MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Inqilob Yusupova

Inqilob Tursunovna Yusupova — (1941-yil, 2-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — O’zbekiston Respublikasida xizmat ko’rsatgan madaniyat xodimi. Bolalar va oilalarni qo'llab-quvvatlash assotsiatsiyasi raisi.

Tarjimayi holi 
Inqilob Yusupova 1941-yil 2-avgustda Toshkent shahrida tavallud topgan. Oliy maʼlumotli. U 1963-yil Toshkent politexnika instituti Mexanika fakultetini tamomlagan. Ilk mehnat faoliyatini 1961-yil Toshkent politexnika institutida Yoshlar tashkiloti boshligʻi sifatida boshlagan. U Yoshlar tashkilotlarida koʻp yillar davomida rahbar sifatida faoliyat yuritgan. Inqilob Yusupova 1983—1988-yillarda Oʻzbekiston SSR davlat teleradiokompaniyasi raisi, 1988-yildan Respublika Bolalar jamgʻarmasi raisi lavozimida ishlagan.

Faoliyati 
Inqilob Yusupova koʻp yillar davomida bolalar va ayollar huquqlarini himoya qilishga eʼtibor qaratdi. U BMT tomonidan qabul qilingan „Bolalar konversiyasi“ni oʻzbek tiliga tarjima qilishda faol ishtirok etgan. U konvensiya tizimida oilada bolalarni tinglash, ular bilan hayotda oʻz hayotiga mas’ul inson sifatida muomalada boʻlish, oilaparvarlik va ayollar mehnati masalalari yuzasidan qator treninglar oʻtkazib kelmoqda. Inqilob Yusupova oilaning rolini oshirish, oilaviy masalalarni oʻrganish maqsadida „Oila markazi“ni tuzishga oʻz hissasini qoʻshdi. Koʻp yillar davomida ruhiy aziyat chekkan, yetim qolgan va nogiron bolalar bilan ishlab kelmoqda. Shuningdek Inqilob Yusupova oilada ham farzand tarbiyasi, ham mehnat bilan shugʻullanishni istagan ayollar uchun „Bolalar 2000“ dasturini yoʻlga qoʻygan. Dastur doirasida koʻplab ayollar farzand tarbiyasi va mehnat faoliyatini birga olib borishmoqda. Inqilob Yusupova bolalar huquqlarni muhofaza qiluvchi „Yosh avlod kengashi“ bolalar parlamenti tashkilotchilaridan biridir.

Mukofotlari 
Inqilob Yusupovaning ayollar va bolalar huqularini muhofaza qilishdagi koʻp yillik faoliyati inobatga olinib, „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi“ unvoni va „Shuhrat“ medali hamda 2021-yil „Inson huquqlari himoyasi uchun“ ko‘krak nishoni bilan mukofotlangan.

Manbalar
Bob Paisley

Robert Paisley (1919-yil 23-yanvar – 1996-yil 14-fevral) ingliz professional futbol menejeri va qanot yarim himoyachisi bo'lgan. U bir klubda ham futbolchi, ham murabbiy sifatida Angliya chempionligini qo'lga kiritgan besh nafar murabbiydan biridir.

Manbalar 

Angliya futbolchilari
1996-yilda vafot etganlar
1919-yilda tugʻilganlar
Lily Parr

Lilian Parr (1905-yil 26-aprel - 1978-yil 24-may) - ingliz professional ayollar assotsiatsiyasida vinger sifatida o'ynagan futbolchi.

Manbalar 

1978-yilda vafot etganlar
1905-yilda tugʻilganlar
Stuart Pearce

Stuart Pearce (1962-yil 24-aprelda tug'ilgan) - ingliz professional futbol menejeri va sobiq futbolchisi.

Manbalar 

Futbol himoyachilari
Angliya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1962-yilda tugʻilganlar
Martin Peters

Martin Stanford Peters (1943-yil 8-noyabr - 2019-yil 21-dekabr) - ingliz futbolchisi va menejeri.

Manbalar 

Futbol yarim himoyachilari
Angliya futbolchilari
2019-yilda vafot etganlar
1943-yilda tugʻilganlar
Michel Platini

Michel François Platini (1955-yil 21-iyunda tugʻilgan) — fransuz futboli maʼmuri, sobiq futbolchi va murabbiy. Barcha davrlarning eng buyuk futbolchilaridan biri sifatida e'tirof etilgan. Platini 1983, 1984 va 1985-yillarda uch marta ketma-ket "Oltin to'p"ni qo'lga kiritdi.

Manbalar 

Italiyadagi muhojir futbolchilar
FIFA 100
UEFA Chempionlar Ligasining eng yaxshi toʻpurarlari
UEFA Yevropa chempionatida gʻolib boʻlgan sardorlar
UEFA Yevropa chempionatida gʻolib boʻlgan oʻyinchilar
Oltin toʻp sohiblari
UEFA Chempionlar Ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar
Serie A futbolchilari
Juventus F.K. oʻyinchilari
Futbol yarim himoyachilari
Fransiya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1955-yilda tugʻilganlar
Hope Powell

Hope Patricia Powell (1966-yil 8-dekabrda tug'ilgan) - ingliz sobiq xalqaro futbolchisi va " Brighton & Hove Albion" klubining sobiq ayollar birinchi jamoasi menejeri.

Manbalar 

1966-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Apios priceana

Apios Priceana — dukkaklilar oilasiga mansub gulli oʻsimliklarning noyob turi, "Price kartoshka-loviyasi", "Price yer yongʻogʻi" va "sayohatchilarning zavqi" singari nomlari bilan mashhur. Bu toʻq sariq-yashil tok novdasi boʻlib, kartoshkaga oʻxshash qalin tuganakdan oʻsadi. Oʻsimlikning vatani Amerika Qoʻshma Shtatlarining janubi-sharqiy qismi hisoblanadi.

Tavsif 
Uzumlar 3-5 metrgacha uzunlikda boʻlishi mumkin. U katta yer osti tuganagiga ega boʻlib, bu uni boshqa Apios turlaridan ajratib turadi. Barglari poyada navbatma-navbat joylashgan, uzunligi taxminan  va yetti yaproqdan iborat. Xushboʻy och pushti yoki yashil-sariq noʻxat guliga oʻxshash gullari yozda gullaydi. Meva uzunligi 10 dan 15 sm gacha boʻlgan uzun ingichka dukkakli ekinlar doni koʻrinishida boʻladi .

Tarqalishi va uchrash maskanlari 
Oʻsimlik AQShning Alabama, Missisipi, Kentukki va Tennessi shtatlarida uchraydi . Illinoysda koʻp yillar ilgari oʻsgan, ammo u yerdagi turlar yerlik aholi tomonidan yoʻq qilingan.

Changlanish 
Gullari asalarilar va uzun dumli skipper (Urbanus proteus) tomonidan changlanadi .

Turning tahdid ostidagi holati, birinchi navbatda, yashash muhitini yoʻq qilish bilan bogʻliq, ammo kasalliklar va terli boshqa taʼsirlar ham turning nobud boʻlishiga sabab boʻladi.

Muhofazalanish darajasi 
Taxminan 25 ta qolgan tur bilan oʻsimlik federal darajada xavf ostida qolgan turlar roʻyxatiga kiritilgan.

Foydalanilishi 
Oʻsimlik, Amerikaning mahalliy xalqlari va koʻchmanchilar tomonidan oziq-ovqat manbai sifatida ishlatilgan.

Manbalar

Havolalar 

 USDA oʻrimliklar sahifasi
 Kartoshka tugunaklari narxlari
 USFWS. Apios priceana (tugunaklari). Federal Register January 5, 1990.

Yoʻqolib borayotgan turlar
Oʻsimliklar
Flora
Liel Abada

Liel Abada (,  , Liel Abada; 2001-yil 3-oktyabrda tugʻilgan) — isroillik professional futbolchi, Shotlandiya Premier ligasining Celtic klubi va Isroil terma jamoasida qanot himoyachisi yoki hujumchi sifatida oʻynaydi.

Yoshligi va shaxsiy hayoti 
Abada Isroilning Petah Tikva shahrida Mizrahi yahudiylari oilasida tugʻilgan. 13 yoshida Petah Tikva Maccabidagi birinchi menejeri Abadaning otasi Ronenni va uni Barselonadagi Bar Mitzvahni nishonlash uchun olib ketdi. Uning ukasi Orel Abada ham Maccabi Petah Tikvada oʻynaydigan futbolchi. Abada kuzatuvchi boʻlib qolib, yahudiylarning Yom Kippur bayramida futbol oʻynamaydi.

U isroillik qiz doʻsti Bar Rashti bilan 2020-yildan beri munosabatda boʻlgan, uch oylik ajralishdan soʻng ular 2022-yil iyunidan yana munosabatlariga qaytishgan.

Klubdagi faoliyati

Maccabi Petah Tikva 
Abada Maccabi Petah Tikva uchun professional debyutini 2019-yil 22-avgust kuni Isroil Davlat kubogida Rakoah Amidar Ramat Ganga qarshi oʻyinda oʻtkazdi va bu oʻyinda 4:1 uyinda gʻalaba qozondi.

Celtic 
2021-yilning 14-iyulida Shotlandiya Premier ligasining Celtic klubi Abada bilan 3,6 million funt sterling evaziga besh yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qildi. 20-iyul kuni u Celticning Chempionlar ligasi 2-raund saralash bosqichining birinchi oʻyinida Daniyaning Midtjylland klubiga qarshi oʻyinida gol urdi. Shotlandiya Premier ligasidagi uchinchi uchrashuvida Abada klub uchun birinchi ikkita liga golini St. Mirrenga qarshi oʻyinda kiritdi. 2022-yil 28-avgustda u Dundee Unitedga qarshi safarda 9:0 hisobida g‘alaba qozongan holda xet-trik qayd etdi.

Xalqaro faoliyati 
Shuningdek, Abada 2020-yildan buyon Isroil 21 yoshgacha boʻlganlar darajasida terma jamoada o‘ynaydi.

Abada 2021-yil 5-iyun kuni Chernogoriyaga qarshi safarda o‘rtoqlik o‘yinida Isroil terma jamoasi safida debyut qildi va 61-daqiqada Yonas Maledega 0:0 hisobida almashtirildi; o‘yin Isroilning 3:1 hisobidagi g‘alabasi bilan yakunlandi. U birinchi katta golini Islandiya terma jamoasiga qarshi 2022–2023-yilgi UEFA millatlar ligasi uy uchrashuvida 2022-yilning 2-iyunida kiritgan va oʻyin 2:2 hisobidagi durang bilan yakunlangan.

Faoliyat statistikasi

Klub

Xalqaro

Xalqaro gollar 

 Ballar va natijalar birinchi boʻlib Isroilning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, ballar ustuni Abadaning har bir golidan keyingi hisobni koʻrsatadi.

Yutuqlari 
Celtic

 Shotlandiya Premier ligasi: 2021–2022
 Shotlandiya liga kubogi: 2021–2022

Individual

 PFA Shotlandiya yilning eng yaxshi yosh futbolchisi: 2021–2022

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
2001-yilda tugʻilganlar
Isroil futbolchilari
Lee Ji-seon

Lee Ji-seon (hangulcha:이지선, 1983-yil 6-aprelda tug‘ilgan), G‘arb ommaviy axborot vositalarida Sun Lee nomi bilan ham tanilgan. U „Parsons The New School for Design“da o‘qigan janubiy koreyalik model va dunyo goʻzali. U 2007-yilgi tanlovda Koreya go‘zali bo‘lib, Vyetnamning Nha Trang shahrida bo‘lib o‘tgan „Koinot go‘zali 2008“ tanlovida o‘z mamlakatini boshqa 79 ta delegat orasida himoya qilgan.

Miss Koreya 2007 
Lee birinchi bor 51-chi „Koreya goʻzali“ tanlovida ishtirok etdi va gʻoliblikni qolga kiritdi. Lee oʻzining „Miss Koreya“ yutugʻini barchasini qariyalar uchun xayriya fondiga oʻtkazdi, bu koʻpchilikning olqishiga sabab boʻldi. Lee shuningdek Shimoliy Koreyada „Jahon Savdo Markazlari Assotsiatsiyasining Tinchlik elchisi“ sifatida 3 kun ishtirok etdi.

Koinot goʻzali 2008 
Lee „Koinot goʻzali“ tanlovdan oldin Hiroko Mima bilan birga Yaponiya goʻzali direktori Ines Ligron bilan mashgʻulot oʻtkazdi. Ligron sobiq „Koinot goʻzali 2007“ Riyo Mori va 2006-yilda birinchi oʻrinni egallagan Kurara Chibanani tayyorlash uchun ham mas’ul boʻlgan. Lee koʻplab goʻzalik tanlovini yoritib boruvchi saytlar tomonidan potentsial yarim finalchi sifatida maʼqullanganiga qaramay, Lee tojni qoʻlga kiritgani va tanlovda yaxshi ishtirok etishga boʻlgan qatʼiyati, oʻziga boʻlgan ishonchi bilan yakuniy kechada hammani hayratda qoldirdi va gʻolib boʻldi.

Manbalar

Havolalar 

Lee Ji-seon profile in Miss Korea website
Yashayotgan insonlar
1983-yilda tugʻilganlar
Dunyo goʻzallari
Igor Volkov

Igor Aleksandrovich Volkov (rus: Igor Aleksandrovich Volkov; 1971-yil 23-avgust) — Oʻzbekistonlik sobiq futbolchi.

Futbolchilik faoliyati 
Faoliyatini 1990-yilda Qarshining „Geolog“ tarkibida boshlagan boʻlib, bu jamoada ikki mavsum toʻp surgan, 56 ta oʻyinda maydonga tushib, 11ta gol urgan. 1992-1993-yillarda Toshkentning „Paxtakor“  klubida o‘ynagan. 46 ta o‘yinda maydonga tushib, 7 ta gol urgan. 1994-yilgi mavsumda Fargʻonaning „Neftchi“ va Margʻilonning „Atlaschi“ jamoalarida oʻynagan.

1994-yil oxirida u Moskvaning „Torpedo“ klubiga oʻtdi va 1996-yilgacha ushbu klubda oʻynadi. Asosiy tarkibda 31 ta o‘yin o‘tkazib, 2 ta gol urgan. Keyinchalik u „Torpedo-D“da oʻynadi. 1998-1999-yillarda Rossiyaning bir qator klublarida oʻynagan. 2000-yilda Oʻzbekistonga qaytib, Bekobodning „Metallurg“ klubi futbolchisiga aylandi. 2004-yilda u Belarusning „Dnepr-Transmash“ jamoasida oʻynagan. 2007—2008-yillarda u Moskvaning „Rosich“ havaskor klubi tarkibida oʻynagan.

Havolalar 

 FootballFacts.ru saytidagi profil (rus tilida)

Yashayotgan insonlar
SSSR erkak futbolchilari
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Erkak futbol yarim himoyachilari
Nasaf klubi futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Neftchi (Fargʻona) futbolchilari
Atlaschi FC futbolchilari
Metallurg Bekobod klubi futbolchilari
Torpedo Moskva klubi futbolchilari
FC Torpedo-2 futbolchilari
FC Yenisey Krasnoyarsk futbolchilari
PFC Dinamo Stavropol futbolchilari
FC Dnepr Mogilev futbolchilari
FC SOYUZ-Gazprom Izhevsk futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Rossiya Premyer-ligasi futbolchilari
Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari
Rossiyadagi chet ellik erkak futbolchilar
Belorussiyadagi chet ellik erkak futbolchilari
Caprice Bourret

Caprice Bourret (, tugʻilgan sanasi 1971-yil 24-oktyabr) — amerikalik model, aktrisa va ishbilarmon ayol. Hozirda u Londonda istiqomat qiladi va u yerda oʻzining By Caprice Lingerie kompaniyasini boshqaradi.

Biografiyasi 
Caprice yahudiy oilasida tugʻilgan va bolaligini Hasienda Hayts  (Kaliforniya) da oʻtkazgan. 1996-yilda u Londonga koʻchib oʻtdi va u yerda modellik faoliyatini boshladi.

Modellik faoliyati 
Faoliyati davomida Caprice Vogue, GQ, Cosmopolitan, Esquire, Maxim, FHM va Sports Illustrated suzish kiyimlari kolleksiyasi kabi 250 dan ortiq jurnallarning muqovasida chiqdi. U News of World, GQs Woman of the Year and Maxim International Woman of the Year tomonidan dunyodagi eng jozibali ayol deb topildi. Shuningdek, u Diet Coke va Pizza Hut reklama roliklarida suratga tushgan.

Ichki kiyim yoʻnalishi 
2000-yilda Caprice Debenhams bilan shartnoma tuzib, ularga oʻz ismini ichki kiyimda ishlatish huquqini sotdi. Biroq 2006-yilda Caprice bu huquqdan voz kechdi va oʻz jamgʻarmalari bilan By Caprice Lingerie kompaniyasiga asos soldi. Keyinchalik u suzish kiyimlari, tungi kiyimlar va koʻrpa-toʻshaklarni ham ishlab chiqardi 2010-yilda Bourret Bedding By Caprice kompaniyasini ishga tushirdi.

Boshqa loyihalar 
1999-yilda Bourret Virgin Records bilan shartnoma tuzdi va Buyuk Britaniyada 24-oʻrinni egallagan birinchi “Oh Yeah” singlini chiqardi. 2001-yilda u yana bir “Once Around the Sun” singlini yozdi va u Buyuk Britaniyada 24-oʻrinni egalladi. 2012-yil avgust oyida Kapris Buyuk Britaniyaning eng yirik jurnallaridan biri Business Matters uchun maqola yozishni boshladi.

Shaxsiy hayoti 
2011-yilning yozidan beri Kapris Taey Comfort bilan turmush qurgan. Er-xotinning ikkita oʻgʻli bor – Jax Bure-Comfort (2013-yil 19-avgustda tugʻilgan, surrogat ona tomonidan tugʻilgan) va Jett Bure-Comfort (2013-yil sentyabrda tugʻilgan).

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1971-yilda tugʻilganlar
24-oktabrda tugʻilganlar
Amerikalik aktrisalar
Amerikalik televideniye aktrisalari
Arctostaphylos luciana

Arctostaphylos luciana — Santa Lucia manzanita umumiy nomi bilan maʼlum boʻlgan manzanita turi, Kaliforniya shatati uchun endemik boʻlgan turlardan biri hisoblanadi.

Tarqalishi 
Yogʻochli oʻsimlik Arctostaphylos luciana janubiy Santa Lucia togʻlarida, San Luis Obispo okrugidagina uchraydi.

Arctostaphylos luciana qirgʻoq boʻyidagi shalfeyli butazorlarda, slanetsga boy hududlar va togʻ yon bagʻirlarida 100-800 metr balandlikda oʻsadi. Dengiz qatlamining yuqori chegarasida, okeanga tutash boʻlgan qoyalarda ham uchraydi.

Tavsifi 

Arctostaphylos luciana —  balandlikkacha yetadigan buta yoki kichik koʻp novdali daraxt turi hisoblanadi.

Oʻsimlikning barglari kulrang, mumsimon va junli silliq koʻrinishda yoki tuksiz, qirralari va silliq shaklda boʻladi. Ular asosli boʻgʻimli, yumaloq va oval koʻrinishda boʻlib,  kenglikka va  uzunlikka ega.

Toʻpguli pushti va oq, tuksiz, urnasimon va pastga qaragan „manzanita“ gullaridan tashkil topgan. Gullash davri fevraldan martgacha davom etadi.

Mevasi qizildan to yashil-qizil ranggacha boʻlib, kattaligi  ga teng.

Muhofazaga olinish holati 
Bu tur Kaliforniya mahalliy oʻsimliklar jamiyati nodir va yoʻqolib ketish xavfi ostidagi oʻsimliklar inventarizatsiyasida juda xavfli va himoyasiz turlar qatoriga kiritilgan. Baʼzi populyatsiyalari Los Padres milliy oʻrmonining janubiy Kuesta tizmasi hududidagi botanika maxsus ilmiy-izlanish zonasida muhofazaga olingan va shu hududda koʻpaytiriladi.

Yana qarang 

 Arctostaphylos obispoensis — Kuesta tizmasining tepasida joylashgan
 Arctostaphylos pilosula — Kuesta tizmasining sharqiy tomonida joylashgan

Manbalar

Havolalar 

 Calflora maʼlumotlar bazasi: Arctostaphylos luciana (Santa Lucia manzanita)
 Jepson Manual eFlora (TJM2) Arctostaphylos luciana davolash 
 Arctostaphylos luciana (Santa Lucia manzanita) uchun USDA oʻsimliklar profili
 UC fotosuratlar galereyasi — Arctostaphylos luciana

Flora
Oʻsimliklar
Yoʻqolib borayotgan turlar
Shahboz Umarov

Shahboz Xusniddin oʻgʻli Umarov (1999-yil 9-martda tugʻilgan) — Oʻzbekistonlik professional futbolchi, BATE Borisovdan ijaraga olingan „Ordabasi“ klubi yarim himoyachisi.

Futbolchilik faoliyati 
U Toshkent shahrida tugʻilgan. U katta futbolchilik faoliyatini 2018-yilda AGMK tarkibida boshlagan. 2018-yilning 4-noyabr kuni O‘zbekiston Superligasi doirasidagi safarda „So‘g‘diyona“ga qarshi o‘yinda debyut qilgan. Shahboz 76-daqiqada Zohir Pirimov oʻrniga maydonga tushdi. 2018-yilgi mavsumda poytaxt klubida 1 ta, keyingi mavsumda Superligada 2 ta va Oʻzbekiston kubogida 1 ta oʻyinda maydonga tushdi. 2020-yil boshida u Belarusga koʻchib oʻtdi va u erda mavsum oxirigacha Energetik-BGU bilan shartnoma imzoladi. U 2020-yilning 19-martida BATE Borisovga qarshi uy uchrashuvida debyut qilgan. U Premer-ligadagi debyut golini 2020-yilning 31-may kuni „Vitebsk“ga qarshi uy uchrashuvida urgan.

2020-yilning 15-iyulida Umarov BATE Borisov bilan shartnoma imzoladi va u 2021-yil 1-yanvardan kuchga kirdi. 2022-yilning iyul oyida u Qozogʻistonning „Ordabasi“ klubiga ijaraga oʻtdi.

Xalqaro faoliyati 
Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi futbolkasida 1 ta oʻyin oʻtkazdi.

U 2021-yilning 9-oktyabr kuni Malayziyaga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida Oʻzbekiston milliy terma jamoasi safida debyut qilgandi.

Yutuqlari 

 Oʻzbekiston Kubogi gʻolibi: 2018-yil
 Finalchi (1): 2019

 Oʻzbekiston Liga kubogi
 Finalchi (1): 2019

 Oʻzbekiston Superkubogi
 Finalchi (1): 2019

 Belarus kubogi
 Egasi (1): 2021-yil
 Belarus Superkubogi sohibi:
 2022-yil
 Qozogʻiston Premyer-ligasi chempioni
 2023-yil
 Qozogʻiston Kubogi sohibi:
 2022-yil

Manbalar

Havolalar 

 Futbolchi profili soccway.com
 Shohboz Umarov FootballFacts.ru saytida

 Shohboz Umarov National-Football-Teams.com
 Transfermarkt (igrok)

1999-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Toshkentlik futbolchilar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Erkak futbol yarim himoyachilari
O‘zbekiston milliy terma jamoasi futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
AGMK futbolchilari
FC Energetik-BGU Minsk klubi futbolchilari
FC BATE Borisov futbolchilari
Ordabasi klubi futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Qozogʻiston Premyer-ligasi futbolchilari
Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari
Belorussiyadagi chet ellik erkak futbolchilari
Qozogʻistondagi chet ellik erkak futbolchilari
Osiyo Kubogi 2023 futbolchilari
Angelica wheeleri

Angelica wheeleri — Anjelikaning noyob turi boʻlib, Ziradoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻt, Amerika Qoʻshma Shtatlarining Yuta shtatidagi endemik turlardan biri hisoblanadi. A. wheeleri uchun umumiy nomlar: Utah anjelikasi yoki Wheeler anjelikasi A. wheeleri 1873-yilda Sereno Watson tomonidan tasniflangan.

Tavsif 
Angelica wheeleri (Anjelika gʻildiraklari) 2 metr (6,5 fut) yoki undan ham balandroq boʻlishi mumkin. Oʻsimlikning poyada qarama-qarshi joylashgan barglari uni boshqa turlardan ajralib turadigan xususiyatidir. Poyasi ichi boʻsh, oq soyabon gullari iyundan avgustgacha gullaydi. U gullar kichik, zich joylashgan va tukli yashil mevalarni hosil qiladi. Oʻsimlik urugʻlari yashil rangda boʻlib, shakli tarvuzga oʻxshaydi, uzunligi besh millimetrga teng. A. wheeleri hoʻl qirgʻoqboʻyi hududlarida yoki ariq boʻylari va buloqlar yaqinida oʻsadi.

Tarqalishi 
Anjelika wheeleri kamdan-kam uchraydigan noyob turlardan biri, u Yuta shtatining 6 ta okrugida (Cache, Salt Lake, Yuta, Juab, Sevier va Piute) atigi 11 ta joyida topilgan. U 1524 dan 3050 metrgacha boʻlgan balandliklardagi qoyaliklarda uchraydi. Choʻl iqlimiga xos boʻlgan botqoqlik oʻsimligi sifatida tarqalgan A. wheeleri haroratning koʻtarilishi va yozning uzoq davom etishi,  shaharsozlikning rivojlanishi, kanalizatsiya tizimlarining bunyod etilishi, suv oqimining burilishi va boshqa suv havzalari va daryolarning oʻzgarishi, dam olish maydonlarining koʻpayishi singari holatlar tufayli invaziv ekzotik oʻsimliklar sifatida yoʻqolib borayotgan xavf ostidagi turlar roʻyhatiga kiritilgan. A. wheeleri, shuningdek, Hobble Creek hududidagi qora ayiqlar va boshqa yirtqichlar uyalaridan topilgan.

Manbalar 

Flora
Amaranthus pumilus

Amaranthus pumilus, dengiz boʻyidagi amarant yoki dengiz qirgʻogʻi amaranthi singari nomlar bilan mashhur boʻlgan amarantning bir turi hisoblanadi. Bu bir yillik oʻsimlik hozirda yoʻq boʻlib ketish xavfi ostidagi turlar roʻyxatiga kiritilgan, garchi u ilgari Amerika Qoʻshma Shtatlarining sharqiy qirgʻoqlari boʻylab keng tarqalib ketgan boʻlsa-da, endilikda bu hududdagi amaranthuslarning soni keskin kamayib ketgan.

Tarix 
Asosan dengiz boʻyida o'sadigan amaranth bir vaqtlar Janubiy Karolinadan Massachusetsgacha keng tarqalgan edi. U birinchi marta New-Jersey shtatida aniqlangan, ammo 1913-yilga kelib bu shtatdagi o'simlik vakillari butkul yoʻq qilingan. Bugun dunyoda bu oʻsimlik asl diapazonining uchdan ikki qismi ham mavjud emas. Oʻsimlik ilgari yashash joylarini oʻzlashtirilishi va rekreatsiya faoliyati tufayli yoʻq boʻlib ketgan, baʼzi joylarda qayta oʻsa boshlagan, lekin bunday hududlar juda oz.

Tavsif 
Oʻsimlikning ancha etli barglari boʻlganligi tufayli koʻplab past va egilgan poyalardan iborat. Yuzlab poyali kattaroq oʻsimliklar taxminan bir metr maydonni egallashi mumkin. Sariq gullari koʻzga tashlanmaydi, ammo iyul oyida koʻplab urugʻlar hosil qiladi. Bu urugʻlarning uzoq umr koʻrish qobiliyati Amaranthus pumilusning ilgari gʻoyib boʻlgan joylarda qayta paydo boʻlishiga sabab boʻlishi mumkin deya taxmin qilinadi.

Tarqalishi 
Bu oʻsimlik qumli plyajlarda, ayniqsa bariyer orollarida keng tarqalgan. U suv bo'yiga yaqin qumtepalar tagida juda yaxshi oʻsadi. Dengiz boʻyidagi amaranth boshqa plyaj oʻsimliklari bilan birga oʻssa-da, lekin Amerika dengiz raketasi (Cakile edentula) nomli boshqa tur bilan bir joyda uchramaydi. Oʻsimlik qumli plyaj ekotizimida muhim ahamiyatga ega boʻlib, qumtepalarni hosil qiladi va atrofiga tinimsiz qum toʻplaydi.

Qoʻshma Shtatlardagi tabiatni muhofaza qilish holati 
Oʻsimlik 1993-yilda Qoʻshma Shtatlarning yoʻqolib ketish xavfi ostidagi turlari roʻyxatiga kiritilgan. Ehtimol, bu turning atigi 50 ta vakili qolgan boʻlishi mumkin. Bu o'simlik turi alohida noyob tur sifatida sanab oʻtilgan, jumladan, Konnektikutda bu o'simlik turi butkul yoʻqolib ketgan, Shimoliy Karolinada esa katta tahdid ostida va Marylend, New-Jersey, New-York (shtat) va Rod-Aylendda y'oqolib ketish arafasidagi tur hisoblanadi. Oʻsimlikning yoʻq boʻlishiga asosiy sabablar plyajlarning oʻzlashtirilishi, yoʻllar qurilishi, transport harakatlarining haddan tashqari koʻpayishi va boshqa ta'sirlarni oʻz ichiga oladi. Shimoliy Karolina sohilida ikkala jahon urushi paytida torpedolangan kemalardan sohilda qolgan neft tankerlari Amaranth dengiz sohilining yoʻq boʻlib ketishining asosiy sababidir.

Manbalar

Havolalar 

 AQSh FWS maʼlumotlari 
Flora
Yoʻqolib borayotgan turlar
Motiv (adabiyotda)

motiv (  - "harakatlantiraman") - syujetning eng oddiy komponenti. Folklor va mifologik motiv (Yu. E. Beryozkin) - bir nechta folklor va mifologik matnlarda uchraydigan tasvir yoki epizod va/yoki tasvirlar va/yoki epizodlar to'plami. Bunga misol qilib, osmondan ortiqcha quyoshlarni urib tushurish motivini keltirish mumkin. Boshqa ta'riflar ham mavjud. B.V. Tomashevskiy o'zining "Adabiyot nazariyasi. Poetika” asarida motivga quyidagicha ta’rif berilgan: “Asarning ajralmaydigan qismining mavzusi motiv deyiladi. Aslini olganda, har bir gapning o‘ziga xos motivi bor.». A.N. Veselovskiy esa "Syujetlar poetikasi" da motivga quyidagicha ta'rif bergan: "Motiv deganda men ibtidoiy ongning yoki kundalik kuzatishning turli so'rovlariga majoziy ma'noda javob beradigan eng oddiy hikoya birligini nazarda tutyapman." “Motivning belgisi uning majoziy bir atamali sxematikligidir; bular quyi mifologiya va ertaklarning ajralmas elementlaridir"

Motivlarga misollar 

Leksikologiya