MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Egisf qizi Erigona

Erigona () — Miken siklidagi qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Egisf va Klitemnestraning qizi. Afsonaning turli versiyalarida u ota-onasi uchun oʻgay akasi Orestdan qasos olishga harakat qildi, uning xotini va Tisamen yoki Penfilning onasi boʻldi. Aftidan, u bir qator antik fojialarda ishtirok etgan, ammo ularning matni butunlay yoʻqolgan.

Mifologiyada 
Erigona Mikenada hukmronlik qilgan Pelopidlar sulolasiga mansub edi. Uning onasi, Krit malikasi Klitemnestra (Minoning nevarasi) qirol Agamemnonga turmushga chiqdi va undan Orest ismli oʻgʻil tugʻdi. Troya urushi paytida Klitemnestra erining amakivachchasi va dushmani Egisfning oʻynashi boʻldi; bu aloqadan Erigona va Alet tugʻildi. Oʻynashlar Agamemnonni oʻldirishdi, lekin bir necha yil oʻtgach, ular Orest tomonidan oʻldirildi. Afsonaning bir versiyasida Erigona oʻzining oʻgay akasini Afinadagi Areopag oldida qotillikda ayblagan va u yerda Eriniylardan qutulish uchun qochib ketgan (boshqa versiyalarda buni uning ona tomondan bobosi Tindarey qilgan yoki ikkalovi birga qilgan). Teng ovozlar bilan bilan sudyalar tasdiq hukmini qilishdi va Erigona dorga osildi. Antikshunos olimlarning fikriga koʻra, bu yerda Egisfning qizi otasi mast choʻponlar tomonidan oʻldirilganida oʻz joniga qasd qilgan Ikariyning qizi boshqa Erigona bilan adashtirilgan.

Afsonaning yana bir versiyasida Orest turli yerlarni kezib yurganida Erigona qirollik hokimiyatini qoʻlga kiritgan Alet bilan Mikenada qolgan. Tavridadan qaytib, Orest Aletni oʻldirdi va singlisini ham oʻldirmoqchi edi, lekin maʼbuda Artemida uni oʻgʻirlab ketdi va Attikada kohin qilib qoʻydi. Baʼzi manbalarda Erigona Orestning xotini boʻlib, uning oʻgʻli Tisamenni (muqobil versiyada bu Germionaning oʻgʻli) yoki Penfilani  — Lesbos aristokratik oilasining asoschisini Penfilidlarni tuqqani yoziladi. Yozuvchi Feagen Orest va Erigonaning yana bir oʻgʻliga kichik Orest deb nom beradi.

Madaniyatda 
Manbalarda Sofokl, Filokl, Kleofont, Frinix, Lutsiy Aksiy, Kvint Tulliy Sitseron tomonidan yozilgan „Erigona“ nomli fojialar eslab oʻtiladi. Bu barcha asarlarning matnlari tamoman yoʻqolgan, shuning uchun qaysi pyesalar Egisf qiziga, qaysi biri Ikariyning qiziga atalganligi nomaʼlum boʻlib qolmoqda. Psevdo-Giginning „Fabul“ining bir qismi sifatida afsonaning versiyalaridan birining bayoni Likofron fojiasining takrori boʻlishi mumkin. Erigona otasiga Orest bilan jang qilishda yordam berayotgani tasvirlangan qadimgi sarkofag saqlanib qolgan.

Bu nomning ikki egasidan biri sharafiga 1876-yilda Anri-Jozef Perroten kashf etgan asteroidga (163) Erigona nomi berilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 Escher. Erigone 1 : [nem.] // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1907. — Bd. VI, 1. — Kol. 451—452.
 
Yunon mifologiyasi
Attica Afsonalari
Epiona

Epion ( „ogʻriqni yengillashtiradigan“) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, iloh. Meropning qizi.

Asklepiyning xotini, Maxaon, Podaliriya, Iaso, Egla, Higiyeya, Panakey va Akesolarning onasi. Uning Paros marmaridan ishlangan haykali Epidavrdagi Asklepiy bogʻida joylashgan.

Epiona kulti Afina, Epidavr, Pergamon va Kosda maʼlum. Arxeolog Ulrix Xausmanning fikricha, Epiona haqidagi afsona Epidavrda paydo boʻlgan.

Manbalar 

Yunon mifologiyasi
 tibbiyot va sog'liqni saqlash xudolari
Thessaly Afsonalari
 alifbo tartibida xudolar
Enotroflar

Enotroplar yoki oynotroflar ( „sharobga aylantira oladigan“) — qadimgi yunon mifologiyasida parilar, Deloslik Aniyning qizlari. Dionis Aniyning qizlariga yerdan moy, don va sharob yaratish qobiliyatini berdi. Agamemnon ulardan oʻz qoʻshinini taʼminlashni talab qildi, lekin ular Evbey va Androsga yashirindi. Agamemnon ularni berishni talab qildi, ammo ular kaptarga aylanishdi. Yunonlar esa ochlikdan azob chekib, Palamedni ular ortidan yubordi, ular Troaddagi Reteyga dafn qilindi.

Uch nafar qizi:

 Spermo[en] () — donlar maʼbudasi (qarang: Miken pe-ma „urugʻ“).
 Elaida[en] (qarang „zaytun“; ) — moy xudosi.
 Eno yoki Oyno[en] () — sharob xudosi.

Manbalar 

Yunon mifologiyasi
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Egey orollari afsonalari
 troyan urushi
Efra okeanida

Efra () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Musayning soʻzlariga koʻra, Okeanida Atlantdan 5 giada va 7 pleyada tuqqan.

Giginga koʻra, u Atlantdan 15 ta pleyada tugʻdi. Timeyning soʻzlariga koʻra, Giad va Pleyadning onasi. Pleyona bilan birxillashtiriladi, boshqa versiyalarda ular farqlanadi.

Manbalar 

Yunon mifologiyasi
 Okeanidlar
Efalid

Efalid () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Germesning va ftiotidalik Mirmidonning qizi Evpolemalarning oʻgʻli. Fessaliyada Amfris daryosi boʻyida tugʻilgan va Alop yoki Larisada yashagan.

Yason va boshqa qahramonlarga qoʻshilib, „Argo“ kemasida „ Oltin moʻyna“ni qidirish uchun Kolxidaga borgan. U qobiliyatli kamonboz, shuningdek, favqulodda xotiraga ega shaxs sifatida mashhur edi. Efalidning bu qobiliyati unga otasi Germesdan oʻtgan.

Xudolar orasida Germes boʻlgani kabi, Argonavtlar orasida Efalid elchi vazifasini bajargan. U Lemnos malikasi Gipsipilani argonavtlarga boshpana berishga koʻndira olgan.

Oʻlimidan soʻng, u Aid xotirasini saqlab qolgan kam sonli odamlardan biri boʻldi. Shuningdek, uning ruhi navbati bilan yer ostida va yer ustida yashash imkoniyatiga ega boʻldi.

Argonavt Efalid haqidagi afsona oʻzining davomini Pifagorizmda topdi. Ushbu taʼlimotning izdoshlari ruhlarning koʻchishiga ishonishgan. Laertlik Diogen pontiylik Gerakliddan iqtibos olgan holda, taʼlimotining asoschisi Pifagor ruhining koʻchishi haqida afsonani keltiradi. Germes oʻgʻli Efalidga boqiy yashashdan tashqari har qanday istagini bajarishni taklif qildi. Efalid undan tirik va oʻlik xotira qoldirishni soʻradi. Efalidning ruhi birinchi marta Troya urushi paytida troyalik jangchi Yevforb sifatida qayta tugʻildi. Keyin Germotim va baliqchi Pirrning tanasidan oʻtib, Efalidning ruhi Pifagorda mujassamlandi. Oʻz navbatida, qalban Germesning oʻgʻli boʻlgan Pifagor, oʻzining barcha tanosuhlarini esladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 

 Rosher V. G. Aithalides // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie : [nem.] / Roscher Wilhelm Heinrich. — Leipzig : Druck und Verlag von B. G. Teubner, 1884—1890. — Bd. I. — Kol. 198.
 Vernike K.[de]. Aithalides 1 : [nem.] // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1893. — Bd. I, 1. — Kol. 1093.
Pifagor
Yunon mifologiyasi
 Argonauts
Lokrid Afsonalari
[[Turkum:Hermes haqida afsonalar]
Pifagor
Etol

Etol () — qadimgi yunon mifologiyasida Endimion va dengiz nimfasining (yoki Ifianassa) oʻgʻillaridan biri. Yoki Zevs va Protogenezning oʻgʻli. Yoki Oyneyning oʻgʻli.

Otasining vafotidan keyin u otasining taxtini egallash huquqi uchun yugurish musobaqasida qatnashdi, ammo akasi Epeyga yutqazdi. U akasi Epeydan keyin Elida shohiga aylandi. Keyin Azan sharafiga oʻtkazilgan dafn oʻyinlarida arava poygalari paytida u Yasonning oʻgʻli Apida(Apis)ni aravasi bilan beixtiyor bosib ketgan.

Apidaning oʻgʻillari uni qotillikda ayblashdi va u Aheloy boʻylab Kuretida mamlakatiga qochib ketdi. U yerda u Ftiya va Apollonning oʻgʻillarini oʻldirdi va bu yerga Etoliya deb nom berdi. Tarixchi Eforning yozishicha, u Salmoney tomonidan Eleyadan Etoliyaga quvilgan va uning shaharlarini birlashtirib, mamlakatni oʻz nomi bilan atagan. U Kuretlar urushida gʻalaba qozongan.

Xotini Pronoya, oʻgʻillari Plevron va Kalidon.

Manbalar

Havolalar 

 Robert Graves. Qadimgi Yunoniston afsonalari. "
Yunon mifologiyasi
 Etolia Afsonalari
Elida Shohlari
Roda Poseydon qizi

Rod ( ) — qadimgi yunon mifologiyasi personajsh. Gerodor va Gerofil fikriga koʻra, Poseydon va Amfitritning qizi. Diodorning yozishicha, Poseydonning qizi va Telchines Galiyaning singlisi. Pindar esa, Afroditaning qizi deb hisoblagan. Epimenid uning nasabini Okean ga bogʻlagan.

Heliosning rafiqasi. Helios uni sevib qoladi, va bir qancha orollarni uning nomi bilan ataydi hamda toshqinning toʻlib-toshgan suvlarini yoʻq boʻlishga majbur qiladi. Ularning yetti nafar heliad oʻgʻillari (Ohim, Kerkaf, Makar, Aktiy (yoki Aktin), Tenag, Triop va Kandal) va qizi Electryona boʻlgan. Boshqa bir rivoyatga koʻra, Rhoda Kirkaning ham onasidir.

Manbalar
Pashtisada

Pashtisada (kro  — mol goʻshtidan tayyorlanadigan va Xorvatiyada mashhur boʻlgan maxsus qaylali xorvat milliy taomi. Taom koʻpincha Dalmasiya pashtisadasi deb ham ataladi, chunki u aynan Dalmasiyadan kelib chiqqan. Ushbu taom muhim bayramlar, shu jumladan toʻylar taomnomasining ajralmas bir qismidir. Pashtisada odatda nokki yoki keng enli uy ugrasi bilan birga dasturxonga tortiladi. Pashtisadani Xorvatiya oshxonasining choʻqqisi deb ataydilar.

Retsept 
Bu eski retseptlarga koʻra, bir necha kun davom pishiriladigan, sabr-toqatni talab qiluvchi, tayyorlash jarayoni koʻp bosqichli goʻshtli taomidir. Pashtisada mol yoki buzoq goʻshtidan tayyorlanadi. Shuningdek, ot va ilvasin goʻshtidan pashtisada tayyorlash mumkin ekanligi ham maʼlum. Birinchi bosqichda goʻsht xushboʻy sirka bilan marinadlanadi. Ikkinchi bosqichda goʻsht boʻlagi qovuriladi. Uchinchi bosqichda, goʻsht sukatlar, koʻp hollarda qora olxoʻri va qalampirmunchoq, muskat yongʻogʻi, dafna yaprogʻi, qalampir kabi ziravorlar, Proshek vinosi qoʻshilgan qaylada pishiriladi. Sabzavotlar pishirgandan soʻng qayla bilan aralashtiriladi. Eski retseptlarda taomni pishirgandan keyin darhol stolga tortmaslik kerakligi aytiladi. Goʻshtni sovutish, toʻrtburchak shaklda kesish, yana bir bor qovurish va gʻalvirdan oʻtkazilgan qayla bilan dasturxonga tortish kerak.

Tarixi 
Pashtisadaning kelib chiqishi haqida aniq maʼlumotlar mavjud emas. Dubrovnikda yozilgan eng qadimgi retsept 15-asrga toʻgʻri keladi.

Dalmatiyaning Veliko Brdo qishlogʻida, qirgʻoq boʻyidagi Makarska shahri yaqinida joylashgan Biokovo etagida 30-sentabr kuni nishonlanadigan qishloq homiysi — Avliyo Ieronim kunini nishonlash vaqtida dasturxonga anʼanaviy tarzda pashtisada tortiq etilgan.

Manbalar

Bibliografiya 

 Marjanovich-Radica, Dika 1988-yil. Dalmatiya oshxonasi. Zagreb: Mladost
 https://web.archive.org/web/20170510115256/http://gastrodiva.bloger.index.hr/post/pasticada/1026539.aspx
 Xorvatiya oshxona
 go'sht ovqatlarni
Pashtet

Pashtet ( — „pashtet, pirogcha“, „qiymalangan goʻsht, ilvasin yoki baliqli nordon ragu uchun moʻljallangan xamirli silindrsimon qobiq, xamir qobigʻida pishirilgan yoki terrinda dasturxonga tortiladigan taom“) — bir hil koʻrinishdagi yopishqoq xamirsimon massa, qaynatilgan yoki qovurilgan, keyin esa maydalangan goʻsht, baliq, ilvasin yoki sukatlar qoʻshilgan oʻziga xos gazak taom. Forshmak ham pashtetning bir turi hisoblanadi. Yevropa oshxonasida aynan shunga, pashtet va ilviraga oʻxshash taom — terrin deb ataladi. SSSRdagi eng mashhur pashtet taomi — tansiq va parhezbop jigar hamda mol goʻshti jigari boʻlgan, goʻsht (ilvasin, kalla-pocha aralashtirilgan jigar, oʻpka-jigar) va baliq (losos, qovurilgan baliq, treska jigari, shprot pashteti) dan turli xil konservalangan pashtetlarni sanoat ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyilgan.

Sovuq pashtet odatda buzoq, uy parrandasi va kalla-pochadan tayyorlanadi; yogʻsiz goʻshtga choʻchqa goʻshti va choʻchqa yogʻi qoʻshiladi. Yegulikning taʼmini yaxshilash uchun pashtetdagi goʻsht sabzavot va ziravorlar bilan qaynatiladi. Qaynatilgan mahsulotlar goʻshtmaydalagichdan oʻtkaziladi, hosil boʻlgan massaga sharbat yoki bulyonda namlangan bugʻdoyli non qoʻshiladi. Tayyor massa moylangan qolip ichiga solinadi. Sovigan pashtetlar salat va qayla, ularni surtish uchun non yoki buterbrod pastasi sifatida qovurilgan non bilan dasturxonga tortiladi. Bayramlarda sovuq pashtet ustidan yupqa qilib lanspik quyiladi.

Issiq taom sifatida isteʼmol qilinadigan pashtet — ichiga pashtet solib, pechda pishirilgan pirog hisoblanadi, buning uchun maxsus qolip ichiga birinchi navbatda qat-qat yoki yarim qatli xamir solinadi. Issiq pashtetlarni toʻldirish uchun koʻp hollarda qaynatilgan baliqdan tayyorlangan qiyma ishlatiladi. Baʼzi nashrlarda xamir ichidagi kichik pashtetlar — „pashtetik“ deb ham ataladi. 19-asr rus adabiyotida maʼlum va mashhur boʻlgan Strasburg pirogi ham xamirli pashtetning bir turi hisoblanadi. Pashtetni xamir ichida pishirishning gastronomik madaniyati fransuz oshxonasida oʻta rivojlangan, Fransiyada ushbu yoʻnalishga oid jahon chempionatlari oʻtkaziladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Pashtet rakoviy — Pashteti ribnie // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1959. — T. VI. — Stb. 750—760 — 581 s.
 Poxlyobkin V. V. Pashteti // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 280—281. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Poxlyobkin V. V. Pashteti // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 137. — 224 s. — 200 000 ekz. — ISBN 5-345-00218-5.
 
 
 
 
parrandachilik ovqat
 jigar idishlari
 sandviç pastalari
Liberiyaliklar

Liberiyaliklar (oʻz nomi — Ameriko-Liberiyaliklar yoki Amerikano-Liberiyaliklar) — Gʻarbiy Afrikadagi xalq, Liberiya aholisi. Liberiyada ular Monroviyada va Montserrado, Margibi, Merilend, Grand-Basa, Grand-Keyp-Maunt va Sino grafliklarida yashaydilar. Ularning soni taxminan 150 000 kishi. Liberiya va unda yashovchi liberiyaliklarning rasmiy tillari ingliz va kreol tillaridir. Liberiyaliklar asosan xristianlardir. Ularning aksariyati protestantlar, kamroq qismi katoliklardir.

Oilasi 
Liberiyaliklar oilasi kichik (nuklear), nikohi virilokal, nikoh qalin toʻlovi ham amalda. Xalqda patrilineal qarindoshlik hisobi va muntazam turdagi qarindoshlik atamalarining tizimi mavjud.

Dini 

Barcha Liberiyaliklar asosan xristianlardir. Ularning koʻpchiligi protestantlar, liberiyaliklarning kamroq qismi katoliklikga eʼtiqod qiladi.

Tili 
Liberiyaliklar german guruhining hind-yevropa oilasiga mansub ingliz va kreol tillarida gaplashadi.

Mashgʻulotlari 
Liberiyaliklarning asosiy kasblari tadbirkorlik, savdo va hunarmandchilikdir. Yigirish va toʻqish, boʻyra, savat, teri ishlab chiqarish kabi hunarmandchilik turlari rivojlangan. Odamlarning maʼlumot darajasi ancha yuqori. Ular Yevropa moddiy madaniyatiga ega.

Manzilgohlari 
Liberiyaliklarning manzilgohlari yetarlicha katta. Ular kreol (Gʻarbiy Hindiston) tipidagi gʻisht yoki betondan qurilgan cherepitsa tomli uylarda yashaydilar. Baʼzan uylar ikki qavatli boʻladi.

Taomi 
Liberiyaliklar asosan oʻsimlik mahsulotlariga boy taomlarni isteʼmol qiladilar, masalan, ildiz sabzavotli fufa, sabzavotli shoʻrvalar, boʻtqalar, yassi non va baliq taomlari.

Adabiyotlar 
 Попов В. А. Либерийцы // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. - С. 289
 Токарева З. Либерия // Энциклопедия для детей. Т. 13. Страны. Народы. Цивилизации / Глав. ред. М.Д. Аксёнова. - М.: Аванта+, 2001. - С. 493
 Ходош И. А. Либерия : историч. очерк / И.А. Ходош, М., 1961. С. 15
 Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. - 2009. - P. 35
 Subah P. Iron ore in Liberia. Past production and future prospects / P. Subah, Mining Magazine, 1981, v. 145, No 3, Sept., P. 204-208

Manbalar

Havolalar 
Энциклопедия "Народы и религии мира", либерийцы 
Либерийцы на Ethnologue: Languages of the World''
Gʻarbiy Afrika xalqlari
Kreol xalqlari
Liberiya xalqlari
Kreol tilida soʻzlashuvchi xalqlar
Malika torti

"Malika" torti (shved. torti) — anʼanaviy shved pishirigʻi yoki yumshoq biskvit, qandolat kremi va koʻpirtirilgan qaymoqning qalin qatlamidan iborat boʻlgan bir necha qavatli tort. Tort marsipan qatlami bilan qoplanadi, bu mahsulotga silliq va yumaloq koʻrinish beradi. Marsipan qoplamasi odatda yashil rangda boʻlib, ustidan shakar kukuni sepiladi va koʻp hollarda pushti rangli marsipan atirgul bilan bezatiladi.

Tort retsepti ilk marta 1948-yilda „Prinsessornas kokbok“ pazandachilik kitobida paydo boʻlgan, u Vastergotland gertsogi, shahzoda Karlning uchta qiziga oʻqituvchilik qilgan Jenni Okerstrom (1867-1957) tomonidan nashr etilgan. Asl retseptda mevalar mavjud boʻlmasa-da, zamonaviy versiyalarda tortni murabbo yoki yangi mevalar, odatda malina qatlamlari bilan boyitish mumkin. Boshqa rangdagi marsipan bilan tayyorlanuvchi variantlar — sariq rangli tort prinstårta („Shahzoda“ torti) va qizil yoki pushti marsipan bilan tayyorlangan tort operatårta („Opera“ torti) deb ataladi.

Tort dastlabda grön tårta (yashil tort) deb atalgan, keyinchalik prinsesstårta yoki „Malika“ torti nomi ishlatila boshlagan, bunga tortni malikalar juda yaxshi ko‘rganlari sabab sifatida keltiriladi. Tortni sevgan malikalar: malika Margarita (1899-1977, keyinchalik Daniya malikasi), malika Marta (1901-1954, keyinchalik Norvegiya valiahd malikasi) va malika Astrid (1905-1935, keyinchalik Belgiya qirolichasi) edi.

Manbalar 

 Shvetsiya oshxona
Tortlar
Praga torti

"Praga" — shokoladli tort, Rossiyada SSSR davrlaridan beri mashhur.

Uchta biskvit va ikki qavat „Praga“ kremi qatlamidan iborat. Yuqori va yon tomonlari murabbo rfvf pomadka bilan qoplangan (yoki yon tomonlari krem va biskvit uvoqlari bilan bezatilgan). Ustki qismiga qaymoqdan naqsh solingan.

Tarixi 
Aytishlariga qaraganda, „Praga“ tortining asl retsepti Chexiya poytaxtida ishlab chiqilgan. Biroq, Chexiya oshxonasi retseptlarida bunday tortning oʻzi yoʻq. Darhaqiqat, SSSRda mashhurlikka erishgan „Praga“ torti retsepti Moskvadagi „Praga“ restoranining qandolatchilik sexi boshligʻi Vladimir Mixaylovich Guralnik tomonidan ixtiro qilingan, u 30 dan ortiq original tortlar va pishiriqlar, shu jumladan „Qush suti“ tortining ham muallifi hisoblanadi. Guralnik oʻzining oshpazlik faoliyati avvalida restoranda shogird boʻlib ishlagan, tajriba almashish uchun muntazam ravishda Moskvaga kelgan Chexoslovakiya qandolatchi oshpazlaridan ushbu sanʼat sirlarini oʻrgangan. Aslida, „Praga“ mashhur „Zaher“ tortining bir varianti hisoblanadi, ammo, „Zaher“ retseptida krem mavjud emas. Umuman olganda, tort konyak, Chartreuse va Benedictine likyorlaridan foydalangan holda tayyorlanadigan toʻrt hil qaymoqli kremni oʻz ichiga olgani, biskvitlarga rom singdirilgani tufayli ham uni pishirish juda koʻp vaqt talab qiladi va tayyor tort qimmatga tushadi.

Sovet davrida pazandachilik retseptlari uchun patent berish amaliyoti yoʻqligi tufayli tort patentlanmay qolgan, ammo GOSTga muvofiq deb topilgan va shu tariqa istalgan qandolat fabrikasida tayyorlanishi mumkin boʻlgan.

Retsept 

 Korjlar: un, sariyog ', shakar, tuxum, kakao kukuni.
 Krem: quyultirilgan sut, issiq suv, tuxum sarigʻi, sariyog ', kakao, vanilin.
 Pomadka: shakar, kakao, shinni, essensiya.
 Meva hamda rezavorli murabbo.

Korjlar krem bilan ustma-ust taxlanadi va 8-10 soatga muzlatgichga qoʻyiladi. Yuqori va yon tomonlari murabbo hamda pomadka bilan qoplanadi. Ustki qismi kremli naqsh bilan bezatiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Buteykis N. G., Kengis R. P. Tort Prajskiy // Prigotovlenie muchnix konditerskix izdeliy. — M.: Ekonomika, 1965. — S. 134—135. — 252 s. — 45 000 ekz.
 
 
 Rossiya pishiriqlar
 Sovet oshxonasi
 SSSR qandolat sanoati mahsulotlari
Tortlar
Achij

Achij — abxaz xalq cholgʻu asbobi. Bu yongʻoq yogʻochidan kvadrat shaklda yasalib, qalin qirrali tutqichga oʻrnatilgan ramadan iborat asbob. Aylantirilganda gumburlagan ovoz chiqaradi.

Marosim madaniyati 
Odatda ziyofatlar vaqtida bir qoʻshiq ikkinchisiga ulanib ketadi va mezbonlar va mehmonlar raqsga tushadi. Kuy va qoʻshiqdan joʻshqinlanganlar qarsak chalishni boshlaydi, baʼzida qarsaklarga akyapkap (ratchet) yoki stolga qoʻlga tushgan anjomlar — finjon, lagan, shisha butilkalarni urish orqali hosil qilingan tovush joʻr boʻladi. Agar garmon yoki akkordeon boʻlib, adaul (baraban) juftligida chiqish qilinsa, qoʻshiq kuylash odatda toʻxtaydi va uzoq raqsga tushish boshlanadi. Shundan soʻng yana kapellani davom ettirishi mumkin. Shu tarzda, abxazlar davra musiqiy sanʼati suite shaklini oladi. [ manbada yoʻq ]

Achij koʻpincha toʻylarda ishlatiladi

Instrumental guruhlar 
Zamonaviy Abxaziyada koʻplab xalq musiqa ansambllari tashkil etilgan boʻlib, ularning cholgʻu asboblari qatoridan achij ham oʻrin olgan. Eng mashhur ansambllardan biri hisonlanuvchi „Gunda“dir. U xalq cholgʻu orkestrlarida ham qoʻllaniladi.

Adabiyotlar 

 Xashba I. M. Abxaziya xalq cholgʻu asboblari.- 2-nashr.- Suxumi: „Alashara“, 1979. — 240 b. — 1500 tiraj.
 Xashba I. M. Abxaz musiqa madaniyatidan // Zamonaviy Abxaz qishlogʻi: Etnografik insholar, 1967. — S. 72.

Yana qarang 

 Apkhyartsa
 Achamgur

Manbalar
Klarion musiqa asbobi

Klarion (Clarion — lotincha soʻzdan olingan) — gorn, truba yoki surnay kabi yuqori chastotali tovushlarni chiqaradigan choʻzinchoq mis puflama cholgʻusining anʼanaviy nomi.

Bu, shuningdek, Oʻrta asrlar va Uygʻonish davridagi truba tipidagi mis cholgʻu asboblarining umumiy nomi. „Klarion“ deb nomlangan asbob zamonaviy trubaga oʻxshash S shaklidagi cholgʻu boʻlib, lekin kengligi kamroq, devorlari qalinroq va ogʻir munshtukli boʻlgan. Birinchi marta XIV asrda paydo boʻlgan. Egilgan trubali asbob „klarion“ va tekis trubali asbob tromba („tromba“ yoki truba) deb atalgan. Klarion boshqa asboblar bilan hamohang yaxshi ovoz balansini saqlab turar edi.

Etimologiyasi 
"Clarion" soʻzi lotincha soʻzlar — „clario“ (truba) ot, „clarus“ (yorqin yoki tiniq) sifati va „claro“ (tozalash) feʼlidan kelib chiqqan.

Yevropada ushbu turdagi asbob uchun standart nom yoʻq edi, ammo shunga oʻxshash soʻzlar koʻp edi:

 Fransiyada „clairin“, „clarin“, „clerain“, „clerin“, „clairon“, „claroncel“ va „claronchiel“, garchi Clairon eng keng tarqalgan soʻzga aylangan;
 Angliyada u „claro“, „clario“, „clarone“, „clarasius“, „clarioune“, „claryon“ va „clarion“ deb nomlangan;
 Ispaniyada: „clarín“ va „clarón“;
 Italiyada: „chiarina“, „chiarino“ va „klaretto“ va 1600-yilda „clarino“ yoki „chlarino“ nomi bilan;
 Germaniyada: „clareta“, XVI asr oʻrtalarida „clarin“ nomi bilan atala boshlandi.

Musiqadagi boshqa maʼnolari 
Musiqadagi truba, klarnet yoki organ kabi asboblarning yuqori pardasi ham klarion deb ham ataladi.

Manbalar 

Alfavit boʻyicha musiqa asboblari
Puflama mis cholgʻu asboblari
Zaks (yahudiy familiyasi)

Zaks ― yahudiy familiyasidir.

Etimologiyasi 
Yahudiy familiyasi Zaks () ― Zak umumiy familiyasining varianti — anʼanaviy qisqartma (qarang: notarikon) „zera ko(y)desh“ dan (ivrutcha: muqaddas urugʻ), Isayning iqtibosidan (6:13) qaratilgan: „… Muqaddas urugʻ [xalqning] tanasiga aylanadi“ yoki „zera ko(y)desh shemo“ dan (ivritchada: Jafokashning muqaddas urugʻi). Bu familiyaning Sharqiy Evropa boʻgʻini Rujandan (idishcha: rozinoy — ראָזינױ) rebe Isroil ben Sholomning uchta oʻgʻlidan kelib chiqqan. U Slonim yaqinida, 1659-yil 19-sentabrda qonli tuhmat natijasida azobli vafot topgan.

Tarqalish tarixi 
XX asr boshlarida Telshyay, Riga, Kurlyandiya, Shaulyay, Raseynyay, Vilkomir, Kounas, Oshmyan, Lida, Starokonstantinov, Ovruch va Cherkassi viloyatlarida, yaʼni asosan gʻarbiy Belarus-Litva hududi va Volin shahrida keng tarqalgan.

Zaks familiyasining egalari, xuddi Zak kabi, anʼanaga koʻra, Kohenlar sulolasining avlodlari hisoblanadilar. Jurnalist Mihael Dorfman notarikonning boshqacha talqinini taklif qiladi: zera kohanim — „kohenlar urugʻi“ yoki „uning ismi kohenlar oilasidan“. Biroq u bergan variantning boshqa manbalari topilmagan.

Nemis yahudiylari orasida uchraydigan Zaks omonim familiyasi, xuddi shunga oʻxshash nemis familiyasi kabi, Saksoniya yerining nomidan kelib chiqqan. Ehtimol, Sharqiy Evropa yahudiy familiyasi Saks (Saksman, Saksonskiy) ayni shunday kelib chiqqan boʻlishi mumkin.

Yana qarang 
 Zaks (nemis nomi)
 Saks

Manbalar

Havolalar 
 Rabbis of Ruzhany
 Исследование генеалогии
  JewishGen
 What’s In A Name? By Chuck Jackson
 Brooklyn Genealogy Information Page
 Surnames of well-known Ashkenazic and Sephardic rabbinical families
 Surnames of well-known Ashkenazic and Sephardic rabbinical families
Alifbo boʻyicha familiyalar