ochilgan boʻlib, u Vatikanning shimoliy hovlisida joylashgan Avliyo Pyotr soborining tashqi uyasida joylashgan; balandligi 5,7 metr va ogʻirligi 26 tonnadan ortiq boʻlgan haykal oq marmardan yasalgan.

Muqaddas marosimda Rim papasi Benedikt XVI, arman katolik patriarxi-katolikos Nerses Bedros XIX Tamruni va ushbu cherkovning bir qancha yepiskoplari ishtirok etishgan.

Muallifi fransuz haykaltaroshi Xachik Ghazanchyan.

Manbalar 

 2018-yilda paydo bo'lgan
Vatikan binolari va inshootlari
Gubkin haykali

Gubkin haykali ― Qoʻngʻirda Gogol va Sovetskaya koʻchalari kesishmasidagi Qoʻngʻir oʻlkashunoslik muzeyi yonidagi maydonda oʻrnatilgan.

Tarixi 
Kungur „choy podshohi“, jamoat arbobi va xayrixoh Aleksey Semyonovich Gubkinga haykal oʻrnatish gʻoyasi birinchi marta 1915-yilda uning tavalludining 100-yilligi arafasida paydo boʻlgan. Buyuk fuqaroning xotirasini abadiylashtirish tashabbuskori Kungur shahar dumasi A. V. Porozov edi. Biroq oʻshanda mablagʻ yoʻqligi sababli gʻoya amalga oshmagan. Ular unga qariyb bir asr oʻtib — 2005-yilda Qoʻngʻir shahar hokimi Maxmudov A.N.ning tashabbusi bilan qaytishadi. Loyiha yaratiladi va 2006-yilda yodgorlik oʻrnatiladi. 2007-yil avgust oyida yodgorlik A.S Gubkin Perm oʻlkasining tarixiy shaharlari festivalida oʻrnatiladi va tantanali ravishda ochiladi.

Yodgorlik mualliflari: meʼmor Aleksey Nikolaevich Shipiguzov va Permlik haykaltarosh Nikolay Nikolaevich Xromov. Eskizni yaratishda oʻlkashunoslik muzeyining arxiv fotosuratlaridan foydalanilgan.

Yodgorlikni bronzadan yasash rejalashtirilgan edi, lekin oxir-oqibat material sifatida quyma temir tanlanadi. Ish Moskvadan kelgan mutaxassislar tomonidan amalga oshirildi. Yodgorlikning balandligi 2,2 m, granit poydevorining balandligi esa 1,25 m.

Havolalar 

 
 
 Kungur Yodgorliklari
Ufadagi Gastello yodgorligi

Nikolay Frantsevich Gastello haykali — Ufa shahrida shaharning Kalininskiy tumanidagi Selskaya Bogorodskaya koʻchasidagi xuddi shu nomdagi maydonda oʻrnatilgan.

Tarixi 
1941-yil 26-iyunda Sovet harbiy uchuvchisi Nikolay Gastello oʻzining urib tushirilgan va yonayotgan bombardimonchi samolyotini dushmanning mexanizatsiyalashgan kolonnasiga qarab boshqarib bordi va jasoratga erishdi. Buning uchun 1941-yil 26-iyul vafotidan soʻng „Sovet Ittifoqi Qahramoni“ unvoni bilan „Oltin yulduz“ medali va Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

1985-yil 8-mayda Ufada Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 40-yilligi arafasida qahramon haykali tantanali ravishda oʻrnatildi. Yodgorlik muallifi Aleksandr Ivanovich Panov edi. Yodgorlikning ishchi modeli bir yil oldin Badiiy jamgʻarmaning Boshqirdiston respublika boʻlimining Badiiy kengashi tomonidan qabul qilingan.

Nikolay Gastello parvoz formasi va dubulgʻasida tik turgan holda tasvirlangan. U qoʻlida parashyut karbinlarini ushlab, jangovar topshiriqni bajarishga tayyor turibdi. Uchuvchi figurasi qora granitdan yasalgan, balandligi 3,3 m. Yodgorlik granit plitalardan yasalgan 2 m balandlikdagi poydevorga oʻrnatilgan. Poydevorda „Nicholay Gastello“ yozuvi metall harflar bilan yotqizilgan va ularning tepasida metalldan yasalgan Oltin yulduz tasviri joylashgan. Yodgorlik atrofidagi maydon kulrang granit plitalari bilan qoplangan.

Haykaltaroshga haykalini yaratishda yordamni uchuvchi, ikki marta Sovet Ittifoqi Qahramoni Musa Gareyev koʻrsatdi, u yaratilgan uchuvchi obrazining haqiqiyligini taʼminlash uchun yodgorlik muallifiga oʻzining harbiy uchish kiyimini, dubulgʻa, revolver hamda gʻilof bilan taʼminlagan.

Havolalar 

 
 
 Ufa Yodgorliklari
David Sasunskiy haykali

David Sasunskiy haykali — VIII—X-asrlardagi arman milliy dostonining afsonaviy qahramoni Sasna Tsrer Sasunskiy David haykali. 1959-yilda mashhur arman haykaltaroshi Yervand Kochar va meʼmor Mikayel Mazmanyan tomonidan yaratilgan. Bu Yerevan shahrining eng taniqli ramzi. Yerevandagi temir yoʻl vokzal maydoniga oʻrnatilgan. Otliq haykali zarb qilingan misdan, poydevori esa bazalt bloklardan yasalgan. Balandligi 12 metr. U yigirma besh metrlik hovuzning markazida joylashgan.

Yaratilish tarixi 
 Yodgorlik yaratish gʻoyasi 1939-yilda dostonning ming yillik yubileyi nishonlanganda paydo boʻlgan. Bayram oktabr oyida oʻtkazilishi rejalashtirilgan edi va shuning uchun bayram uchun haykal qurishga qaror qilinadi. Tanlov eʼlon qilinadi, ammo koʻplab haykaltaroshlar bunday jiddiy tuzilmani qurish muddati juda qisqa ekanligini aytib, rad etishadi. Parijdan qaytgan Yervand Kochar ishga kirishib, 18 kun ichida Dovudning yogʻoch poydevorga gips haykalini yasaydi. Haykal Temir yoʻl vokzal maydoniga oʻrnatiladi va u Kochar hibsga olinmaguncha 2-yil turdi. Haykaltarosh Turkiyaga dushmanlikda ayblanib, qamoqqa tashlangan. Haykal vayron qilingan. Koʻchar ikki yil qamoqda oʻtiradi va jinoyat tarkibi yoʻqligi sababli oqlanadi va ozod qilinadi. 1957-yilda Yerevan shahar kengashi unga haykalni yaratishni yana ishonib topshiradi. Yodgorlikning yangi ochilishini marosimini 1959-yil 3-oktabrda soat 16.00 da Yerevan shahar ijroiya qoʻmitasi raisi Gurgen Paxlevanyan oʻtqazadi.

Filateliyada 

 Sasunskiy David haykali 196-yilgi SSSR pochta markasida ham tasvirlangan.

Manbalar

Yana qarang 
Fresnodagi Sasunlik Dovud haykali
alifbo bo'yicha yodgorliklar
Devid Sasunskiy
 otliq haykallar / David Sasunsky
SSSRda 1959-yilda qurilgan bino va inshootlar
 1959-yilgi haykallar
 Armanistonda 1950-larda paydo bo'lgan
 Armanistonda 1959-yil
Viktor Tsoy haykali

Viktor Tsoy haykali — Barnaulda 2010-yil 20-noyabrda sportchi, tadbirkor, teleboshlovchi va musiqachi Aleksandr Starigin koʻmagida oʻrnatilgan. Haykal Sotsialistik prospektdagi Oltoy pedagogika universiteti binosi yonida oʻrnatilgan. Viktor Tsoyning Rossiyadagi, Moskvadagidan keyingi, ikkinchi yodgorligidir.

Dastlab u Viktor Tsoy vafotining 20-yilligi sharafiga 2010-yil avgust oyida ochilishi rejalashtirilgan, biroq tadbir bir necha marta qoldirilgan. Aleksandr Starigin yodgorlikni oʻrnatish uchun mablagʻ yigʻish uchun jamgʻarma tuzgan, u xayriya kontsertlari mablagʻlari bilan ham toʻldirilgan. Aleksandr Stariginning oʻzi fojiali tarzda vafot etgan , ammo yodgorlikni oʻrnatish jamgʻarmaning tashabbuskor guruhi tomonidan yakunlangan. Kompozitsiya muallifi haykaltarosh Sergey Kulgachevdir.

Tavsif 
Haykalning balandligi taxminan toʻrt metrni tashkil qiladi. Viktor Tsoy shakli bronzadan ishlangan va qora marmar poydevorga oʻrnatilgan. Viktor qoʻlida gitara bilan tasvirlangan. Tsoyning boshidagi olovli yarim doira — " Quyosh deb nomlangan yulduz " albomining logotipiga ishoradir.

Manbalar

Havolalar 

 Barnauldagi Tsoy haykali restavratsiyadan soʻng namoyish etildi.
 Noyabr oyida Barnaulda Viktor Tsoy haykali oʻrnatiladi. Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
alifbo bo'yicha yodgorliklar
Barnaul
 Barnaul Yodgorliklari
 Rossiyada 2010-yilda qurilgan bino va inshootlar
Oltoy o'lkasida 2010-yil
 tadbirlar 20-noyabr
 noyabr 2010
Vitaliy Popkov haykali

Ikki marta Sovet Ittifoqi Qahramoni, uchuvchi Vitaliy Ivanovich ― Popkovning byust haykali 1953-yil 17-noyabrda Moskvada Samotechnaya koʻchasidagi bogʻda tantanali ravishda ochilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh L. E. Kerbel va meʼmor L. G. Golubovskiydir. Yodgorlik hududiy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obʼyekti maqomiga ega.

V. I. Popkovning bronza byusti granit poydevorga oʻrnatilgan. Uchuvchi parad formasini kiygan holda barcha mukofotlar bilan tasvirlangan. Boshining holati frontaldir. Byustda haykaltarosh oʻziga xos kayfiyatni ifodalab, Popkovning mardligi, irodasi, halolligi, insonparvarligi, hayotga muhabbatini ifodalovchi xususiyatlarga eʼtibor qaratgan. Sanʼatshunos A. I. Zamoshkin shunday deb yozgan: "Mard, xotirjamlikka toʻla, ochiq chehra tomoshabinni oʻziga jalb qiladi, qahramonga boʻlgan ishonchni uygʻotadi ". Yodgorlik silueti uzoqdan yaxshi koʻrinib turad va maydon landshaftiga mosdir.

Pyedestal byust bilan uzviy bogʻlangan boʻlib, yodgorlikni hashamatli qilib koʻrsatadi. Ukrainadan olib kelingan, toʻq qizil rangli sayqallangan granitdan yasalgan baland silindrsimon poydevor pastki qismida kub shakliga oʻtadi. Poydevorning old tomonida, V. I. Popkovni ikkinchi „Oltin yulduz“ medali bilan mukofotlash toʻgʻrisidagi farmon va uning sharafiga haykal oʻrnatish toʻgʻrisidagi buyruq matni yozilgan, bronza lavha oʻrnatilgan.

Manbalar 

 Moskva Büstleri / Popkov
 Meshchanskiy tumani
1953-yilda Moskvada qurilgan bino va inshootlar
 1953-yilgi haykallar
Buyuk Vladimir haykali

Buyuk Vladimir haykali — 2015-yilda Rossiyaning Rostov viloyati , Bataysk shahrida rivojlanayotgan „Radujniy“ mikrorayonida qurilgan yodgorlikdir. Yodgorlik muallifi Imperator Pravoslav Falastin jamiyati (Rostov viloyati boʻlimi) aʼzosi — haykaltarosh Sergey Isakovdir.

Tarixi 
Yodgorlikni oʻrnatish boʻyicha ishlar boshlanishidan oldin kuzatuv maydonchasi boʻlgan tepalik yaratilgan. Knyaz Vladimir haykali qurila boshlangan joy yaqinida Knyaz-Vladimir cherkovining qurilishi boshlangan. Binoning birinchi toshi 2015-yil 13-iyun kuni tantanali ravishda qoʻyilgan. Batayskning mahalliy urf-odatlariga koʻra, ibodatxona qurilishidan oldin yodgorlik oʻrnatilishi kerak va bu gal ham bu anʼanaga amal qilishga qaror qilingan.

Bataysk shahridagi yodgorlikning ochilishi 2015-yil 16-oktabr kuni Bataysk meri Valeriy Putilin, shahar aholisi va tuman ruhoniylari ishtirokida boʻlib oʻtgan. Don Merkuriy mitropoliyasi rahbari Batayskdagi knyaz Vladimir haykalini yoritgan.

Tavsif 
Oʻrnatilgan yodgorlikning balandligi 4 metr boʻlib, u uch metr balandlikdagi poydevor ustida joylashtirilgan. Tayyorlangan poydevor boʻylab boshqa haykallar ham oʻrnatilgan — 5 ta avliyo: Avliyo Feodor Vladimir, Kronshtadtlik taqvodor Ioann, havoriylarga tenglashtirilgan malika Olga, Radonejlik Avliyo Sergiy va Moskvaning darvishnamo Matronasi.

Manbalar 

 Bataysk Yodgorliklari / Vladimir Buyuk
Vladimir Buyuk Yodgorliklari / Bataysk
Buyuk Vladimir haykali (London)

Buyuk Vladimir — Kiyev knyazi Buyuk Vladimir haykali, asli ukrainalik boʻlgan, kanadalik haykaltarosh Leo Mol ijodi (), Londonda „Goland Park“ metro bekati yonida, Ukraina klubi va Ukraina elchixonasi yaqinida joylashgan.

Yodgorlik 1988-yil 29-mayda Rossiya choʻqintirilganligining 1000 yilligi munosabati bilan mahalliy ukrain hamjamiyati tomonidan oʻrnatilgan.

Yodgorlikda Vladimir „Ukraina hukmdori“ () sifatida koʻrsatilgan.

Manbalar
Vladimir Vernadskiy haykali

Vernadskiy haykali — rus, ukrain va sovet olimi, Ukraina SSR Fanlar akademiyasining birinchi prezidenti Vladimir Ivanovich Vernadskiyga bagʻishlangan Kremenchug (Ukrainaning Poltava viloyati) shahridagi yodgorlik.

Tarixi 
Vladimir Ivanovich Vernadskiy byusti 2005-yilda Kremenchugdagi Oktabr maydonida (hozirgi Oleg Babaev maydoni) ochilgan. Mualliflar poltavalik haykaltarosh Nikolay Nikolayevich Tsis va Kremenchug arxitektori V. A. Matsan.

Avvalroq, Kremenchugdagi sobiq Viktoriya mehmonxonasi binosiga, 1890-yilda ekspeditsiya paytida, joylashgan Vladimir Ivanovich Vernadskiy va Vasiliy Vasilyevich Dokuchayevga bagʻishlangan yodgorlik lavhasi oʻrnatilgan.

Manbalar 

Vernadskiy
 olimlar yodgorliklari / Vernadskiy, Kremenchuk
Vladimir Visotskiy haykali

Vladimir Vysotskiy haykali — Rostov-Don shahrida Pushkinskaya koʻchasiga oʻrnatilgan va 2014-yilning yozida ochilgan, bronzadan yasalgan yodgorlikdir.

Tarixi 
Vladimir Vysotskiy haykalini yaratish uchun 2009-yilda mablagʻ yigʻish tashkil etilgan. Tanlov natijasida haykaltaroshlar bir nechta ish loyihalarini taqdim etganlar, ular orasidan Anatoliy Sknarin loyihasi tanlab olingan. Rostovliklarning maxsus guruhi mablagʻ yigʻish bilan shugʻullangan: shaharning koʻplab joylarida xayr-ehson qutilari oʻrnatilgan. Shuningdek, xayriya konsertlari ham uyushtirilgan. Natijada zarur boʻlgan 2,5 million rubldan 500 ming rubl yigʻilgan. Yodgorlikni yaratish uchun yetishmayotgan mablagʻning katta qismi mashhur Rostovlik tadbirkor Ivan Savvidi xayriya jamgʻarmasi tomonidan ajratilgan.

Yodgorlikning ochilishi 2014-yil 25-iyulda, shoir vafotining 34-yilligi kuni, Pushkinskaya koʻchasidagi Kino uyidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda boʻlib oʻtgan. Butun kompozitsiyaning balandligi 3,4 metrni tashkil etib, shundan 2,3 metri aktyorning haykalidir. Yodgorlik bronzadan yasalgan: Visotskiy sahnada sviter va shim kiyib, qoʻlida gitara ushlab turibdi. Aktyorning oʻng tomonida parda bor. Boshqa maʼlumotlarga koʻra, oʻng tomonda chaqmoq ham bor — bu shoirning yorqin va qisqa umri ramzidir.

Vladimir Visotskiy haykali ochilishida 200 ga yaqin fuqarolar qatnashgan.

Shaharda, Visotskiy haykali bilan bir qatorda, ijodkor tashrif buyurgan joylarda qoʻshimcha ravishda yodgorlik lavhalari oʻrnatilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Vladimir Visotskiy haykali (Rostov-Donu) 
 V haykali. FROM. Vysotskiy
Rostov-na-donning diqqatga sazovor joylari
Vysotskiy
Rostov-na-don
Vlas Chubar haykali

Vlas Chubar haykali — Sovet davlati va partiya rahbari V. Ya. Chubar sharafiga yaratilgan bronza yodgorlik, 1970-2009-yillarda Kievda mavjud boʻlgan.

U Chubar prospektining markazidagi xiyobonda joylashgan edi (1992-yildan — Otrad prospekti). Mualliflari — haykaltarosh I. P. Shapoval va meʼmor I. G. Shemsedinov. Yodgorlikning oʻlchamlari: byust balandligi — 0,8 m, poydevor — 3,7 m x 1,05 m × 0,9 m, stilobat — 4,2 m × 6,0 m.

Qizil granit va granit stilobatning prizmatik poydevoriga oʻrnatilgan, old tomonga yoʻnaltirilgan, boshi biroz chapga burilgan, assimetrik trapezoid yelka kesimli bronzadan yasalgan byust. Old tomonida izohli yozuv oʻrnatilgan baland poydevorli, shuningdek, byustning oʻzini kattalashtirish tufayli yodgorlik shahar muhitida yoʻqolib qolmagan.

Asar SSSRda monumental plastika sanʼatining rivojlanishida maʼlum bir tendentsiyani koʻrsatadi: 1960-1970-yillardagi dastgohli va monumental haykaltaroshlikdagi portret asarlari tasvirni yengillashtirish, intimizatsiya qilish, portret-byustni rasmiy kompozitsion kattalashtirishga moyil boʻlgan, baʼzan faqat yuzning bir qismi ajralib turgan — bu V. Chubar yodgorligida ham aks etgan. Tasvirning „tribunasi“ SIKPning xalqning tarixiy taqdiridagi yetakchi roli haqidagi oʻsha paytdagi keng tarqalgan mifologiyaga toʻgʻri kelgan. Tasvirlangan shaxsning xarakteri real plastikadan foydalangan holda yetkazib berilgan, ammo haykaltarosh revolyutsion pafosni takrorlashdan qochib qutula olmagan.

2009-yilda Viktor Yushshenko prezidentligi davrida Vlas Chubar Ukrainadagi ocharchilik tashkilotchilaridan biri sifatida tan olingan va unga atab oʻrnatilgan yodgorlik demontaj qilingan.

Manbalar

Havolalar 

 V haykali. I. Chubar
 V. Ya. Chubar yodgorligi Arxivnaya kopiya
Chubaru
2009-yilda yo'qolgan bino va inshootlar
Chubar
Chubar
 vayron qilingan yodgorliklar
1970-yilda Ukrainada qurilgan bino va inshootlar
 1970-yilgi haykallar
Vodoprovod haykali

Vodoprovod haykali — Rostov-Don shahridagi Pokrovskiy maydonida shahar musiqali teatri qarshisida ochilgan bronzadan yasalgan yodgorlikdir.

Tavsif 
Yodgorlikni tayyorlash uchun material sifatida bronza tanlangan. Yodgorlikning balandligi 2,2 metrga yetadi. Mualliflarning gʻoyalariga koʻra, yodgorlik XIX asr shahar aholisi kabi kiyingan ayol qiyofasida yaratilgan. U joʻmrakdan chelakka suv toʻldirayotgani tasvirlangan. Bunday ramz tasodifan tanlanmagan — oʻsha paytda, belgilangan tartib-qoidalarga koʻra, oilani ichimlik suvi bilan taʼminlash uchun ayol kishi javobgar boʻlgan, shuning uchun shaharda suv quvurining paydo boʻlishi ayollar kundalik vazifalarini sezilarli darajada osonlashtirgan. Yodgorlik 1865-yilda shahardagi birinchi ishga tushirilgan odoprovod sharafiga qurilgan. Rostov vodokanali yodgorlik yaratish tashabbusi bilan chiqqan. Yodgorlik mualliflaridan biri haykaltarosh Sergey Oleshnya hisoblanadi.

Rostov meri Mixail Chernishevning koʻrsatmalariga koʻra, shahardagi birinchi suv taʼminoti tizimiga bagʻishlangan yodgorlikning tantanali ochilishi 2007-yil avgust oyida boʻlib oʻtgan. Ochilish marosimi yorqin teatrlashtirilgan tomosha bilan boshlangan, uning mavzusi birinchi Rostov suv quvurining tarixi boʻlgan. Shahar suv taʼminoti tizimi Andrey Baykovni davrida ishlay boshlagan, aktyor uni tasvirlab rol ijro etgan. Ochilishda Rostov shahar madaniyat boʻlimi boshligʻi Lyudmila Lisitsina, Rossiya suv taʼminoti va kanalizatsiya uyushmasi ijrochi direktori Aleksey Golovachev ishtirok etgan.

Manbalar 

Rostov-na-donning diqqatga sazovor joylari
suv taʼminoti
Harbiy komissar V.V. Gratsinskiy haykali

Harbiy komissar V.V. Gratsinskiy yodgorlik haykali — ilk sovet yodgorliklaridan biri. Rjev shahrida, Gratsinskiy nomidagi bogʻda joylashgan.

Bu birinchi Rjev harbiy komissari — Vasiliy Vasilyevich Gratsinskiyning qabri ustidagi qabr toshidir.

Yodgorlik haykali Buyuk Oktabr inqilobining bir yilligida — 1918-yil 7-noyabrda tantanali ravishda ochilgan.

Yodgorlik qora marmardan yasalgan boʻlib, silindrsimon ustunga ega, tetraedr asosga oʻrnatilgan plitaning tagida " 1917-1918-yil oktabrini eslang. Sotsializm uchun buyuk kurash yillari " degan yozuv mavjud.

Yodgorlik Moskvada Rjev meʼmori D.V. Chupyatov loyihasi boʻyicha qurilgan.

27-yoshli harbiy komissar V.V. Gratsinskiy. 1000 nafar piyoda askarlar otryadining qoʻmondoni 1918-yil 2-sentabrda Qozon yaqinidagi Morkvashi qishlogʻi yaqinida oq chexlar bilan jangda halok boʻlgan. Uning jasadini askarlar Rjevga olib kelishgan, u yerda 1918-yil 11-sentabrda Nikolskiy bogʻida (hozirgi Gratsinskiy bogʻi) harbiy sharaf bilan dafn qilishgan.

Yodgorlikda Ulug' Vatan urushi davridan qolgan oʻq izlari va snaryad parchalari koʻrinadi. Urushdan keyin yodgorlik artilleriya snaryadlari koʻrinishidagi panjara bilan oʻralgan, ular orasiga zanjirlar tortilgan.

Manbalar

Havolalar 

 „Eski Rjev boʻylab sayr“ forumidagi yodgorlik haqida Arxivnaya kopiya
 Xotira va yodgorliklar haqida („Byl novogo Rjev“ gazetasida muqobil variant)
 Yodgorlikning umumiy koʻrinishi (foto)
Gracinski
Grazinskiy
Grazinskiy
 1918-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar