MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Terminator: Ogʻir qismat

{{Film bilgiqutisi
| nomi              = Terminator: Ogʻir qismat
| asl_nomi          = Terminator: Dark Fate
| tasvir            = Terminator Dark Fate poster.jpg
| border         = no
| izoh              = Film posteri
| rejissyor         = Tim Miller
| prodyuser         = 
| ssenariynavis     = 
| hikoya            = 
| rollarda          = 
| bastakor          = Junkie XL
| kinematografiya   = Ken Seng
| muharrir          = Julian Clarke
| studiya           = 
| distribyutor      = 
| chiqarilgan_sana  = 
| davomiyligi       = 128 daqiqa
| mamlakat          = AQSh
| til               = inglizcha
| byudjet           = $160–200 million
| daromad           = $261,1 million
| avvalgi_film      = Terminator: Genisys
}}Terminator: Ogʻir qismat'' () — 2019-yilda Paramount Pictures va 20th Century Fox tomonidan tarqatilgan hamda Tim Miller tomonidan ishlangan Amerika ilmiy fantastika filmi.

Manbalar

Havolalar 
 
 

2019-yil filmlari
AQSh ilmiy fantastik filmlari
AQSh filmlari
TSG Entertainment filmlari
Paramount Pictures filmlari
20th Century Fox filmlari
Terminator filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh jangari filmlari
Caucher Birkar

Caucher Birkar () ()  (tugʻilganidagi ismi Fereydun Deraxshoniy) (1978-yil iyulda tugʻilgan) — eronlik kurd matematik. Birkar zamonaviy biratsional geometriyaga muhim hissa qoʻshgan. 2018-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Birkar 1978-yil Eronning Kurdiston viloyatida tugʻilgan, Eron-Iroq davrida ulgʻaygan. Tehron universitetida matematika boʻyicha tahsil olib, uni bakalavr darajasi bilan tamomlagan. 2000-yil Buyuk Britaniyaga koʻchib borgan va yerda siyosiy boshpana soʻragan. Britaniyaga migratsiyasi ortidan Caucher Birkar ismini olgan. Bu ism kurdcha „muhojir matematik“ maʼnosiga ega.

Birkar 2010-yilda algebraik geometriyaga qoʻshgan hissasi uchun  matematika va statistika boʻyicha Leverhulme mukofotiga sazovor boʻldi. 2016-yilda esa Moore mukofoti bilan taqdirlandi.

Fields medali sovrindorlari
Toshkent tibbiyot akademiyasi Farg‘ona filiali

Toshkent tibbiyot akademiyasi Farg‘ona filiali — Oʻzbekistonda joylashgan yuqori malakali tibbiyot kadrlari tayyorlaydigan yetakchi oliy oʻquv yurti. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998-yil 3-iyundagi 239-qarori bilan Farg‘ona shahrida Farg‘ona Davlat Universiteti “Tibbiyot markazi” negizida tashkil etilgan. Toshkent tibbiyot akademiyasi Farg‘ona filiali Farg’ona vodiysi va Respublikada yuqori malakali tibbiyot kadrlarini tayyorlashni tashkil etishni takomillashtirish va sifatini oshirish, oʻqish jarayonini tashkil qilishning zamonaviy talablariga mos keladigan zarur oʻquv va moddiy texnika bazasini yaratish, ilgʻor taʼlim texnologiyalarini keng joriy etish asosida yangi mazmun bilan boyitish, boʻlgʻusi mutaxassislarning taʼlimi ular tomonidan aniq davolash amaliyoti malakalarini egallash bilan chambar-chas bogʻlab olib borilishini taʼminlash maqsadida tuzilgan. 

Filialda 7 ta (davolash ishi, kasb ta’limi: tibbiy pedagogik ish, tibbiy-profilaktika ishi, oliy hamshiralik ishi, biotibbiyot muxandisi hamda qo‘shma ta’lim dasturi asosida Rossiya Federatsiyasining Kuban davlat tibbbiyot universiteti bilan hamkorlikda davolash ishi va stomatologiya, Kursk davlat tibbbiyot universiteti bilan hamkorlikda pediatriya ishi) ta’lim yo‘nalishlari, 2 ta (davolash, tibbiy-profilaktika) fakulteti, 11 kafedra, Farg‘ona viloyat ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi va RShTYoIM Farg‘ona filialida joylashgan klinika, axborot resurs markazi (12 mingdan ziyod ilmiy va badiiy kirob fondi). Hozirda 600 ga yaqin talaba, shuningdek, klinik ordinatura yoʻnalishida 8 mutaxassislik boʻyicha 25 nafar rezident taʼlim oladi. Filialda 160 dan ortiq professor-o‘qtuvchilar, shulardan 10 nafari fan doktori, professor, 40 nafaridan koʻproq fan nomzodi va dotsentlar faoliyat koʻrsatadi.

Oʻquv jarayonlari 
Taʼlim maskanida darslar anʼanaviy tazrda oʻtkaziladi, talabalarning tibbiyot sohasini chuqur egallashlari uchun yetarli sharoitlar yaratilgan. O‘quv jarayonini tashkil qilishda 120 dan ortiq zamonaviy kompyuterdan foydalaniladi. Bundan tashqari smart interaktiv auditoriya, kompyuter va videoproektorlar bilan ta’minlangan 15 ta ma’ruza zallari, fanlar bo‘yicha 12 ta, shu jumladan mutaxassislik fanlaridan 8 ta o‘quv laboratoriyalari tashkil qilinib, 60 ga yaqin turli zamonaviy apparatlar va maxsus laboratoriya anjomlari bilan jihozlangan. Darslar oʻzbek, rus va ingliz tillarida olib boriladi.

Oʻzbekistondagi institutlar
Oʻzbekiston tibbiyot oliygohlari
Oliy oʻquv yurtlari
Alessio Figalli

Alessio Figalli () (1984-yil 2-aprelda tugʻilgan) — italiyalik matematik. Variatsion hisoblash hamda differensial tenglamalar boʻyicha mutaxassis. 2018-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Figalli 2006-yil Pisa universitetini magistr darajasi bilan tamomlagan. 2007-yil Luigi Ambrosio rahbarligida Pisadagi Oliy normal maktabdan hamda Cédric Villani rahbarligida Lyondagi Oliy normal maktabdan PhD darajasini olgan. Soʻngra Austindagi Texas universiteti hamda Parisdagi Politexnika maktabida ishlagan. 2014-yildan beri Zurich oliy shveysar texnika maktabida ishlab keladi.

Figalli optimal transport, izoperimetrik tengsizliklar, tasodifiy matritsalarni oʻrganib keladi. Bundan tashqari, Schrödinger hamda Vlasov–Poisson tenglamalari boʻyicha ishlari bilan tanilgan.

Fields medali sovrindorlari
Olmaxon (film)

Olmaxon () — 2014-yilda Open Road Films tomonidan tarqatilgan 3D kompyuter-animatsion komediya film.

Manbalar

Havolalar 

2014-yil filmlari
2014-yil animatsion filmlari
2014-yil 3D filmlari
AQSh filmlari
AQSh animatsion filmlari
Kanada filmlari
Kanada animatsion filmlari
Janubiy Koreya filmlari
Janubiy Koreya animatsion filmlari
Open Road Films filmlari
AQSh kompyuterli animatsion filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh komediya filmlari
AQSh 3D filmlari
Olmaxon 2

Olmaxon 2 (inglizcha: The Nut Job 2: Nutty by Nature) — 2017-yilda Open Road Films tomonidan tarqatilgan 3D kompyuter-animatsion komediya film. Ushbu film rejissori Cal Brunker bundan avval Escape from Planet Earth filmini ishlagan edi.

Manbalar

Havolalar

2017-yil filmlari
2017-yil animatsion filmlari
2017-yil 3D filmlari
AQSh filmlari
AQSh animatsion filmlari
Kanada filmlari
Kanada animatsion filmlari
Janubiy Koreya filmlari
Janubiy Koreya animatsion filmlari
Open Road Films filmlari
AQSh kompyuterli animatsion filmlari
AQSh 3D filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
Escape from Planet Earth

Escape from Planet Earth, 2013-yilda Cal Brunker tomonidan ishlangan Amerika-Kanada 3D kompyuter-animatsion komediya-ilmiy fantastika filmi.

Manbalar

Havolalar
 
 
 
 
 Production notes

2013-yil filmlari
2013-yil animatsion filmlari
2013-yil 3D filmlari
AQSh filmlari
AQSh animatsion filmlari
Kanada filmlari
Kanada animatsion filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh kompyuterli animatsion filmlari
Peter Scholze

Peter Scholze () (1987-yil 11-dekabrda tugʻilgan) — germaniyalik matematik. Scholze sonlar nazariyasi va algebraik geometriyaga qoʻshgan hissalari bilan tanilgan. 2018-yili Fields medali bilan taqdirlangan.

Scholze Drezdenda tugʻilgan, Berlinda ulgʻaygan. U Germaniya terma jamoasi tarkibida Xalqaro matematika olimpiadasida ishtirok etib, uchta oltin va bitta kumush medalni qoʻlga kiritgan. Scholze Bonn universitetida matematika boʻyicha tahsil olgan va Michael Rapoport rahbarligida doktorlik ilmiy ishini yoqlagan.

Scholze 2011-yil iyun oyidan Clay matematika instituti ilmiy xodimi va 2012-yildan beri Bonn universitetida professor boʻlib ishlaydi. 2018-yil Max Planck matematika instituti direktori etib tayinlangan. Scholze aksar manbalarda dunyodagi eng yetuk matematiklar qatorida tilga olingan.

Havolalar 

Fields medali sovrindorlari
Idishcha vikipediya

Idishcha vikipediya () — Vikipediyaning idish tilidagi boʻlimi. Idishcha vikipediya 2004-yilning mart oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Idishcha vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Idishcha vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi 
 28-noyabr 2004-yil — 1 maqola.
 16-mart 2013-yil — 10 000 maqola.

Manbalar

Havolalar 
 Mobil versiyasi
 Заглавная страница Википедии на идише
 New Voices e-Gossip — If there ever was hope for our grandparents to turn tech-savvy and read about the latest in their mamaloshen, this is it. New Voices
 Go on the web: Aviv Gefen (with non-hebrew spelling)? Yes. Its not a mistake. It’s Yiddish.

Vikipediya boʻlimlari
Ilokancha Vikipediya

Ilokancha Vikipediya — Vikipediyaning ilokan tilidagi boʻlimi. Ilokancha Vikipediya 2005-yilning sentyabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Ilokancha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Ilokancha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi 
 Oktabr 2005-yil — 100 maqola.
 May 2006-yil — 1 000 maqola.
 Aprel 2012-yil — 5 000 maqola.

Manbalar

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Vikipediya boʻlimlari
Kannadacha Vikipediya

Kannadacha Vikipediya () — Vikipediyaning kannada tilidagi boʻlimi. Kannadacha Vikipediya 2003-yilning iyun oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 

-yil - boʻyicha Kannadacha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Kannadacha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi 
 Noyabr 2004-yil — 100 maqola.
 Mart 2006-yil — 1 000 maqola.
 Dekabr 2010-yil — 10 000 maqola.
 Mart 2016-yil — 20 000 maqola.

Manbalar

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Vikipediya boʻlimlari
Kechuacha Vikipediya

Kechuacha Vikipediya () — Vikipediyaning kechua tilidagi boʻlimi. Kechuacha Vikipediya 2004-yilning aprel oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Kechuacha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 

Kechuacha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

Statistik tarixi 
 May 2006-yil — 100 maqola.
 Dekabr 2006-yil — 1 000 maqola.
 Mart 2009-yil — 10 000 maqola.
 Aprel 2010-yil 15 000 maqola.

Manbalar

Havolalar 
 Mobil versiyasi

Vikipediya boʻlimlari
RV (film)

RV (boshqa nomi Runaway Vacation) — 2006-yilda Barry Sonnenfeld tomonidan ishlangan Amerika-Germaniya oilaviy komediya filmi.

Manbalar

Havolalar
 
 

2006-yil filmlari
AQSh filmlari
Columbia Pictures filmlari
Barry Sonnenfeld filmlari
Sony Pictures filmlari
Germaniya filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh komediya filmlari
AQSh sarguzasht filmlari
Akshay Venkatesh

Akshay Venkatesh (1981-yil 21-nayabrda tugʻilgan) — hindistonlik va avstraliyalik matematik. Venkatesh sanash, avtomorfik formalar hamda sonlar nazariyasini oʻrganib keladi. 2018-yil Fields medali bilan taqdirlangan.

Venkatesh ham Xalqaro fizika olimpiadasida, ham Xalqaro matematika olimpiadasida medallarni qoʻlga kiritgan yagona avstraliyalikdir. U Fields medalini qoʻlga kiritgan ikkinchi avstraliyalik va kelib chiqishi hindistonlik boʻlgan ikkinchi olimdir.

Venkatesh Dehlida tugʻilgan. Ikki yoshida oilasi Avstraliyaga koʻchib borgan. 16 yoshida Gʻarbiy Avstraliya universitetini aʼlo baholar bilan tamomlagan. 2002-yil Peter Sarnak rahbarligida Princeton universitetidan PhD darajasini olgan. 

Fields medali sovrindorlari
Toshkent axborot texnologiyalari universitetining Qarshi filiali

Оʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2005-yil  2-iyundagi “Axborot texnologiyalari sohasida kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish tоʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq tashkil etilgan Muhammad al-Xorazmiy nomidagi  Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Qarshi filiali qisqa vaqt ichida axborot texnologiyalari sohasida yuqori malakali mutaxassislar tayyorlaydigan yetakchi oliy оʻquv yurtlaridan biriga aylandi.  
Bugungi kunda mazkur oliy оʻquv muassasasida “Axborot xavfsizligi”, “Kompyuter injiniringi”, “Dasturiy injiniring”, “Telekommunikatsiya texnologiyalari” hamda “Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasida kasb ta’limi” yоʻnalishlari bоʻyicha mutaxassislar tayyorlanmoqda.
Mazkur ta’lim yоʻnalishlarida 1300 ga yaqin talaba-yoshlar tahsil olib, ularga 78 nafar, shu jumladan, 18 nafar ilmiy darajaga ega malakali professor-оʻqituvchilar saboq berib kelmoqda.
Оʻquv jarayoniga ilgʻor xalqaro tajribani keng joriy etish hamda universitetni jahonning nufuzli universitetlari qatoriga kirishini ta’minlash maqsadida axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalari sohasida kadrlar tayyorlash bоʻyicha оʻqitishning kredit tizimi joriy etilgan bоʻlib, professor-оʻqituvchilarni yetakchi xorijiy oliy ta’lim muassasalarida qayta tayyorlash va malakasini oshirish, shuningdek, yuqori malakali xorijiy mutaxassislar va olimlarni jalb etish ishlari keng yоʻlga  qоʻyilgan.
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari uchun xalqaro standartlarga mos dasturiy ta’minot vositalarini ishlab chiqarishni yanada rivojlantirish, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini tibbiyot sohasida keng qоʻllash bоʻyicha xalqaro ish tajribalarni оʻrganish maqsadida, “Dasturchilarni tayyorlash”, “Elektron hukumat” markazlari hamda Yevropa Ittifoqining Erasmus+ dasturi doirasida “Tibbiyotda texnik reabilitatsiya” ilmiy laboratoriyasi faoliyat yuritmoqda.
Mazkur oliy оʻquv yurtining Novosibirsk davlat texnika universiteti, Moskva texnika aloqa va informatika universiteti, Rossiya Akademiyasi Sibir bоʻlimi hisoblash texnologiyasi instituti, Belarus davlat informatika va radio elektronika universiteti hamda Tojikiston milliy universiteti bilan ikki tomonlama hamkorlik aloqalari keng yоʻlga qоʻyilgan.

Havolalar 
 Universitet sahifasi 
 Universitet masofaviy ta'lim tizimi 
 Universitet direktorining virtual qabulxonasi 
 Universitet kutubxona axborot tizimi 
 Universitet o'quv jarayoni monitoringi axborot tizimi

Oliy oʻquv yurtlari
Oʻzbekistondagi universitetlar
Qarshi
Abel mukofoti

Abel mukofoti (; ) — har yili Norvegiya qiroli tomonidan bir yoki undan koʻp matematikka ilmga qoʻshgan yirik hissasi uchun beriladigan mukofot. Mukofot norveg matematigi Niels Henrik Abel (1802–1829) nomi bilan ataladi va Nobel mukofotiga qarab taʼsis qilingan. Mukofot sovrindorlariga 6 million norveg kronasi (€600,000 yoki $660,000) miqdorida pul mukofoti beriladi.

Mukofotning kelib chiqishi 1899-yilga borib taqaladi. Norveg matematigi Sophus Lie Alfred Nobelning mukofotlari matematiklarga berilmasligi haqida xabar topganidan keyin, matematiklar uchun alohida mukofot joriy qilishni taklif qilgan. 1902-yil Shvetsiya qiroli Oscar II Nobel mukofotlariga hamroh matematika mukofotini moliyalashtirish istagini izhor qilgan, ammo 1905-yilda Norvegiya va Shvetsiya ittifoqi tugagani uchun mukofotni joriy qilish rejasi amalga oshmay qolgan. Oradan deyarli bir asr oʻtib, 2001-yil Norvegiya hukumati mukofotni nihoyat joriy qildi. Mukofot sovrindorlarini Abel qoʻmitasi tanlaydi. Qoʻmita aʼzolarini esa Norvegiya fanlar akademiyasi tayinlaydi.

Mukofot Oslo universitetida topshiriladi. 1947–1989-yillarda ayni universitetida Nobel tinchlik mukofoti topshirilgan. Abel mukofoti kengashi Abel simpoziumiga asos solgan boʻlib, uni Norvegiya matematika jamiyati uyushtirib keladi.

Abel mukofoti sovrindorlari

Manbalar 

Abel mukofoti
Isadore Singer

Isadore Singer () (1924-yil 3-may — 2021-yil 11-fevral) — amerikalik matematik. Singer 1962-yilda Michael Atiyah bilan hamkorlikda Atiyah-Singer indeks teoremasini isbotlab, shuhrat qozongan. Ikki olim bu ishlari uchun 2004-yil Abel mukofoti bilan taqdirlangan.

Singer avval Michigan universitetida, keyin Chicago universitetida tahsil olgan. Soʻnggra Berkeleydagi California universitetida, keyinchalik Massachusetts texnologiya institutida ishlagan. 1980-yillarda Shiing-Shen Chern va Calvin Moore bilan Matematika fanlari tadqiqot institutiga () asos solgan.

Singer 2000-yil Steele mukofoti bilan taqdirlangan. Olim AQSh Milliy fanlar akademiyasining, Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining hamda Amerika matematika jamiyatining toʻliq aʼzosidir.

Manbalar

Havolalar  

2021-yilda vafot etganlar
20-asr amerikalik olimlari
21-asr amerikalik olimlari
Abel mukofoti sovrindorlari
Peter Lax

Peter David Lax () () (1926-yil 1-mayda tugʻilgan) — vengriyalik va amerikalik matematik. Sof va amaliy matematika sohalarida faoliyat yuritib keladi. 1987-Wolf mukofoti, 2005-yil esa Abel mukofoti bilan taqdirlangan.

Lax 1926-yilda Budapeshtda yahudiy oilasida tugʻilgan . Uning ota-onasi (Klara Kornfield va Henry Lax) shifokor boʻlishgan. 1941-yilda oila Budapeshtdan New Yorkka qochib borgan. Lax 19 yoshidan boshlab Los Alamos milliy laboratoriyasida Manhattan loyihasida — yadro qurolini ishlab chiqish dasturida ishtirok etgan. 1949-yilda New York universitetidan PhD darajasini olgan. Lax, shuningdek, Courant matematika fanlar institutida ham ishlagan.

Laxning faoliyati koʻp qirrali: olim integral tizimlar, zarba toʻlqinlari va gidrodinamika sohalarini oʻrganib keladi. Shuningdek, u solitonlar nazariyasini rivojlantirishga salmoqli hissa qoʻshgan. Uning nomi bilan Lions–Lax–Milgram teoremasi, Lax—Wendroff uslubi, Lax ekvivalentlik teoremasi (Lax–Richtmyer teoremasi deb ham yuritiladi), Lax—Friedrichs uslubi va Babuška–Lax–Milgram teoremasi kabi matematik tushunchalar bogʻliq.

Manbalar

Havolalar  
 Britannica ensiklopediyasidagi biografiyasi
 2016 Video Interview with Peter Lax by Atomic Heritage Foundation Voices of the Manhattan Project
 Elements from his contributions to mathematics. Popularised presentation of Peter Lax by Helge Holden, published on the Abel Prize website
 Abel Prize press release and biography

20-asr amerikalik olimlari
21-asr amerikalik olimlari
Abel mukofoti sovrindorlari
Islom oltin davri

Islom oltin davri — Islom tarixidagi madaniy, iqtisodiy va ilmiy taraqqiyot davri. Aksar manbalarda Islom oltin davri 7-asrdan 14-asrgacha davom etgan, deb koʻrsatilgan. Mazkur davr abbosiy xalifa Horun ar-Rashid hukmronligida Bagʻdodda Bayt ul-hikmat – Bilim uyi yoki Donishmandlar uyi tashkil etilishi bilan boshlangan, deb yuritiladi. Bayt ul-hikmatda turli mamlakatlardan kelgan olim va tarjimonlar, jumladan, markaziy osiyolik olimlar Ahmad al-Fargʻoniy va Al-Xorazmiylar zimmasiga dunyoning klassik ilmini toʻplab, arab tiliga oʻgirish vazifasi yuklangan.

Islom oltin davri moʻgʻullar istilosi va 1258-yilda Bagʻdod qamali ortidan Abbosiy xalifaligining barbod boʻlishi bilan tugagan, deb hisoblanadi. Ayrim olimlar Islom davri 1050-yilda tugagan, deb hisoblaydi. Ayrimlar esa ushbu davr 15-16-asrda oʻz yakuniga yetgan, degan fikrni ilgari surgan. Islom oltin davri Islom oʻrta asrlar davriga mutanosib boʻlib, ayrim manbalarda Islom oʻrta asrlar davri 900–1300-yillarga toʻgʻri keladi, deb koʻrsatilgan.

Islom oltin davrida faoliyat yuritgan olimlar jahon taʼlimi va madaniyati rivojlanishiga salmoqli hissa qoʻshgan. Xususan, ushbu davrda matematika, tibbiyot, fizika, kimyo va boshqa fanlarda katta yutuqlarga erishildi. Islom oltin davrida Islom madaniyati Ispaniya janubidan Xitoygacha boʻlgan hududga yashagan turli millatlar va dinlar olimlari yutuqlarini singdirib oldi.

Islom oltin davri metaforasi 19-asrda Islom tarixiga bagʻishlangan gʻarb davlatlari manbalarida paydo boʻldi. 1868-yilda yozilgan „Suriya va Falastinga boruvchi sayyohlar uchun qoʻllanma“ () muallifi Damashqdagi masjidlar „Muhammadanizmning oʻzi kabi tez suratda barbod boʻlib bormoqda“, deb yozgan. Atamaning keng qabul qilingan izohi mavjud emas. Xususan, 19-asrda ayrim tarixchilar Islom oltin davrini xalifalik mavjud boʻlgan paytga, yaʼni olti yarim asrga tenglashtirgan, boshqalari esa oltin davr Umar ibn Xattob oʻlimi bilan yakunlangan, deb hisoblagan.

20-asr boshida „Islom oltin davri“ atamasi Roshidun yoki Toʻgʻri yoʻl tutgan xalifalarning harbiy yutuqlari haqida soʻz yuritilganda qoʻllanildi. 20-asrning ikkinchi yarmiga kelibgina 9-11-asrlarda xalifalikda fan va matematika sohalarida erishilgan yutuqlar va madaniy taraqqiyot Islom oltin davri oʻlaroq yuritila boshladi. Ayrim manbalarda ushbu davr 8-asr oxiridan 12-yoki 13-asr boshigacha choʻzilgan, deya koʻrsatildi. Bugungi kunda ham atamaning turli izohlari mavjud. Oltin davr xalifaliklar tugagan paytda oʻz yakuniga yetgan, deb hisoblash tarixiy hodisaga asoslangan boʻlsa-da, ayrimlar aslida Islom olamida ilmiy va madaniy taraqqiyot bundan ancha avval tanazzulga uchragan, degan fikrni ilgari surib keladi.

Manbalar

Havolalar 
 Islamicweb saytida Islom oltin davri tarixi 

Islom dini tarixi
Islom oltin davri
Lennart Carleson

Lennart Carleson () (1928-yil 18-martda tugʻilgan) — shvetsiyalik matematik. Carleson zamonaviy matematik analiz, xususan, gormonik analiz va funksiyalar nazariyasi sohalari boʻyicha mutaxassis. 1992-yil Wolf mukofoti, 2006-yil Abel mukofoti bilan taqdirlangan.

Carleson 1950-yil Uppsala universitetidan PhD darajasini olgan. Stockholmdagi Qirollik texnologiya institutida va Los Angelesdagi California universitetida ishlagan. 1966-yil Lusin gipotezasini isbotlagan. Hozirda bu gipoteza Carleson teoremasi oʻlaroq maʼlum.

Carleson 1982-yil SSSR Fanlar akademiyasining matematika boʻlimi aʼzosi etib tayinlagan. Rossiya fanlar akademiyasining xorijiy aʼzosi, Shvetsiya qirollik fanlar akademiyasining aʼzosi. 2012-yildan beri Amerika matematika jamiyatining aʼzosi. Olim 1992-yilda Wolf mukofotiga, 2002-yilda Lomonosov nomidagi katta oltin medalga sazovor boʻlgan. 2003-yilda Sylvester medali bilan taqdirlangan.

Manbalar

Havolalar  
 https://www.britannica.com/biography/Lennart-Carleson

Abel mukofoti sovrindorlari