MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Andaman dengizi

Andaman dengizi (, , , , ) — Hind okeanining shimoli-sharqiy qismida, Hindixitoy yarim orol sohillariga tutashgan dengiz. Ochiq okeandan Andaman va Nikobar orollari ajratib turadi. Maydoni 600 ming km²dan ortiq. Eng chuqur joyi 4507 m. Oqimlar yoʻnalishi musson sha-mollariga qarab oʻzgarib turadi. Suv yuzasidagi temperatura may oyida 29°, fevralda 26 — 28°. Shoʻrligi shimolida 20‰ dan, janubida 33‰ gacha. Bir yilda 3000 mmdan ortiq yogʻin yogʻadi. Eng yirik portlari — Yangon (Myanma), Jorjtaun (Malayziya).

Galereya

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Dengizlar
Andamanlar

Andamanlar — Andaman o.larining (Hindiston) tub aholisi. 19-asr oʻrtalarida ularning soni 5 mingga yaqin edi. Mustamlakachilar tomonidan qirib tashlangan. Hozirda bir necha yuz kishi qolgan. A.ning bir qismi kelgindi xalqlar bilan aralashib, oʻzlarining et-nik va til xususiyatlarini yoʻqotganlar. Antropologik jihatdan A negroidlarga kiradi. A.ning boʻyi past (erkaklari 148 sm, ayollari 138 sm), sochlari jingalak, badanlari qora. A., asosan, ovchilik bilan shugʻullanadi, anʼanaviy ibtidoiy dinlarga eʼtiqod qiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andante

Andante (ital. andare — odimlash) — 1) musiqada oʻrtacha sekin surʼat; 2) mazkur surʼatda ijro etiladigan musiqa asari (mas, L. Betxoven — Fa major „Andante favori“ si) yoki uning qismi. Simfoniya, kvartet, sonata va hokazoning odatda 2- yoki 3- qismlari koʻpincha A. surʼatida boʻladi. Masalan, M. Tojiyevning 3-simfoniyasi (3- qismi), 4- simfoniyasi (2- qismi), M. Mahmudovning „Navo“ simfoniyasi (1-qismi), Ik. Akbarovning „Samarqand hikoyalari“ (1- qismi), 1- kvarteti (2-qismi) va boshqa Bularning barchasida A. atrof qismlar bilan surʼat jihatdan va mazmunan keskin farq hosil qiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andezit

Andezit (And togʻlari nomidan) — effuziv oʻrta tof jinsi. Asosan pla-gioklaz, avgit va boshqa minerallardan hamda vulkan shishasidan tarkib topgan. Por-fir va afir strukturali. Qad. va hozirgi vulkanlardan oqib chiqqan lavali jin-slarning asosiy qismini bazalt bilan A. tashkil qiladi. Kislotabardosh materi-al, qurilishda ishlatiladigan tosh. Kam-chatka, Kavkaz, Zakarpate, Azov boʻyida hamda Oʻzbekistonda (Chatqol, Qurama, Qorjontov, Sulton Uvays togʻlarida) uch-raydi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Petrologiya
Anderrayter

Anderrayter (ing. underwriter) — 1) yangi chiqarilgan qimmatbaho qogʻozlar (aksiya, obligatsiya va boshqalar)ning muayyan miqdorini sotib olib, keyinchalik uni investorlarga sotish yoʻli bilan joylash-tirish majburiyatini oladigan kafil; 2) sugʻurta ishida sugʻurta kompaniyasi tomonidan xatarning barcha turlarini sugʻurtalash (qayta sugʻurtalash)ga vakil qilingan shaxs. A. sugʻurta portfelining shakllanishiga javob beradi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Avderrayting

Avderrayting (ing. underwriting) -1) qimmatbaho qogʻozlarni ochiq obuna boʻyicha vositachilar orqali tarqatish. Odatda vositachilik vazifasini investi-siya banklari yoki kompaniyalari bajaradi. Qimmatbaho qogʻozlar katta miqdorda chiqarilgan paytda bunday kompaniyalar oʻzaro birlashib emissiya sindikata tu-zadilar. Agar qimmatbaho qogʻoz xususiy joylashtiriladigan boʻlsa, investorlar oʻrtasida joylashtirish masalalari bilan emmitentning oʻzi shugʻullanadi; 2) ak-siyalarga obuna boʻlish; 3) koʻchmas mulk, koʻchar mulk va tijorat operatsiyalarini sugʻurta uchun qabul qilish.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
William Anders

William Anders (; tugʻ. 17-oktyabr, 1933) — Amerika Qoʻshma Shtatlari astronavti, fanlar magistri, AQSh harbiy havo kuchlarining isteʼfodagi mayori. „Apollon-8“da (1968-yil dekabr) selenotsentrik orbitaga chiqib, Oyga birinchi marta parvoz qilgan.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1933-yilda tugʻilganlar
Amerikalik fazogirlar
Hans Christian Andersen

Hans Christian Andersen (1805.2.4, Odens — 1875.4.8, Ko-pengagen) — Daniya yozuvchisi, mashhur ertaknavis. Etikdoʻz oilasida tugʻilgan. „Improvizator“ (1835) romanida quyi tabaqadan chiqqan xayolparast shoir va jamiyat ziddiyati tasvirlanadi. A.ning „Qoʻrgʻoshin soldatcha“ (1838), „Bulbul“ (1843), „Irkit oʻrdakcha“ (1843), „Qirolicha“ (1844), „Ona“ (1848) kabi ma-shhur ertaklari va „Suratsiz surat kitobi“ (1840) shu davrda yaratilgan. A. „Mulat“ (1840) pesasini, „Shoir bo-zori“ (1842) yoʻl xotiralarini ham yoz-gan. „Ikki baronessa“ (1849) romanida tabaqalashtirishga asoslangan jamiyatni tanqid qiladi. A.ning juda koʻp ertaklari („Irkit oʻrdakcha“, „Qirolicha“ va boshqalar) oʻzbek tili ga tarjima qilingan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Carl David Anderson

Carl David Anderson () (3-sentyabr 1905 — 11-yanvar 1991) — amerikalik fizik. Kosmik nurlarda pozitronlar (1932) va myuonlar (1936) mavjudligini kashf etgan. Nobel mukofoti laureati (1936).

Manbalar 

Olimlar
Fiziklar
1905-yilda tugʻilganlar
1911-yilda vafot etganlar
3-sentyabrda tugʻilganlar
11-yanvarda vafot etganlar
20-asr amerikalik olimlari
Philip Warren Anderson

Philip Warren Anderson () (13-dekabr 1923 — 29-mart 2020) — amerikalik fizik. Ilmiy ishlari qattiq jismning kvant nazariyasiga oid. Nobel mukofoti laureati (1977, J. Van Flek va N. Mott bilan birgalikda).

Manbalar 

Olimlar
Fiziklar
1923-yilda tugʻilganlar
13-dekabrda tugʻilganlar
2020-yilda vafot etganlar
21-asr amerikalik olimlari
Amerikalik ateistlar
Andijon avtomobil oʻrindiqlari zavodi

Andijon avtomobil oʻrindiqlari zavodi, Oʻz Tong Xong — Oʻzbekiston-Koreya qoʻshma kor-xonasi. 1997-yilda ishga tushirilgan. Andijon shahrida joylashgan. Asaka av-tomobil zavodining turli markadagi yengil avtomobillari uchun oʻrindiqlar ishlab chiqaradi. Korxona muassislari „Oʻzavtosanoat“ uyushmasi va Koreya Respublikasidagi „Tong Xong elektrik LTD“ kompaniyasi. Yillik loyiha quvvati 700 ming oʻrindiq.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andijon agrofirmasi

"Andijon agrofirmasi" Aksiyadorlik Jamiyati - kon-serva sanoati korxonasi. Andijon sh.da joylashgan. "Oʻzmevasabzavotuzumsanoatxolding" kompaniyasi tarkibiga kiradi. Meva konservalari va sharbatlari, tomat qaylasi, jem, qiyomlar, turli xildagi tuzlama sabzavot mahsulotlari ishlab chiqaradi. Korxona 1942 yilda Simfero-poldan evakuatsiya qilingan konserva zavodi negizida Andijon konserva zavodi nomi bilan tashkil etilgan. 1994 yildan hozirgi nomda va ochiq turdagi aksiyadorlik ja-miyati. Dastlab faqat bochkalarda tuzlan-gan pomidor, qisman qiyom va povidlo ishlab chiqargan. 1946 yildan korxonaning i.ch. quvvati oshirildi, turli meva-sab-zavot konservalari i.ch. 20 mln. bankaga 494etkazildi. 1965—75 yillarda tomat sex-lari qayta qurilib, bir sutkada 1000 t gacha pomidorni qayta ishlash mumkin boʻlgan avtomat liniyalar oʻrnatildi, korxonaning yillik quvvati 106 mln. shartli banka mahsulotga yetkazildi. 1991 yilda meva sharbati i.ch. sexi ishga tushirildi. Korxonada har yili oʻrtacha 40,08 mln. shartli banka mahsulot ish-lab chiqariladi. Korxona huzurida chet el sarmoyalari asosida "Andijon durdo-nasi" meva sharbati ishlab chiqaradigan "Anglo-invest" hamda goʻsht konservasi ishlab chiqaradigan "ARM S" qoʻshma kor-xonalari ishlaydi. Korxona meva sharba-ti va konserva mahsulotlarini eksportga chiqaradi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andijon adirlari

Andijon adirlari (Beshboʻz adirlari) — Fargʻona vodiysining janubi-sharqidagi qirlar. Gʻarbda Shahrixonsoy va sharqda Andijonsoy oraligʻida. Mutlaq balandligi 700- 1000 m va undan ba-land. Nisbiy balandligi 200 — 400 m. Andijon adirlari yuqori neogen va toʻrtlamchi davr jinslari: konglomerat, gil, qumtosh, mergelli qumloq, shagʻal va boshqalardan tashkil topgan. Ayrim joylarda adirlarning tub jin-slari qalin lyossimon yotqiziqlar bilan qoplangan. Tuzilishi jihatidan adirlar qisqa antiklinal burmalardan iborat. Markaziy qismida baland koʻtarilgan qadimgi yuzalar mavjud, chekkalarida yoshroq yuzalar boʻlib, ular bir-birlaridan tik erozion yon bagʻirlar bilan ajralgan. Andijon adirlari ni quruq soy va jarlar boʻlib yuborgan. Qiya yon bagʻirlarida baʼzan tuproq qatlami butunlay yoʻq, ayrim joylarda tub jinslar yuzasi ochilib qolgan. Tipik boʻz tuproqlar tarqalgan. Asosan efemerlar oʻsadi, baʼzi yerlarida lalmi dehqonchilik qilinadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andijon biokimyo zavodi

Andijon biokimyo zavodi — yirik kimyo sanoati korxonasi. Andijon shahrida joylashgan. „Oʻzkimyosanoat“ uyushmasi tarkibiga kiradi. Dondan rektifikatsiyalangan oziq-ovqat (etil) spirti ishlab chiqaradi. Respublikadagi oziq-ovqat, tibbiyot, atir-upa va boshqa sano-at tarmoqlarini spirt bilan taʼminlaydi. Korxona 1953-yilda Andijon gidroliz zavodi sifatida tashkil etilgan va chigit shulxasi, sholi qobigʻidan texnik etil spirti, ozuqa achitqilari, ksilit, nitro-lignin va boshqa mahsulotlar ishlab chiqardi. 90-yillar boshidan atrof muhitga salbiy taʼsirini hisobga olib zavodning ishlab chiqarish yoʻnalishini oʻzgartirish ishlari boshlandi va 1994-yildan gidroliz sa-noati ishlab chiqarish quvvatlari toʻxtatildi. 1991-94 yillarda etil spirti ishlab chiqarish quvvatlari qurilib, korxonaning 1-navbati 1994-yildekabrda ishga tushirildi (loyiha quvvati yiliga 915 ming dal etil spir-ti). 1995-yil sentabrdan korxonaning (yillik loyiha quvvati 877 ming dal boʻlgan) 2-navbati qurilishi boshlandi va 1999-yilda ishga tushirildi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andijon bolalar va yoshlar teatri

Andijon bolalar va yoshlar teatri, Abbos Bakirov nomidagi Andijon davlat bolalar va yoshlar teatri — bolalar va yoshlar teatri. 1990-yil 1-dekabrda „Istiqbol“ teatr-studiyasi asosida tashkil boʻlgan. „Temir xotin“ (Sh. Boshbekov) spektakli bilan ochilgan. Teatrning asoschisi va badiiy rahbari Mannon Hamidov boshchiligida Q. Mada-minov, M. Turgʻunov, M. Madrahimova, T. Roʻziyeva, M. Xoldorov, F. Mamasodiqova, adabiy emakdosh Ziyo Najmiy kabilar teatrning dastlabki ijodkorlaridir. „Baloyi nafs“ (M. Asadullayev), „Hazon boʻlgan gul“ (X. Qozoqova), „Yaxshivoy va Yomonvoy“ (B. Ixtiyorov), „Dilijon daydilari“ (M. Hamid), „Moʻ’jizalar olami yoxud Sanoʻi nafisa“ (Z. Najmiy) va boshqa teatrda sahnalashtirilgan dastlabki spektakllardir. „Sevgi af-sonasi“ (O. Xoldor), „Toʻylar muborak“ (Oʻ. Hoshimov), „Afandining besh xotini“ (I. Sodiqov) komediyalari, „Al-vido bolalik“ (T. Malik) fojiaviy dramasi, „Hayot eshik ortida“ (S. Siro-jiddinov) tragikomediyasi, shuningdek E. Sobirovning „Buqoqning koʻngli“ hajviy tomoshasi bilan teatr oʻz mavqeini mustahkamlab oldi. Teatr oʻz rejissu-rasida zamonaviylik va tomoshaviylikning oʻziga xos turmushbop uygʻunligini, 495sodda va ayni bir paytda noziq did bilan purmaʼno asarlar yaratish mahoratiga erishdi. „Nargis fojiasi“, „Shayton koʻli yonida“ (I. Yumagulov), „Kasotlar“ (E. Sobirov), „Zanjirband sheʼr“ (Z. Najmiy), „Qirol Lir“ (U. Shekspir), „Bu-gunning Hamleti“ (M. Hamid) singari spektakllar teatrning keyingi yillar ijod mahsulidir. Yoshlarni maʼnaviy kamol topishida oʻz hissalarini qoʻshish, oʻtmishimizning buyuk tarixini haqqoniy aks ettirish, milliy teatr anʼanalariga sodiq qolib, ustozlar yoʻlidan borish teatrning aso-siy maqsadidir. M. Ubaydullayeva, S. Ulugʻov, B. Mirzakarimova, Sh. Abdul-layeva, V. Roʻzimatov, S. Boyxonboyeva, N. Hakimov, M. Ibrohimova, V. Turdiyev, S. Mirzayev va boshqa teatrning yetakchi aktyorlaridir.
Hozirgi kunda ushbu teatr direktori Behzod Hamidov, Baxodir Majidov esa bosh rejissorlik qilib kelmoqda.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Oʻzbekiston teatrlari
Andijon viloyat adabiyot va sanʼat muzeyi

Andijon viloyat adabiyot va sanʼat muzeyi — Andijon shahridagi oʻzbek adabiyoti va sanʼati asarlari tuplangan muassasa. 1989-yil viloyat oʻlkashunoslik muzeyidan ajralib chiqib mustaqil faoliyat koʻrsata bosh-lagan. Andijon shahridagi meʼmoriy yod-gorlik Ahmadbek hoji mehmonxonasi (muzey maʼmuriyati va sanʼat bulimi) hamda Ark ichi (adabiyot bulimi) meʼ-moriy yodgorligida joylashgan. 1975-yil Oʻzbekiston Qoʻlyozmalar instituti adabiyot muzeyining Andijon bulimi sifatida H. Sulaymonov tashabbusi bilan Andijon jome masjidi majmuasida ochilgan. 1978-yildan viloyat ulkashunoslik muzeyi ixtiyorida, tasviriy va amaliy sanʼat bulimi tashkil etildi. Muzeyning umu-miy jamgʻarmasi 3718 ta boʻlib, adabiyotlar (2565 ta), tasviriy va amaliy sanʼat asarlari (1000dan ortiq) tuplangan. Mu-zeyda respublika va viloyat miqyosidagi turli davrlarda xalq ustalari tomonidan yaratilgan amaliy sanʼat namunalari, tasviriy sanʼat asarlari, sharq mutafakkirlari qoʻlyozma va toshbosma asarlari, hozirgi davr adabiy muhitini aks ettiruvchi materiallar saqlanadi. Jumladan, Bobur boʻlimida Bobur hayoti va ijodiga oid boy materiallar, tarixiy manbalar tuplangan; Jomiyning „Devon“i, A. Bedilning „Kulliyot“i va boshqa qoʻlyozma asarlar diqqatga sazovor. Mu-zeyda turli mavzuda koʻrgazmalar tashkil qilinadi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Muzeylar
Andijon don mahsulotlari aksiyadorlik jamiyati

"ANDIJON DON MAHSULOTLARI" AKSIYADOR-LIK JAMIYATI - oziq-ovqat sanoati korxonasi. Andijon sh.da joylashgan. "O‘zdonmahsulot" davlat-aksiyadorlik korporatsiyasi tarkibiga kiradi. 1964-yil Andijon un kombinati sifatida tash-kil etilgan. 1994-yildan hozirgi nomda va ochiq turdagi aksiyadorlik jamiya-ti. Asosan un va chorva uchun aralash yem mahsulotlari ishlab chiqaradi. Bir yil-da 68500 t un, 73000 t aralash yem i.ch. quvvatiga ega. 1967-yil korxonada elevator (don saqlash bo‘limi), 1968—69-yillarda aralash yem sexi ishga tushirildi. 1984— 89-yillarda asosiy i.ch. uskunalari Shvey-sariyaning "Byuller" firmasining tex-nologik liniyalari bilan almashtirildi va 503i.ch. quvvatlari oshirildi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andijon jome masjidi majmuasi

Andijon jome masjidi majmuasi — meʼmoriy yodgorlik (19-asr oxiri). Masjid, Madrasa va minoradan iborat. Oʻzbekistonda XIX asr oʻrtalarida masjidi boʻlgan aholi punktlariga shahar maqomi berildi. 1870-yilda Farg‘ona vodiysidagi Andijon jome masjidi qurilishi yakunlandi. Majmuaning umumiy maydoni 1,5 gektarni tashkil qiladi. Majmua hududida Andijon viloyati adabiyot va sanʼat muzeyi joylashgan.

Madrasa 
Madrasa uzunligi 123 m. Madrasaning markaziy kirish eshigi anʼanaviy kamar shaklidagi portallar bilan ifodalangan. Nashrning kirish qismining yon tomonlarida dekorativ chiroqli kichik minoralar yuqoriga koʻtariladi. Bino devorlarida Fargʻona vodiysi qurilishi uchun anʼanaviy boʻlgan koʻk va yashil ranglarda oʻyilgan naqsh va mozaikalar chizilgan. Dastlabki madrasa U shaklida, qanotsiz boʻlgan. Madrasa ichki dizaynining asosiy elementlari geometrik naqshli yogʻoch panjaralar, oyna va derazalardir. Jomiy masjidi majmuasi ham madrasa kabi oʻziga xos masshtabga ega — u meʼmoriy ansamblning gʻarbiy qismida joylashgan, masjid binoning asosiy fasadi boʻylab 26 ta arkadan iborat. Minoraning tepasida gumbazsimon fonus va kichik oʻqsimon teshik oʻrnatilgan, aylanma zinapoya oʻrnatilgan. Minoraning oʻrtasi va eng yuqori qismida naqshinkor kamar bilan bezatilgan. Bino ro‘parasida badiiy favvora bo‘lib, uning atrofida manzarali-dekorativ va mevali daraxtlar bilan toʻldirilgan. Madrasa bosh tarzi sharqqa qaratib qurilgan. Tarzining oʻrtasida peshtoq qad koʻtargan. Uning ikki yonida bezakdor minora bor. Burchaklarida gumbazli darsxonalar, ularning oʻrtasida ikki qavatli hujralar joylashgan. Birinchi qavatning tekis devorlarida toʻrt burchakli darchalarga panjaralar ishlangan. Ikkinchi qavatdagi hujralarning mehrobiy ravoqlari bosh tarziga koʻrkamlik baxsh etadi.

Masjid 
Jome masjidi Andijon shahrida faoliyat yurituvchi juma masjididir. Masjid majmuaning gʻarbiy qismida joylashgan. Uning tarhi toʻgʻri burchakli xonaqoh va uch tomoni qator ustunli, shifti bezakdor ayvondan iborat. Minora hovlida joylashgan. Balandligi 32 m boʻlgan minora butun Fargʻona vodiysidagi eng baland inshootga ega boʻlib, sakkiz burchakli poydevor ustiga qurilgan birinchi darajali inshootdir. Jomega beshta (janubida bitta, shim. va sharqdan ikkitadan) darvoza orqali kirilgan. Andijon jome masjidi majmuasi m.m. qurilishida Isaxon, Yusufali Musayev va boshqa ustalar qatnashgan. 1902-yilgi zilzilada shikastlangan. Binolar 1971—1974; 1999 — 2000-yillarda taʼmirlangan.

Masjidning yangi binosi 
Ilk masjid 1870-yilda tiklangan. Jome masjidining yangi binosining qurilish ishlari 2018-yilda boshlanib, oʻsha yilning may oyida yakunlandi. Yangi bino qadimiy chor ayvon va chor darvoza uslubida bunyod etilgan. Uning ikki chetida balandligi 54 metrlik minoralar, asosiy binoning tepa qismida diametri 18 metrli gumbaz qurilgan. Ilgari masjid 5 ming kishi uchun moʻljallangan boʻlsa, yangi bino 15 mingdan ortiq namozxonni o‘z ichiga sig‘dira oladi. Jome masjidining yangi binosining ochilish marosimiga Shavkat Mirziyoyev tashrif buyurdi.

Galereya

Manbalar 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari‎
Andijon meʼmoriy yodgorliklari
Oʻzbekistondagi masjidlar
Andijon neft koni

Andijon neft koni — Fargʻona vodiysining janubi-sharqidagi konlardan biri. Andijon shahridan 14 km janubida. Birinchi qidiruv ishlari 1932-yildan boshlangan. 1935-yilda boshlangan burgʻulash natijasida 1937-yil 3-gorizontdan kuniga 35 t neft chiqa boshladi. Key-ingi qidiruv ishlari natijasida 5-go-rizontdan (1940), soʻngra 1-gorizontdan neft topildi. Andijon neft koni k. 1937-yilda foydala-nishga topshirilgan. Andijon neft koni k. antiklinal burma bilan bogʻliq boʻlib, bu burmaning uz. 23 km, eni 6 km. Bur-maning shimoli-gʻarbiy qanotida qatlamlar ogʻishi 10°dan osh-maydi, janubi-sharqining baʼzi joylarida 30-35° gacha yetadi. Burmaning mar-kazida neogen yotqiziqlari yer yuzasiga chiqib qolgan. Ularning ostida umumiy qalinligi 3000 mdan ortiq boʻlgan pa-leogen va boʻr yotqiziqlari joylashgan. Antiklinal burma koʻndalang uzilmalar boʻyicha bloklarga boʻlingan. Bir necha mayda uzilma va surilmalar ham uchraydi. Sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan neft neogenning baqtriya yotqiziqlaridagi 1-gorizontda va paleogenning 3-, 5-, 6-, 7-gorizontlarida uchraydi. 1-gorizont baqgriya yarusining ostki qismida yotadi va qumtoshdan iborat. Uning kalinli-gi burmaning janubiy qanotida 7-12 m va shimoliy qanotida 40 m ga yetadi. 1-gorizont ostki massaget yarusining yotqiziqlariga nomuvofiq yotadi. Massaget yotqiziklari orasida gʻovak qumtosh qatlamlari boʻlib, bu qatlamlarda ham baʼzan neft uch-raydi. 3-gorizont sumsar yarusi gil qatlamlarining ustki qismida boʻlib, qumtoshdan iborat. Umumiy kalinligi 18-21 m, neftli qismining kalinligi 10 m. Bukilmaning eng yuqori qismida ozgina gaz uchraydi. Dastlabki vaqtlarda har qaysi quduqdan (burgʻu kovagidan) bir kecha-kunduzda 14-70 t neft chiqqan. Neftning s.ogʻ. 0,859. 5-gorizont Turki-ston qatlamlarida boʻlib, qumli ohaktosh va ohakli qum-toshdan iborat. Umumiy qalinligi 14 m, neftli qismining qalinligi 9 m. Dastlabki vaqtlarda har bir quduqdan bir kecha-kunduzda 15-120 t neft chiqqan. 6-gorizont, asosan, angi-drit va ostki qismi qumtoshdan iborat. Neft 6-gorizontda surilma ostidagi qanotda boʻlib, tarkibi 5-gorizont ne-ftiga oʻxshash.7-gorizont olay yarusidagi dolomit-li ohaktoshdan iborat boʻlib, neft oz. Gʻarbiy, markaziy va sharqiy bloklarda-gi neft deyarli butunlay olib boʻlingan. Gorizontning umumiy kalinligi 42 m, neftli qismining kalinligi 20 m. Dast-labki vaqtlarda har bir qudukdan bir ke-cha-kunduzda 40-90 t neft olingan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andijon polkasi

Andijon polkasi — oʻzbek xalq cholgʻu kuyi va aynan shu nomdagi raqs. 20-yillardan boshlab andijonlik sozanda va aktyor Orif Garmon Toshmatov talqinida ommaviylashgan. Andijon polkasi 2/4 (yoki 4/4) musiqa oʻlchovi, odatda sof major tonalligi, shoʻx siyrati bilan ajralib turadi. U, bir tomondan oʻzbek mumtoz kuylari (masalan, „Navo charxi“)ga, ikkinchi tomondan esa boshqa xalqlar (jumladan rus) folklori namunalariga ohangdosh. Andijon polkasi surnay, qoʻshnay, shuningdek garmon tovushqatoriga xos diatonik tuzilmalari, odat tusidagi kuy yoʻnalishlarini oʻzida uygʻunlashtirgan. Andijonda „Andijon polkasi“ xalq raqs ansambli tashkil etilgan (1957).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Oʻzbek raqslari
Andijon svitasi

Andijon svitasi — Janubiy Fargʻonaning yuqori neogen yotqiziqlarida joylashgan jinslar maj-muasi: 1935-yilda O. S Vyalov mustaqil svita sifatida ajratgan. Konglomerat, qumtosh va gildan iborat. Qalinligi 550 m gacha. Toʻgʻon svitasining ustida va soʻx svitasining tagida yotadi. Andijon svitasida ikki-lamchi harakterga ega neft konlari bor-ligi aniqlangan va geologik tuzilishi oʻrganilgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andijon qora uzumi

Andijon qora uzumi, Qora andijoniy, Qora — xalq seleksiyasida chiqarilgan oʻrtapishar xoʻraki va may-izbop uzum navi. Tupi kuchli oʻsadi. Bar-gi toʻgarak, besh boʻlmali, kertikli, toʻq yashil, orqa tomoni tuksiz. Guli ikki jin-sli. Uzum boshi choʻziq, 250-300 g, shingillari tigʻizligi oʻrtacha. Gʻujumi yirik, dumaloq, rangi tim qora, poʻsti yupqa, tarang, eti shirali, tarkibida 25-27% qand moddasi bor. Hosili faol harorat 2700-2750° boʻlganda 128-140 kunda pi-shib yetiladi (avgust oxiri). Hosildorligi 150-200 s/ga. Zamburugʻli kasalliklar va zararkunandalarga chidami oʻrtacha, sovuqqa chidamsiz. Fargʻona va Andijon viloyatlarida keng tarqalgan.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Uzum navlari
Andijon qoʻgʻirchoq teatri

Andijon qoʻgʻirchoq teatri, Andijon viloyat „Lola“ qoʻgʻirchoq teatri — bolalar teatri. 1968-yil aprelda Respublika davlat qoʻgʻirchoq teatri krshidagi studiya bitiruvchilari asosida tashkil boʻlgan. Teatr oʻzbek va rus guruhidan iborat. Teatr qisqa vaqt ichida oʻz ijodiy yoʻli va uslubiga ega boʻldi. „Shavkatning sarguzashtlari“, „Buyuk qurbaqacha“, „Malaxit quticha“, „Alpomish“, „Toshkent- 66“ kabi spektakllar sahnalashtirildi. Teatr sahnasidan „Ustabilarmon Timcho“, „Shoh va tegirmonchi“, „Quvnoq xoʻrozchalar“ kabi chet el asarlari oʻrin oldi. 80-yillar teatr bolalarni doʻstlikka, halollikka, vatanparvarlik-ka undovchi asarlarni sahnalashtirdi. „Bahromning merosi“, „Oʻtkir shoxli buqacha“, „Doʻst bola va oʻz bola“, „Shahzod va Qunduz“, „Oltin joʻjacha“ va boshqa shular jumlasidan. „Men endi kattaman“, „Aldoqchi qargʻa“, „Kotik va Motik“, „Shoh laylak“ kabilar ham teatrning eng yaxshi spektakllaridan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar B. Jabborov, L. Aysina, artistlardan M. Yoʻldosheva, L. Nikolskaya, 3. Mamasiddiqov, F. Sayislomova, A. Choʻqqiyev kabi aktyorlar ijod qilmoqdalar. „Oltin delfin“ xalqaro festivalida teatr bronza meda-li sovrindori boʻlgan (Varna, 1981). Te-atrning badiiy rahbari — B. Jabborov (1997).

Manbalar 

Andijon
Oʻzbekiston teatrlari
Andijonyogʻmoy

"Andijonyogʻmoy" Aksiyadorlik Jamiyati — oziq-ovqat sanoati korxonasi, Andijon shahrida joylashgan. "Oʻzyogʻmoytamakisanoat" uyush-masi tarkibiga kiradi. Paxta chigitidan moy, xoʻjalik sovuni, shulxa, kunjara va b. mahsulotlar ishlab chiqaradi. 1907—54 yillarda Andijon yogʻ zavodi, 1954—94 yillarda Andijon yogʻ-moy kombinati, 1994-yil dekabrdan hoz. nomda va ochiq turdagi ak-siyadorlik jamiyati. 1907-yil "T. K. Solovev va uning kompaniyasi" xususiy fir-masi tomonidan tashkil etilgan (sutka-siga 50 t chigitni qayta ishlash quvvatiga ega boʻlgan). 1930—31 yillar qisman qayta jihozlash ishlari oʻtkazilib, chi-gitdan tuk aj-ratib oluvchi sex va bugʻ qozoni, ta’mirlash sexi, lab. qurildi, ish quvvati sutkasiga 200 t chigitni 513qayta ishlashga yetkazildi. 1949-yildan uzluksiz ekstraksiya usuli bilan yogʻ olish oʻzlashtiriddi. 1960-yilda sovun sexi ishga tushirilgach, i.ch. koʻrsatkichlari uch baravar oshdi. 1962-yildan yogʻni soapstok-dan yog kislotalarini distillyatsiya usuli orqali olish sexi ishga tushirildi, na-tijada sovun sifatini yaxshilashga eri-shildi. 1983—93 yillarda korxonaning asosiy i.ch. sexlari zamonaviy xorijiy texnologik liniyalar bilan jihozlandi. 1975—96 yillarda korxonaning quvvati sutkasiga 540 t chigitni qayta ishlashga va 85 t xoʻjalik sovuni i.ch.ga yetkazildi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil