MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Uzaqboy Sarimsoqov

Uzoqboy Sarimsoqov (1930-yil tavallud topgan — 2004-yil 25-yanvar vafot etgan) — sovet xoʻjalik, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Hayoti va faoliyati 
1930-yilda Oʻzbekiston SSR Andijon viloyati Qoʻrgʻontepa tumanida (hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi Andijon viloyati Qoʻrgʻontepa tumanida) tugʻilgan. Millati oʻzbek. Toshkent qishloq xo‘jaligi institutini tamomlagan Uzoqbay Sarimsoqovich 1950-yildan Andijon viloyati Qo‘rg‘ontepa tumanidagi „Savay“ paxtachilik sovxozida agronom, so‘ngra partiya qo‘mitasi kotibining o‘rinbosari, 1959-yildan shu sovxoz direktori lavozimlarida ishlagan.

1957-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi. U rahbarlik qilgan davrda „Savai“ sovxozi yildan-yilga paxta xomashyosi yig‘im-terimini oshirib, uni yetishtirish bo‘yicha davlat rejasini izchil bajarib bordi. Sovxoz direktori Uzoqboy Sarimsoqov ikki marta Lenin ordeni, besh yillik yakunlari boʻyicha (1966-1970) Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan. Keyinchalik Andijon viloyat ijroiya qo‘mitasi raisi, so‘ng O‘zbekiston Kompartiyasi Andijon viloyat qo‘mitasi kotibi, O‘zbekiston Kompartiyasi Izboskan tuman qo‘mitasining birinchi kotibi bo‘lib ishlagan. U tuman rahbari sifatida O‘zbekiston SSRning asosiy mahsuloti — paxta yetishtirish va davlatga topshirish siyosatini davom ettirdi.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1976-yil 25-dekabrdagi Farmoni bilan Butunittifoq sotsialistik musobaqasida erishilgan yuksak muvaffaqiyatlar, ishlab chiqarish va sotishni koʻpaytirish boʻyicha rejalar va sotsialistik majburiyatlarni bajarishda koʻrsatilgan mehnat jasorati uchun 1976-yilda davlatga paxta, g‘alla va boshqa qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirgan Sarimsoqov Uzoqboy Lenin ordeni va “O‘roq va bolg‘a” oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Keyinchalik O‘zbekiston Kompartiyasi Qo‘rg‘ontepa tuman qo‘mitasining birinchi kotibi bo‘lib ishlagan.

VI va VII chaqiriq SSSR Oliy Kengashi (1962-1970) va IX va X chaqiriqlar Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti (1975-1985) deputati, SSSR Markaziy Qoʻmitasi aʼzosi etib saylangan. Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi aʼzosi. 2004-yil 25-yanvarda ona shahri Qo‘rg‘ontepada vafot etdi.

Mukofotlari 
Lenin ordeni (1965, 1973, 1976);

Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1971)

Manbalar 
2004-yilda vafot etganlar
25-yanvarda vafot etganlar
1930-yilda tugʻilganlar
Oktabr Inqilobi ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Abdusamad Tillaboyev

Abdusamad Tillaboyev (1911-yil tavallud topgan — 1986-yil 23-sentyabr vafot etgan) — sovet iqtisodiyoti, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1957-yil).

Hayoti va faoliyati 
1911-yilda Andijon tumani Izboskan qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati o'zbek.

1931—1942-yillarda oʻqituvchilar tayyorlash kurslarini tamomlab, Fargʻona (1941-yildan — Andijon) viloyati Izboskan tumanidagi Oxunboboyev nomidagi kolxozda maktab oʻqituvchisi, tuman komsomol komiteti instruktori, rais oʻrinbosari, raisi boʻlib ishlagan. 1942—1947-yillarda Izboskan tuman yer boʻlimi boshligʻi, tuman ijroiya qoʻmitasi raisi lavozimlarida ishlagan.

1947-yilda Izboskan tumanidagi Stalin nomidagi paxtachilik kolxoziga rais etib saylandi. U rahbarligining dastlabki o‘n yilida paxta yetishtirish va paxta xomashyosini yig‘ishtirib olish rejalarini muntazam ortig‘i bilan bajarib, kolxozni ilg‘or iqtisodiyotga olib chiqdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi Farmoni bilan sovet paxtachiligini rivojlantirishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlar, paxta yetishtirishda fan yutuqlari va ilgʻor tajribalardan keng foydalanilgani, yuqori hosil olish uchun paxta xomashyosidan barqaror hosil olgani uchun Tillyaboyev Abdusamad Lenin ordeni, “O‘roq va bolg‘a” oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

U umrining oxirigacha Izboskan tumanidagi (1964-yildan — Izboskanskiy) Stalin nomidagi (keyinchalik KPSS XX s'ezdi nomidagi kolxoz deb o'zgartirildi) kolxoziga rahbarlik qildi. U kolxoz ishlab chiqarishining tajribali tashkilotchisi bo‘lib, tuman va viloyat qishloq xo‘jaligini rivojlantirishga katta hissa qo‘shgan. Sakkizinchi (1966—1970), to‘qqizinchi (1971—1975) va o‘ninchi besh yillikning birinchi yili (1976-yil) yakunlari bo‘yicha yana uch marta ordenlar bilan taqdirlangan.

V va XI chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi deputati (1959-yildan vafotigacha), VII chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi aʼzosi (1967—1971), O‘zbekiston Kompartiyasi Andijon viloyat qo‘mitasi va Izboskan tuman qo‘mitasi a’zosi. KPSS XXIV (1971-yil) va XXV (1976-yil) qurultoylari delegati. Andijon viloyatida yashagan. 1986-yil 23-sentyabrda vafot etgan.

Mukofotlari 
Lenin ordeni (1957-yil, 1973-yil, 1976-yil);

Oktyabr inqilobi ordeni (1971-yil); 

Mehnat Qizil Bayroq ordeni ( 1944-yil, 1946-yil);

"Mehnat jasorati uchun" (1965-yil).

Manbalar 
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Oktabr Inqilobi ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
1986-yilda vafot etganlar
23-sentyabrda vafot etganlar
1911-yilda tugʻilganlar
Abdu Jalol

Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: человек)

Abdu Jalol taxalluslari - Usto Jalil ( XVII asr oxiri, Rishton, Qoʻqon xonligi, - XIXasr oxiri, Rishton, Qoʻqon xonligi) - XIX asr Rishtonning mashhur kulolchisi. Ular ukasi Abdu Jamil (Usto Kuri) bilan birgalikda Eronning Qashg‘ar shahrida fayans – chinni yasash texnikasi o‘rganganlar va Rishtonda bu qadimiy yo‘qolgan ishlab chiqarish texnikasini tiklaganlar. Ular chinni tayyorlash retseptini Abdulla Kulol (Kali Abdullo)ning shogirdiga berishgan. Ulug‘ usta Farg‘ona vodiysidagi barcha kulollar uchun Usto oqsoqoldir.

Biografiya 
Abdu Jalol XVIII asr oxirida Rishtonda (Roshidon) Qoʻqon xonlari davrida irsiy kulol oilasida tugʻilgan. Ular ukasi Abdu Jamil bilan birga Rishtonning ko‘plab ustalariga kulolchilikni o‘rgatishgan, ularga Usto (Ustoz) boʻlishgan.

Rishton kulollari ijodining jonli namunasi sifatida Qoʻqon hukmdori Xudoyorxonning boshpanasi boʻlgan XIX asr Oʻrda saroyining meʼmoriy yodgorligi hisoblanadi. Saroyning qurilishi 1863-yildan 1870-yilgacha amalga oshirilgan, unda 16 mingdan ortiq kishi ishlagan.

Fasadning koshinli qoplamali dizayni aka-uka Abdu Jalol (Usto Jalil) va Abdu Jamil (Usto Kuri) va Abdulla Kulol (Kali Abdullo)larga topshirilgan bo'lib, ular o'z shogirdlari bilan saroyga yuz tutishda asosiy usta bo'lgan va bu ishnini 1873 yilda yakunlashgan.

Sopol bezakning umumiy badiiy effektini yaratishda rishtonlik hunarmandlar saroy qurilishiga nafaqat o‘zlarining sevimli texnikalarini, balki yuqori texnologik sifatdagi loyni ham olib kelishgan. Bezaklar asosan turli xil shakldagi - cho'zinchoq, kvadrat, romboid, yulduzlar ko'rinishidagi rangli sirlangan g'ishtlarning mozaikasidan iborat boʻlgan. O'nlab kalligrafik yozuvlar dizaynga ajoyib go'zallik bag'ishlasa, uning kufiy yozuvi suvli ultramarin fonida oq g'ishtlarda yotqizilgan. Bundan tashqari, gulli naqshli sirlangan mayolika plitalari ham muhim o'rinni egallaydi.

Xudoyorxon Abdu Jalol (Usto Jalil), Abdu Jamil (Usto Kuri) va Abdulla Kulol (Kali Abdullo) ijodini yuksak baholagan, moddiy mukofotlardan tashqari uning topshirig‘iga ko‘ra janubiy qanotda kufiy yozuvi so‘zlari aks ettirilgan. saroy fasadining: “San’ati Behzod san’atidek san’atkor, ziynatlangan tosh plitalar” asari Rishton ustalariga bag‘ishlangan bo‘lib, ular Xudoyorxon va O‘rda saroyi bilan birga O‘rta Osiyo tarixiga kirgan.

Abdu Jalol (Usto Jalil) asarlari O‘zbekiston Davlat san’at muzeyi fondidan joy olgan.
G’anisher Yunusov

Gʻanisher Yunusov (1905-yil tavallud topgan — 1964-yil 1-aprel vafot etgan) — paxtakor, Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Guliston tumani Molotov nomidagi kolxoz dala brigadasi brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1957-yil).

Hayoti va faoliyati 
1905-yilda Turkiston o‘lkasi Fargʻona viloyatining Andijon tumanida (hozirgi Oʻzbekiston Andijon viloyati Andijon viloyatida) kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan. Millati oʻzbek.

1930-yilda O‘zbekiston SSR Farg‘ona viloyati (hozirgi Andijon) Andijon tumanidagi Karl Marks nomli qishloq xo‘jaligi arteliga ishga kirib, tez orada paxtachilik brigadasini boshqaradi. 1940-yilda partiya chaqirig‘i bilan Toshkent (1963-yildan — Sirdaryo) viloyatidagi Och dashtni o‘zlashtirishga boradi. Mirzacho‘l (1952-yildan — Guliston) tumanidagi Molotov nomidagi paxtachilik kolxozida zveno, so‘ngra paxtachilik brigadasi brigadiri lavozimlarida ish boshlagan.

1947-yilda KPSS safiga qoʻshildi. U respublikadagi birinchi brigada sardorlaridan hisoblangan. U muntazam ravishda mo‘l paxta hosiliga erishdi, buning uchun 1944-1951-yillarda besh xil orden bilan taqdirlandi.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi Farmoni bilan sovet paxtachiligini rivojlantirishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlar, paxta yetishtirishda fan yutuqlari va ilgʻor tajribalardan keng foydalanilgani, yuqori hosil olish uchun paxta xomashyosidan barqaror hosil olgani uchun Yunusov G‘anisher Lenin ordeni va “O‘roq va Bolg’a” oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

U umrining oxirigacha Molotov (1957-yildan — Lenin nomidagi) kolxozida ishlashni davom ettirdi. U o‘zining boy tajribasini yosh paxtakorlarga o‘rtoqlashdi. Oʻzbekiston Kompartiyasi MK aʼzoligiga saylangan (Partiyaning XVI qurultoyida). Sirdaryo viloyatining Guliston tumanida yashagan. 1964-yil 1-aprelda vafot etgan.

Mukofotlari 
Lenin ordeni (1948, 1957);

Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1944, 1951);

"Shon-sharaf belgisi" ordeni (1946, 1950);

„Mehnat jasorati uchun“ (1959).

Manbalar 
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
1964-yilda vafot etganlar
1-aprelda vafot etganlar
1905-yilda tugʻilganlar
Roman Leonidov

Roman Leonidovich Leonidov (1943-yil 12-may  Farg'ona, 2015-yil 11-may, Krasnodar)— sovet va rus skripkachisi va yozuvchisi, professor va 2002-yilda Rossiya Federatsiyasi Oliy maktabining xizmat koʻrsatgan xodimi hisoblanadi.

Biografiyasi 
1943-yil 12-mayda Oʻzbekistonning Fargʻona shahrida xoreograf  oilasida tugʻilgan.

Roman umumiy taʼlimda va bir vaqtning oʻzida bolalar musiqa maktabida ham oʻqishni boshlaydi. Roamn u yerda 7 yillik sobiq oʻqtuvchisi David Semenovich Tomashov sinfida oʻqiydi. Oʻn bir yoshida u torli cholgʻularda ijrochilari bilan Uzoq Sharq tanlovida qatnashdi va 1-oʻrinni egalladi.

1957-yilda Romanning ota-onasi Boku opera va balet teatriga taklif qilindi va isteʼdodli skripkachi Ozarbayjon konservatoriyasi qoshidagi Markaziy musiqa maktabida oʻqishni davom ettirdi. Tez orada oilasi bilan Krasnodarga koʻchib oʻtdi va Roman musiqa maktabiga oʻqishga kirdi va shundan soʻng 1961-yilda Bokuga qaytib keldi.

1961 — 1966-yillar Ozarbayjon konservatoriyasida oʻqigan va konservatoriyani bitirganligi toʻgʻrisida diplom olgan. 1967-yilda yosh mutaxassis Krasnodarga ishga ketadi avval musiqa maktabi va 4-sonli bolalar musiqa maktabida oʻqituvchi boʻlib dars bergan, keyin Krasnodar madaniyat va sanʼat institutida ishlagan.

1982-yilda Astraxan konservatoriyasining torli cholgʻu asboblari boʻlimiga taklif qilindi. Uning shogirdlari orasida butun Rossiya va xalqaro tanlovlar laureyati, Moskva Kapriz kvarteti aʼzosi Larisa Leunova ham bor, u Moskva konservatoriyasi va Rossiya musiqa akademiyasi oʻquvchilari bilan ansambldagi birinchi skripkachi boʻlgan. 1993 yilda professor, torli asboblar kafedrasi mudiri lavozimiga saylangan. 1998-yilda o‘quv ishlari bo‘yicha prorektor bo‘ldi. 2002-yilda " Rossiya Federatsiyasi Oliy maktabining xizmat koʻrsatgan xodimi " faxriy unvoni bilan taqdirlangan. 2004-yilda Leonidov va uning oilasi Krasnodarga qaytib keldi. Roman Leonidov Krasnodar davlat madaniyat va sanʼat universiteti konservatoriyasida dars berishni davom ettirdi. Roman Leonidov 2015-yil 11-mayda Krasnodarda vafot etgan.

Faoliyati 
R. L. Leonidov turli nashriyotlar tomonidan chop etilgan ilmiy-fantastik hikoyalar va romanlar muallifi.
1962-yilda oʻn toʻqqiz yoshli Roman Leonidov Moskvada oʻtkazilgan ilmiy-fantastik tanlovda mukofot olgan.

Sovet astrofiziki P. R. Amnuel bilan hamkorlikda bir qancha kitoblar yozilgan. Mustaqil asarlar ham bor: 1983-yilda nashr etilgan „Olti qogʻoz xoch“ qissasi hisoblanadi.

Manbalar 

2015-yilda vafot etganlar
11-mayda vafot etganlar
Fargʻonada tugʻilganlar
1943-yilda tugʻilganlar
12-mayda tugʻilganlar
Abdu Jamil

Abdu Jamil laqablari - Usto Kuri ( 18- asr oxiri, Rishton, Qoʻqon xonligi, 19- asr oxiri, Rishton, Qoʻqon xonligi ) - XIX asr Rishtonning mashhur kulolchisi. Ular ukasi Abdu Jalol (Usto Jalil) bilan birgalikda Eronning Qashg‘ar shahrida fayans – chinni yasash texnikasi o‘rganganlar va bu qadimiy yo‘qolgan ishlab chiqarish texnikasini Rishtonda tiklaganlar. Ular chinni taomlar tayyorlash retseptini Abdulla Kulol (Kali Abdullo)ning shogirdiga berishgan. Ulug‘ usta Farg‘ona vodiysidagi barcha kulollar uchun Usto oqsoqoldir.

Biografiya 
Abdu Jamil - Usto Kuri XVIII asr oxirida Rishton (Roshidon)da Qoʻqon xonlari hukmronligi davrida irsiy kulol oilasida tugʻilgan. Ular akasi Abdu Jalol (Usto Jalil) bilan birga Rishtonning ko‘plab ustalariga kulolchilikdan saboq berganlar, ularga Usto (Ustoz) boʻlganlar.

Rishton kulollari ijodining jonli namunasi sifatida XIX asrda Qoʻqon hukmdori Xudoyorxonning boshpanasi boʻlgan Oʻrda saroyining meʼmoriy yodgorligi hisoblanadi. Saroyning qurilishi 1863-yildan 1870-yilgacha amalga oshirilgan, unda 16 mingdan ortiq kishi ishlagan.

Fasadning koshinli qoplamali dizayni aka-uka Abdu Jamil (Usto Kuri) va Abdu Jalol (Usto Jalil) va Abdulla Kulol (Kali Abdullo)larga topshirilgan, ular o'z shogirdlari bilan saroyni yuzlashda asosiy usta bo'lgan va bu ishni 1873-yilda yakunlashgan.

Sopol bezakning umumiy badiiy effektini yaratishda rishtonlik hunarmandlar saroy qurilishiga nafaqat o‘zlarining sevimli texnikalarini, balki yuqori texnologik sifatdagi loy ham ishlatishgan. Rishton ustalari qo'llagan kulolchilik texnikasining boyligi ana shunday qismlardan iborat boʻlgan. Bu bezaklar turli xil shakldagi - cho'zinchoq, kvadrat, romboid, yulduzlar ko'rinishidagi rangli sirlangan g'ishtlarning mozaikasidan iborat boʻlgan. O'nlab kalligrafik yozuvlar dizaynga ajoyib go'zallik bag'ishlagan boʻlsa, uning kufiy yozuvi suvli ultramarin fonida oq g'ishtlarda yotqizilgan. Bundan tashqari, gulli naqshli sirlangan mayolika plitalari ham muhim o'rinni egallaydi.

Xudoyorxon Abdu Jamil (Usto Quriy) va Abdu Jalol (Usto Jalil) va Abdulla Kulol (Kali Abdullo) ijodini yuksak baholagan, moddiy mukofotlardan tashqari, uning ko‘rsatmasi bilan janubiy qanotda kufiy yozuvi so‘zlari aks ettirilgan. saroy fasadining: “San’ati Behzod san’atidek san’atkor, ziynatlangan tosh plitalar” asari Rishton ustalariga bag‘ishlangan bo‘lib, ular Xudoyorxon va O‘rda saroyi bilan birga O‘rta Osiyo tarixiga kirgan.

Abdu Jamil (Usto Kuri) asarlari O‘zbekiston Davlat san’at muzeyi fondidan joy olgan.
TV5

TV5 Network, Inc., TV5 nomi bilan ham tanilgan, bosh qarorgohi Mandaluyong-da joylashgan Filippin media kompaniyasi. U 1960 yilda Chino Roces tomonidan tashkil etilgan. Hozirda u PLDT-ning sho'ba korxonasi MediaQuest Holdings-ga tegishli.

Manbalar

Havolalar 
 Rasmiy veb-sayt

Filippin shirkatlari
Aleksandr Kropachev

Aleksandr Sergeevich Kropachev (1981-yil 20-iyun Fargʻona, Oʻzbekiston SSR) — Davlat Dumasining 6-chaqiriq deputati. Davlat Dumasining fuqarolik, jinoiy, arbitraj va protsessual qonunchilik boʻyicha qoʻmitasi aʼzosi hisoblanadi.

Biografiyasi 
Kropachev Aleksandr Sergeevich, 1981-yil 20-iyunda Oʻzbekiston SSR Fargʻona shahrida tugʻilgan. 1987 — 1998-yillarda Farg‘ona shahridagi 18-sonli o‘rta maktabda o‘qigan. 1998-yildan beri Krasnodar shahrida yashaydi. 1999-yildan 2001-yilgacha u Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari saflarida muddatli harbiy xizmatni oʻtagan. 2001 — 2006-yillarda xususiy xavfsizlik tuzilmalari tizimida ishlagan. 2002 — 2008-yillarda Rossiya Adliya akademiyasining sud tizimi uchun mutaxassislar tayyorlash fakultetida tahsil olgan.

2006-yil iyulidan 2009-yil dekabrigacha Krasnodar o'lkasi advokatlar assotsiatsiyasining advokat yordamchisi boʻlib ishlagan. 2006-yil iyul oyidan " Rossiya Liberal-demokratik partiyasi " siyosiy partiyasining aʼzosi. 2006-yil oktyabrdan 2008-yil martgacha — „LDPR“ siyosiy partiyasining Krasnodar o'lkasi boʻlimining yoshlar bilan ishlash boʻyicha koordinatori yordamchisi boʻlgan. 2008-yil iyuldan 2009-yil oktyabrgacha — ixtiyoriy asosda Rossiya Federatsiyasi Federal Majlisi Davlat Dumasi deputati Napso Yuriy Aisovichning yordamchisi etib tayinlandi.

2008-yil martidan 2009-yil noyabrigacha „LDPR“ siyosiy partiyasining Krasnodar o'lkasi boʻlimi koordinatori oʻrinbosari etib tayinlandi.

2009-yil noyabrdan 2010-yil dekabrgacha „LDPR“ siyosiy partiyasi Krasnodar oʻlkasi boʻlimi koordinatori, „LDPR“ siyosiy partiyasi Krasnodar oʻlkasi boʻlimi Muvofiqlashtiruvchi kengashi aʼzosi boʻldi.

2010-yil yanvar oyidan LDPR siyosiy partiyasi Krasnodar oʻlkasi boʻlimi koordinatori birinchi oʻrinbosari, — siyosiy partiyasi Krasnodar oʻlkasi boʻlimi Muvofiqlashtiruvchi kengash aʼzosi hisoblanadi. 2009-yil oktyabrdan 2011-yil dekabrigacha Rossiya Federatsiyasi Federal Majlisi Davlat Dumasi deputati Yevgeniy Nodarievich Teplyakovning Krasnodar oʻlkasida toʻliq kunlik ish boʻyicha yordamchisi boʻlgan. 2011-yil 4-dekabrda u oltinchi chaqiriq Rossiya Federatsiyasi Federal Majlisining Davlat Dumasi deputati etib saylangan. U 2016-yildan boshlab Davlat Dumasi deputatligi vazifasini bajarmayapti.

Manbalar 

Fargʻonada tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1981-yilda tugʻilganlar
20-iyunda tugʻilganlar
Lukirskiy-Prilijayev tajribalalari

Lukirskiy tajribasi- ()sferik kondensator usilidir. Tajribaning maqsadi fototok kuchini o'rganish. Tajribada Stoletovning sxemasiga o'xshash sxema qo'llaniladi. Bu sxemada P - yoritiladigan metall plastinka, N - G  Galvanometr orqali B batareyaning mos qutbiga ulangan ikkinchi plastinka. Yorug'lik tasirida P plastinkadan chiqayotgan elektronlar B batareyaning tasirida N plastinka tomonga harakat qiladi va simlar orqali galvanometrga borib, B batareyaning tokini ulaydi, yani zaryadlar oqimini tutashtiradi.

Birinchi tekshiruvchilar bu hodisaning yoritilayotgan sirtning tozaligiga juda ko'p bog'liq ekanligini aniqlashdi. Shuning uchun aniq bajariladigan tajribalarda mexanik usulda yaxshilab tozalangan sirtlar bilan yoki, yaxshisi, metallni vakuumda bug'lantirib yalatish orqali yasalgan sirtlar bilan ish ko'riladi. Ulash vaqtida P va N elektrodlar o'rtasida yuqori vakuum saqlanib turiladi, chunki elektrodlar o'rtasida gaz bo'lishi sirtning xususiyatlarini ko'p o'zgartiradi hamda zaryadlarning chiqish va ko'chish sharoitlarini qiyinlashtiradi. Yorug'likni o'zgartirmay B batareyaning kuchlanishini o'zgartirsak, galvanometr ko'rsatayotgan tok kuchining qiymatini ma'lum chegaralarda o'zgartirishimiz mumkin. Biroq tajribani yuqori vakuumda o'tkazib, elektrodlarning shaklini o'zgartirib yoritilgan sirtdan chiqayotgan barcha zaryadlar  tezlashtiruvchi maydon yordamisiz ham ikkinchi elektrodga tu'shadigan qilsak, u holda fototokning kuchi maydonni kuchaytirganda ortmaydi. Aksincha elektronlarning yoritilgan sirtdan ikkinchi elektrod tomonga qilayotgan harakatiga xalaqit beradigan qilib yonaltirilgan sekinlashtiruvchi maydon fototokni kamaytirishi va hatto nolga teng qilib qo'yishi mumkin .

Haqiyqatdan ham, tajriba bu mulohazalarga mos ravishda I fototok kuchining elektrodga berilgan V  potensiallar farqiga bog'lanishi quyidagi rasmdagi ko'rinishiga ega ekanligi haqida dalolat beradi. Agar elektrodlarning shakli  va o'zaro joylashishi yuqorida aytib o'tilgan talablarga javob bermasa. fototokning xarakteristikasi birmuncha o'zgaradi(rasmdagi funktir egri chiziq). Biroq bu xarakteristikaning bazi muhim xususiyatlari o'zgarmay qoladi; uncha katta bo'lmagan tezlashtiruvchi potensiallar farqi berilganda tok o'zgarmas qiymatga ega bo'ladi(to'yinish toki); ma'lum sekinlashtiruvchi(tormozlovchi) potensiallar farqi berilganda tokning qiymati nolga teng bo'lib qoladi. Fototokning toyinishiga intilishini A.G.Stoletov ham ko'rsatib o'tgan. To'yinish toki yorug'kik tasirida ajralib chiqqan barcha elektronlarning galvanometr zanjiri orqali o'tadigan sharoitga mos kelgani uchun to'yinish tokining kuchini yorug'likning fotoelektr tasiri birligi sifatida qabul qilish mumkin.

Adabiyotlar

Optika  ; G.S.Lansberg Toshkent-"O'qituvchi"-1981, 642-b.

Курс общей физики. В 5 т. Том 4. Волны. Оптика  ; Савельев И. В.
Yuriy Moxov

Yuriy Fyodorovich Moxov (1932-yil 7-iyul, Qoʻqon) — sovet futbolchisi va gandbolchisi, darvozabon, futbol murabbiyi. Qoʻl toʻpi boʻyicha SSSR sport ustasi.

Biografiya 
Oʻzbek sporti tarbiyalanuvchisi. Bolaligida va yoshligida u futboldan tashqari balandlikka sakrash bilan ham shugʻullangan, Oʻzbekiston SSR va Oʻrta Osiyo chempioni boʻlgan. U basketbol va voleybol ham oʻynagan. 1952-yilda Minsk jismoniy tarbiya institutiga oʻqishga kirdi va institutning „Iskra“ (IFK) jamoasida oʻynay boshladi. U „Chigirtka“ laqabini oldi.

1954-yilda u Minskning „Dinamo“ klubiga taklif oldi (tez orada jamoa „Spartak“ deb nomlandi), dastlabki ikki mavsumda u Aleksey Xomichning yordamchisi boʻlgan va rasmiy oʻyinlarda oʻynamagan. U Minsk klubida 1956-yilda "B" toifasida debyut qilgan va oʻz klubi bilan zona turniri gʻolibiga aylangan. 1956-yilda Belarus SSR terma jamoasi tarkibida SSSR xalqlari Spartakiadasi ishtirokchisi (3 oʻyin). 1957-yilda u "A" toifasida 11 ta oʻyin oʻtkazdi, keyin yana „B“ toifasidagi ligada oʻynadi. Umuman olganda, u Minsk klubi safida SSSR chempionatlarida 75 ta oʻyin oʻtkazgan. 1959-yilgi mavsumda u oʻz jamoasi oʻyinchisi Eduard Zarembo bilan toʻqnashuvda buyragidan jarohat oldi, shundan soʻng u 8 oy kasalxonada yotdi va futbolchilik faoliyatini tugatishga majbur boʻldi.

1961-yildan 1969-yilgacha u oliy ligada (1976-yildan — SKA) oʻynagan Minsk Politexnika jamoasida gandbol oʻynagan. Sport ustasi standartini bajardi.

Qoʻl toʻpi bilan bir vaqtda u futboldagi murabbiylik faoliyatini boshladi. Minsk oʻsmirlar futbol maktabida, Minsk Dinamosining mashgʻulotlar guruhida, Jismoniy tarbiya institutining futbol va xokkey boʻlimida ishlagan. 1964-yilgi mavsumda u yangi tashkil etilgan Neman klubini (Grodno) boshqargan. 1980-yillarda u Jazoir klublaridan birida toʻrt mavsum ishlagan, Nigerda ham ishlagan. 1992-1993-yillarda u Belarus birinchi ligasi „Neman“ (Ustunlar) klubini boshqargan. 1990-yillarning oʻrtalarida u qisqa vaqt ichida Sergey Borovskiyga Belorussiya terma jamoasida, 1999-yilda esa Sherif Tiraspolda yordam berdi. 80 yoshida u BSUPCda dars berishni davom ettirdi. 20 dan ortiq uslubiy ishlar muallifi.

Manbalar

Havolalar 

 FootballFacts.ru saytidagi profil
 BSUPC veb-saytidagi profil 
 sport-strana.ru saytidagi profil
 Yuriy Moxov: Grasshopper laqabli darvozabon 
 „Men himoyachiga baqirdim:“ Pal Savelich, chapga! „Faqat sen. O‘shanda faxriylarni hurmat qilishardi“. Yuriy Moxovning hayotiy hikoyasi
 „ramka“ dan — ayollarga

1932-yilda tugʻilganlar
7-iyulda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Qoʻqonda tugʻilganlar
SSSR sport ustasi
SSSR futbolchilari
Belaruslik futbolchilar