MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Zokir Maʼrufov

Zokir Maʼrufovich Maʼrufov (1912.1.3 - Toshkent - 1984.1.3) - tilshunos olim, lugʻatshunos. Oʻzbekistonda xizmat kursatgan oʻqituvchi (1972). Narimonov nomidagi Ped. texnikumini tugatgan (1931). Qashqadaryo viloyatida oʻqituvchilik qilgan (1931—32), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim, direktor oʻrinbosari, dialektologiya va eksperimental fonetika, hozirgi zamon oʻzbek tili sektorlari (194751), lugʻat boʻlimi (1952— 84) rahbari.

Maʼrufov oʻrta maktab va bilim yurtlari uchun oʻzbek tilidan darslik va qoʻllanmalar yaratishda faol ishtirok etgan. Uning ishtirokida 5 jildli "Ruschaoʻzbekcha lugat" (1950—56), 1 jildli "Oʻzbekcharuscha lugʻat" (1959), 2 jildli "Oʻzbek tilining izohli lugʻati" (1981), 2 jildli "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat" (1983—84), "Ruscha-oʻzbekcha soʻzlashgich" (1969), "Oʻzbekcharuscha soʻzlashgich" (1971) kabi ishlar yaratilgan. Maʼrufov ilmiy asarlari bilan Oʻzbekistonda leksikologiya va leksikografiya fanining rivojiga katta hissa qoʻshgan. Toshkentda A. Ikromov tumanidagi koʻchalardan biriga va Yunusobod tumanidagi 83maktabga Maʼrufov nomi berilgan.

Manbalar
Mayatnik

Mayatnik — deb, og'irlik markazidan o'tmagan o'qqa nisbatan muvozanat vaziyati atrofida tebranmaharakat qila oladigan (qattiq) jismlarga aytiladi. Mayatnikning turlari ko'p bo'lib, biz asosan matematik, fizik va prujinali mayatniklar bilan tanishib chiqamiz.

     Prujinali mayatnik deb bir uchi mahkamlangan prujina va unga osilgan m massali yukdan iborat sistemaga aytiladi.Massasi m bo'lgan moddiy F natijaviy kuch ta'sirida a tezlanish bilan garmonik tebranish qiladi.Nyutoning II qonuniga asosan:
     F = ma teng.

Mayatnikning harakati aylanma harakat dinamikasining tenglamasi ya'ni

bilan harakterlash mumkun. 
 lardan foydalanib quyidagicha yozish mumkin  

Bunda U- sharchaning aylanish o'qiga nisbatan inersiya momenti; Ye- uning burchak tezlanishi; M esa F kuchning O o'qqa nisbatan momenti.                                                             У = ml2

Tebranishlar tabiatdagi juda ko'plab moddalarning fizik xususiyatlarini tushuntirib beradi. Shu sabab tebranish qonunlarini o'rganish muhim ahamiyat kasb etadi.Ko'plab abiturientlar va talabalar eng sodda tebranuvchi sitemalardan biri bo'lgan matematik mayatnikning tebranish qonunlari natijalarini yodlab olganlar va bu natijalar qanday kelib chiqani albatta ularni qiziqtiradi.Ammo, bu yechimlarni maktab kursidagi matematik apparatlar bilan topib bo'lmaydi. Maqolada ana shu natijalarni qanday olishi mumkin qadar matematik usullar bilan keltirib chiqarilgan.
Maqam

Maqam (arab. — joy, parda, ton), makam (turk.) — arab va turk mumtoz musiqasida asosiy tushunchalardan biri: 1) parda (ton, nagʻma) lar tizimi. Yarim va chorak tonli tovushqator tartibiga asoslanadi. Arab anʼanaviy musikasida Rast, Zarkula, Duka, Kurd, Sikax, Busalik, Charka, Xigaz, Nava, Hisor, Husayni, Agam, Auj, Mahur, Kardan, turk musikasida Yegah, Nim Hisar, Ashiran, Ajam Ashiran, Irak, Rast, Zirgyule, Dugah, Segah, Puselik, Sargah, Hijaz, Neva pardalari mavjud; 2) muayyan badiiymantiqiy ichki tartibga asoslangan tovushqatorlar tizimi {lad, tetraxord, pentaxord, geksaxordlar). Pardalarning oʻzaro birikmalari nihoyatda xilma-xil, murakkab va koʻpsonli boʻlsada, ularning asosiylari arab musiqasida 9 ta — Agam (Ajam), Nihovand, Rast, Bayati, Saba, Xigaz, Kord, Sigah va Navesar, turk musiqasida 13 ta — Chargah, Puselik, Kurdiy, Rast, Ushshaq, Huseyniy, Neva, Hijaz, Humayun, Uzzal, Zengule, Karchigar, Syuzinek kabi asosiy M. mavjuddir. Arab va turk M.lari oʻzining kelib chiqishi, nazariy tizimlari, ijrochilik anʼanalari va badiiy-estetik mazmuni jihatidan oʻzbek va tojik maqom sanʼati bilan tarixan uzviy bogʻliqdir.

Manbalar 

Musiqa
Maqbara

Maqbara (arab, marqad, turbat) — biror mayitning jasadi joylashgan meʼmoriy inshoot yoki tosh tobut (daxma, sagʻana). M. usti qubbali chortoqli bino boʻlib, ramziy gʻoyalarni oʻzida ifodalagan. Chortoq — yer kurrasini ifoda etuvchi barqaror shakl, qubba — osmon gumbazi ramzi, bular birgalikda Koinotni anglatgan. „Koinot modeli“ ning bu tarzda barpo etilishi borliqning Alloh tomonidan yaratilgani haqidagi aqidaga muvofiklashtirilgan.

Sharqda dastlab qabr ustiga biror tosh qoʻyish, imorat qurish man etilgan boʻlsada 9-asrdan xalifalar sharafiga M.lar kurila boshlangan. Movarounnahrda ham 9-asrdan maxsus M.lar qurish odat tusiga kirgan. Keyinchalik, asosan, mashhur kishilar (podshohlar, ruhoniylar, olimlar) qabri ustiga turli M.lar qurilgan. Oddiy M. gumbazli chorsi xonadan iborat boʻlgan, unga peshtoqli eshik orqali kirilgan (qarang Arabota maqbarasi). Baʼzan xonaning 4 tomoni ravokdi-chordara shaklida boʻladi (qarang Somoniylar maqbarasi), keyinchalik M. qurilishi tobora murakkablasha borib, unda ziyoratxona, goʻrxona, tagxonasardoba kabi maxsus xonalar paydo boʻlgan (Yassaviy maj-muasi, Amir Temur mafarasi, Toj mahal maqbarasi, Shohizinda ansambli va boshqalar).

Adabiyot 
 Mankovskaya L., Bulatova V ., Pamyatniki zodchestva Xorezma, T., 1978; Oʻzbekiston: Islom obidalari, T., 2002.

Manbalar 

Qabristonlar
Maqol

Maqol — xalq ogʻzaki ijodi janri; qisqa va loʻnda, obrazli va obrazsiz, grammatik va mantiqiy tugallangan maʼnoli hikmatli ibora, chuqur mazmunli. Muayyan aniq shaklga ega. Maqollarda avlod-ajdodlarning hayotiy tajribalari, jamiyatga munosabati, tarixi, ruhiy holati, etik va estetik tuygʻulari, ijobiy fazilatlari mujassamlashgan. Asrlar mobaynida xalq orasida sayqallanib, ixcham va sodda poetik shaklga kelgan.

Maqollar mavzu jihatdan nihoyatda boy va xilma-xil. Vatan, mehnat, ilm-hunar, doʻstlik, ahillik, donolik, hushyorlik, til va nutq madaniyati, sevgi va muhabbat kabi mavzularda, shuningdek, salbiy hislatlar xususida rangbarang maqollar yaratilgan. Maqol uchun mazmun va shaklning dialektik birligi, koʻp hollarda qofiyadoshlik, baʼzan koʻp maʼnolilik, majoziy maʼnolarga boylik kabi xususiyatlar harakterli. Maqollarda antiteza hodisasi koʻp uchraydi ("Kattaga hurmatda boʻl, kichikka izzatda boʻl" va boshqalar).

Turkiy xalqlarning maqollaridan namunalar dastlab maqol Koshgʻariyning "Devonu lugʻotit turk" asarida keltirilgan. Bu maqollarning bir qanchasi hozir ham oʻzbek xalqi orasida turli vari-antlarda ishlatiladi. Shuningdek, maqol Koshgʻariy asarida "Kishi olasi ichtin, yilqi olasi tashtin"; "Odam olasi ichida, mol olasi tashida" kabi.Biz maqollarni hayotda juda kop ishlatamiz to'ğrimi! 

Maqollar baʼzan matal, zarbulmasal, naql, hikmat, hikmatli soʻz, tanbeh, mashoyixlar soʻzi, hikmatli maqol, donishmandlar soʻzi, otalar soʻzi kabi nomlar bilan ham yuritiladi. Maqollarning ijtimoiy-siyosiy va tarbiyaviy ahamiyati juda, xattoki, gʻoyat katta. Matalda narsa tasviri, uning harakteristikasi beriladi, maqolda esa toʻla tugallangan fikr-xulosa ifodalanadi. So'z ko'rki - maqol!

Adabiyot 
 Shomaqsudov Sh., Shorahmedov Sh., Maʼnolar maxzani, T., 2001.

Manbalar

Havolalar 
 Maqollar.uz — Oʻzbek xalq maqollari 3 tilda: oʻzbek, rus va ingliz 

Xalq ogʻzaki ijodi
Maqola

Maqola (arab tilidan olingan) — publitsistik janr. Maqolada ijtimoiy hayot hodisalari chuqur tahlil qilinib, nazariy va ommaviy jihatdan umumlashtiriladi, davlat siyosati, iqtisodiyot, texnika, fan va madaniyatda erishilgan yutuq, ilgʻor ish tajribalari ommalashtiriladi, xalq xo'jaligidagi nuqsonlar tanqid qilinadi. Matbuotda bosh Maqola, nazariy va targʻibot maqola, muammoli Maqola keng qoʻllanadi. Bosh Maqola (yoki tahririyat tomonidan yoziladigan Maqola) tahririyatning eng masʼuliyatli Maqolasi boʻlib, unda ichki va xalqaro hayotga doir muhim masalalarni oʻquvchilar ommasiga yetkazish vazifasi qoʻyiladi. Bunday Maqola muayyan masala yuzasidan yoʻl-yoʻriq koʻrsatishi, mavjud kamchiliklarni ochib tashlashi, har bir ishning asosiy haqiqiy yulini belgilab berishi lozim.Maqola Prezident farmonlari, Oliy Majlis qonunlari, Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadigan davlat va hukumat hujjatlari, qarorlari, qonunlari davrning dolzarb masalalari bosh Maqolada ochib beriladi. Nazariy Maqola va targʻibot Maqolaning asosiy vazifasi mustaqillik, milliy gʻoya, istiqlol mafkurasining asoslari va prinsiplarini; ilmiy Maqolaning vazifasi fan, madaniyat, texnika yutuqlarini tushuntirish, ommalashtirish, oʻquvchining gʻoyaviy, ilmiy saviyasini oshirishdan iborat. Muammoli Maqola munozara va bahsla-shuv mazmunida boʻlib, unda biror masala yuzasidan muallif oʻz qarashlarini oʻrtaga tashlaydi.

Oʻzbekistonda Maqola janri tarixi, asosan, „Turkiston viloyatining gazeti“ bilan bogʻliq. Unda ijtimoiysiyosiy hayotning turli sohalari oʻz ifodasini topgan (Furqat, Ibrat, Hakimxon va boshqalar). Keyinchalik taraqqiyparvar oʻzbek milliy matbuotida Hamza, Abdulla Avloniy, Abdulla Qodiriy va boshqa oʻz Maqolalari bilan ishtirok etishgan. Hozirgi ommaviy vositalarida Maqolaning hamma turlarida materiallar berib boriladi.maqola bu dolzarb mavzularni yorituvchi nashrdir.

Maqola istilohi keng maʼnoda gazeta, jurnal, radio, televideniya, shuningdek, toʻplamlardagi ilmiy asarlarga nisbatan ham qoʻllanadi.

Maqolalar uch tarkibiy qismdan iborat boʻladi:
1. Kirish — bunda tanlangan mavzuning dolzarbligi belgilanadi.
2. Asosiy qism — muallif tomonidan rejalangan fikr, muammo yoki yangilik bayon qilindi.
3. Xulosa — mavzu yuzasidan muallifning xulosalari, tavsiyalari beriladi.

Maqolalar ilmiy yoki publitsistik uslubda, adabiy til meʼyorlariga toʻliq amal qilingan holatda yoziladi. Maqola yozishda maqolaning mavzusini belgilash va unga sarlavha tanlash ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Maqolaning sarlavhasi qisqa, lekin eʼtiborni jalb qiladigan va, albatta, maqolaning bosh mavzusini yoritib beradigan bo'lishi lozim. Maqola Bundan tashqari, maqolalarda muallif haqida qisqacha maʼlumot va foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati koʻrsatiladi.

Maqola qanday yoziladi?

Manbalar
Maqom (tasavvufda)

Maqom (tasavvufda) — islomda sufiylikka xos tushuncha, har bir sufiy bosib oʻtishi lozim boʻlgan bosqichlar. Tariqatlarda M.larning soni har xil keltiriladi, lekin koʻp hollarda 4 M. tilga olinadi: shariat, tariqat, maʼrifat, haqiqat (qarang Tasavvuf). Lekin, tasavvufning ayrim yirik namoyandalari M.larni koʻproq deb hisoblagan. Masalan, Fariduddin Attor 7 M., Gʻazoliy 9 M.ni taʼriflagan. Har bir M. ham, oʻz navbatida, bir necha kichik bosqichlarga boʻlinadi (ayrim sufiylarda bu bosqichlar 8 dan 10 gacha koʻrsatilgan) va ular manzil deb ataladi.

Manbalar 

    

Tasavvuf
Maqom (huquqda)

Maqom (huquqda) — saylab qoʻyiladigan shaxslar, fuqarolar, davlat idoralari, tashkilot, muassasa, xalqaro tashkilotlarning normativ akt bilan rasmiylashtirilgan huquqiy holati, ular huquq va majburiyatlarining yigʻindisi. Maxsus hollarda geografik joylar (shaharlar)ni boshqa joylardan iqtisodiy-ijtimoiy, madaniy jihatdan ajratib olishda qoʻllaniladi.

Manbalar
Maqom raqsi

Maqom raqsi — anʼanaviy raqs turkumi. Oʻtmishdagi oʻn ikki maqom, 18-asrda shakllangan Buxoro Shashmaqomi, Fargʻona—Toshkent va Xorazm maqomlarining cholgʻu kuylari va xonandalar tomonidan kuylanadigan qismlarining ohanglari va zarblariga mos ijro etiladigan raqslar Maqom raqsi deb atalgan. Buxoro amirligi, Xiva va Qoʻqon xonligida bunday raqslar asosida oʻziga xos mumtoz turkumlar hosil boʻlgan. Buxoro va Xorazmda turkum "Maqom raqsi" (yoki ufori) deb, Fargʻonada "Katta oʻyin" deb atalgan. Maqom raqsi taraqqiyoti davomida tana, qoʻl, oyoq, bosh qarakatlarining butun bir tizimi kashf etilgan boʻlib, ular maxsus maqom ohanglari va, ayniqsa, usullari asosida ijro etilgan "Ufori" deb atalgan maxsus raqs usullari boʻlgan. Raqs usullari va harakatlari gʻolib, usulchi deb yuritilgan xalq muallimlari va baletmeysterlari tomonidan boʻlgʻusi raqqos va raqqosalarga muay-yan uslub asosida olib boriluvchi mash-gʻulotlar orqali qunt bilan oʻrgatilgan. Maqom raqsi 20-asrda zamonaviy sahnalarga chiqdi. Professional va xalq ansambllari repertuaridagi "Gul uyin", "Tanavor". "Jozoir", "Munojot" singari raqslar, qayroq va zanglar bilan ijro etiladigan oʻyinlar shular jumlasidandir. Us t a Olim Komilov va Tamaraxonim tomonidan tartibga solingan, milliy raqs va xoreografiya oliy maktabida oʻqitilayotgan "Doyra darsi"da Fargʻona Maqom raqsi harakatlari va usullari jamlangan.

Adabiyot 
 Avdeyeva L., Oʻzbek milliy raqs tarixidan, T., 2001.

Muhsin Qodirov.

Manbalar
Maqoma

Maqoma (arab.) — Sharq mumtoz adabiyotida novella tarzidagi janr. M. saj (qofiyali nasr)da yozilgan, 1-shaxs tilidan bayon qilingan. M. soʻz oʻyinlariga, hikmatli soʻzlarga boy.

Manbalar 

Adabiyot
Maqomot

Maqomot (arab. — maqomlar) — 1) Oʻrta asr musulmon Sharqi xalqlari musiqa ilmida pardalar, tovushqatorlar, kuy-ohanglar va jinsjamlar majmui. Ilmiy. atama sifatida ilk bor Qutbiddin ash-Sheroziy (13—14-asrlar)ning "Durrat uttoj li gʻurrat uddeboj" ("Podshoq tojining gavhari") qomusida, musiqa ilmiga bagʻishlangan boʻlimda qoʻllanilgan; 2) Oʻrta va Yaqin Sharq xalqlari mumtoz musiqa sanʼatida muayyan tovushqatorlar va usullar tizimiga asoslangan maqom, muqom, mugʻom, navba, dastgoh, taqsim (taqasim), peshrav kabi turkum janrlariga nisbatan ishlatiladigan umumnazariy tushuncha; 3) Oʻrta asr Sharq adabiyotida nasriy turkum janri. Al-Haririy, alhamadoniy kabi arab adiblarining "M."lari jahon adabiyotida mashhur boʻlib, Yevropa tillariga tarjima qilingan.

Manbalar
Maqsad

Maqsad (falsafada) — inson amaliy faoliyatining avvaldan fikran oʻylangan natijasi. Maqsad insonlarga xos boʻlib, uni kelajakning loyihasi, deb taʼriflash mumkin. Ehtiyoj, manfaat, motiv individ yoki ijtimoiy guruh xulq-atvori, faoliyatining muhim tarkibiy qismlari boʻlsa, Maqsad faoliyat yoʻnalishini belgilovchi elementdir. Maqsadning shakllanishiga subʼyektning ehtiyoj va manfaatlari kuchli taʼsir oʻtkazadi. Maqsadning real va noreal, qisqa muddatli va uzoq muddatga moʻljallangan, asosiy va ikkinchi darajali va boshqa turlari bor. Real Maqsadlar subʼyektning imkoniyatlari, atrof muhitning holati va obyektiv qonuniyatlarni hisobga olsa, noreal Maqsadlar faqatgina subʼyektning orzu-istaklarini ifodalaydi, atrofdagi vaziyatni hisobga olmaydi.

Manbalar
Sadri Maqsudiy

Maqsudiy Sadri, Sadri Maksudiy Areal (1878, Qozon yaqinidagi Toshsuv qishlogʻi — 1957.20.2, Istanbul) — tatar xalqining milliy ozodlik harakati rahbarlaridan biri, tarixchi va huquqshunos olim. Dastlab, Qozondagi Madrasa va Bogʻchasaroydagi Ismoilbek Gasprinskiy maktabida oʻqigan. 1897-yil Qozonga qaytib, rustatar oʻqituvchilar maktabini tugatgan. Sorbonna universiteti huquqshunoslik fakultetini tugatgan (1906). Parijdan turib "Tarjimon" gaz.da maqolalar eʼlon qilgan. "Ittifoq almuslimin" partiyasi rahbarlaridan biri, MK aʼzosi. Rossiya Davlat dumasi deputati (1907—12). Dumada turkiy xalqlar man-faatini himoya qilgan. Butun Rossiya musulmonlar 2-sʼyezdida qabul qilingan madaniymilliy muxtoriyat loyihasining muallifi. Muvaqqat xukumat Turkiston qoʻmitasining aʼzosi (1917). 1918-yildan muhojirlikda. Finlandiya, Fransiya, Germaniya, Turkiyada (1925-yildan boshlab) yashagan. Sorbonna (1923-24), Anqara (1925-43), Istanbul (1943—45) universitetlari professor Turkiya Respublikasi Buyuk Millat majlisi deputati (1930-38).

Turkiy xalqlar davlatchiligi tarixi, davlat huquqi va tilshunoslikka oid kitoblari va maqolalari chop qilingan. Forobiy falsafasi va "Qutadgʻu bilig" asarini maxsus oʻrgangan. Xususan, uning "Turk huquqi tarixi" (Anqara, 1928), "Turk tili uchun" (Ankara, 1930), "Oʻrta Osiyo turk davlatlari" (Alqara, 1934), "Huquqning umumiy asoslari" (Anqara, 1937), "Umumiy huquq tarixi" (Anqara, 1941; Istanbul 1944; 1948), "Huquq falsafasi" (Istanbul, 1946), "Turk tarixi va huquq" (Istanbul, 1947) kitoblari mashhur.

Adabiyot 
 Aida A., Sadri Maksudi Areal, M., 1986; Islam v tatarskom mire: istoriya i sovremennost, Kazan, 1997; Sadri Maksudi: naslediye i sovremennost, Kazan, 1999.

Qahramon Rajabov, Renat Shigabiddinov.

Manbalar 

Tarixchilar
Maqsudiy Tangriqul

Maqsudiy Tangriqul (1881, Toshkent — 1931.23.4, Moskva) — pedagog , dramaturg va shoir. Toshkentdagi Beklarbegi va Eshonquli dodxoh madrasalarida tahsil oldi. Turkiyaga borib bilim yurtida oʻqidi. Munavvarqori Abdurashidxonov taʼsiri ostida ijtimoiysiyosiy karashlari shakllandi. M. 1914—15 yillardan mahalliy matbu-otda shoir va publitsist sifatida koʻzga tashlanadi. Oʻsha davr muvaqqat nashrlari, xususan, "Al-Izoh", "Al-Isloh" jur.larida sheʼr va makrlalari chop etilgan. Asarlarida odamlarni maʼri-fatga, Yevropa fantexnika yutuklarini oʻrganishga chaqirgan. Oʻqituvchilik faoliyatini olib borish bilan bir vaqtda "Turon kuchi" teatr guruxini tashkil qildi (1919) va oʻzi dramaturg , rejissor, aktyor sifatida ishtirok etdi. "Eski maktab, yangi maktab" (1 pardali kulgi), "Vatan yoxud Vatan qur-bonlari" (3 pardali drama) asarlarini yezdi. 1919—21 yillarda "Milliy ittihod" tashkilotida faoliyat olib bordi. Keyin yana pedagoglik bilan shugʻullandi.

M. shoʻro xukumatining qatli omiga uchradi (1931). Moskvadagi Vagankovo qabristoniga dafn qilingan.

Manbalar 

    

Shoirlar
Magʻjon

Magʻjon (1893, hozirgi Shim. Qozogʻiston viloyati — 1938, Moskva) — qozoq shoiri, jurnalist, maorif arbobi. Qiziljar (hozirgi Krasnoyarsk)dagi Eski qozoq madrasasi (1905—10), Ufadagi Oliya madrasasi (1910—12), Omskdagi Oʻqituvchilar instituti (1913—17)da tahsil olgan. Fors, arab, turk, rus tillarini yaxshi bilgan, Yevropa adabiyoti bilan yaqindan tanishgan. Alash Oʻrda hukumatining maorif komissi-yasi aʼzosi (1917), Qozogʻiston hukumatining maorif komissari (1919), "Hurriyat bayrogʻi" gaz.ning muharriri (1920—22). 1922-yilda Toshkentga chaqirib olinadi. Bu yerda Turkiston jumhuriyati qoshidagi "Qozoqqirgʻiz bilim komissiyasi" aʼzosi, "Choʻlpon", "Sana" jur.lari, "Oq joʻl" gaz. tashkilotchilaridan boʻldi. Moskvadagi Oliy adabiyot va sanʼat institutida oʻqidi (1923-26).

1924-yilda Moskvadagi "Yoshlarning adabiy jamiyati"da M.ning Toshkentda chiqargan sheʼriy kitobi (1923) muhokama qilinadi va uni millatchilikni kuylaganligi, tasavvufni, tarixni ulugʻlagani qattiq tanqid ostiga olinadi. Shundan soʻng M. millatchi, turkchi, boylar tarafdori sifatida ayblanadi. 1927-yilda Qozogʻistonga qaytib, bir muddat Qiziljarda oʻqituvchilik qilgach, xalq dushmani sifatida qamaladi (1929). 1935-yilda Gorkiy yordamida qamoqdan chiqadi. Biroq 1937-yilda takror qamalib, 1938-yil martida otib oʻldiriladi. M. 1988-yilda oqlangan.

M. xilma-xil mavzularda sheʼrlar yozgan. Tabiat va inson goʻzalliklarini tasvirlar ekan, ilhom va muhabbatini, sabru bardoshini ularga boʻlgan samimiy ehtirom bilan bogʻlaydi va oʻziga xos uslub yaratadi ("Men kim?", "Oʻt" va boshqalar).

M. sheʼrlari "Choʻlpon" (1912,Qozon), "Oʻlanlar" (1922, Qozon), "Magʻjon Jumaboyev oʻlanlari" (1923, Toshkent) nomlari bilan 3 kitob holida nashr etilgan. M. 1923—26 yillarda boshlangʻich maktab oʻquvchilari uchun darsliklar yozgan.

Begali Qosimov.

Manbalar
Magʻzi soxta

Magʻzi soxta, toshqogʻoz — shaklga oson beriluvchan material; qogʻoz, karton, mato qiyqimlari va boshqa xom ash-yolardan yopishqoq modda (shirach)lar, kraxmal, gips va boshqa qoʻshib, qaynatilib hosil qilinadi. Presslab turli shakllarga solinadi. Magʻzi soxtadan oʻyinchoqlar, oʻquv qoʻllanmalar, qalamdon, qimmatbaho muqovalar, quticha, guldon, mum qolip, roʻzgʻor buyumlari va boshqa tayyorlanadi, ular boʻyama va bosma naqshlar, tasvirlar bilan bezatiladi, ustidan loklanib badiiy buyumlar yaratiladi (qarang Lokli miniatyura).

Magʻzi soxtadan buyumlar tayyorlash juda qadimdan Hindiston, Xitoy, Yaponiya, Koreyada rivojlangan, keyinchalik Yevropada "papyemashe" nomi bilan keng tarqalgan. Oʻzbekiston hududida, jumladan, Samarqandda Magʻzi soxtadan ishlangan narsalarni lokli miniatyura bilan bezash, meʼmoriy bezaklarda qoʻllash 15-asrda keng tarqalgan (Amir Temur maqbarasining ichki qismi, Bibixonim masjidi va boshqalar). Oʻzbekiston bezak sanʼ-atida bu sanʼat qayta tiklandi va rivojlanmoqda, uylar bezagida va har xil buyumlar tayyorlashda keng qoʻllanadi.

Manbalar
Magʻiz

Magʻiz — 1) meva (oʻrik, olxoʻri, olcha, olvoli, gilos va boshqalar)ning danagi ichidagi urugʻ; asosan, oʻsimlikning koʻpayishi uchun xizmat qiladi va baʼzilari isteʼmol qilinadi (mas, oʻrik magʻzi); 2) hujayra magʻzi (qarang Yadro).

Manbalar
Magʻrib

Magʻrib (arab.) —l) dunyoning toʻrt tomonidan biri, gʻarb; ikkinchi Afrikada Tunis, Jazoir, Marokashdan iborat region. Liviya, Mavritaniya va Gʻarbiy Sahroi Kabir M. bilan birgalikda katta M. yoki Arab Gʻarbi (Arab Sharqi — Mashriqdt ajratib) deyiladi. Oʻrta asrlarda musulmon Ispaniyasi (Andalusiya) va Arab xalifaligining Oʻrta dengizning gʻarbiy qismidagi boshqa mulklari (Balear o.lari, Sardiniya, Sitsiliya) ham M.ga qoʻshib aytilgan. Marokash va Tunis mustaqillikka erishgach (1956), Marokash qiroli Muhammad V va Tunis Bosh vaziri Habib Burgʻiba "Buyuk Arab Magʻribi" regional ittifoqini tuzish gʻoyasini ilgari surdilar. Birlashtirish masalasi boʻyicha Tanjer (1958) va Rabot (1963)da konferensiyalar oʻtkazildi. 1964-yil M. davlatlarining Doimiy maslahat qoʻmitasi tuzildi. Unga Marokash, Jazoir, Tunis, Liviyaning moliya vazirlari kiradi. 1964—68 yillarda qoʻmita qoshida tarmoq komissiyalari tuzildi va M. davlatlari oʻrtasida iqtisodiyotning turli masalalari yuzasidan hamkorlik qilish toʻgʻrisida shartnomalar imzolandi. 1970-yildan Mavritaniya ham (kuzatuvchi sifatida) qoʻmita ishlarida qatnashmoqda. 1970-yil Liviya M.ning barcha regional tashkilotlaridan chiqsi.

Manbalar
Mahalla (gazeta)

"MAHALLA" — ijtimoiysiyosiy, maʼnaviymaʼrifiy gazeta. Muassisi: Oʻzbekiston Oqsoqollar Kengashi va Respublika "Mahalla" jamgʻarmasi. 1996-yil yanvardan boshqarish organlari, xususan, mahallalar faoliyatini keng yoritadi, mahallalarda amalga oshirilayotgan ijobiy tajribalarni ommalashtiradi. Adadi — 10 000 (2003). Bosh muharriri Chori Latipov.

Manbalar 

    

Gazetalar
Mahallat ul-Kubro

Mahallat ul-Kubro, Al-Mahallat ul-Kubro — Misrning shim. qismidagi shahar. Gʻarbiya muhofazasida, Nil daryosi deltasida. Aholisi 400 ming kishi (1990-yillar oxiri). Transport yoʻllari tuguni. Oziq-ovqat (sholi oqlash) sanoati korxonalari bor.

Manbalar 

    

Gʻarbiya muhofazasi aholi punktlari
Mahalliy bozor

Mahalliy bozor — ayirboshlash miqyosi jihatidan muayyan mamlakatning davlat chegaralari doirasi bilan cheklangan shahar, tuman, viloyat hududlaridagi bozor. Bu bozorlarda sotiladigan mahsulotlar koʻlami va xilma-xilligi eng avvalo mahalliy qishloq xoʻjaligi, sa-noatning rivoji va yoʻnalishi bilan belgilanadi. Bu bozorlardagi tovarlar, asosan, oziq-ovqat, keng isteʼmol, sanoat mollari, xoʻjalik va uy-joy buyumlari, qurilish materiallari va boshqalardan iborat boʻladi. Mahalliy bozorning xilma-xilligi, ularning xususiyatlari, sotiladigan tovarlar turlari shu yerli xalqning xoʻjalik tarzi, hududning uzoq shakllangan madaniyiqtisodiy taraqqiyoti natijasidir. Mahalliy bozor mintaqa bozori va jahon bozori bilan aloqalarga kirishib, oʻz biqiqligini yoʻqotib boradi.

Manbalar