MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Ossilyatorning radiatsion soʻnishi



Garmonik ossilyator tenglamasi 
Atom va molekulalar nurlanishida ular tarkibidagi elektronlar muhim rol oʻynaydi. Tebranuvchi dipol, yaʼni ossilyator sifatida muvozanat markazi atrofida tebranuvchi elektron qabul qilinadi. Eng oddiy ossilyator garmonik ossilyatordir. Misol uchun chiziqli garmonik ossilyator bilangina cheklanaylik. Unga taʼsir etuvchi tashqi kuch faqat garmonik kuchdan iborat boʻladi:
 

bu yerda  — ossilyator massasi,  — elastiklik koeffitsienti.

Agar
 

desak,

 

boʻladi. Bu differensial tenglamaning yechimi maʼlum:
 

Ossilyatorga taʼsir qiluvchi kuch bilan uning potensial energiyasi orasidagi bogʻlanish , demak,  yoki (2) va (4) ni hisobga olgan holda quyidagini yozish mumkin:
 

Ossilyatorning kinetik energiyasi esa . Demak, (4) ga muvofiq . Ossilyatorning toʻla energiyasi , demak,

 

Garmonik ossilyatorning bir sekundda oʻrtacha nurlanish energiyasi  yoki  nazarga olinsa,

 

boʻladi. Nurlanish energiyasi ossilyator energiyasining bir sekundda kamayishi bilan bogʻliq. Demak,  yoki (5) ga muvofiq
. Quyidagicha belgilash kiritamiz:
 

demak,  va bu differensial tenglamaning integrali

 

boʻladi. Koʻramizki, nurlanish natijasida ossilyator energiyasining kamayishi, demak, tebranishning soʻnishi roʻy beradi. Bu hodisa ossilyatorning radiatsion soʻnishi deyiladi.

Relaksatsiya vaqti 
(8) dagi daraja koʻrsatkichini ifodalovchi koʻpaytma  oʻlchamsiz boʻlishi lozim, demak,  ning oʻlchamiligi vaqt oʻlchamligiga teskari boʻlishi lozim. Quyidagicha belgilash kiritamiz:
 

u holda

 

boʻladi. Koʻramizki,  vaqt ichida ossilyatorning energiyasi  marta kamayadi. Bu vaqt relaksatsiya vaqti deyiladi.

Nurlanish reaksiyasi kuchining tashqi kuchga nisbatan juda kichikligini ifodalovchi (4) dan maʼlumki, , demak, (9) ga muvofiq , yaʼni  yoki  va  nazarga olinsa,
 

Koʻramizki, ossilyatorning tebranish davriga nisbatan relaksatsiya vaqti juda ham kattadir. Soʻnggi tengsizlikni bir necha misollar ustida tekshirib koʻrish mumkin.

Misollar 
Koʻzga koʻrinuvchi nurlar uchun  sm, u vaqtda  s boʻladi, elektron massasi m, zaryadi e, c,  qiymatlari (9) ga qoʻyilsa,  s, demak,  boʻladi. Rentgen nurlari uchun  sm,  s,  s, demak, 
boʻladi. Koʻramizki, relaksatsiya vaqtida ossilyator bir necha million marta tebranib ulguradi. Atom yoki molekula uygʻongan holatda yashab turib, nurlanish yoʻli bilan energiyasining koʻproq qismini tashqariga chiqarish vaqtida relaksatsiya vaqti bilan oʻlchashimiz mumkin. Odatda, bu vaqt uygʻongan holatda yashash vaqti deyiladi.

Manba 

 R.X.Mallin Klassik elektrodinamika, Oʻqituvchi, T., 1974

Qoʻshimcha oʻqish uchun 
 Spektral chiziqning tabiiy kengayishi
 Multipol nurlanish
 Tez va tekis harakatlanuvchi zaryad elektromagnit maydoni
Zulxumor Moʻminova

Zulxumor Moʻminova (1960-yil 12-noyabrda Toshkent shahrida tugʻilgan) — film va dublyaj aktrisasi.

Biografiyasi 
Zulxumor Moʻminova bolaligidan sanʼatkorlikka qiziqqan. 1983-yilda Moskvadagi Butunrossiya davlat kinematografiya institutini bitirgan. Aynan shu yildan u „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasida oʻz faoliyatini boshlagan. Ushbu kinostudiyadagi faoliyati davomida aktrisa „Sevgi afsonasi“, „Qora mushuk“ va „Shaytanat“ kabi filmlarda suratga tushgan. Tomoshabinlarga asosan dublaj aktrisasi sifatida yaxshi tanish boʻlib, bugungacha yuzlab filmlar dublyajida qatnashgan. „Zamin FM“ radiosidagi faoliyat yuritgan. „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist“ unvoni bilan taqdirlangan.

Filmografiyasi

Oilasi 
Talabalik davrida aktyor Zokir Moʻminovga turmushga chiqqan. Oʻgʻli — Umid Moʻminov Moskvada yashaydi. Zokir Moʻminov olamdan oʻtgan.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Oʻzbekistonlik aktrisalar
1960-yilda tugʻilganlar
Ozarbayjon Respublikasi Soliqlar vazirligi

Ozarbayjon Respublikasi Soliqlar vazirligi () — davlat soliq siyosatining amalga oshirilishini taʼminlaydigan, davlat byudjetiga soliqlar va boshqa tushumlarning oʻz vaqtida va toʻliq yigʻilishini amalga oshiradigan va Ozarbayjon Respublikasida amalga oshirilayotgan yagona moliya va byudjet siyosati doirasida davlat nazoratini amalga oshiradigan markaziy ijro etuvchi organdir.

Tarixi 
Ozarbayjon Demokratik Respublikasi Moliya vazirligi huzurida birinchi soliq inspektsiyasi parlamentning 1919-yil 17-iyundagi qarori bilan tashkil etilgan. Shu vaqtdan boshlab soliq xizmati oʻz faoliyatini boshlagan. 

1920-yildan 1991-yilgacha Ozarbayjonda soliq masalalari Sovet Ittifoqi soliq tizimining bir qismiga aylandi.

1990-yil iyul oyida mustaqillik tiklangandan soʻng, Ozarbayjon Respublikasida soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni oʻz vaqtida va toʻliq yigʻilishini taʼminlash, yuridik va jismoniy shaxslarning soliq qonunchiligi va davlat narxlari intizomiga rioya etilishini nazorat qilish uchun Ozarbayjon Respublikasi Moliya vazirligi tarkibida Soliq xizmati tashkil etildi. 

1991-yil oktabr oyida Soliq xizmati soliq qonunchiligiga rioya etilishi ustidan nazoratni takomillashtirish, ushbu sohada davlat soliq xizmatining rolini kuchaytirish va uning mustaqil faoliyati va nazoratining obyektivligini taʼminlash maqsadida Moliya vazirligidan ajralib chiqdi. Natijada Ozarbayjon Respublikasining mustaqil organi - Davlat soliq inspektsiyasi tashkil etildi.

Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining 2000-yil 11-fevraldagi farmoni bilan Bosh davlat soliq inspektsiyasi bekor qilindi va tegishli davlat soliq siyosatini taʼminlash, soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni oʻz vaqtida va toʻliq undirish uchun Soliqlar vazirligi tashkil etildi.

2019-yil 23-oktabrda Ozarbayjon Prezidentining Iqtisodiyot vazirligi funksiyalari va tuzilmasini kengaytirish toʻgʻrisidagi farmoniga asosan respublika Iqtisodiyot vazirligi huzurida Davlat soliq xizmati tashkil etildi.

Xalqaro reytinglar 
Jahon banki tomonidan ishlab chiqilgan ishbilarmonlik muhiti bahosini aks ettiruvchi „Doing Business 2019“ da Ozarbayjon 190 mamlakat orasida 25-oʻrinni egallab turibdi. „Doing Business 2019“ mamlakatda „Boshlangʻich biznes“ va „Soliqlarni toʻlash“ koʻrsatkichlari orqali amalga oshirilgan soliq islohotlarini baholadi. Ozarbayjon „Boshlangʻich biznes“ koʻrsatkichi boʻyicha oʻz reytingini 18 dan 9 gacha yaxshiladi, shuningdek „Soliqlarni toʻlash“ koʻrsatkichi boʻyicha 35-oʻrindan 28-oʻringa koʻtarildi. „Boshlangʻich biznes“ koʻrsatkichi boʻyicha 2015-yil 12, 2016-yil 7, 2017-yil esa 5 -oʻrinni egallagan. Eng yuqori koʻrsatkichi 2017-yildagi 5-oʻrindir.

Yana qarang 
 Ozarbayjon iqtisodiyoti

Manbalar
Ozarbayjonda transport

Ozarbayjonda transport havo transporti, suv yoʻllari va temir yoʻllarni oʻz ichiga oladi. Ozarbayjonda neft va gaz quvurlaridan tashqari barcha transport xizmatlari Ozarbayjon Respublikasi transport vazirligi tomonidan tartibga solinadi.

Temir yoʻllari 
2.932 km (1.822 milya) temir yoʻllar mavjud, shundan atigi 2.117 km (1.315 mil) umumiy avtoulov xizmatida va 810 km (500 mil) sanoat yoʻnalishlarida.

Jami: 2,932 km (2013)
Dunyodagi oʻrni: 59

Metro tizimi 
Hozirda Ozarbayjonda yagona metro tizimi bu mamlakat poytaxti Bokuda joylashgan Boku metrosidir. Ozarbayjonning aholi va rivojlangan shaharlarida metro tizimlarini ochishning yangi rejalari namoyish etildi. Sumqayit, Naxichevan va Ganja kelajakda metro tizimlariga ega boʻlishni rejalashtirmoqda.

Avtomobil yoʻllari 

Ozarbayjonda ichki yuk tashish uchun xizmat qiluvchi va xalqaro magistrallarga chiqish imkoniyatini beruvchi 25 ming kilometrga yaqin yoʻllar mavjud. Magistral yoʻllar asosan adolatli holatda va tranzit transportining oʻsishini taʼminlash uchun xalqaro standartlarga moslashtirilishi kerak. Asosiy va qishloq yoʻllari yomon ahvolda va ularni qayta tiklash va taʼmirlash zarur. 2004-yilda Ozarbayjonda avtoulovlarning umumiy parki taxminan 517 ming kishini tashkil etdi, har ming kishiga 49 nafarga yaqin shaxsiy avtomobillar toʻgʻri keldi, bu Yevropa koʻrsatkichlari bilan taqqoslaganda juda past, ammo tez iqtisodiy oʻsish tufayli tez oʻsib bormoqda. Avtomobil transporti 2003-yilda barcha yuklarning 54 foizini tashkil etgan boʻlsa, 1999-yilda bu koʻrsatkich 48 foizni tashkil etgan.

Xalqaro avtomobil yoʻllari 
Xalqaro transport qatnovini olib boradigan asosiy magistral yoʻllar - uzunligi 503 km boʻlgan Boku-Alat-Ganja-Qazax-Gruziya chegara yoʻlagi (TRACECA yoʻlagining Ozarbayjon uchastkasi) va uzunligi 521 km boʻlgan Rossiyadan Erongacha choʻzilgan Shimoliy-Janubiy transport yoʻlagi. Togʻli Qorabogʻ egaligiga oid mojaro hal etilmaganligi sababli Armaniston bilan yoʻl aloqalari uzilib qolgan. Ozarbayjon va Naxichevanning alohida eksklavi oʻrtasida sayohat Eron orqali havo yoki yoʻl orqali amalga oshiriladi. Naxichevanning Turkiya bilan 9 kilometrlik strategik chegarasi bor.

Quvurlar 
Boku yirik neft va gaz qazib chiqaruvchi mintaqaning markazi boʻlib, mintaqadagi neft konlaridan barcha qoʻshni hududlarga uzoq masofali yirik quvurlar tarqaladi. Quvurlar odatda yuqori quvvatli liniyalar boʻlib, ularning diametri 1020 yoki 1220 millimetrga teng. Asosiy neft quvuri 2005-yilda Amerikaning bosimi ostida Rossiya va Eronning mintaqadagi taʼsirini cheklash uchun qurib bitkazildi. U Bokudan Tbilisiga va keyin Turkiyaning Jayhunigacha boradi va shuning uchun bu quvurlar BTC deb aytiladi.

Kondensat quvurlari89 km, gaz quvurlari 3,890 km va neft quvurlari 2.446 kmni tashkil etadi.

Manbalar

Yana qarang 
 Ozarbayjon

Ozarbayjonda transport
PyCharm

PyCharm  — Python dasturlash tili uchun moʻljallangan integrallashgan ishlab chiqarish muhiti (inglizcha IDE — integrated development environment soʻzlaridan olingan) hisoblanadi. Ushbu dastur JetBrains kompaniyasi tomonidan Intellij IDEA dasturlash muhiti asosida ishlab chiqarilgan. PyCharm orqali dastur kodlarini analiz qilish, loyihani testdan oʻtkazish, shuningdek, Django web-freymvorki bilan ishlash imkoniyatlari mavjud. Shuningdek, dastur Linux operatsion tizimida terminalni ham qoʻllab quvvatlaydi, yaʼni foydalanuvchi yoki dasturchi, PyCharm ilovasining oʻzidayoq terminal bilan ishlay oladi.

Hozirgi kunda PyCharm dasturining uch xil toifasi mavjud, bular:
 PyCharm Edu — dasturlashni oʻrganuvchilar uchun moʻljallangan;
 PyCharm Community — dasturchilar uchun moʻljallangan, ushbu toifaning shiori from developers to developers;
 PyCharm Pro — ancha mukammallashgan versiya boʻlib, baʼzi xizmatlari pulli ekanligi bilan ajralib turadi.

Umuman olganda, PyCharm — bepul dasturiy paket boʻlib, Windows, Linux, MacOS operatsion tizimlarida ishlay oladi.

Imkoniyatlari

Manbalar

Havolalar  

 PyCharm bosh sahifasi
 PyCharm hamjamiyati forumi 
 PyCharm hamjamiyati — GitHub

Dasturiy taʼminot kitlari
Yazdegerd qalʼasi

Yazdegerd qalʼasi — Ozarbayjonning Naxchivan shahrida joylashgan oʻrta asrlarga oid Sosoniylar qalʼasi. U faqat loydan qurilgan. Qasr Sosoniylarning oxirgi podshosi Yazdegerd III (632–651) sharafiga nomlangan.

Ozarbayjon tarixi
Zarraning elektromagnit massasi

Klassik mexanikada  massali,  tezlikli zarraning impulsi  va kinetik energiyasi  boʻladi. Shularga asosan,
 

va
 

ifodalarda ishtirok etuvchi qavs ichidagi kattalikni elektromagnit maydon yaratuvchi zarraning elektromagnit massasi deb yuritiladi. Taʼrifga asosan, demak, zarraning elektromagnit massasi
 

boʻladi. Shunday qilib, elektromagnit massa maydoniy xarakterga ega. (2) ga muvofiq elektromagnit massaga ega zarraning kinetik energiyasi shu zarraning magnit maydon energiyasiga tengdir.

Nuqtaviy zaryad turgan joyda, yaʼni  boʻlganda,
 

formulaga asosan, maydon kuchlanganligi cheksiz katta, demak, maydon energiyasi ham cheksiz katta va (3) ga asosan, elektromagnit massa ham cheksiz katta. Haqiqatda zaryad nuqtaviy emas, u qanday boʻlmasin biror hajmga ega.

Umuman aytganda, zaryadning fazoviy oʻlchamlariga, shakliga va taqsimotiga qarab, uning maydon energiyasi, demak, elektromagnit massasi aniqlanadi.

Masalan, zaryad  radiusli sferik sirt boʻyicha tekis taqsimlangan boʻlsin. U vaqtda sferik sirtdan tashqaridagi fazodagina maydon mavjuddir. (4) formula hamda
 

ifodaga asosan,

 

Maydonning sferik simmetriyasiga asosan, hajm elementi .

Demak,
 

 

U vaqtda (3) ga asosan,
 

boʻladi. Agar zaryad taqsimoti biz faraz qilgan sferik simmetriyadan farq qilsa, yuqoridagi formulada  oʻrnida albatta, boshqa koeffitsient ishtirok etardi. Shuning uchun quyidagicha yozish mumkin:
 

bu yerdan
 

Elektron massasi faqatgina elektromagnit xarakterli hisoblansa, (7) ga asosan aniqlangan  kattalik elektronning klassik radiusi nomi bilan yuritiladi. Maʼlumki,  СГСЕ,  gr. Shunday qilib, elektronning klassik radiusi
 

Zarraning elektromagnit massasi maydoniy massa ekanligini koʻrdik. Bu yerda, shunisi diqqatga sazovorki, zarralardan holi, yaʼni vakuumdagi elektromagnit maydonning massasi bilan energiyasi ham oʻzaro proporsional ekanligini avvaldan bilamiz. Ammo zarraning elektromagnit massasi va energiyasi orasidagi bogʻliqlikni ifodalovchi (3) formulada esa qoʻshimcha koeffitsient  mavjud. Buning boisi shundaki, zarraning elektromagnit massasi tushunchasini yaratishda biz elektromagnit maydonnigina hisobga oldik.

Ammo zaryadning, masalan elektronning real mavjudligi uning bir butun va turgʻun mustahkamligi uchun elektromagnit maydonninggina taʼsiri yetarli emas. Bu maydon taʼsirida zarraning ayrim qismlari bir-birini itarib, oʻzaro uzoqlashadi va cheksizlikka intiladi, bu esa elektronning yemirilishi demakdir. Vaholanki, elektronning mavjudligi, bir butun va mustahkamligi shubhasiz real faktdir.

Shunday qilib, elektromagnit maydon bilan bir qatorda boshqa turlicha fizik maydonlarning mavjudligini tan olishga majburmiz. Bu esa hozirgi zamon fizik maydonlar nazariyasi tomonidan yechilishi kerak boʻlgan muhim masalalardan biridir.

Manba 
R.X.Mallin, Klassik elektrodinamika, Oʻqituvchi, T., 1974

Qoʻshimcha oʻqish uchun 
 Chiziqli toklarning magnit momenti
 Magnit maydonning toklar sistemasiga ta'siri
 Statsionar tokning magnit maydoni
Dogʻiston tarixi

Tarixiy jihatdan Dogʻiston (Kavkaz Albaniyasi) Shimoliy Kavkazning sharqiy qismidagi togʻli knyazliklar federatsiyasidan iborat edi. Shimol va janubdagi jahon sivilizatsiyalarining chorrahasida joylashgan Dogʻiston koʻplab davlatlarning manfaatlari toʻqnashuviga sabab boʻlgan va XIX asrning boshlariga qadar, ayniqsa, Fors (Eron) va Rossiya imperiyasi oʻrtasida talash hudud hisoblangan. 

Dogʻiston nomi tarixiy jihatdan 1860-yilda Rossiya imperiyasi tomonidan qabul qilingan va Dogʻiston viloyati deb oʻzgartirilgan sharqiy Kavkazga tegishli. Dogʻistonning hozirgi muxtor avtonom respublikasi ancha kattaroq hududni qamrab oladi, 1921-yilda Terek viloyatining sharqiy qismi tarkibiga kiritilib, Dogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi sifatida tashkil etilgan.

Sosoniylar forsiylari hukmronligi va milodiy VI asrda Xazar bosqinlari 
VI asrda Sosoniylar imperiyasi 100 yildan ortiq davom etgan urushdan soʻng Sharqiy Kavkazni bosib oldi, natijada butun Dogʻiston mintaqasi Fors taʼsiriga tushib qoldi. 

552-yilda xazarlar Shimoliy-Sharqiy Kavkazga bostirib kirib, Dogʻistonning shimoliy pasttekisliklarini egallab oldilar. Fors shohi Xusrav I (531—579), oʻz mulkini koʻchmanchilarning yangi toʻlqinidan himoya qilish uchun, Derbentda Kaspiy dengizi va Kavkaz togʻlari orasidagi tor yoʻlni yopadigan mudofaa istehkomlari qurishni boshladi. Xusrav I Gumik qalʼasiga egalik qilgan. Zamonaviy „Derbent“ nomi forscha soʻzdir (Darband) „darvoza“ maʼnosini anglatadi, aynan oʻsha davrda, milodiy V asrning oxiri yoki VI asr boshlarida, shahar qayta tiklanganida, paydo boʻlgan.

VII-VIII asrlarda arablar bosqini 
Dogʻiston musulmonlarning Forsni bosib olishidan keyin Eron hukmronligidan arablar hukmronligiga oʻtdi. Shimoliy-sharqiy Kavkaz xalqlari uchun arablar bilan xazarlar oʻrtasida 150 yil kurash olib borishgan. 643-yilda xalifa Umar ibn Xattob davrida Abdurrahmon ibn Rabi boshchiligidagi arab qoʻshinlari Derbent va qoʻshni hududlarni egallab oldilar. 652-yilda Xazarlarning Balanjar shahrini qamal qilish paytida Abdurman ibn Rabi oʻldirildi. 662-yilda xazarlar Dogʻistonga bostirib kirganlar. 698-yilda xalifa Abdulmalik ibn Marvonning ukasi Muhammad ibn Marvon Derbentni qoʻlga kiritdi. 705-yilda xalifa al-Valid I ning ukasi Maslamah ibn Abdulmalik yana Derbentni egallab oldi.

Manbalar 

Dogʻiston tarixi
Armanistonda futbol

Armanistonda futbol ( futbol yoki votnagndak ) eng ommabop sport turi hisoblanadi.

2014-yil avgust holatiga koʻra futbol boʻyicha Armaniston milliy terma jamoasi FIFA Jahon reytingida 36-oʻrinni egallab turgan. 1991-yilda mustaqillikni qoʻlga kiritgandan soʻng, Armaniston FIFAning barcha musobaqalarida qatnashadigan oʻz milliy assotsiatsiyasiga ega boʻldi(Katta yoshlilar va yoshlar futboli). Ararat Yerevan FK Sovet Ittifoqidagi yuqori ligada yetakchi jamoalardan biri boʻlib, koʻpincha Yevropa musobaqalarida oʻynagan.

Armanistonning bir qator futbolchilari SSSR terma jamoasida oʻynashgan, jumladan 1982-yilgi Jahon chempionatida Xoren Oganesiyan va 1960-yilda Eduard Markarovlar shular jumlasidandir. Keyinchalik Markarov Sovet Ittifoqi yoshlar jamoasining yordamchi murabbiyiga aylandi va 1991-yilda Portugaliyada boʻlib oʻtgan FIFA yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida murabbiylar shtabining bir qismi boʻlib ishladi va terma jamoa musobaqada 3-oʻrinni egalladi.

Tarixi

Dastlabki davr (1920-yillarga qadar) 
XX asrning boshlarida Usmonlilar imperiyasining tarkibidagi Konstantinopol, Smirna va boshqa koʻplab shaharlarda birinchi arman futbol klublari tashkil etilgan. Armaniston va Turkiya jamoalari oʻrtasidagi birinchi oʻyin 1906-yilda qayd etilgan. Balta-Liman nomli Armaniston klubi (Konstantinopol mahallasi nomidan, hozirgi Baltalimani deb nomlangan) Galatasaroy bilan maydonga tushdi. Keyinchalik Balta-Liman tarqatib yuborilgan va ikkita yangi klub: Araks va Tork tashkil etilgan. 

Biroq, Birinchi jahon urushi va Arman qirgʻinining boshlanishi armanlarning Usmonlilar sportiga qoʻshilishining pasayishiga olib keldi.

Sovet davri (1920-1991) 
Sovet Armanistonidagi futbol jamoalarining eng qadimgilari 1926-1927-yillarda qayd etilgan boʻlib, Tbilisida Trans-Kavkaz chempionati tashkil qilingan. Musobaqada uchta Janubiy Kavkaz mamlakati: Armaniston, Ozarbayjon va Gruziya ishtirok etgan. Armanistondagi birinchi professional klub 1935-yilda „Spartak“ nomi bilan tashkil topgan va keyinchalik „Ararat“ deb oʻzgartirilgan. Ararat Yerevan FK 1973-yilgi Sovet chempionati va Kubogidagi gʻalabalari bilan ajralib turadi. Ararat FK 1974-75-yillardagi Yevropa kubogining chorak finaliga qadar yetib borgan va oxir-oqibat chempion Frans Bekkenbauerning Bavariya jamoasiga yutqazgan. Armanistondagi birinchi stadion ham 1920-yillar oxirida hozirgi Yerevan sirkining oldida qurilgan va „Spartak“ deb nomlangan.

1958-yilda Gyumri (oʻsha paytda Leninakan)da Shirak FKga asos solingan va 1991-yilda Armaniston mustaqillikka erishguniga qadar Sovet Ittifoqining birinchi ligasida oʻynagan.

Mustaqil Armaniston (1992-hozir) 
Futbol mustaqil Armanistonda eng ommabop sport turiga aylandi. Armaniston 1991-yilda mustaqil davlatga aylandi, Armaniston SSR futbolchilari avval futbol boʻyicha Sovet Ittifoqi terma jamoasida oʻynagan boʻlsa, endi oʻz milly jamoasida oʻynay boshladi. Armaniston futbol federatsiyasi 1992-yil 18-yanvarda tashkil topgan va 1992-yilda FIFA bilan, 1993-yilda UEFA bilan aloqalarni oʻrnatgan.

Manbalar 

Armanistonda futbol
Armanistonda sport
Batumi tarixi

Batumi () — Qora dengizning sharqiy qirgʻgʻida joylashgan janubiy-gʻarbiy Gruziyadagi avtonom respublika, Ajariyaning poytaxti.

Batumi tarixi Ajariya bilan uzviy bogʻliqdir. Yunonistonning Bofiy koloniyasi oʻrnida joylashgan boʻlib, u Oʻrta asrlar Gruziya qirolligida joylashgan kichik mustahkam shahar edi. XVII asrda Batumi Usmonlilar imperiyasi tomonidan zabt etildi va 1878-yilda usmonlilar shaharni Rossiya imperiyasiga topshirishdan voz kechdi. Aynan Rossiya hukmronligi ostida Batumi Yevrosiyo chorrahasida yirik port shahriga aylandi. Birinchi jahon urushi oxirida ketma-ket Usmonli va Buyuk Britaniyaning bosib olinishidan soʻng, Batumi va uning mintaqasi 1920-yilda Gruziya Demokratik Respublikasi tarkibiga oʻtdi. 1921-yilda Gruziya Sovetlashtirilganidan soʻng, Ajariya avtonom respublika maqomiga ega boʻldi va Batumi uning poytaxtiga aylandi. Poti bilan birga Batumi Gruziyaning eng muhim portlaridan biridir. Shuningdek, u muhim madaniy va siyosiy markazdir.

Dastlabki tarix 
Batumi Kolxida sohilidagi yunon mustamlakalaridan birining oʻrnida joylashgan deb taxmin qilinadi. Uning atrofida qadimgi yunonlar Bathus Limen yoki Bathys Limen (yaʼni „chuqur port“, Batumining oʻzi turgan koʻrfazga tegishli qoʻllanma) deb nom berilgan, bu shaharning zamonaviy nomi hisoblanadi .

Hozirgi Batumi hududida eng qadimgi arxeologik tasdiqlangan turar-joy miloddan avvalgi VII-VII asrlarga toʻgʻri keladi. U Karolitsxali daryosi boʻyida joylashgan boʻlib, u hozirgi kunda xalq orasida Oʻrta asrlarda Gruziya malikasi Tamara (1184-1213) (Tamara qalʼasi) deb nomlanadi. Bir qator topilgan chet eldan olib kelingan buyumlar, ular orasida amfora parchalari bu yerda yunonlarning taʼsiri haqida guvohlik beradi.

Oʻrta asrlarda Batumi 
Oʻrta asrlardagi Batumi tarixi, yoki gruzincha Batomi. Gruziyaliklar uni XX asrning boshlariga qadar shunday deb atashgan,shahar nomi zamonaviy manbalarda deyarli qayd etilmagan. Biroq, u XV asrda ham Gruziya, ham Yevropa manbalarida qayd qilingan.

Usmonlilar hukmronligi 
XV asr oxirida Gruziya qirolligi parchalanib ketganidan soʻng, Batumi shahri va tumani Guriya knyazlari Guriyalik gruziyalik aslzodalar hukmronligiga oʻtgan. Kaxaber II Guriyali davrida (1469–1483) Usmonlilar Batumini egallab olishdi, ammo uni oʻz qoʻlida ushlab tua olmadilar. Batumini birinchi boʻlib 1564-yilda knyaz Rostom Guriyeli qaytarib oldi, u koʻp oʻtmay Batumi nazoratini yana yoʻqotib qoʻydi va yana 1609-yilda Mamiya II Guriyeli tomonidan qaytarib olindi. Biroq, Gʻarbiy Gruziya qirgʻogʻiga oʻrnatilgan Usmonlilarning dengiz blokadasi Mamiya II ni 1614-yil 13-dekabrdagi shartnomada Batumi va Ajariyani Usmoniylar qoʻliga topshirishga majbur qildi.

Manbalar 

Batumi
Luke Roessler

Luke Roessler (2007-yil 28-martda tugʻilgan) — kanadalik aktyor.

Biografiyasi 
Luke Roessler 2007-yil 28-martda Kanadada tugʻilgan va faoliyatini 2015-yilda boshlagan. Uning katta singlisi bor. Uning ismi — Milissa Roessler. U shuningdek aktrisa, ammo Luke bilan taqqoslaganda u kam tanilgan. 

U „Deadpool 2“, „It Chapter Two“ kabi filmlarda suratga tushgan va „Legion“ teleserialida bir necha bor paydo boʻlgan. Shuningdek, u Netflixning „Dead to Me“ filmida Henry rolini oʻynagan, uning ikkinchi mavsumi 2020-yil 8-mayda namoyish etildi.

Filmografiyasi

Mukofot va nominatsiyalari

Manbalar

Havolalar 
 
 Luke Roessler Instagramda