MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Firutdin Sattarov

Firutdin Mamedovich Sattarov (1930-yil 31-avgust, Toshkent — 2018-yil 16-fevral) — sovet oʻzbek agronomi, Butunittifoq paxtachilik ilmiy-tadqiqot instituti sugʻorish rejimi va sugʻorish texnologiyasi laboratoriyasi mudiri (1975-1992-yillarda).

Tarjimai hol 
Maktabni tugatgach, 1946-yilda Namangan qishloq xoʻjaligi bilim yurtiga oʻqishga kiradi. 1955-yilda Toshkent qishloq xoʻjalik institutini agronom-dala xoʻjaligi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan, “Butunittifoq PITI” (Toshkent, Butunittifoq paxtachilik ilmiy tadqiqot instituti)ning aspiranturasida sirtdan tahsil oladi.

Qirgʻiziston paxtachilik tajriba stansiyasida, 1961-yilda stansiyadagi koʻrgazmali tajriba xoʻjaligi bosh agronomi sifatida, 1962-yildan " Butunittifoq PITI" irrigasiya boshqarmasi katta ilmiy xodimi, shu bilan bir qatorda Oʻrta Chirchiq tumanidagi (Toshkent viloyati) "Shimoliy Mayoq" kolxozi istehkomiga boshchilik qilgan. 1975-yildan - "Butunittifoq PITI" sugʻorish rejimi va irrigasiya texnologiyasi laboratoriyasi mudiri vazifasida ishlagan.

1975-yildan u SSSR XXYUK (xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi) qishloq xoʻjaligi pavilonida muntazam ravishda paxta, beda, gʻoʻza va boshqa ekinlarni sugʻorishning yangi usullariga bagʻishlangan ma’ruzalar oʻqidi.

1992-yilda agronom Sattarov nafaqaga chiqadi. 1994-1998-yillarda Jurin nomidagi Oʻrta Osiyo irrigasiya ilmiy-tadqiqot institutida yetakchi ilmiy xodim; paxta va bedaning yangi navlarini sugʻorish texnologiyalari bilan shugʻullanadi.

Firutdin Sattarov 1998-yilda Isroilga joʻnab ketadi.

Oilasi 

 Otasi — Mamed Sattarovich Sattarov (1907-1972-yillarda), Oʻzbekistonda toʻqimachilik sanoati tashkilotchilaridan biri;  
 onasi - Sure Huseynovna Sattorova (1911-1995-yillarda); 
 Xotini - Liliya; 
 farzandlari: Ella, Larisa, Rika.

Ilmiy faoliyati 
Sattarov 1969-yilda nomzodlik dissertasiyasini himoya qildi va 5 ta fan nomzodini yetishtirib chiqardi.

2018-yilda vafot etganlar
16-fevralda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
Kishilar
1930-yilda tugʻilganlar
31-avgustda tugʻilganlar
Toshkent davlat agrar universiteti bitiruvchilari
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sport ustozi

„Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sport ustozi“ faxriy unvoni — Olimpiada va Osiyo oʻyinlarining, jahon, Osiyo chempionatlarining, birinchiliklarining, A guruhidagi boshqa xalqaro musobaqalarning, Olimpiada oldi oʻyinlari yoki nogironligi boʻlgan shaxslar umumjahon chempionatlarining chempionlari va sovrindorlarini tayyorlagan, shuningdek jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishda alohida xizmat koʻrsatgan sport ustozlariga beriladi.

Tavsifi 
 Koʻkrak nishoni diametri 30 millimetrli doira shaklida boʻladi va 925 probali kumushdan tayyorlanadi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr.
 Nishonning hoshiyalangan tekis yuz tomonida yugurish yoʻlkasi fonida yosh sportchi ustozi bilan, pastki oʻng chekkasida dafna novdasi tasvirlangan. Nishonning aylanasi boʻylab “XIZMAT KO’RSATGAN SPORT USTOZI” degan yozuv joy olgan.
 Nishonning orqa tomonida Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirlangan. Tasvirlar va yozuv qabariq.
 Koʻkrak nishoni ichki qismiga Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi ranglaridagi shoyi lenta sirilgan qadagʻichga halqa va ilmoqcha yordamida ulanadi.

Sohiblari

Manbalar
Aleksandr Vampilov haykali (Irkutsk)

Irkutskdagi Aleksandr Vampilov haykali — 2003-yilda rus sovet dramaturgi va nosiri Aleksandr Vampilovga (1937-1972) oʻrnatilgan haykal. Haykaltarosh — Rossiya xalq rassomi Mixail Pereyaslavets.

Yodgorlik 2003-yil 20-sentabrda Irkutskning Pravoberejniy tumanida, Karl Marks koʻchasida, Irkutsk akademik drama teatri yaqinidagi bogʻda ochilgan.

Qiziq faktlar 

 Aleksandr Vampilov yodgorligi pochta konvertida tasvirlangan.

Galereya

Manbalar

Havolalar 

 Aleksandr Arxivnaya kopiya
 Saytda Aleksandr Vampilov haykali Memorial plitalar va Irkutsk yodgorligi
 Bolalar uchun Angara viloyati yozuvchilari saytida Aleksandr Vampilov haykali
 Aleksandr Vampilov haykali (foto) Arxivnaya kopiya
alifbo bo'yicha yodgorliklar
Irkutsk Yodgorliklari
 yozuvchilar yodgorliklari Vampilov
 Aleksandr Vampilov
Abay-su (sharshara)

Abay-Su (karachevo-balkar tillidan Abay Suu - "Abay sharsharasi" deb tarjima qilingan) - Rossiya, Kabardin-Balkariyadagi Bashil-Auzusu daryosining (yuqori Chegem) chap irmogʻidagi sharshara. Balandligi 78 metr. Uzluksiz tushish balandligi 72 metrni tashkil qiladi. Oʻzining merganligi bilan mashhur ovchi Abay nomi bilan atalgan. Kabardino-Balkariyaning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biri.

Joylashuvi 
Sharshara dengiz sathidan 2100 metr balandlikda joylashgan Chegem qoʻriqxonasining ignabargli oʻrmonlarida joylashgan. Chegara zonasidagi, Bulungu qishlogʻiga yaqin joylashgan.

Manbalar 

 
Sharsharalar
Vasiliy Remeslo yodgorligi

Vasiliy Remeslo yodgorligi — 1982-yilda Piryatin shahrida SSSR Fanlar akademiyasi olimi, ikki marta Sotsialistik Mehnat Qahramoni va Ukraina SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi Vasiliy Nikolaevich Remeslo sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik. Haykaltaroshlar A. P. Vitrik, V. V. Suxenko, arxitektorlar Y. Chekanyuk, Y. Nabok.

Tarix 
1982-yilda Poltava viloyatining Piryatin shahrida olim Vasiliy Nikolaevich Remeslo haykali oʻrnatildi. U Piryatinskiy tumanida tugʻilgan, Mironov nomidagi bugʻdoy seleksiyasi va urugʻchiligi instituti direktori boʻlgan va seleksiyaning yangi usullarini ishlab chiqqan. Kuzgi bugʻdoyning 17 ta navining muallifi boʻldi. 1963-yilda u Lenin mukofotiga sazovor boʻldi. 1966 va 1977-yillarda ikki marta Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. U Ukraina SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi boʻldi. 1979-yilda Vasiliy Remeslo Ukraina SSR Davlat mukofotiga sazovor boʻldi. Olim Ukrainada, Dogʻistonda, Moskvada, Volgada ishlagan. U VASKhNILda agronom va selektsioner edi.

Poltava viloyatining Piryatin shahrida olim haykali mualliflari haykaltaroshlar Aleksandr Pavlovich Vitryk va V. V. Suxenko va meʼmorlar — Y. Chekanyuk va Y. Nabok.

Yodgorlik bronzadan yasalgan va granitdan yasalgan poydevorga oʻrnatilgan (balandligi 2,8 metr). Yodgorlik yonidagi joy granit plitalar bilan qoplangan.

2017-yil 10-fevral kuni alloma tavalludining 110-yilligiga bagʻishlab oʻtkazilgan tantanalarda, haykal poyiga gul qoʻyish marosimi tashkil etildi.

Vasiliy hunarmandchilik yodgorligi shaharda Sovet davrida qurilgan yodgorliklardan biridir.

Manbalar

Havolalar 

 Myronivskiy nomidagi bugʻdoy instituti Arxivnaya kopiya
 Poltava davlat maʼmuriyatining madaniyat va turizm departamentining rasmiy sayti
 Ukrinform
 Piryatin
Poltava viloyati yodgorliklari
Vasiliy Chapaev yodgorligi (Volnovaxa)

Vasiliy Chapaev yodgorligi (kazaklar yodgorligi sifatida ham tanilgan) — yoʻqolgan yodgorlik boʻlib, Volnovaxada joylashgan.

Dekommunizatsiya toʻgʻrisidagi qonun bilan bogʻliq holda, yodgorlikni demontaj qilishga qaror qilindi, ammo buning uchun pul yetarli boʻlmaganda va koʻplab aholi uni saqlab qolish istagini bildirdi, shunchaki nomini oʻzgartirish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. 2015-yil 9-noyabrda Volnovaxa shahar kengashi deputatlari yodgorlikni vandalizmdan himoya qilish maqsadida Vasiliy Chapaev haykali nomini „Kazak“ yodgorligi deb oʻzgartirishga qaror qildi. Qarorda, xususan:Volnovaxa shahri aholisining V.Chapayev haykali nomini oʻzgartirish toʻgʻrisidagi arizasini koʻrib chiqib, jamoatchilik muhokamasi natijalarini inobatga olgan holda shahar kengashi „Volnovaxa shahrida joylashgan Chapaev haykali nomini oʻzgartirish toʻgʻrisida“ qaror qabul qildi, Donetsk viloyati, „Kazak“ yodgorligiga".
Volnovaxa shahri aholisining V.Chapayev haykali nomini oʻzgartirish toʻgʻrisidagi arizasini koʻrib chiqib, jamoatchilik muhokamasi natijalarini inobatga olgan holda shahar kengashi „Volnovaxa shahrida joylashgan Chapaev haykali nomini oʻzgartirish toʻgʻrisida“ qaror qabul qildi, Donetsk viloyati, „Kazak“ yodgorligiga"Volnovaxa shahar kengashi „yodgorlik pasportiga, muhofaza qilish shartnomasiga va madaniy meros yodgorliklari reestriga“ tegishli oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qildi.

Kazaklar bir yil turdi, keyin hokimiyat aholining xohishiga qarshi, baribir uni buzishga qaror qildi va 2016-yil 29-sentabrda soliq toʻlovchilar hisobidan demontaj qilindi. Yodgorlikni buzish tashabbuskori Pavel Jebrivskiydir. Volnovaxa tumani davlat maʼmuriyati raisi Aleksandr Ivanchenko Chapaev haykali oʻrnida „ATOda halok boʻlgan qahramonlarga“ yodgorlik oʻrnatilishini aytdi. Shuningdek, Volnovaxa maʼmuriyati rahbari Aleksandr Ivanchenkoning soʻzlariga koʻra, „Chapaev“ yodgorligi goʻyoki Ukraina Qurolli Kuchlari brigadalaridan birining kimyoviy xavfsizlik jangchilari tomonidan aniqlangan ortib borayotgan fon radiatsiyasini chiqarib yuborgan. Ularning fikricha, yodgorlikning radioaktivligi 25 mikroRn/soatni tashkil etgan. Shu bilan birga, yodgorlikning kimyoviy elementlarining radioaktiv izotoplarini yoʻq qilish toʻgʻrisida maʼlumotlar yoʻq.

Yana qarang 

 Ukrainada Lenin yodgorliklarini buzish

Manbalar

Havolalar 

 Chapaev haykali Volnovaxada oʻzgartirildi (mavjud havola)
 Shahar kengashi qarori. Yodgorlikning nomini oʻzgartirish haqida
 Nadejda Ermolaeva — Ukrainada Chapaevga boshqa nomdagi pasport berildi, Rossiyskaya gazeta, 2015-yil 9-noyabr
 Vladimir VORSOBIN Arxivnaya kopiya dekomunizatsiya : „Chapaev“ qanday qilib kazak boʻldi
Ukraina otliq haykallar / Chapaev
Chapaev
 To'lqin
 Vasiliy Chapaev
 vayron qilingan yodgorliklar
Vasil Levskiy haykali (Karlovo)

Karlovodagi Vasil Levskiy haykali — Plovdiv viloyati, Karlovo shahri markazidagi maydonda oʻrnatilgan Bolgariya mustaqilligi uchun kurash tashkilotchilaridan biriga oʻrnatilgan yodgorlik.

Tarix 
Haykaltarosh Marin Vasilev 1902-yilda yodgorlik loyihasi ustida ish boshladi, 1903-yil 15-mayda qirol Ferdinand I ishtirokida qurilish maydonchasiga birinchi tosh qoʻyildi, 1907-yilda yodgorlik qurilishi yakunlandi va uning ochilishi tantanali ruhda boʻlib oʻtdi.

Tavsif 
Levski qoʻlida revolver bilan toʻliq oʻsgan holda tasvirlangan va uning yonida xalqning ramzi boʻlgan boʻkirgan sher. Yodgorlik poydevoriga 1877-yil iyul va avgust oylarida Bolgariyani ozod qilish uchun boʻlgan janglarda halok boʻlganlarning ismlari yozilgan.

Manbalar 

Bolgariya Yodgorliklari / Levskiy, Karlovo
 Vasil Levskiy
 1907-yilda qurilgan bino va inshootlar
Bolgariyada 1907-yil
Vera Xolodnaya yodgorligi

Vera Xolodnaya yodgorligi — Odessada (Sobor maydoni yaqinidagi Preobrazhenskaya koʻchasida) oʻrnatilgan ovozsiz kino aktrisasi Vera Xolodnayaning bronza yodgorligidir.

Yodgorlik 2003-yilda Odessada 2-sentabrda nishonlanadigan Shahar kunini nishonlash paytida ochilgan. Yodgorlikning ochilishida aktrisaning nevarasi Lyudmila Ivanovna Sokolova ishtirok etdi. Monumental kompozitsiya — sahna koʻrinishidagi baland poydevorda turgan Vera Xolodnayaning odam oʻlchamidagi bronza figurasi. Yodgorlik odessalik haykaltarosh A.P. Tokarev tomonidan yaratilgan, Odessa koʻchalari va bogʻlarini bezatgan bir qator kichik haykallar muallifi.

Bronza Vera Xolodnaya Kiev ixtisoslashtirilgan „Rassom“ ijodiy uyushmasida ishlangan. Dastlab, bir guldasta bronza gullar aktrisaning oyoqlari ostida yotardi. Vandallar kompozitsiyaning ushbu detalini qayta-qayta yoʻq qilishgan, bir necha marta yetishmayotgan bronza gullar yangilari bilan almashtirilgan, ammo ular yana gʻoyib boʻlgan.

Yodgorlik aktrisaning vafot etgan joyiga oʻrnatildi: bu yerda Papudovlar uyining qanoti edi, keyingi yillarda buzib tashlangan, aktrisa oʻlimidan oldin yashagan va vafot etgan.

Yana qarang 
Odessada haykaltarosh Aleksandr Tokarevning boshqa yodgorliklari oʻrnatilgan:

 Utyosov haykali
 Pushkin haykali (Odessa, Pushkinskaya koʻchasi)
 Dengizchining xotini haykali
 Sergey Utochkin haykali
 Gotsman haykali

Manbalar 

Odessa Yodgorliklari / Sovuq
 2003-yilda paydo bo'lgan
 kinoijodkorlar yodgorliklari / sovuq
Valya Kotik haykali (Shepetovka)

Valya Kotik haykali — Ukrainaning Xmelnitskiy viloyati Shepetovka shahridagi, qahramon-pioner Valya Kotik haykali.

Tarix 
Valya Kotik dastlab Xorovitsa qishlogʻida dafn etilgan. Keyin 1944-yil aprel oyida u Shepetovskiy bogʻida qayta dafn qilindi. 1959-yilda uning kuli Shepetovkadagi  (u oʻqigan, hozir , 75-uy) hududiga koʻchirildi va kashshof qahramonga bola shinelda, qoʻlida avtomat qiyofasidagi haykal oʻrnatildi. 1980-yillar oxirida yodgorlik baland jigarrang granit poydevorga oʻrnatilgan byust bilan almashtirildi.

Valentin Kotik uchun 1960-yillarda, Shepetovka shahrining markazida Ostrovskiy nomidagi kinoteatr va N. Ostrovskiy muzeyi yonida yodgorlik oʻrnatilgan. 1970-yillarning oxirida, yodgorlik hozirda joylashgan Markaziy univermag yaqinidagi uning nomi bilan atalgan maydonga koʻchirildi.

Tavsif 
Yodgorlik jigarrang granit plitalar bilan qoplangan poydevorga oʻrnatilgan boʻlib, uning oʻng va chap tomonida uzun poydevor mavjud. Bronza haykalda Valya Kotik koʻtarilgan oʻng qoʻlida granata tutgan holda toʻliq oʻsgan holda tasvirlangan. Poydevorning old qismida granitdan ukraincha soʻzlar oʻyilgan: "Pioner partizaniga, Radyansk Ittifoqi Qahramoni Vali Kotik, Ukraina kashshoflarining koʻrinishi". Yodgorlik ustida bir guruh haykaltaroshlar ishlagan: , P. Flit, I. Samotos.

SSSRda, Valya Kotik haykali tasvirlangan koʻkrak nishoni chiqarildi. Ushbu yodgorlik tasviri tushirilgan, pochta konvertlari ham chiqarildi.

Manbalar

Havolalar 

 Haqiqiy bola. Vali Kotikning haqiqiy hikoyasi Arxivnaya kopiya
 Tarix boʻyicha qisqa kurs. Pioner-qahramon Valya Kotik Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Fashizmga qarshi kurashgan Shepetovkaning ikki qahramoni Arxivnaya kopiya
 „Shepetovka, Valya Kotik haykali“ koʻkrak nishoni Arxivnaya kopiya
 Katta urushning kichkina qahramoni: Valya Kotik qanday qilib Arxivnaya kopiya
 Vali Kotik 85 yoshda edi -dagi Arxivnaya kopiya )
Ukrainadagi Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari
 bolalar yodgorliklari
 Shepetovka
1960-yilda Ukrainada qurilgan bino va inshootlar
 1960-yilgi haykallar
Georgiy Svarichevskiy

Georgiy Mixaylovich Svarichevskiy (1868—1936) — nom qozongan toshkentlik me’mor, professor, Toshkent universiteti asoschilaridan biri.

Tarjimai hol 
Svarichevskiy Georgiy Mixaylovich 1895-yilda imperator Nikolay I qoshidagi qurilish muhandislari institutini tamomlagan. 90-yillarning oxirida Turkistonga kelgan va u yerda Samarqand-Andijon fuqarolik inshootlarini, soʻngra janubiy qismidagi Orenburg-Toshkent temir yoʻlini loyihalash va qurishda faol qatnashgan.

1899-1905-yillarda general-gubernatorlik devonida qurilish qismi boʻyicha maxsus topshiriqlar boʻyicha rasmiy vakil, Turkiston oʻlkasi ta’lim muassasalari boshqarmasi me’mori boʻlgan.

G.M.Svarichevskiy mashhur toshkentlik me’mor boʻlib, uning loyihalari boʻyicha Toshkentda koʻplab binolar, masalan, Toshkent shahridagi eski vokzal binosi, tuman sudi (hozirgi Temir yoʻl boshqarmasi) binosi, sobiq Kaplan dorixonasi va boshqalar.

U oʻzining pedagogik faoliyati bilan ham nom olgan – Toshkentda me’morchilikdan dars bergan. Toshkent universitetining asoschilaridan biri.

G.M.Svarichevskiy A.F.Kerenskiyning kuyovi edi - u singlisi Nadejdaga uylangan, oilasi bilan Gogol va Kaufmanskiy shoh koʻchalari chorrahasidan uncha uzoq boʻlmagan joyda me’mor loyihasi boʻyicha qurilgan uyda yashar edi. Mazkur bino hanuzgacha saqlanib qolgan. Oʻgʻli Kseniya Aleksandrovna Svarichevskayaga uylangan - sovet me’mori N.G.Svarichevskiy boʻladi.

Georgiy Svarichevskiy Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.

Havolalar 

Toshkentda vafot etganlar
Kishilar
1936-yilda vafot etganlar
1868-yilda tugʻilganlar
Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilganlar
Vengriya-Sovet doʻstligi yodgorligi

Vengriya-Sovet doʻstligi yodgorligi — Moskvadagi Leningradskiy prospektida Doʻstlik bogʻida oʻrnatilgan.

Tarix 
1975-yilda, Vengriya Qizil Armiya tomonidan fashist bosqinchilaridan ozod qilinganining 30-yilligi sharafiga, Budapeshtda, Doʻstlik bogʻi barpo etildi va vengriya-sovet doʻstligi yodgorligi oʻrnatildi.

Yodgorlikning tantanali ochilish marosimida uning nusxasi Sovet Ittifoqiga sovgʻa qilinishi eʼlon qilindi.

Bir yarim yil oʻtgach, 1976-yil sentabr oyida Vengriya yodgorligining „egizagi“ Moskvadagi Doʻstlik bogʻida daryo stantsiyasi yaqinida oʻrnatildi.

Vengriyadagi siyosiy tizimning oʻzgarishi va natijada koʻplab qadriyatlar, shu jumladan Ulugʻ Vatan urushiga boʻlgan munosabat qayta koʻrib chiqilgandan soʻng, Budapeshtning Doʻstlik bogʻidagi yodgorlik demontaj qilindi (hozir u „Yodgorliklar bogʻida“, Moskva sanʼat bogʻining analogi) joylashgan. Moskvada Vengriya-Sovet doʻstligi yodgorligi bugungi kungacha oʻz oʻrnida.

Yodgorlik, 10 metrli stela boʻlib, barelyefda ikki ayol (rus va venger) osmonga kaptarlarni uchirayotgani tasvirlangan. Barelyef ostidagi yozuvda shunday deyilgan: „Abadiy vengriya-sovet doʻstligi bizning ozodligimiz va tinchligimizning garovidir!“.

Havolalar 

 
 
1976-yilda Moskvada qurilgan bino va inshootlar
Vengriya-sovet
Vernadskiy haykali

Vernadskiy haykali — Kiyevdagi taniqli rus, ukrain va sovet olimi, Ukraina SSR Fanlar akademiyasining birinchi prezidenti Vladimir Ivanovich Vernadskiy, sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik. Akademik tavalludining 118-yilligi munosabati bilan 1981-yil 12-martda, Akademgorodok shahrida Pobedi shoh koʻchasi va uning nomidagi bulvar tutashgan joyda ochilgan.

Tavsif 
Vernadskiyning qiyofasi, qizil granitning monolit blokidan qilingan: olim kresloda oʻtirib, chap qoʻlida mineral parchasini ushlab turadi; uning nigohi diqqat markazida. Haykal kubik poydevorga va baland boʻlmagan stilobatga oʻrnatilgan. Yodgorlikning balandligi 6 m dan ortiq: haykalning oʻzi 4,5 m, poydevori 2,0 m, stilobat 0,4 m.

Manbalar 

Vernadskiy
Vernadskiy
1981-yilda Ukrainada qurilgan bino va inshootlar
Kievda 1980-lar
 1981-yilgi haykallar
Kambala

Dengiz kambalasi (lot. Pleuronectes platessa) — kambalalar (Pleuronectidae) oilasiga mansub dengiz qanotli baliq. U kuchli yassilashgan tanasi va bir tomonda koʻzlarning joylashishi bilan ajralib turadi. Mimika qilish qobiliyatiga ega. Tuxumdan balogʻatga yetmagunga qadar rivojlanish jarayonida u barcha oddiy baliqlar kabi suzadi. Biroq, ma'lum bir oʻlchamga erishilganda, metamorfoz sodir boʻladi va uning koʻzi oʻng tomonga siljiydi. Natijada tanasining bir tomoni "koʻzli", ikkinchi tomoni "koʻr" boʻlib qoladi. Kambala baligʻi qimmatbaho tijorat baliqlari guruhiga kiradi.

Tuzilishi 
Voyaga yetgan baliqlar tanasi shakli oval, tanasi dorso-ventral yoʻnalishda kuchli siqilgan. Boshi kichik, butun baliq uzunligining chorak qismidan (25%idan) kam. Kichkina ogʻiz boshning oldida joylashgan, yuqori jagʻi oʻng koʻz ostida joylashadi. Ikkala koʻzi ham tananing oʻng tomonida joylashadi, ularning (koʻzlarining) orqasida suyak choʻqqisi mavjud boʻlib, bu turning oʻziga xos xususiyati hisoblanadi. Yon chiziq koʻkrak qafasining tepasida joylashgan. Anal suzgichida 48 dan 61 gacha, orqa suzgichida 65 dan 84 gacha yumshoq nurlar, koʻkrak qanotlarida 7 dan 14 gacha yumshoq nurlar, tos suzgichlarida 6 ta yumshoq nurlar mavjud. Dengiz kambala tanasining koʻz tomoni zaytun-jigarrang boʻlib, koʻzga tashlanadigan, tasodifiy joylashtirilgan toʻq sariq yoki sariq dogʻlar bilan ajralib turadi. Tananing koʻr tomoni oq rangga ega. Teri silliq, tekis, mayda tangachalar bilan qoplangan. Baliqning maksimal uzunligi 1 metrgacha yetishi mumkin, oʻrtacha 50-60 sm. Eng katta qayd etilgan baliq tanasi vazni 7 kg. Oʻrtacha umr koʻrishi 50 yilgacha.

Tarqalishi 
Atlantika okeanining sharqiy qismida Barentsdan Oʻrta yer dengizigacha tarqalgan, shuningdek, ular Grenlandiyaning qirgʻoq suvlarida uchraydi. Ba'zi joylarda (masalan, Irlandiya dengizida) bu baliq baliqchilikning asosiy qismini tashqil qiladi.

Oziqlanishi 
Kunduzi faol harakatlanadi. Asosiy ozigʻi koʻp tuklilar, qisqichbaqasimonlar va ikki pallalilardir. Yosh (1-2 yosh) baliqlar qisqichbaqalar va boshqa mayda qisqichbaqasimonlar bilan oziqlanadi.

Manbalar
Vitaliy Rogovanov

Vitaliy Anatolyevich Rogovanov (1965-yil 20-iyun) — qirgʻiz va oʻzbek futbolchisi va murabbiyi. Qirgʻiziston terma jamoasida oʻynagan.

Biografiyasi

Klublardagi faoliyati 
Oʻshning „Alay“ klubi tarbiyalanuvchisi boʻlgan. Vitaliy 1981-yilda 16 yoshida klub tarkibiga qabul qilingan va SSSR ikkinchi ligasida 1983-yilgi mavsumda klub safida ilk oʻyinini oʻtkazgan. Umumiy hisobda Rogovanov Sovet futbolining ikkinchi ligasida 200 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan. Qirgʻiziston SSR yoshlar terma jamoalarida oʻynagan, 1983-yilda SSSR xalqlari Spartakiadasi turniri ishtirokchisi hisoblanadi.

SSSR parchalanganidan keyin yana ikki mavsumni „Alay“ tarkibida oʻtkazgan. 1992 va 1993-yillarda Qirgʻiziston chempionatining bronza medali sovrindori, 1992-yilda esa mamlakat kubogi finalchisiga aylangan. 1993-yilda hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynab, 22 ta gol urgan va chempionatning eng yaxshi 5 toʻpurarlari safiga kirgan.

Faoliyati yakunida Oʻzbekiston oliy ligasida "Soʻgʻdiyona" va "Yangiyer" jamoalarida, shuningdek quyi ligalarda "Progres" („Zarafshon“) safida toʻp surgan. Oʻshning „Dinamo“ klubida ham bir mavsumni oʻtkazgan.

Terma jamoadagi oʻrni 
1993-yil 7-iyun kuni Tehronda boʻlib oʻtgan xalqaro turnirda Ozarbayjonga qarshi oʻyinda Qirgʻiziston terma jamoasi safida debyut qilgan. 1993—1994-yillarda terma jamoa safida jami 6 ta oʻyin oʻtkazgan. Uchrashuvlarning ikkitasi Tehrondagi turnirda va 4 tasi 1994-yilda Toshkentda Markaziy Osiyo kubogi doirasida boʻlib oʻtgan.

Murabbiylik faoliyati 
Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, Qizilqum (Zarafshon) sport maktabida bolalar murabbiyi va „Stroitel“ (Zarafshon) mini-futbol klubida murabbiy sifatida faoliyat olib borgan. Keyinchalik Rossiyaga koʻchib oʻtib, u yerda „Legion“ yoshlar sport maktabida (Lipetsk) faoliyatini davom ettirgan. Vitaliy shuningdek, „Avangard“ havaskorlar klubida (Chapligin) ham murabbiylik qilgan.

Shaxsiy hayoti 
Farzandi Igor (1995-yilda tugʻilgan) ham futbolchi. 2013-yilda „Paxtakor“ safida Oʻzbekiston chempionatida 3 ta oʻyin oʻtkazgan. Keyinroq Rossiyada havaskorlar miqyosida toʻp surgan.

Manbalar

Havolalar 

 FootballFacts.ru saytida Profili
 National Football Teams saytida Profili

1965-yilda tugʻilganlar
20-iyulda tugʻilganlar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Qirgʻizistonlik erkak futbolchilari
Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari
Qizilqum klubi futbolchilari
Yangiyer klubi futbolchilari
Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari