Dundee universiteti

Dundee universiteti - Shotlandiyaning sharqiy markaziy pasttekisligida joylashgan Dundee shahridagi davlat tadqiqot universiteti . Universitet kolleji sifatida 1881-yilda taniqli to'qimachilik ishlab chiqaruvchilari Baxter oilasining xayriya yordami bilan tashkil etilgan. Muassasa o'zining dastlabki faoliyati davomida Sent-Endryus universitetining Yunayted kolleji va Sent -Endryus shahrida joylashgan Sent-Meri kolleji bilan bir qatorda ta'sis kolleji bo'lib xizmat qilgan. Sezilarli kengayishdan so'ng, Dundee universiteti o'zining qadimiy merosi va boshqaruv tuzilmasi elementlarini saqlab qolgan holda 1967-yilda qirollik nizomi bo'yicha mustaqil universitet maqomini oldi.

Universitetning asosiy kampusi Dundeening West End shahrida joylashgan bo'lib, unda universitetning ko'plab o'quv va tadqiqot muassasalari mavjud; Dunkan Jordanston San'at va dizayn kolleji, Dundee huquq maktabi va Dundee stomatologiya kasalxonasi va maktabi shular jumlasidan. Universitet tibbiyot maktabini o'z ichiga olgan Ninewells kasalxonasida qo'shimcha imkoniyatlarga ega; Klinik tadqiqot markazi joylashgan Perth Royal Infirmary ; va Kirkkaldi shahrida, Fayf, hamshiralik va sog'liqni saqlash fanlari maktabining bir qismini o'z ichiga oladi. 2020-2021-yillar uchun muassasaning yillik daromadi 275,7 funt sterlingni tashkil etdi ,shundan 73,9 funt sterling millioni tadqiqot grantlari va shartnomalar hisobidan, 269,0 funt sterling sarflangan million.

Tarixi

Asos solinishi 

19-asrda Dundee aholisining o'sib borishi shaharda oliy ta'lim muassasasini tashkil etishga bo'lgan talabni sezilarli darajada oshirdi va bu maqsadni ilgari surish uchun bir nechta tashkilotlar, jumladan, shaharda Universitet klubi tashkil etildi. Nihoyat, Sent-Endryusdagi san'atni emas, balki fanlar va kasblarni kengaytirish zarurligi to'g'risida kelishuvga erishildi.

Dundee shahrida oliy ta'lim muassasasini yaratish uchun £120,000 xayriyani shaharning taniqli xonimi va Balgaviyalik Uilyam Baxter boyligining merosxo'ri bo'lgan Balgavieslik Miss Meri Enn Baxter amalga oshirdi. Bu ishda unga qarindoshi Jon Boyd Bakster, Sent-Endryusning bitiruvchisi va Forfarshir prokuratori fiskal yordam berdi, u ham 20 000 funt sterlingga yaqin hissa qo'shgan. Institut va uning tamoyillarini ishlab chiqish uchun u birinchi bo'lib mustaqil universitet kolleji sifatida tashkil etilishi kerak edi.

1881-yilda taklif qilingan yangi kollejning g'oyalari belgilab qo'yildi, unda "har ikki jinsdagi vakillarning ta'limini va fan, adabiyot va tasviriy san'atni o'rganishni rag'batlantirish" institutini tashkil etish taklif qilindi. Universitet  tashkil etilgan yil sifatida 1881-yilni belgilanadi, chunki Universitet kollejining jamg'armasi 1881-yil 31-dekabrda bo'lgan, ammo Meri Enn Baxterning mablag'lari 1880-yil e'lon qilingan, shuningdek, 1882-va 1883-yillar ham keltirilgan.

A'zolardan hech qanday diniy qasamyod talab qilinmasligi kerak edi. O'sha yilning oxirida "Universitet kolleji, Dundee" akademik muassasa sifatida tashkil etilgan va birinchi direktor ser Uilyam Peterson 1882-yil oxirida saylangan. 1883-yil ochilganida u beshta fakultetdan iborat edi: matematika va tabiiy falsafa, kimyo, muhandislik va chizmachilik, ingliz tili va adabiyoti va zamonaviy tarix va falsafa. Universitet kolleji ilmiy daraja berish huquqiga ega emas edi va bir necha yillar davomida ba'zi talabalar London universitetining tashqi imtihonlariga tayyorlandilar.  

Meri Enn Baxter tomonidan ta'kidlangan jinslar o'rtasida kamsitishlarga yo'l qo'ymaslik siyosati yangi kollejga bir nechta qobiliyatli talaba qizlarni jalb qilishni anglatardi. Ular orasida ijtimoiy islohotchi Meri Lili Uoker va keyinchalik 1940-yilda Shotlandiyaning birinchi ayol professori bo'lgan Margaret Feyrli bor edi.  Yana bir  bitiruvchi ayol Rut Uilson Dehlidagi Lady Hardinge tibbiyot kollejida jarrohlik professori bo'ldi va keyinchalik uning direktori bo'ldi.Sent-Endryus universitetiga qo'shilish
Turli xil korporatsiya va assotsiatsiyalar bo'yicha muhokamalardan so'ng, talabalar 1885-yildan boshlab Sent-Endryus universiteti orqali o'qishga kirisha oldilar.  To'liq birlashma 1897-yilda Universitet kolleji Sent-Endryus universiteti tarkibiga kirganda yakunlandi. Bu harakat ikkalasiga ham katta foyda keltirdi va Sent-Endryus universitetiga (kichik shaharchada joylashgan) tibbiyot maktabini qo'llab-quvvatlashga imkon berdi. Tibbiyot talabalari Dundee yoki Sent-Endryusda ( Bute tibbiyot maktabida ) klinikadan oldingi tadqiqotlarni o'tkazishni tanlashlari mumkin edi, shundan so'ng barcha talabalar Dundee klinik tadqiqotlar olib borishadi. Oxir-oqibat, universitet kollejida huquq, stomatologiya va boshqa kasbiy fanlar o'qitila boshlandi. 1904-yilga kelib, universitet kolleji 208 kishidan iborat bo'lib, bu umuman universitet ro'yxatining 40 foizini tashkil qiladi. 1909-1910-o'quv yilida universitet kollejida 234 nafar talaba tahsil oldi, ulardan 101 nafari ayollar edi. Bu vaqtda taniqli talabalar orasida  Robert Uotson-Vatt bor edi; Keyinchalik Akkrada sariq isitmani o'rganayotganda vafot etgan epidemiolog Uilyam Aleksandr Yang ; va Devid Ruterford Dou kollejda yuqori martabali xodimlar bo'ladi.

1895 yilda, Sent-Endryus talabalaridan farqli o'laroq, Dundeeda " bitiruvni tugatishni maqsad qilgan" juda kam sonli " halol " talabalar bor edi.  1892-4 o'quv yillarida Dundeedagi Sent-Endryusga o'qishga kirgan o'sha talabalar Sent-Endryus universiteti talabalari hisoblanib, keyinchalik Sent-Endryus tomonidan ilmiy darajalar bilan taqdirlanganlar. Garchi ikki muassasa o'rtasidagi ittifoq sud jarayoni bilan tahdid qilingan bo'lsa-da, 1898-yilga kelib Sent-Endryu bilan ittifoq asl asosda tiklandi. 

Yigirmanchi asrning boshlarida Universitet kollejining rivojlanishi "sekin va mos" deb ta'riflangan va urushlararo davrda deyarli hech qanday yangi qurilish loyihalari kuzatilmagan, kollejning katta qismi maqsadga muvofiq bo'lmagan binolarda joylashgan.   Baxterning ta'kidlashicha, urush kollejga katta ta'sir ko'rsatdi, asosiy oqibatlar talabalar sonining kamayishi, o'z navbatida daromadlarning yo'qolishiga, shuningdek, xodimlarning ketishiga  olib keldi.  2018-yilda maʼlum boʻlishicha, tadqiqot shuni koʻrsatadiki, kollejning urush yodgorligida 37 nafar xodim va sobiq oʻquvchilarning familiyasi qayd etilmagan boʻlsa-da, kollejning kamida yana 39 nafar bitiruvchisi halok boʻlgan.   

Daromadni oshirishga biroz bo'lsada harakat qilindi. 1923-yilda o'sha paytdagi Sent-Endryus universiteti rektori Rudyard Kipling Universitet kollejiga tashrif buyurdi va Dundee savdogar knyazlari va etakchi fuqarolaridan kollejga pul va yordam berishni so'radi. Kipling Buyuk urushda o'g'illarini yo'qotganlarni ismlari abadiy qolishi uchun xayr-ehson qilishni o'ylab ko'rishni iltimos qildi.1940-yilda akusherlik va ginekologiya professori etib tayinlangan Aleksandr Peacock va Margaret Fairlie kabi yuqori malakali xodimlar universitetda ishlashda davom etdilar va shu tariqa Shotlandiyadagi universitetda professorlik kafedrasini egallagan birinchi ayol bo'ldi. 

1947-yilda Universitet kolleji direktori Duglas Uimberli kollejning mustaqilligini targ'ib qiluvchi "Uimberli eslatmasi" ni chiqardi (1952-yil Kuper va Tedder hisobotlari natijasida). 1954-yilda qirollik komissiyasidan so'ng Universitet kolleji "Qirollik kolleji" deb o'zgartirildi.. Aynan o'sha paytda Qirolicha kolleji sobiq Dandi Iqtisodiyot maktabini, shuningdek, birgalikda boshqariladigan tibbiyot maktabi va stomatologiya maktabini o'zlashtirdi.

Dundee universitetining tashkil etilishi 

1963-yilda butun mamlakat bo'ylab universitet ta'limini kengaytirish masalasini ko'rib chiqqan Robbinsning Oliy ta'lim bo'yicha hisoboti nashr etilishi Dundee uchun mustaqil universitet maqomiga ega bo'lish harakatiga turtki bo'ldi. O'sha paytda Stirling universiteti kabi bir qator yangi institutlar ushbu maqomga ko'tarildi va Edinburg va Glazgoda ( Heriot-Vatt universiteti va Stratklid universiteti) 2000 dan kam talaba bo'lishiga qaramay, ikkinchi universitetlar tashkil etildi. . 

Qirolicha kollejining kattaligi va joylashuvi kengayish istagi bilan bir qatorda, u ajralmas qismi bo'lib qolgan kengroq universitetdan ajralib chiqish qaroriga olib keldi. 1966-yilda Sent-Endryus universiteti sudi va Qirolicha kolleji kengashi Dandi universitetini tashkil etish uchun Qirollik Xartiyasini berishni so'rab Maxfiy Kengashga qo'shma petitsiya yubordi. Ushbu petitsiya ma'qullandi va 1967 yil 1 avgustda Qirolicha kolleji Dandi universitetiga aylantirilgan Nizom qabul qilindi. Universitet o'zining asoschisi kollej va universitetning bir qator an'analarini davom ettirdi va universitetning qadimiy boshqaruv tuzilmasi ostida tashkil etishda davom etmoqda.

Zamonaviy ishlanmalar 

19740-yilda universitet Dundeedagi Dunkanning Jordanstoun san'at va dizayn kollejining ba'zi darajalarini tasdiqlay boshladi va 1988-yilga kelib ushbu institutning barcha darajalari shu tarzda tasdiqlana boshladi. 1994-yilda ikki institut birlashtirildi va kollej universitetning tarkibiy fakultetiga aylandi. 1996 yilda Tayside hamshiralik kolleji va Fayf sog'liqni saqlash kolleji hamshiralik va akusherlik maktabi sifatida universitet tarkibiga kirdi.Bir necha yillar davomida DundeeTa'lim kolleji talabalarni Dundee universitetida daraja imtihonlariga tayyorladi va 2001 yil dekabr oyida universitet Shimoliy kollejning Dundee kampusi bilan birlashtirilib, Ta'lim va ijtimoiy ish fakultetini yaratdi. 

2005-yil oktyabr oyida universitet Buyuk Britaniyadagi birinchi YuNESKO markaziga aylandi. IHP-HELP Suv huquqi, siyosati va fanlari markazi Birlashgan Millatlar Tashkiloti nomidan jahon suv resurslarini boshqarish bo'yicha tadqiqotlar bilan shug'ullanadi.  Buxgalteriya hisobi va moliya maktabi 2007-yilda joriy etiladi.

COVID-19 pandemiyasi tufayli universitet 2020-yil 16-martdan boshlab koʻpchilik qatori ofline oʻqitishni toʻxtatdi.

Kampus

Shahar kampusi 

Asosiy kampus Dundee shahrining g'arbiy qismida joylashgan.  Universitet mustaqillikka erishgandan so'ng u juda kengaydi, 1881 yilda Universitet kolleji tashkil etilgandan so'ng atigi to'rtta konvertatsiya qilingan binolardan hozirda universitet ellikdan ortiq binodan iborat bo'ldi. Biroq, ko'plab binolar Dandi davridan universitet kolleji va Sent-Endryus universitetining ta'sis kolleji sifatida saqlanib qolgan. Talabalar shaharchasidagi eng qadimgi maqsadli qurilgan inshoot 1883 yilda yangi Universitet kollejining bir qismi sifatida ochilgan Karnelli binosi edi.  Miss Meri Enn Baksterning 10 000 funt sterling miqdoridagi xayr-ehsoni universitetning birinchi kimyo professori Tomas Karnelli nomi bilan atalgan binoda joylashgan kimyo laboratoriyasini taqdim etdi.

Boshqaruv va tashkilot

Boshqaruv 

Dundee universiteti 1967-yilda universitetga mustaqillikni bergan qirollik nizomi qoidalariga muvofiq tashkil etilgan.  Shotlandiyaning to'rtta qadimiy universitetidan tashqaridagi Dandi boshqaruv tizimiga ega bo'lib, u 19 va 20-asrlarda turli Universitetlar (Shotlandiya) qonunlari orqali ishlab chiqilgan qadimiy boshqaruv tuzilmasi bilan bir qator o'xshashliklarga ega.

kansler 
Kansler universitet rahbari va Bitiruvchilar kengashining prezidenti bo'lib, bitiruv marosimlari kabi akademik marosimlarga raislik qilish vazifasini bajaradi.  Mustaqillikka erishgandan beri universitetning besh nafar rektori quyidagi lavozimlarda ishlagan:

 Qirolicha Yelizaveta onasi (1967-1977)
 Saymon Ramsay, Dalxuzining 16-grafi (1977-1992)
 Ser Jeyms U. Blek (1992–2006)
 Narendra Patel, Baron Patel (2006–2017)
 Dame Jocelyn Bell Burnell (2018–)

Rektor 

Universitet rektori universitetning abituriyentlari tomonidan uch yillik muddatga saylanadigan mansabdor shaxs hisoblanadi.  Shotlandiyadagi boshqa universitet rektorlari singari, bu lavozim asosan tantanali xarakterga ega, garchi u Universitet sudida talabalarning vakilligini o'z ichiga oladi. Dundeedagi rektor, qadimgi universitetlardan farqli o'laroq, Universitet sudiga raislik qilmaydi, bu vazifa oddiy a'zoga tushadi.  Rektor yo'q bo'lganda ularning topshirig'iga binoan rektorning vazifalarini bajarishi mumkin bo'lgan baholovchini rektor tayinlashi mumkin. Universitet 2001 yilda aktyor Devid Xasselxof rektorlik lavozimida turishi mumkin bo'lganida, mamlakat e'tiborini qozondi. 

Universitet mustaqillikka erishganidan beri avvalgi rektorlar qatoriga har biri ikki muddat xizmat qilgan ser Piter Ustinov, ser Klement Freyd va Stiven Fray hamda bir martadan rektorlik qilgan Kreyg Myurrey, Toni Slatteri, Lorreyn Kelli va Fred MakAuley kiritilgan .

Universitet kolleji direktorlari, Dandi 

 Uilyam Peterson (1882-1895)
 Jon Yule Makkay (1895-1930)
 Ser Jeyms Irvine (1930-1939) - "Vaqtinchalik" tayinlash 
 Angus Robertson Fulton (1939–1946) - "Vaqtinchalik" tayinlash  
 Duglas Uimberli (1946-1954)

Taniqli bitiruvchilar va xodimlar

Manbalar 

Universitetlar
Britaniya
Shotlandiya
Kollejlar