Muhammadjon Qosimov

Muhammadjon Qosimov (; 1907-yil 9-may, Rishton, Rossiya imperiyasi — 1971-yil 5-iyul, Dushanbe, Tojikiston SSR) — sovet va tojik teatri hamda kino aktyori, teatr rejissyori, SSSR xalq artisti (1941), KPSS aʼzosi (1948).

Tarjimayi holi 
Muhammadjon Qosimov 1907-yil 9-may kuni Rishton qishlogʻi (hozirgi Fargʻona viloyatidagi Rishton shahri) xattot oilasida tavallud topgan. Millati tojik. 8 yoshidanoq Qurʼonni yod olgan. 9 yoshida otasi vafot etadi va onasi Qosimovni etikdoʻzga shogirdlikka berishga majbur boʻladi. Soʻngra onasi oʻgʻlini savodli boʻlishi uchun uni eski usulda oʻqitadigan maktabga beradi. Maktabdagi taʼlimi tufayli Hofiz Sheroziy, Saʼdiy, Bedilning asarlarini oʻqib chiqqan. Qoʻqon pedagogika texnikumi va Toshkentdagi Oʻrta Osiyo kooperativ texnikumida oʻqigan (1928-yilda bitiradi). O‘qishni tugatgach, Rishtonga qaytib, qishloq soveti kotibi, tuman ijroiya qo‘mitasi, tuman iste’molchilar uyushmasida ishlaydi. 1929-yildan boshlab Qosimov havaskorlik spektakllarida qatnashgan. Aktyorlik kasbini tanlashga 20-yillarning o‘rtalarida Rishtonda Hamza Hakimzoda Niyoziy tashkil etgan sayyor teatr truppasining „Layli va Majnun“ pyesasi katta ta’sir ko‘rsatgan. 1931-yildan Stalinobod shahridagi Abulqosim Lohutiy nomidagi tojik drama teatri truppasida to umrining oxirigacha ijodiy faoliyat yuritadi. Qosimov oʻzining birinchi ustozi deb 1930-yillarda Abulqosim Lohutiy nomidagi nomidagi tojik drama teatriga rahbarlik qilgan Homid Mahmudovni bilgan. Aktyorlikdan tashqari, teatr rejissyorligida ham faoliyat yuritgan. 1939-yildan badiiy filmlarni tojik tiliga dublyaj qilishda ishtirok etgan. Tojikiston SSR Kinematograflar ittifoqi aʼzosi (1961). Moskvadagi tojik sanʼati birinchi dekadasi ishtirokchisi (1941).

„Taxmos Xodjentskiy“ (, , S. Saidmurodov bilan hammualliflikda, 1943), „Doroga schastya“ (, , Jalol Ikromiy bilan hammualliflikda, 1949), „Umnomu namyok, durnomu palka“ (, , 1965)  pyesalari muallifi.

Oilasi 
Muhammadjon Qosimovning rafiqasi Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist Musharrafa Orifjonova Qosimova (1918-yil 19-dekabr — 2019-yil 2-aprel), farzandlari Tojikiston xalq artisti Farrux Qosimov (1948-yil 17-sentyabr — 2010-yil 7-fevral) va Rossiyada xizmat koʻrsatgan artist Xurram Qosimovdir (1951-yil 26-may).

Vafoti
Qosimov 1971-yil 5-iyulda Dushanbeda vafot etgan. Shaharning markaziy qabristoniga dafn etilgan.

Unvon va mukofotlari 
 Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1939);
 SSSR xalq artisti (1941);
 Ikki marta Lenin ordeni (1941, 1957);
 Ikki marotaba Mehnat qizil bayrogʻi ordeni (1949, 1954);
 „1941-1945 yillar Ulug‘ Vatan Urushida jasorat bilan qilgan xizmatlari uchun“ medali (1946);
 Uch marotaba Tojikiston SSR Oliy Sovetining faxriy yorligʻi (1955, 1957, 1957).

Ijodiy faoliyati

Teatrdagi rollari

Abulqosim Lohutiy nomidagi tojik drama teatri 

 1931 — Komil Yashin, „Dva kommunista“ ()  — Arslon
 Komil Yashin, „Otashmezanem“  — Sarimsoq
 Validov, „Doch pastuxa“ () — Haydarbek
 Aleksandr Korneychuk, „Platon Krechet“ — Berest
 1937 — Fridrix Shiller, „Makr va muhabbat“  — Miller
 1939 — Uilyam Shekspir, „Otello“ — Otello
 1941 — Sotim Ulugʻzoda, „Krasnopalochniki“ ()  — Rahimbek
 1942 — Lope de Vega, „Ovechiy istochnik“ ()  — Mengo
 1946, 1952 — Nikolay Gogol, „Revizor“  — Gorodnichiy
 1947 — Boris Chirskov, „Pobediteli“ (  — general Muravyov
 1949 — Huseyn Muxtorov, «Chest semyi»  — Allan
 1949 — Uygʻun va Izzat Sulton, „Alisher Navoiy“ — Husayn Boyqaro
 1950 — M.Zokirov, „Shodiyona“ — Karimov
 1952 — M.Zokirov, „Podarok za radostnuyu vest“
 1953 — Boqi Rahimzoda va Abdusalom Pirmuhammadzoda Dehotiy, „Povest o Tarifxodjayeva“ ()  — Tarifxodjayev
 1953 — Abdulla Qahhor, „Shohi soʻzana“ — Mavlon
 1954, 1957 — Jalol Ikromiy, „Doxunda“ — Kolesnikov
 1957 — Hamza Hakimzoda Niyoziy, „Boy ila xizmatchi“ — Solihboy
 1957 — Uilyam Shekspir, „Qirol Lir“ — Lir
 1964 — Gʻani Abdullo, „Hurriyat“ — Madaminbek
 1968 — Maksim Gorkiyning „Legenda“ () hikoyalari asosida — Amir Temur.

Vladmir Mayakovskiy nomidagi rsu drama teatri (Dushanbe) 
 Nikolay Pogodin, „Chelovek s rujyom“ () — Stalin
 Nikolay Pogodin, „Kremlyovskiye kuranti“ () — Stalin
 Vselovod Vishnevskiy, „Nezabivayemiy 1919-y“ ()  — Stalin

Spektakllari 
 Sotim Ulugʻzoda, „V ogne“ (), (H. Rahmatulloyev bilan hamkorlikda)
 Boris Lavrenyov, „Golos Ameriki“ (), (A. Rahimov bilan hamkorlikda)
 Uilyam Shekspir, „Otello“

Filmografiyasii 

 1940 — Na dalney zastave
 1942 — Sin Tadjikistana () — Hofiz
 1953 — Zastava v gorax — Ismoilbek
 1956 — Avitsenna — Maymandiy
 1956 — Doxunda — Azimshohboy
 1957 — Moy drug Navruzov — Tupalangov
 1958 — Visokaya doljnost () — Boboniyoz
 1958 — Po putevke Lenina — ishchi
 1959 — Nasreddin v Xodjente, ili ocharovanniy prins — Xoʻjand xoni
 1959 — Sudba poeta () — Sahl ibn Mansur
 1961 — Znamya kuznetsa () — Kova
 1962 — Tishini ne budet — Muhammadjon Qurbonov
 1965 — Pereklichka — ijro qoʻmitasi raisi
 1965 — Hasan Arbakesh — togʻa
 1967 — Pod peplom—ogon — Karimov
 1968 — Kak velit serdse () — Saidov
 1971 — Skazaniye o Rustame () — Zol

Xotira  
 1973-yilda aktyor hayoti va faoliyati haqida rejissyor M.Mullojonovning „Muhammadjon Qosimov“ nomli hujjatli filmi chiqqan.

Galereya

Manbalar

Havolalar 
 
 
 

Fargʻona viloyatida tugʻilganlar
Rishtonda tugʻilganlar
Dushanbeda vafot etganlar
Aktyorlar
Rejissyor