MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Andrey Bochvar haykali

Andrey Bochvar haykali — metallurg Andrey Bochvar haykali. U 1977-yil 1-martda uning nomini olgan Butunrossiya noorganik materiallar ilmiy-tadqiqot instituti hududida ochilgan. Loyiha mualliflari haykaltarosh Nikolay Nikogosyan va meʼmor T. A. Nikogosyan.

Olimning bronza byusti granit poydevorga oʻrnatilgan boʻlib, unda zarhallangan Lenin ordeni hamda ikkita "Oʻroq va „Bolgʻa“ medali tasvirlangan. Pastida „Sotsialistik Mehnat Qahramoni Akademik Bochvar Andrey Anatolyevich“ yozuvi oʻyilgan. Ilm-fan va texnikani rivojlantirishdagi ulkan xizmatlari uchun SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1954-yil 4-yanvardagi farmoni bilan u ikkinchi „Oʻroq va bolgʻa“ oltin medali bilan taqdirlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 

 
Haykallar
Olimlar haykallari
alifbo tartibida haykallar
1977-yilda Moskvada qurilgan bino va inshootlar
Ikki jangchi

"Ikki jangchi" — 1943-yilda rejissor Leonid Lukov tomonidan Ulugʻ Vatan urushi yillarida Toshkentda evakuasiya sharoitida suratga olingan badiiy film. 1963-yilda M.Gorkiy nomidagi kinostudiya filmning “yangi nashri”ni yaratdi. Lev Slavinning "Mening vatandoshlarim" romani asosida Ulugʻ Vatan urushi davridagi ikki sovet jangchilarining abadiy doʻstligi haqida hikoya qiladi.

Mazmuni 
1941-yil edi. Oʻsha mahalda Leningrad frontida ogʻir va shiddatli janglar ketardi. Ajralmas doʻstlik rishtalari shiddatli janglarning qiyin damlarida jangchilarga yordam berdi. Odessalik payvandchi, pulemyotchi Arkadiy Dzyubin Ural poʻlat ishlab chiqaruvchisi Sasha Svinsov bilan qalin doʻst boʻlishga ahdlashishdi. Ammo chin doʻstlar bir kuni jiddiy janjallashib qolishadi: bir kunlik ta’til olgan ikki doʻst Leningrad boʻylab sayr qilishadi. Sasha doʻstiga shaharda Tasya ismli qizi borligini,  qiz uni mehmonga taklif qilganini aytadi. Oqshom esa doʻstlar Tasyanikiga borishganida, Arkadiy bir daqiqa ham ularni zeriktirmadi. U hazil mutoyibaga boy voqealarni aytib, qoʻshiq ham kuyladi. Ammo Sasha hamon gʻamgin edi.

Arkadiy va Sasha tungi payt oʻzlarining harbiy qismlariga qaytib kelishganida, shiddatli jang boʻlib, koʻplab quroldoshlari halok boʻlganligi ma’lum boʻladi. Jangchilarni ruhini koʻtarish uchun Arkadiy oʻzining odatiy aql-zakovati bilan oʻrtoqlariga Sashaning "baxtsiz" sevgisi haqida gapirib beradi. Svinsov doʻstining bu hazilidan xafa boʻlib, ular bahslashib qolishadi, lekin bu bahs uzoqqa choʻzilmaydi. Bu orada jang shiddatli tus oladi va Dzyubin bunkerni hujum qilayotgan dushmandan himoya qiladi.

Jiddiy jarohat olgan jangchi vazifani uddasidan chiqadi. Doʻsti uchun Sasha oʻz hayotini xavf ostiga qoʻyib, yarador doʻstini jang maydonidan olib chiqadi.

Rollarda 
 Mark Bernes - Arkadiy Dzyubin 
 Boris Andrev - Sasha Svinsov 
 Vera Shershneva - Tasya 
 Yanina Jeymo - hamshira 
 Maksim Shtraux - professor 
 Ivan Kuznesov - Galanin 
 Stepan Krilov - mayor Rudoy 
 Lavrentiy Masoxa - Okulit 
 Andrey Sova - artilleriyachi

Suratga olish guruhida 

 Ssenariy muallifi: Yevgeniy Gabrilovich 
 Rejissor: Leonid Lukov 
 Operator: Aleksandr Gunzburg 
 Rassom: Vladimir Kaplunovskiy 
 Bastakor: Nikita Bogoslovskiy 
 She’r muallifi: Vladimir Agatov 
 Ovoz rejissori: Arnold Shargorodskiy

Qoʻshiqlar 
“Qorongʻu tunlar” va “Shalandlar, toʻla baliqlar” qoʻshiqlari (Nikita Bogolovskiy musiqasi, Vladimir Agatov she’ri) Mark Bernes tomonidan kuylangan va u filmga katta shuhrat olib kelgan.

Manbalar

Havolalar 

 "Rossiya kinosi entsiklopediyasi" saytida "Ikki jangchi "
Moskvadagi Bagration haykali

Pyotr Ivanovich Bagration haykali — rus piyoda qoʻshinlari generali, knyaz, 1812-yilgi Vatan urushi qahramoni. Yodgorlik oʻz jangchilarini hujumga chorlayotgan sarkarda obrazini ifodalaydi. Yodgorlikdagi yozuv: „Pyotr Ivanovich Bagrationdan minnatdor vatan“.

Yodgorlik Kutuzov prospektining juft tomonida Bashnya-2000 biznes majmuasi oldidagi Bagration nomli skverda joylashgan.

Yaratilish tarixi 
U 1999-yil 5-sentabrda ochilgan. Mualliflar: haykaltarosh — akademik Merab Merabishvili, arxitektor — akademik B. I. Txor. 2011-yilda yodgorlikni qayta tiklash ishlari olib borildi — quyma nuqsonlari tuzatildi, toʻsiq koʻchirildi va choklari toʻldirildi. Ish tugagandan soʻng, yodgorlik Butun Gruziya katolikos-patriarxi Iliya II tomonidan muqaddaslashtirildi.

Xususiyatlari 
Ushbu yodgorlik 1984-yilda Tbilisida oʻrnatilgan Bagration yodgorligining deyarli aniq nusxasidir. Asosiy farqlar shundaki, Moskva yodgorligi balandroq, Gruziyadagi yodgorlikda qilich tushirilgan, Moskva yodgorligida esa qilich koʻtarilgan.

Bagrationning koʻkragida uning hayoti davomida olgan ordenlari toʻgʻri koʻrsatilgan — Birinchi chaqiriq Muqaddas Havoriy Andrey ordeni, ikkinchi darajali Avliyo Georgiy ordeni, birinchi darajali Muqaddas Anna ordeni. va Avliyo Aleksandr Nevskiy ordeni.

Manbalar

Havolalar 

 culture.ru
Bronza haykallar
Moskva otliq haykallari / Bagration
 qo'mondonlar yodgorliklari / Bagration
 mashhur va taniqli odamlarning Moskva haykaltaroshlik yodgorliklari Bagration
Bibi Maryamning Akafist ikonasi

Bibi Maryamning Akafist ikonasi moʻjizakor ikona hisoblanib, Atos Zograf monastirining Assotsiatsiya cherkovida joylashgan. Ikonani nishonlash 10-oktabrda boʻlib oʻtadi.

Hodegetria ikonkali rasm turiga tegishli. Ikonaning oʻlchami 36x28 sm.

Tarix 
Athos Patericon ikonani ulugʻlagan birinchi moʻjiza haqida xabar beradi. 1274-yilda Lion ittifoqi tuzilgandan soʻng, Gʻarbiy Yevropa qoʻshinlari Vizantiya imperiyasiga qarshi bir qator harbiy yurishlarni amalga oshirdi va ulardan birida qoʻshinlarning bostirib kirishi Athosga taʼsir qildi. Zograf monastirining oqsoqoli paterikonning soʻzlariga koʻra, ibodat paytida ikonadan, monastir qamal qilinishi va birodarlar shahid boʻlishi haqida ovoz eshitildi. Oqsoqol bu haqda boshqa aholiga xabar berdi. 26 oqsoqol igumen bilan birga monastir minorasiga qamalib, ittifoqni qabul qilishdan bosh tortgani uchun tiriklayin yoqib yuborildi (qarang: Zograf shahidlari). Ushbu voqea 1274-yil 10-oktabr (yoki 1275 yoki 1276-yil) sanasida yuz bergan. Keyinchalik, kullar orasida Xudoning onasining ikonasi buzilmagan holda topildi.

Zograf monastirida ikona Xerovo yoki Xabarchi nomi bilan tanilgan. Belgi 1873-yilda moʻjizaviy tarzda monastirni yongʻindan qutqargan deb hisoblanadi.

Ikona monastirning Uspenskiy cherkovida joylashgan va olimlarning fikriga koʻra, 18-asrdan oid boʻlishi mumkin. U kumush piktogramma (1846-yilda rus savdogar S. M. Komarov sovgʻa qilgan) va cherkov bayramlari tasvirlari tushirilgan ramka bilan bezatilgan.

Adabiyotlar 

 Pivovarova N. V. Akafistnaya Zografskaya ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2000. — T. I: „A — Aleksiy Studit“. — S. 381-382. — 752 s. — 40 000 ekz. — ISBN 5-89572-006-4.
 Bojkov A., Vasiliev A. Xudojestvenoto nasledstvo na manastira Zograf. Sofiya, 1981. S. 432
alfavit bo'yicha bizning xonimning belgilar
 Zograf (monastir)
Meshex

Meshex, Mosox ( ‎ — Injil qahramoni) Nuh paygʻambarning nabirasi Yofasning oltinchi oʻgʻli.

Bibliya manbalari 
Bibliyada Meshex (va uning avlodi) bilan birga Tubal va Yavon (Iez. 27:13 va boshqalar.)ni birga eslaydi, baʼzi tadqiqotchilar Gerodot va boshqa tarixiy manbalarda eslatib oʻtilgan Mosox va mosxlar yoki Muski xalqini bogʻlab, shundan kelib chiqib, uning avlodlarining asl joylashuvi Qora dengiz va Kaspiy dengizlari oraligʻida yoki Melitena (zamonaviy Turkiya) shimolidagi Kichik Armaniston mintaqasida boʻlgan degan xulosaga kelishadi. Bir qator tarixchilar ham mushklar: maskutlar, mossineklar va makronlar bilan bogʻlashgan. Biroq, Psaltir 119:5 „Holimga voy, Meshehda musofirman, Kedar chodirlari orasida yashayman“ oyati mosx va arab qabilalarini bogʻlovchi xalq deb talqin deb talqin qilinadi.

Solihlar kitobida Meshex (Meshek) oʻgʻillarining ismlari Dedon, Saron va Shebashni tilga olinadi.

Qadimgi havolalar 
Nenniy va Iosuf Flaviy ularni Kapadokiyaliklar, yaʼni, aynan mushklar (Moschoi) bilan bogʻlaydi. Rimlik Ippolit va oʻrta asr arman tarixchilari Meshexning avlodlarini iliriyaliklar bilan aniqlaydilar.

Zamonaviy identifikatsiyalar 
Meshex (Mosox) nomining Rossiya poytaxti nomi bilan uygʻunligi soʻnggi oʻrta asr adabiyotida toponimik afsonalarni keltirib chiqardi, unga koʻra Mosox Moskvaning eponimidir. 1674-yilda birinchi marta nashr etilgan Kiyev sinopsisi Meshex va Moskva avlodlari oʻrtasidagi aloqa haqidagi versiyaga tayanadi. Moskvaliklar afsonaviy Meshexning avlodlari boʻlgani haqidagi Kiyev sinopsisiga keyinchalik V. N. Tatishev ham slavyanlarning kelib chiqishining boshqa versiyalari qatorida havola berdi. Xuddi shu gipoteza koʻplab boshqa manbalarda, asosan, XVII-asrda uchraydi va Lomonosov va Trediakovskiy tomonidan koʻrib chiqiladi.

Ayzek Azimov Meshexni ossuriyaliklar „mushki“ deb atagan frigiyaliklar bilan birlashtiradi.

Manbalar

Havolalar 

 Kniga polskogo istorika XVII v. Feodosiya Sofonovicha s upominaniem Mosoxa
 Moskva, Mosox i tretiy Rim. P. Palamarchuk (1986)

Bibliya personajlari
Yofas oʻgʻillari
 Ibtido Kitobining Belgilar
 Yafetidlar
Mexiael

Mexiael — Eski Ahdning Yaratilish kitobida eslatib oʻtilgan Injil qahramoni, Qobilning evarasi, Xanoʻxning nabirasi, Iradning oʻgʻli, Mafusalning otasi.

Ismining yozilish variantlari 
Mexiael yozilishidan tashqari boshqa shakllari ham uchraydi:

 Mexiael;
 Mexiyael;
 Maleleil ;
 Mexuiel.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
Bibliya personajlari
 Injil belgilar
Choʻkkalagan bola

Choʻkkalagan bola — Rossiyada Mikelanjelo Buonarrotining yagona haykali. Sankt-Peterburgdagi Davlat Ermitaj muzeyida doimiy ekspozitsiyasi. 1530-1534-yillarda marmardan yasalgan, balandligi — 54 santimetrli haykal.

Bir manbaga koʻra, haykal Florensiyadagi San-Lorenso cherkovidagi Medichi kapellasini bezash uchun yaratilgan. Cherkov qurilishi tugallanmagan holda qoldi. Kapellaning ichki qismida, Lorenzo Medichining qabr toshiga Mikelanjelo gulchambarlar, zirhlar va toʻrtta kichik „choʻkkalagan bolalar“ haykallarini qoʻyishni rejalashtirgan. Shunga oʻxshash haykalchani Londondagi Britaniya muzeyi kollektsiyasidan olingan tayyorgarlik rasmida koʻrish mumkin. Amalga oshirilgan, ammo tugallanmagan, ulardan biri edi. Biroq, bu asarning Medichi kapellasi loyihasiga tegishliligi Karl Justi, Ervin Panofskiy, Charlz de Tolnay kabi mashhur mutaxassislar tomonidan bahslashuv tugʻdirdi. Boshqalar buni magistr talabalari tomonidan qilingan deb hisoblashadi. Ehtimol, haykaltarosh tomonidan Florensiyadagi ibodatxona loyihasidan mustaqil ravishda, 1529-1530-yillarda Ispaniyaning shaharga hujumi paytida, Mikelanjelo monastirlardan birida panoh topganida yaratilgan. Ehtimol, bu haykalda Mikelanjelo oʻsha paytdagi florensiyaliklarning mazlum holatini aks ettirgandir. Biroq, haykaltarosh qadimiy asardan ilhomlangan taxmin koʻproq asoslanadi: "Zirapchani olayotgan bola " yoki „Spinario“ (hozir Rimdagi Kapitolin muzeyida.

„Choʻkkalagan bola“ Medichi oilasiga tegishli boʻlib, soʻng Angliyaga sotilgan. Rus imperatritsasi Ekaterina II 1785-yilda Layd Braun kollektsiyasidan haykalni oʻz kollektsiyasi uchun sotib oladi. Endi u Sankt-Peterburg Ermitajida namoyish etilmoqda.

Yana qarang 
 Medici cherkovi
 Venera choʻkkalab oʻtirish

Manbalar

Havolalar 
 «Скорчившийся мальчик» на сайте Эрмитажа
 Mikelanjelo Haykallari
marmar haykallar
 tugallanmagan haykallar
 Ermitaj kollektsiyalaridan olingan haykallar
Medici oilasining mulki
 Tsvetaevskaya kastlar to'plami
 haykaltaroshlikdagi bolalar
Metopa, nimfa

Metopa () — yunon mifologiyasining Argos siklidagi qahramoni, daryo nimfasi va Asop Fliasiyning rafiqasi. Egina va boshqa koʻplab qizlarning onasi.

Mifologiyada 
Qadimgi mualliflar Metopani daryo xudosi Ladon va Stimfalidaning qizi deb atashadi; shunga koʻra, uning singlisi Dafna edi. Metopa boshqa daryo xudosi Asop Fliasiyning xotini boʻldi, u koʻp farzand tugʻdi. Bular oʻgʻillari Ismen va Pelasg (yoki Pelagon) hamda qizlari edi. Qizlarining soni Diodor Sitsiliyskiyga koʻra, oʻn ikkita, Psevdo-Apollodorga koʻra yigirmata. Metopaning oʻzi daryoning, qizlari esa bir qator orol va shaharlarning nomlariga aylangan. Diodor quyidagi nomlarni sanaydi: Kerkira, Salamina, Egina, Pirene, , Fiva, Tanagra, Fespiya, Asopida, Sinopa, Orniya va Xalkida.

Metopa Peloponnesning shimoli-sharqida — Arkadiya va Argolis tutashgan joyda Stimfal mintaqasida xuddi shu nomdagi buloqning nimfasi hisoblangan. Shu munosabat bilan, Pindar oʻzining Olimpiya odalaridan birida uni Stimfalida deb ataydi. Taxminlarga koʻra, yunonlar bu nimfani Killena togʻi etagidagi yilning turli vaqtlarida daryo yoki koʻlga aylanuvchi buloq bilan bogʻlashgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 Lamer. Metope 2 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1932. — Bd. XV. — Kol. 1468.
Yunon mifologiyasi
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Bibi Maryamning Arapet ikonasi

Bibi Maryamning Arapet ikonasi pravoslavlikda hurmatga sazovor boʻlgan Xudo onasining ikonasidir. Uning kelib chiqishi qadimiy. U haqida ishonchli maʼlumotlar saqlanib qolmagan. Baʼzi afsonalarda uning paydo boʻlishi Hindistonda (I asr) havoriy Tomasning vaʼzi bilan bogʻliq, boshqalari esa 301 yoki 322-yillarga ishora qiladi.

U 18-asr boshlarida Bibi Maryamning moʻjizaviy piktogrammalarining oʻyilgan toʻplamida mavjud, ammo agiolog Sergius (Spasskiy) Arapet ikonasini nishonlash yunon va rus oynomalarida, shu jumladan, 19-asr rus cherkovining rasmiy kalendarlarida koʻrsatilmaganligini taʼkidlaydi. Zamonaviy taqvimlarda Arapet ikonasini nishonlash 6-sentabr ostida joylashgan.

Ikonografiyaga koʻra, Arapet ikonasi Xodegetriya turiga tegishli. Bola Masih onasining chap qoʻlida, u qizil kiyim kiygan, tanasining yuqori qismi va ikkala oyogʻi yalangʻoch. Bir qator roʻyxatlarda Isoning oʻng qoʻlida oʻram bor. Bibi Maryamning maforiysida anʼanaviy yulduzlar oʻrniga farishtalarning yuzlari joylashtirilgan.

Havolalar 

 Arapetskaya ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2001. — T. III : „Anfimiy — Afanasiy“. — S. 173—174. — 752 s. — 40 000 ekz. — ISBN 5-89572-008-0.
 Poselyanin Ye. Skazaniya o chudotvornix ikonax Bogomateri. Sentabr. Arxivnaya kopiya ot 3-oktabrya 2009 na Wayback Machine // Bogomater. Opisanie Yeyo zemnoy jizni i chudotvornix ikon. — M: Pravoslavniy jurnal „Otdix xristianina“, 2002.
alfavit bo'yicha bizning xonimning belgilar
Hindistonda pravoslavlik
Togʻli Motamsaro

Motamsaro togʻli — Ulugʻ Vatan urushi yillarida halok boʻlgan vatandoshlar uchun yodgorlik.

Ulugʻ Vatan urushi yillarida Kyondelen aholi punkti 1942-yil oktabr oyida fashist qoʻshinlari tomonidan bosib olingan va 1943-yil boshida ozod qilinadi. Yodgorlik urushda jon fido qilgan vatandoshlar xotirasiga oʻrnatilgan.

Jang maydonlarida halok boʻlgan kyondelenliklarning xotirasini abadiylashtirish tashabbusi Kyondelen qishlogʻi aholisidan chiqqan.

Yodgorlik muallifi haykaltarosh Hamzat Krimshamxalov (1917-1985), meʼmori Muxarbi Karkaev.

Manbalar 

 Elbrus tumani
 Rossiyada Ulug' Vatan urushi yodgorliklari
Koʻk Mustang

Koʻk Mustang () — haykaltarosh Luis Ximenesning asarlaridan biri, mahalliy aholiga "Blutsifer" () nomi bilan maʼlum.

U 2008-yil 11-fevralda Denver xalqaro aeroportida oʻrnatilgan monolit shisha tolali, yorqin koʻk mustang boʻlib, tunda qizil koʻzlari porlab turadigan haykal.

Tarixi 
Koʻk Mustang birinchilardan biri boʻlib, 1993-yilda Denver xalqaro aeroportida oʻrnatish uchun jamoat badiiy komissiyasiga taqdim etilgan. Sakkiz funtlik haykal Oklaxoma universitetida namoyish etilgan.

Aeroportda oʻrnatilgan metall armatura bilan shisha tolali shishaning haqiqiy ishi balandligi 9,8 m va ogʻirligi 4,1 tonnani tashkil qiladi. U Peña bulvarining ajratuvchi chizigʻida joylashgan.

Ximenesning bu asari ham shuhrat qozonadi, chunki u yaratilayotgan haykalning bir qismi oʻz ustaxonasida rassomning ustiga tushganida oʻz muallifini oʻldirgan. Ximenesning oʻlimidan soʻng, yodgorlik uning yordamchilari tomonidan, oila aʼzolari va professional avtomashina rassomlari Kamillo Nunes va Richard LaVato ishtirokida qurib bitkazildi.

Aeroportda oʻrnatilgan qizil koʻzli koʻk mustangning monumental haykali shahar aholisi uchun dahshatli koʻrinadi, shuning uchun u Blutsifer laqabini oladi. 2009-yilda Denverlik koʻchmas mulkni ishlab chiqaruvchi Reychel Xultin ushbu asarga qarshi Facebook sahifasini ochganida ommaviy axborot vositalarining eʼtiborini tortadi.

Manbalar

Havolalar 
 Искусство, которое убивает
 XXI asr haykallari
otlarning haykal tasvirlari
Kolorado Diqqatga Sazovor Joylari
Denver binolari va inshootlari
Bibi Maryamning Armati ikonasi

Bibi Maryamning Armati ikonasi (Amarta) pravoslavlikda Bibi Maryamning muqaddas ikonasidir.

Ikonaning kelib chiqishi Konstantinopol hududi bilan bogʻliq boʻlib, u oʻz nomini imperator Basiliskning jiyani, harbiy usta Armatiusdan olgan ( („Armatisda“). U yerda bu ikona kelgan cherkov bor edi. Koʻpincha Armati ikonasi, nomlarning oʻxshashligi tufayli, Qora dengizdagi Amastrian monastiridan kelib chiqqan Xudo onasining Amastrian ikonasi bilan adashtiriladi. Armati ikonasining moʻjizalari haqida afsonalar yoʻq.

Ikona Hodegetria ikonkali rasm turiga oid. Ikonografiyaning oʻziga xos xususiyati shundaki, Chaqaloq Bibi Maryamdan yarim oʻgirilib turadi. Bokira Maryam uni quchoqlab turibdi va Iso uni oʻng qoʻli bilan quchoqlab olgan. Chaqaloq va onaning yuzlari bir-biriga bosilgan rasm mavjud.

Rossiyada XVIII-XIX asrlarda ikona gravyuralar va Bibi Maryamning hurmatli tasvirlari bilan maʼnaviy varaqalar shaklida keng tarqaldi. Koʻpincha „Amartilik“ degan imzo ham bor edi.

Belgi Julian kalendariga koʻra 21-iyul va 17-avgust kunlari nishonlanadi. 17-avgustni nishonlash ikonoklastlar ustidan qozonilgan gʻalaba sharafiga belgilangani haqidagi qarash faqat 19-asrdan beri maʼlum.

Havolalar 

 Armatiyskaya ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M., 2001. — T. III: „Anfimiy — Afanasiy“. — S. 285. — 752 s. — 40 000 ekz. — ISBN 5-89572-008-0.
 Ye. Poselyanin. Bogomater. Opisanie Yeyo zemnoy jizni i chudotvornix ikon. Arxivnaya kopiya ot 5-maya 2015 na Wayback Machine.
alfavit bo'yicha bizning xonimning belgilar
Sidon sarkofagi

Sidon sarkofagi ― antik davrning eng mashhur sarkofagilaridan biri boʻlib, 1887-yilda Sidon nekropolida yana uchtasi bilan topilgan va keyinchalik Istanbul arxeologiya muzeyiga koʻchirilgan.

Uzoq vaqt davomida sarkofag miloddan avvalgi 311-yilda Penteliya marmaridan yasalgan deb hisoblangan. Iskandar Zulqarnayn shoh qilib qoʻygan bogʻbon Abdalonimni dafn qilish uchun. Karl Shefold releflarning uslubini Lisippiydan avval, yaʼni bu sana uchun juda eski deb hisoblaydi, shuning uchun sarkofagning tegishliligi hozirda ilmiy jamoatchilikda juda bahsli.

Sarkofagning bir tomonida Issus jangi (ehtimol, Aleksandr mozaikasi bilan bir xil manbadan), ikkinchisida — ov sahnalari, ehtimol Iskandar va Sidon shohi ishtirokida tasvirlangan.

Yana qarang 
 Iskandarning mozaikasi
 Mashhur qadimiy sarkofagilar

Adabiyotlar 
 Volkmar von Graeve: Der Alexandersarkophag und seine Werkstatt. Berlin 1970.
 Richard Neudecker: Alexandersarkophag. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 1, Metzler, Stuttgart 1996, ISBN 3-476-01471-1, Sp. 462.
 Alexander Demandt: Alexander der Große. Leben und Legende. C. H. Beck, München 2009, ISBN 978-3-406-59085-6, S. 152-153.

Havolalar 
  На Викискладе есть медиафайлы по теме Сидонский саркофаг
 ellinistik san'at
 Sidon
 Sarkofagi
marmar haykallar
 Turkiya Maqbaralari
 1887-yil kashfiyotlari
Yelkaning aylanuvchi oldingi arteriyasi

Yelkaning aylanuvchi oldingi arteiyasi (anterior circumflexae humeral arteria) qo'lning arteriyasidir. Bu qo'ltiq osti arteriyasidan ajralib ketgan ikkita aylanuvchi arteriyalardan biri, ikkinchisi - arteria circumflexae humeri. Yelkaning oldingi aylanuvchi arteriyasiga qaraganda ancha kichikroq bo'lib, unga deyarli qarama-qarshi tomonda, qo'ltiq osti arteriyasining lateral tomonidan paydo bo'ladi.

Yelkaning oldingi aylanuvchi arteriyasi gorizontal ravishda, tumshuqsimon-bilak va ikki boshli mushagiining kalta boshi ostida, dumg'aza bo'yni oldida o'tadi.

Do'mboqlararo egatga yetib borgach,u bo'g'imga ko'tarilib, son suyagining boshini va yelka-bo'g'imini ta'minlaydigan shoxchani chiqaradi.

Keyin tomirning tanasi ikki bosh suyagining uzun boshi va  deltasimon mushaklari ostidan oldinga qarab davom ettiriladi va yelkaning aylanuvchi orqa arteriyasi bilan anastomozlashadi.

Qo'shimcha rasmlar

Yana qarang 

 Yelkaning aylanuvchi orqa arteriyasi

Manba 
Ushbu maqola Gray's Anatomy (1918)ning 20-nashrining 589-betidagi umumiy foydalanishdagi matnni o'z ichiga oladi.

Havolalar 

 Anterior_humeral_circumflex_artery at the Duke University Health System's Orthopedics program
 lesson3axillaryart&vein at The Anatomy Lesson by Wesley Norman (Georgetown University)
Odam anatomiyasi
Muqaddas Prokl Bolonskiy

Muqaddas Prokl Bolonskiy () — Mikelanjelo tomonidan yaratilgan uchta kichik marmar haykallardan biri. 1494-1495 Boloniyadagi xuddi shu nomdagi Bazilikadagi Avliyo Dominik qabri uchun.

Tavsif 

Haykalda Boloniyadagi Rim imperatori Diokletian tomonidan qatl etilgan italiyalik avliyo Bolonyalik Prokl tasvirlangan.

Proklning surati norozilikka toʻla  toʻplangan va yuz ifodasi Mikelanjeloning ancha keyingi haykallari — "David", "Muso", "Brutus"ni eslatadi. Yigitning oʻng qoʻli harakatga tayyorligini bildiradi, chap tomonida uzun plashi bor. Chap oyoq oldinga qoʻyiladi va barcha ogʻirlik oʻngga tushadi. Prokl qisqa belbogʻli tunikada kiyingan.

Kompozitsiyada Mikelanjeloning keyingi ishlariga xos boʻlgan kontraposto aniq koʻrsatilgan.

Viktor Lazarevning soʻzlariga koʻra, haykaltaroshning avliyo Dominik qabri uchun yaratgan dastlabki ishlarida — "Sandirli farishta", "Petroniy" va „Prokl“ — Yakopo della Kverchning asarlarining taʼsirini his qilish mumkin. Libmanning soʻzlariga koʻra, allaqachon bu haykallarda „qahramonlarcha goʻzal inson“ timsolini koʻrish mumkin.

Fritz Erpelning fikriga koʻra, bu haykalni rassomning dastlabki avtoportreti deb hisoblash mumkin, garchi bu fikr Erik Shiliano tomonidan qoʻshilmasa ham. Ikkinchisining fikricha, agar buni avtoportret deb hisoblash mumkin boʻlsa, unda rassom oʻzini „… uning yoʻlidagi har qanday toʻsiqlarni olib tashlashga tayyor gʻazablangan yigit“ sifatida tasvirlagan.

Sanʼatdagi tasvir 
Bu haykal Karel Shulsning „Tosh va ogʻriq“ (1943) biografik romanida eslatib oʻtilgan:

Biografik romanida „Azob va quvonch“ (1961), Irving Stoun Prokl haykali haqida gapirar ekan, Mikelanjeloning barcha dastlabki asarlaridan faqat „ibtidoiy narsalarni oʻz ichiga olgan“.

Manbalar

Adabiyotlar 
  
 
 
 
 
  
   
  
 Mikelanjelo Haykallari
marmar haykallar
Bibi Maryamning Balikino ikonasi

Lutsk piktogrammasi uchun qarang Xudo onasining Volin belgisi
Bibi Maryamning Balikin ikonasi ― Chernigov guberniyasi, Starodubskiy uyezdi, Balikino qishlogʻidan (hozirgi Pogarskiy tumani, Bryansk viloyati) eng muqaddas Bibi Maryam ikonasi. Ikonani nishonlash 30-iyunda boʻlib oʻtadi. Baʼzi manbalarda ushbu ikona Volinskaya ikonasi deb ataladi.

Afsonaga koʻra, ikona Pan Dulskiyning uyida boʻlgan. Shvetsiya urushi paytida, shvedlar Starodub yonidan oʻtayotganda, ikonada Bibi Maryamning koʻzlaridan yosh oqayotganini koʻrgan. Bu 1709-yilda sodir boʻlgan. Shundan soʻng, Pan Dulskiy ikonkani keyinchalik quriladigan maʼbadga qoʻyishga vaʼda beradi. U ikonani uzatishda uzoq vaqt ikkilanib turdi, lekin tushida Xudoning onasini koʻrganidan soʻng, u tasvirni kambagʻal Balikinskiy cherkoviga topshirdi. Bu 1711-yil 4-avgustda sodir boʻldi.

Ikona taxtaga yopishtirilgan tuvalga yozilgan. Belgi noziklik turiga tegishli boʻlib, Bibi Maryamning boshi diadem bilan bezatilgan, uning nigohi tizzalari ustida yotgan chaqaloq Masihga qaratilgan. Kumush zarhal zargarona fon rasmi ustida shunday yozuv bor: „1811-yil, 24-iyun, grafinya Anna Ivanovna Bezborodko yordamida oʻzgartirilgan va sayqallangan“.

1712-yilda Balikino ikonasi roʻyxati Tobolsk mitropoliti Ioan (Maksimovich) tomonidan Oryoldagi Muqaddas Vvedenskiy monastiriga sovgʻa qilingan. Ushbu roʻyxat Oryol viloyatining eng hurmatga sazovor obidalaridan biridir.

2009-yilda moʻjizaviy ikona ning 300-yilligi nishonlandi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 

 Xudo onasining Balikinskino ikonasi // Pravoslav entsiklopediyasi
 Balikinolik Bibi Maryam // Lukinlarning Palex ikonka-rasm ustaxonasi
alfavit bo'yicha bizning xonimning belgilar
XVIII asrda paydo bo'lgan