MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Clark Gable

William Clark Gable (talaffuzi: „Uilyam Klark Geybl“, 1901-yil 1-fevral — 1960-yil 16-noyabr) amerikalik kino aktyori boʻlib, koʻpincha „Hollywood qiroli“ deb ataladi. U 37 yil davom etgan faoliyati davomida bir nechta janrlarda 60 dan ortiq kinofilmlarda rol oʻynagan, u oʻttiz yil davomida yetakchi aktyor boʻlgan. Gable 59 yoshida yurak xurujidan vafot etdi. Uning ekrandagi soʻnggi koʻrinishi 1961-yilda vafotidan soʻng chiqarilgan „The Misfits“ filmidagi qarigan kovboy rolida edi.

Hayot va martaba 
William Clark Gable 1901-yilning 1-fevralida Ogayo shtatining Kadis shahrida neft qudugʻini burgʻulovchi William Henry „Vill“ Gable (1870—1948) va uning rafiqasi Adelin oilasida tugʻilgan. Uning otasi protestant, onasi esa katolik edi. Gable otasining sharafiga William deb nomlangan, lekin, u deyarli har doim Clark deb atalgan va otasi esa uni „bola“ deb atagan. Vrachning qoʻl yozuvi oʻqib boʻlmagani uchun u okrug daftariga ayol deb adashib yozilgan. Kotib keyin uni erkak deb tuzatdi. Uning kelib chiqishi belgiyalik va nemis boʻlgan. Gable Ogayo shtati Dennison shahridagi Rim-katolik cherkovida suvga choʻmganida olti oylik edi. U oʻn oylik boʻlganda onasi vafot etdi. Otasi uni katolik dinida tarbiyalashdan bosh tortdi, bu Hershelmanlar oilasining tanqidiga sabab boʻldi. Otasi unga amakisi Charles Hershelman va uning rafiqasi bilan Pensilvaniya shtatining Vernon shaharchasidagi fermasida vaqt oʻtkazishga ruxsat bergach, nizo hal qilindi. 1903-yil aprel oyida Gablening otasi Jenny Dunlapga (1874—1920) uylandi.

Shaxsiy hayoti 
1933-yilda Gable Beverli-Xillzdagi 528-sonli CAda masonlikka kirishdi.

Gable odatdagidek uylangan. U Oregon shtatining Astoriya shahrida yashaganida aktrisa Franz Dorfler bilan unashtirilgan edi. Gable va Dillon 1924-yilda turmush qurishdi va 1930-yilda ajrashishdi. Gable faoliyatining dastlabki yillarida Dillondan olgan tarbiyasi uchun „u unga minnatdorchilik qarzi bor edi“ der edi. Uning ikkinchi xotini texaslik sotsialist Mariaa Franklin Prentiss Lucas Langham („Ria“ laqabli) boʻlgan. Er-xotin 1939-yil 7-martda ajrashishdi. Faqat 13 kundan soʻng, „Gone with the Wind“ filmidagi ishlab chiqarish tanaffusi paytida Gable komedik aktrisa Carol Lombardga uylandi va uch yildan kamroq vaqt oʻtgach, samolyot halokatida vafot etgan.

Filmografiyasi 
Gable 1924-yildan 1930-yilgacha 13 ta filmda „qoʻshimcha“ sifatida paydo boʻlganligi maʼlum. Keyin u 17 ta „qisqa mavzuli“ filmlarda, jami 67 ta teatrlashtirilgan kinofilmlarda paydo boʻldi va 1945-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlari Armiyasi Harbiy-havo kuchlari tomonidan ishlab chiqarilgan Ikkinchi Jahon urushi davridagi „Combat America“ nomli targʻibot filmida rol ijro qildi.

Manbalar 

1960-yilda vafot etganlar
1901-yilda tugʻilganlar
Jonka (kema)

Jonka — daryolar boʻylab va dengiz qirgʻoqlari yaqinida suzib yuradigan anʼanaviy xitoy yelkanli kemasi. Janubi-Sharqiy Osiyo suvlarida hali ham keng qoʻllaniladi. Bu soʻz malaycha djong soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, bu oʻz navbatida janubiy min tilidagi 船, dnx soʻzining buzilishi boʻlib, „kema“ maʼnosini bildiradi.

Jonka kemaning oʻziga xos xususiyatlari bambukdan yasalgan yelkanlar, shuningdek, koʻtarilgan kamon va sterndir. Yelkanlar Jalyuzi kabi oʻralgan boʻlishi. Ustunlar soni beshga yetadi.

Tarix 
Jonka kemani ixtiro qilishning aniq vaqti nomaʼlum, Xan sulolasi davrida ular allaqachon keng tarqalgan edi.

Tarixchilarning fikriga koʻra, birinchi Jonka kemasi miloddan avvalgi 1000 yillarda paydo boʻlgan, shuning uchun ularni eng qadimgi yelkanli kemalardan biri deb atash mumkin. Misr qayiqlari ham eng qadimgi yelkanli kemalar hisoblanadi.

Tavsif 
Ushbu kemalar bir nechta ustunlar bilan jihozlangan boʻlib, ular ustiga toʻrtburchak yelkanlar qoʻyishgan, boʻyralardan yigʻilgan va zamonaviy Jalyuzilar kabi olib tashlangan.

Vaqt oʻtishi bilan, Jonka kemalari butun Sharqiy Osiyoda qoʻllanila boshlandi va uzoq dengiz oʻtishlari uchun ishlatilgan. 1846-1848-yillarda 800 tonnalik Hong Kong Jonka „Kheyin“ Yaxshi Umid burnini aylanib oʻtdi va Nyu-York yoʻlida langar qoʻygan birinchi Xitoy kemasiga aylandi. Angliyada bu qiziquvchanlikka qirolicha Viktorianing oʻzi tashrif buyurgan.

Qiziqarli fakt 
Baʼzi tadqiqotchilarning fikriga koʻra, tashqi rul birinchi marta Jonka kemasida paydo boʻlgan, u keelni oʻrniga ishlatilgan.

Manbalar
Bahrayn dinori

Bahrayn dinori Bahrayn Qirolligining milliy valyutasi boʻlib, 1000 fulusga teng. ISO 4217 standartidagi valyuta kodi BHD boʻlib, BD belgisi ham qoʻllaniladi. 1966-yildan 1973-yilgacha Bahrayn dinori Abu-Dabi (BAA) amirligining milliy valyutasi boʻlib, uning oʻrniga BAA dirhami paydo boʻldi.

Muomalada ½, 1, 5, 10 va 20 dinor nominalidagi banknotalar, shuningdek, 5, 10, 25, 50, 100 va 500 fuluslik tangalar mavjud.

Tarixi 
1959-yilning 28-apreliga qadar mamlakatda hind rupiysi muomalada boʻlgan, bundan tashqari bu yerda Britaniya suverenlari va Mariya Tereza talerlari Fors koʻrfazi mamlakatlari uchun chiqarilgan Fors koʻrfazi rupisi bilan almashtirilgunga qadar ishlatilgan.

Fors koʻrfazi rupiysi hind rupiyasiga bogʻlangan edi. 1965-yilda hind rupiysi qadrsizlanganida Fors ko‘rfazi rupiysi ham qadrsizlandi. Shundan so‘ng Bahrayn hukumati o‘z pul birligini muomalaga kiritishga qaror qildi.

Bahrayn dinori 1965-yil 11-oktyabrda Fors koʻrfazi rupiyasi oʻrniga 10 rupiy = 1 dinor kursi boʻyicha muomalaga kiritildi. Keyingi yildan Bahrayn dinori Abu-Dabi podsholigining pul birligiga aylandi, 1973-yilgacha u BAA dirhami bilan almashtirildi. Bahrayn valyutasi birinchi marta Bahrayn Valyuta Kengashi (1964-yildan 1973-yilgacha), keyin esa 2006-yilda Bahrayn Markaziy banki nomini olgan Bahrayn Valyuta Agentligi (1973-yildan) tomonidan chiqarilgan.

Dinorning kursi AQSh dollariga 1 dinor = 2,6596 dollar nisbatida bogʻlangan.

Tangalar

1965-yil namunasidagi tangalar 
Bahrayndagi birinchi tangalar 1, 5, 10, 25, 50 va 100 fulus nominalda 1965-yilda muomalaga chiqarilgan. Tangalarning old tomonida xurmo tasviri,  ‎ „Bahrayn hukumati“ va hijriy va milodiy taqvim boʻyicha zarb qilingan yil, arab raqamlari bilan koʻrsatilgan. Orqa tomonda — nominal va davlat nomi  soʻzi yozilgan.

Muomaladagi tangalar 
Ayni paytda Bahrayndagi tangalar 5, 10, 25, 50, 100 va 500 fulus nominallarida chiqariladi. Bahrayn dinori almashtiriladigan tangalarda muomalaga kiritilgandan beri davlatning rasmiy nomi oʻzgarishiga muvofiq mamlakat nomining imlosi oʻzgardi: va 

2001-yilgacha va shu jumladan tangalardagi „Bahrayn davlati“  va 

2002-yildan beri „Bahrayn podsholigi“.

Banknotalar 
1964-yildan 1973-yilgacha banknotalar Bahrayn Valyuta Kengashi nomidan, 1973-yildan esa Bahrayn Valyuta Agentligi nomidan chiqarilgan. 2006-yilda agentlik Bahrayn Markaziy bankiga aylantirildi.

Muomalada 1/2, 1, 5, 10 va 20 dinor nominalidagi banknotalar mavjud. Ularning aksariyati obidalar, tarixiy binolar tasvirlari, bezaklar bilan bezatilgan.

Tarix davomida banknotlarning toʻrtta muomalasi mavjud boʻlgan: 1964-, 1973-, 1993—2001- va 2006-yillarda.

Konstitutsiya oʻzgartirilgandan soʻng (Bahrayn amirligi Bahrayn podsholigiga aylandi) birinchi marta podshosi tasviri tushirilgan banknot muomalaga kiritildi.

Banknotalar 4-toʻplami 
2006-yilda banknotlarning 4-seriyasi muomalaga chiqarildi. Barcha banknotalar bir xil oʻlchamda.

Valyuta kursi rejimi 
Bahrayn dinorining kursi AQSh dollariga nisbatan (ISO 4217 kodi — USD) 1 dollar uchun 0,376 dinor nisbatida belgilangan.

Manbalar

Havolalar 

 Bahrayn banknotlari galereyasi Arxivnaya kopiya  ) )
Greta Garbo

Greta Garbo  (Greta Lovisa Gustafsson, talaffuzi: „Greta Lovisa Gustafsson“, 1905-yil 18-sentyabr — 1990-yil 15-aprel) — shvetsiyalik aktrisa. Eng zoʻr ekran aktrisalaridan biri sifatida u oʻzining gʻamgin, qaygʻuli personaji, fojiali qahramonlarning film tasvirlari va nozik va kamtarona oʻyinlari bilan mashhur edi. 1999-yilda Amerika kino instituti Garboni klassik Hollywood kinosining eng buyuk ayol yulduzlari roʻyxatida beshinchi oʻringa qoʻydi.

Erta hayot va taʼlim 

Greta Lovisa Gustafsson Stokgolmning Södermalm shahrida tugʻilgan. Garbo murabbo fabrikasida ishlagan Anna Lovisa (niyasi Yoxansson, 1872-1944) va ishchi Karl Alfred Gustafssonning (1871—1920) uchinchi va eng kichik farzandi edi. Garboning katta akasi Sven Alfred (1898—1967) va singlisi Alva Maria (1903—1926) boʻlgan. Garbo hayotining birinchi oʻn yilida oʻz ismini notoʻgʻri talaffuz qilgani uchun Kata laqabini oldi.

Garboning ota-onasi Stokgolmda uchrashishdi, u yerda otasi Frinnarydga tashrif buyurgan edi. U mustaqil boʻlish uchun Stokgolmga koʻchib oʻtdi va koʻcha tozalovchi, baqqol, fabrika ishchisi va qassob yordamchisi boʻlib ishladi. U Xogsbidan koʻchib kelgan Annaga uylandi. Oila qashshoq edi va Blekingegatan 32-sonli uch xonali sovuq suvli kvartirada yashar edi. Ular uch farzandini shaharning xaroba hududi hisoblangan ishchilar yashaydigan mahallada tarbiyalagan.

Karyerasi 

Garbo avval sartaroshxonada sovun koʻpikchi boʻlib ishlagan, keyin PUB univermagiga ishga kirishgan, u yerda yumushlar bilan shugʻullangan va tegirmonchilik boʻlimida ishlagan. Doʻkon kataloglari uchun shlyapalarni modellashtirgandan soʻng, Garbo Nordiska Kompanietda model sifatida yanada daromadli ish topdi. 1920-yilda doʻkon uchun reklama roliklari rejissyori Garboni ayollar kiyimlarini reklama qiluvchi rollarda suratga oldi. Uning birinchi reklama roligi 1920-yil 12-dekabrda namoyish etildi. 1922-yilda Garbo rejissyor Erick Arthur Petshlerning eʼtiborini tortdi va u unga oʻzining „Peter Trump“ qisqa komediyasida rol berdi.

Shaxsiy hayoti 
Pensiyada Garbo odatda oddiy va boʻsh vaqtga ega shaxsiy hayotni boshqargan. U hech qanday omma oldida chiqish qilmadi va oʻzi yomon koʻradigan reklamadan qochdi. Afsonadan farqli oʻlaroq, boshidanoq u koʻplab doʻstlari va tanishlari boʻlgan, ular bilan muloqot qilgan va boʻsh vaqtlarida sayohat qilgan.

U koʻpincha nima qilish va vaqtini qanday oʻtkazish haqida bosh qotirardi („drift“ — u tez-tez ishlatadigan soʻz edi), har doim oʻzining koʻplab gʻayrioddiy jihatlari va umr boʻyi gʻamginligi bilan kurashardi. Oltmish yoshga toʻlganida, u tez-tez birga yurgan hamrohiga shunday dedi: „Bir necha kundan keyin bu meni hech qachon tark etmaydigan, umrim davomida tark etmaydigan qaygʻuning yilligi boʻladi“. U 1971-yilda boshqa bir doʻstiga shunday dedi: „Menimcha, men juda chuqur depressiyadan aziyat chekaman“.

Filmografiyasi

Manbalar 

1990-yilda vafot etganlar
1905-yilda tugʻilganlar
Slovakiya milliy xokkey terma jamoasi

Slovakiya milliy xokkey terma jamoasi Slovakiyaning xokkey boʻyicha milliy terma jamoasi boʻlib, Slovakiya xokkey federatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi. Slovakiya  milliy xokkey terma  jamoasi Chexoslovakiya milliy xokkey terma jamoasining davomchisi boʻlib, xokkey boʻyicha dunyodagi eng muvaffaqiyatli milliy terma jamoalardan biri hisoblanadi. Jamoa bosh menejeri Miroslav Šatan, bosh murabbiyi esa Craig Ramseydir .Slovakiya  milliy xokkey terma  jamoasi xokkey boʻyicha jahon chempionatida toʻrtta medalni qoʻlga kiritgan. Jumladan 2002-yilda Shvetsiyada oltin medal va 2022-yilgi qishki Olimpiada oʻyinlarida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Tarixi 
Slovakiya  milliy xokkey terma  jamoasi Chexoslovakiya parchalanib ketganidan soʻng, mamlakat Chexiya va Slovakiyaga boʻlinganligi sababli tuzilgan. Chexiyaliklarga eng yuqori diviziyada (A) o‘ynashga ruxsat berilgan bo‘lsa-da, IIHF sobiq Chexoslovakiya milliy xokkey terma jamoasining kamroq o‘yinchilari slovaklar bo‘lganligi sababli, Slovakiya milliy xokkey terma jamoasi xalqaro o‘yinni C diviziyasida boshlashi kerak degan qarorga keldi. Slovakiya  milliy xokkey terma  jamoasi 1996-yilga kelib A diviziyasiga koʻtarildi.

Qishki Olimpiada oʻyinlarida Slovakiya  milliy xokkey terma  jamoasining 2022-yilgacha erishgan eng yuqori yutugʻi 2010-yildagi Vancouverda oʻtkazilgan jahon chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egallashi boʻlgan Ushbu turnirda Slovakiya  milliy xokkey terma  jamoasi oʻyinning favoritlari boʻlgan Rossiya va Shvetsiya terma jamoalari ustidan gʻalaba qozonishdi. Yarim finalda Kanadaga, bronza medali uchun oʻyinda Finlandiya milliy xokkey terma jamoalariga magʻlub boʻlishdi. 2022-yilda Slovakiya  milliy xokkey terma  jamoasi bronza medali uchun oʻyinda Shvetsiya terma jamoasini 4:0 hisobida magʻlub etib, oʻz tarixidagi ilk Olimpiada medalini qoʻlga kiritdi.

Turnir natijalari

Olimpiada oʻyinlari

Jahon chempionati

Quyi diviziya

Yuqori diviziya

Jahon chempionati

Deutschland kubogi 

  Oltin medali (1997, 2006, 2011, 2016)
 Kumush medali (1994, 2001, 2017, 2021)
  Bronza medali (2000, 2004, 2005, 2012, 2014, 2018)

Jamoa

Joriy roʻyxat 
2022-yilgi IIHF jahon chempionati uchun roʻyxat

Bosh murabbiy: Craig Ramsey

2002-yilgi Jahon chempionati: Sovrindorlar roʻyxati

2012-yigi Jahon chempionati

2022-yilgi qishki Olimpiada oʻyinlari

Oʻyinchilar statistikasi 
</small>

Bosh murabbiylar 
Ushbu jadvalda barcha Slovakiya  milliy xokkey terma  jamoasi bosh murabbiylari va ularning xokkey boʻyicha IIHF Jahon chempionati, Xokkey boʻyicha Jahon kubogi va qishki Olimpiada oʻyinlari (shu jumladan, saralash turnirlari)dagi natijalari koʻrsatilgan. 2022-yil 26-may kuni oʻtkazilgan oʻyindagi maʼlumotlar asosida:

Jamoa menejerlari 
Paul Loicq mukofoti sovrindori Juraj Okoličány 1993-yildan 1998-yilgacha Slovakiya milliy xokkey terma jamoasini boshqargan.

Kiyim evolyutsiyasi

Yana qarang 

 Xokkey boʻyicha Slovakiya erkaklar terma jamoasi oʻyinchilari roʻyxati
 Slovakiya Extraligasi

Manbalar 

Milliy xokkey terma jamoalari
Ariel Borysiuk

Ariel Borysiuk (; 1991-yil 29-iyulda tugʻilgan) — polshalik professional futbolchi, Albaniyaning KF Lachi jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi. Polsha terma jamoasida oʻn ikkita oʻyin oʻtkazgan.

Klublardagi faoliyati

Legia Warsaw 
Biała Podlaskada tugʻilgan Borysiuk 2007-yil 23-fevralda 16 yoshu 213 kunligida Ekstraklasada debyut qildi va „Legia“da oʻynagan ikkinchi eng yosh futbolchiga aylandi. 2008-yilning 19-aprelida Odra Wodzisław darvozasiga 16 yoshu 265 kunligida gol urdi, Borsyuk „Legia“ tarixidagi eng yosh gol muallifi hisoblanadi. Bu gol ham uni Ekstraklasada gol urgan eng yosh ikkinchi futbolchiga aylantirdi.

1. Kaiserslautern 
2011—2012-yilgi qishki transfer oynasining soʻnggi kunida Borysiuk „Kaiserslautern“ klubiga oʻtdi. Kaiserslauternsafida 1. Kölnga qarshi oʻyinning 35 va 40-daqiqalarida sariq kartochka oldi va maydondan chetlatildi. „Kaiserslautern“ oʻyinda 1:0 hisobida magʻlub boʻldi.

Volga (ijara) 
2014-yilning 19-yanvarida Boriysiuk Rossiyaning „Volga“ klubiga ijara asosida o‘tdi. 2014-yil 10-martda Boriysiuk „Volga“dagi debyutini safarda „Amkar Perm“ga qarshi oʻyinda (5:1) oʻtkazdi. „Volga“ safida bor-yoʻgʻi toʻrt marta maydonga tushganidan soʻng, Boriysiuk 1. Kaiserslauternga qaytdi.

Lechia Gdańsk 
2014-yilning 14-iyulida Borysiuk Polshaning „Lechia Gdańsk“ klubiga o‘tgani eʼlon qilindi. 2014—2015-yilgi mavsumda ijara asosida asosida oʻynadi. 2014-yilning 19-iyulida Borysiuk Lechia Gdańskda „Jagiellonia“ga qarshi o‘yinda (2:2) debyut qildi. Lechia Gdańskda biron marta ham gol ura olmagan boʻlsa-da, Borysiuk 2014—2015-yilgi mavsumda Ekstraklasaning har bir uchrashuvida maydonga tushishga muvaffaq boʻldi.

Legia Warsawga qaytish 
2016-yilning 11-yanvarida Borysiuk yana „Legiya Varshava“ga qo‘shildi. 2016-yilning 21-fevralida Borysiuk Varshavaning „Legia“ safida Zaglebi Lubin qarshi oʻyinning 32-daqiqasid Stojan Vranješ oʻrniga maydonga tushdi

Queens Park Rangers 
2016-yilning 22-iyunida Varshavaning „Legia“sida bor-yo‘g‘i 13 marta maydonga tushganidan so‘ng, Borysiuk Angliyaning „Queens Park Rangers“ jamoasiga uch yillik shartnoma asosida qo‘shilishi eʼlon qilindi

Sherif Tiraspol 
2019-yilning 29-iyulida Borysiuk Sherif Tiraspol bilan shartnoma imzoladi.

Chennaiyin 
2021-yilning 10-avgustida Borysiuk bir yillik shartnoma asosida Hindiston Superligasi jamoasi „Chennaiyin“ga o‘tdi

KF Laçi 
2022-yilning 26-iyulida Borysiuk Albaniyaning Kategoria Superiore klubi KF Laçi bilan ikki yillik shartnoma imzoladi.

Xalqaro faoliyati 
Borisyuk Polsha terma jamoasini U17, U19, U20 va U21 terma jamoalarida oʻynagan. Asosiy terma jamoasida ilk bor 2009-yilning 5-iyunida Shvetsiyaga qarshi oʻyinda maydonga tushgan.

Faoliyat statistikasi

Manbalar 

Angliyadagi muhojir futbolchilar
Futbol yarim himoyachilari
Polsha futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1991-yilda tugʻilganlar
Ali Saip Ursavaş

1908-yilda Harbiy akademiyani tamomlagan. Tripoli urushi va Birinchi jahon urushida qatnashgan. Mudros sulhidan keyin Anadolu ishgʻoli boshlanganda, „Namik“ laqabi bilan Janubi- Sharqiy Anadolu mintaqasidagi Kuvâ-yi Milliyega qoʻshildi. Urfada fransuzlar ishgʻoli paytida Mustafo Kamol posho buyrugʻi bilan Urfa mudofaasini tashkil qilgan. 1920-yil 23-aprelda ochilgan TBMM ga Urfa deputati sifatida kirdi. 1920-yil dekabrda Urfa milliy qoʻshinlari qoʻmondoni sifatida fransuz istilosiga qarshi mintaqadagi qabila boshliqlarini toʻpladi. Urfa shahrini ozod etishdagi ajoyib xizmatlari uchun „Qizil-yashil chiziqli Mustaqillik“ medali bilan taqdirlangan.

Konya Mustaqillik Mahkamasi va Qoʻzgʻolon viloyati Mustaqillik Sudi raisi lavozimlarida ishlagan. 1926 yil 28 fevralda mayor unvoni bilan armiyadan nafaqaga chiqdi. Keyin II. Davr Kozan, III., IV., V. va VI. Urfa noibi lavozimida ishlagan.

Otaturkga qarshi uyushtirilgan suiqasdda ishtirok etgan bo‘lsa-da, aybsiz deb topildi. 1934-yilda Familiya qonuni qabul qilinganda, „Ursavash“ familiyasi Mustafo Kamol Otaturk tomonidan berilgan. 1939-yil 26-sentyabrda Adanada vafot etdi. U uylangan va toʻrt farzandi bor edi.

Asarlari 

 Kilikiya falokati va Urfa ozodlik kurashlari, Anqara

Manbalar 

1939-yilda vafot etganlar
1887-yilda tugʻilganlar
Andy García

Andrés Arturo García Menéndez (talaffuzi: „Andres Arturo Garsiya Menendes“, 1956-yil 12-aprelda tugʻilgan), professional sifatida Andy Garcia nomi bilan tanilgan, Kubada tugʻilgan amerikalik aktyor, rejissyor va musiqachi. U birinchi marta Brayn De Palmaning „The Untouchables“ (1987) filmida Kevin Costner, Sean Connery va Robert De Niro bilan birga mashhurlikka erishdi. U „Stand and Deliver“ (1988), „Internal Affairs“ (1990) kabi filmlarda rol o‘ynashni davom ettirdi. Keyin u Francis Ford Coppolaning „The Godfather III“ filmida (1990) Vincent Corleone rolida Al Pacino, Diane Keaton va Eli Wallach bilan birga rol o‘ynadi. U 2005-yilda Lotin Grammy mukofotiga sazovor boʻldi va ijrosi uchun „Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor“ nominatsiyasida Oskar mukofotiga sazovor boʻldi.

Yoshlik 
Garcia Andrés Arturo Garcia Menendez Kubaning Havana shahrida tugʻilgan. Uning onasi Amelie Menendez ingliz tili oʻqituvchisi, otasi Rene Garcia Nunes esa Kubada advokat boʻlgan. Garcianing Tessi ismli opasi va Rene ismli ukasi bor. Uning oilasi 1961-yilda muvaffaqiyatsiz boʻlgan choʻchqalar koʻrfazi bosqinidan keyin Garcia 5 yoshga toʻlganida Florida shtatining Mayami shahriga koʻchib oʻtdi. Bir necha yil davomida ular million dollarlik parfyumeriya/parfyumeriya kompaniyasini qurishdi. Garcia Rim-katolik sifatida tarbiyalangan va Mayami-Bich katta oʻrta maktabida oʻqigan. U yerda basketbol jamoasida oʻynagan. Oʻrta maktabda oʻqigan soʻnggi yilida u mononuklyoz bilan kasal boʻlib qoldi. Bu uni aktyorlik karerasini davom ettirishga ishontirdi. U oʻzining aktyorlik faoliyatini oʻzining yuqori kursida Jay W. Jensen bilan drama saboq olishdan boshlagan. U Florida xalqaro universitetini tamomlagan.

Karyera 
Garcia Florida xalqaro universitetida aktyorlik faoliyatini boshladi, lekin tez orada Gollivudga yoʻl oldi. U 1984-yilda „Murder“ filmining birinchi epizodida Anjela Lansberi bilan birga qisqa rol oʻynagan. U Hill Street Blues teleserialining birinchi qismida toʻda aʼzosi rolini oʻynagan. 1985-yilda Kurt Russell bilan birga "The Mean Season" filmida ikkinchi darajali rolda paydo boʻlgan.

1987-yilda Garcia Brian De Palmaning „The Untouchables“ jinoyat dramasida aktyorlik yutugʻini oldi. Filmda bosh rollarni Kevin Costner, Sean Connery, Charles Martin Smith, Patricia Clarkson va Robert De Niro ijro etgan.

Filmografiya

Film

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
1956-yilda tugʻilganlar
To'xtamish yorlig'i

To`xtamishxonning 1393 yili polyak qiroli Yag`ayliga yo`llagan yorlig`i yolg'iz uyg'ur xati bilan ikki varaqqa bitilgan. matn har qaysi varaqning o'ng tomoniga ko'chirilgan bo'lib,birinchisida 13 satr, ikkinchisiga esa12, jami 25 satrdan iborat. U o'ngdan chapga qarab yozilgan. Yorliq "Toxtamïsh sözüm Yağaylağa" deb boshlanadi, u ikki satr qilib sarlavha shaklida berilgan. Birinchi satr (Toxtamïş sözüm), oltinchi satrning birinchi so'zi (bizga), shuningdek, ikkinchi betning birinchi satridagi Tangri bizni yarlïqab hamda beshinchi satridagi bizga soʻzi zarhal rangda boshqa satrlardan ajratib yozilgan. 3-5-satrlar qolganlaridan ichkarirok yozilib, ularning oldida arab yozuvining kufa turida bitilgan biri ikkinchisining ichiga joylashtirilgan toʻrtburchak shaklidagi xon muhri bosilgan. Yorliqning so'nggi 23-25-satrlarida uning tarixi (sanasi) keltirilgan: Taqağu yïl tarix yeti yuz toqson beşta rajap ayïnïng sekiz yangïda ordu Tandä erurda B(it)ikl(ä) dimiz (Tovuq yili tarixning yetti yuz to'qson beshida rajab oyining sakkizinchisida o'rda Tanda ekanligimizda yozdik). Matnning yozuv shakli o'ziga xos bo'lib, 14-15-asrlarda bitilgan boshqa yodgorliklar xatidan ancha farq qiladi. V.V.Radlov uni "mo'gul-uyg'ur" yozuv shakli deb atagan edi. Yozuvda tovushlarni farqlash maqsadida nuqta yoki qo'shimcha ishoratlar qo'yilmagan. Yorliqda tawuq ~ tağuq soʻzi taqağu shaklida uchraydi. Solishtiring:Mahmud Koshgʻariy devonida taqağu yïlï -tovuq yili (1, 331). Ism yasovchi -lïğ qoʻshimchasi ushbu matnda -lï shaklida qo'llanilgan: başlïğ so'zi başlï (4.. 7, 8, 15, 16- satrlar), atlïğ esa atlï (8-satr) shaklida uchraydi. Masalan: Qutlu buğa Asan başlï elçïlar.Hujjat 1834-yili Moskvada Tashqi ishlar vazirligining bosh arxividan topilgan. 1921-yildan boshlab Varshavada Markaziy arxivda saqlanmoqda. Uni O. M. Kovalevskiy, A. K. Kazembek, N. N. Berezin, V. V. Radlov rus tiliga tarjima qilgan. Ayniqsa,Vasiliy Radlov (1888) hamda I. N. Berezin (1850) tomonidan amalga oshirilgan nashrlarda yorliq tarixiy-filologik jihatdan atroflicha tahlil etilgan.

Manbalar 
 www.ziyouz.com kutubxonasi

Adabiyotlar 
 Qosimjon Sodiqov „Uygʻur yozuvi tarixi“ T.Maʼnaviyat 1997
Oltin Lan

Oltin Lan () — 1577-1580-yillar oraligʻida butun dunyoni aylanib chiqqan kichik ingliz galleoni. Bu Magellanik Viktoriya karrakidan keyin aylanib oʻtishdan qaytgan tarixdagi ikkinchi kema edi. Kema kapitani Fransis Drake edi.

Tavsif 
Oltin lan aylanib chiqish 2 yil, 10 oy va 11 kun davom etdi. Dastlab, bu uch ustunli flagman „Pelikan“ deb nomlangan. Uning uzunligi atigi 36,5 metr, kengligi — 6,7 metr, yuk tashish hajmi — 150 tonnadan oshmagan. Galleon 22 ta qurol bilan jihozlangan.

„Pelikan“ Dreykning oltita kemasidan Dreyk dovoni orqali oʻtgan yagona kema boʻldi. Tinch okeaniga kirgandan soʻng, Dreyk uni saroy homiysi, lord-kansler Kristofer Xatton sharafiga oʻzgartirdi, uning gerbida oltin lan tasvirlangan.

Yelkanli qayiq qiziqarli dizaynga ega edi. Korpus boʻylab qizil va sariq olmoslardan yasalgan bezak (ispan galleonining koʻrinishi berilgan) va pelikan ham boʻyalgan edi.

1973-yilda ingliz kema quruvchilari Dreykdan toʻrt asr oʻtgach, oʻzining mashhur oʻtmishdoshining marshrutini takrorlagan Oltin Lannining aniq nusxasini yasadilar. Hammasi boʻlib, yangi „Oltin Lan“ 225 000 km yoʻl bosib oʻtdi. 1996-yildan beri u Temzaning janubiy qirgʻogʻidagi Londonning Sautvark tumanida doimiy ravishda toʻxtab turadi. Muzey sifatida foydalanilgan: kemada Tudor dengizchilari kiyingan maktab oʻquvchilarini koʻrish mumkin.

Oltin Lannning yana bir nusxasi 1963-yildan beri Devonshirdagi Briksem shaharchasi portida bogʻlab qoʻyilgan.

„Oltin Lan“ tasviri 1937-1970-yillarda Britaniya savdo chipiga 1/2 tiyin qiymatidagi ingliz savdo tangasiga joylashtirilgan.

Manbalar