MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Adriano Rossato

Adriano Fabiano Rossato (27-avgust 1977-yilda Vila Velha, Espirito-Santo shahrida tugʻilgan) — braziliyalik nafaqadagi futbolchi, chap qanot himoyachisi sifatida oʻynagan va murabbiy faoliyati bilan ham shugʻullangan.

Futboldagi faoliyati 
Braziliyalik jarima zarbalari boʻyicha mutaxassis Rossato 2002-yil iyulida Portugaliyaga CD Nacionalga koʻchib oʻtgan va faoliyati davomida „Botafogo de Futebol e Regatas“, „Rio Branco Atletico Clube“, „Criciuma Esporte Clube“, „Associação Atletica Portuguesa (RJ)“, „União Agricola Barbarense Futebol Clube“ klublarida oʻynagan. Ikki mavsum davomida u Primeira ligasida 17 ta gol urgan, jumladan 2004-yil 25-aprelda SC Beyra-Marga qarshi oʻyinda (3-0 uydagi gʻalaba) xet-trik qayd etgan.

2004-yilning iyul oyida "Portu" tomonidan sotib olingan Rossato shimolliklar safida birorta ham rasmiy oʻyin oʻtkazmagan. Keyin u La Liganing „Real Sosedad“ jamoasiga qoʻshilb, ikkinchi mavsumdagi oʻyinida jarima zarbasidan gol uradi va uning jamoasi „Sevilya“ga 1:2 hisobida magʻlub boʻladi. Rossato ushbu mavsumni 22 ta oʻyin bilan yakunlaydi.

2005–06-yilgi mavsumda Rossato Portugaliyaga ijaraga berildi va SC Braga bilan bir yillik shartnoma imzolaydi. Keyingi faoliyati davomida Sosedadga qaytib, u yana iberiyalik jamoaga ijaraga beriladi. 2007-yil yanvar oyida UD Leiriyaga koʻchib oʻtadi.

2007-yilning yozida qoʻyib yuborilgan Rossato ikkinchi divizion jamoasi Malaga CFga qoʻshildi va ikki yillik tanaffusdan soʻng Andalusiyaliklarning 2008-yildagi yuqori ligaga qaytishida muhim rol oʻynadi. Biroq, u jarohat tufayli keyingi mavsumning katta qismini oʻtkazib yubordi. Uning jarohatidan soʻng birinchi oʻyini 2009-yil 17-mayda boʻlib oʻtdi. Ushbu oʻyinda u „Sporting de Gijon“ ga safarda, oʻyinning ikkinchi yarmida maydonga tushadi.

Jarohatlari tufayli 2009-yilning iyul oyida „Malaga“ Rossato bilan shartnomani uzaytirmasligini eʼlon qildi. Shuning uchun qoʻyib yuborildi. Keyingi oyning oxirida 32 yoshli futbolchi mamlakatning boshqa klubi, ikkinchi darajali UD Salamanca bilan shartnoma imzoladi.

Manbalar

Havolalar 

 Adriano Rossato at Sambafoot
 Adriano Rossato  at ForaDeJogo
 Adriano Rossato at BDFutbol
 El Mundo stats (in Spanish)
 Adriano Rossato at Soccerway

Braziliyalik futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1977-yilda tugʻilganlar
Gaychak

Gaychak — dumaloq shakldagi, uch yoki toʻrtta metall torli, kalta torli bortga ega cholgʻu asbobi. U asosan janubiy Eronda, shuningdek afgʻonlar, oʻzbeklar, uygʻurlar, tojiklar, turkmanlar va qoraqalpoqlar orasida tarqalgan.

Yonlarda joylashgan oval chuqurchalar asbobga burun tovushini beradi. Oʻynaganda gaychak vertikal, odatda musiqachining tizzasiga qoʻyiladi.

Gaychak — Pomir qishloqlarida topilgan yagona kamonli cholgʻu. Musiqa asbobi deyarli butun Markaziy Osiyoda mashhur. Cholgʻuning asosi metall yoki yogʻoch, boʻyni tol, oʻrik yoki tutdan yasalgan.

Manbalar 

musiqa asboblari
Eron musiqa asboblari
Afg'oniston Musiqasi
Chordofonlar
Alboka

Alboka (bask. arabcha alboka  ‎ soʻzidan olingan boʻlib) – “sunray” yoki “shox” degan maʼnoni anglatadi. Ispan basklarining anʼanaviy tilchali yogʻoch puflama musiqa asbobi, Biskay, Gipuzkoa va Navarra provinsiyalarida keng tarqalgan.

Alboka ikkita tayoq (koʻpincha turli materiallardan yasalgan) va ikkita shoxga ega. Albokaning oʻng tomoni 5 ta, chap tomonida 3 ta tayoqchalardan iborat.
.

Manbalar

Havolalar  
 музыки в стиле Rock
 КАРТАСЛОВ.РУ — Карта слов и выражений русского языка
Wikicsu.ru
Musicologie.org 2018

Tahrirlanyapti
Qisqich

Toka — har xil turdagi va qurilmalarning kamarlari uchun mahkamlagich.

Anʼanaviy qisqich metalldan (plastmassa va boshqalar) kamar ustidagi teshikka oʻralgan holda tokadagi kamarni mahkamlaydigan ramka va qoziqdan iborat, lekin bu dizayn majburiy emas. Kamar, shuningdek, ishqalanish tufayli qisqichda ushlanishi mumkin, masalan, er-xotin tirqish yoki kamar tokasida. Muqobil qisqich dizaynlari koʻproq ishonchlilik, foydalanish imkoniyati, mahkamlash / ochish tezligini talab qiladigan joylarda qoʻllaniladi. SSSR Qurolli Kuchlarida oddiy va serjantlarning kamar tokalari asosan misdan yasalgan, ikki xil: Sovet Armiyasida, chegara va ichki qoʻshinlarda — bolgʻa va oʻroq bilan besh qirrali yulduz tasviri bilan, dengiz floti — bolgʻa va oʻroq bilan kichik besh qirrali yulduzli langar tasviri bilan tasvirlangan.

Shuningdek, oval tokalar — gulchambardagi yulduz, dengiz floti ofitserlarining tokalari — tasvirlar, tepasida langar va yulduz bor edi. Ushbu qisqichlarning prototipi Rossiya Imperator dengiz flotining ofitser tokalari edi. Tokalarni ham yigʻish mumkin. Tokalarni yigʻish fibulistika deb ataladi (lotincha fibula — qisqich).

Yigʻish obyektlari asosan harbiy, temir yoʻl, idoraviy, oʻquv va boshqa tokalardir.

Tarixi 
Qisqich qadimgi Yunoniston va Rimda, xususan, harbiy texnika va qurollarda, masalan, qilich kamarini mahkamlash uchun ishlatilgan.

Galereya

Yana qarang 
 

 Agraf
 Belgi
 Fastex
 Fibula

Manbalar

Adabiyotlar 

 Zastejka // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
 Tolkoviy slovar Dalya
 Pryajki // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1959. — T. VII. — Stb. 427—428

Havolalar 

 Qizil Armiya va Dengiz flotining kamar tokalari. 
 arxeologik asarlar
turdagi arxeologik asarlar
Bog'ichlar
 Bezaklar
 Kemalar
Ruqayya binti Muhammad

Ruqayya binti Muhammad () , Ruqayyah bint Muḥammad ;  601-624), Islom payg'ambari Muhammad(s.a.v) va Xadichaning ikkinchi to'ng'ich qizi edi. U uchinchi xalifa Usmonga turmushga chiqdi va er-xotinning o'g'li Abdulloh tug'ildi. 624-yilda Ruqayya kasallikdan vafot etdi.

Yoshlik 
Taxminan 601 yoki 602 yillarda Makkada tug'ilgan Ruqayya Muhammad va uning birinchi xotini Xadichaning uchinchi farzandi va ikkinchi qizi, u ham muvaffaqiyatli savdogar edi.

Oilaviy hayot

Utba bilan nikoh 
U 610-yil avgustidan oldin amakivachchasi Utba ibn Abu Lahabga turmushga chiqdi, ammo nikoh hech qachon tugamagan. Ruqayya onasi vafot etgach, musulmon boʻldi. Muhammad 613-yilda ochiq va’z qila boshlaganida, qurayshliklar Muhammadga “uni qizlari boʻyicha gʻamxoʻrlikdan ozod qilganliklarini” eslatib, ularni oʻz hisobidan boqishi uchun ularni qaytarishga qaror qilishdi. Ular Utba roziyallohu anhuga agar Ruqayya bilan ajrashsa, “Abon ibn Said ibn Al-Osning qizini yoki Said ibn Al-Osning qizini” berishlarini aytishdi. Muhammad Abu Lahabni doʻzaxga tushishi haqida ogohlantirganidan soʻng, Abu Lahab Ruqayyani taloq qilmagunicha oʻgʻli bilan boshqa gaplashmasligini aytdi, Utba ham shunday qildi.

Usmon bilan nikoh 
615-yilga kelib Ruqayya taniqli musulmon Usmon ibn Affonga turmushga chiqdi. U Habashistonga birinchi hijratda unga hamrohlik qildi, u yerda homilador bo'ldi. Ular 616-yilda Habashistonga qaytib keldilar va u yerda Ruqayya 619-yilda Abdulloh ismli oʻgʻil tugʻdi. Abdulloh olti yoshida Madinada vafot etdi. Uning boshqa farzandlari yo'q edi.

Usmon va Ruqayya 619-yilda Makkaga qaytganlardan edi Usmon 622-yilda Madinaga hijrat qildi, keyinroq Ruqayya ham unga ergashdi.

Ruqayya nihoyatda go'zal, deyilgan. Usoma ibn Zaydni uylariga topshiriq bilan joʻnatishganda, u unga va Usmonga navbatma-navbat tikilib turganini koʻrdi. Muhammad Usomadan: "Siz hech qachon bu ikkisidan ham chiroyliroq juftlikni ko'rganmisiz?".

O'lim 
Ruqayya 624-yil martida kasal boʻlib qoldi. Usmon unga g'amxo'rlik qilish uchun harbiy xizmatdan ozod qilindi. U oyning oxirida, Zayd ibn Horisa Madinaga Badr jangidagi g'alaba xabari bilan qaytgan kuni vafot etdi. Muhammad jangdan keyin Madinaga qaytib kelganida, oilasi uning qabriga qayg'urishga borishdi. Ayollar shovqin-suron yigʻladilar, Umar qamchi bilan ularni urdi. Lekin Muhammad: "Yig'lasinlar, ey Umar, lekin shaytonning qichqirig'idan saqlaning", dedi.

Yana qarang 

 Muhammadning bolalari
 Fotima binti Muhammad
 Zaynab binti Muhammad
 Ummu Kulsum binti Muhammad
 Xadicha qizlarining nasabnomasi
 Sahobalar

Manba 

624-yilda vafot etganlar
601-yilda tugʻilganlar
Ayol va qush

„Ayol va qush“ () 1983-yilda Barselonadagi Joan Miro bogʻida joylashgan Joan Miro tomonidan yaratilgan yigirma ikki metrli haykaldir. Mironing hamkori Joan Gardi Artigas haykalni mozaika bilan qoplagan.

Beton haykal 1982- yoki 1983-yillarda (turli manbalarga koʻra) rasman ochilgan va Mironing Artigas bilan hamkorlikdagi soʻnggi ishlaridan biri boʻlgan. Miro ochilish marosimida qatnasha olmadi, chunki u juda kasal edi va bir yil oʻtmay vafot etdi.

Artigas qizil, yashil, sariq va koʻk plitalarni qoʻshish uchun javobgar edi; u ilgari Lyudvigsxafen am Reynedagi Miro devoridagi fresk bilan xuddi shunday qilgan edi. Bu Miro Barselonaga tashrif buyuruvchilarni dengiz, havo yoki quruqlik orqali kutib olish uchun tayinlangan uchta ishning oxirgisi edi.

Tavsif 
Asarda Miro asarlarida takrorlanuvchi mavzu — ayol va qushlar qoʻllangan. Katalan tilida „qush“ soʻzi jinsiy olatni uchun majoziy atamadir. Bu asosning fallik shaklida aks ettirilgan, uning boshida teshik bor. Haykal asosiy ranglarda ramkalangan; haykalning tanasida qora rangdagi koshinlar bilan qoplangan va vulvani ramziy maʼnoda yoritilgan. Haykaltaroshlikda vulvani jinsiy olatni oʻqida birlashtirish gʻoyasi yangi emas: bunday haykallarning namunalari II-III asrlardagi Rim haykalida topilgan.

Park 

Park ikki xil hududga boʻlingan. Pastki qismida oʻsimliklar, gullar, evkalipt, qaragʻay va palma daraxtlari; ustidagi maydonda sunʼiy koʻl joylashgan boʻlib, uning burchaklaridan birida haykal joylashgan.

Haykal oʻrnatilgan park Plaza de España yaqinida joylashgan. Park mashhur dam olish maskanidir.

Manbalar

Havolalar 
 Xuan Miro Haykallari
 beton haykallar
madaniyatdagi vagina
Yashil Sezar

„Yashil Sezar“ () — Rim davlat arbobi va qoʻmondoni Gay Yuliy Sezarning antiqa byusti (miloddan avvalgi 100 — miloddan avvalgi 44-yillar) Berlin antiqa kolleksiyasidan yashil shiferdan yasalgan. Eski muzey ekspozitsiyasida namoyish etilgan.

Rim anʼanalarida tasvirlangan shaxsni idealizatsiya qilish odatiy hol emas edi, aksincha, haykaltarosh tabiiy xususiyatlarni yetkazishga harakat qildi. Shuning uchun tasvirlangan yuz yorqin shaxsga ega.

Ustunning balandligi 41 santimetrga teng, bu tabiiy oʻlchamdan kattaroqdir. Haykalning koʻzlarida marmar qoʻshimchalar va kichik poydevor keyingi qoʻshimchalardir.

Ustun yaratilgan joy, ehtimol, Misr. Eng kamida haykal qilingan yashil shifer Yuqori Misrdan keladi. Misrning kelib chiqishi, shuningdek, Sezarning sochlari Rimda odat boʻlganidek, hajmli emas, balki oʻyilganligi bilan ham koʻrsatilgan.

Sezarning hayoti davomidagi portretlaridan faqat tangalardagi tasvirlar saqlanib qolgan, barcha taniqli haykaltaroshlik portretlari uning vafotidan keyin yaratilgan. Bu ustun ham milodiy birinchi asrda imperatorlik davrining boshida qilingan boʻlsa-da, baʼzi ekspertlar ertaroq sana — eramizdan avvalgi birinchi asrga yoʻl qoʻyishadi.

Haykal yaratilgandan keyin Rimda boʻlgan va bir muncha vaqt unutilganidan keyin u yerda qayta topilgan. 1767-yilda u Parijda Prussiya qiroli Frederik II uchun Julien kolleksiyasining bir qismi sifatida sotib olingan. Bugungi kunda u Berlindagi Altes muzeyida, Gay Yuliy Sezar bilan qiyin munosabatda boʻlgan Misr malikasi Kleopatra byusti yonida namoyish etilmoqda.

Yana qarang 

 Rim haykaltaroshlik portreti

Adabiyotlar 

 Maks Kunze: Bildnis des Gaius Yuliy Tsezar. In: Die Antikensammlung im Pergamonmuseum und Charlottenburg. Filipp fon Zabern, Mainz 1992, ISBN 3-8053-1187-7, S. 203-204.
 Dagmar Grassinger: Grüner Tsezar. In: Staatliche Museen zu Berlin. Die Antikensammlung. Altes muzeyi. Pergamon muzeyi. Filipp fon Zabern, Mainz 2007, ISBN 978-3-8053-2449-6, 120-121-betlar.
 Maykl Siebler: Römische Kunst. Taschen, Koln 2007, ISBN 978-3-8228-5451-8, S. 36-37.

Havolalar 

 koʻkrak tavsifi
 Qadimgi Rim Haykali
 eski muzey
Büstler
 tosh haykallar
 Yuliy Tsezar
 I asr haykallari
Utbah ibn Abi Lahab

Utba ibn Abu Lahab () Islom payg'ambari Muhammadning birinchi amakivachchasi edi.

Biografiya 
Makkada tug'ilgan Utba Abu Lahab ibn Abdul-Muttalib va Ummu Jamil bint Harbning to'ng'ich o'g'li edi. Bir necha yil uning oilasi Muhammad(s.a.v) va Xadicha bilan qo'shni yashagan.

Utba o'zining sakkiz yoshli amakivachchasi, Muhammadning to'rtinchi farzandi va ikkinchi qizi Ruqayyaga eramizning 610-yil avgustidan oldin qonuniy ravishda uylangan edi.

Muhammad “ Abu Lahabning qoʻllari halok boʻlsin ” degan 111- surani oʻqiganidan keyin Abu Lahab u bilan aloqani uzmoqchi boʻldi. Muhammad «Qurayshga ochiqchasiga va'z qilib, ularga dushmanlik ko'rsatganida», boshqa qurayshliklar Abu Lahabning Muhammadning qizlarini o'z hisobidan ushlab qolmaslik istagiga hamfikr bo'lishdi. Ular Utba roziyallohu anhuga, agar u Ruqayyani taloq qilsa, unga xohlagan ayolni berishlarini aytishdi. va otasi ham agar u bilan ajrashmasa, u bilan boshqa hech qachon gaplashmasligini aytdi. Quraysh roziyallohu anhu Ruqayyani taloq qildi. O'shanda u o'n ikki yoshda edi va nikoh hali tugamagan edi.

Islomga kirishi 
630-yil yanvar oyida Makka fath qilingandan keyin Utba va uning ukasi Muattib boshqa mushriklar bilan Makka chekkasiga chekindilar. Muhammad amakisi Abbosdan ularni oldiga olib kelishni iltimos qildi. Ularni olib kelishdi va Muhammadning taklifi bilan islomni qabul qilib, bay’at qilishdi. Al-Abbosning ta'kidlashicha, Muhammadning yuzi ularning dinini qabul qilganidan "hursandchilikni aks ettiradi". Utba islom qo'shiniga qo'shildi va Hunaynda jang qildi. U jangda Muhammadni tashlab ketmaganlardan edi. Ammo qolgan Hoshimlar Madinaga hijrat qilganlarida, Utba va uning ukasi Muattib Makkada qolishdi.

Utbaning Rofiya ismli oʻgʻli bor edi.  Uning Abdul Vohid ibn Ayman ismli quli bor edi, o'g'illari vafotidan keyin uni sotishdi.

Yana qarang 

 Barirah mavlo Oisha

Manbalar 

Sahobalar
Islom dini tarixi
Adriano (futbolchi, 1979-yil yanvar)

Adriano Vieira Louzada (1979-yil 3-yanvarda tugʻilgan) — shunchaki Adriano nomi bilan tanilgan, braziliyalik futbolchi.

U o'zining professional faoliyatining katta qismini Portugaliyada o'tkazdi, Nacional, Portu va Braga klublarida yetti mavsum davomida Primeira ligada jami 145 ta o'yin o'tkazib 62 ta gol urdi va ikkinchi klub bilan beshta yirik chempionlikni qo'lga kiritdi.

Jamoalardagi faoliyati 
Adriano Acrening Rio Brankosida tug'ilgan. U 1998-yilda Portugaliya terma jamoasida o'ynay boshlagan, keyin esa o'z mamlakati Palmeyras vakili bo'lgan.

2002-yilda Portugaliyaga o'tgan Adriano Madeyraning „C.D. Nacional“da o'ynay boshladi. Braziliyada „Kruzeyro“dan tez orada qaytganidan so'ng, u 2006-yil yanvar oyida „Portu“ klubiga qo'shildi va asta-sekin asosiy o'n birtalikka kirib, shimoliy klubga Primeira chempionligini zabt etishga yordam berdi va o'sha yili Portugaliya kubogi finalida g'alaba golini urdi.

Lisandro Lopes hujumchi pozitsiyasiga o'tganidan so'ng, Adriano boshlang'ich o'rnini yo'qotdi, lekin ko'pincha zaxira o'rindig'idan tushirilar edi. 2008-yilning avgustida u boshqa liga jamoasi CF Os Belenensesga o'tishi kerak edi; ammo, u Portoda qolishni va o'rin uchun kurashishni tanladi, lekin 2008-09-yilgi mavsumda birorta ham raqobatli o'yinda maydonga tushmadi.

2009-yil avgust oyining oxirida, uning „Portu“da o'ynash imkoniyati deyarli yo'qligi sababli, Adriano shartnomasini bekor qilishni rejalashtirdi va tez orada SC Bragaga o'tdi. U ikkinchi o'rinni egallagan jamoada kamdan-kam hollarda maydonga  tushdi, 2010-yil iyun oyida qoyib yuborildi va o'z mamlakatiga qaytib keldi, u yerda u quyi ligalarda va havaskor futbolda qatnashdi (Yevropada UD Oliveirensedagi bir yildan tashqari).

Yutuqlar 
Palmeyras

 Torneio Rio-San-Paulu: 2000
 Campeões kubogi: 2000

Portu

 Primeira Liga: 2005–06, 2006–07, 2007–08
 Taça de Portugaliya: 2005–06
 Supertaça Candido de Oliveyra: 2006

Manbalar

Havolalar 
 Adriano at Sambafoot
 Adriano Vieira Louzada  at ForaDeJogo 
 Adriano at Soccerway
Braziliyalik futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1979-yilda tugʻilganlar
Pages with unreviewed translations
Oltin Budda

Oltin Budda (Pra Puttha Maha Suwan Patimakon) dunyodagi eng katta oltin haykaldir. Bangkokdagi Wat Traimit ibodatxonasida joylashgan.

U toʻqqiz qismdan iborat boʻlib, bir-biriga juda mos keladi. Baʼzilar haykal 18 karatli oltindan yasalgan, boshqalari esa turli qismlarda oltinning ulushi bir xil emas deb taʼkidlaydilar: tana va boʻyin 40 %, bosh 80 %, sochlar va quloqlar (boshning tepasi boʻrtib ketgan) ogʻirligi 45 kg — 99 %.

Oʻtirgan Budda tasvirlangan haykalning ogʻirligi besh yarim tonna boʻlib, u XIII asrda, Suxotay hukmronligi davrida qurilgan deb taxmin qilinadi. Uning balandligi 15 fut 9 dyuym (tayanch bilan, asossiz — taxminan 3 metr) va diametri 12 fut 9 dyuym.

Birma bilan urush paytida haykal gips bilan qoplangan va faqat shu tufayli u 1767-yilda Ayutthaya qopidan omon qolgan. Haykalning sirini bilgan barcha odamlar urush paytida vafot etgan deb ishoniladi. Qirol Rama III hukmronligi davrida haykal Bangkokga koʻchirildi va 1930-yillarning boshlarida tashlab ketilgan ibodatxonalardan biriga (Vat Phrayakrai) oʻrnatildi. Haykal hali ham gipsda, keyin vaqtincha saqlashga oʻtkazildi. 1957-yilgacha haykal koʻp eʼtibor berilmadi — u yangi joyga koʻchirilgunga qadar. Mish-mishlarga koʻra tashish paytida yomgʻir yogʻa boshlagan, undan oldin haykal ham ogʻirligi tufayli uni olib ketayotgan krandan tushib ketgan; u yomgʻirdan himoyalangan edi, lekin shunda rohiblardan biri gʻalati porlashni sezishi uchun suv hanuzgacha joylardan birining qoplamasini yuvib tashladi (yoki boshqa versiyaga koʻra yiqilish natijasida paydo boʻlgan oltin yoriq).

Manbalar

Havolalar 

 Tailandda Buddizm
 Budda Haykallari
 Oltin mahsulotlari
 XIII asr haykallari
Tol odam

„Tol odam“ () — Janubiy Gʻarbiy Angliyaning Somerset shahridagi Bridjuater yaqinidagi M5 yoʻlining 23-qismi yaqinida joylashgan Serena de la Xaye tomonidan yaratilgan katta ochiq haykal. Haykalning balandligi 12 metrni tashkil qiladi. U metall ramkaga mahkamlangan tol novdalaridan yasalgan.

Tol odami Janubiy Gʻarbiy sanʼat kompaniyasi tomonidan Rassom yiliga toʻgʻri kelishi uchun buyurtma qilingan. Ochilish 2000-yil sentabr oyida boʻlib oʻtdi. Haykal ming yillikning ramzi boʻlib, Somerset darajasidagi ekologiya va hunarmandchilik anʼanalarida tolning rolini ochib beradi. Haykalning birinchi versiyasi 2001-yil 8-mayda oʻt qoʻyish paytida yoqib yuborilgan. Tol odami xuddi shu muallif tomonidan 2001-yil oktabrigacha qayta tiklangan va uni mumkin boʻlgan vandalizm harakatlaridan himoya qilish uchun xandaq bilan oʻralgan.

2006-yilning kuzida haykal qayta tiklandi, chunki qushlar uni uyalar qurish uchun material sifatida ishlatishgan va Serena de la Xaye, uning soʻzlariga koʻra haykalning holatidan hayratda qolgan.

Haykal, shuningdek, „Tayoqchali odam“ yoki „Janubiy farishta“ nomlari bilan ham tanilgan (Antoni Gormlining „Shimol farishtasi“ haykaliga ishora), garchi hozirgi kunda „Janubiy farishtasi“ koʻpincha Ebbsfleet vodiysida oq otning ulkan haykali deb ataladi.

Manbalar

Havolalar 

 Serena de la Xayening rasmiy veb-sayti Arxivnaya kopiya -da arxivlangan )
Buyuk Britaniya Yodgorliklari
 yog'ochdan yasalgan haykallar
Urushtenning butlari

Urushtenning butlari hayvonlarga oʻxshash noaniq toshlar yoki katta toshlar guruhidir. Shuningdek, petrogliflar tamgʻalar, chashka shaklidagi belgilar, chiziqlar va kengroq nuqtalar shaklida mavjud. Ehtimol, obyekt hayvonlarga sigʻinish bilan bogʻliq.

Joylashuvi 
Toshlar Malaya Laba (Lyabetsiku) va uning chap irmogʻi Urushten (Chernaya Rechka) qoʻzgʻaluvchanligida, ikkinchisining oʻng qirgʻogʻida va uning ogʻzidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, shuningdek, Snegovalka tizmasining yon bagʻirlarida joylashgan, Krasnodar oʻlkasining Mostovskiy tumanidagi Shaxgireyevskiy darasi oxirida.

Umumiy maʼlumot 
Eng qadimgi rassom bizonning tepasida 12 ta truba bilan bogʻlangan 12 teshik qildi. Arxeolog N. G. Lovpache bizon haykali qadimgi odamlar tomonidan „vaqt“ bilan bogʻliq boʻlgan gipotezani ilgari surdi — bir yilda 12 oy.

Haykallar tarkibi uch va undan ortiq metr oʻlchamdagi, qora rangdagi (ichida oq kristall tuzilishga ega) boʻyalgan toshlardan iborat. Uchta haykal bizonga (bufalo) oʻxshaydi. Gippopotamusga oʻxshash haykallar mavjud, ayiq, yovvoyi choʻchqa, tulki, toshbaqa, kiyik va baliq.

Tamgʻalar oʻrta asrlarda oʻyilgan.

Fransiyadagi Niot gʻori bilan oʻxshashliklarni keltirib, olimlar haykallar soʻnggi paleolitning Madlen madaniyati davrida yaratilgan deb hisoblashadi.

Yana qarang 

 Maykop plitasi
 Maxoshkushxa petrogliflari

Manbalar 

prehistorik haykal
 alfavit haykallari
ADYGEA Tarixi
 Butparastlik
Evropa Petrogliflar
 tosh haykallar
 buqalar va sigirlarning haykal tasvirlari
 ayiqlarning haykal tasvirlari
 kiyik rasmlari
 baliq haykallari
 kaplumbağalar haykallari
Ikki oyoqlilar

Ikki oyoqlilar () — monotipik Xirot oilasi (Bipedidae) ga ajratilgan amfisben suborderidan (Amfisbaenia) sudraluvchilarning bir turi. Rivojlangan old oyoqlarning mavjudligi bilan boshqa amfisbenlardan farq qiladi. Orqa oyoq-qoʻllarining kamari qisqargan, dumi qisqa. Tishlari plevrodont, pterygoid suyaklari tishlardan mahrum. Til koʻp sonli filamentli papillalarga ega va ustki tomoni diagonal qatorlarda joylashgan tangachalar bilan qoplangan.

Oila Meksikaning janubi-gʻarbiy qismida va Kaliforniya yarim orolining janubida yashaydigan 3 turni oʻz ichiga oladi:

 Bipes biporus — Ayolot
 Bipes canaliculatus — Xirot
 Bipes tridactylus — Uch barmoqli ikki oyoqlilar.

Ikki oyoqlilar qumli choʻl tuproqlarida yashaydilar, boshning „qoʻzgʻalish“ harakatlari bilan oʻtish joylari qiladi. Ratsion asosan artropodlar bilan ifodalanadi. Urgʻochilar birdan toʻrttagacha tuxum qoʻyadi. IUCN maʼlumotlariga koʻra, uchta turning hech biri yoʻqolib ketish xavfi ostida emas.

Manbalar

Havolalar 

 Hirota harakati (Bipes canaliculatus) (Kirish mumkin: 22 dekabr 2012)
Suvga cho‘mdiruvchi Yahyo Мikelanjelo rasmi

Suvga choʻmdiruvchi Yahyo (; shuningdek — „Yosh Yahyo choʻmdiruvchi“, „Avliyo Yuhanno“ ) — suvga choʻmdiruvchi Yahyoning yoʻqolgan marmar haykali, 1495-1496-yillarda Mikelanjelo tomonidan yaratilgan.

Tarixi 
Haykal Medichilar oilasi Florensiyadan quvilganidan keyin yoʻqolgan deb hisoblanadi. Tadqiqotchilar uni boshqa asarlar bilan aniqlashni bir necha bor taklif qilishgan, ulardan biri „Yosh Yahyo choʻmdiruvchi“ (Bargello, Florensiya). XVII asrdan buyon bu haykal Donatelloga tegishli, garchi Leopoldo Chikognara asar keyinroq yaratilgan boʻlishi mumkinligini taxmin qilgan. Hans Kaufmann () ushbu haykalning muallifini Franchesko da Sangallo atrofidagi odam deb hisoblagan.

Vazarining taʼkidlashicha, Mikelanjeloga „Yosh Yahyo choʻmdiruvchi“ va „Uxlayotgan kubok“ haykallarini Buyuk Lorenzoning amakivachchasi Lorenzo di Perfrancesko deʼ Medichi  tomonidan buyurtma qilingan. Buyurtma Lorenzoning Savonarola va uning atrofidagilarga qarshi turishni istamasligi haqida gapirdi.

Tavsifi 

Haykalning ishonchli va aniq tavsifi yoʻq. Baptistning pozasi Mikelanjeloning Manchester Madonnasidagi yosh baptistni eslatgan boʻlishi mumkin (taxminan 1497). Shunga oʻxshash yechim „Bryugge Madonnasi“ haykalida ishlatilgan.

Sanʼatdagi tasvir 
Biografik romanida K. Shultsning haykal haqidagi „Tosh va ogʻriq“ asari quyidagicha yozilgan:
„Haykal nafaqat sanʼat asari, balki oʻktam koʻrinishga ega, yoshlik neʼmatidan toʻlib toshgan, butun ellin nafosatini oʻzida mujassamlashtirgan yosh yigit tasvirida Yahyodek ilohiy goʻzallik tasvirlangan“.
Haykal Irving Stounning „Ogʻriqlar va quvonchlar“ (1961) romanida ham tilga olingan.

Manbalar 

 a. Takje — Lorenso Popolano ()

Manbalar

Havolalar 

  
 
 
 
  
   
  
yo'qolgan Mikelanjelo haykallari
Injil mavzularidagi haykallar
 marmar haykallar
Yahyo Cho'mdiruvchi