Saʼd ibn Muʼoz

Saʼd ibn Mu’oz () () Madinadagi Avs qabilasining boshligʻi va Islom paygʻambari Muhammad (s.a.v.)ning koʻzga koʻringan sahobalaridan biri. U Xandaq jangidan koʻp oʻtmay vafot etgan.

Oilasi 
Saʼd 590- yilda Madinada tugʻilgan, Avs qabilasidan Abdul-Ashhal urugʻidan Muoz ibn an-Numon va Xazraj qabilasidan yahudiy Banu al-Horis urugʻidan Kabsha binti Rofiyning oʻgʻli . Ukalari Avs, Iyos, Amr, Iqrab va Ummu Hizom edi .

Saʼd akasi Avsning bevasi Hind binti Simakga uylandi . Uning akasi 617-yilda Buas jangida halok boʻlguniga qadar Avs qabilasining boshligʻi edi . Ularning Amr va Abdulloh ismli ikki o‘g‘li bor edi .

Biografiya

Islomni qabul qilish 
Saʼd ansorlar orasida yetakchilardan edi, chunki Muhammad paygʻambar madinalik Avs va Xazraj qavmini Islomni qabul qilganlar deb atagan edi. U Mu’sab ibn Umayr qoʻlida musulmon boʻldi. Uning islomni qabul qilishi Avs qabilasi, Banu Abdul-Ashhalning zudlik bilan dinga qaytishiga olib keldi:

Abu Jahl bilan toʻqnashuv va Badr urushlarining boshlanishi 
Badr jangidan oldin Saʼd bir marta musulmon boʻlmagan doʻsti Umayya ibn Xalaf bilan umra ado etish uchun Makkaga borgan edi, ular Abu Jahlga duch kelishdi. Ular janjallashib qolishdi va ish qiziganidan keyin Saʼd Abu Jahlni Makkada musulmonlarni haj qilishdan toʻxtatib qoʻysa, Madina orqali xavfsiz oʻtishga toʻsqinlik qilish bilan tahdid qildi. Abdulloh ibn Mas’ud (r.a) rivoyat qiladilar:

Uhud jangi 
Xolid ibn Valid boshchiligidagi Makkaliklar qarshi hujumga oʻtganda Saʼd jang maydonida qolgan kam sonli sahobalardan biri edi va u nihoyat Makkaliklardan chekinishga majbur boʻlgunga qadar jangni davom ettirdi. Keyinchalik u Muhammad bilan uchrashdi va uni himoya qilgan kichik musulmonlar guruhi tarkibiga kirdi.

Saʼdning ukasi Amr va uning oʻgay oʻgʻli (jiyani) al-Horis ibn Avs ham Uhudda oʻldirilganlar orasida edi

Xandaq va Qurayza jangi 
627-yil (5-hijriy) dagi Xandaq jangidan so‘ng Madina Makka qo‘shini tomonidan muvaffaqiyatsiz qamal qilinganda, Banu Qurayza qavmi dushman bilan xiyonatkorona muomalada bo‘ldi. Keyinroq musulmonlar oʻz qoʻrgʻonini qamal qildilar va Banu Qurayza taslim boʻldi.

Banu Avs qabilasining bir qancha aʼzolari oʻzlarining eski yahudiy ittifoqchilari uchun iltijo qilib, Muhammadning taklifiga rozi boʻldilar. Ularning boshliqlaridan biri bu masalada hukm chiqarishi kerak edi. Bani Qurayzaliklarning oʻzlari Saʼdni tayinladilar va Saʼdning hukmiga rozi boʻlishlarini eʼlon qildilar. Madinadagi yahudiy qabilasi Banu Qurayzaga chiqarilgan hukm Eski Ahdga toʻgʻri kelgan va baʼzi olimlar hukm Qonun 20:12-14 ga asoslangan deb daʼvo qilishadi.

Oʻlim 
Saʼd Xandaq jangida yaralanib, oʻlim yoqasida keldi. Olgan jarohatlaridan Madinaga qaytgandan keyin vafot etdi.

Merosi 
U musulmonlar jamoasining harbiy yurishlarni boshqargan. Aytishlaricha, Saad qattiqqoʻl, adolatli va hissiyotli odam boʻlib, oʻzi ishongan narsasi uchun impulsiv ravishda kurashishga tayyor boʻlgan. Islom tarixida u Muhammad bilan yaqin munosabatda boʻlgan olijanob sahoba sifatida eʼtirof etilgan.

Oʻlimidan keyin ham Muhammad uni yaxshi soʻzlar bilan zikr qilgan:

Bir hadisi sharifga koʻra, Muhammad unga "Siddiq al-Ansor" (ansorlarning haqlisi yoki ansorlarning rostgoʻyi) unvonini bergan.

Manbalar 

Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
627-yilda vafot etganlar

Havolalar