MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Universitetlar buyuk Xartiyasi

Yevropa universitetlari buyuk xartiyasi () — 1988-yilda Boloniyada Yevropa universitetlari rektorlari tomonidan qabul qilingan hujjat. Hujjat Boloniya universiteti va Yevropa universitetlari assotsiatsiyasi tomonidan tayyorlangan.

Tarix 
Xartiya taʼlim tizimlarini, Yevropa universitetlar hamjamiyatini rivojlantirish siyosatini birlashtirishga qaratilgan (Xartiya matni).

Boloniya universiteti 1986-yilda Yevropaning yetakchi universitetlariga Xartiyani imzolash taklifi bilan murojaat qilgan. Yevropaning 80 ta universitetlari delegatlari Xartiya loyihasini ishlab chiqish uchun Yevropaning yetakchi universitetlarining sakkiz nafar rahbarlari va Yevropa Kengashi vakillaridan iborat kengashni tuzdilar. Xartiya 88 ta davlatdan 889 ta universitet tomonidan imzolangan.

Xartiya yuqori malakali kadrlar, tadqiqotchilar, olimlarning mamlakatlar oʻrtasida erkin harakatlanishi muammosini hal etishga, turli davlatlarda taʼlim mazmuni, malaka tizimlari, darajalari va diplomlarining yuqori diversifikatsiyasini bartaraf etishga hissa qoʻshishga qaratilgan.

Xartiyada, texnologik taraqqiyot tufayli talab katta boʻlgan, elitadan ommaviy oliy taʼlimga oʻtishda universitetlarning yangi roli belgilab berilgan.

Universitetlar faoliyatining asosiy tamoyili Xartiyada quyidagicha ifodalangan: „Universitet jamiyatning markazida joylashgan, ilmiy tadqiqot va oʻqitish orqali madaniyatni ishlab chiqadigan, baholaydigan, oshiradigan va tarqatadigan mustaqil, oʻziga xos tarzda tashkil etilgan muassasadir. Atrofdagi dunyo ehtiyojlarini qondirish uchun uning tadqiqot va taʼlim jarayoni siyosiy va iqtisodiy kuchdan maʼnaviy va intellektual jihatdan mustaqil boʻlishi kerak“.

Boloniya universiteti va Yevropa universitetlari assotsiatsiyasi 2000-yilda universitetning fundamental qadriyatlari va huquqlariga rioya qilish boʻyicha Kuzatuv kengashini tashkil etgan, unga Yevropa Kengashi oʻz vakilini delegat sifatida yuborgan.

Yana qarang 

 Boloniya jarayoni

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 MAGNA CHARTA UNIVERSITATUM OSBERVATORIYASI
 Evropa universitetlarining Magna Carta
 Evropa universitetlarining Magna Carta
 Universitetlarning Magna Kartasi (matn)
 Oliy ma'lumot
 Nizomi
 Evropa Ittifoqida ta'lim
Velyavsk-Bidgosh shartnomasi

Velyavsk-Bidgosh shartnomasi — 1655-1660-yillardagi Polsha-Shved urushi paytida Polsha va Brandenburg oʻrtasidagi kelishuv. Ikkita alohida akt shaklida,19-sentabrda Velauda va 1657-yil 6-noyabrda Bidgoshda, tuzilgan. Ular imzolangan paytda Polsha-Litva Hamdoʻstligi bilan Shvetsiya oʻrtasida urush kechgan va ittifoqchiga ega boʻlish uchun Sharqiy Prussiyaga boʻlgan huquqlaridan Brandenburg kurfyust Fridrix Vilgelm foydasiga voz kechgan (Brandenburg kurfyustlari Prussiya gersogligiga egalik qilishgan, lekin 1618-yildan — Polsha tojining vassallari sifatida). Shartnomaning qoʻshimcha sharti, tashqi tahdid boʻlgan taqdirda oʻzaro harbiy yordam berish boʻlgan. Polsha-Litva Hamdoʻstligiga hujum qilinganda, Brandenburg olti ming yordamchi armiyani va xuddi shunday jihozlangan yordamchi otryadlarni Polsha-Litva Hamdoʻstligi — Brandenburgga tahdid boʻlganda, toʻplashi kerak edi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 Arxengolts IV (1741-1812) Yetti yillik urush tarixi, rus. boshiga. 1901-yil
1657
 Hamdo'stlikning xalqaro shartnomalari
 Brandenburg Tarixi
Bydgosch
 alifbo tartibida shartnomalar
sentabr 1657-yil
 noyabr 1657-yil
Vengriya-Xorvatiya kelishuvi

1868-yildagi Xorvatiya-Vengriya kelishuvi — dualistik Avstriya-Vengriya monarxiyasining bir qismi sifatida Xorvatiya va Slavoniyaning Vengriya Qirolligidagi mavqeini belgilagan akt. Xorvatiya-Vengriya bitimi 1868-yil 12-noyabrda imperator Frans Iosif tomonidan tasdiqlangan.

Parlament shakllari bilan qoplangan Xorvatiya va Slavoniya ustidan Vengriya hukmronligi rejimini oʻrnatgan.

Shartnoma Vengriya qirolligining boʻlinmasligi tamoyilidan kelib chiqqan. Xorvatiya va Slavoniya Avstriya-Vengriyaning Vengriya qismi parlamenti quyi palatasiga oʻz yerlariga oid ishlarni koʻrishda ishtirok etish uchun Sabor aʼzolari orasidan deputatlarni, magnatlar palatasiga esa 2 kishini yuborgan. Davriy ravishda butun imperiya muammolarini koʻrib chiqish uchun, ushbu shaxslardan parlament Vengriya delegatsiyasiga 5 kishini kiritgan. Xorvatiya va Slavoniya ichki boshqaruv, adliya (shu jumladan Oliy sud), shuningdek, taʼlim va cherkov masalalarida avtonomlikni saqlab qolgan.

Moliyaviy va iqtisodiy masalalar Vengriya Qirolligi hukumatining vakolati boʻlgan. Saborlar tomonidan qabul qilingan qonunlar imperator tomonidan tasdiqlangandan keyin kuchga kirgan. Xorvat tili Xorvatiya va Slavoniyada rasmiy til sifatida tan olingan, avtonom hokimiyat Saborlarga tegishli boʻlib, saylovda katta yoshli erkaklarning taxminan 6-7 % ishtirok etishi mumkin boʻlgan va mahalliy hukumat (Zemaljska vlada) ban boshchiligida, Vengriya Qirolligi hukumati boshligʻining taklifiga binoan imperator tomonidan tayinlangan va qirollik hukmron doiralari irodasini amalda bajaruvchisi boʻlgan.

Vengriya qirolligi hukumatida Xorvatiya ishlarini maxsus vazir boshqargan. Kengashni chaqirish va tarqatib yuborish huquqi imperatorga tegishli boʻlgan. Xorvatiya va Slavoniyaning mahalliy xarajatlari uchun 2,2 mln forint ajratilgan (1873-yildan — bu yerlarda yigʻilgan soliq mablagʻlarining 45 %). Xorvatiya-Vengriya kelishuvi xorvat xalqining noroziliklariga sabab boʻlgan (1871-yilda Rakovitsadagi chegarachilar qoʻzgʻoloni, 1883-yilda ommaviy xalq namoyishlari va boshqalar). Shartnoma boʻyicha Xorvatiya va Slavoniyaga berilgan huquqlar cheklangan boʻlishiga qaramay, Gabsburg maʼmurlari kelishuv davrida (1868-1918) uni bir necha bor buzgan.

1918-yil 29-oktabrda Xorvatiya Sabori Xorvatiyaning Avstriya-Vengriyadan chiqishi va Slovenlar, Xorvatlar va Serblar davlatiga qoʻshilishi munosabati bilan shartnomani bekor qilganligini eʼlon qilgan.

Yana qarang 
  Xorvatiya Gabsburglar imperiyasida
  Xorvatiya va Slavoniya Qirolligi
  Avstriya-Vengriya shartnomasi

Havolalar 

 Nashr: 1868-yildagi Vengriya-Xorvatiya kelishuvi, Sankt-Peterburg, 1910;
 Nagodba. Nagodbi haqida Svi zakoni, Zagreb, 1906-yil.
 Lit.: Krestix V., Xrvatsko-Ugarskaya nagodba 1868, Beograd, 1969-yil.
Xorvatiya XIX asr
Avstriya-Vengriya Tarixi
 Vengriya xalqaro shartnomalari
 XIX asrning xalqaro shartnomalari
Evropada 1868-yil
 alifbo tartibida shartnomalar
Yoʻl belgilari va signallari boʻyicha Vena konvensiyasi

Yoʻl belgilari va signallari toʻgʻrisidagi Vena konvensiyasi ― 1968-yil 8-noyabrdagi yoʻl belgilarini xalqaro umumiylashtirish maqsadida qabul qilingan.

Yoʻl belgilari, yorugʻlik signallari va yoʻl chiziqlari standartlashtirilgan. Konvensiya 1968-yil 7-oktyabrdan 8-noyabrgacha Vena shahrida boʻlib oʻtgan UNESKO konferensiyasida ishlab chiqilgan va 1978-yil 6-iyunda kuchga kirgan. Shu bilan birga, konferensiyada yoʻl harakati qoidalarini umumlashtiruvchi Yoʻl harakati toʻgʻrisidagi Vena konvensiyasi ishlab chiqilgan.

Klassifikatsiyasi 
Barcha yoʻl belgilari 8 guruhga boʻlinadi:

 Ogohlantiruvchi belgilar;
 Imtiyoz belgilari;
 Taqiqlovchi belgilari;
 Majburiy belgilar;
 Maxsus qoidalar uchun belgilar;
 Axborot belgilari;
 Xizmat koʻrsatish belgilari;
 Qoʻshimcha maʼlumot belgilari (plitalar koʻrsatilgan).

Birinchi oʻringa belgilari

Taqiqlovchi belgilar

Belgilangan belgilar

Maxsus koʻrsatmalar belgilari

Yana qarang 
 Rossiya yo'l belgilari

Manbalar

Havolalar 
 
 xalqaro konventsiyalar
yo'l belgilari
 1978 yilda kuchga kirgan shartnomalar
Resht shartnomasi

Resht shartnomasi — 1732-yil 21-yanvarda (1-fevral) Resht shahrida imzolangan Rossiya va Fors oʻrtasidagi Usmonli imperiyasiga qarshi qoʻshma harbiy harakatlar toʻgʻrisidagi ittifoq shartnomasi.

Shartnoma shartlari 
Shartnomaga koʻra, Fors Rossiyadan 1723-yildagi rus-fors shartnomasi (Pyotr I ning fors yurishi natijasida imzolangan) boʻyicha Rossiya tomonidan olingan Kaspiy boʻyidagi Astrobod, Gilon va Mozandaron viloyatlariga ega boʻladi. Berilayotgan viloyatlarda joylashgan rus qoʻshinlari Kura daryosi orqali olib chiqildi, bu Rossiya va Forsning Kavkazortidagi mulklari oʻrtasidagi chegara deb eʼlon qilindi.

Shartnomaga asosan, Rossiya Fors bilan bojsiz savdo qilish va boshqa huquqlarga ega boʻladi.

Shartnoma 1735-yilda Ganja shartnomasi tuzilgunga qadar oʻz kuchini saqlab qoldi.

Havolalar 
 Дон и Северный Кавказ в XVI—XIX. Второй этап — XVIII век 
 Императрица Анна Иоанновна кровавая (1730—1740 гг.)
 Азербайджан в XVIII веке
Usmonlilar imperiyasining tarixi
Ozarbayjon tarixi
Safaviylar Eronining xalqaro shartnomalari
Alifbo boʻyicha shartnomalar
XVIII asrning xalqaro shartnomalari
Rus-fors urushlari
1732-yil fevral oyi
1-fevral voqealari
Eron-Rossiya shartnomalari
Rossiya imperiyasining xalqaro shartnomalari
Rossiya-Serbiya Ittifoqi (1807)

Rossiya-Serbiya Ittifoqi (1807) — 1807-yil 10-iyulda birinchi Serbiya qoʻzgʻoloni paytida, Karageorgiya boshchiligidagi serbiyalik isyonchilar Rossiya imperiyasi bilan ittifoq tuzdilar.

1806-yilning oxirida Usmonli imperiyasi Napoleon Fransiyasi bilan ittifoq tuzib, Rossiya va Angliya tomonidan hujumga uchraganidan soʻng, turklar Serbiya isyonchilarining talablarini qondirish yoʻllarini izlashga majbur boʻldilar. Shu bilan birga, Rossiya imperiyasi serblarga yordam va hamkorlikni taklif qildi. Ular Usmonli imperiyasining bir qismi sifatida Serbiya muxtoriyatini tan olish oʻrniga Rossiya bilan ittifoq tuzdilar(ilgari Ichkov tinchlik sharoitida nazarda tutilgan). Karageorgi, rus-serbiya shartnomasi shartlariga koʻra, keyinchalik Serbiya inqilobida muhim rol oʻynagan qurol, tibbiy yordam va harbiy maslahatchilarni olish kerak edi.

Ruslar Serbiya harbiy tuzilmalari hisobiga armiyasining oʻng qanotini mustahkamlashga harakat qilishdi. Serblar, oʻz navbatida, Bosniya va Gertsegovina hududini, shuningdek, pashaliki Vidin, Nish, Leskovats va Pazar hududlarini oʻz ichiga olishi kerak boʻlgan oʻz milliy davlatini yaratish bilan bogʻliq turlarga ega edi.

Adabiyotlar 

 Belov M.V. 1804-1813-yillardagi birinchi serb qoʻzgʻoloni. va Rossiya. Voqealar, hujjatlar, tarixshunoslik: Darslik. N. Novgorod : UNN nashriyoti, 1999. — 159 p.
 
 
 
Birinchi Serbiya qo'zg'oloni
Rossiya imperiyasining xalqaro shartnomalari
Rossiya-Serbiya munosabatlari
Rossiyada 1807-yil
Naqshli maqolalar
Peterburg tinchlik shartnomasi (1723)

Peterburg tinchlik shartnomasi (1723) ― Rossiya va Fors oʻrtasida. 12-sentabrda Pyotr I ning Fors yurishi natijalari boʻyicha imzolangan. Kaspiy dengizining janubiy va gʻarbiy qirgʻoqlari bilan Derbent, Boku, Rasht va Shirvon, Gilon, Mozandaron va Astrabad viloyatlari Rossiyaga oʻtib ketdi. Rossiya Forsga ularning chegaralarini bosib olgan qoʻzgʻolonchi afgʻon qabilalariga va Turkiyaga qarshi harbiy yordam vaʼda qildi.

Biroq, bu orada ham, Fors elchisi Ismoilbek yoʻlda boʻlganida, Shoh Sulton Husayn afgʻonlar tomonidan asirga olinadi va uning oʻgʻli Tahmasp II yangi shoh deb eʼlon qilinadi (ammo bu vaqtga qadar u hali ham barcha viloyatlar tomonidan tan olinmagan edi). Tahmasp II oʻz mavqeini mustahkamlash uchun dastlab Ismoil-bekning vakolatlarini tasdiqladi, lekin tez orada fikridan qaytdi va uni qaytarishni buyurdi. Biroq, shohdan kelgan xabarchi konsul S. Avramov va Ismoil-bek tomonidan ushlanib, Sankt-Peterburgga kelib, shartnoma tuzdilar. Shartnomani ratifikatsiya qilish uchun Forsga kelgan shahzoda B. Meshsherskiy va kotib Avramov Tahmasp II Ismoil-bekni xiyonatda ayblab, u bu elchiga hech qanday vakolat bermaganini bildirdi va shartnomani ratifikatsiya qilishdan qatʼiyan bosh tortdi. Gʻilonga qaytgan Ismoilbekning oʻzi shohni shartnomani ratifikatsiya qilishga koʻndirish uchun uning huzuriga kirishga behuda urindi, lekin oʻziga shohning salbiy munosabatini bilib, Rossiyaga joʻnadi.

Kelajakda bu holat baʼzi tarixchilarning (xususan, Gʻarb tarixchilarining) bu kelishuvni haqiqiy emas deb hisoblashiga sabab boʻldi. Shunga qaramay, u Turkiya va Rossiya oʻrtasida 1724-yilgi Konstantinopol shartnomasi bilan tasdiqlangan (Forsning oʻzi, Shoh hukumati hech qachon bu shartnomani imzolamagan va tan olmagan). Pyotr I vafotidan keyin Resht (1732) va Ganja (1735) risolalariga koʻra, Rossiya tomonidan Peterburg shartnomasiga koʻra qoʻlga kiritilgan hududlar Fors imperiyasiga qaytarilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Русско-иранский договор 1723 // Ремень — Сафи. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 22).
 Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
 Гациева Т. И. Значение Петербургского договора 1723 г. для народов Северо-Восточного Кавказа // Научные проблемы гуманитарных исследований. — Пятигорск: Институт региональных проблем российской государственности на Северном Кавказе, 2010. — № 8. — С. 30—37.
 Курукин И. В. Персидский поход Петра Великого: Низовой корпус на берегах Каспия (1722—1735) / Науч. ред. Т. А. Коняшкина. — МГУ им. Ломоносова (ИСАА). — М.: Квадрига; Объединённая редакция МВД России, 2010. — 381 с. — (Забытые войны России). — ISBN 978-5-91791-046-8.
 XVIII asr tinchlik shartnomalari
 Rossiya imperiyasining xalqaro shartnomalari
 Eron-Rossiya shartnomalari
 Rossiyada 1723-yil
 alifbo tartibida shartnomalar
rus-fors urushlari
 Sefavid Eron xalqaro shartnomalari
Ribemont shartnomasi

Ribemont shartnomasi () — 880-yil fevral oyida Ribemont shahrida Sharqiy Frank davlati qiroli Kichik Lyudovik III va Gʻarbiy Frank davlati qirollari aka-uka Lyudovik III va Karloman II oʻrtasida imzolangan shartnoma.

879-yil 10-aprelda Gʻarbiy-Frank davlati qiroli Lyudovik II Zaika vafotidan soʻng, Gyugo Abbat va graf Tyerri Kaznachey boshchiligidagi frank zodagonlarining bir qismi, vafot etgan monarxning oʻgʻillari Lyudovik III va Karloman II ni merosxoʻr deb eʼlon qildi. Shu bilan birga, qirol kansleri Gozlen va Parij grafi Konrad Blek boshchiligidagi frank zodagonlarining yana bir guruhi Sharqiy Franklar davlati qiroli Kichik Lyudovik III ni taxtga taklif qildi. Harakatlariga rafiqasi Liutgard Saksonskayaning sezilarli taʼsir koʻrsatgan Lyudovik armiya bilan Gʻarbiy Franklar qirolligiga bostirib kirdi va Verdunga yetib bordi, u yerda Orleana yepiskopi Gautier boshchiligidagi Gyugo Abbatning elchixonasi unga qoʻshildi. Elchilar, qoʻzgʻolon koʻtargan va qirollik unvonini olgan Bozon Viyenskiyga qarshi yurishga tayyorgarlik koʻrayotgan Lyudovik II Zaikaning oʻgʻillari nomidan Sharqiy Franklar qiroliga taxtga daʼvo qilishdan voz kechish evaziga 870-yilda Mersenna shartnomasiga koʻra qirol Karl II Taqirga oʻtgan Gʻarbiy Franklar qirolligi Lotaringiyaning bir qismini taklif qilishdi. Kichkina Lyudovik III bu taklifga rozi boʻlib, oʻz poytaxti Frankfurtga qaytib keldi, Lyudovik II ning oʻgʻillari esa otalarining taxtiga oʻtirdilar<ref[Бертинские анналы (god 879); Ведастинские анналы (god 879).</ref>.

880-yil boshida Gozlen va Konrad Blekning yangi taklifiga binoan qirol Lyudovik III yana Gʻarbiy Franklar qirolligiga bostirib kirdi va Ribmonga yetib keldi. Bu yerda Gʻarbiy Frank zodagonlarining aksariyati Lyudovik Zaika oʻgʻillarining huquqlarini himoya qilishga tayyorligini koʻrib, Sharqiy Franklar qiroli qirollar Lyudovik va Karloman bilan muzokaralar olib bordi va fevral oyida ular bilan tinchlik shartnomasi tuzdi va nihoyat uning tasarrufiga Lotaringiyaning butun hududini oʻtkazdi. Ribmon shartnomasiga koʻra, Gʻarbiy Lotaringiyaning Lyej, Verden, Utrext va Kembre kabi yirik shaharlari boʻlgan yerlari Kichik Lyudovik mulkiga biriktirildi. Ikki Frank davlatlari oʻrtasidagi chegara gʻarbga — Meusedan Sheldagacha — surildi va bu oʻrta asrlar oxirigacha deyarli oʻzgarmadi. Shartlaridan biri Lyudovik Zaika oʻgʻillarini Gozlin va Konrad Blek bilan yarashtiruvchi ushbu shartnoma tuzilgandan soʻng, Kichik Lyudovik III oʻz shohligiga qaytdi va yoʻlda Timeon jangida katta vikinglar qoʻshinini magʻlub etdi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Бертинские анналы = Annales Bertiniani. 830—882. // MGH SS. — P. 419—515.
 Ведастинские анналы // Историки эпохи Каролингов / пер. с лат. А. И. Сидорова. — М.: «Российская политическая энциклопедия» (РОССПЭН), 1999. — С. 161—185. — 1000 экз. — ISBN 5-86004-160-8.
 Пиренн А. Средневековые города Бельгии. — СПб.: Издательская группа «Евразия», 2001. — 512 с. — 2000 экз. — ISBN 5-8071-0093-X.
880
Sharqiy Franklar qirolligida IX asr
Gʻarbiy Franklar qirolligida IX asr
Belgiyada IX asr
Karoling davri
IX asr xalqaro shartnomalari
Alifbo boʻyicha shartnomalar
Xalqaro jinoiy sudning Rim nizomi

Xalqaro jinoiy sudning Rim nizomi () ― Xalqaro jinoiy sud tashkil etgan xalqaro shartnoma. 1998-yil 17-iyulda Rimda boʻlib oʻtgan diplomatik konferensiyada qabul qilingan va 2002-yilda 1-iyulda kuchga kirgan. Ustavda boshqa narsalar qatorida sudning vazifalari, yurisdiksiyasi va tuzilishi ham belgilab qoʻyilgan.

2016-yil mart oyi holatiga koʻra 139 ta davlat shartnomani imzolagan, ammo 124 tasi uni ratifikatsiya qilgan.

Rossiya 2000-yil 13-sentabrda nizomni imzoladi, lekin uni 2016-yilgacha ratifikatsiya qilmadi. 2016-yil 16-noyabrda Prezident Vladimir Putin Rossiyani Rim nizomida ishtirok etishdan bosh tortish toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi. Ommaviy axborot vositalarida bu qaror Qrimdagi vaziyatni Rossiya va Ukraina oʻrtasidagi xalqaro qurolli toʻqnashuv va davom etayotgan ishgʻol sifatida baholagan XJS ofisi prokurorining bir kun oldin chiqqan hisoboti bilan bogʻliq edi. Ukraina hududi, Rossiya rasmiylari esa, XJS yurisdiksiyasidan chiqish „aniq milliy manfaatlar“ bilan bogʻliqligini taʼkidlab, bu talqinni rad etdi.

Tarixi 
1990-yillarda faoliyat koʻrsatgan xalqaro tribunallar (Sobiq Yugoslaviya boʻyicha Xalqaro tribunal va Ruanda boʻyicha Xalqaro tribunal) xalqaro hamjamiyatga genotsid, urush jinoyatlari va insoniyatga qarshi jinoyatlar bilan bogʻliq ishlarni hal qilish uchun mustaqil va doimiy sud zarurligini koʻrsatdi. 1998-yil iyun oyida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi „Xalqaro jinoiy sudni tashkil etish toʻgʻrisidagi konvensiyani yakunlash va qabul qilish uchun“ konferensiya oʻtkazdi. 1998-yil 17-iyulda Rim nizomi ovoz berish yoʻli bilan qabul qilindi, unda 120 ta davlat yoqlab, 7 davlat qarshi va 21 davlat betaraf ovoz berdi.

Nizomning kuchga kirishi uchun Nizom kamida 60 ta davlat tomonidan ratifikatsiya qilinishi shart edi. Bu toʻsiq 2002-yil 11-aprelda yengib oʻtildi. Bitim 2002-yil 1-iyuldan kuchga kirdi.

2010-yil Rim nizomiga kiritilgan ikkita tuzatish matni qabul qilindi.

Yana qarang 
 Jinoiy tajovuz

Manbalar

Havolalar 
 
 
 
 Сайт Международного уголовного суда
 Римский статут Международного уголовного суда
Xalqaro jinoiy sud
Alifbo boʻyicha shartnomalar
Xalqaro jinoiy qonun
Harbiy jinoyatlar
Insoniyatga qarshi jinoyatlar
Genotsid
Xalqaro shartnomalar
Keydan ittifoqi

Keydan Ittifoqi (, ) — Buyuk Litva knyazligidagibir nechta magnatlar va Shvetsiya qiroli Karl X Gustav oʻrtasida 1655-yilda bosqin(Ikkinchi Shimoliy urushning bir qismi) paytida imzolangan shartnoma. Uning maqsadi Polsha-Litva ittifoqiga barham berish va Radzivillar tomonidan boshqariladigan Buyuk Litva knyazligini Polsha-Litva Hamdoʻstligidan ajratish edi.

Deklaratsiya mazmuni 
Keydan ittifoqini tasdiqlovchi hujjat 12 ta moddadan iborat boʻlgan. Unga koʻra, Buyuk Litva knyazligi konfederativ huquqlarda Shvetsiyaga qoʻshilish uchun Polsha Qirolligi bilan ittifoqdan chiqishi kerak boʻlgan. Shu bilan birga, Shvetsiya qiroli Buyuk Litva knyazi unvonini ham olgan boʻlardi. U, oʻz navbatida, Litva zodagonlarining huquqlarini hurmat qilishga vaʼda bergan. Bundan tashqari, Buyuk Litva knyazligidagi nazorat tizimi oʻzgarishsiz qolishi kerak edi, qonunchilik va sud tizimi ham oʻzgarmasligi kerak, lekin Litva armiyasi Shvetsiya qiroliga boʻysunishi kerak boʻlgan. Ittifoq, shuningdek, shvedlar tomonidan hech qanday madaniy va diniy aralashuvni nazarda tutmagan.

Deklaratsiyaning dastlabki shartlari na Litva, na Shvetsiyaliklarga toʻgʻri kelmagan, shuning uchun kelishuv shartlari boʻyicha tortishuvlar ikki oy davom etgan.

Yana qarang 

 Radzivil, Yanush (Hetman)
 Vilna sulh
 Rus-shved urushi (1656-1658)
 Shimoliy urush (1655-1660)

Manbalar 

1655
 Litva buyuk duchyasining xalqaro shartnomalari
Shvetsiyaning xalqaro shartnomalari
 XVII asrning xalqaro shartnomalari
1655-yil
 alifbo tartibida shartnomalar
 shaxsiy ittifoq
1814-yildagi Kil tinchlik shartnomalari

1814 yildagi Kil tinchlik shartnomalari ― 1807-1814 yillardagi Angliya-Daniya urushini tugatgan Shvetsiya — Daniya va Angliya — Daniya tinchlik shartnomalaridir. Shimoliy Germaniyaning Kil shahrida 1814-yil 14-yanvarda imzolangan.

Shvetsiya va Daniya oʻrtasidagi shartnoma 
Shvetsiya-Daniya tinchlik shartnomasiga koʻra, Daniya Norvegiyani Shvetsiyaga taqdim etgan. Buning evaziga Daniya Ryugen orolini va Shvetsiya Pomeraniya hududi huquqini olgan (Shtralzunddan tashqari — buning uchun maxsus rejim oʻrnatilgan). 1816-yilda bu hududlar Daniya tomonidan Lauenburg va pul kompensatsiyasi evaziga Prussiyaga oʻtkazilgan.

Angliya-Daniya shartnomasi 
Daniya va Buyuk Britaniya oʻrtasidagi kelishuvga binoan, Buyuk Britaniya Daniyaga urush paytida qoʻlga kiritilgan barcha Daniya mulklarini qaytarib berishi kerak boʻlgan, Gelgoland orolidan tashqari. Buyuk Britaniya Shtralzundda maxsus huquqlarni qoʻlga kiritgan, u 20-yil davomida ingliz tovarlari uchun baza boʻlib xizmat qilishi va hech qanday cheklovlarsiz ingliz va shved savdosiga ochiq boʻlishi kerak boʻlgan. Daniya Napoleon Fransiyasiga qarshi urushda qatnashishga vaʼda bergan.

Tarixiy oqibatlar va ahamiyati 
Angliya-Daniya urushining tugashiga qoʻshimcha ravishda, shartnomalar 1380 yildan beri mavjud boʻlgan Daniya va Norvegiya shaxsiy ittifoqining tugashini koʻrsatdi (avval Kalmar ittifoqining bir qismi sifatida, keyin 1536-yildan Daniya-Norvegiya ittifoqining bir qismi sifatida) va Norvegiya madaniyatining rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan.

Daniya-Norvegiya qirolligi Daniya hukmronligi ostida mavjud boʻlib, uning qirollari ham Daniya ham Norvegiyada hukmronlik qilishgan. Biroq, shaxsiy ittifoq bir davlatning boshqa davlatga boʻysunishini anglatmaydi, shuning uchun Daniya Norvegiyani Shvetsiyaga „taqdim qilishi“ Norvegiya jamiyati gʻazabiga sabab boʻlgan. Kil shartnomasi 1814-yilda bir qator voqealarga olib kelgan, ularning natijalari Norvegiya Konstitutsiyasining qabul qilinishi , Shvetsiya-Norvegiya urushi va Shvetsiya-Norvegiya ittifoqining tashkil etilishi boʻlib, uning doirasida Norvegiya oʻz konstitutsiyasini saqlab qolgan va ichki mustaqillikka ega boʻlgan.

1930-yillarda Norvegiyaning yoʻqotilgan hududlarni oʻz taʼsir doirasiga qaytarishga urinishlari hech qanday natija bermagan. Xususan, Daniyaning butun Grenlandiya ustidan toʻliq suvereniteti Xalqaro sud tomonidan tan olingan.

Yana qarang 

 1807-1814-yillardagi Angliya-Daniya urushi
  Daniya-Norvegiya ittifoqi
 1814-yilgi Shvetsiya-Norvegiya urushi
 Shvetsiya-Norvegiya ittifoqi
 1814-yil Eidsvoll Konstitutsiyasi

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 Shved-Daniya tinchlik shartnomasi matni (shved va fransuz tillarida)
1814
Norvegiya Tarixi
Napoleon urushlari shartnomalari
 Buyuk Britaniyaning xalqaro shartnomalari
Shvetsiyaning xalqaro shartnomalari
 Daniya xalqaro shartnomalari
 XIX asrning tinchlik shartnomalari
 hududiy o'zgarishlar bo'yicha xalqaro shartnomalar
 alifbo tartibida shartnomalar
 Daniya hududi o'zgarishi
Shvetsiya hududida o'zgartirish
Norvegiya hududini o'zgartirish