Shahed Saegheh

Saegeh (inglizcha: „Thunderbolt“) — bu Shahed Aviation Industries tomonidan ishlab chiqarilgan Eron turbofanuchar qanotli uchuvchisiz jangovar havo apparati (UCAV). U 2011-yilda Eron tomonidan qoʻlga olingan va keyin teskari muhandislikdan oʻtkazilgan Lockheed Martin RQ-170 Sentinel UAVga asoslangan, lekin undan kichikroq va undan sezilarli darajada farq qiladi. Bu RQ-170 asosidagi Eronning ikkita uchuvchi qanotli UBAlaridan biri va Shahed 171 Simorgh, toʻliq oʻlchamli nusxasi.

Saegeh 2016-yil oktabr oyida paydo boʻlgan

Bir qator gʻarb manbalari Saegehning qurolga qodir ekanligiga shubha bildirishdi va bu faqat ISR platformasi ekanligini aytishdi.

2017-yil holatiga koʻra 10 ta Saegeh dronlari ishlab chiqarila boshlandi va Eron 2025-yilgacha kamida 50 tani sotib olishni rejalashtirgan

Variantlari 
Saegehning texnik xususiyatlari nomaʼlum, ammo uning qanotlari 6–7 metr atrofida ekanligi taxmin qilinmoqda.

Saegeh-1 
Saegeh-1 birinchi marta 2016-yilda Eron qurollari koʻrgazmasida taqdim etilgan.

Eron hukumati xabariga koʻra, Saegeh-1 toʻrtta aniq boshqariladigan tankga qarshi boshqariladigan Sadid-1 raketalarini olib yurishi mumkin. Eron hukumati UAVning parvozini namoyish etmadi yoki uning masofasi qanday ekanligini aytmadi. Saegeh-1da aniq nishonga olish/optik tizim yoʻq edi. 

Saegehning birinchi modellarida Simorgh/RQ-170 ning frontal havo olishi yoʻq edi.

Saegeh-2 
Ushbu model Shahed 191 nomi bilan ham tanilgan. Keyinchalik koʻrsatilgan modellarda frontal havo qabul qilish mavjud. Ehtimol, faqat pistonli dvigatelli modellarda frontal kirishlar mavjud emas. UAV uchish-qoʻnish yoʻlagidan (ehtimol, Toyota Hilux yuk mashinalari) tezlikda harakatlanayotgan transport vositasiga oʻrnatilgan maxsus tokchalardan koʻtariladi va tortib olinadigan qoʻnish moslamalari bilan uchish-qoʻnish yoʻlagida topiladi. Tasnim News xabariga koʻra, Shahed 191 RQ-170 oʻlchamining 60 foizini tashkil qiladi.

Shahed 191 ikkita Sadid-1 raketasini ichkarida olib yuradi va tortib olinadigan qoʻnish moslamalarida qoʻnadi. Shahed 191 kruiz tezligi 300 ga teng km/soat, chidamliligi 4,5 soat, masofa 450 km va foydali yuk 50 kg. Yuqoriga 25 000 fut balandlikka koʻtarila oladi Qanotlar kengligi 7,31 metr, uzunligi 2,7 metr, maksimal uchish ogʻirligi 500 kg, maksimal tezligi esa 350 km/soatni tashkil qiladi.

Fars axborot agentligining xabar berishicha, Saegeh-2 Suriyadagi janglarda,  “ Islomiy davlat ” terror tashkilotiga qarshi raketalardan foydalangan.

Propellar bilan ishlaydigan varianti 
2019-yilda boʻlib oʻtgan urush oʻyinlarida Eron parvona bilan ishlaydigan Saegeh variantini koʻrsatdi. U oʻzining Sadid-1 qurollarini tashqarida olib yuradi va qoʻzgʻalmas desantlarga tushadi. U Shahed 191 variantiga oʻxshash tarzda uchadi.

Operatsion tarixi 

2018-yilning 1-oktabr kuni IRGK Aerokosmik kuchlari Suriyaning sharqiy qismidagi Abu-Kamol mintaqasidagi nishonlarga hujum qilish uchun ballistik raketalar va dronlardan, jumladan Saegeh UAVlardan foydalangan. Garchi Eron birinchi marta Saegehni tanasi ostiga osilgan toʻrtta Sadid-1 raketasi bilan koʻrsatgan boʻlsa-da, ular bu voqeada Saegheh UBA oʻzining ichki bomba boʻlinmalaridan bitta Sadid-1 bombasini chiqarib yuborayotgani tasvirlangan videoni eʼlon qilishdi.

2018-yil fevral oyida Isroil-Suriya oʻrtasidagi voqea paytida Isroil Saegehni urib tushirdi. The Times of Israel gazetasining xabar berishicha, UAV dizayni asosan qoʻlga olingan RQ-170 ga asoslangan; IAF brigada generali Tomer Barning aytishicha, dron ancha ilgʻor boʻlib, gʻarb texnologiyasiga taqlid qilingan.

2022-yil iyul oyida Qoʻshma Shtatlar Rossiya rasmiylari Eronga dronlar, jumladan sunʼiy yoʻldosh tasvirlarida Shahed-191 deb belgilangan bir nechta samolyotlarni „tekshirish“ uchun borganini daʼvo qildi. Ushbu samolyotlardan kamida bittasi Kashan aerodromi yaqinida parvoz qilayotganda tasvirlangan. Hisobotda aytilishicha, samolyot „hujum qilish qobiliyatiga ega“.

2022-yil oktabr oyida Yevropa Ittifoqi Shahed Aviation Industriesga qarshi sanksiyalar joriy qildi, bu kompaniyani Ukrainadagi rus qoʻshinlarini uchuvchisiz samolyotlar bilan ta’minlash uchun javobgarlikka tortdi (Rossiya Eron UBAlardan foydalanishni rad etadi).

Operatorlar 

  Eron

 Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusi - Aerokosmik kuchlar

Texnik xususiyatlari (Shahed 191) 
Umumiy xarakteristika
 Ekipaj: yoʻq
 Uzunligi: 2.7 m (8 ft 10 in)
 Qanotlari uzunligi: 7.31 m (24 ft 0 in)
 Ogʻriligi: 500 kg (1,102 lb) 100 kg qoʻshimcha yuk
 Maksimal uchish ogʻirligi: 500 kg (1,102 lb)

Texnik imkoniyatlari
 Maksimal tezligi: 350 km/h (220 mph, 190 kn)
 Kreyser tezligi 300 km/h (190 mph, 160 kn)
 Jang hoatdagi masofa: 1,500 km (930 mi, 810 nmi)
 Chidamlilik: 4.5 soat
 Ishlash balandligi: 7,620 m (25,000 ft)

Yana qarang 

 Eron-AQSh RQ-170 hodisasi

Tegishli rivojlanish 

 Lockheed Martin RQ-170 Sentinel
 Shahed 171 Simurg

Taqqoslanadigan rol, konfiguratsiya va davrdagi samolyotlar 

 AVIC 601-S
 Northrop Grumman RQ-180
 Mikoyan Skat
 Sukhoi Okhotnik
 Northrop Grumman Bat

Manbalar 

Shahed dronlari
Pages with unreviewed translations