Melek Tourhan

Melek Hassan Tourhan ()(1869-yil 27-oktabr — 1956-yil 4-fevral) Misr sultoni Husayn Kamelning ikkinchi xotini. 1914-yilda eri taxtga oʻtirgach, u Sultona Melek () nomini olgan.

Yoshlik 
1869-yilda Istanbulda tugʻilganMelek cherkes edi. Biroq, Usmonli davridagi koʻplab cherkeslardan farqli oʻlaroq, u qul emas edi. Onasi malika Nimet Muhtar Melekning doʻsti boʻlgan Emine Foat Toʻgay uni „ Venera, kichkina, lekin mukammal mutanosib, chiroyli, jozibali qoramagʻiz, ajoyib ayol“ deb taʼriflagan. Toʻgʻay oʻzining oilaviy xotiralarida „bolaligida [Melek] nozik boʻlgan va Neshedil Qadin (Xediv Ismoilning xotini va malika Nimetning onasi) bilan Zaaferanning musaffo havosida ikki hafta vaqt oʻtkazish uchun yuborilgan“, deb taʼkidlaydi.

Melekning otasi Hasan Turhan Posho Usmonli dengiz flotida kapitan edi. Melek hali goʻdak boʻlganida, u hayotini yaxshilash uchun uni asrab olishga berishni taklif qildi. Melek Misrlik Xediv Ismoil Poshoning uchinchi xotini Jeshm Afet Hanim tomonidan asrab olingan.

Nikoh 
1887-yilda u xidivning sevimli oʻgʻli Husayn Kamilga uzatildi. U unga uchta qiz koʻrdi: Qadriya, Samiha va Badiha. Husayn Kamil Melekka uylanganida taxtga chiqishi kutilmagan edi. Katta akasi Xediv Tevfik 1892-yilda vafot etgach, uning oʻrniga oʻgʻli Abbos Hilmiy II oʻtirdi va uning hukmronligi davrida oʻz ikki oʻgʻlining otasi boʻldi. Biroq, Birinchi jahon urushi boshlanishi bilan voqealar kutilmagan tarzda tus oldi. Oʻsha paytda Misrni bosib olgan Buyuk Britaniya Abbosni taxtdan agʻdarib, uning amakisi Husayn Kamilni Misrning yangi hukmdori etib tayinladi. Misrning Usmonli sultonining vassali maqomi tugaganini taʼkidlash maqsadida inglizlar Husayn Kamilga Misr sultoni unvonini berishgan. Natijada Melek Sulton unvonini oldi. Husayn Kamel oʻzi va rafiqasi uchun Hautesse uslubini ixtiro qildi ( rum), ingliz tiliga Gloriness deb tarjima qilinishi mumkin.

Husayn Kamil oila aʼzosi boʻlib, Melekga hurmat va sadoqat bilan munosabatda boʻlgan. Uning hukmronligi davrida Melek oʻzini past tutgan. Oʻzidan oldingi boshqa qirollik turmush oʻrtoqlari singari, u Xedivial opera teatridagi spektakllarda qatnashdi, garchi u tomoshabinlardan Mashrabiya bilan ajratilgan xonada oʻtirgan boʻlsa ham.

Bevalik 
1917-yilda Husayn Kamel vafot etganida, uning tirik qolgan yagona oʻgʻli shahzoda Kamol al Din Husayn (avvalgi nikohdan tugʻilgan) meros huquqidan voz kechdi va shuning uchun taxt Husayn Kamelning ukasi Fuadga oʻtdi. 1917-yil 11-oktabrda, taxtga oʻtirganidan ikki kun oʻtgach, Fuad Melekga sultonlik unvonini saqlab qolishga ruxsat beruvchi hujjat chiqardi. 1932-yilda Misr Qirolligi uchun rasmiy ustunlik tartibi oʻrnatilgach, u yana bir reskript chiqardi, unga koʻra Melek birinchi oʻrinda qirolicha Nazlidan keyin va qirollik oilasining boshqa barcha malikalaridan oldin ikkinchi oʻringa qoʻyildi. Bu vaqtga kelib Melek Sulton, Nazli esa malika hisoblanardi. Beva ayol sifatida Melek endi tanho edi, lekin rasmiy marosimlarda va fotosuratlarda, masalan, 1938-yilda qirol Faruk toʻyida qirolning yonida suratga tushgan. 1923-yilda Melek valiahd shahzoda Leopold va Belgiya qirolichasi Yelizaveta bilan birga Luksorda yangi topilgan Tutanxamon qabrini ziyorat qildi. Oʻsha paytdagi Gʻarb matbuoti uni koʻpincha hukmdor Sultana deb atagan, bu unvon Misrda hech qanday qonuniy maqomga ega emas edi.

Melek hech qachon boshqa turmushga chiqmagan va oʻzining qirq yillik bevaligini qullari bilan Yevropa, Livan va Luksorga sayohat qilib oʻtkazgan. Uning unvoni podshoh Faruk I taxtga oʻtirgandan keyin ham Sulton sifatida saqlanib qoldi. Uning asosiy qarorgohi Qohiraning Heliopolis chekkasida, mashhur Villa Baron Empain roʻparasidagi saroyi edi. Tarixchi Samir Raafat beva qolgan Melekni „oʻzining Heliopolis saroyida eskirgan Turka saroyini ushlab turgan qarigan Sulton“ deb taʼriflaydi.

Oʻlim 
Melek 1956-yil 4-fevralda Qohirada vafot etdi, 1952-yil inqilobiga va undan keyin monarxiyaning bekor qilinishiga guvoh boʻldi.

Manbalar 

1956-yilda vafot etganlar
1869-yilda tugʻilganlar
Pages with unreviewed translations