Moʻynuddin Hoji Naqshband

Moʻynuddin Hoji Gʻiloniy-Naqshband al-Hasaniy val-Husayniy (vaf. 1674-yil 5-may), „Hazrati Naqshband Sohib“ nomi bilan mashhur boʻlgan buxorolik sunniy avliyo va otasi Hazrati Eshon esa Muhammad paygʻambarning toʻgʻridan-toʻgʻri avlodlaridan boʻlgan. Otasi Xoʻja Bahouddin Naqshbandning 7-avlodi va merosxoʻri. Moʻynuddin Naqshband otasining oʻrniga Silsilai Oliya Naqshbandiyasiga rahbarlik qilgan.

Ajdodlari 
Hazrati Moʻynuddin Hodi Naqshband qizi Fotimayi Zahro va uning kuyovi va amakivachchasi Ali ibn Abu Tolib orqali Islom paygʻambari Muhammadning bevosita avlodi boʻlgan sayyid boʻlgan.

Ota ajdodlari 
Hozirda shjaraviy sayyidlar avlodi maʼlum. Birinchi shajaraga koʻra u yettinchi imom Muso al-Kozimning oʻgʻli Ibrohim Murtazo va taniqli soʻfiy ustoz Xoʻja Sayyid Mir Olovuddin Ator avlodi. Sayyid Olovuddin Ator hazrat Bahouddin Naqshbandning davomchisi va kuyovi boʻlgan. Demak, Hazrati Eshon ham Hazrati Bahouddin Naqshband avlodlaridandir. Bahouddin Naqshbandning oʻzi oʻn birinchi imom Hasan Askariyning oʻgʻli Sayyid Ali Akbar orqali, shuningdek, buvisi orqali Sayyid Abdulqodir Gʻiloniyning naslidan boʻlgan. Hazrati Eshon Sohibning soʻfiy avliyo Farididin Attor bilan yaqin aloqalari ham borligi maʼlum.

Taʼlimi 
Xoʻja Moʻynuddin Hoji Naqshbandiy dastlabki taʼlimni otasi Hazrati Eshonxondan olgan, soʻngra taniqli hanafiy olimi Xoʻja Abdulhaq Muhaddis Dehlaviy qoʻl ostida hadis ilmlarini oʻrgangan. U yaxshi talaba sifatida Xoʻja Dehlaviydan hadis va fiqh boʻyicha ijozasini olgan va otasi bilan birga Lahor va Kashmirda naqshbandiya yoʻlini targʻib qilgan. Shoh Jahonning iltimosiga koʻra otasini Lahorga kuzatib qoʻygan va otasi vafotidan keyin Kashmirga qaytib kelgan va bu yerda shohning vakili sifatida xizmatda boʻlgan. Oʻz davrining qutbi sifatida Panjob va Kashmirdagi islom ulamolari uning fiqhiga bogʻlanganlar. Shu bois koʻplab asarlar yozgan, ulardan biri oʻzining „Futuvi Naqhbandiya“ nomli fatvolarining qoʻlyozmasi boʻlib, ulardan oʻz davri ulamolari foyda olishgan.

Asarlari 
Xoʻja Moʻynuddin Hoji Naqshband koʻplab kitoblar yozgan:

 Futavo Naqshbandiya
 Kanzul Saodat
 Mirat ul-kalob
 Sairi Xayr ul-Bashar
 Mirotu Tayiba
 Risol dar Ahvoli Xoʻja xvoand Mahmud
 Maqamat, Mashariq ul-Anvar
 Risola dar raddi-Mulahida
 Tafsiri Mushif Majid
 Risola Raddi

Ruhiy darajoti 
Hazrati Moʻynuddin Hoji Naqshband oʻz davrining oliy martabali valiysi qutbi boʻlgan. Qutb — bu butun olamning samoviy rahbari va Muhammad paygʻambarning solih davomchisi sifatida tanilganlardir. Aytishlaricha, Eshonxon hazrat oʻz naslidan bir oʻgʻil yetishib, uning maʼnaviy nasl-nasabi va merosini tiklab, oʻzidan keyin qutb boʻlib oʻrnini egallashini aytib ketgan. Naqshbandiyaning kutilgan davomchisi esa Sayyid ul Sadoat hazratlari Sayyid Mirjon boʻlgan.

Vorislari 
Xoʻja Moʻynuddin Hoji Naqshbandning oʻrniga uning nabirasi Nizomiddin Naqshband oʻtgan, chunki undan oldin uch oʻgʻli Xoʻja Joniy, Xoʻja Ziyo va Xoʻja Sharifiddin Muhammad vafot etgan. Xoʻja Sharifiddin Muhammadning oʻgʻli Xoja Nizomuddin Naqshbandiy hali yosh boʻlgani uchun Xoja Moʻynuddin Naqshbandning rafiqasi Sohibgul Begim naqshbandiya masʼuliyatini oʻz zimmasiga olgan. Xoʻja Moʻynuddin Naqshbandning nasli keyinchalik uning avlodi Xoʻja Kamoliddin naqshbandiy shahid boʻlgandan soʻng yoʻq boʻlib ketgan, lekin XIX asr oʻrtalarida uning shajarasi Sayyid ul Sadoat hazrat Sayyid Mirjon Naqshband tomonidan qayta tiklangan.

Yana qarang 

 Abdulqodir Gʻiloniy
 Sayyid Ali Akbar
 Bahouddin Naqshband
 Hazrati Eshon
 Sayyid Mirjon
 Sayyid Mahmud ogʻa
 Mir Sayyid Ali Hamadoniy
 Nund Reshiy
 Hamza Mahdum
 Bobo Nasibuddin Gʻozi

Manbalar 

Buxorolik kishilar
1674-yilda vafot etganlar
1674-yilda tugʻilganlar