MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Messier 12

M 12 sharsimon toʻplam (shuningdek, M 12 yoki NGC 6218 nomi bilan ham tanilgan) Ilontashuvchi yulduz turkumidagi sharsimon toʻplam.

Kashf etish tarixi 
U 1764-yil 30-mayda Charlz Messier tomonidan kashf etilgan.

Qiziqarli xususiyatlar 
M 10 dan 3 ° uzoqlikda, M 12 16000 masofada joylashgan Yerdan yorugʻlik yili uzoqlikda va diametri 75 yorugʻlik yili. Eng yorqin yulduzlar M 12 koʻrinadigan kattaligiga ega 12 m Sharsimon toʻplam uchun M 12 yulduzlarining kontsentratsiyasi past hisoblanadi, shuning uchun bir vaqtlar M 12 zich ochiq yulduz turkumi hisoblangan. Unda 13 nafar oʻzgaruvchan yulduzlar topilgan.

Kuzatishlar 

Ushbu toʻplam yozgi Ilontashuvchi yulduz turkumi markazining gʻarbiy tomonida joylashgan. Durbina yordamida uni xaritadan topish oson. Ammo qoʻshni sharsimon toʻplam M 10 bilan batafsil kuzatish va taqqoslash uchun 150 mm yoki undan ortiq diafragmali bilan teleskopdan foydalanish yaxshiroqdir. M 12 koʻproq „boʻshashgan“ toʻplam boʻlib, tarqalgan koʻrinishga ega. Toʻplamjuda yorqin fon yulduzlari bilan oʻralgan.

Messiye katalogidagi osmon qoʻshnilari 

 M 10 — eng yaqin qoʻshni — sharsimon toʻplam 7 daraja janubi-sharqda:
 M 107 — (janubga) kamroq konsentrlangan sharsimon toʻplam;
 M 14 — (sharqda) ikki baravar uzoqroq va shunga mos ravishda kamroq yorqin sharsimon toʻplam;
 M 5 — (uzoq gʻarbda, Serpenlarda) shimoliy osmondagi eng yorqin sharsimon toʻplamlardan biri.

"Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi 
… M 5 → M 57 → M 12 → M 10 → M 107 …

Yana qarang 
 Messiye obʼektlari ro'yxati
 Yangi umumiy katalog

Manbalar

Havolalar 
 Messier 12, SEDS Messier pages
 The Case of the Stolen Stars
 Messie Obʼektlari
.doc

.doc yoki .DOC () — bu belgili yoki belgisiz matnni ifodalovchi fayllar uchun ishlatiladigan fayl nomi kengaytmasi.

Umumiy maʼlumot 
".doc" kengaytmasi koʻpincha formatlanmagan matnni oʻz ichiga olgan matnli fayllarni belgilash uchun ishlatilgan, keyinchalik belgilash bilan ikkilik formatlar uchun ishlatilgan.

Microsoft 
1990-yillarda Microsoft oʻzining "Microsoft Word" matn prosessori uchun bir qator xususiy fayl formatlari uchun „.doc“ kengaytmasidan foydalanishni boshladi. Microsoft kompaniyasining ofis mahsulotlari bozoridagi monopoliyasi natijasida „doc“ soʻzi Microsoft Word dasturining fayl formatini bildiradigan boʻldi. „.doc“ kengaytmasining boshqa maʼnolari IBM PC platformasida foydalanishdan toʻxtadi.

Ikkilik „doc“ fayllari txt, RTF va boshqa formatlardagi fayllarga qaraganda koʻproq maʼlumotni (masalan, matn formatlash, shakllar, skriptlar haqida koʻproq maʼlumot) oʻz ichiga oladi, lekin uchinchi tomon matn prosessorlari bilan kamroq mos keladi. Microsoft Wordning turli versiyalari tomonidan yaratilgan. doc fayllari har doim ham bir-biriga mos kelmaydi.

2007-yilda Microsoft. docx kengaytmali yangi hujjat formatidan foydalanadigan „Microsoft Word 2007“ni chiqardi.

2008-yilda Microsoft „hujjat“ formatining spesifikatsiyasini taqdim etdi, ammo undan faqat notijorat maqsadlarda bepul foydalanish mumkin. Keyinchalik bu format bahsli MOSP ga kiritilgan.

Tanqid 

 Microsoft formatidagi doc fayllarida viruslar boʻlishi mumkin. Bu. EXE fayllariga qaraganda tez-tez kuzatiladi.

Yana qarang 
 .docx
 .rtf
 .txt

Manbalar

Havolalar 
 Microsoft опубликовала спецификации на бинарные форматы «doc», «xls» и «ppt».
 matn hujjat formatlari
Navarcha gulmohi (forel)

Navarcha uslubda pishirilgan gulmohi (Trucha a-la Navarra, ) Navar oshxonasining klassik baliqli taomidi. Uning turli-tuman tayyorlanish usullari mavjud boʻlib, butun Ispaniyada mashhur. Asosiy retsept bu serrano jamon somonchalari bilan toʻldirilib, tovada qovurilgan gulmohi baligʻidan tayyorlangan taomdir. Choʻchqa goʻshtidan tayyorlanadigan bekonning mayda boʻlakchalari bilan toʻldirilgan yoki jamonning butun boʻlaklariga oʻralgan va tishchoʻplar bilan mahkamlangan Navarracha gulmohi reseptlari ham mavjud.

Benediktin Emerik Piko Avliyo Jakov yoʻlida pishirilgan gulmohi baligʻini XII asrdayoq Kaliksta kodeksida olqishlagan. Ernest Xeminguey Encierroda vafot etgan doʻstini eslarkan, Navarracha gulmohi taomi haqida yozadi.

Manbalar

Havolalar 

 ABC Sevilla retsepti )
 alifbo tartibida oziq-ovqat
 Taom
 qovurilgan ovqatlar
 baliq ovqatlarni
Rigo Yanchi

Rigo Yanci () ― anʼanaviy venger shokoladli tort, shokoladli krem va marmeladli pechene. U mashhur venger loʻli skripkachisi Rigó Jancsi (1858—1927) sharafiga nomlangan boʻlib, Avstriya-Vengriya va Italiyada tezda shuhrat qozongan.

Tarixi 

Klara Uord, malika de Karaman-Chime, Detroyt millionerining qizi va Yanci 1896-yilda Rigaud Yanchi Parij restoranida skripka chalayotgan paytda tanishdilar, u yerda Klara eri Belgiya shahzodasi Jozef bilan birga ovqatlanayotgan edi. Bir qator maxfiy uchrashuvlardan soʻng, Uord va Rigaud 1896-yil dekabrda qochib ketishdi. 1896—1898-yillar orasida gazetalar skripkachining Belgiya malikasi bilan toʻyi haqida koʻp yozdilar.

Manbalar tortnig kelib chiqishiga koʻpgina bahslashadilar. Baʼzilar Rigaud uni qandolatchi doʻsti bilan Klarani ajablantirish uchun yaratgan deb daʼvo qiladi. Sevishganlar koʻpincha Budapeshtda hali ham Blaha Lujza tér maydonida joylashgan Nemzeti Szálló mehmonxonasida turar edilar. Aynan oʻsha yerda Rigaud oʻzining qandolatchilik asarini ixtiro qilgan deb ishoniladi.

Boshqalar esa Rigo Janci bu qandolatni Parij kafelaridan birida Klaraga olib kelganini va qandolatchi keyinchalik uni Rigo Yanci deb nomlaganini daʼvo qiladi. 1897-yil 19-yanvarda Uord shahzoda Jozef bilan ajrashadi va er-xotin ehtimol Vengriyada turmush qurishdi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, ular tez orada Misrga koʻchib oʻtishgan, u yerda Klara Rigo Yansiga oʻqish va yozishni oʻrgatgan. Farovonlik uzoq davom etmadi, Rigaud uni aldadi. Ular ajrashishdi, Uord tez orada italiyalik Peppino Rikkardoga turmushga chiqdi, xabarlarga koʻra, u poezdda tanishgan ofitsiant.

Tort 
Tort ikki qatlamli shokoladli biskvitdan iborat. Shokoladli biskvit koʻpirtirilgan tuxum oqi, eritilgan shokolad, sariyogʻ, shakar, un hamda tuxum sarigʻidan tayyorlanadi. Shokoadli biskvit Ikki qatlamini oʻrtasida qalin shokoladli krem va yupqa qatlamli oʻrik murabbosi yoki djem surtilgan. Oq krem bilan ham retseptlar mavjud. Magʻzi bir oz qora rom yoki vanilni oʻz ichiga olishi mumkin. Tort qora shokoladli glazur bilan qoplangan. Marxamat qilishdan oldin u sovutiladi va mayda boʻlaklarga boʻlinadi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
Shokolad
Frankfurt toji

"Frankfurt toji" (shuningdek, "Frankfurt gulchambari",  — yogʻli krem bilan 4-5 marta qatlangan, grilyaj, yaʼni yongʻoqli konfet bilan bezatilgan halqasimon shakldagi Germaniya qaymoqli torti. Tort noni umatilib ketadigan, Vena yoki biskvit xamiridan oʻrtada teshik hosil qiladigan shaklda pishiriladi. Idish diametri 26-28 sm.ni tashkil etadi. Tort, odatda 12-18 porsiyaga taqsimlanadi. 100 g Frankfurt tojining kaloriyasi 316 kilokaloriyadir.

„Frankfurt toji“ning yumaloq shakli, gilosli kokteyl va uni bezashda yongʻoqli konfetning koʻp ishlatilishi Mayn daryosi boʻyidagi Frankfurt shahrida taxtga chiqqan Rim imperiyasi hukmdorlarining yoqutlar bilan bezatilgan oltin tojlarining ramziy timsolini yodga solishi kerak. Tort 1735-yilda ilk marotaba tayyorlangan, ammo eng qadimgi saqlanib qolgan resept XX asr boshlariga toʻgʻri keladi. Tortning ustki va yon tomonlari ham yogʻli krem bilan bezatiladi. Konfet tayyorlashda bodom, oʻrmon yongʻogi yoki yunon yongʻogʻi foydalaniladi. Tort nonlarini qatlashda murabbo yoki jeledan foydalanish mumkin.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 Erhard Gorys. Frankfurter Kranz // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 158. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
 Charles Sinclair. Frankfurter Kranz // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 228—229. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Havolalar 

 Retsept
 Brigitte.de: retsept )
Aziza (ism)

Aziza ( azizakh]) — arab tilidan olingan qizlar ismi. Kelib chiqishi arabcha erkaklar ismi Azizdan olingan maʼnosi „buyuk; qimmat; mustahkamlovchi“. D.G.Zaynullin ismni arabchadan „qudratli; qimmat; muqaddas, muqaddas, samoviy“ deb rus tiliga tarjima qilgan.

Islom diniga eʼtiqod qiluvchi xalqlar orasida keng tarqalgan bu ism, xususan,lazgin, qorachay-bolkar, qumik, lak tillarida koʻp uchraydi. Shuningdek, qizlar ismi ham Baraba-Turash tatarlari orasida mashhur.

Aziza ismining qisqartirilgan shakli zaza.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
Arabcha ism
Qizlar ismi
Arab tilidan olingan
LightSail-2

LightSail-2 (oldingi nomi LightSail-1) 2019-yil 25-iyun kuni ishga tushirilgan quyosh yelkani loyihasidir. Falcon Heavy raketa-tashuvchisida uchirilgan. Planetar jamiyat tomonidan ishlab chiqilgan (astronomiya, sayyoraviy fanlar, kosmik tadqiqotlar va ilm-fanni ommalashtirish sohasidagi loyihalar bilan shugʻullanadigan Amerika notijorat tashkiloti). 2009-yilda eʼlon qilingan kosmik kemaning koʻndalang kesimi 32 kvadrat metr boʻlib, uni boshqarish va diagnostika qilish uchun uskunalar bilan jihozlanadi.

2015-yil 20-may kuni LightSail-1 (LightSail-A) deb nomlangan kichikroq prototipi sinov tariqasida uchirildi, u 2015-yil 7-iyun kuni quyosh yelkanini yozdi va 14-iyun kuni sinov parvozini muvaffaqiyatli yakunladi.

Tarixi 

2005-yilda Planetar jamiyat oʻzining birinchi quyosh yelkani Kosmos-1 ni orbitaga yuborishga harakat qildi, ammo Volna raketa-tashuvchisi dvigatelining birinchi pogʻonasi oʻz-oʻzidan ishlamay qoldi, buning natijasida raketa orbitaga chiqish uchun zarur boʻlgan tezlikka erisha olmay, okeanga qulab tushdi. Boshqa bir NanoSail-D loyihasi 2008-yil avgust oyida Falcon 1 raketa-tashuvchisi nosozligi tufayli orbitaga chiqa olmadi. (uning nusxasi NanoSail-D2 2011-yil boshida yelkanni yozishga muvaffaq boʻldi.)

2009-yil noyabr oyida Jamiyat Vashingtonda LightSail-2 ni qurib, ishga tushirish rejalarini eʼlon qildi. LightSail-2 ning taxminiy qiymati 1,8 million dollarni tashkil etdi, bu aʼzolik badallari va xususiy manbalar hisobidan yigʻilgan. Kosmik kema prototipi (LightSail-1) San-Luis-Obispoda Stellar Exploration Inc tomonidan qurilgan.

Havolalar 

Havo kemalari
Hermes (fazo kemasi)

Germes — Yevropa kosmik agentligi tomonidan ishlab chiqilgan qayta foydalanish mumkin boʻlgan kosmik kema loyihasi.

Tavsifi 
"Germes" dasturi YKA tomonidan 1986-yil oʻrtalarida Gʻarbiy Yevropa mamlakatlari uchun umumiy dastur sifatida tasdiqlangan. Loyiha 1978 -yilda Fransiya hukumati tomonidan tasdiqlangan boʻlsa-da, ishlab chiqish 1987-yilning noyabrida boshlangan. Loyihada birinchi kema 1995—1997-yillarda, keyin esa har yili taxminan ikkitadan boshqariladigan kosmik kema uchirilishi nazarda tutilgan edi. „Germes“ ni ishga tushirish uchun Kuru kosmodromidan uchiriladigan „Arian-5“ raketa tashuvchisini yaratish rejalashtirilgan va „Germes“ gorizontal holatda odatiy uchish-qoʻnish yoʻlagiga qoʻnishi kerak edi. Ular har biri 15-20 yil ishlaydigan ikkita qayta foydalanish mumkin boʻlgan „Germes“ kemasini yasashni oʻylashdi. „Germes“ qanotlari kengligi 10 metr, vazni 20 tonna va uzunligi 18 metr boʻlishi kerak edi. Kabina germetik va hajmi 26 m³, foydali yuk xonasi esa 35 m³ boʻlishi kerak edi. Avvaliga 4,5 tonna ogʻirlikdagi foydali yukni olib chiqish rejalashtirilgan edi, ammo 1987-yil bahorida u 3 tonnagacha qisqartirildi. Germesni orbitaga olib chiqadigan, kosmosda manyovr qiladigan va orbitadan chiqadigan dvigatel bilan jihozlash rejalashtirildi. Dasturning qiymati 5,3 milliard dollarga baholangan. „Germes“ yordamida 1 kilogramm foydali yukni koinotga uchirish narxi 3000 dollarga baholangan.
Biroq, siyosiy vaziyatning oʻzgarishi va moliyalashtirishdagi qiyinchiliklar 1993-yilda loyihaning yopilishiga olib keldi. Birorta ham bunday kema yasalmadi.

Star Systems kompaniyasining xususiy kosmonavtika muvaffaqiyatidan ilhomlangan bir guruh mutaxassislari kraudfanding orqali pul yigʻib loyihani tiklashga qaror qilishdi. Dvigatelning soʻnggi sinovlari 2012-yilda boʻlib oʻtdi.

Manbalar

Havolalar 

 Vozdushno-kosmicheskiy samolet (VKS) „Germes“

Havo kemalari
Pages with unreviewed translations
Qisqichbaqali kotlet

Qisqichbaqali kotlet ( ― qisqichbaqa goʻshti,qotgan non boʻlaklari, mayonez, xantal (odatda tayyorlanadigan xantal, lekin baʼzan xantal kukuni), tuxum va ziravorlar kabi boshqa ingredientlardan tayyorlanadi. Kotletni  dimlashadi, duxovkada pishirishadi, gril yoki frityurda qovurishadi. Mazkur taom Amerika Qoʻshma Shtatlarida, Chesapeake koʻrfazi atrofidagi hududda, xususan, Merilend va Virjiniya shtatlarida keng isteʼmol qilinadi.

"Qisqichbaqali kotlet" atamasi dastlab 1939-yilda Crosby Gagening Nyu-Yorkdagi Butunjahon yarmarkasining oshxona kitobi"da, " Baltimor qisqichbaqali kotleti" sifatida keltirilgan va shuningdek, 1891-yilda nashr etilgan Tomas J. Murrayning "Qovurma taomlar kulinariyasi" kitobida ham uchratish mumkin.

Qisqichbaqali kotletlari, AQShda ayniqsa, Oʻrta Atlantika va Janubiy Atlantika shtatlari qirgʻoqlarida, qisqichbaqa sanoati rivojlangan yerlarda mashhurdir. Ularni shuningdek,  Yangi Angliyada, Meksika koʻrfazi sohilida, Tinch okeanining shimoli-gʻarbiy qismida va Shimoliy Kaliforniya qirgʻoqlarida tez-tez uchratish mumkin. Koʻpgina restoranlar va baliq bozorlari  qisqichbaqli kotletlarini  "Merilend qisqichbaqali kotleti" yoki "Merilendcha qisqichbaqali kotlet" deb reklama qiladilar.

Qisqichbaqaning har qanday turidan olingan goʻshtdan foydalanish mumkin boʻlsa-da,  Chesapeake koʻrfazida yashaydigan  koʻk yoki moviy rang Qisqichbaqa eng yaxshi taʼm beruvchi va  eng koʻp foydalaniladigani hisoblanadi. Tinch okeanining shimoli-gʻarbi va shimoliy Kaliforniyasidagi restoranlarda  Dungeness qisqichbaqasini maʼqul koʻrishadi.

Odatda Osiyodan import qilinuvchi arzonroq variant koʻk suzuvchi qisqichbaqadan foydalanish ham keng yoʻlga qoʻyilgan. Xorijdagi mahsulot koʻpincha AQShda qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan usullar va amaliyotlar yordamida qoʻlga kiritiladi. Chunki Aqshda Qisqichbaqa sanoati barqarorlikni taʼminlash maqsadida qattiq nazorat qilinadi.

Turlari 

Kotletlar qiyma goʻshtdan tayyorlanadi, buning uchun qisqichbaqa goʻshti eziladi, soʻngra unga boshqa ingredientlar qoʻshiladi.

Kotlet ichiga qoʻshimcha mahsulotlar solinmasdan ham qisqichbaqaning yirik  goʻsht boʻlaklaridan tayyorlanadi. Soʻng laganda yoki sendvich ichida beriladi.

Baʼzi mamlakatlarda qisqichbaqa goʻshti oʻrnini bosuvchi sifatida Qisqichbaqa tayoqchalaridan foydalanishadi.

Odatda  garnirga kartoshka frisi, kartoshka, karamli yoki makaron salat bilan birga dasturxonda uzatiladi. Restoranlarda ushbu taom limon boʻlagi va shoʻr krekerlar bilan, baʼzan esa remulad, tartar sousi, xantal, kokteyl sousi, ketchup yoki vuster sousi kabi boshqa souslar bilan beriladi. Qisqichbaqali kotletlar kichik pechene hajmidan gamburgergacha boʻlgan oʻlchamlarga ega boʻladi.

Manbalar
Pissaladière

Pissaladyer (, Nitsa dialekti pissaladina, , Liguriycha piscialandrea) — Liguriyadan (xususan, Genuyadan) kelib chiqqan, xamirturushli xamir asosidagi ochiq pirog. U koʻpincha pitsa bilan taqqoslanadi, hatto Genuya pitsasi deb ham ataladi. Bu taom butun geografik va etnik-madaniy Liguriyada, yaʼni Magra va Var daryolari orasida keng tarqalgan. Shuningdek, Nitsa kabi janubi-sharqiy Fransiyaga xos. Nitsa grafligi Fransiyaga qoʻshilganidan soʻng, Nitsa oshxonasi fransuz oshxonasiga qoʻshildi, shuning uchun endi koʻplab Liguriya taomlari fransuzcha „leybl“ bilan taʼminlangan.

Etimologiya 
Bu soʻzning etimologiyasi lotincha piscis „baliq“ soʻzidan olingan boʻlib, u oʻz navbatida, anchousli qayla yoki pasta nomi boʻlgan pissalat soʻzidan olingan (via peis salat, qadimgi liguriya tillarida va Niçardda, Nitssa dialektida „tuzlangan baliq“). Boshqa versiyaga koʻra, Pissalandrea soʻzi italyancha Pizza allʼAndrea yoki Pizza dʼAndrea soʻzlaridan kelib chiqqan. Pirog birinchi marta taxminan XV asrning oxirida tayyorlangan, u oʻsha paytda Genuya Respublikasining yetakchi siyosatchisi boʻlgan Admiral Andrea Doria sharafiga „d’Andrea pitsasi“ deb nomlangan.

Tayyorlash 
Pissaladyer uchun xamirturushli xamir (fokachcha kabi) odatda klassik Margarita pitsasiga qaraganda qalinroq boʻladi, anʼanaviy nachinka esa odatda karamelizatsiyalangan, zaytun moyida dimlangan piyoz, qora zaytun va anchousdan tashkil topgan (baʼzan anchousli pasta yoki sousning bir turi boʻlgan pissalat (pissalat yoki pissala) bilan tayyorlanadi). Piyoz qora murch, toshchoʻp, baʼzan pomidor bilan dimlanadi. Anchouslar yogʻda konservalangan holda ishlatiladi, ular yuviladi, uzunasiga kesiladi va piyoz qatlami ustiga qoʻyilib, toʻr naqshi hosil qilinadi. Anchouslarning tanalari orasiga zaytunlar joylashtiriladi.

Manbalar 

 Italiya oshxonasi
Fricassée

Frikase ( — „har xil narsa“, — „qovurish, dimlash“) — oq qaylada dimlab pishirilgan oq goʻshtli ragu, qovurma. Fransuz oshxonasi taomi. Odatda, buzoq, tovuq yoki quyon kabi yosh hayvonning suyakli mayin goʻshtidan tayyorlanadi. Shuningdek, kaptar goʻshti, qoʻzichoq va choʻchqa goʻshtidan ham tayyorlanadigan frikasse namunalari mavjud. Fricassee koʻpincha qaynatilgan guruch bilan birga dasturxonga tortiladi. Fransuz oshxonasida frikasega oʻxshash blanket () taomi ham bor. Uning eng ommabopi buzoq goʻshtidan tayyorlanadi.

E. I. Moloxovets kitobida toʻsh yoki buzoq qoʻl qismi goʻshtidan tayyorlanib guruch bilan beriluvchi hamda buzoq goʻshti qiymasi va qisqichbaqa magʻzi bilan toʻldirilgan frikassee resepti ham uchraydi. P. P. Aleksandrova-Ignatyeva qaynatilgan xoʻroz toji bilan birga joʻja goʻshtidan dumaloq idishda tayyorlangan frikasseeni tavsiya qilgan.

Klassik frikase uchun goʻsht mayda boʻlaklarga boʻlinadi, sariyogʻda ozgina qovurilgach, ustiga un bilan sepiladi va goʻsht yoki tovuq shoʻrvasida dimlanadi. Ovqatda hosil boʻlgan suyuqlik qaymoq va tuxum sarigʻi bilan aralashtirilib, limon sharbati va murch bilan ziravorlanadi. Taomga, shuningdek, qoʻziqorin, yashil noʻxat, qushqoʻnmas va kovul ham qoʻshiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Belovinskiy L. V. Frikase // Illyustrirovanniy ensiklopedicheskiy istoriko-bitovoy slovar russkogo naroda. XVIII — nachalo XIX v. / pod red. N. Yeryominoy. — M.: Eksmo, 2007. — S. 720. — 784 s. — 5000 ekz. — ISBN 978-5-699-24458-4.
 Glinkina L. A. Frikase // Illyustrirovanniy slovar zabitix i trudnix slov russkogo yazika: ok. 7000 edinits: bolee 500 il. / L. A. Glinkina; xudoj. M. M. Saltikov. — M.: Mir ensiklopediy Avanta+, 2008. — S. 333. — 432 s. — ISBN 978-5-98986-208-5.
 
 
 Ratushniy A. S. Frikase // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 405. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.
 Frikase // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 382. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
 Erhard Gorys. Frikassee // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 160. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
 Charles Sinclair. fricassee // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 231. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.
Aruna

Aruna (sanskriptchadan: अरुण, IAST: aruṇa, tom maʼnoda „qizgʻishroq“ maʼnosida) — hind mifologiyasida maʼbuda Ushasdan vazifasini meros qilib olgan tong xudosi.

Aruna sharqda joylashgan quyosh xudosi Suryaning aravachasi yoki oddiygina „quyoshning xabarchisi“ hisoblangan. Uni bu joyga Brahmaning oʻzi dunyoni chidab boʻlmas issiqlikdan himoya qilish uchun yuborgan edi. U akasi Garuda bilan birga Adityalar qatoriga kirdi. Eng muhimi, qahramon doston va puranlardan tanilgan. Arunaning onasi sifatida Vinata, Kadru va Danu berilgan edi (puranalarda). Otasi oʻzgarmagan — rishi Kashyapa edi.

Arunaning oʻzi tugʻilishi bilan bogʻliq ikki afsona mavjud. Ulardan birinchisiga koʻra, Arunaning onasi Vinata faqat Valaxilya donishmandlarining zohidlik harakatlaridan va u ikki oʻgʻil tugʻishini aytgan eri Kashyapaning duosidan soʻng homilador boʻlishga muvaffaq boʻldi. Shunday qilib, „rivojlanmagan tana“ bilan Aruna va uning kichik ukasi Garuda tugʻildi. Ikkinchi afsona aynan personajning rivojlanmaganligi sababini tushuntiradi. Kashyapa Kadru va Vinataga uylanib, ularning gʻayratidan juda xursand boʻlib, buning uchun xotinlarini mukofotlaydi. Kadruning mukofoti 1000 ta Naga oʻgʻillari, Vinataga esa faqat ikkita, lekin Kadru avlodlaridan ancha kuchli va kuchliroq oʻgʻil edi. Shunday qilib, vaqt oʻtdi va Kadru mingta tuxum, Vinata esa ikkita tugʻdi. 500-yil oʻtgach, Kadruning tuxumidan mingta naga oʻgʻli chiqdi, Vinata esa hali ham farzandsiz edi. Bundan xafa boʻlib, u oʻzi tuxumlaridan birini ochdi va shu bilan Aruna nomi bilan mashhur boʻlgan oʻgʻlining toʻliq rivojlanishiga toʻsqinlik qildi. U gʻazablanib, onasini qullik uchun laʼnatladi va u keyinchalik Kadruga qul boʻldi.

Arunaning oʻzi va uning rafiqasi Shvenining ikkita oʻgʻli bor edi — Sampati va Jatayu.

Manbalar 

Hinduizm xudolari
Mifologik qahramonlar
Anaxibia

Anaksibiya () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj.

Bir qator qadimiy manbalarga koʻra, Anaxibiya Plisfenning qizi, Agamemnon va Menelayning singlisi edi. Ota tomonidan u Atreyning nabirasi edi. Turli manbalarda Anaksibiyaning onasi Aeropa, Kleolla va Erifila deb ataladi. Fokida qiroli Strofiyning xotini va Piladning onasi.

Nemis tarixchisi Konrad Vernik bir qancha qadimiy manbalardan olingan maʼlumotlarni solishtirdi. Yevstafiy Solunskiy „Iliada“ izohlarida Nestorning rafiqasi Agamemnonning singlisi ekanligini yozgan. Psevdo-Apollodor „Nestor Kratiyeyning qizi Anaksibiyaga uylangan“ deb koʻrsatdi. Kratiyey boshqa joyda qayd etilmaganligini hisobga olsak, ehtimol gap ohangdosh boʻlgan Atrid, yaʼni Atreyning oʻgʻli haqida boradi. Shunday qilib, qadimgi yunon afsonalarida Anaksibiyaning birinchi eri Nestor, ikkinchisi esa Fokida qiroli Strofiy boʻlishi mumkin.

Agamemnon oʻlimidan soʻng uning oʻgʻli Orestni Anaksibiya va Strofiy asrab oldi va oʻz farzandi Pilades bilan birga oʻstirdi.

Bir qator manbalarda Orestni asrab olgan Agamemnonning singlisi, Strofiyning xotini Astioha va Kidragora deb ataladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 Wernicke K.[de]. Anaxibia 3 // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie : [nem.] / Roscher Wilhelm Heinrich. — Leipzig : Druck und Verlag von B. G. Teubner, 1884—1890. — Bd. I. — Kol. 335—336.
 Wernicke K.[de]. Anaxibia 3 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft : [nem.] / Georg Wissowa. — Stuttgart : J. B. Metzler’sche Verlagsbuchhandlung, 1894. — Bd. I, Zweite Hälfte (I, 2). — Kol. 2081—2082.

Mifologik belgilar
Mifologik qahramonlar