MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Samoviy yuzlik haykali

Samoviy yuzlik haykali ( yodgorligi) — Kiev shahridagi Qadr-qimmat inqilobi (Evromaydan) paytida vafot etganlar uchun yodgorlik. Nikolaev, Yevropa Kengashi maydonida ochilgan.

Haykal, yaratuvchilarning fikriga koʻra, eng ulugʻvor asarga aylandi, u butun Ukraina boʻylab Qadr-qimmat inqilobi (Evromaydan) paytida vafot etganlarni xotirlaydi. Haykal tirilishni, shuningdek, kurash va tinchlikni anglatadi: u harakatni anglatuvchi ikkita qanotdan iborat boʻlib, ulardan biri bosh farishta Mixailni tasvirlaydi, ikkinchisi — Tirilishning ramziy tasviri, tepasida tinchlik ramzi sifatida ikkita kaptar bor.

Postamensiz yodgorlikning balandligi 4 metr edi. Rassom Sergey Ivanov va haykaltarosh Vladimir Tsisarik oʻz ishlarini shunday gavdalantirishga harakat qilishdiki, har bir yangi burchak ostida ilgari koʻzga tashlanmaydigan tafsilotlar paydo boʻladi.

Haykal muallifi, Lvov shahrida yashovchi Vladimir Tsisarik faqat ikkita tilakni bildirgan: oʻliklarni unutmaslik va yana bunday holatga yoʻl qoʻymaslik.

Ochilish marosimida Nikolaev aholisiga jasorat, matonat, vatanparvarlik uchun qogʻozda emas, soʻzda emas, balki amalda minnatdorchilik soʻzlari aytilgan.

Manbalar 

Nikolaevning Yodgorliklari
Taganrogdagi Lenin yodgorligi

Lenin yodgorligi ― 1935-yilda Taganrogda Vosstaniya maydonida, vokzal binosi oldida oʻrnatilgan koʻp figurali haykaltaroshlik kompozitsiyasidir. Haykaltarosh D.I.Yakerson. 1941-yilda vayron qilingan. Taganrogdagi Leninning bir nechta yodgorliklaridan biri.

Yodgorlik 
Haykaltarosh D.I.Yakerson. Yodgorlik zirhli avtomashinaning parchasi koʻrinishida yasalgan baland beton poydevor ustida joylashgan. Markazda — Vladimir Lenin, atrofida — askar, ishchi va ishchi ayollar figuralari bor. Yerda, yodgorlik oldida, ikkala tomonda yana ikkita haykal bor edi: uchuvchi va tanker.

Tarix 
Lenin haykali 1935-yilda Vosstaniya maydonida, vokzal binosi oldida oʻrnatilgan va ochilgan. 1941-yilning kuzida yodgorlik Taganrogni bosib olish paytida nemis hukumati tomonidan vayron qilingan. 1970-yilda yangi yodgorlik oʻrnatildi.

Urushdan keyingi yillarda vayron boʻlgan yodgorlik oʻrnida yozgi kafe qurilgan boʻlsa, bugungi kunda Butterfish baliq restorani joylashgan.

Manbalar 

1941-yilda vayron qilingan bino va inshootlar
Lenin
 vayron qilingan yodgorliklar
 1935-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
 1935-yilgi haykallar
Samoviy yuzlik yodgorligi

Samoviy yuzlik yodgorligi () — Kiev shahridagi Evromaydan qahramonlari maydonida joylashgan qadr-qimmat inqilobi (Evromaydan) paytida vafot etganlar uchun yodgorlik Ternopil.

Kompozitsiyaning balandligi 9 metr (postamensiz), figuraning oʻzi deyarli 3 metr, bronzadan yasalgan.

Kompozitsiya dekorativ boʻronning ramzi boʻlib, unda Samoviy yuzning timsoli sifatida himoyalanmagan yigit va farishta tasvirlangan.

Tarixi 
Ternopil meri Sergey Nadal tashabbusi bilan shaharda Samoviy yuzlik xotirasiga yodgorlik oʻrnatishga qaror qilindi. 2014-yil mart oyi boshida ochiq tanlov eʼlon qilindi. Hududni har tomonlama obodonlashtirish orqali yodgorlikni Yevromaydon qahramonlari maydoniga oʻrnatishga qaror qilindi.

2015-yilda, Ukraina Mustaqillik kuni arafasida, kelajakdagi yodgorlik joyiga eslatuvchi tosh oʻrnatildi. Kuzda maydonni obodonlashtirish va boʻlajak yodgorlikka poydevor qoʻyish ishlari boshlandi.

2015-yilning yozida „Samoviy yuzlik“ yodgorligining eng yaxshi dizaynini aniqlash uchun tanlov oʻtkazildi. Haykaltarosh Roman Vilgushinskiy va meʼmor Ivan gʻolib chiqdi.

2015-yil sentabr oyida Ternopil shahar kengashi ijroiya qoʻmitasi loyiha-smeta hujjatlarini tasdiqladi, buning natijasida „Samoviy yuzlik“ yodgorligini ishlab chiqarish va oʻrnatish uchun shahar byudjetidan 2 million 441 ming 559 griven ajratildi.

2016-yil 14-oktabrda,Muqaddas onasini himoya qilish kuni va Ukraina himoyachisi kuni Ternopolda Samoviy yuzning haykali tantanali ravishda ochiladi. Haykal Evromaydon qahramonlari maydoniga oʻrnatilgan.

Manbalar 

 Ternopol yodgorliklari / samoviy yuz
Samoviy yuzlik haykali (Chikago)

Samoviy yuzlik haykali () yoki Ukrainaning barcha halok boʻlgan qahramonlari sharafiga yodgorlik — Qoʻshma Shtatlarda birinchi boʻlib Kievdagi Qadr-qimmat inqilobi (Evromaydan) paytida vafot etganlar uchun yodgorlik. Blumingdale (Blumingdale, Illinoys), Chikago yaqinida, Muqaddas Andrery Ukraina pravoslav cherkovi yonida. Yodgorlik xoch shaklida yasalgan.

Yodgorlik mualliflari taniqli haykaltarosh, Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist Yevgeniy Prokopov va meʼmor Orest Baranikdir.

Yodgorlikni oʻrnatish uchun mablagʻ toʻplashda AQSh-ning ukraina jamoatchiligi ishtirok etadi va yodgorlik qurilishini senator Jon Makkeyn qoʻllab-quvvatladi.

2015-yil sentabr oyida ochilgan. Muqaddas marosim Kiev va Butun Rus-Ukraina Patriarxi Filaret tomonidan oʻtkaziladi (UOC-KP).

Ochilishda Ukraina moliya vaziri Natalya Yaresko, Ukrainaning Chikagodagi bosh konsuli Larisa Gerasko, Illinoys gubernatori Bryus Rauner va kongressmen Piter Roskam ishtirok etadi. Ochilish marosimida senatorlar Jon Makkeyn va Mark Kirkning tabrik maktublari oʻqiladi.

Manbalar 

Chikago yodgorliklari / samoviy yuz
Nejin bodring haykali

Nejin bodring haykali () — Chernigov viloyati, Nijin shahridagi Nejin bodringlari va ularni tuzlash ustalarini ulugʻlaydigan yodgorlik.

Yodgorlikning ochilishida tarqatilgan xabarga koʻra, oʻsha paytda u Ukraina hududidagi sabzavotga bagʻishlagan birinchi yodgorlik edi.

Umumiy maʼlumot 
Nejin bodringining yodgorligi Nijin konserva zavodi (Shevchenko koʻchasi, 160) binolaridan unchalik uzoq boʻlmagan jamoat bogʻida joylashgan.

Loyiha muallifi mahalliy rassom Leonid Vorobyov.

Tavsif 
Yodgorlik yertoʻla (yertoʻla) va Nejin bodringining bochkasining haykaltarosh tasviridir. Shunday qilib, haykaltaroshlik kompozitsiyasi sabzavotni saqlash uchun anʼanaviy joy, Nejin bodringi ilgari tuzlangan idish sifatida taqlid qiladi.

Noyob (Ukraina uchun) yashil rangdagi granitdan yasalgan bodringning oʻzi ogʻirligi 50 kilogrammdan oshadi va undan tayyorlangan blok Italiyadan olib kelingan va italiyaliklar yodgorlik gʻoyasi haqida bilishgandan soʻng, materialning narxini sezilarli darajada pasaytirdi.

Tarixi 
Nejin bodring haykali 2005-yil 16-dekabrda tantanali ravishda ochilgan.

Yodgorlikni yaratish gʻoyasi Nijin shahar ijroiya qoʻmitasiga tegishli boʻlib, u mahalliy konserva zavodi tomonidan qoʻllab-quvvatlandi va mahalliy aholi tomonidan iliq kutib olindi.

Manbalar

Havolalar  
 Галчин Олексій, Травінцева Ганна Ніжинський огірок не в банці, а в граніті. // «Україна Молода» №м 238 за 20 грудня 2005 року
 У Ніжині поставили пам'ятник огірку. Вчора відбулося офіційне відкриття пам'ятника ніжинському огірку в м. Ніжин. Про це УНІАН повідомили в прес-службі Корпорації Fozzy Group.   // повідомл. від 17 грудня 2005 року на fakty.com.ua, «Факти ICTV». Новини культури  
 Цалик Станіслав Огіркова зірка Ніжина // повідомл. за 11 жовтня 2007 року на www.weekly.com.ua/ukr/ (електронна версія газети Kyiv Weekly)
 3D модель «Пам'ятник ніжинському огірку»  для Google Earth
 Ukraina Yodgorliklari
 2005-yilda paydo bo'lgan
 voqealar 16-dekabr
 Nejinning Diqqatga Sazovor Joylari
Cheboksaridagi Lenin yodgorligi

Lenin haykali ― Cheboksari shahridagi Respublika maydonidagi mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan meʼmoriy yodgorlikdir.

Haykaltaroshlar: A. I. Dalinenko , V. I. Tatarovich , G. D. Yastrebenetskiy , Arxitektor: G. A. Isroilevich.

Tarixi 

Cheboksaridagi Lenin maydonidagi V. I. Lenin haykali 1960-yil 26-iyunda Chuvash muxtoriyatining 40 yilligi nishonlanganda ochilgan.

Bu Chuvashiyadagi birinchi monumental yodgorlikdir. Lenin goʻyo harakatda, oldinga qarab yurgandek tasvirlangan. Bu yirik shahar makonining gʻoyaviy va badiiy markaziga aylangan birinchi bino. Hududning butun rejasi — xiyobonlar, maysazorlar, gulzorlar va daraxtlar yagona meʼmoriy yechimga boʻysunadi.

 arxitektura yodgorligi (mintaqaviy) — V.I. Lenin yodgorligi (1960-yil).

Manbalar 

Lenin
Cheboksary
Mustaqillik yodgorligi

Mustaqillik yodgorligi — Milliy fanlar akademiyasi qoʻlyozmalar instituti va Ozarbayjon davlat iqtisodiyot universiteti binolari oʻrtasida joylashgan. 1918-yil 28-mayda Tiflisda Ozarbayjon Milliy kengashi tomonidan eʼlon qilingan Ozarbayjon Demokratik Respublikasi sharafiga tashkil etilgan. Bu kun 1992-yil 28-maydan boshlab Respublika kuni sifatida nishonlanib kelinmoqda.

Yodgorlik ochilishi 
Yodgorlik Sharqda birinchi demokratik respublika boʻlgan Ozarbayjon Demokratik Respublikasi sharafiga oʻrnatilgan.

2006-yil 18-dekabrda Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev Ozarbayjon Respublikasi poytaxti Boku shahrida Mustaqillik muzeyini tashkil etish va Mustaqillik yodgorligini oʻrnatish toʻgʻrisida 1838-sonli Farmonini imzolaydi. Farmonga muvofiq Mustaqillik haykali yaratish uchun tanlov eʼlon qilinadi va mukofotlar taʼsis etiladi.

Yodgorlikning ochilishi 2007-yil 25-mayda Istiqloliyat koʻchasida boʻlib oʻtadi. Ochilish marosimida Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyev ishtirok etadi.

Granit va oq marmardan oʻyilgan yodgorlikda Milliy kengash aʼzolarining imzolari bilan Mustaqillik deklaratsiyasi matni eski arab va lotin alifbosida oʻyib yozilgan.

Manbalar 

Boku meʼmoriy yodgorliklari
Chelyabinskdagi Lenin haykali

Vladimir Ilich Lenin haykali — Chelyabinsk shahrining markaziy maydonining asosiy tarkibi boʻlgan haykal. Rossiya Federatsiyasining madaniy meros obyekti.

Mualliflar 

 Muallif va haykaltarosh: Vitaliy Semenovich Zaikov va Lev Nikolaevich Golovnitskiy.
 Arxitektor: Evgeniy Viktorovich Aleksandrov.

Tarkibi 
Balandligi 5 metr boʻlgan haykal bronzadan quyilib, taxminan 10 metrlik granit poydevorga oʻrnatilgan. Postamentda „Chelyabinsk ishchilaridan V.I. Leninga“ degan yozuv bor. Bronza haykal Leningraddagi Monumentskulptura zavodida ishlangan. Hozirgacha (2015-yil) Chelyabinskdagi Inqilob maydonidagi Lenin haykali Sovet davlati asoschisining eng yirik yodgorliklaridan biri hisoblanadi.

Tarixi 
Chelyabinskda V.I.Leninning yana bir yodgorligining paydo boʻlishi Buyuk Oktabr Sotsialistik inqilobining 40 yilligini nishonlashga tayyorgarlik koʻrish bilan bir vaqtga toʻgʻri kelishi kerak edi. Eʼlon qilingan tanlovda 18 ta loyiha, jumladan chelyabinsklik haykaltarosh L. N. Golovnitskiyning loyihasi ham bor edi. Tanlovning ikki bosqichidan soʻng birinchi oʻrin Chelyabinskdan duetga nasib etdi: Golovnitskiy — Aleksandrov va haykaltarosh V.S. Zaykov. Vitaliy Zaykov tarixda birinchi boʻlib dinamik Lenin — harakatdagi Lenin haykali yaratish gʻoyasini ilgari surdi. Keyin bu tendensiya butun MDHdagi boshqa haykaltaroshlar tomonidan ularning ishlarida takrorlandi.

1957-yil 5-noyabrda Inqilob maydoniga yodgorlik tosh qoʻyildi, unda „Sovet davlatining buyuk asoschisi“ haykali yaqinda ushbu joyda paydo boʻlishi bildirildi. Yodgorlik 1959-yil 5-noyabrda ochilgan. XX asrning 70-yillarida, rekonstruksiyadan soʻng, poydevorning kengligi oshirildi. Yodgorlikning soʻnggi rekonstruksiyasi 2020-yilda boʻlib oʻtgan. Oldingi taʼmirlash 2001-yilda boʻlib oʻtgan edi. Yodgorlikni Chelyabinskning bosh maydonidan koʻchirish boʻyicha koʻtarilgan savollarga qaramay, Chelyabinsk viloyati gubernatori P. I. Sumin qarori bilan yodgorlik davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar

Havolalar 

 Chelyabinsk entsiklopediyasi Arxivirovano 7 2012-yil aprel yilning.
 Chelyabinsk yodgorliklari  Arxivnaya kopiya
 „Chelyabinsk viloyati madaniy merosini muhofaza qilish davlat ilmiy-ishlab chiqarish markazi“. V. I. Lenin haykali.  Arxivnaya kopiya
Lenin
Chelyabinskning Diqqatga Sazovor Joylari
Chelyabinsk
 1959-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
 1959-yilgi haykallar
Chelyabinsk viloyatida 1959-yil
Ufadagi Lenin yodgorligi

Lenin maydonidagi Lenin haykali ― Ufaning markazida, Lenin maydonida Kommunistik va Lenin koʻchalari kesishmasida joylashgan. Bu Leninning poydevor ustidagi „oʻtirgan“ haykali. Uning orqasida globusli stela bor.

Tarix 
Birinchi yodgorlik 1924-yil 7-noyabrda oʻrnatilgan. Ushbu yodgorlikning muallifi I. A. Mendelevich edi. Bu mamlakatdagi birinchi Lenin yodgorliklaridan biri edi. Lenin toʻliq holda tasvirlangan, uning poydevoriga yodgorlik taxtasi oʻrnatilgan, unda „V. I. Leninga, Ufa ishchilari. 1924-yil 1-may“ yozuvlari bor edi. Yodgorlik loyihasining muallifi va qurilish boshqaruvchisi qurilish texnigi (keyinchalik Ufa, Toshkent va Kuybishev bosh arxitektori) D. M. Larionov edi. Yodgorlikni qurishda 18-asrga oid marmar qabr toshlaridan foydalanilgan.

Keyingi yili yodgorlik atrofida maydon qurildi, buning uchun Leningraddan Taurid bogʻidan bogʻbon taklif qilindi.

1939-yilda haykaltarosh Lenin yodgorliklarining holatini tekshirish boʻyicha Butunrossiya komissiyasi raisi S. D. Merkurov tashrif buyurdi. Uning qarori bilan Mendelevich haykali Merkurov ishining odatiy beton nusxasi bilan almashtirildi va asl nusxasi Gidravlika zavodining ishlab chiqarish maydoniga oʻtkazildi.

Yodgorlik yaroqsiz holga kelganida, 1987-yilda uni granit bilan almashtirishga qaror qilindi. Leningrad haykaltaroshlariga Leninning aniq nusxasi buyurtma qilingan. Biroq, qayta qurish davridagi moliyaviy qiyinchiliklar tufayli haykal sotib olinmadi. Yigirma yildan koʻproq vaqt davomida maydondagi stelada faqat bitta globus butun dunyoda marksizm-leninizm gʻoyalarini maʼqullash ramzi sifatida turdi. SSSR hududida butun dunyoni oʻrab turgan ramziy zanjirlar uzildi.

Lenin yodgorligini avvalgi tarixiy joyiga qaytarish toʻgʻrisidagi qaror 2011-yil 27-aprelda shahar kengashi deputatlari tomonidan fuqarolarning murojaatlari yuzasidan qabul qilingan edi. Yodgorlikning restavratsiyasi homiylar tomonidan moliyalashtirilgan. Yangilangan loyiha muallifi ufalik haykaltarosh Xalit Galimullin edi.

2011-yil 31-oktabrda taʼmirlangan yodgorlik oʻrnatildi, bu Leninning 21-asrda Rossiyada ochilgan birinchi yodgorliklaridan biriga aylandi. Yodgorlikning rasmiy ochilishi 2011-yil 2-noyabrda boʻlib oʻtdi. Unda Ufa shahri rasmiylari va ayrim siyosiy arboblar, jumladan, Rossiya Federatsiyasi Kommunistik partiyasi rahbari Gennadiy Zyuganov ishtirok etdi.

Manbalar

Havolalar 

 1-kanalda Ufadagi Lenin haykali ochilishi Arxivnaya kopiya -da
 ITAR-TASSda Ufada Lenin haykali ochilishi Arxivnaya kopiya
 KP: Zyuganov tomonidan ochilgan Lenin haykali Arxivnaya kopiya
 Lenin yodgorligi arxivining Arxivnaya kopiya -da // Boshqird entsiklopediyasi
Lenin
Ufa
L
 1924-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
 1924-yilgi haykallar
XXYKdagi Lenin haykali

Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi hududidagi Vladimir Ilich Lenin haykali (qisq. XXYK, 1992-2014-yillarda — Butunrossiya koʻrgazma markazi) ― 1954-yilda oʻrnatilgan. Hozirda u XXYKning Bosh pavilyoni oldidagi maydonda joylashgan. Haykaltarosh ikki karra Stalin mukofoti laureati P.P.Yasino, meʼmori R.R.Gasparyan. Mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti.

Tarix 
Yodgorlik 1954-yilda oʻrnatilgan. Dastlab, u XXYKning Bosh pavilyoniga kiraverishda I.V. Stalin haykali bilan „juft“ joylashgan edi. KPSS XXII syezdidan soʻng Stalin haykali olib tashlandi va Lenin haykali Bosh pavilyon ekspozitsiyasiga koʻchirildi. 1967-yilda Bosh pavilyon oldidagi maydon oldida Lenin haykali oʻrnatildi.

2016-yil iyul oyida keng koʻlamli restavratsiya ishlari amalga oshirildi, jumladan, har xil turdagi ifloslanishlardan tozalash va haykalchadagi patinani muhrlash ishlari bajarildi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Voloshina V. A. Alekseeevskoe: proshloe i nastoyaщee (chast 2) // Kultura i bezopasnost : jurnal. — 2021. — № 3. — S. 62—66.
 
 Jukova L. A., Romanov A. A. Glavnaya vistavka strani: iz proshlogo v buduщee // Moskovskiy jurnal. Istoriya gosudarstva Rossiyskogo. — 2019. — № 11 (347). — S. 81—112.
Moskvadagi Lenin yodgorliklari
Pavlovskaya ko‘chasidagi Lenin haykali

V. I. Lenin haykali ― 1967-yilda Moskvada Vladimir Ilich nomidagi Moskva elektromexanika zavodi qarshisidagi Pavlovskaya koʻchasidagi bogʻda oʻrnatilgan. Bu joydan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, 1918-yil 30-avgustda unga suiqasd uyushtirilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh V. B. Topuridze va meʼmor K. T. Topuridze. Yodgorlik federal ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti maqomiga ega.

Tarixi 
V. I. Lenin Mixelson zavodiga bir necha bor tashrif buyurgan va u yerda ishchilar bilan suhbatlashgan. Bu yerda 1918-yil 30-avgustda unga suiqasd uyushtirilib, buning natijasida u ogʻir yaralangan.

1922-yilda ushbu suiqasd joyida zavod ishchilari qizil sayqallangan granitdan yasalgan yodgorlik toshini oʻrnatdi. Old tomonida quyidagi soʻzlar oʻyilgan: "Jahon proletariati rahbari Vladimir Ilich Leninning hayotiga suiqasd qilingan joydagi yodgorlikning birinchi toshi. 1918-yil 30-avgust — 1922-yil 1-noyabr ". Orqa tarafdagi yozuvda shunday deyilgan: " Butun dunyo mazlumlari bilsinlarki, bu yerda kapitalistik aksilinqilobning oʻqi jahon proletariati yetakchisi Vladimir Ilich Leninning hayoti va faoliyatini toʻxtatmoqchi boʻlgan ".

1947-yil 7-noyabrda zavod oldidagi maydonda, memorial toshdan uncha uzoq boʻlmagan joyda haykaltarosh S.D.Merkurov va meʼmor A.F.Jukov tomonidan V.I.Leninga granitdan yasalgan yodgorlik oʻrnatildi. 1960-yilda Lenin tavalludining 90 yilligi munosabati bilan yodgorlik atrofidagi maydon sezilarli darajada kengaytirildi. 1967-yilda yodgorlik zavod hududiga koʻchirildi va uning oʻrniga hozirgi haykaltarosh V. B. Topuridze va meʼmor K. T. Topuridze yasagan haykal oʻrnatildi.

Pavlovskaya koʻchasidagi Leninning hozirgi haykali Vladimir Ilich nomidagi zavodning eski bolsheviklari tashabbusi bilan oʻrnatilgan. Haykaltarosh va meʼmor yodgorlik ustida bevosita zavod ustaxonalaridan birida ishlagan, u yerda ularga Leninning nutqlarida shaxsan qatnashgan faxriylar maslahat bergan. Vladimir Ilich nomidagi zavod ishchilari haykal uchun barcha qoliplarni yasadilar, keyinchalik ular bronza quyish uchun Leningraddagi „Monumentskulptura“ zavodiga yuborildi.

Lenin haykali 1967 -yil 1-noyabrda Oktabr inqilobining 50 yilligi arafasida ochilgan. Besh metrli bronza haykal baland granit poydevorga oʻrnatilgan. Lenin palto va qalpoqda toʻliq gavdasi bilan tasvirlangan.

Manbalar 

Pavlovskaya ko'chasi
Moskvaning Danilovskiy tumani
1967-yilda Moskvada qurilgan bino va inshootlar
 1967-yilgi haykallar
Braziliya Mustaqilligi yodgorligi

Braziliya Mustaqilligi yodgorligi (Monumento à Independência do Brasil) — Braziliyaning San-Paulu shahridagi granit va bronzadan yasalgan haykal. U „Ipiranga yodgorligi“ nomi bilan ham tanilgan ()" yoki "Vatan qurbongohi (). Yodgorlik Ipiranga daryosi sohilida, San-Paulu shahrida, Braziliya imperatori Pedro I 1822-yil 7-sentabrda mamlakat mustaqilligini eʼlon qilgan tarixiy joyda joylashgan.

Yodgorlik Braziliya mustaqilligining birinchi yuz yilligini nishonlash uchun italiyalik haykaltarosh Ettore Ximenes va italiyalik arxitektor Manfredo Manfredi tomonidan loyihalashtirilgan va qurilgan.

Kript 
Yodgorlik ichida imperator maqbarasi va ibodatxonasi joylashgan. Krip 1972-yilda imperator Pedro I ning jasadi, shuningdek, uning rafiqalari avstriyalik Mariya Leopoldina va Leytenberglik Ameliya jasadlarini joylashtirish uchun qurilgan. Mahbus shahzoda Pedro Enrike Orlean-Braganzaning iltimosiga binoan katolik cherkovi sifatida muqaddas qilingan. Pedro I va Leyxtenberglik Ameliyaning jasadlari Lissabondagi Braganza uyining Qirollik panteonidan, avstriyalik Mariya Leopoldinaning jasadi Rio-de-Janeyrodagi Muqaddas Antoni monastirining imperator maqbarasidan koʻchirilgan.

Manbalar 

Mustaqillik
mustaqillik yodgorliklari / Braziliya
granit haykallari
 bronza haykallar
 1926-yilda qurilgan bino va inshootlar
 1926-yilgi haykallar
Braziliyada 1920-yillarda paydo bo'lgan
Vladimirdagi Lenin haykali

Aleksandr II (Vladimir) haykali bu yerga yoʻnaltiriladi. Ushbu mavzu alohida maqolaga muhtoj.

Sobor maydonidagi Lenin haykali — Vladimirdagi mashhur rus inqilobchisi, nazariyotchisi va dunyodagi birinchi sotsialistik davlat asoschisi Vladimir Ilich Lenin sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

Tarixi 
Ilgari, sobor maydonidagi Lenin haykali oʻrnida Rossiya imperatori Aleksandr II ga Aleksandr Opekushin tomonidan 1913-yilda Romanovlar sulolasining taxtga oʻtirganining 300 yilligini nishonlash paytida oʻrnatilgan yodgorlik bor edi. Eski yodgorlikdan faqat Lenin turgan qizil fin granitidan yasalgan poydevor qoldi.

1917-yilgi rus inqilobidan keyin podshoh haykali buzilib, eritilib, uning oʻrniga antiqa kiyimdagi ayol qiyofasida allegorik tarzda tasvirlangan gipsdan Ozodlik haykali oʻrnatildi. Biroq, qisqa muddatli materialdan shoshqaloqlik bilan yasalgan haykal shaharliklarga yoqmadi va mahalliy matbuotda tanqid qilindi.

1925-yilda Ozodlik haykali oʻrniga eski poydevorga Leninning birinchi haykali oʻrnatildi. Oʻsha davrdagi haykalning hozirgisidan farqi shundaki, Lenin qoʻli bilan oldinga ishora qilgan. 1950-yil 21-aprelga oʻtar kechasi eski haykal oʻrniga qoʻli tushirilgan yangi haykal oʻrnatildi. Uning muallifi Nikolay Shilnikov edi.

Soʻnggi paytlarda Aleksandr II tarixiy yodgorligini sobiq poydevorda tiklash boʻyicha takliflar boʻldi, biroq ular bir ovozdan rad etildi.

Yana qarang 

 Lenin maydonidagi Lenin haykali

Havolalar 

 Provladimir portali. RU. Sobor maydonidagi Lenin haykali
 Vladimir yodgorliklari. Sobor maydonidagi Lenin haykali

Adabiyotlar 

 Sokol, Kirill Gelievich. Rossiya imperiyasining monumental yodgorliklari : katalog / K. G. Sokol. — Ed. 2, qoʻshing. va toʻgʻri. — Moskva : [b. va.], 2021 (Moskva : turi. Cityprint). — 501, [2] b. : kasal., tab.; 30 sm; ISBN 978-5-6044347-6-5 : 500 nusxa
Vladimir, sobori maydoni
Lenin, sobori maydoni
Nomaʻlum askar haykali

Nomaʼlum askar haykali () — Ikkinchi jahon urushi yillarida fashizmga qarshi kurashda halok boʻlgan alban askarlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik. Yodgorlik Albaniya poytaxti Tirananing markazida joylashgan.

Tarixi 
Yodgorlik 1967-yilda Sulaymon Posho masjidi va 1944-yilning noyabrida jiddiy shikastlangan qabri oʻrniga oʻrnatilgan.

Tavsif 
Haykalda musht koʻtargan va miltiq ushlagan, bor kuchi bilan oldinga yugurayotgan askar tasvirlangan.

Manbalar

Havolalar 
 Unknown Soldier Statue in Tirana, Albania
 Pamyatnik Neizvestnomu soldatu v Tirane na Vikimapii
alifbo bo'yicha yodgorliklar
 1967-yilda qurilgan bino va inshootlar
 noma'lum askarga yodgorliklar / zolim
 zolim yodgorliklari / noma'lum askar
 1967-yilgi haykallar
Albaniyada 1967-yil
20-asrda Albaniyada paydo bo'lgan
Tverskaya maydonidagi Lenin yodgorligi

Moskvaning Tverskaya maydonidagi V. I. Lenin haykali — RGASPI binosi yaqinida joylashgan. 1940-yilda oʻrnatilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh S. D. Merkurov va meʼmor I. A. Fransuz. Yodgorlik federal ahamiyatga ega madaniy meros obyekti maqomiga ega.

Tavsifi 
V. I. Lenin haykali qizil granitdan qilingan. U quyuq kulrang granit bloklaridan yasalgan poydevorga oʻrnatilgan. Lenin oʻtirgan va oldinga egilgan holda tasvirlangan. U suhbatdoshini diqqat bilan tinglayotganga oʻxshaydi. Lenin chap qoʻli bilan tizzasiga suyanib turibdi va qoʻlida daftar tutgan. Oʻng qoʻl qalam bilan stulning orqa tomonida. Sanʼatshunos N. D. Sobolevskiyning fikricha „haykal tasvirining plastik ifodasi Ilyining psixologik jonli va yorqin koʻrinishi bilan mukammal uygʻundir“.

Yodgorlikning joylashuvi tasodifan tanlanmagan. Lenin Tverskaya (oʻsha paytda Sovet) maydonida Moskva shahar kengashi binosi (hozirgi Moskva meriyasi) balkonidan bir necha bor nutq soʻzlagan, bu haqda yodgorlik lavhasida yozilgan. Yodgorlik Butunittifoq Bolsheviklar Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi qoshidagi (hozirgi RGASPI) V.I. Lenin instituti binosi roʻparasida oʻrnatilgan.

Yodgorlik oʻrnatilishidan oldin V. I. Leninning haykali 1939- yilda Nyu-Yorkdagi Butunjahon koʻrgazmasida namoyish etilgan.

Manbalar 

Tver maydoni
Tver tumanidagi bino va inshootlar
 1940-yilgi haykallar
1940-yilda Moskvada qurilgan bino va inshootlar