Qarama-qarshi jurnalistika

Qarama-qarshi jurnalistika jurnalist muxolifatchi va jangovar uslubni qabul qiladigan jurnalistika yoki jurnalistlik rolini anglatadi Qarama-qarshi jurnalistikaning maqsadi tergov ostida bo'lgan aktyorlarning taxminiy qonunbuzarliklarini oshkor qilishdir. To'liq xolis bo'lish o'rniga, raqib jurnalistlar o'zlari haqiqat deb hisoblagan narsada taraf olishadi. Ular o'z yozuvlarida ataylab ma'lumotni sharh yoki fikr bilan birlashtiradi. Xususan, qarama-qarshi jurnalistlar hukumat, yirik biznes kompaniyalari va siyosiy voqealar, savollar, institutlar va shaxslarga nisbatan tinimsiz dushmanlik va o'ta shubha bilan qarashadi. Jurnalistika " To'rtinchi hokimiyat" (demokratiyaning to'rtinchi ustuni) sifatida qaraladigan liberal demokratik mamlakatlarda raqib jurnalistikasi an'anaviy hisoblanadi. Bu, shuningdek, ishtirokchi jurnalistika yoki advokatlik jurnalistikasining ekstremal shakli hisoblanadi. Bu jamoat yoki fuqarolik jurnalistikasiga qarama-qarshi qo'yilgan.

Tanqid 
Qarama-qarshi jurnalistikaning tanqidchilari uni o'ta tajovuzkor, qo'pol, jasur, takabbur, antagonistik va beadablik sifatida tavsiflaydilar. Ularning ta'kidlashicha, ma'lumotlarning tanlab olish xususiyati va qarama-qarshi jurnalistikaga xos bo'lgan partiyaviy yoki xolis sharhlar tashviqotga aylanishi mumkin. Bu esa, oʻz navbatida, odamlarda ommaviy axborot vositalariga ishonchsizlikni kuchaytirishi va shu bilan birga, jamoatchilik muhokamasi sifatini yomonlashtirishi mumkin. Tanqidchilarga ko'ra, qarama-qarshi jurnalistikaning hurmatsiz tabiati katta hukumat tashkilotlari faoliyatiga nisbatan jamoatchilikning beadab qarashlarini keltirib chiqarishi va oxir-oqibat ularning demokratiyaga ishonchini yo'qotishi mumkin. Ularning ta'kidlashicha, u siyosiy mazmundan ko'ra janjal va strategiyalar bilan ovora. Amerikaning The New York Times kundalik gazetasining sobiq ijrochi muharriri Bill Kellerning ta'kidlashicha, jurnalistlar institutsional intizom masalasi sifatida o'z fikrlarini to'xtatib turishlari, xolis bo'lishga intilishlari va o'quvchilar o'zlari qaror qabul qilishlari uchun dalillar o'z-o'zidan gapirishga harakat qilishlari kerak. Kellerga ko'ra, o'zlarining sub'ektiv qarashlari haqida gapiradigan jurnalistlar mag'rurlik tufayli o'zlarining tanlagan hikoyalariga mos keladigan faktlarni manipulyatsiya qilishlari mumkin.

Qo'llab-quvvatlash 
Qarama-qarshi jurnalistika tarafdorlari esa, bu haqiqatni tekshirishdan voz kechmasligini ta'kidlaydilar. Ularga koʻra, qarama-qarshi jurnalistlar hech qanday faktlarni manipulyatsiya qilmaydi, biroq ayni paytda oʻzlari ayblashga arziydigan odamlarni ayblash uchun dadil harakatda  boʻladi.  Amerikalik mustaqil tadqiqotchi jurnalist IF Stoun 1970-yillarda siyosatni yorituvchi jurnalistlar uchun "amaliyot qilish" uchun "asosiy taxminlar"ning "birinchi"si "har bir hukumat yolg'onchilar tomonidan boshqariladi va ular aytgan hech narsaga ishonmaslik kerak" deb ta'kidladi.

O'zini raqib deb bilgan jurnalist Glenn Grinvaldning so'zlariga ko'ra, jurnalistikaning ikki tomonlama missiyasi "jamoatchilikni to'g'ri va hayotiy ma'lumotlardan xabardor qilish va uning hokimiyatdagilarni chinakam raqib nazoratini ta'minlashning noyob qobiliyatidir". Grinvald "qo'rqmas, qarama-qarshi jurnalistika"ni "kuchli hukumat va korporativ institutlarga shaffoflik va hisobot berish" uchun zarur deb ta'riflagan. Grinvaldning so'zlariga ko'ra, yirik media institutlari tomonidan targ'ib qilinayotgan institutsional ob'ektiv ohangga qaramay, jamoatchilik bu nashrlarni juda past hurmat bilan qabul qiladi. Grinvaldning fikricha, jurnalistika tabiatan sub'ektivdir va xolislik yoki xolislik da'vosi zararli bo'lishi mumkin, chunki u soxta ekvivalentlikni targ'ib qiladi va o'z nuqtai nazarini yashiradigan yuzaki xolis jurnalist o'sha yashirin qarashlardan bexabar o'quvchini manipulyatsiya qilishi mumkin. Grinvald uchun jurnalistika adolat va faktlarga qat'iy rioya qilishni talab qiladi, lekin shu bilan birga, jurnalistlar o'z nuqtai nazarlari va sub'ektiv taxminlari haqida ochiq bo'lishi kerak.

Jurnalistik ob'ektivlik haqida IF Stoun 1989-yilda "Vashington matbuot korpusining konventsiyalari - uning hokimiyatga yaqinligi, rasmiy manbalarni ulug'lashi, ob'ektivlik prezumpsiyasi - uni manipulyatsiyaga qarshi himoyasiz qoldirdi", dedi..." Uning so'zlariga ko'ra, "xolislik, agar u haqiqat bo'lsa, yaxshi. Har bir jamiyatning o'z dogmalari bor va chinakam ob'ektiv yondashuv ularni engib o'tishi mumkin. Ammo ko'pincha ob'ektivlik bu kunning an'anaviy donoligini qayta tiklash uchun asosdir."  Amerikalik sotsiolog Kristian Smit 2010-yilda yozgan ediki, asosiy jurnalistlar "mas'uliyatli,...ob'ektiv, muvozanatli, qadriyatlardan xoli" va "siyosiy jihatdan neytral" bo'lish me'yorlariga rioya qilishni xohlaydilar, shu bilan "bir-biriga qarama-qarshilik" yoki "targ'ibot" dan qochadilar. "Jurnalistika" amalda "voqealarni chuqur tahliliy talqin qilish"ga kamroq e'tibor qaratadi, ko'p jihatdan hukumat vakillari, siyosiy va biznes rahbarlari va akademik ekspertlar kabi rasmiy axborot manbalariga bog'liq. Ular tomonidan taqdim etilgan har qanday masalaning qarama-qarshi tomonlari "Respublikachi-demokratga qarshi-demokratik, konservativ-liberalga qarshi, himoyachi-prokuraturachi-advokatning rasman qabul qilinadigan qarashlari bilan chegaralangan" Amerikalik tadqiqotchi jurnalist Mett Taibbi 2013-yilda Rolling Stone jurnalida shunday deb yozgan edi: "Obektivlik" faqat ishonuvchan jamoatchilik iste'moli uchun o'ylab topilgan ertakdir.... Jurnalistlar muvozanatli va xolis bo'lishga intilishlari mumkin, ammo hammasi shu, intilish.... Istaganingizcha harakat qiling, hikoyangizda nuqtai nazar paydo bo'ladi." Uning qo'shimcha qilishicha, "Qanday taqdim etilishidan qat'i nazar, har bir muxbirning har bir xabari kimningdir nuqtai nazarini ilgari suradi".  2017-yilda Kanadaning Canadaland ommaviy axborot vositalariga bergan podkast intervyusida amerikalik xorijiy urush muxbiri va tadqiqotchi jurnalist Jeremi Skaxill "xolislik uchun ob'ektivlik ko'pincha kuchlilar har doim o'z so'zlarini olishiga ishonch hosil qilishni anglatadi. Va ba'zida Qaysar o'z fikrini bildirmasligi kerak. Ba'zan haqiqat haqiqatdir." 

2022-yil fevral oyida Current Affairs jurnalida chop etilgan maqolasida britaniyalik amerikalik jurnalist Neytan J. Robinson “hukumat da’volarini tekshiradigan va ular dalillar bilan tasdiqlanishini tekshiradigan kuchli raqib matbuotiga ega boʻlish juda muhim” deb yozadi. Xususan, Robinsonning ta'kidlashicha, jurnalistlar hukumatning boshqa davlat bilan urush boshlashi va ularni eng yuqori nazorat ostida ushlab turishini asoslashiga ayniqsa tanqidiy munosabatda bo'lishlari kerak, chunki "urush insoniyat ishlab chiqarishga qodir bo'lgan eng katta dahshatdir".

Havolalar 

 Advokatlik jurnalistikasi
 Alternativ jurnalistika
 Kampaniya jurnalistikasi
 To'rtinchi mulk
 Tarjimon jurnalistika
 Tergov jurnalistikasi
 Qo'shish jurnalistikasi
 Partizan jurnalistikasi
 Matbuot erkinligi indeksi
 Qo'riqchi jurnalistika

Manbalar 

Jurnalistik atamalar
Pages with unreviewed translations