Sidney aeroporti

Sidney Kingsford Smit aeroporti (so'zda Maskot aeroporti, Kingsford Smit aeroporti yoki Sidney aeroporti;; ASX) Avstraliyaning Sidney shahridagi xalqaro aeroport, 8-kmda joylashgan(5 mi) Sidney markaziy biznes tumanidan janubda, Mascot chekkasida joylashgan. Aeroport Sydney Airport Holdings kompaniyasiga tegishli. Bu Sidneyga xizmat ko'rsatadigan asosiy aeroport bo'lib, Qantas uchun asosiy markaz, shuningdek Virgin Australia va Jetstar uchun ikkinchi darajali markaz, shuningdek, Air New Zealand uchun diqqat markazidir. Botanika ko'rfazining yonida joylashgan aeroportda 3ta uchish-qo'nish yo'lagi mavjud.

Sidney aeroporti dunyodagi eng uzoq davom etadigan tijorat aeroportlaridan biri va Avstraliyaning eng gavjum aeroporti boʻlib, 2016–2017-yillarda 42,6 million yoʻlovchi va 348 904 samolyot harakati ga xizmat koʻrsatadi. Bu 2016-yilda dunyodagi eng gavjum aeroportlar ro'yxatida 38-o'rinni egalladi. Hozirda Sidneyga 46ta ichki va 43ta xalqaro yo'nalishlar to'g'ridan-to'g'ri xizmat ko'rsatmoqda.

2018-yilda aeroport yiliga 40–50million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadigan aeroportlar boʻyicha dunyo boʻylab kuchli beshlikka kirdi va Skytrax World Airport Awards mukofotida dunyoning 20 eng yaxshi aeroporti deb topildi.

Tarix

1911-1930: Ilk tarix 
Aeroport uchun foydalanilgan yer buqa o'tloqi bo'lgan, Mascot atrofidagi ko'p joylar botqoq edi. Parvozlar kamida 1911-yildan boshlab ushbu maydonlardan uchib ketishgan, aviatorlar bir necha yil oldin Anderson Park, Neytral Bay kabi boshqa Sidney joylaridan foydalanganlar. Birinchi jahon urushida uchuvchi bo'lgan Nayjel Lav mamlakatdagi birinchi samolyot ishlab chiqaruvchi kompaniyani yaratishdan manfaatdor edi. Bu g'oya undan shaharga yaqin joyda zavod va aerodrom qurishni talab qiladi. Sidneydagi ko'chmas mulk idorasi unga Kensington poyga klubiga tegishli bo'lgan ba‘zi yerlar haqida gapirib berdi,bu yerlar Randvikdagi hukumatga qarashli saytini yo'qotishdan himoyalanish uchun saqlanmoqda. U qo'y va qoramollarni boqish uchun yopilayotgan mahalliy so‘yishxona tomonidan ishlatilgan.Bu yerning yuzasi mukammal tekis bo'lgani va bufalo o‘tlari bilan qoplanganligi sababli,bu Lovega yoqdi.O'tlarni qo‘ylar va qoramollar shunchalik bir tekis o‘tlagan ediki, uni samolyotlarga xizmat qilish uchun juda oz narsa kerak edi.to'rt tomondan yaqinlashishda hech qanday to'siq yo'q edi,u Ascot poygasi,bog'lar,daryo va Botanika ko'rfazi bilan chegaralangan edi.

Love Mascotdagi aerodromni shaxsiy konserni sifatida tashkil etib, Kensington poyga klubidan uch yilga 80gektar yerni ijaraga oldi.Dastlab u kichkina kanvas tuzilishiga ega edi,ammo keyinchalik import qilingan Richards angar bilan jihozlangan. Mascotdan birinchi parvoz 1919-yilning noyabr oyida Love Avro avtomashinasida mustaqil fotograf Billi Marshallni olib yurganida sodir bo'ldi. Rasmiy ochilish parvozi 1920-yil 9-yanvarda bo'lib o'tdi, u ham Love tomonidan amalga oshirildi.

1921-yilda Hamdo'stlik hukumati jamoat aerodromini yaratish uchun Mascotda 65gektar (161akr) sotib oldi. 1923-yilda Lovening uch yillik ijara muddati tugagach, Mascot erini Hamdo'stlik hukumati poyga klubidan majburiy ravishda sotib oldi. Birinchi muntazam parvozlar 1924-yilda boshlangan.

1930–1960-yillar 
1933-yilda birinchi shag'alli uchish-qo'nish yo'laklari qurilgan. 1949-yilga kelib aeroportda uchta uchish-qo'nish yo'lagi bor edi. 11/29, 16/34 va  04/22. Sidenhamdan Botanikagacha bo'lgan temir yo'l liniyasi oxirgi uchish-qo'nish yo'lagini taxminan  kesib o'tdi. shimoliy uchidan va maxsus xavfsiz ishlov berish vositalari bilan himoyalangan. Kuks daryosi 1947-1952-yillarda aeroport uchun ko'proq yer ajratish uchun hududdan boshqa joyga yo'naltirildi va boshqa kichik oqimlar to'ldiriladi. Sidney aeroporti 1920-yilda aerodrom deb e'lon qilingan. 1936-yil 14-avgustda aeroport Sidney (Kingsford Smit) aeroporti deb o'zgartirildi. Avstraliyalik kashshof aviator Charlz Kingsford Smit sharafiga. 1960-yillarning boshlariga qadar Sidneysaydliklarning aksariyati aeroportni Maskot deb atashgan. Birinchi asfaltlangan uchish-qo'nish yo'lagi 07/25 edi. Keyingi qurilgan uchish-qoʻnish yoʻlagi 16/34 (hozirgi 16R/34L) 1959-yilda yetib kela boshlagan reaktiv samolyotlarni qabul qilish uchun Botanika koʻrfaziga kengaytirildi. 07/25 uchish-qo'nish yo'lagi asosan engilroq samolyotlar tomonidan qo'llaniladi,lekin shartlar talab qilinganda barcha samolyotlar,shu jumladan Airbus A380lar tomonidan qo'llaniladi.16R/34L uchish-qoʻnish yoʻlagi hozirda Avstraliyadagi eng uzun uchish-qoʻnish yoʻlagi boʻlib, asfaltlangan uzunligi  va zebra ostonalari orasida.16L/34R uchish-qo'nish yo'lagi asosan mahalliy samolyotlar va A330, B787, B772, A359 o'lchamigacha bo'lgan samolyotlar tomonidan qo'llaniladi, lekin boshqa uchish-qo'nish yo'lagi mavjud bo'lmaganda B77W, A35K, B747, A380 kabi yirik samolyotlar tomonidan qo'llaniladi.

Zamonaviy tarix 

1960-yillarga kelib,yangi xalqaro terminalga ehtiyoj sezildi va ish 1966-yil oxirida boshlandi.Yangi terminalning katta qismi Paynter va Dixon Industries tomonidan Kosten tomonidan tayinlangan bosh pudratchi tomonidan ishlab chiqilgan.

Yangi terminal 1970-yil 3-mayda qirolicha Yelizaveta II tomonidan rasman ochilgan. Aeroportga birinchi Boeing 747 "Jumbo Jet"-Pan Am ning Clipper Flying Cloud(N734PA) 1970-yil 4-oktyabrda etib keldi. Sharqiy-g'arbiy uchish-qo'nish yo'lagi o'sha paytda  edi uzun 1970-yillarda shimoliy-janubiy uchish-qoʻnish yoʻlagi kengaytirildi va janubiy yarimshardagi eng uzun uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan biriga aylandi. Xalqaro terminal 1992-yilda kengaytirilgan va oʻshandan beri bir necha taʼmirdan oʻtgan,jumladan, 2000-yil boshida Sidneyda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlari vaqtidagi asosiy taʼmir. Aeroportda 2010-yilda tranzit zonasini kengaytirish bo'yicha yana bir loyiha ishlab chiqildi,bu esa yangi bojsiz ob'ektlar, do'konlar va yo'lovchilar uchun dam olish joylarini olib keldi.

Bir-birini kesib o'tgan ikkita uchish-qo'nish yo'lagiga ega bo'lish cheklovlari aniq bo'ldi va hukumatlar o'nlab yillar davomida Sidney aeroportining sig'imi bilan kurashib kelishdi. Oxir-oqibat, uchinchi uchish-qo'nish yo'lagini qurish bo'yicha munozarali qaror qabul qilindi.Uchinchi uchish-qo'nish yo'lagi mavjud 16/34 uchish-qo'nish yo'lagiga parallel bo'lib,butunlay Botanika ko'rfazidan qayta tiklangan yerlarda edi.2009-2012-yillarda Kingsford Smit aeroporti 2030-yilga kelib bardosh bera olmasligi haqidagi xabarlardan keyin Sidney chekkasida taklif qilingan yangi aeroport 2004-yilda to'xtatilgan edi.

Kelajak 
2011-yil dekabr oyida Sidney aeroporti aeroportni aviakompaniyalar alyansiga asoslangan ikkita uchastkaga bo'lish taklifini e'lon qildi; 2019-yilga qadar xalqaro, mahalliy va mintaqaviy xizmatlarni bir tom ostida birlashtirish.Hozirgi ichki Terminal 2 va Terminal 3dan Qantas,Jetstar va oneworld aviakompaniyasi alyansi a'zolari, bugungi xalqaro Terminal 1 esa Virgin Australia va uning xalqaro hamkorlari tomonidan foydalaniladi.Boshqa xalqaro aviakompaniyalar T1 dan o'z faoliyatini davom ettiradi.

2012-yil sentabr oyida Sidney aeroporti boshqaruvchi direktori va bosh direktori Kerri Meter aeroport “aniq aviakompaniya talablari va (yoʻlovchilar)transfer oqimlari asosida” terminallar foydasiga alyans asosidagi terminallarni yaratish taklifidan voz kechganini eʼlon qildi.Uning so'zlariga ko'ra,reja terminallar o'rtasida o'tadigan yo'lovchilar sonini minimallashtirish edi.

2013-yil iyun oyida aeroport oʻzining 2033-yilgi Bosh rejasining qoralama versiyasini chiqardi,unda bir xil terminallardan “aylanuvchi darvozalar” yordamida ichki va xalqaro reyslarni amalga oshirish hamda Airbus A380 ni joylashtirish uchun 3-terminalni(hozirgi Qantas ichki terminali)modernizatsiya qilishni taklif qilad.

2014-yil 17-fevralda Avstraliya hukumati Sidney aeroportining 2033-yilga moʻljallangan bosh rejasini tasdiqladi, unda aeroportning 2033-yilda 74 million yoʻlovchiga boʻlgan prognoz talabini qondirish rejalari koʻrsatilgan.Reja Sidney aeroportining birinchi integratsiyalashgan yer transporti rejasini o'z ichiga oladi.

Terminallar 

Sidney aeroportida 3ta yo'lovchi terminali mavjud. Xalqaro terminal boshqa 2 tasidan uchish-qo'nish yo'lagi bilan ajratilgan;shuning uchun ulangan yo'lovchilar ko'proq uzatish vaqtini ta'minlashi kerak.

Aviakompaniyalar va yo'nalishlar

Yo'lovchi

Yuk

Yo'l harakati statistikasi

Mahalliy 
Sidney aeroporti 2019-yil 30-iyungacha 27,5 milliondan ortiq ichki yo‘lovchilarga xizmat ko‘rsatgan

Xalqaro 
Sidney aeroporti 2019-yil 30-iyungacha 22,9 million xalqaro yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatgan.

Yo'lga kirish 

Sidney aeroporti barcha yo'nalishlarda yo'l aloqalariga ega. Southern Cross Drive (M1), avtomagistral, shahar markazi bilan eng tezkor aloqadir. M5 janubi-g'arbiy avtomagistrali(shu jumladan M5 Sharqiy avtomagistrali)aeroportni Sidneyning janubi-g'arbiy chekkalari bilan bog'laydi. Aeroport atrofida aylanma yo'l o'tadi, unda Airport Drive, Qantas Drive, General Holmes Drive, M5 East Freeway va Marsh Street. General Holmes Drive asosiy shimoliy-janubiy uchish-qo'nish yo'lagi ostidagi tunnel va uchta taksi yo'liga ega, shuningdek, samolyotni ko'rish zonasiga kirishni ta'minlaydi. Aeroport ichida yarim halqa yo'li-Ross Smit avenyu(Ross Makferson Smit nomi bilan atalgan)–Ichki terminalni boshqaruv minorasi,umumiy aviatsiya hududi, avtoulovlarni ijaraga beruvchi kompaniya omborlari,uzoq muddatli avtoturargoh,vertolyot porti, turli savdo operatsiyalari va mehmonxona bilan bog'laydi. Perimetr yo'li faqat ruxsat berilgan transport vositalari uchun himoyalangan hudud ichidan o'tadi.

Yangi Janubiy Uels hukumati WestConnex avtomagistrali va Sidney aeroporti terminallari o'rtasidagi asosiy yo'l almashinuvi bo'lgan Sidney Gateway ni qurishni rejalashtirmoqda. Loyiha to'g'ridan-to'g'ri terminallargacha bo'lgan avtomobil yo'lini ta'minlaydi. Qurilish 2021-yilning boshida boshlanishi va 2024-yilda ochilishi kutilmoqda.

Aeroportda bir nechta rasmiy avtoturargohlar ishlaydi - ichki qisqa muddatli,ichki masofaviy uzoq muddatli va xalqaro qisqa/uzoq muddatli.

Xalqaro terminal keng piyodalar va velosiped yo'lakchasi yonida joylashgan.U shimoli-sharqdagi Mascot va Sidney shaharlarini Tempe(Aleksandra kanali ustidagi piyoda ko'prik orqali)va janubi-g'arbdagi Botanika ko'rfazi bilan bog'laydi.Barcha terminallar velosiped tokchalarini taklif qiladi va ularga yaqin atrofdagi joylardan ham piyoda osongina kirish mumkin.

Baxtsiz hodisalar va hodisalar 

 1920-yil 10-sentabrda Yangi Zelandiyaning Vellington shahrida yashovchi Artur Gerbert Tattl Mascotning uchish-qo‘nish yo‘lagida havoga ko‘tarilayotgan samolyot tomonidan boshi tojiga urilganda halok bo‘ldi. U ikki doʻstining samolyotda uchayotganini koʻrgani kelgan va uchish yoʻlagida kamera bilan vizörga qarab turganida, tez yaqinlashib kelayotgan samolyotning tezligini, balandligini yoki baqiruvchi ogohlantirishni payqamadi. uchuvchi. U Janubiy Sidney kasalxonasiga olib ketilgan va u erda "miya chayqalishi" tufayli ko'p o'tmay vafot etgan. Voqea bo'yicha surishtiruv "tasodifiy o'lim" haqidagi xulosani qaytardi va Yangi Janubiy Uelsdagi samolyot halokatidan kelib chiqqan birinchi tergov bo'ldi.
 1945-yil 19-iyulda Qirollik havo kuchlari (RAF) tomonidan boshqariladigan Consolidated C-87 Liberator Express samolyoti Sidneyning hozirda mavjud boʻlmagan 22 uchish-qoʻnish yoʻlagidan havoga koʻtarilgandan soʻng balandlikka chiqa olmadi va daraxtlarga urildi va shimoliy qismida Muddy Creekga quladi. Brighton-Le-Sands . Samolyot to'qnashganda portlab ketgan va bortdagi barcha 12 yo'lovchi va ekipaj a'zolari halok bo'lgan. Qurbonlarning barchasi harbiy xizmatchilar bo‘lib, besh nafari RAFdan, biri Yangi Zelandiya Qirollik havo kuchlaridan va olti nafari Qirollik dengiz flotidan .
 1950-yil 18-iyun kuni Ansett Airways aviakompaniyasining Duglas DC-3 samolyoti 22-qo‘nish-qo‘nish yo‘lagidan Brisbenga tungi yo‘lovchi reysini amalga oshirish uchun uchish uchun ketayotgan bo‘lsa, uchish-qo‘nish yo‘lagini kesib o‘tgan temir yo‘l liniyasida harakatlanayotgan ko‘mir poyezdiga urilgan va qisman relsdan chiqib ketgan. Faqat ikkinchi uchuvchi jarohat olgan.
 1961 yil 30-noyabrda Ansett-ANA 325 reysi, Vickers Viscount samolyoti parvozdan ko'p o'tmay Botanika ko'rfaziga qulab tushdi. Samolyot momaqaldiroqqa uchib ketganidan keyin o'ng bort (o'ng) qanoti ishdan chiqdi. Bortdagi 15 kishining barchasi halok bo‘lgan.
 1969 yil 1 dekabrda Pan Am kompaniyasining Boeing 707-320B samolyoti N892PA ro'yxatidan o'tkazildi va 812 reysi sifatida ishlayotgan qushlarning zarbalari tufayli parvoz paytida uchish-qo'nish yo'lagidan chiqib ketdi. Baxtsiz hodisani tergov qilish shuni ko'rsatdiki, samolyot qanotlari va 1, 2 va 3 dvigatellari (chap qanotdagi ikkita dvigatel va ichki dvigatelning ichki dvigateli) oldingi qirralariga kamida 11 ta qushlar bilan chayqalar suruviga urilgan. o'ng qanot). Xususan, 2-raqamli dvigatelning 14 pichog'i (chap qanotdagi bort dvigateli) bitta qush tana go'shti tomonidan shikastlangan va parvozni to'xtatish to'g'risida qaror qabul qilinishidan oldin quvvatini yo'qotgan (bu V <sub id="mwA1M">1</sub> yoki uchish qarori tezligida sodir bo'lgan) . Samolyot  ga qoldi 16 uchish-qo'nish yo'lagi oxiridan tashqarida (hozirgi uchish-qo'nish yo'lagi 16R). Halokat paytida 2-raqamli dvigatel yerga urilgan va shikastlangan. Burun va chap asosiy qo'nish moslamalari ishdan chiqdi va samolyot 1 va 2 dvigatellar, burun va asosiy qo'nish moslamasining qolgan qismi tomonidan qo'llab-quvvatlangan holda to'xtab qoldi. 125 yo'lovchi va 11 ekipaj a'zosi orasida jabrlanganlar yoki halok bo'lganlar yo'q. Baxtsiz hodisani tekshirish shuni ko'rsatdiki, haddan tashqari ko'tarilish muqarrar emas.
 1970 yilda Rendviklik o'smir bola Tokioga jo'nab ketayotgan Japan Air reysi g'ildiragi qudug'iga o'tirdi. Samolyot havoga ko'tarilayotganda u yiqilib vafot etdi. Fotosuratchi tasodifan voqeani suratga oldi.
 1971-yil 29-yanvarda Trans Australia Airlines aviakompaniyasining Boeing 727 (ro‘yxatdan o‘tgan VH-TJA) va 592-reys sifatida havoga ko‘tarilgan Kanada Tinch okeani havo yo‘llarining (ro‘yxatga olingan CF-CPQ) taksichi Duglas DC-8 samolyotining dumiga urildi. 301-reys sifatida. DC-8 ekipaji qo‘ngandan keyin qaysi chiqishdan foydalanish bo‘yicha ko‘rsatmalarni noto‘g‘ri talqin qildi va uni taksi yo‘liga o‘chirish o‘rniga uchish-qo‘nish yo‘lagi bo‘ylab orqaga qaytdi; va minora boshqaruvchisi uchish-qo'nish yo'lagi aniq degan noto'g'ri e'tiqod bilan 727 ni uchish uchun tozaladi. 727 ekipaji parvoz paytida DC-8 ni ko'rdi, keyin qochish choralarini ko'rmay, parvozni davom ettirdi. 727 bortning o'ng qanoti va fyuzelyajida shikastlangan va uning gidravlik tizimlaridan birida bosimni yo'qotgan, ammo xavfsiz tarzda qaytib, qo'nishga muvaffaq bo'lgan; yerdagi binoga 727 ning o‘ng tomonidagi qo‘nish qismi eshiklarining qo‘nishga yaqinlashganda qulab tushgan qismlari urilgan. DC-8 dumining ustki sakkiz yarim fut (taxminan 2,6 m) qismi va rulning tegishli qismi yirtilgan.
 1971 yilda terrorchi aeroportda to'xtab turgan Pan Am Boeing 747 samolyotini olib qochmoqchi bo'lgan. U immigratsiya va xavfsizlik tekshiruvidan o'tishga muvaffaq bo'ldi. Keyin u bir ayolni garovga oldi va ba'zi talablar qo'ydi. Politsiya uni otib o'ldirishga muvaffaq bo'ldi.
 1980-yil 21-fevralda Beechcraft Super King Air VH-AAV-ni ro‘yxatdan o‘tkazgan va Advance Airlines 4210 reysini amalga oshiruvchi Sidney aeroportidan uchib ketdi va dvigatel ishdan chiqdi. Uchuvchi samolyotni aeroportga qaytardi va qo‘nishga urindi, lekin 16/24 (hozirgi 16R/34L) uchish-qo‘nish yo‘lagi atrofidagi dengiz devoriga qulab tushdi. Hodisa oqibatida bortdagi 13 kishining barchasi halok bo‘lgan.
 1994-yil 24-aprelda Janubiy Tinch okeani aviakompaniyasining Duglas DC-3 roʻyxatdan oʻtgan VH-EDC samolyoti Norfolk oroliga charter reysda parvoz qilganidan koʻp oʻtmay dvigatelda nosozlik yuz berdi. Dvigatel tukli edi, lekin havo tezligi pasayib ketdi va balandlikni ushlab turishning iloji yo'qligi aniqlandi. Botanika ko'rfaziga muvaffaqiyatli ariq tashlandi. Norfolk oroliga Anzak kunini nishonlash marosimida qatnashish uchun ketayotgan barcha to‘rt ekipaj a’zosi va 21 yo‘lovchi – Shotlandiya kolleji o‘quvchilari va o‘qituvchilari hamda jurnalistlar samolyotni xavfsiz evakuatsiya qilishdi. Tekshiruv natijasida aniqlanganidek, samolyot haddan tashqari yuklangan va parvona to‘liq tuklanmagan.
 1994-yil 19-oktabrda Ansett Australia 881-reysi, Sidneydan Osakaga parvoz qilgan Boeing 747-300 ro‘yxatdan o‘tgan VH-INH samolyoti qaytib, burun g‘ildiragi cho‘zilmagan holda Sidneyga qo‘ndi. Yo‘lga chiqqandan taxminan bir soat o‘tgach, ekipaj birinchi raqamli dvigatelni moy oqishi sababli o‘chirib qo‘ydi. Ular samolyotni Sidneyga qaytarishdi, u yerda qo'nish moslamasi uzaytirilgunga qadar yaqinlashish odatdagidek davom etdi. Qo'nish moslamasining ogohlantirish shoxi chala boshladi, chunki burun shassi uzatilmagan. Parvoz ekipaji ogohlantirish sababini aniqlashga urinib ko'rdi. Ekipaj qo'nishni yakunlashni tanladi, natijada samolyot burun moslamasi tortilgan holda qo'ndi. Yong'in bo'lmagan va qo'mondonlikdagi uchuvchi favqulodda evakuatsiyani boshlamaslikka qaror qilgan. Barcha yo‘lovchilar va ekipaj a’zolari xavfsiz evakuatsiya qilindi.

Yana qarang 

 Buyuk Sidneydagi aeroportlar ro'yxati
 Yangi Janubiy Uelsdagi aeroportlar ro'yxati
 RAAF stantsiyasi maskot
 Avstraliyada transport
 Avstraliyadagi Amerika Qo'shma Shtatlari Harbiy havo kuchlari (Ikkinchi Jahon urushi)

Manbalar

Havolalar 

 
 Rasmiy veb-sayt
 Sidney minorasi
 Sidney aeroporti chastotasi va havo yo'llari ma'lumotlari

Aeroportlar
Australiya
Avstraliya aeroportlari