MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
ʼ (belgi)

ʼ
ʼ  — lotin alifbosida yoziladigan tillarda ishlatiladigan belgi. Bu belgi baʼzi tillarda fonetik ayirishni ifodalaydi. Oʻzbek tilida bu belgi „tutuq belgisi“ deb ataladi va oʻzbek lotin alifbosining qoʻshimcha harfi hisoblanadi. Oʻzbek lotin yozuvida bu belgi kirill alifbosidagi ayirish belgisi („ъ“) oʻrnida ishlatiladi.

Oʻzbek lotin yozuvida tutuq belgisida ikki vazifa bor: (1) aʼlo, baʼzan, eʼlon, eʼtibor, eʼtiqod, feʼl, maʼyus, meʼmor, neʼmat, raʼy, taʼb, taʼzim, shuʼla kabi oʻzlashma soʻzlarda unlidan keyin kelib, shu unli tovushning choʻziqroq aytilishini ifodaydi va (2) inʼom, masʼul, sanʼat, qatʼiy kabi oʻzlashma soʻzlarda unlidan oldin kelib, shu unli oldingi undosh tovushdan ajratib aytilishini ifodalaydi.

Oʻzbek lotin yozuvida ishlatilishi 
Oʻzbek tilida tutuq belgisini yozishda yoki yozuvni oʻzgartuvchi apostrof () (ʼ) (U+02BC), yoki oʻng yakka tirnoq () (’) (U+2019) qoʻllaniladi. Qaysi belgi ishlatilishi kerakligi rasman belgilanmagan. Shunday boʻlsa-da, Unicode Consortium saytida oʻzbekcha tutuq belgisini yozish uchun yozuvni oʻzgartuvchi apostrof ishlatilishi kerak, deyilgan. 

Oʻzbekcha Vikipediya va boshqa baʼzi bir saytlarda aynan shu belgi ishlatiladi. Aksar davlat saytlari esa oʻng yakka tirnoqni ishlatishadi. Asosiysi ishlatilgan belgi chiziqdan yuqorida yozilgan, teshigi boʻyalgan 9 raqamiga oʻxshashi kerak (9). Koʻp shriftlarda bu qator yuqorisida yozilgan vergulga oʻxshaydi. 

Oʻzbek tilida yozuvni oʻzgartuvchi apostrof/oʻng yakka tirnoq „oʻ“ va „gʻ“ harflarini yozishda ishlatilmasligi kerak: tutuq belgisi kirill yozuvidagi ayirish belgisi („ъ“) oʻrnida qoʻllaniladi.

Vazifasi 
Oʻzbek lotin yozuvida tutuq belgisida ikki vazifa bor: (1) aʼlo, baʼzan, eʼlon, eʼtibor, eʼtiqod, feʼl, maʼyus, meʼmor, neʼmat, raʼy, taʼb, taʼzim, shuʼla kabi oʻzlashma soʻzlarda unlidan keyin kelib, shu unli tovushning choʻziqroq aytilishini ifodaydi va (2) inʼom, masʼul, sanʼat, qatʼiy kabi oʻzlashma soʻzlarda unlidan oldin kelib, shu unli oldingi undosh tovushdan ajratib aytilishini ifodalaydi.

Muammolar 
Oʻzbek lotin yozuvida ʼ belgisini ishlatish koʻp qiyinchiliklar tugʻdiradi. Birinchidan, yuqorida aytib oʻtilganidek, yozuvni oʻzgartuvchi apostrof () yoki oʻng yakka tirnoq () ishlatish kerakligi haqida rasmiy qoida yoʻq. Ikkinchidan, komputerlarda yozuvni oʻzgartuvchi apostrof uchun alohida klavish yoʻq. ʼ belgisi bilan yana bir muammo hozirda baʼzi mobil moslamalar mazkur belgini koʻrsatib bera olmaydi. Oʻng yakka tirnoq belgisini esa deyarli barcha mobil moslama koʻrsata oladi.

Misollar 
Misol soʻzlar: maʼno, aʼlo; ammo gʻalati, oʻzbek.

Shunigdek qarang 
 ʻ (belgi)
 VP:Konverter

Manbalar

Havolalar 
 Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi

Oʻzbek yozuvi
Yozuv
Alifbo
Tilshunoslik
Oʻ (harf)

O‘
Oʻ – oʻzbek tili lotin alifbosining 25-harfi.

Yozilishi 
Oʻzbek tilida „oʻ“ (kirill yozuvida „ў“) va „gʻ“ (kirill yozuvida „ғ“) harflarini yozishda yoki yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul () (ʻ) (U+02BB), yoki chap yakka tirnoq () (‘) (U+2018) qoʻllaniladi. Qaysi belgi ishlatilishi kerakligi rasman belgilanmagan. Shunday boʻlsa-da, Unicode Consortium saytida oʻzbekcha „oʻ“ va „gʻ” harflarini yozish uchun yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul ishlatilishi kerak, deyilgan.

Oʻzbekcha Vikipediya va boshqa baʼzi bir saytlarda aynan shu belgi ishlatiladi. Aksar davlat saytlari boʻlsa chap yakka tirnoqni ishlatishadi. Asosiysi, ishlatilgan belgi chiziqdan yuqorida yozilgan, teshigi boʻyalgan 6 raqamiga oʻxshashi kerak (6). Koʻp shriftlarda bu 180 gradusga aylantirilgan vergulga oʻxshaydi.

Oʻzbek tilida yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul/chap yakka tirnoq tutuq belgisi oʻrnida ishlatilmasligi kerak: tutuq belgisi kirill yozuvidagi ayirish belgisi („ъ“) oʻrnida qoʻllaniladi.

Muammolar 
Oʻzbek lotin yozuvida ʻ belgisini ishlatish koʻp qiyinchiliklar tugʻdiradi. Birinchidan, yuqorida aytib oʻtilganidek, yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul yoki chap yakka tirnoq ishlatish kerakligi haqida rasmiy qoida yoʻq. Ikkinchidan, komputerlarda yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul uchun alohida klavisha yoʻq. Uchinchidan ko‘pchilik odamlar farqiga bormaydi.

Misollar 
Misol soʻzlar: gʻalati, oʻzbek; ammo maʻno, aʻlo.

Yana qarang 
 Ў
 ʻ (belgi)

Manbalar

Havolalar 
 Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi
Ch (harf)

Ch
Ch (harf) – oʻzbek tili lotin alifbosining harfi.

Havolalar 
 Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi

Lotin alifbosi harflari
Gʻ (harf)

G‘
Gʻ – oʻzbek tili lotin alifbosining 26-harfi.

Yozilishi 
Oʻzbek tilida „gʻ“ (kirill yozuvida „ғ“) va „oʻ“ (kirill yozuvida „ў“) harflarini yozishda yoki yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul () (ʻ) (U+02BB), yoki chap yakka tirnoq () (‘) (U+2018) qoʻllaniladi. Qaysi belgi ishlatilishi kerakligi rasman belgilanmagan. Shunday boʻlsa-da, Unicode Consortium saytida oʻzbekcha „oʻ“ va „gʻ” harflarini yozish uchun yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul ishlatilishi kerak, deyilgan.

Oʻzbekcha Vikipediya va boshqa baʼzi bir saytlarda aynan shu belgi ishlatiladi. Aksar davlat saytlari boʻlsa chap yakka tirnoqni ishlatishadi. Asosiysi, ishlatilgan belgi chiziqdan yuqorida yozilgan, teshigi boʻyalgan 6 raqamiga oʻxshashi kerak (6). Koʻp shriftlarda bu 180 gradusga aylantirilgan vergulga oʻxshaydi.

Oʻzbek tilida yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul/chap yakka tirnoq tutuq belgisi oʻrnida ishlatilmasligi kerak: tutuq belgisi kirill yozuvidagi ayirish belgisi („ъ“) oʻrnida qoʻllaniladi.

Muammolar 
Oʻzbek lotin yozuvida ʻ belgisini ishlatish koʻp qiyinchiliklar tugʻdiradi. Birinchidan, yuqorida aytib oʻtilganidek, yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul yoki chap yakka tirnoq ishlatish kerakligi haqida rasmiy qoida yoʻq. Ikkinchidan, komputerlarda yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul uchun alohida klavisha yoʻq. Yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul bilan yana bir muammo hozirda baʼzi mobil mosalamalar mazkur belgini koʻrsatib bera olmaydi. Chap yakka tirnoqni boʻlsa deyarli barcha mobil moslama koʻrsata oladi.

Misollar 
Misol soʻzlar: gʻalati, oʻzbek; ammo maʼno, aʼlo.

Yana qarang 
 F
 ʻ (belgi)

Manbalar

Havolalar 
 Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi
Pearl Jam

Pearl Jam Sietl, Vashingtonda tashkil topgan rok guruh. Nirvana, Alice in Chains va Soundgarden bilan granj janrini mashhur bo'lishiga katta hissa qo'shgan.

Tarkib

Joriy tarkib
 Mike McCready (1990 —) — lider-gitara
 Jeff Ament (1990 —) — bas-gitara
 Eddie Vedder (1990 —) — lider-vokal, gitara
 Stone Gossard (1990 —) — ritm-gitara
 Matt Cameron (1998 —) — barabanchi

Eski ishtirokchilar 
 Matt Chamberlain (1990) — barabanchi
 Dave Krusen (1990—1991) — barabanchi
 Dave Abbruzzese (1991—1994) — barabanchi
 Jack Irons (1994—1998) — barabanchi

Diskografiya
Ten (1991)
Vs. (1993)
Vitalogy (1994)
No Code (1996)
Yield (1998)
Binaural (2000)
Riot Act (2002)
Pearl Jam (2006)
Backspacer (2009)
Lightning Bolt (2013)
Gigaton (2020)
Dark Matter (2024)

Havolalar 
 Pearl Jam Rasmiy Sayti
 Pearl Jam Online

Vashington rok guruhlari
Alternativ rok guruhlar
Granj guruhlar
Hard-rok guruhlar
Epic Records ijrochilari
Grammy mukofoti sovrindorlari
Lepton

Lepton kuchli oʻzaro taʼsirda qatnashmaydigan yarim spinli elementar zarrachadir. Leptonlar fermionlar oilasiga kiradi. Leptonlarning uch xili bor: elektron, muon va tau lepton.

Leptonlar (yun. leptos — yengil, kuchsiz) — oʻzaro kuchli taʼsirlashmaydigan elementar zarralar; ular faqat kuchsiz, elektromagnit va gravitatsi-on oʻzaro taʼsirlarda ishtirok etadi. Barcha L. 1/2 spiniga ega, yaʼni ular fermionlar hisoblanib, Fermi — Dirak statistikasita boʻysunadi. 1975-yilgacha massasi protonning 0,12 massasidan kichik boʻlgan, L.gina: — elektron, myuon, elektron va myuon neytrino, shuningdek, ularning antizarralari maʼlum boʻlgan. Elektron modda tarkibiga kiruvchi yagona barkaror lepton hisoblanadi. Pozitron moddadagi elektron bilan qoʻshilib, juda qisqa vaqtda annigilyasiyalanadi, yaʼni fotonlar (ikkita yoki uchta)ga aylanadi. Tabiatda neytrino va antineytrinolar yadrolarning R-yemirilish jarayonlarida va elementar zarralarning yemirilishidan hosil boʻladi. Ularning massasi nolga yaqin. Yadro reaktorlari neytrinolarning manbai hisoblanadi. Yangi maʼlumotlar protondan ogʻirroq L.ning mavjudligini koʻrsatmoqda. Tarkibida L. boʻlgan elementar zarralarning bir holatdan ikkinchi holatga oʻtganda L. va antilepton sonlari orasidagi farq oʻzgarmas kattalik boʻlib qoladi.

Manbalar
Muhabbat sehri

Muhabbat sehri (; asl tarjimasi — „Jodulangan“) — oʻzida film, fotorealistik kompyuter effektlari va anʼanaviy animatsiyani jamlagan Disney studiyasining filmi. AQShdagi taqdimoti 2007-yil 21-noyabrda boʻlib oʻtgan. Film rejissori — Kevin Lima, ssenariy muallifi — Bill Kelly. The Filmda bosh rollarni Amy Adams, Patrick Dempsey, James Marsden, Timothy Spall, Idina Menzel, Rachel Covey va Susan Sarandon ijro etgan.

Filmning davomi — Muhabbat sehri 2 18-noyabr, 2022-yilda chiqarilishi kutilmoqda.

Mazmuni 
Giselle (Amy Adams) hayvonlar gapira oladigan va har bir harakatga musiqa joʻr boʻladigan ertaklar mamlakati — Andalaziyada yashaydi. U haqiqiy muhabbat uchratishni orzu qiladi va tushida koʻrgan shaxzodasining haykalini burunduq Pip hamda boshqa oʻrmon hayvonlari bilan birgalikda yasaydi. Giselle asl muhabbat boʻsasi haqida qoʻshiq aytadi va uning ovozini Andalaziya taxtining valiahdi, Qirolicha Narissa (Susan Sarandon)ning oʻgay oʻgʻli Shaxzoda Edward (James Marsden) eshitib qoladi. Edward Giselleni bahaybat troll hujumidan halos qiladi, u bilan birga qoʻshiq kuylaydi va ular ertasi kuni ertalab turmush qurishga ahd qilishadi. Ammo hammasi ham shaxzoda bilan uzoq va baxtli yashashni orzu qiluvchi Gisellening rejasi boʻyicha ketmaydi. Yovuz qirolicha Narissa badbashara kampirga aylanib olib, Giselleni quduqqa itarib yuboradi — Giselle uzoq va baxtli yashalmaydigan joyga, zamonaviy Nyu Yorkka, tushib qoladi. Gisellening atrofi olam haqidagi koʻngilchan tasavvurlari katta shahar fuqarolarining shafqatsizligi bilan toʻqnashadi. Ammo uni kichik qizi bor, turmushidan ajralgan advokat Robert oʻz uyiga olib keladi. Robert Giselleni ozgina aqldan ozgan deb hisoblasa ham, baribir uni yoqtirib qoladi.

Rollarda 

 Amy Adams — Giselle
 Patrick Dempsey — Robert Philip
 James Marsden — shahzoda Edward
 Timothy Spall — Nathaniel
 Susan Sarandon — qirolicha Narissa
 Jeff Bennett va Kevin Lima — Pip ismli burunduq
 Rachel Covey — Morgan Philip
 Idina Menzel — Nancy Tremaine
 Julie Andrews — sharhlovchi
 John Rothman — Carl
 Paige O'Hara — Angela
 Jodi Benson — Sam
 Judy Kuhn — homilador ayol
 Isiah Whitlock Jr. — Ethan Banks
 Tonya Pinkins — Phoebe Banks
 Marlon Saunders — qoʻshiqchi
 Jon McLaughlin — qoʻshiqchi
 Teala Dunn — Bunny ismli quyon
 Fred Tatasciore — troll
 Frank Welker — Destiny, shahzoda Edward’ning oti

Musiqasi

Manbalar

Havolalar 

 
 
 
 

2007-yil filmlari
2007-yil animatsion filmlari
AQSh filmlari
AQSh animatsion filmlari
Walt Disney Pictures filmlari
Parodiya filmlar
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh komediya filmlari
Fentezi filmlar
Hayvonlar haqidagi filmlar
AQSh fentezi filmlari
AQSh romantik filmlari
27 ta koʻylak (film)

27 ta koʻylak () — 2008-yilgi romantik komediyaviy film. Jane rolida Katherine Heigl va Kevin rolida James Marsden. Film 2008-yil 10-yanvarda Avstraliyada, 18-yanvarda Birlashgan Qirollikda va 28-martda Irlandiyada ekranlarga chiqdi.

Havolalar 
 Rasmiy sayt  

2008-yil filmlari
AQSh filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
20th Century Fox filmlari
AQSh komediya filmlari
AQSh romantik filmlari
Roshidun

Rashidun deb Togʻri yoʻl boshlovchi xalifalar yoki Toʻgʻri xalifalar (arabchada:الخلفاء الراشدون , oʻqilishi: al-Khulafā’ ur-Rāshidūn) aytiladi. Sunni Islomda bu Rashidun xalifalaligini vujudga keltirgan dastlabki toʻrtta xalifalardir: Abu Bakr Siddiq, Umar, Usmon ibn Affon va Ali. „Togʻri yoʻl boshlovchi xalifalar“ kontsepsiyasi Abbosiylar dinastiyasidan kelib chiqgan. Ushbu tushuncha sunni urf odatlariga borib taqaladi. „Mening misolimga(sunnat) va Togʻri yoʻl boshlovchi xalifalarimga qattiq yondosh“(Ibn Moja, Abu Dovud).
The Cranberries

The Cranberries (talaffuzi: Krenberris) — 1989-yili tashkil topgan irlandiyalik rock guruh. 1990-yillarda xalqaro mashhurlikka erishgan. Rasman guruh tarqalmagan boʻlsa ham, 2003-yildan uning faoliyati toʻxtab qolgan. The Cranberriesning albomlari butun dunyo boʻylab 43 million nushada sotilgan.

Diskografiya

Albomlar 
 Uncertain EP (Oktabr, 1991)
 Everybody Else Is Doing It So Why Can’t We? (Mart, 1993)
 No Need To Argue (Sentabr, 1994)
 To The Faithful Departed (Aprel, 1996)
 Bury The Hatchet (Aprel, 1999)
 Wake Up And Smell The Coffee  (Oktabr, 2001)
 Stars: The Best Of 1992-2002 (Sentabr, 2002)

DVD va videolar 
 "Beneath The Skin - Live In Paris"
 "Beneath The Skin - Live In Paris - 2"
 "Stars - The Best of 1992 - 2002" (2002)
 "20th Century Masters Collection: The Cranberries"
 "Live - Live in Astoria" (VHS)
 "Live - Live In Astoria" (DVD)

Havolalar 
 The Cranberries rasmiy sayti 
 The Cranberriesga bagʻishlangan yirik sayt  
 Guruh vokalchisi Dolores O'Riordanga bagʻishlangan rus tilidagi sayt

Havolalar 

Musiqa
Musiqiy guruhlar
MTV Europe Music Award sovrindorlari
Dolores O'Riordan

Dolores Mary Eileen OʻRiordan (Burton) (talaffuzi: Dolores Meri Eylin O'Riordan Byorton; 1971-yil 6-sentabrda tugʻilgan - 15 january 2018) — irlandiyalik qoʻshiqchi, bastakor va qoʻshiqlar muallifi, The Cranberries guruhining yetakchisi. Uning dastlabki yakkahon albomi — Are You Listening? 2007-yil may oyida chiqdi.

Diskografiya

Studiyaviy albomlar 
The Cranberries

 Everybody Else Is Doing It, So Why Can't We? (1993)
 No Need to Argue (1994)
 To the Faithful Departed (1996)
 Bury the Hatchet (1999)
 Wake Up and Smell the Coffee (2001)

Yakkahon
 Are You Listening? (2007)

Havolalar 
 Rasmiy sayt  
 Rossiyalik muhlislar sayti  
 The Cranberries guruhining rasmiy sayti 
 Rasmiy Myspace 

Musiqa
The Cranberries
Irlandiya rock musiqachilari
Indie rock musiqachilari
Irlandiya ayol qoʻshiqchilari
Ayol rock qoʻshiqchilar
Irlandiya rock qoʻshiqchilari
Bozon

Bozonlar butun spinli zarrachalardir. Bose-Einstein statistikasiga boʻysunishadi. Bozonlar elementar (masalan, foton) yoki murakkab (masalan, mezon) boʻlishi mumkin. Bozonlar kuch maydonlarini tashkil etadi. Fermionlardan farqli oʻlaroq, bir necha bozon bitta kvant holatini (yaʼni, bir vaqtning oʻzida bitta joyni) egallashi mumkin.

Bozon — q. Boze zarralari.

Manbalar
Xalqaro xotin-qizlar kuni

Xalqaro xotin-qizlar kuni (dastlab Xalqaro ishchi xotin qizlar kuni deb atalgan) har yili 8-martda nishonlanadi. Turli mintaqalarda nishonlash asosi umumiy ayollarga hurmat-ehtirom, tushunish va muhabbatdan boshlab, ayollarning iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy yutuqlarini nishonlashgacha turli xildadir. Aslida sotsialistlarning siyosiy harakati sifatida yuzaga kelgan boʻlsa ham bu bayram koʻp mamlakatlar madaniyatiga singib ketgan. Bu mamlakatlar asosan Sharqiy Yevropa, Rossiya va sobiq Sovet mamlakatlaridir.

Baʼzi hududlarda bayram oʻzining siyosiy maʼnosini yoʻqotdi va shunchaki erkaklar uchun ayollarga boʻlgan mehrlarini izhorlash uchun fursatga aylandi. Xalqaro xotin-qizlar kuni AQShdagi Onalar kuni va Muqaddas Valentin kunining aralashganiga oʻxshaydi. Lekin boshqa hududlarda BMT aytib oʻtgan boshidagi siyosiy va inson huquqlari mavzulari hali ham kuchli. Bu mamlakatlarda ayollarning siyosiy va ijtimoiy kurashlari tilga olinadi va umid bilan oʻrganiladi.

Tarixi

Ayollar uchun maxsus bir kunni tanlash haqida ilk bor 1909-yilda soʻz yuritilgan. Bu tashabbusni AQSH sosialistik partiyasi ilgari surgan. Biroq 1910-yilda Daniya poytaxti Kopengagenda boʻlib oʻtgan sosialist ayollar konferensiyasida germaniyalik Klara Setkin ayollar uchun biror kunni belgilash tashabbusi bilan chiqadi va bu qoʻllab-quvvatlanadi. Ammo ma’lum bir sana tanlanmaydi.

Ayollar kunini belgilash birinchi marta 1911-yilning 19-martiga toʻgʻri keladi. Shu kuni Avstriya, Daniya, Germaniya va Shveysariyada millionlab ayollar namoyishga chiqadi. Oʻsha yillarda ayollar kuni ishchilar va faollarining harakatlariga bogʻliq boʻlgan. 1914-yil 8-mart sanasida Berlinda ayollar saylov huquqi uchun namoyishga yigʻildi. Mazkur namoyish ushbu sanada yuz bergan ilk haqiqiy miting edi.

70 yillarning boshlarida Gʻarbdagi ayollar ushbu sanadan oʻz haq-huquqlarini talab qilishda foydalanishga qaror qildi. Ular ijtimoiy-siyosiy tenglikni talab qilib namoyishlar uyushtirishni boshladilar. 1977-yilda BMT boshqa xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikda 8-martni Xalqaro xotin-qizlar kuni (International women’s day) deb e’lon qildi.

Nishonlanishi 
Xalqaro xotin-qizlar kuni quyidagi mamlakatlarda rasmiy bayramdir: Afgʻoniston, Angola, Armeniya, Ozarbayjon, Belarus, Burkina Faso, Kambodja, Xitoy (ayollar uchun xolos), Kuba, Gruziya, Gvineya, Eritreya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Laos, Makedoniya (ayollar uchun xolos), Madagaskar (ayollar uchun xolos), Moldova, Mongolia, Montenegro,  Nepal (ayollar uchun xolos), Rossiya, Tojikiston, Turkmaniston, Uganda, Ukraina, Oʻzbekiston, Vietnam, va Zambia.

Baʼzi mamlakatlarda bu kun rasmiy bayram emas, lekin shunday boʻlsa ham keng nishonlanadi. Bu mamlakatlarga Kamerun, Xorvatiya, Ruminiya, Bosniya va Gersegovina, Serbiya, Bolgariya va Chili kiradi.

Manbalar

Havolalar 

 Xalqaro xotin-qizlar kuniga bagʻishlangan sayt 
 Xalqaro xotin-qizlar kuni haqida Katta enskilpedik lugʻatdagi maqola  
 Oʻzbekistonda xalqaro xotin-qizlar kuni 

Mart
Bayramlar
Dmitriy Medvedev

Dmitriy Anatolyevich Medvedev (rus. ; 14-sentyabr 1965, hozirgi Sankt-Peterburg shahri) — Rossiya davlat arbobi. 2008-yilning 7-mayidan 2012-yil 7-maygacha — Rossiya Prezidenti, 2012-yildan 2020-yilgacha — hukumat raisi. 2020-yil 16-yanvardan — Rossiya xavfsizlik kengashi kotibining oʻrinbosari.

Manbalar 

Rossiya yetakchilari
Yashayotgan insonlar
Epikur

Epikur (miloddan avvalgi 341, Samos o. — miloddan avvalgi 270, Afina) — yunon faylasufi. 306 yildan Afinada yashagan, oʻz nomi bilan atalgan falsafa maktabiga asos solgan. E. 300 dan ortiq asar muallifi hisoblanadi. Lekin uning bir necha xati, aforizmlari va esda ligigina saqlanib qolgan. E. falsafani fizika (tabiat toʻgʻrisidagi taʼlimot), kanonika (bilish toʻgʻrisidagi taʼlimot, unda sensualizmga amal qilgan) va etikaga boʻlgan. E. fizikada Demokritning atomistika taʼlimotiga ergashdi. Son-sanoqsiz olamlar orasidagi fazolarda yashayotgan befarq xudolar mavjud deb bildi, lekin ularning koinot va odamlar hayotiga aralashuvini inkor etdi. U Platonning "gʻoyalar dunyosi", Aristotelning "birinchi turtki" va boshqalarning gʻayritabiiy kuchlar haqidagi gʻoyalariga qoʻshilmadi, olam sonsanoqsiz, cheksiz, doimiy harakatda va oʻzgarishda deb hisobladi. E.ning fikricha, jon moddiy, tana bilan bogʻliq, tana oʻlishi bilan u ham oʻladi.

E. kanonikaga doir qarashlarida dunyoni ilmiy bilish mumkinligini eʼtirof etdi. U kanonikaning maqsadi haqiqatni bilish, haqiqat mezonlarini topish va aniqlashda deb tushundi. E. etikasida adolat, doʻstlik, donishmandlik tushunchalari muhim oʻrin egallaydi. Adolat tushunchasini oʻzgaga zarar yetkazmaslik va undan zarar koʻrmaslik deb biladi. Uning fikricha, doʻstlikning asosida individning shaxsiy ehtiyoji yotadi; aqllilik — muvaqqat ezgulik, doʻstlik — abadiy ezgulik.

Odamlardan yiroq boʻlib yasha, degan fikr E.ning shiori boʻlgan. U. azobuqubatlarning boʻlmasligi, tanning sogʻlomligi va ruhning betashvishligi (ataraksiya)ni hayotning maqsadi deb bilgan. Uning fikricha, tabiatni bilish qoʻrquvdan, oʻlim dahshatidan, irimsirimlar va, umuman, dindan xalos qiladi.

Epikur (yun. Έπίκουρος) (miloddan avvalgi 341, Samos — miloddan avvalgi 270, Afina) qadimgi yunon faylasufi boʻlgan. Epikur qoʻlyozmalaridan bizgacha atigi bir nechasi yetib kelgan. Uning ishlari haqida asosan boshqa manbalar (shogirdlari, zamondosh faylasuflar) asarlari axborot beradi.

Epikur uchun falsafa vazifasi aponia deb atalmish baxtli, sokin, ogʻriq va qoʻrquvdan xoli hayotga erishishdir. Epikurga koʻra lazzat va ogʻriq orqali yaxshi-yomonni aniqlash mumkin (bu kunimizdagi moral relativizmga oʻxshab ketadi).

Havolalar 
 Buyuk faylasuflar turkumidan: EPIKUR, Viktor ALIMASOV, falsafa fanlari doktori.
Higgs bozoni

Higgs bozoni zarrachalar fizikasi Standart Modelidagi massiv skalar elementar zarrachadir. Peter Higgs sharafiga shunday nomlangan. Higgs bozoni Higgs maydoni kvantidir; u massasiz zarrachalarning qanday qilib materiya massasini hosil qilishini izohlab berishi mumkinligi faraz qilinmoqda. Higgs bozonini topish va aniqlash uchun 2010-yil boshlarida ishga tushirilgan Katta adron kollayderi (Large Hadron Collider, LHC) yordamida tajribalar oʻtkazilmoqda.

2012-yil 4-iyulida CERN „Higgs bozoniga oʻxshash“ zarracha topilganini koʻrsatish uchun zaruriy „besh sigma“ darajasidagi dalil borligini tasdiqladi.

Manbalar

Havolalar 
 Confirmed: CERN discovers new particle likely to be the Higgs boson, YouTube
 The Higgs boson
Sigmund Freud

Zigmund Freyd (asl ismi Sigismund Schlomo Freud (6-may 1856 – 23-sentyabr 1939), avstriyalik nevrolog va ruhshunos boʻlib, psixotahlilga asos solgan. Freyd odam tabiati zamirida jinsiy ehtiyoj yotadi, degan fikrni oʻrtaga tashlagan. U freydizm asoschisi. 1902-yildan Vena universiteti professor, 1938-yildan Angliyada. F.ning dastlabki tadqiqotlari bosh miya fiziologiyasi va anatomiyasiga bagʻishlangan. 19-asrning 80-yillarida nevrozlar muammosiga, 90-yillarning oʻrtasidan boshlab esa ruhiy taxlil (psixoanaliz) asosida nevrozlarni davolash usuliga eʼtiborini qaratdi. Individning psixoseksual rivojlanishi nazariyasini takomillashtirdi, feʼl-atvorning shakllanishi va uning patologiyasida bolalik davri kechinmalarini asosiy oʻringa qoʻydi. Psixoanaliz qoidalarini insoniyat madaniyatining turli sohalari — mifologiya, folklor, badiiy ijod, din va boshqalarga joriy qildi. F.ning baʼzi fikrlarini neofreydizm inkor etadi.

Asosiy asarlari 
 "Tushlar taʼbiri" (1900), 
 "Kundalik hayot psixopatologiyasi" (1904), 
 "Psixoanalizga kirish boʻyicha maʼruzalar" (1910), 
 "Totem va tabu" (1913), 
 "Men va U" (1923),
 "Muso va tavhid" (1939).

Ateistlar
Kirill alifbosi

Kirill yozuvi — qad. slavyanlarning ikki alifbosidan biri (ikkinchisi — glagolitsa). "K." atamasi xristianlikning slavyanlar orasidagi targʻibotchiisi Kirill nomi bilan bogʻliq. Kirill alifbosi yunonlarning unsial yozuvi asosida paydo boʻlgan. Slavyanlardagi tovushlarni ifodalash uchun mazkur yunon yozuvida harflar (jami 24 ta) yetishmas edi. Bu tovushlar uchun maxsus (baʼzilari glagolitsa bilan bogʻliq holda) belgilar yaratildi.

Kirill alifbosining qad. yodgorliklari qad. bulg'or Mostich (10-asr), shoh Samuil (11-asr) qabrtosh xatlari, Suprasl (16-asr) yilnomasi va boshqa; sharqiy slavyanlar boʻyicha esa Ostromir Injili, Beresta (qayin poʻstlogʻiga yozilgan) yorliqlari va boshqalardan iborat. Kirill alifbosini dastlabki pravoslav slavyanlar va, shuningdek, ruminlar (19-asrgacha) qoʻllagan. Kirill alifbosining tarkibi va shakllari vaqt-vaqti bilan oʻzgartirib turilgan. Rossiyada 1708-yil Petr I farmoyishiga koʻra, bosma Kirill alifbosi raqami isteʼmoldan chiqarilgan. Bolgar, belorus, rus, serb, ukrain yozuvi slavyan Kirill alifbosi asosida (qoʻshimcha harflar va diakritik belgilar kiritish bilan) yaratilgan. Koʻpgina xalqlar rus tilida 1930— 40-yillarda amalda boʻlgan Kirill alifbosiga ayrim oʻzgartishlar kiritib, oʻz yozuvlarini belgiladilar. Oʻzbekistonda 1940 yil mazkur yozuvdan щ, ы harflarini chiqarib tashlab, ў, қ, ғ, х, harflarini ilova qilgan holda rus Kirill alifbosii qabul qilindi. 1996-yil lotin yozuvi asosidagi oʻzbek alifbosiga oʻtila boshlandi.

Kirill alifbosi – yozuv tizimidir. Bugungi kunda bu yozuvdan koʻp xalqlar foydalandi. Hozirda oʻzbek tili uchun kirill yozuvidan lotin yozuviga qadam-baqadam oʻtish amalga oshirilmoqda. Oʻzbek qoʻshimcha xarflari bilan, u quyidagi xarflardan iborat:

Manbalar 

Kirill alifbosi
Iğdır

Ig'dir (Turkiya turkchasida Iğdır) - Turkiyadagi shahar. Igdir Turkiyaning dehqonchilik va chorvachilikdagi muhim shaharlaridan biridir.

Turkiya shaharlari
1223

1223-yil. Bu davrda turli xalqlarda Yuliy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.

Voqealar

Tavalludlar

Vafot etganlar
Matt Damon

Matthew Paige Damon (talaffuzi: Mettyu Peyj Deymon; 8-oktabr, 1970) amerikalik aktyor va dramaturgdir.

Filmografiyasi 

Amerikalik erkak aktyorlar
Yashayotgan insonlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Amerikalik kinoprodyuserlar