MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Tenaron

Tenaron (), shuningdek, Matapan, Matapas () nomlari bilan ham tanilgan — Peloponnes orolining janubiy qirgʻogʻida joylashgan burun. Burun Mani yarim orolining tugallanishida joylashgan boʻlib, Mesiniakos koʻrfazini Lakonikos koʻrfazidan ajratib turadi.

Bu erda, ehtimol, Tenaron () deb nomlangan joyda, boshpana boʻlib xizmat qilgan Poseydon ibodatxonasi boʻlgan. Ushbu ibodatxonada, afsonaga koʻra, eforlar Pavsaniy va uning xabarchisi oʻrtasidagi suhbatni eshitishgan.

Yaqin atrofda, gʻorda tubsizlik bor edi, u yer osti dunyosiga kirish joyi hisoblangan. Bu yerda, afsonaga koʻra, shoir Arionni delfin qirgʻoqqa tushirgan.

Antik davrda Tenar quruqligida katta yollanma bozori bor edi, u yerda alohida askarlarni ham, qoʻmondonlar bilan birga butun boʻlinmalarni ham yollash mumkin edi.

1941-yil 27 martdan 29 martgacha ushbu burunda Britaniya floti Italiya flotiga qarshi kurash olib borgan va italyanlarni sezilarli magʻlubiyatga uchratgan.

Manbalar

Havolalar 
 Матапан // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Тенарон // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Qadimgi Yunonistonning yollanma askarlari
Lakonika
Yunon mifologiyasining geografiyasi
O'rta yer dengizi burni
Gretsiya quruqliklari
Julien

Julien () — asosan, parranda goʻshti yoki ovlangan qush va qoʻziqorinlardan tayyorlangan, bir xil shaklda yupqa toʻgʻralgan, soʻngra kokotnitsada smetana yoki qirilgan pishloqli sous bilan pishirilgan murakkab issiq yegulik. Sovet restorani oshxonasining mashhur taomi.

Julienni tayyorlash uchun qaynatilgan yangi yoki quritilgan qoʻziqorinlar ishlatiladi, parranda goʻshti filesi ham oldindan qovurib yoki qaynatib qoʻyiladi. Qoʻziqorin va tovuqli julienlardan tashqari, goʻsht, sabzavot va dengiz mahsulotlari bilan retseptlari ham mavjud. Julien retseptlarida hamisha sariyogʻda qovurilgan piyoz va qirilgan pishloq uchraydi. V. V. Usovning soʻzlariga koʻra, julienni tayyorlashdagi zoʻr mahorat bu piyozning boshqa ingredientlarda eriganligidadir. Julienni quyishning ikkita varianti mavjud: smetana, un va tuxum, baʼzan mayonez bilan hamda sut yoki qaymoq, yumshaguncha qovurilgan un bilan. Masalliqlarning tabiiy taʼmini saqlab qolish uchun ziravorlar solinmaydi. Pishirish uchun kokotnitsadan tashqari porsiyali tova yoki olovbardoshli keramika qoliplar ishlatiladi. Julien sopiga papilotka kiydirilgan kokotnitsada maxsus patnisda yoki desert va shirinlik tarelkalarida, bir martalik sochiq yopilgan holda dasturxonga, odatda, bir porsiyada ikkitadan tortiladi. Idish choyqoshiq yoki kofeqoshiq bilan, ovqatni tarelkaga solmay yeyiladi. Baʼzan julien katta shaklda pishiriladi, keyin uni volovan yoki tartaletkalar bilan tortiladi.

Jülyenga oʻxshash yeguliklar „kokot“ (qoʻziqorin, qisqichbaqa, buyraklar, idishlar nomidan — kokotnitsa) va „kokil“ (baliq, midiya va ustritsadan, tavaqali chigʻanoq shaklidagi idishlar nomidan — kokilnitsa) deb ataladi. V. V. Poxlebkin sabzavotli boʻlmagan taomlar uchun „julien“ nomini tanqid qilib, uni faqat sabzavotli salatlar va shoʻrvalar uchun deb hisoblagan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 Poxlyobkin V. V. Jyulen // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 60. — 224 s. — 200 000 ekz. — ISBN 5-345-00218-5.
 Poxlyobkin V. V. Jyulen // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 112. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Ratushniy A. S. Jyulen // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 142. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.

Havolalar 
 gastronom.ru: Julien 

Oziq-ovqat
Sovet oshxonasi
Alifbo boʻyicha taomlar
Lakonikos

Lakonikos, Lakon koʻrfazi () — Peloponnesning, materik Gretsiya va butun Yevropaning eng janubiy koʻrfazi. Koʻp sonli kemalar koʻrfaz suvlari orqali Gʻarbiy Oʻrta yer dengizidan sharqiy Oʻrta yer dengizi va Qora dengiz portlariga va orqaga, shuningdek, Adriatik dengizidan Suvaysh kanali tomon va orqaga oʻtadi.

Geografiyasi 
Lakonikos koʻrfazi shimoldan janubga, sharqda Elos yarimorolidagi Maliya burni va gʻarbiy Lakoniyadagi Mani yarimorolidagi Tenaron burni oʻrtasigacha egallagan. Yarim orollarning tugallanishlarida mayoqlar bor. Kirish joyidagi koʻrfazning kengligi 37 kilometr, koʻrfazning kirish joyidan Lakoniya sohilidagi plyajgacha boʻlgan uzunligi 41 kilometr, chuqurligi 1150 metrgacha, yarim kunlik toʻlqinlarning koʻtarilishi 0,3 metrni tashkil etadi. Evrotas daryosi koʻrfazga quyiladi, u markaziy Peloponnes togʻlaridan boshlanadi va Lakoniya tekisligi boʻylab oqadi.

Koʻrfazda bir nechta kichik orollar joylashgan, ular orasida Elafonisos, Kranaya, Trinisa () va Katergaki () bor.

Koʻrfaz qirgʻogʻidagi asosiy portlar Yition, Neapolis, Arxagelos, Porto-Kayo, Plitra, Eleya (), Kotronas () va Skutarion hisoblanadi. Koʻrfaz qirgʻogʻi koʻplab kichik suv koʻrfazi va koʻrfazlarga ega boʻlgan turli shakllarga ega.

Qumli plyajlarning aksariyati shimoliy qirgʻoqda joylashgan. Bundan tashqari, kichik plyajlar, shu jumladan Yition shahar plyaji, Yition shahridan shimolda joylashgan Selinitsa qirgʻogʻi, Mavrovouni plyaji (), Porto-Kayo, Yerolimin (), Areopolis va Yithion bilan bogʻlaydigan mintaqaviy yoʻl yaqinida joylashgan Kotronas plyaji mavjud.

Manbalar 

Egey dengizining koʻrfazlari
Gretsiya koʻrfazlari
Ingliz kremi

Ingliz kremi yoki anglez kremi (fran. crème anglaise) — qalin shirin sous, qaymoq turi.

„Anglez cream“ nomi fransuzcha, ammo kremning oʻzi, ehtimol, XVI asrda Angliyada paydo boʻlgan.Ingliz va fransuz variantlari orasidagi farq shundaki, Fransiyada ishlatiladigan anglez kremi juda suyuq va odatda sovuq boʻlib, shirinliklar uchun sous sifatida xizmat qiladi, Angliyada keng tarqalgan muhallabi (kastardi deb ataladi) qalinroq va tez-tez issiq ishlatiladi.

Ingliz kremining asoslari tuxum sarigʻi, shakar, sut yoki qaymoq hisoblanadi.
 Qoida tariqasida, u vanil bilan xushbo'ylanadi; kamdan-kam hollarda limon yoki qahva. Yarim tayyor kukun sifatida sotilishi mumkin. 100 gramm Anglaise kremida taxminan 210-215 kilokaloriya mavjud.
Sharlotta, pudinglar, shokoladli kek, meva bilan taqdim etiladi. Bu fransuz deserti il flotantning ajralmas tarkibiy qismidir. Boshqa kremlar, muss va muzqaymoq uchun asos boʻlib xizmat qilishi mumkin.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 

Qandolat kremlari
Karta tasvirida viki-belgilangan maqolalar
Iste’molga yaroqli idishlar

Isteʼmolga yaroqli idishlar — bu foydalanishdan keyin yeyish mumkin boʻlgan idishlar. Isteʻmolga yaroqli idishlar uy sharoitida yoki sanoat miqyosidagi kompaniyalar tomonidan ishlab chiqarilishi mumkin.

Tarixi 
Shakar xamiridan tayyorlangan isteʼmolga yaroqli idishlari (likopcha, stakan, oshxona anjomlari) XVI asrdan beri qoʻllanila boshlangan va oʻsha davrlarda boylik belgisi hisoblangan. 1562-yilda kimyogar Jirolamo Rushelli kitobida pichoq, vilkalar va qoshiq kabi oshxona anjomlari retsepti nashr etilgan.

Hozirgi vaqtda isteʼmolga yaroqli idishlar atrof-muhitni ifloslantiruvchi materiallardan (shu jumladan plastmassadan) tayyorlangan idishlarga ekologik alternativ sifatida qabul qilinadi.

Hozirgi vaqtda isteʼmol qilinadigan idishlarni sanoat ishlab chiqarishi anʼanaviy materiallardan — plastik, alyuminiy, yogʻoch va boshqalardan tayyorlangan idishlar bilan taqqoslanmaydi. Baʼzi tadqiqotchilar kelajakda idishlar va oziq-ovqat mahsulotlarini qadoqlash uchun biologik parchalanadigan isteʼmol qilish mumkin boʻlgan materiallardan, yani sabzavotlar, mevalar, kraxmal, un mahsulotlari, dengiz oʻtlaridan foydalanishni taxmin qilishmoqda.

Amalga oshirilayotgan misollar 

 London marafonining tashkilotchilari isteʼmol qilinadigan suv sharlaridan foydalanishadi. Kapsulalar suv oʻtlaridan qilingan. Idish olti hafta ichida butunlay parchalanadi. 2019-yilda London marafonida 30 000 dan ortiq biologik parchalanadigan kapsulalar ishlatilgan.
 Hindistonning Bakeys kompaniyasi guruch unidan isteʼmolga yaroqli boʻlgan idishlar ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi.
 Boshqirdistonda un, tuxum va sariyogʻdan isteʼmolga yaroqli qoshiqlarni sanoat ishlab chiqarishi mavjud. Oyiga 100 ming qoshiqgacha ishlab chiqariladi. Ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish uchun mablagʻ yigʻish kraudfanding platformalari yordamida amalga oshirildi. Texnologlarning taʼkidlashicha, birinchi taomlarni isteʼmolga yaroqli boʻlgan qoshiq bilan yeyish mumkin, chunki qoshiq 10-15 daqiqa davomida namlanmaydi. Mahsulot mamlakatning 30 ta hududida ishlab chiqarilib, Belarus va Qozogʻistonga ham eksport qilinmoqda.
 Samara davlat texnika universiteti qovoq, qovoqcha va olma pyuresidan isteʼmolga yaroqli idishlar ishlab chiqardi. Loyiha kosmonavtlar uchun orbitada axlat chiqindilarini minimallashtirish uchun eksperimental, ekologik toza variant sifatida ishlab chiqilgan. Bitta isteʼmolga yaroqli stakan ishlab chiqarish uchun 200 gramm olma pyuresi kerak boʻladi.

Manbalar 

Oziq-ovqat mahsulotlari
Idishlar
Comodo Firewall

Comodo Firewall — Microsoft Windows XP, Vista, Windows 7, Windows 8 va Windows 10 uchun Comodo kompaniyasining bepul shaxsiy fayervoli. Comodo Firewall Comodo Internet Security tarkibiga kiradi.

Dastur imkoniyatlari 

 Tarmoqlararo ekranlashtirish;
 Proaktiv himoya;
 Internet hujumidan himoya;
 Buferning toʻlib ketishidan himoya;
 Ruxsatsiz kirishdan himoya;
 Muhim tizim fayllari va roʻyxatga olish yozuvlarini ichki hujumlardan himoya;
 HEAP xotirasida yuzaga keladigan buferning toʻlib ketishini aniqlash;
 ret2libc hujumlarini aniqlash;
 Buzilgan/yomon SEH zanjirlarini aniqlash.

Dastur xususiyatlari 
Proaktiv himoya HIPS () — lokal tahdidlarni qaytarish tizimini oʻz ichiga oladi. HIPS vazifasi ilovalarning ishlashini nazorat qilish va belgilangan mezonlarga muvofiq potensial xavfli operatsiyalarni blokirovka qilishdir.

Fayrvollardagi pozitsiyalar 

2010-yil 20-yanvar holatiga koʻra, shaxsiy kompyuterni Firewall sinf dasturlari bilan himoya qilish muammolariga bagʻishlangan matousec.com saytida Comodo Firewall Pro 3.12.111745.56 birinchi oʻrinni egalladi va „Aʼlo“ bahosini oldi.

2008-yil 30-martdagi „Firewall Challenge“ sayti testlari Comodo Firewall 3.0 versiyasini birinchi oʻringa qoʻydi. Test uchun Comodo kompaniyasi Comodo Firewall Pro 3.0.21.329 tarmoq ekranining soʻnggi versiyasini taqdim etdi, unda ishlab chiqaruvchi kompaniya vakillarining soʻzlariga koʻra, 3.0 versiyasining eng keskin muammolarini hal qilgan. Comodo Firewall birinchi oʻrinni Online Armor 2.1.0.119 versiyasi bilan baham koʻrdi, u ham avvalgi reytingda birinchi oʻrinni egallagan.

2009-yil 20-apreldagi Microsoft Windows yadrosiga buzib kirishning oldini olish boʻyicha HIPS testida ham Comodo Firewall birinchi oʻrinni Onlayn Armor bilan baham koʻrgan.

Manbalar

Havolalar 
 Сайт компании Comodo
 Форум о программных продуктах Comodo 
 Результаты тестов на www.matousec.com

Comodo
Xavfsizlik devorlari
Windows dasturi
Qattiq tanali lazer

Qattiq tanali lazer — bu lazer boʻlib, qattiq holatda boʻlgan modda faol vosita sifatida qoʻllaniladigan lazer hisoblanadi (gaz va lazerlaridagi gazlar va boʻyoq lazerlaridagi suyuqliklardan farqli oʻlaroq).

Tavsifi 
Qattiq tanali lazer tolali lazer va yarimoʻtkazgichli lazer kabi turlarga ega. Qattiq tanali lazerlarga, nodir yer elementlari tomonidan faollashtirilgan turli koʻzoynaklar va kristallar faol vosita sifatida ishlatiladigan lazerlar ham kiradi.

Qattiq tanali lazerlar, shuningdek, mikrogʻovakli shishalar bilan oʻralgan suyuq boʻyoqlar asosidagi lazerni ham oʻz ichiga oladi..

Tarixi 
1960-yilda Teodor Mayman dunyodagi ilk yoqut lazerini yaratdi, u impulsli gaz razyadli lampasidan nurlanish bilan kuchlanadi. Shu tarzda, birinchi ishlaydigan lazer qattiq holatda boʻlgan.

Manbalar
Bisk (ovqat)

Bisk (fran. bisque) ― fransuz oshxonasi, krem shoʻrva, uning asosiy tarkibiy qismi qisqichbaqasimonlar qobigʻi.Taomning tarixi bir necha asrlarga borib taqaladi; Bir necha yuz yil oldin, XVII -asrning oʻrtalariga qadar, u yovvoyi qush goʻshti (bedanalar, kamroq kaptarlar) asosida tayyorlangan. Fransiyadan bisk butun dunyoga tarqaldi, hozirda u ayniqsa AQShda mashhur.

„Bisk“ atamasi baʼzan sabzavot va qoʻziqorin shoʻrvalari deb ataladi.

Nomi 
Taomning nomi Biskay koʻrfazidan kelib chiqqan mashhur, ammo notoʻgʻri fikr mavjud.Aslida, u fransuz bis cuites bilan bogʻliq („ikki marta pishirilgan“): Biz klassik retseptda qisqichbaqasimonlar qobigʻi birinchi boʻlib tayyorlanganligi va shundan keyingina olingan bulonda ularning goʻshti haqida gapiramiz.

Ingrediyentlar 
Taomning asosiy tarkibiy qismi qisqichbaqasimonlar (shartsiz — qobiq, koʻp hollarda — va goʻsht); retsept shuningdek, qaymoq, shuningdek piyoz, sarimsoq, seldereyni oʻz ichiga oladi. Qisqichbaqasimonlardan qisqichbaqasimonlar, qisqichbaqalar, langustinlar, omarlar, qisqichbaqalar va boshqalar ishlatilishi mumkin.Bundan tashqari, bulyon (baliq, kamroq tovuq) va oq sharob ishlatiladi. Bir qator retseptlarda guruch qoʻshib beriladi.

Tayyorlash 
Sabzavotlar qalin devorli qozonda qovuriladi, keyin bulyon va ziravorlar qoʻshiladi. Qisqichbaqasimonlar alohida tayyorlanadi: tez qovuriladi, undan keyin qobiqdan chiqariladi va qaynatiladi, qovuriladi yoki hatto pishiriladi. Tayyorlashning turli bosqichlarida (Retsept qarab) brendingiishlatiladi. Pishirishning oxirgi bosqichida qaymoq qoʻshiladi.

Taqdim etish 
Anʼanaga koʻra, bisk bir piyola ustida ikkita tutqich bilan tortiladi. Bundan tashqari, krujkada  tortishga ruxsat beriladi. Amalda (Fransiyadan tashqarida) bu qoida har doim ham kuzatilmaydi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 Poxlyobkin V. V. Biskyu // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 33. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Poxlyobkin V. V. Biskyu // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 22. — 224 s. — 200 000 ekz. — ISBN 5-345-00218-5.
 Charles Sinclair. bisque // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 69. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Fransuz sho'rvalari
Qisqichbaqasimonlar
Alifbo bo'yicha taomlar
Dengiz mahsulotlaridan taomlar
Fransuz oshxonasi
Cite web (noma'lum til)
Bebinka

Bebinka () — Hindistonning Goa shahridan anʼanaviy shirinlik, qatlamli pirog, asl retsepti Goadagi Santa-Marta monastiridan Bebiana ismli portugal missioneriga tegishli. Bebiana portugal monastir shirinliklari (shuning uchun tuxum sarigʻi qoʻshilishi) haqidagi bilimidan foydalangan va Goa mintaqasida ishlatiladigan ingredientlar va usullarni qoʻshdi. Misol uchun, kokos suti va muskat yongʻogʻi, shuningdek, loydan yasalgan idishlarda pishirish texnikasi.

Anʼanaga koʻra, Bebinka 7 dan (shuning uchun „Bebinca das 7 folhas“ nomi) 16 ta qatlamga ega, ammo uni xohish va didga qarab oʻzgartirish mumkin. Bu shirinlik, ayniqsa, Rojdestvo paytida mashhur, lekin turistik talab tufayli Goada butun yil davomida mavjud. Bundan tashqari, uni uzoq vaqt davomida tashish va saqlash yoki yangi holatda isteʼmol qilish oson.

Bebinka, shuningdek, Makao tufayli Tinch okeanining shimoli-gʻarbiy qismida tayfun nomi sifatida qabul qilingan.

Bu shirinlik Portugaliya va Mozambikda ham tayyorlanadi.

Tayyorlanishi 
Bebinka pishirish uchun uzoq vaqt talab qiladi. Xamir un, shakar, sariyogʻ, tuxum sarigʻi va kokos sutidan tayyorlanadi. Xamirning bir qismi yogʻlangan issiq shaklga quyiladi va pechga qoʻyiladi. 10 daqiqadan soʻng, birinchi qatlam chiqarib olinadi, yogʻ surtiladi va ustiga keyingi qatlam choʻmich bilan quyiladi. Yana 10 daqiqa davomida pechda pishiriladi. Bu harakat 6-7 marta takrorlanadi. Bebinkani muskat yongʻogʻi yoki toʻgʻralgan bodom bilan bezash mumkin.

Manbalar 

Portugal oshxonasi
Hind oshxonasi
Pudinglar
Piroglar
Gyurza (taom)

Gyurze ( — „ilon“) dushperga juda oʻxshaydigan ozarbayjon taomidir. Gyurza ham, dushpyara kabi, qiyma goʻshtli chuchvara, lekin dushpyardan oʻzining chiroyli jamalak yoki arqonga oʻxshatib oʻralgan shakli bilan ajralib turadi. Gyurza qoʻlda tugiladi, shuning uchun uning naqshlari har doim oʻziga xosdir.

Tarkibi 
Gyurza tarkibining turli xil variantlari mavjud boʻlib, ular juda kichik chegaralarda farqlanadi.

Qiyma uchun 

 500 g. — qoʻy goʻshti;
 6 dona — piyoz;
 50 g. — quyruq yogʻi;
 1-1,5 soat qoshiq — qora muruch;
 5 st. qoshiq — tomat pastasi;
 1 st. qoshiq — maydalangan sarimsoq;
 2 osh qoshiq. qoshiq — toʻgʻralgan petrushka koʻkati;
 1 ch/qoshiq — maydalangan koritsa.

Hamir uchun 

 2 stakan — un;
 0,5 stakan — suv;
 1 dona. — tuxum;
 0,5 ch. qoshiq — tuz.

Tayyorlanishi 
Qoʻy goʻshtini, goʻsht maydalagichdan oʻtkazing. Soʻng piyozni toʻrtburchak shaklida kesib olib, quyruq yogʻida qovuring, uni xom qiyma va tomat pastasi bilan tuz qoʻshib aralashtiring.

Un, suv va tuxumdan qattiq xamir qovurib, uni 1,5–2 mm qalinlikdagi yoying. Xamirdan doiralar kesib, har biriga 1 choy qoshiq qiyma soling va yarim dumaloq, zich boʻlmagan shaklda tugib, unda dumaloq chandiq koʻrinishiga keltiring, bir tomonida noʻxat diametri bilan kichik teshik qoldiring. Gyurzani ustini eritilgan quyruq yogʻini surting, uni biroz shimilishiga imkon bering, soʻngra uni uchini tepaga ochiq holda zich taxlang, 2-3 sm qatlam bilan tuzlangan qaynoq suv quying, qopqogʻini yopib, Gyurzani oʻrtacha olovda 10-15 daqiqa davomida tayyorlang. Dasturxonga tortishdan oldin, gyurza ustiga gatyg (qatiq) quyish mumkin, petrushka koʻkati, sarimsoq va koritsa bilan ham sepish mumkin. Tayyorlash jarayoni 60 daqiqa davom etadi.

Yana qarang 

 Ozarbayjon oshxonasi
 Qutab
 Halva
 Xingal

Manbalar

Adabiyotlar

 К.Г Буньятов, Н.М Малеев. Азербайджанская Кулинария. — «Азернешр». — Баку: «Азербайджанское государственное издательство», 1982. — C 52. — 182.
 Илья Лазерсон Азербайджанская кухня — «И.И Лазерсон», ООО «Мим-дельта», ЗАО «Центрполиграф». — Москва — Санк-Петербург: «ЦЕНТРПОЛИГРАФ МиМ-дельта». 2004. — C. 24-25. — 31 c. — ISBN 5-9524-1333-1.
 Комсомольская ПРАВДА. Азербайджанская Кухня. — ЗАО Издательский дом «Комсомольская правда». — Москва: «Директ Медиа», 2010. — C. 52. — 69. — ISBN 978-5-7475-0094-5

Ozarbayjon oshxonasi
Goʻsht ovqatlarni
Sempoala

Sempoala (astek tilidan soʻzma-soʻz tarjimada — „besh suv“, koʻplab qadimgi kanal va suv oʻtkazgichlari borligi sababli) — Toʻtonaklar davri madaniyatining Mesoamerikan arxeologik yodgorligi. Meksikaning Veracruz shtatida, Mexiko shahridan taxminan 350 km uzoqlikda joylashgan.

Aholi punkti milodning boshlanish yillarida paydo boʻlgan. Eng qadimgi yodgorliklar Olmeklar taʼsirini namoyish etadi. Ispanlar kelishidan avvalroq shaharda istiqomat qilib kelgan Totonaklar davrida shahar aholisi 25-30 ming kishini tashkil qilgan.

Ernan Kortes boshchiligida bu joylarga kelgan konkistadorlar mahalliy totonaklar bilan ularning azaliy raqiblari va XV asr boshidan urush olib borgan atsteklarga qarshi ittifoq tuzadi.

Oʻsha kunlarda Sempoala obod va farovon shahar edi. U sharqiy Meksikaning muhim diniy va savdo markazi edi. Ispanlar shahar aholisining quvnoq tabiatiga qaramay, koʻplab festivallar va ulkan bogʻlari tufayli Sempoalani „Buzuq shahar“ deb atay boshlashgan. Keyinchalik, shahar Ispaniyaning Sevilya shahriga uygʻunlashtirilib, „Yangi Sevilya“ deb ataladi.

Kortes gʻalaba qozonib, Yangi Ispaniyada toʻliq nazorat oʻrnatgach, totonaklar qatagʻonga uchradi. Ular shahardan majburiy ravishda chiqarib yuborilgan, shakarqamish plantatsiyalarida ishlash uchun qul qilingan va nasroniylikni qabul qilishga majbur qilingan.

1575-1577-yillarda shaharda chechak epidemiyasi tarqagan, shundan koʻp oʻtmay, 1600-yillar boshida aholi shaharni tark etadi. Aholining qolgan qismi Xalapaga koʻchib oʻtadi va Sempoala arxeolog Fransisko del Paso i Tronkoso tomonidan kashf qilinmaguncha unutiladi. Shaharga asta-sekin yangi fuqarolar koʻchib kela boshladi.

Galereya

Havolalar 

 Cempoala — WikiMapia
 Cempoala
 Cempoala // latinamericanstudies.org
Sent

Sent (, mah. Sente, oks. Santas) — Sharent-Dengiz departamentidagi Fransiya shahri boʻlib, ushbu mamlakat gʻarbida, La Rosheldan Sharenta daryosidan 76 km yuqorida joylashgan. Mazkur shahar nomidan Sentonj tarixiy hududining nomi ham kelib chiqadi.

Aholi 
2010-yilga kelib, kommuna aholisi 26 011 nafar kishini tashkil etgan.

Tarixi 

Antik davrda Senta oʻrnida santonlar qabilasining yirik gallmarkazi boʻlgan (Rim mualliflari orasida — Mediolanum Santonum). I asr oʻrtalaridagi amfiteatr xarobalari va Prosper Merimening taklifi bilan u, Sharenta boʻylab eski koʻprikdan qirgʻoqqa koʻchirilgan Germenikning triumfal arkasi turarjoyning qadimiyligidan dalolat beradi.

1242-yilda Sent ingliz va fransuz urushlarining markaziga aylangan („Sentonj urushi“).

Avliyo Pyotr sobori XV asrda qurilgan va 1568-yilda gugenotlarning gʻazabiga uchragan. Avliyo Evtropiyaning roman cherkovida ushbu avliyoning qabri, Sentning birinchi episkopi saqlanib qolgan. Sent-Mari cherkovi va unga tutash ayollar abbatligi ham roman uslubida yaratilgan boʻlib, XI asrga oid hisoblanadi. Sent 1810-yilgacha, maʼmuriyat La Roshellega koʻchib oʻtgunga qadar boʻlimning maʼmuriy markazi boʻlib qolgan.

Eslatmalar

Havolalar 

  Ofitsialniy sayt
Antrekot

Antrikot (fran.  — „oʻrtasida“ va côte — „qovurgʻa“, shuningdek, "qalin qirra" va "qovurgʻa koʻzi") klassik fransuz oshxonasida — qovurgʻalar va tizmalar orasidagi mol goʻshtining tanlangan bir qismi (entre les côtes) qalinligi 4-6 sm, vazni 350-550 gramm. Buqadan, sigirdan yoki buzoqdan kesilgan goʻshtning oʻxshash qismi kichik yumaloq medalni eslatadi va „medallion“ (medallion) deb ataladi. Restoran assortimentining klassik taomi, Evropa oshxonasida antrekota tayyorlash uchun koʻplab mintaqaviy retseptlar mavjud: Bernda, Bordoda, Tirolda.

Antrikot, shuningdek, panjarada yoki qovurilgan mol goʻshtining bunday kesmasidan pishirilgan taom pirzola deb ataladi. Kengroq maʼnoda, rus anʼanalarida antrikot — bu 1-1,5 sm qalinlikdagi har qanday goʻsht boʻlagi (odatda mol goʻshti). Rus gastronomik madaniyatida goʻsht qovurishdan oldin yirtish mashinasidan oʻtkaziladi yoki maydalagich bilan qoʻlda uriladi va paylar pichoq bilan kesiladi, tuzlanadi, murch solinadi va har ikki tomondan qovurilgan tovada yogʻda oltin jigarrang boʻlgunga qadar qovuriladi. Klassik versiyada antrekot faqat tayyor boʻlganda tuz va murch bilan ziravorlanadi. Antrekota odatda oval idish yoki likopchada kartoshka va qovurilgan sabzavotlar bilan taqdim etiladi. Taomni tortishdan oldin goʻshtga baʼzan bir boʻlak yashil sariyogʻ qoʻyiladi. „Piyozli entrekota“ variantida goʻsht qovurilgan piyoz bilan, „tuxumli entrekota“ esa qovurilgan tuxum ostida beriladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 Antrekot // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 18. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
 Ratushniy A. S. Antrekot // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 16. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.
 
 Erhard Gorys. Entrecôte // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 134. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.

Havolalar 

 Tabiiy va tuxumli entrekota retseptlari

Alfavit bo'yicha taomlar
Go'sht mahsulotlari
Mol go'shtidan taomlar