Tokugava Yosimune

Yaponiyaning Tokugava syogunligini 1716-yildan 1745-yilgacha boshqargan syogun. Uning otasi Tokugava Mitsusada, bobosi Tokugava Yorinobu va katta bobosi Tokugava Ieyasu hisoblanadi.

Nasabi 
Yosimune hech qanday sobiq syogunning oʻgʻli boʻlmagan. Aksincha, u Tokugava urugʻining kadet boʻlimining aʼzosi edi. Tokugava syogulignining asoschisi, 1219-yilda Minamoto shajarasi yoʻq boʻlib ketganidan yaxshi xabardor boʻlgan Tokugava Ieyasu, uning toʻgʻridan-toʻgʻri avlodlari oʻlib ketishi va Tokugava oilasini yoʻq boʻlib ketish xavfi ostida qolishi mumkinligini tushungan edi. Shunday qilib, uning oʻgʻli Tokugava Hidetada ikkinchi syogun boʻlsa-da, u erkak merosxoʻr boʻlmasa, syogun bilan taʼminlaydigan gosanke, irsiy uylarni qurish uchun yana uchta oʻgʻlini tanladi. Uchta gosanke Ovari, Kii va Mito shoxlari edi.

Yosimune Kii tarmogʻidan edi. Kii uyining asoschisi Tokugava Ieyasu oʻgʻillaridan biri Tokugava Yorinobu edi. Ieyasu uni Kii daimyosi etib tayinladi. Yorinobuning oʻrniga oʻgʻli Tokugava Mitsusada keldi. Mitsusadaning ikkita oʻgʻli uning oʻrnini egalladi va ular vafot etganida, Mitsusadaning toʻrtinchi oʻgʻli Tokugava Yosimune 1705-yilda Kii daimyosi, Keyinchalik u syogun boʻladi.

Yosimune Tokugava syogunlari bilan chambarchas bogʻliq edi. Uning bobosi Tokugava Yorinobu ikkinchi syogun Tokugava Hidetadaning ukasi, Yosimunening otasi Tokugava Mitsusada uchinchi syogun Tokugava Iemitsuning birinchi amakivachchasi edi. Shunday qilib, Yosimune toʻrtinchi va beshinchi syogun (ikkalasi aka-uka) Tokugava Ietsuna va Tokugava Tsunayosining ikkinchi amakivachchasi, yana, Tokugava Ienobuning oʻgʻli boʻlgan syogun Tokugava Tsunasigening ikkinchi amakivachchasi edi.

Yoahligi (1684—1716) 
Tokugava Yosimune 1684-yilda otasi Tokugava Mitsusada tomonidan boshqariladigan Kii boy hududida tugʻilgan. Yoshimunening bolalikdagi ismi Tokugava Genroku (徳川 源六). Oʻsha paytda uning ikkinchi amakivachchasi Tokugava Tsunayosi Edoda syogun sifatida hukmron boʻlgan. Kiining 500 000 kokudan ortiq boy hudud bor edi, lekin u qarzdor hudud hisoblangan. Hatto Mitsusada davrida ham Kii katta qarzga botgan va syogunlikga katta ulush toʻlashi kerak edi.

1697-yilda Genroku oʻtish marosimlarini oʻtkazdi va Tokugava Sinnosuke (徳川 新之助) ismini oldi. 1705-yilda endigina 21 yoshga toʻlgan Shinnosukening otasi Mitsusada va ikkita katta akasi vafot etadi. Shunday qilib, hukmron syogun Tokugava Tsunayosi uni Kii daimyosi etib tayinladi. U Tokugava Yorimasa (頼方) ismini oladi va viloyatni boshqara boshlaydi. Uning davriga kelib ham domenning syogunlikka toʻlash kerak boʻlgan qarz oshib boraveradi. 1707-yildagi sunami Kii provinsiyasining qirgʻoqboʻyi hududlarida koʻplab hududlarni vayron qilib, koʻp odamlar halok qiladi, bu esa vaziyatni yanada oʻgʻirlashtiradi. Yorimasa Edo rahbariyatiga tayanib Kiidagi vaziyatni barqarorlashtirish uchun qoʻlidan kelganicha harakat qildi.

1712-yilda syogun Ienobu vafot etdi va uning oʻrniga uning oʻgʻli syogun Tokugava Ietsugu keldi. Yorimasa Edodagi Arai Hakuseki kabi konservativ konfutsiychilarga tayanmasligiga qaror qildi va Kii domenini barqarorlashtirish uchun qoʻlidan kelganini qildi. Oʻzgarishlarni amalga oshirishdan oldin, 1716-yil boshida syogun Ietsugu vafot etadi. U bor-yoʻgʻi yetti yoshda edi va oʻzidan merosxoʻr qoldirmaydi, shuning uchun syogunlik boshqaruvi kursant qatorlaridan biridan keyingi syogunni tanlaydi.

Oilasi 

 Otasi: Tokugava Mitsusada
 Onasi: Oyuri no Kata keyinroq Joenin  (1655—1726)
 Tutingan aka-ukalar:
 Tokugava Tsunanori (1665—1705) Kisuning 4-daimyosi va 5-syogun Tokugava Tsunayosining qizi Tsuruximega uylandi.
 Jirokichi
 Tokugava Yorimoto (1680—1705) Kisuning 5-daimyosi
 Sakae-Hime Yonezava domenidan Uesugi Tsunanori bilan turmush qurdi
 Norihime Ichidzo Kaneteruga uylandi
 Tsunahime
 Ikuhime Satake Yoshimitsuga uylandi
 Xotini: Fusimi-no-Miya Masako (1691—1710), keyinroq Kontokuin
 Kanizaklari:
 Osuma no Kata (1688—1713), keyinchalik Sintokuin
 Okon no Kata (1696—1723), keyinroq Hontokuin
 Oume no Kata keyinroq Shinshinʼin (1700—1721)
 Okume no Kata keyin Kakudzuin (1697—1777)
 Osatsu no Kata
 Bolalari:
 Tokugava Iesige Osuma no Kataning farzandi
 Tokugawa Munetake Okon no Kataning farzandi
 Tokugava Gendzo (1719—1720) Oumening farzandi
 Tokugava Munetada Oumening farzandi
 Yosihime (1721—1722) keyinchalik Dendzuin, Okumening farzandi
 Noqonuniy oʻgʻli: Tenichi (onasi Sirabyosi edi; Yosimune hukmronligi davrida oʻlimga hukm qilingan)
 asrab olingan qizlar:
 Tonehime, Sendai domenidan Sana Munemuraga turmushga chiqqan 
 Takehime (1705—1772), Hirosada Seikanʼinning qizi va Tokugava Tsunayosi tomonidan asrab olingan va keyinchalik Joganin nomi bilan tanilgan Satsuma domenidan Shimazu Tsugutoyoga turmushga chiqqan, Kikuhime ismli bir qizi bor.

Syogunlik davri (1716—1745) 
Yosimune Sotoku −1da sogun lavozimini egalladi (1716). Uning syogun davri 30 yil davom etdi. Yosimune Tokugava syogunlarining eng yaxshilaridan biri hisoblanadi.

Yosimune gosankeni koʻpaytirish (yoki oʻrnini bosish) uchun gosankyoni yaratdi. Uning ikkita oʻgʻli oʻz vorisi Iesigening ikkinchi oʻgʻli bilan birgalikda Tayasu, Hitotsubashi va Simizu shajaralarining asoschilariga aylandi. Gosankedan farqli oʻlaroq, ular domenlarni boshqarmadilar. Shunga qaramay, ular Tokugava hukmronligining oxirigacha mashhur boʻlib qoldilar va keyinchalik baʼzi syogunlar Xitotsubashi shajarasidan ham tanlangan.

Yosimune moliyaviy islohotlari bilan mashhur. U konservativ maslahatchi boʻlmish Arai Hakusekini ishdan boʻshatadi va u Kyoho islohotlari deb nomlana boshladi.

Yosimune, shuningdek, yapon qilichbozlik anʼanasini qayta tiklashga harakat qildi. Edo davrining boshidan beri temirchilar uchun mablagʻ yoʻqligi sababli tirikchilik qilish va daimyolar tomonidan qoʻllab-quvvatlanishi juda qiyin edi. Ammo Yosimune bu vaziyatdan juda norozi boʻladi, chunki ustalar mahorati pasayishiga olib kelgandi. Shunday qilib, u 1721-yilda buyuk tanlov uchun daimyo feodallar yer-mulklaridan temirchilarni yigʻdi. Toʻrtta gʻolibning barchasi buyuk ustalar edi: Mondo no So Masakiyo (主水正正清), Ippei Yasuyo (一平安代), 4-avlod Nanki Sigekuni (南紀重国) va Nobukuni Shigekane (信国重包). Ammo zamonaviy Yaponiyadagi turnirlar kabi qiziqish uygʻotish yaxshi bermaydi.

Yosimune, shuningdek, butun Yaponiya boʻylab eng yaxshi va eng mashhur qilichlarni sanab oʻtgan Kyoho Meibutsu Cho (享保名物帳) toʻplamini tuzishni buyurdi. Ushbu kitob Nihonto tarixining Sisinto davrining boshlanishiga imkon berdi va Yaponiya taslim boʻlishidan oldin va keyin nihonto anʼanasini himoya qilgan Gassan maktabiga bilvosita hissa qoʻshdi.

1640-yildan beri xorijiy kitoblar qatʼiyan taqiqlangan boʻlsa-da, Yosimune 1720-yilda qoidalarni yumshatib, Yaponiyaga xorijiy kitoblar va ularning tarjimalari oqimi kirib kelishiga ruxsat beradi va gʻarbshunoslik yoki rangakuni rivojlanishiboshladi. Yosimunening qoidalarni yengillashishiga astronom va faylasuf Nishikava Jokenning uning oldida oʻqigan bir qator maʼruzalari taʼsir qilgan boʻlishi mumkin.

Ogosho (1745—1751) 
1745-yilda Yosimune nafaqaga chiqdi, ogosho unvonini oldi va davlat lavozimini katta oʻgʻliga qoldirdi. Bu unvon Tokugava Ieyasu oʻz oʻgʻli Hidetada foydasiga nafaqaga chiqqanida ham xuddi shunday unvonni olgan.

Yosimune Kanʼen-4 yilning 5 oyining 20-kuni (1751-yil 12-iyul) vafot etdi. Uning buddist nomi Yutokuin edi va u Kanʼei-dzida dafn etilgan.

Taniqli avlodlari 
Tokugava Iesige

 Tokugava Sigeyosi
 Tokugava Ieharu
 Tokugava Iemoto (1762—1779)
 Tokugava Teydziro (1762—1763)
 Manjuhime (1761—1773)
 Chiyohime (1756—1757)

Tokugava Munetada

 Yasuhime, Shimazu Sigehidega turmushga chiqqan
 Sennosuke
 Matsudaira Sigemasa
 Kanejiro
 Kenzaburo
 Kuroda Haruyuki (1753—1781)
 Morosaburo
 Matsudaira Shigetomi
 Matsudaira Haruyoshi
 Matsudaira Naritaka
 Ogimaru
 3 qizi qornida vafot etgan
 Zendo
 Norihime, Abe Masahiroga turmushga chiqqan
 Matsudaira Naritsugu
 Kikuhime
 Yosimaru
 Kuninosuke
 Tokugava Harusada
 Kiihime, Hosokava Naritatsuga turmushga chiqqan
 Tokugawa Ienari
 Matsudaira Yosisue (1785—1804)
 Kuroda Naritaka (1777—1795)
 Kuroda Narikiyo (1795—1851)
 Junhime, Kuroda Nagahiroga turmushga chiqqan
 Tokugava Harukuni (1776—1793)
 Tokugava Naritomo
 Tokugava Nariatsu
 Katsuchiyo
 Tokugava Narinori (1803—1830)
 Nobunosuke
 Rikihime, Arima Yorinoriga turmushga chiqqan
 Kikuhime, Okudaira Nobumasaga turmushga chiqqan
 Tsunehime (1805—1858),Shimazu Nariakiraga turmushga chiqqan
 Kikusaburo
 Tokugava Narimasa
 Kinhime (1800—1830), Hitotsubasi-Tokugava oilasidan boʻlmish Tokugava Narinoriga turmushga chiqqan
 Sizuhime (1803—1803)
 Tokugava Masatoki (1805—1839)
 Naohime (1807—1872), Tokugawa Naritakagq turmushga chiqqan
 Takesisuke (1799—1800)
 Tsuhime (1800—1801)
 Hi-hime (1805—1860), Kuvana domenidan boʻlmish Matsudaira Sadamachiga turmushga chiqqan
 Aihime (1813—1832), Tokugava Nariharuga turmushga chiqqan
 Tokugava Yosihisa (1823—1847), Hitotsubasi-Tokugawa oilasidan
 Sonosuke (1824—1825)
 Miru’in (1807—1807)
 Kenzaburo (1814—1817)
 Suruda-hime (1807—1820), Tsugaru Nobuyukiga turmushga chiqqan
 Kinhime (1809—1851), Tsugaru Nobuyukiga turmushga chiqqan
 Kihime (1811—1817), Kuvana domenidan boʻlmish Matsudaira Sadakazuga turmushga chiqqan
 San-sen hime (1818—1820)
 Sendzuhime (1821—1860), Hamada domenidan boʻlmish Matsudaira Takesigega turmushga chiqqan
 Tsunehime (1815—1819)
 Tosihime (1816—1818)
 Tokugava Narikura (1818—1837), Hitotsubasi-Tokugava oilasidan
 Junhime (1821—1906),Yanagava domenidan boʻlmish Tachibana Akitomoga turmushga chiqqan
 Yaehime (1823—1826)
 Ikunosuke (1825—1826)
 Itarihime (1824—1826)
 Fudehime (1830—1886), Nabesima Naomasaga turmushga chiqqan
 Tokugava Yositsugu
 Matsudaira Sungaku
 Rokunosuke (1872)
 Naohime (1873)
 Kotai (1875)
 Yasuhime (1860—1865)
 Sadahime (1865)
 Setsuko (1876—1936) married Matsudaira Yasutaka
 Matsudaira Yoshichika, Ovari Tokugava tarmogʻidan
 Chiyoko, Sanjo Kinyoshiga turmushga chiqqan
 Matsudaira Yoshitami
 Matsudaira Nagayosi
 Masako, Mori Goroga turmushga chiqqan
 Mori Motoyosi
 Satoko (1878—1955), Atsushi Tokuga turmushga chiqqan
 Tokugava Yosihiro
 Tokugava Yositomi
 Tokugava Yoshinao
 Tokugava Yositomo
 Tokugava Hisako
 Tokugava Yosikuni
 Tokugava Kivako, Todo Toyotoraga turmushga chiqqan
 Tokugava Yosiyori, Tayasu-Tokugava oilasidan
 Haruhime (1868—1868)
 Okimaru (1871—1871)
 Ryumaro (1862—1862)
 Sizuhime (1866—1912), Sakai Tadazumiga turmushga chiqqan
 Kagahime (1867—1868)
 Kikuhime (1856—1865)
 Tokugawa Takachiyo
 Shiunʼin (1862—1862)
 Tokugava Iesato
 Tokugava Yorimichi (1872—1925), Kii-Tokugava oilasidan
 Senman
 Tokugava Haru
 Tokugava Yorisada
 Tokugava Yoriaki
 Takako, Tokugava Tsuyoshiga turmushga chiqqan
 Tokugawa Satotaka
 Sumiko, kyokolik Naoyoshi Mizoguchiga turmushga chiqqan
 Tokiko, Tsuchiya Kennaoga turmushga chiqqan
 Tsuyako, Tachibana Kantokuga turmushga chiqqan
 Keiko, Okubo Kanʼichiga turmushga chiqqan
 Shuko, Matsudo-Tokugava oilasidan boʻlmish Tokugava Takesadaga turmushga chiqqan
 Tokugava Hirotake
 Satonari Tokugawa
 Munefusa Tokugava
 Masako, Ovari-Tokugava oilasidan boʻlmish Tokugava Yosiyasuga turmushga chiqqan
 Tokugava Munemasa (1930—1999)
 Tokugava Munehiro
 Sumiko, Hitoguchi Michiobuga turmushga chiqqan
 Matsudaira Munetosi (tugʻ.1940-yil)
 Matsudaira Teruyasu
 Matsudaira Satoko
 Matsudaira Uketamasa
 Ryohime (1808—1890), Sakai Tadaakiga turmushga chiqqan
 Sakai Tadamichi
 Sakai Tadahisa
 Kikuko, Sakai Tadaatsuga turmushga chiqqan
 Masako, Sadzi Hidesatoga turmushga chiqqan
 Kimiko, Simohara Hideoga turmushga chiqqan
 Kokiko, Saeki Teruakiga turmushga chiqqan
 Satoko, Takegava Junpeiga turmushga chiqqan
 Kishiko, Saeki Tomoakiga turmushga chiqqan
 Hisako
 Kivako
 Sakai Tadanaga
 Kiyoko, Nishio Nakamitsuga turmushga chiqqan
 Kazuk, Omura Junyukiga turmushga chiqqan
 Chizuyo,Sakai Tadayasuga turmushga chiqqan
 Sumiko, Ogoshi Tsuyosiga turmushga chiqqan
 Tsuruko, Oguri Katsuhidega turmushga chiqqan
 Sakai Tadaharu
 Sakai Tadaakira
 Sakai Tadahisa
 Sakai Tadahito
 Noriko, Fudzi Mitsunagaga turmushga chiqqan
 Mashiko, Isihara Sigechikaga turmushga chiqqan

Tokugava Munetake

 Mikuzumi (1747—1753)
 Tanehime (1765—1794) Tokugava Harutomiga turmushga chiqqan
 Sadahime (1767—1813) Matsudari Xaruyoshiga turmushga chiqqan
 Otogiku (1752—1753)
 Osamuhime (1756—1820) Sakai Tadanori bilan turmush qurgan
 Keydziro (1745—1753)
 Tokugava Haruaki
 Makotohime (1741—1759), Sigemuraning kelini
 Yuhime (1743—1743)
 Tetsunosuke (1747—1752)
 Shukuhime (1744—1815), Nabesima Sigeharuga turmushga chiqqan
 Setsuhime (1756—1815), Mori Hauchikaga turmushga chiqqan
 Nakaxime (1751—1779) Ikeda Shigenobuga uylandi
 Ikeda Haruyuki (1765—1781)
 Matsudaira Sadakuni (1757—1804) Iyo-Matsuyama domenini meros qilib oldi.
 Matsudaira Sadanori (1793—1803)
 qizi Sakai Tadayori turmushga chiqdi
 Matsudaira Sadamichi (1805—1835)
 qizi Hisamatsu-Matsudaira oilasidan Matsudaira Katsusigega turmushga chiqdi
 Matsudaira Sadanobu
 qizi Kato Yasuzumiga uylangan
 qizi Matsudaira Terutake turmushga chiqdi
 Fukuhime Matsudaira Sadanori bilan turmush qurdi
 qizi Matsura Hiromga turmushga chiqdi
 Kotoxime Nagaoka domenidan Makino Tadatsune bilan turmush qurdi, keyinchalik Naito Nobuatsuga turmushga chiqqan.
 Naito Nobuchika
 Naito Nobunin
 Sanada Yukitsura (1791—1852)
 qizi Fukuchiyama domenidan Kutsuki Tsunaedaga turmushga chiqqan
 Sanada Yukiyoshi (1814—1844)
 Sadahime Kuvana domenidan Matsudaira Sadamichiga uylandi
 Sanada Yukinori (1836—1869)
 Masahime Ishikava Shigenori bilan turmush qurdi
 Yoshixime Honda Tadaatsuga uylandi
 Sanada Yukiyo (1870—1948)
 Sanada Yukikuni
 Sanada Yukikazu
 qizi, Suva Tadahiroga turmushga chiqdi
 Suva Tadamori
 Matsudaira Sadanaga
 Matsudaira Chikayoshi
 Matsudaira Sadakazu (1812—1841)
 Toyoko Kuroda Nagatomoga turmushga chiqqan
 Matsudaira Sadamichi (1834—1859)
 Hatsuko Matsudaira Sadaakiga turmushga chiqqan
 Matsudaira Sadanori (1857—1899)
 Eiko Matsudaira Sadaharuga turmushga chiqqan
 Itakura Katsukiyo
 Itakura Katsukira
 Toki Yoriyuki (1826—1873)
 Sugoko Ohara Sigetomoga turmushga chiqqan
 Suzuko Tamura Takaakiga turmushga chiqqan
 Tori Yorioki (1848—1911)
 qizi Oyamada Nobukuraga turmushga chiqdi
 qizi Okubo Tatsuga turmushga chiqdi
 Tori Yoritosi (vaf. 1911)
 Tori Yuki (vaf. 1918-yil)

Yoshimune hukmronligi davri 
Yosimune syogun boʻlgan yillar aniqroq bir necha davr nomi yoki nengō bilan belgilanadi.

 Sotoku (1711—1716)
 Kyoho (1716—1736)
 Genbun (1736—1741)
 Kanpo (1741—1744)
 Enkyo (1744—1748)

Ajdodlari

Manbalar 

1751-yilda vafot etganlar
1684-yilda tugʻilganlar
Tokugava