Sima Samar

Sima Samar ((1957-yil 3-fevralda tugʻilgan) afgʻon ayoli va inson huquqlari himoyachisi, milliy va xalqaro forumlardagi faol va ijtimoiy xodim, 2001-yil dekabridan 2003-yilgacha Afgʻoniston ayollar ishlari vaziri boʻlib ishlagan. U Afg'oniston Inson huquqlari bo'yicha mustaqil komissiyasining (AIHRC) sobiq raisi va 2005-yildan 2009- yilgacha Birlashgan Millatlar Tashkilotining Sudandagi inson huquqlari vaziyati bo'yicha maxsus ma'ruzachisi  .2011- yilda u yangi tashkil etilgan "Haqiqat va adolat" partiyasining a'zosi edi. 2012-yilda u "dunyodagi eng murakkab va xavfli mintaqalardan birida inson huquqlari, ayniqsa ayollar huquqlarini himoya qilish borasida uzoq yillik va jasoratli fidoyiligi uchun" " To'g'ri yashash" mukofoti bilan taqdirlangan.

Erta hayot va ta'lim 
Samar 1957-yil 3-fevralda Afg‘onistonning G‘azni viloyatining Jag‘ori shahrida tug‘ilgan. U etnik hazoraga mansub. 1982-yil fevral oyida Kobul universitetida tibbiyot fakultetida diplom oldi. U Kobuldagi davlat kasalxonasida vrachlik ishi bilan shug'ullangan, biroq bir necha oydan so'ng o'z xavfsizligi uchun o'zining tug'ilgan Jag'ori shahriga qochishga majbur bo'lgan va u erda Afg'oniston markazining chekka hududlaridagi bemorlarga tibbiy yordam ko'rsatgan. Ayni paytda Afg‘onistondagi inson huquqlari bo‘yicha komissiya rahbari.

Karyera 
1984 yilda Afg'oniston Demokratik Respublikasi hukumati uning erini hibsga oldi va Samar va uning kichik o'g'li qo'shni Pokistonga qochib ketdi. Keyin u Missiya kasalxonasining qochqinlar bo'limida shifokor bo'lib ishlagan. Afg'onistonlik qochqin ayollar uchun sog'liqni saqlash muassasalarining umuman yo'qligidan qiynab, u 1989 yilda Pokistonning Kvetta shahrida Shuhada tashkiloti va Shuhada klinikasini tashkil qildi. Shuhada tashkiloti afg‘on ayollari va qizlariga tibbiy xizmat ko‘rsatish, tibbiyot xodimlarini tayyorlash va ta’limga bag‘ishlangan edi. Keyingi yillarda butun Afg'oniston bo'ylab klinika/kasalxonaning boshqa filiallari ochildi.

Siyosiy martaba 
O'n yildan ortiq qochqin sifatida yashagan Samar 2002 yilda Afg'onistonga qaytib, Hamid Karzay boshchiligidagi Afg'oniston o'tish davri ma'muriyatida vazirlar mahkamasi lavozimini egalladi. Muvaqqat hukumatda u prezident o‘rinbosari, so‘ngra ayollar ishlari bo‘yicha vazir lavozimlarida ishlagan. U Afgʻonistonda Vazirlar Mahkamasi vaziri boʻlgan 6-ayol , 1970-yillarda Shafiqa Ziyadan keyin ayollar ishlari boʻyicha birinchi vazir va 1992 yildan beri vazir boʻlgan birinchi ayol 

Kanadada fors tilidagi gazetaga bergan intervyusida konservativ islom qonunlari, xususan, shariat qonunlarini so'roq qilgani uchun o'lim tahdidi va ta'qibga uchragach, u o'z lavozimini tark etishga majbur bo'lgan. 2003 yilgi Loya Jirg'a paytida bir qancha diniy konservatorlar mahalliy gazetada Samarni Afg'onistonlik Salmon Rushdiy deb atagan e'lon chiqarishdi.

Samar ayni damda Afg‘oniston Inson huquqlari bo‘yicha mustaqil komissiyasi (AIHRC) rahbari. Shuningdek, u 2010-yilda Gavharshad oliy taʼlim institutini tashkil etgan boʻlib, u qisqa vaqt ichida 1200 dan ortiq talabalarni qamrab olgan.  2019-yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Antoniu Guterrish Samarni Federika Mogerini va Donald Kaberuka boshchiligidagi Ichki ko‘chish bo‘yicha Oliy darajadagi hay’atning sakkiz a’zosidan biri etib tayinladi. 

Samar 2011-yilda tuzilgan “Haqiqat va adolat” partiyasiga a’zo bo‘ldi.

Tan olish 
Samar 2004 yilda Sally Armstrongning " Afg'oniston qizlari" hujjatli filmidagi to'rtta asosiy mavzudan biridir. Hujjatli filmda Sima Samarning Xotin-qizlar ishlari vaziri sifatidagi faoliyati va keyinchalik hokimiyatdan qulashi ko‘rsatilgan.

Samar inson huquqlari va demokratiya sohasidagi faoliyati uchun koʻplab xalqaro mukofotlarga  sazovor boʻlgan, jumladan:

Eslatmalar 

Yashayotgan insonlar
1957-yilda tugʻilganlar
21-asr afgʻon siyosatchilari