MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Rovno viloyati

Rovno viloyati — Ukraina tarkibidagi viloyat. Ukrainaning shimgʻarbida. 1939-yil 4 dekabrda tashkil topgan. Maydoni 20,1 ming km². Aholisi 1192,5 ming kishi (1997), asosan, ukrainlar, shuningdek, rus, belorus va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Rovno viloyatida 15 tuman, 9 shahar va 16 shaharcha bor. Yirik shaharlari: Rovno, Dubno, Zdolbunov, Kostopol, Sarni. Markazi — Rovno shahri.

Rovno viloyati yer yuzasi bir oz pastbaland tekislik. Viloyat shimoliy qismini Polesye payettekisligi, janubiy qismini Volin qirlarining sharqiy qismi egallagan (eng baland joyi 342 m).

Iklimi moʻʼtadil kontinental. Yanvarning oʻrtacha tempaturasi −3,8°, iyulniki 18,5°. Yillik yogʻin 560-620 mm. Daryolari Pripyat va uning irmoqlari. Qora tuproq, sur tusli podzollashgan, chimli podzol, botqoq, gilliqumloq tuproklar tarqalgan. Viloyat hududining 34%i oʻrmon. Boʻri, tulki, qobon, los, boʻrsiq, suvsar, tiyin, olaxurjun, zubr yashaydi. Dare va koʻllarda baliq koʻp. Ondatra, yenotsimon it iqlimlashtirilgan.

Viloyat xoʻjaligida oziq-ovqat sanoati yetakchi oʻrinda. 6 shakarqand, 2 spirt, 8 sabzavot quritishkonserva korxonalari, goʻsht kombinati ishlab turibdi. Sanoat mahsulotlarining hajmi boʻyicha yengil sanoat ikkinchi oʻrinda turadi. Rovno, Dubnoda tikuvchilik, toʻqimachilik, trikotaj, poyabzal korxonalari joylashgan. Mashinasozlik va metallsozlik korxonalarida traktor, qishloq xoʻjaligi mashinalari uchun ehtiyot qismlar ishlab chiqariladi. Rovnoda elektrotexnika jihozlari, yuqori voltli elektron apparatura, Dubnoda har xil stanoklar ishlab chiqariladigan korxonalar bor. Oʻrmon, yogʻochsozlik va qogʻoz sanoati korxonalari Sarni, Dubno, Ostrog, Vladimirets, Berezno, Rovno atroflarida joylashgan. Qurilish materiallari sanoati, ayniqsa, sement, shifer va yigʻma temirbeton ishlab chiqarish rivojlangan.

Qishloq xoʻjaligining asosiy tarmoklari: deqqonchilik va chorvachilik. Gʻalla, texnika ekinlari, sabzavotpoliz va kartoshka, yemxashak ekinlari ekiladi. Chorvachiligi sutgoʻshtga ixtisoslashgan. Krramolchilik, choʻchqachilik yetakchilik qiladi. Parrandachilik va quyonchilik rivojlangan, qoʻy va echki ham boqiladi.

Transport yoʻli uzunligi 579 km, avtomobil yoʻllari 7,8 ming km. R. havo yoʻllari orqali Moskva, Riga, Kiyev, Simferopol va Ukrainaning boshqa shaharlari bilan bogʻlangan, 2 oliy oʻquv yurti, Kiyev madaniyat institutining madaniymaʼrifiy fakulteti, 2 muzey, musiqali drama teatri, 4 sanatoriy bor.

Manbalar 

 

Ukraina viloyatlari
Rovoch

Rovoch, rivoch (Rheum) — torondoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻtsimon oʻsimliklar turkumi, sabzavot ekini. Asosan, Osiyoda oʻsadigan 50 ga yaqin turi bor. Oʻzbekistonda 3 turi yovvoyi holda oʻsadi. Dehqonchilikda sabzavot P. (R. undulatum) turi Yevropa mamlakatlari, AQSH, Xitoy, Oʻrta Osiyoda ekiladi. Ildizi yoʻgʻon, sertarmoq, ildizpoyali. Poyasi tik, boʻyi 2 m gacha boradi. Bargi yirik, oddiy, bandi uzun (1,5 m gacha), sersuv, nordon, yeyishli, limon va olma kislotasiga boy. Gullari mayda, toʻpguli roʻvaksimon. Gultojbargi 6 ta, oqishpushti yoki qizil. Mevasi 3 qirrali, qizilqoʻngʻir pistacha. Barg bandi koʻklamdan boshlab isteʼmol qilinadi, undan souslar, kompot, kisel, murabbo, konfet, kvas tayyorlashda foydalaniladi. Ayrim turlarining ildizi qadimdan oshlovchi modda sifatida ishlatiladi. Ildizi va ildizpoyasi tarkibida 3—6% antraglikozid, 6—12% oshlovchi b. moddalar bor. Panjasimon P. (R. palmatum) dorivor oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Iddizidan tayyorlangan preparatlar (kukun, damlama va nastoykalar) surunkali kabziyat hollarida surgi sifatida ishlatiladi. R. urugʻi, koʻchati va ildiz bachkilaridan koʻpaytiriladi. Ekilganidan keyin 2yildan barg bandi olib ishlatiladi. Hosildorligi 6—7yili 250—400 s/ga.

Manbalar 

 
Ikki pallali oʻsimliklar
Rogoviklar

Rogoviklar — 1) zich, mayda donali tof jinsi, oʻziga singdirgan jinsga intruziyaning taʼsiri natijasida vujudga keladi (qarang Kontakt metamorfizm). Metamorfizmga uchragan dastlabki jinslar tarkibiga koʻra farq qiladi. Gilli jinslar tarkibida kordiyerit, andaluzit, sillimanit, granat, biotit, dala shpati boʻlgan R.ga; bazaltlar va ularning tuflari, grauvvakkilar — piroksenli, asosiy plagioklazli, shox aldamchi R.ga; mergellar vollastonitli, olivinli, shpinelli, karbonatli R.ga aylanadi. Karbonat miqdorining ortib borishi bilan R. kontaktli marmarta aylanadi; 2) gid va temir gidrooksillari aralashgan, karbonatli va gilli qatlamlarda konkretsiya va qatlamchalar hosil qilgan kremniyli jinslar (kremniy, yashma, menilitlar); koʻpincha tarkibida karbonatlar va organik qoldiklar boʻladi.

Manbalar 

    

Petrologiya
Rodanid kislota

Rodanid kislota (tiotsianat kislota), HSCN – rangsiz, oʻtkir hidli suyuq modda. Mol. m. 59,09. Rodanid kislota va hosilalarining 2 ta struktura shakli maʼlum. R—N yoki metall ioni boʻlganda, asosan, I shaklda, organik hosilalari esa ikkala shaklda ham uchraydi. —90°dan past tradagina barqaror, —110° da oq kristall, —85°da trimer – rodanur kislota (HSCN)3 hosil qiladi. Undan yuqori tralarda polimerlanish darajasi ortadi, sariq rangdan qizil rangga va toʻq jigarrangga oʻtadi. 3 atrofida polimerlanadi. Suv, efir va spirtda yaxshi eriydi. Kuchli kislotalar jumlasiga kiradi.
Bu moddada elementlarning oksidlanish darajalari:
H+1S'-2C'+4N''''''-3.

Manbalar 

Kislotalar
Rodanidlar

Rodanidlar, tiotsianatlar — rodanid kislotanst hosilalari. Umumiy formulasi RSCN (R — bir valentli metall yoki organik radikal, SCN — rodan yoki tiotsian ion). Anorganik R. — tuzlar, Mas, kaliy rodanid, ammoniy rodanid. Koʻpchilik R. suvda yaxshi eriydi. R. sianidlarga oltingugurt qoʻshilishi natijasida hosil boʻladi. Koks gazini tozalashda ham koʻpgina miqdorda R. ajraladi. Anorganik R. analitik kimyoda, organik R. insektitsid, fungitsit, bakteritsid va gerbitsidlar sifatida ishlatiladi.

Manbalar
Gianni Rodari

Giovanni Francesco „Gianni“ Rodari (23-oktabr 1920-yil — 14-aprel 1980-yil) — italyan yozuvchisi. Qarshilik koʻrsatish harakati qatnashchisi. Ilk „Quvnoq sheʼrlar kitobi“ (1951) toʻplami bolalar hayotiga bagʻishlangan. Yengil vaznli hajviy oʻynoqi sheʼrlari, nasriy asarlari folklor anʼanalari ruhida. „Chipollinoning boshidan kechirganlari“ (1951) ertakqissasi ayniqsa mashhur.

Asar qahramonining afsonaviy mamlakatdagi gʻaroyib sarguzashtlari fantaziya va hajv unsurlari vositasida yoritilgan. „Fantaziya grammatikasi“ (1973) kitobi muallifi. „Chipollinoning boshidan kechirganlari“ (1955), „Salom bolalar“ (1956), „Jelsomino yolgʻonchilar mamlakatida“ (1962), „Telefonda aytilgan ertak“ (1971) va boshqa asarlari oʻzbek tilida nashr etilgan.

Manbalar

Qoʻshimcha maʼlumot 
 (italyancha) Argilli, Marcello, del Cornò, Lucio, and de Luca, Carmine (eds.), Le provocazioni della fantasia. Gianni Rodari scrittore e educatore (1993).
 (italyancha) Bini, G. (ed.), Leggere Rodari (1981).
 (italyancha) Boero, Pino, Una storia, tante storie: guida all’opera di Gianni Rodari (1992)
 (italyancha) Cambi, Franco, Collodi, De Amicis, Rodari : tre immagini d’infanzia. Dedalo, 1985.   
 (italyancha) Gianni Rodari : la letteratura per l’infanzia, a cura di Enzo Catarsi. Pisa: Edizioni del Cerro, 2002
 Petrini, Enzo, Argilli, Marcello, and Bonardi, Carlo (eds.), Gianni Rodari Giunti-Marzocco, 1981.
 Rodari, Gianni, The Grammar of Fantasy, trans. with intro. Jack Zipes (1996).
 (italyancha) Se la fantasia cavalca con la ragione : prolungamenti degli itinerari suggeriti dall’opera di Gianni Rodari : convegno nel decennale della Grammatica della fantasia, organizzato da Comune e Provincia di Reggio Emilia, Regione Emilia Romagna, ARCI, Reggio Emilia, 10-12 novembre 1982 ; a cura di Carmine de Luca. Bergamo: Juvenilia, c1983
 (italyancha) Zagni, Patrizia, Gianni Rodari. Firenze: La Nuova Italia, 1975

Havolalar 
 

1920-yilda tugʻilganlar
1980-yilda vafot etganlar
Yozuvchilar
Auguste Rodin

RODEN (Rodin) Fransua Ogyust Rene (; 1840.12.11, Parij — 1917.17.11, Myodon, Parij yaqinida) — fransuz haykaltaroshi; haykaltaroshlikda impressionizm asoschilaridan. Mikelanjelo, Donatello ijodini oʻrgangan hamda gotika haykaltaroshligidan ilhomlangan. R. ijodiga xos boʻlgan dadillik, murakkab harakatlarni ifodalashdagi jonlilik ilk asarlaridayoq namoyon boʻldi ("Bronza asri", gips, 1877; "Kale fuqarolari" haykallar guruhi, bronza, 1895 va boshqalar). 1880-yildan umrining oxirigacha Dantening "Ilohiy komediya"si, antik afsonalar, bibliya rivoyatlari va boshqa taʼsirida "Doʻzax darvozasi" gorelyef kompozitsiyasi ustida ishladi; mustaqil asarlar yaratdi ("Mutafakkir", bronza, 1888 va boshqalar). R.ning realistik portretlari ("J.Dalu", 1883; "V. A.Motsart", 1910 va boshqalar), monumen tal haykallari ("V.Gyugo", 1886—1900; "O.Balzak", 1887 va boshqalar), inson goʻzalligi, sevgi mavzuidagi shoh asarlari ("Boʻsa", 1886; "Mangu bahor", 1897 va boshqalar) mashhur. R. ijodiga xos boʻlgan nur va soya keskinligi, shakllar tasviriyligi (baʼzan oquvchanligi) uni impressionizm asoschisiga aylantirdi. Asarlari, racm va ofortlari, asosan, Parijdagi R. muzeyida saqlanadi. R. ijodi 20-asrda turli okimlarda ijod qilgan haykaltaroshlarga dadil ijodiy izlanishlariga turtki bergan.

Manbalar
Rodentitsidlar

Rodentitsidlar (lot. rodentis kemiruvchi va caedo — oʻldiraman) — q. Pestitsidlar.

Manbalar
Rododendron

Rododendron (Rhododendron) — erikadoshlar oilasiga mansub buta yoki kichikroq daraxtlar turkumi. Yer yuzida 600 turi maʼlum. Asosan, Sharqiy Osiyo va Shimoliy Amerikaning togʻlarida uchraydi. Oʻzbekistonda oʻsmaydi. R. tilla rang va sariq boʻladi. Bargi qalin, yaltiroq, teskari tuxumsimon, qisqa bandli, ketmaket joylashgan. Guli sariq yoki binafsha rangpushti, toʻpguli soyabonsimon. Mevasi 5 uyali koʻsak, bargi tarkibida arbuTilla rang rodotin va q glikodendron zidlar, flavonoidlar, oshlovchi va boshqa moddalar bor. Bargining damlamasi xalq tabobatida bod, yurak kasalliklarida hamda siydik haydovchi dori sifatida ishlatiladi. R.ning manzarali turlari bogʻ va xiyobonlarda oʻstiriladi.

Manbalar
Rodonit

Rodonit (yun. rhodon — atirgul) — silikatlar sinfining vollastonitrodonit guruhiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi CaMns [Si5Ol5]. Tarkibi: 54,15% MpO va 45,85% SiO2. Tabiiy R. tarkibida 14,5% gacha GʻeO (ferrodonit), 2—9% gacha Sa, Mg, A1 va Zn (foulerit) boʻlishi mumkin. Kristallari (tabletkasimon, prizmasimon) juda kam uchraydi; odatda, mayda donali yoki zich monolit massalar va agregatlar. Rangi qoʻshimchalariga qarab pushti, qoʻngʻirqizgʻish, sargʻishdan to kulranggacha, nurash jarayonida qoragacha oʻzgargan boʻlishi mumkin. Yaltiroqligi shishasimon. Qattiqligi 5,5—6,5. Zichligi 3,5—3,7 g/sm³. Oson nurab, kora yoki toʻq qoʻngʻir marganets gidrooksili (vernadit) va kremniy gidrooksilini hosil qiladi. R. past trali regional va kontakt metamorfizm jarayonlari natijasida hosil boʻladi, baʼzan pegmatitlar tarkibida uchraydi. Mineral yoʻldoshlari psilomelan, rodoxrozit, spessartin va kvars. Yirik R.  konlari: Shvetsiya, Buyuk Britaniya, Italiya, XAPJ Hindiston, AQSH, SultonUvays (Oʻzbekiston), Oltintopkan (Tojikiston)da. R. qurilishda qoplamabezak tosh sifatida ishlatiladi.

Manbalar 

 

Bezak toshlari
Minerallar
Zargarlik
Qurilish materiallari
Rodop togʻlari

Rodop togʻlari — Bolqon yarim oroldagi togʻlar. Bolgariya va Gretsiyada. Uzunligi 240 km. Eng baland joyi 2191 m. Sharqqa tomon pasayib borgan bir qator togʻ massivlaridan iborat. Ohaktosh, qumtosh, kristalli va vulkan jinslaridan tuzilgan. Yillik yogʻin gʻarbida 1000 mm gacha, sharqiy qismida 650 mm. Daryolari serostona, gidroenergiya zaxiralariga boy, GES, suv omborlari qurilgan. Yon bagʻirlarining quyi qismida butazorlar, shim. yon bagʻirlarida keng bargli va igna bargli oʻrmonlar, 1800–2000 m dan balandda subalp oʻtloqlari bor. Rodop togʻlarining gʻarbiy qismida oʻrmonchilik rivojlangan. Sharqiy Rodop togʻlarida tamaki plantatsiyalari, tokzorlar barpo qilingan. Foydali qazilmalardan temir, xrom, polimetall rudalari uchraydi. Mineral suvli buloqlar bor. Balneologik va iklim kurorti koʻp. Turizm rivojlangan.

Manbalar 

 

Togʻlar
Rodos

Rodos () — oʻrtadengizning sharqiy qismidagi orol, Janubiy Sporada arxipelagida. Kichik Osiyo yarim oraldan 18 km, Yunoniston hududi. Maydoni 1404 km². Qirgʻoqlari kam parchalangan. Eng baland joyi 1215 m (Ataviros togʻi). Asosan, ohaktosh va marmardan tuzilgan. Keng bargli va igna bargli oʻrmonlar, butazorlar uchraydi. Sohilboʻyi payettekisliklarida tokzorlar, bogʻlar, sitrus mevalar plantatsiyalari, zaytunzorlar bor. Baliqovlanadi. Turizm rivojlangan. Kurort koʻp. Yirik shahri — Rodos. R. — egey madaniyati markazlaridan. Oʻrta asr yodgorliklaridan Vizantiya ibodatxonalari (11 — 15-asrlar), musulmonlar meʼmorligi obidalari (16— 19-asrlar) saqlangan.

Manbalar 

 

Orollar
Yunoniston
Rodoxrozit

Rodoxrozit (yun. rhodon — atirgul, chrosis — rang), marganesli shpat — karbonatlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi MpSO3. Trigonal singoniyada kristallanadi. Rangi turli qoʻshimchalar borligi tufayli toʻq binafshadan och sargish, kulranggacha oʻzgaradi, oksidlanganda qoʻngʻir tusga oʻtadi. Asosan, yarim shaffof, baʼzan shaffof boʻladi. Yaltiroqligi shishaga oʻxshash, sadafeimon. Qattikligi 3,5—4. Zichligi 3700 kg/m³. Moʻrt. R. koʻpincha dengizlarda choʻkindi yoʻl bilan hosil boʻlgan marganets konlarida, baʼzan oʻrtacha trali polimetall va past trali oltinpolimetall konlarda uchraydi. R., asosan, marganets rudalari tarkibiga kiradi. Sanoat ahamiyatiga ega. Yumshok,ligiga qaramasdan baʼzi shaffof turlari zargarlikda va bezaktosh sifatida qoʻllaniladi.

Manbalar 

 

Minerallar
Rods Sesil Jon

RODS (Rhodes) Sesil Jon (1853-1902) — Janubiy va Markaziy Afrikadagi hududlarni inglizlar tomonidan bosib olinishining (1880-yillarning oxiri — 90-yillar) tashkilotchisi; bu hududlarning bir qismini Rodeziya (R. nomidan) mustamlakasi tashkil etgan. 1890—96 yillarda Kap mustamlakasining bosh vaziri, inglizburlar urushi (1899— 1902)ning asosiy tashabbuskorlaridan biri.

Manbalar
Roja

Roja (sanskritcha — podshoh, hukmdor) — Hindistondagi hokimlar unvoni. Ilk oʻrta asrlarga oid bitiklar va adabiy asarlarda R. unvoni maharoja unvoniga qarshi qoʻyilib, odatda, vassal xrkimni anglatgan.

Manbalar 

 

Unvonlar
Rojasthon

Rojasthon (hindcha — rojalar mamlakati), Rojaston — Hindistonning shim.gʻarbiy qismidagi shtat. Maydoni 342 ming km². Aholisi 56,5 mln. kishi (2001); 90% hindu diniga, 7% islomga eʼtiqod qiladi. Maʼmuriy markazi — Jaypur sh. Rojasthonning shim. qismi HindGang tekisligida, jan. qismi Dekan yassitogʻligida. Shim.gʻarbida Tar choʻli bor. Shtatning markaziy qismidan Aravali togʻ tizmasi kesib oʻtgan (eng baland joyi 1722 m). Iklimi tropik, mussonli, shim.gʻarbida quruq ikdim. Oʻrtacha oylik temperatura yanvarda 14°, mayda 35°. Yillik yogʻin janubida 600–900 mm, shimolida 130mm.

Iqtisodiyotida qishloq xoʻjaligi yetakchi oʻrinda. Qishloq xoʻjaligining asosiy tarmogʻi — chorvachilik. Rojasthon hududining choʻl va chala choʻldan iborat katta qismida qoʻy, echki, koramol, tuya boqiladi. 16 mln. ga yerga ekin ekiladi. Asosiy ekinlari: bugʻdoy, tamaki, makkajoʻxori, oq joʻxori, paxta, sholi, moyli ekinlar, shakarqamish. Bogʻlar ham bor. Dehqonchilik sugʻorishga asoslangan. Chambal daryosiga yirik gidrotexnika inshootlari qurilgan. Foydali qazilmalardan marmar, gips, asbest, osh tuzi, slyuda, lignit, marganets, qimmatbaxr toshlar (Udaypur yaqinida yirik olmos koni) qazib olinadi.

Sanoati mahalliy, qishloq xoʻjaligi xom ashyosini k,ayta ishlashga ixtisoslashgan. Toʻqimachilik, oziq-ovqat (shakarqand, yogʻmoy) korxonalari bor. Hunarmandchilik rivojlangan. Kustar usulda ip gazlama, movut, gilam toʻqiladi, tosh, fil suyagi, bronzadan turli buyumlar tayyorlanadi. Jaypur hunarmandlari yasagan oltin va kumush buyumlar, sovuq qurollar dunyoga mashhur. Kota sh. yaqinida AES qurilgan. Keyingi yillarda zamonaviy sanoat tarmoqlari — mashinasozlik va metallsozlik korxonalari (qoʻrgʻoshinrux konsentratlari, mis eritish, anik, priborlar ishlab chiqaruvchi zdlar) ishga tushirildi. Shtatda sement, oynashisha, natriy, boʻyoq, oʻgʻitlar, temir yoʻl vagonlari, oltingugurt kislotasi, televizor va sunʼiy tola ishlab chikaruvchi 200 dan ortiq mayda korxona bor.

Rojasthon haqidagi ilk maʼlumotlar mil. av. 3-asrlarga oid. 6-asrdan boshlab rojaliklar tuzila boshlagan. 1025-yil Mahmud Gʻaznaviy Rojasthonni oʻz tasarrufiga kiritgan. Gʻaznaviylarning Hindistondagi noibi Baxlim 1120-yilda R.ning gʻarbini oʻz hukmiga olgan. 11-asrning 30—70-yillarida Kalachuri davlati hukmdori Karna Rojasthonning shim.gʻarbiy viloyatlarini qoʻlga kiritgan. Rojasthon oʻz nomini 13—14-asrlarda Shimoliy Hindistondagi musulmonlarga karshi kurashda rajput zodagonlarining tayanchi boʻlganda olgan. 13— 19-asrlarda ushbu qudud dastlab Dehli sultonligi, keyinroq Boburiylar saltanati va Marathalar davlatiga tobe boʻlgan. Boburning nevarasi Akbar birinchilardan boʻlib Rojasthon xonlari bilan qarindoshlik aloqalarini oʻrnatgan. 1818—1947-yillardagi Angliya mustamlakachiligi davrida Rojasthon 22 rojalik va kichikroq Ajmer provinsiyasidan iborat boʻlgan va Rojaputana deb atalgan. 1956-yilda Rojasthon shtati tuzilgan.

Manbalar
Rojasthonlar

Rojasthonlar — Hindistondagi xalq. Rojasthon shtatining tub aholisi (19,9 mln. kishi, 1990-yillar oʻrtalari). 400 ming kishi Pokistonda yashaydi. Hinderon guruhiga mansub tilda soʻzlashadilar. Dindorlari — asosan, hinduizm (islom va jaynizm diniga ham)ga eʼtiqod qiladilar. R. savdosotiq, dehqonchilik, chorvachilik, hunarmandchilik (matolarni boʻyash, qogʻoz tayyorlash, charm buyumlar i.ch., metallga ishlov berish), zargarlik, kulollik, suyak va tosh oʻymakorligi bilan shugʻullanadi. R.ning oʻziga xos boy maʼnaviy madaniyati, meʼmorligi, rangtasvir sanʼati, xalq badiiy ijodiyoti mavjud.

Manbalar
Vladimir Rojdestvenskiy

Vladimir Leonidovich Rojdestvenskiy (1897, Vladimir sh. — 1949, Toshkent) — grafik rassom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1943). Racm chizishni mustaqil oʻrgangan. 1923-yildan Oʻzbekistonda. Gazeta va jurnallar ("Vokrug sveta", "Mushtum" jurnallari taxririyatlari)da rassom. Rojdestvenskiy yaratgan karikatura, hajviy asarlar, tarixiy mavzudagi lavhalar, plakatlar obrazlarining taʼsirchanligi, fikr ifodalashdagi aniqligi bilan diqqatga sazovar: "Hamza" turkumi (1939); "Oʻzbekiston" (30-yillar), "Oʻzbekiston oʻtmishidan" (40-yillar) litografik turkumlari, plakatlari ("Harbiy xizmatga chaqirilgan yigitning qasami", "Gʻarbga bor, bahodir", 1942), Ikkinchi jahon urushiga bagʻishlangan avtolitografiya turkumlari ("Jasorat", 1942), rangtasvir asarlari va boshqa "Navoiy" (1939), "Mannon Uygʻur", "Abror Hidoyatov" (1944) kabi portretlarida ijodkorlarning ilhom dunyosi ifodalangan.

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1897-yilda tugʻilganlar
1949-yilda vafot etganlar
Rojiy

Rojiy (taxallusi; asl ism-sharifi Idrisxoʻja Mahdum Buxoriy Nabiraxoʻja oʻgʻli) (1880 — Buxoro — 1919) — shoir va xattot. Buxoro madrasalarida taʼlim olgan. Yeshligidan sheʼrlar yozgan, xattotlik bilan shugʻullangan, qoʻlyozma asarlarni kitobat qilgan. Oʻz davrida yashab ijod etgan shoir va xattotlar haqida maʼlumot beruvchi xattotlikka oid "Risolai xushnavison" asarini yaratgan. Sadr Ziyoning "Risolai xattoton" ("Xattotlar risolasi") asarida yozilishicha, R. "Risolai xattotoni manzuma" ("Xattotlar risolasi manzumasi") asarini ham yozgan. 1907 yilda kitobat qilgan bayozi qoʻlyozmasi Oʻzbekiston FA Sharqshunoslik instituti fondida saqlanadi.

Manbalar 

    

Kishilar
Shoirlar
Xattotlar
Oʻzbeklar
1880-yilda tugʻilganlar
1919-yilda vafot etganlar
1919-yilda vafot etganlar
Buxoro madrasalarida tahsil olganlar
Rojiy (maʼnolari)

Rojiy:

 Rojiy (taxallusi; asl ism-sharifi Idrisxoʻja Mahdum Buxoriy Nabiraxoʻja oʻgʻli) (1880 — Buxoro — 1919) — shoir va xattot.
 Rojiy (shoir) (taxallusi; asl ismsharifi Muhammad Yusuf Mahzum ibn Xoʻjamberdi; 19-asr
 Rojiy (xattot), Sulaymonqul usta Suyarqul oʻgʻli (1871 — Qoʻqon — 1924.
Rojiy (shoir)

Rojiy (taxallusi; asl ismsharifi Muhammad Yusuf Mahzum ibn Xoʻjamberdi; 19-asr 30-yillari — Xiva — 20-asr boshi) — shoir, tarjimon va xattot. Sheʼrlarining yetakchi mavzui — ishq-muhabbat. Mumtoz adabiyot anʼanalarini ijodiy davom ettirgan, unga yangi mavzu va obrazlar olib kirgan. Gʻazallarida maʼrifatparvarlik gʻoyalarini targʻib qilgan, kishilarni saxovatpeshalikka, kamtarinlikka undagan ("Choy", "Bel ogʻriq", "Kelur", "Bois" va boshqalar). Navoiy, Fuzuliy, Husayniy, Komil Xorazmiy, Ziyrak va boshqa gʻazallariga muhammaslar bogʻlagan. Xorazm xoni Sayd Muhammadxon (1856—65), Muhammad Rahimxon II (1865—1910) ga bagʻishlab qasidalar bitgan. "Ravzat ussafo" (Mirxond)ning 4—5-boblarini va bir qancha adabiy asarlarni fors tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilgan. 200 misradan ortiq sheʼrlari 3 devonida bizgacha yetib kelgan. Xattotlik qilgan, tanburni yaxshi chalgan. Devoni qoʻlyozmalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida saqlanadi (inv. №922, 1119, 1271).

Adabiyot 
 Yunusov Yu., Xorazm shoirlari, T., 1967; Murodov A., Oʻrta Osiyo xattotlik sanʼati tarixidan, T., 1971.

Manbalar 

Shoirlar
Rojiy Margʻiloniy

Rojiy Margʻiloniy (taxallusi; asl ism-sharifi Xoʻjajon Xoʻja Nizomiddin Xoʻja oʻgʻli, 1834 — Margʻilon — 1918) — shoir. Qoʻqon va Buxoro madrasalarida tahsil olgan. Xushxat va savodxon boʻlganligi uchun mirzalik qilgan. Shoirning adabiy merosi 10 ming misraga yaqin: ular gʻazal, muhammas, masnaviy, muammo, ruboiy, tuyuq, qitʼa, fard, taʼrix kabi adabiy janrlarda bitilgan. R. lirik sheʼrlarida pok insoniy sevgini, olijanob fazilatni ulugʻlaydi, zulm va adolatsizlikdan noliydi. "Qozi saylov", "Saylov" hajviyalarida amaddorlarni, poraxoʻr qozilarni tanqid qiladi, oʻz davri saylovining mohiyatini ochib beradi. "Toy", "Toychoq" kabi masnaviylarida mustamlakachilik zulmi ostida qashshoqlashgan xalqning turmushini, ochlik, muhtojlik hukm surayotgan muhitni qoralaydi. R. Dukchi eshon voqeasi haqida ham sheʼrlar yozgan. Hofiz, Jomiy, Alisher Navoiy, Bedil, Fuzuliy, Nodira va Furqat kabi shoirlarning gʻazallariga nazira va taxmislar bitgan.

Manbalar 

    

Shoirlar
Fargʻona madrasalarida tahsil olganlar
Qoʻqon madrasalarida tahsil olganlar
Buxoro madrasalarida tahsil olganlar
Rojiy (xattot)

Rojiy, Sulaymonqul usta Suyarqul oʻgʻli (1871 — Qoʻqon — 1924.11.11) -shoir, xattot. Qoʻqon madrasalarida tahsil koʻrgan. R. ishqiy gʻazallar, satirik sheʼrlar, taʼrixlar yozgan. Ularda samimiy muhabbat ulugʻlangan, Birinchi jahon urushi voqealari aks etgan, insonning jamiyatda tutgan oʻrni va qadrqimmatiga baho berilgan. 880 misra sheʼr, 400 dan ortiq maqol va hikmatli soʻzlarni oʻz ichiga olgan "Zarbulmasal" asarida shoirning gumanistik hamda didaktik qarashlari, davrning ijtimoiy masalalariga munosabati aks etgan. P. 20-asr vaqtli matbuotida ham faol qatnashgan. Jumladan, M. Behbudiyning "Oyna" jur.ida uning 2 ta sheʼri bosilgan. R. Navoiyning "Majolis unnafois" va "Hamsat ulmutahayyirin" asarlarini koʻchirgan. R. asarlaridan baʼzilarini oʻz ichiga olgan, Abdulmajid Kotib tomonidan tuzilgan qoʻlyozma bayoz Qoʻqondagi Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot muzeyida saqlanadi.

Manbalar 

    
Kishilar
Shoirlar
Xattotlar
Oʻzbeklar
1871-yilda tugʻilganlar
1924-yilda vafot etganlar
Fargʻona madrasalarida tahsil olganlar
Qoʻqon madrasalarida tahsil olganlar
Rojkut

Rojkut — Hindistondagi shahar, Gujarot shtatida. Aholisi 790 ming kishi (2001). Katxiyavar yarim oroldagi transport yoʻllarining muhim tuguni. Aeroport bor. Qishloq xoʻjaligi rayonining savdo-sanoat markazi. Ip gazlama sanoati rivojlangan. Neft kimyosi, mashinasozlik va elektronika sanoati korxonalari; universitet bor. Mineral oʻgʻitlar ishlab chiqariladi.

Manbalar
Rojputlar

Rojputlar, rajputlar — oʻrta asrlarda Hindistondagi harbiy kasta—tabaqa; hozirgi Shimoliy Hindistondagi kasta. R. ajdodlari mil. 1ming yillik oʻrtalarida, asosan, Rojasthon hududida yashaganlar. R. oʻzlarini qad. hind qahramonlari va shohlari — kshatriylarning avlodi (oʻzlarini R. yoki rojaputra — shoh oʻgʻli deb atashlari shundan) deb hisoblaydilar.

Manbalar
Roza

Roza (lot. Rosa — atirgul) — aylana shaklidagi deraza. Roman uslubi va gotika meʼmorligidagi qurilishlarda koʻp qoʻllanilgan (12—15-asrlar). R.da romlar nur taratayotgan quyosh yoki atirgulga oʻxshatib ishlangan. Parijdagi Bibi Maryam ibodatxonasiga ishlangan R. hajmi — 12,9 m. Oʻzbekistonda 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida yevropacha tipdagi binolarda R. ishlatilgan.

Manbalar