MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Quyisoy madaniyati

Quyisoy madaniyati (turkm. Guýisaý medeniýeti) – hozirgi Turkmaniston hududidagi Amudaryoning qadimgi Sariqamish deltasi hududidagi ilk temir davri (miloddan avvalgi VII-IV asrlar) arxeologik madaniyati.

Tarixi 
Madaniyat 1953-yilda B. V. Andrianov tomonidan aniqlangan, 1970—71-yillarda B. I. Vaynberg tomonidan oʻrganilgan Quyisoy 2 (Turkmanistonning Toshhovuz viloyati) manzilgohi nomi bilan atalgan. Ushbu turar-joy materiallari asosida va Tumek-Kichidjik, Tarimkaya, Vaynberg qabristonlarini oʻrganish natijalariga koʻra alohida Quyusoy madaniyati deb eʼlon qilingan.

Sariqamish hududida neolit ​​davridan keyin bu yerda hukmron boʻlgan noqulay ekologik sharoit tufayli aholi yashamagan, temir davrida esa genetik va etnik-madaniy kelib chiqishi turlicha boʻlgan odamlar guruhlari tomonidan qaytadan rivojlangan. Miloddan avvalgi VIII asrda vaqti-vaqti bilan Amudaryodan Sariqamish deltasining janubiy oʻzanlariga (Janubiy va Oʻrta Daudan) suv oqimi oqib kela boshlagan. Miloddan avvalgi VIII asr oxirlarida Sariqamishdan oqib oʻtadigan doimiy oʻzanlar paydo boʻlgan. Shu bilan birga, Janubiy Aqchadaryo deltasi (Amudaryoning oʻng qirgʻogʻi) boʻylab oqim sezilarli darajada qisqaradi, bu esa soʻnggi bronza davrida vohaga oʻrnashib qolgan (Amirobod) aholining ushbu hududdan chiqib ketishiga asosiy sabab boʻlgan. Bu davrda Saraqamish hududidagi delta oʻzanlarining ilgari boʻsh boʻlgan qirgʻoqlari aholi bilan toʻlgan.

Miloddan avvalgi 1-ming yillikda sodir boʻlgan Amudaryoning oqimining oʻzgarishlari nafaqat Xorazmning chap qirgʻogʻi (Sariqamish deltasi) hududini suv bosishiga, balki gidrografik vaziyatning oʻzgarishiga qoʻshimcha ravishda, dehqonchilik uslubining tubdan oʻzgarishiga olib kelgan.

Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, miloddan avvalgi VIII—VII asrlarda Xorazm vohasi hududiga tub aholidan farqli yangi etnik guruh koʻchib oʻtgan – bu yerda avvalgi davrda mavjud boʻlgan Amirobod madaniyatining chorvador qabilalari u bilan genetik aloqaga ega emas.

Bizgacha yetib kelgan maʼlumotlarga koʻra Midiya hokimiyati va saklar oʻrtasida boʻlib oʻtgan Parfiya uchun jang qoldiqlari va xarobalar Quyisoy madaniyatidan topilgan. B. I. Vaynberg Quyisoy arxeologik majmualari saka toifasiga kiruvchi yodgorliklar qatoridan sezilarli darajada farq qiladi degan fikrni ilgari surgan.

Davrlash 
Miloddan avvalgi VII—VI asrlar boshi. Xorazmda ilk temir davrining ikkinchi davri boshlanishi deb hisoblaniladi, uni arxeologik adabiyotlarda koʻpincha arxaik davr deb ataydi va ikki bosqichga boʻlinadi: dastlabki – Koʻzaliqir (VII VII asrlar) va keyingi – Jingʻilsoy (miloddan avvalgi V asrning ikkinchi yarmi – miloddan avvalgi IV asr boshlari).

Dastlabki bosqichda sayoz chuqurlarda, baʼzan kichik tepalik ostidagi yogʻoch ustunlarga qamish taxta bilan qoplangan qabrlar (odatda boshi gʻarbga qarab) bilan tavsiflanadi. Keyingi bosqichlarda qoʻrgʻon ostidagi ossuariylarga tozalangan suyaklarni koʻmish keng tarqalgan, bu zardushtiylik eʼtiqodlaridan dalolat berishi mumkin.

Manbalar 

Madaniyatlar
Qadimgi madaniyat
Xorazm
Amudaryo
Temir davri
Arxeologiya
Arxeologik muzeylar
Yelena Nerazik

Yelena Yevdokimovna Nerazik (1927- yil 17-noyabrda tugʻilgan; Vitebsk, Belarus SSR, SSSR) – arxeolog, tarixchi, sharqshunos, tarix fanlari doktori, SSSR Fanlar akademiyasining Etnologiya va antropologiya instituti ilmiy xodimi.

Tarjimayi holi 
Yelena Yevdokimovna Nerazik 1927-yilda Belarussiyaning Vitebsk shahrida tugʻilgan. 1945-yilda M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining tarix fakultetiga oʻqishga kiradi. 1950-yilda universitetni tugatgach, aspiranturaga oʻqishni davom ettiradi. Yelena Nerazik 1954-yilda „Afrigidskie pamyatniki Drevnego Xorezma“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasi himoya qiladi. Nerazik 1954-yildan – N. N. Mikluxo-Maklay nomidagi SSSR Fanlar akademiyasi Etnografiya instituti ilmiy xodimi. 1969-yildan – katta ilmiy xodim. 20-asrning 50-yillaridan boshlab Nerazik S. P. Tolstov boshchiligida Janubiy Orolboʻyining oʻrta asr yodgorliklarini (shahar va qishloq aholi punktlari) oʻrgangan. Xorazm arxeologik-etnografik ekspeditsiyasi tarkibida ilk oʻrta asrlar aholi punktlari boʻyicha mutaxassis sifatida ishlagan. Yakka Porson yodgorligini oʻrgangan.

1978-yilda „Selskoe jiliщe v Xorezme (I—XIV vv.): Iz istorii jiliщa i semi“ (1976) tadqiqoti orqali doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1990-yilda u YuNESKO medali bilan taqdirlangan.

Ilmiy faoliyati 
Yelena Nerazik tadqiqotning asosiy ob’ekti arxeolog va tarixchi sifatida ilk oʻrta asrlar davridagi Xorazmi, uning arxeologik yodgorliklari, ularni rekonstruksiya qilish, 4—8-asrlarda Xorazm jamiyatining iqtisodiy va ijtimoiy-siyosiy tuzilishini oʻrganish edi.

Ushbu masalaga nomzodlik dissertatsiyasi va monografiyasi bagʻishlangan boʻlib, unda „Selskie poseleniya afrigidskogo Xorezma“ (1966) mavzusi yuzasidan tadqiqot olib boradi. Bu tadqiqotlar Xorazm tarixidagi afrigʻiylar sulolasi davriga bagʻishlangan. Bu davrda eski qadimiy shaharlar allaqachon yemirilib, yangi aristokratiya qal’alari yonida yangi shahar posyolkalari endigina shakllana boshlagan edi. Yelena Nerazik oʻtish davridagi, yaʼni, antik davrdan oʻrta asrlar va feodalizm muammolarini eramizning 7-8-asrlaridagi turar-joy va diniy binolar, Burgut qal’a vohasidagi aholi punktlari, misolida koʻrib chiqadi.

„Formirovanie rannesrednevekovogo obshestva v nizovyax Amudari“ (2013) monografiyasi Nerazikning avvalgi asarlarining aksariyatini umumlashtirishdir.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1927-yilda tugʻilganlar
17-noyabrda tugʻilganlar
Al-Beruniy meʼmoriy majmuasi

Al-Beruniy meʼmoriy majmuasi (yoki Al-Beruniy majmuasi, Beruniy majmuasi) – Xorazm viloyati, Urganch shahri, Al-Xorazmiy koʻchasida joylashgan majmua. Majmua 2000-yili Oʻzbekistonning sobiq Prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan qurib bitkazilgan. Muzey majmuasi hududi 20 gektar boʻlgan bogʻdan tashkil topgan. 

Majmua Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda Xorazm viloyati madaniyat boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulkiga tegishli.

Qurilish tarixi va uslubi 
Beruniy meʼmoriy majmuasi Urganch shahrida joylashgan Xalqaro aeroport yaqinidagi Al-Xorazmiy majmuasi roʻparasida qurilgan. Maqbara qurilishida Xorazmshohlar davlati davridagi meʼmoriy uslubga xos – gumbazli qilib barpo etilgan. Gumbaz hamda peshtoq koshin bilan bezatilgan. Maqbaraga peshtoq ostida joylashgan oʻymakor eshik orqali kiriladi.

Majmuaning joylashuvi va tuzilishi 
Al-Beruniy meʼmoriy majmuasi Urganch aeroportiga piyoda masofada joylashgan ikkita majmuadan biridir. Aeroportdan janubga tomon yurilganda majmua yoʻlning oʻng tomonida joylashgan.

Majmuaning gʻarbiy qismi orqali bino tomon yurilganda, yoʻlakning ikki tomonida bezatilgan inshootlar koʻzga tashlanib turadi. Majmua hovlisi shu bilan birga uch derazali devorga ega va devor asosan koʻk rangdagi plitkalar bilan bezatilgan. Majmua peshtogʻi toʻrtta yogʻoch ustunlar bilan mustahkamlangan. Odatda bu maydonda plitkalarning ranglariga mos keladigan gullar ekiladi.

Kompleksning asosiy diqqatga sazovor qismi – eng oxirida joylashgan binodir. Unda koshinlar bilan bezatilgan baland ayvon, shuningdek, ichki arkali maydonda doimiy qulf turadigan eshik mavjud.

Yana qarang 
Pahlavon Mahmud majmuasi
Shayx Mavlon bobo majmuasi
Avesto meʼmoriy majmuasi

Manbalar 

Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xorazm
Urganch
Xorazm meʼmoriy yodgorliklari
Dashkin bobo majmuasi

Dashkin bobo majmuasi (yoki Dashqinjon bobo majmuasi) — Xorazm viloyatining Urganch shahridagi arxitektura yodgorligi. Majmua 1915-yilda qurilgan boʻlib, bugungi kunda Yuldosh Bobojanov koʻchasi, 43 a-uyda joylashgan.

Obyekt Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda Xorazm viloyati madaniyat boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulkiga tegishli.

Tarixi va rekonstruksiya qilinishi 
Dastlab majmua oʻrnida tarixiy qabriston mavjud boʻlgan. Maqbara VII—VIII asrlarda Xorazmga Islom dinini yoyish maqsadida kelgan arab lashkarboshisi Sayid ibn Abu Vaqqos nomiga qoʻyilgani aytiladi. Shuningdek, bu nomdagi qabristonlar Xorazm viloyatining Hazorasp va Qoraqalpogʻistonning Xoʻjayli tumanlarida ham mavjud.

Lashkarboshi Saʼd ibn Abu Vaqqos islom dinini targʻib qilgan va buning uchun vohada janglar olib borgan. Bu janglarning birida boshqa jangchilar qatorida lashkarboshining oʻzi ham halok boʻlgan va shu qabristonga dafn etilgan.

Har yili ikki marta Amudaryoning oʻz oʻzanidan chiqib ketib, toshishi va aynan qabriston hududiga yetib kelganda daryo suvi sathining pasayishiga guvoh boʻlgan aholi tomonidan qabr sohibiga „Toshqin qaytaruvchi avliyo“, yaʼni Doshqin bobo degan nom berilgan.

1646—1648-yillarda Abulgʻozi Bahodirxon qabriston atrofini paxsa devor bilan oʻrattirgan va maqbara ham qurdirgan.

Yana bir Xiva xoni Olloqulixon Xuroson va Janubiy Turkmaniston hududlarida olib borgan muvaffaqiyatsiz harbiy yurishlaridan soʻng qabriston atrofini obod ettirib, hozirgi kungacha yetib kelgan maqbarani bunyod ettirgan.

Inqilobdan avval bu yerda qorixona-madrasa faoliyat yuritgan. 1927-yilda Shoʻrolar tomonidan maqbara yopib qoʻyilgan. 1939-yilgacha maqbara qamoqxona vazifasini bajarib kelgan. 1941—1947-yillarda qaytadan ochilgan. 1948-yilda davlat roʻyxatiga olingan va yodgorlik „Oltin meros“ jamiyatiga berilgan. 1973-yil 21-dekabr kuni obida davlat muhofazasiga olingan. 1980-yillarda qisman taʼmirlangan va arxivga aylantirilgan. 1991-yilda Oʻzbekiston musulmonlari diniy idorasi ixtiyoriga berilgan. 2005-yilda Maʼmun akademiyasining 1000 yilligi munosabati bilan qayta taʼmirlangan. Hozirda Oʻzbekiston musulmonlari idorasi Xorazm viloyat vakilligi va ziyoratgoh sifatida foydalanib kelinadi.

Yana qarang 
Pahlavon Mahmud majmuasi
Shayx Mavlon bobo majmuasi
Avesto meʼmoriy majmuasi
Al-Beruniy meʼmoriy majmuasi

Manbalar 

Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xorazm
Urganch
Xorazm meʼmoriy yodgorliklari
Hazrat Umar masjidi (Ashxobod)

Hazret Umar masjidi yoki Hazret Umar metjidi – Turkmanistonning Ashxobod shahrining Parahat-7 mikrorayonida joylashgan. Masjid bir vaqtning oʻzida 3000 tagacha namozxonni qabul qilishi mumkin.

Tarixi 
Masjid Prezident Gurbanguli Berdimuhamedovning farmoniga koʻra Xoja Ahmet Yassavy diniy tashkilotining buyrugʻi bilan Aga Gurluşyk qurilish kompaniyasi tomonidan bunyod etiladi.

Masjidning ochilish marosimi 2018-yil 26-sentabrda boʻlib oʻtadi.

Arxitekturasi 
Masjidning umumiy maydoni  boʻlib, markaziy gumbazning masjid poydevoridan balandligi ga teng, kichik gumbazlari . Bino burchaklaridagi toʻrtta minoraning balandligi poydevori bilan birgalikda ni tashkil etadi.

Masjidning ichki qismini bezashda marmar, granit, qimmatbaho yogʻoch turlaridan foydalanilgan. Masjidning dizaynida Qur’on suralarini oʻz ichiga olgan naqshinkor epigrafika alohida oʻrin tutadi. Bunday yozuvlar, shuningdek, masjidning oq marmar jabhalariga ham oʻyib ishlangan.

Masjidning namoz oʻqiladigan zali bir vaqtning oʻzida 3000 kishini oʻzida sigʻdira oladi. Zalning yuqori qismi ayollarning namoz oʻqishi uchun moʻljallangan.

Masjid hududida, shuningdek, sadaqa berish va turli marosimlar oʻtkazish uchun maxsus bino hamda avtoturargoh ham mavjud.

Manbalar

Havolalar 

 Hazrat Umar masjidi surati
 Kechasi surat
Masjidlar
Kiprdagi masjidlar roʻyxati

Quyida Kiprdagi masjidlar roʻyxati keltirilgan.

Yana qarang 

 Kiprda Islom

Manbalar

Havolalar 
 Kipr yunonlari va kipr turklari diniy binolari 1974 yilgacha qurilgan 
 Whatson Shimoliy Kipr

Masjidlar roʻyxati
Guzman Abdullin

Gusman Abdullin (1884—1955) – Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati, Qozogʻiston SSR, Janibek tumani, Stalin nomidagi kolxozdagi katta choʻpon.

XX asrning 20-yillari oxirida u kollektivlashtirishda faol ishtirok etgan. 1930-yildan tugʻilib oʻsgan qishlogʻidagi qishloq xoʻjaligi artelida (keyinchalik – Janibek tumanidagi Stalin nomidagi kolxozda) choʻpon, keyinchalik katta choʻpon boʻlib ishlagan.

1947-yilda qoʻychilikda yuqori natijalarga erishdi. 1948-yilda "1947-yilda kolxoz qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini majburiy yetkazib berish va chorvachilikni rivojlantirish rejasini bajarganida chorvachilikning yuqori mahsuldorligiga erishgani uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi.

 Mukofotlari

 Sotsialistik Mehnat Qahramoni – SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1948-yil 23-iyuldagi farmoni bilan
 Lenin ordeni

Manbalar

Adabiyotlar 

 Muzalevskiy M. V. Sotsialistik mehnat qahramonlari. Biobibliografik lugʻat. – M.: RIC „Cavalier“, 2008 yil. – T. 2. – 200 s.
 Batys Kazakhstan kal. Entsiklopediya. – Olmaota: „Aris“ baspasi, 2002 ISBN 9965-607-02-8
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
1955-yilda vafot etganlar
15-iyunda vafot etganlar
1884-yilda tugʻilganlar
Sulaymon Boqirgʻoniy jome masjidi

Sulaymon Boqirgʻoniy jome masjidi – Xorazm viloyati Hazorasp tumanidagi Hazorasp qalasining shimoli-gʻarbida joylashgan. Sulaymon Boqirgʻoniy Hazorasp tumanidagi Boqirgʻon qishlogʻida tugʻilgan. Yassaviya tariqatining davomchilaridan biri hisoblanadi. Sulaymon Boqirgʻoniy yaʼni Hakim ota masjidi dastlab oʻzining mahallasida boʻlgan. Sulaymon Boqirgʻniy xalq orasida Hakim ota nomi bilan mashxur boʻlgan. Ammo keyinchalik Sulaymon Boqirgʻoniy vafot etgach uni Bogʻdor mahallasiga dafn etadilar va shu yerda masjid quradilar. Masjid 1973-yilda bunyod etilgan. Masjid keyinchalik maʼlum muddat qishloq xoʻjalik oʻgʻitlari saqlanadigan omborga aylantirilgan deb shoʻralar zulmidan saqlab qolingan. Mustaqillik yillarida masjid qayta taʼmirlandi va masjid hozirda namozxonlar bilan toʻla. Ulaymon Boqirgʻoniy din va tasavvuf, ishq va ahloqdan saboq beruvchi asarlari Turkiston boʻylab keng tarqalgan. Husayn Voiz Koshifiy Boqirgʻoniyni „Darveshlar ahvolidan turkiy kalimotu hikmatomiz va latoifu ibratangizdir. Turkiston viloyatida maʼruf va mashhurdir va alarning favoiyidi anfosi qudsiylaridandur“ deb tarif beradi. Uning sherlarida dunyoni doʻzaxga aylantirmaslik, nafsu havoga berilib, xalq boshiga azob solmaslik, ong qulligidan halos boʻlish, dinni ulugʻlash kabi gʻoyalar boradi. Alisher Navoiy „Nasoyim ul-muhabbat“da: „Hakim ota – oti Sulaymondir. Xoja Ahmad Yassaviyning murididur“, deb yozar ekan, Hakim otaning hikmatlari turkiy xalqlar orasida shuhrat qozonganini taʼriflab, ulardan birini misol keltiradi.

Hakim otaning yozgan sheʼrlari va dostonlari 

 Boqirgʻoniy kitobi
 Bibi maryam kitobi;
 Oxir zamon kitobi.

Yangiliklar 
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidadi qaroriga koʻra turizmi marshrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021 – 2025-yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilishga Sulaymon Boqirgʻoniy jome masjidi ham kiritildi.

Manbalar
Baljuna ahdi

Baljuna ahdi – milodiy 1203-yilning oʻrtalarida moʻgʻul qabilalari va boʻlajak xon Temuchin oʻrtasida boʻlgan ahd hisoblanadi. Soʻngra ushbu qabilalar Baljunatu nomi bilan mashhur boʻldi. Temuchin 12-asr oxirida Kerayit xoni Toʻgʻrulning xizmatiga kelgan va asta-sekin hokimiyat tepasiga koʻtarila boshlagan. 1203-yilda Toʻgʻrulga Temuchin tomonidan ularning oila aʼzolari oʻrtasida nikoh ittifoqi tuzish haqidagi taklif berilgan. Toʻgʻrul esa bu harakat Temuchinning hokimiyatga intilishi va tortib olishga uruinishi ekaniga ishonch hosil qila boshlagan va uni yoʻq qilish kerak deb hisoblagan. Temuchinni kerayitlar tomonidan taʼqib qilish boshlangan. U  Kereyitlarning ketma-ket taʼqiblaridan qochib yurgan. Oxir-oqibat Borjiginlar va Kerayitlar oʻrtasida Qalakaljidda qattiq jang boʻlib oʻtdi. Ushbu jangda Temuchin magʻlubiyatga uchradi.
Temuchin qoʻshinlarining sochilib ketgan qoldiqlarini qayta toʻplab, Moʻgʻulistonning janubi-sharqidagi nomaʼlum daryoga yoki Baljuna ko'li tomonga chekingan. U yerda uning eng yaqin hamrohlari har qanday qiyinchilik va shon-shuhratni bir-birlari bilan boʻlishishga vaʼda berib, oʻzaro sadoqat qilishga qasamyod qilishgan. Shu yilgi yozni yurishlari uchun jangchilarni yollash bilan oʻtkazgan. Oʻsha yilning kuzida Kerayitlarni magʻlub etish uchun yetarlicha kuch toʻplay olgan. Uch yil oʻtgach, 1206-yilda dashtdagi barcha dushmanlarni magʻlub etgan. Qurultoyda oʻzini Chingizxon deb eʼlon qilgan va Baljuna koʻlidagi qasamyod qilgan hamrohlarining barchasini ulugʻ lavozimlarga tayinlagan. 19-asr tarixchilari ushbu hamrohlarning tarixiy shaxslar ekaniga shubha qilishgan, chunki Temuchinning yuksalishi haqida hikoya qiluvchi epik asar "Moʻgʻullarning maxfiy tarixi"da boshqa personajlar kelgan.

Umumiy maʼlumotlar 
Temuchin 1155—1167-yillarda moʻgʻul qabilalari hukmdori Yesugey va uning xotini Xoelun nikohidan tugʻilgan. Temuchin toʻqqiz yoshida otasi Yesugey vafot etdi. Onasi va olti aka-ukalari bilan qabila tomonidan tashlab ketilgan. Ammo oila omon qolgan va Temuchin bir guruh sodiq odamlarni yigʻa boshlagan. Kerayitlar 1201-yilga kelib moʻgʻul choʻlidagi eng qudratli qabila boʻlgan. Ammo qabila zodagonlari ularni ham tez orada Moʻgʻul choʻlining sharqiy qismida hukmron boʻlib kelayotgan Temuchin tomonidan bosib olinishidan qoʻrqishgan. Bu zodagonlarga Toʻgʻrulning oʻgʻli Sengʻum boshchilik qilgan.

Manbalar
Lebap viloyati masjidi

Lebap viloyati masjidi yoki Lebap welaýatynyň baş metji – Turkmanistonning Turkmanobod shahridagi masjid, Lebap viloyatining asosiy masjidi boʻlib, Bitarap Turkmaniston koʻchasida joylashgan. Masjid bir vaqtning oʻzida 3000 tagacha namozxonni sigʻdira oladi.

Tarixi 
2015-yilning iyun oyida Lebap viloyati masjidining poydevor qoʻyish marosimi boʻlib oʻtadi.

2020-yil 21-fevralda Turkmaniston prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov tomonidan ochiladi.

Arxitekturasi 
Masjid binosi 2 qavatli boʻlib, umumiy maydoni 5 gektar (12 akr)ni tashkil etadi. Masjidda bir vaqtning oʻzida 3000 kishi namoz oʻqishi mumkin. Toʻrt minoraning har birining balandligi , gumbazning balandligi esa ga teng. Shuningdek, 500 oʻrinli sadaqa xonasi, 50 oʻrinli mehmonxona, avtoturargoh ham mavjud.

Masjidning markaziy gumbazi oltin yarim oy bilan bezatilgan. Arxitektura majmuasi, shuningdek, original dekorativ elementlar bilan bezatilgan toʻrtta nozik minorani oʻz ichiga oladi. Binoning birinchi qavati maydoni ga teng boʻlib, ayollar uchun moʻljallangan ikkinchi qavati ni tashkil qiladi.

Manbalar 

Masjidlar
Al-Ayn xalqaro aeroporti

Al-Ayn xalqaro aeroporti  (; transliteratsiyasi: Maṭār Al-ʿAyn Ad-Duvalī) — Birlashgan Arab Amirliklari Abu-Dabi amirligining sharqiy mintaqasidagi Al-Ayn shahridan  gʻarb-shimoli-gʻarbda joylashgan aeroport. U 1994-yil 31-martda ochilgan. Bu BAAdagi beshinchi eng gavjum aeroportdir.

Aviakompaniyalar va yo'nalishlar

Baxtsiz hodisalar va falokatlar 

 2011-yil 27-fevralda sakkiz o‘rindiqli Grumman 21T samolyoti havoga ko‘tarilganidan ko‘p o‘tmay qulab tushdi va bortdagi to‘rt kishi halok bo‘ldi.

Manbalar 

BAA aeroportlari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Birlashgan Arab Amirliklari
Striming

Insoniyat tomonidan axborotlarni izlash, to‘plash, saq¬lash, qayta ishlash va undan foydalanish usullari va vositalari … deb yuritiladi.

axborot jarayon	 
b)	axborot texnologiyasi

c)	axboriy jarayon

axborot vositalari 
2)	Axborot tizimlarining turlari to’g’ri ko’rsatilgan qatorni toping.
a)	avtomatlashtirish, avtomatik
b)	tizimli, avtomatik, raqamli
c)	analogli, diskret, raqamli
d)	ishonchli, qimmatli, to’liq
3)

Adabiyotlar 
1. saaf
2. asfa
3. jhj

Havolalar  
hgk

Natija 

 Yangiliklar haqida
 Yangiliklar haqida
o'zbekiston poytaxti

Manbalar
Farmon Toshev

Farmon Toshev Is’hoqovich 1954-yil 6-aprelda Samarqand viloyati  Paxtachi tumani Qarnobota qishlog‘ida tug‘ilgan. Shoir,  nosir, jamoat va davlat arbobi, senator.

“Zarafshon” va “Samarkandskiy vestnik” gazetalari birlashgan tahririyati bosh muharriri.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Mudofaa va xavfsizlik masalalari qo‘mitasi a’zosi.

Ilmiy darajasi 
Maʼlumoti oliy. 1975-yilda Samarqand Davlat universitetini o‘zbek tili va adabiyoti o‘qituvchisi mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan.

O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi hamda O‘zbekiston jurnalistlar uyushmasi aʼzosi.

Mehnat faoliyati 
1975—1976-yillarda “Zarafshon» gazetasida muxbir.

1976—1981-yillarda “Paxtachi” gazetasining muxbiri, bo‘lim mudiri, muharrir o‘rinbosari.

1981—1982-yillarda Samarqand viloyat teleradio qo‘mitasining katta muharriri.

1982—1984-yillarda “Zarafshon” gazetasining muxbiri, targ‘ibot bo‘limining mudiri.

1988—1990-yillarda “Zarafshon” gazetasi muharirrining o‘rinbosari.

1990—1996-yillarda “O‘zbekiston ovozi” gazetasining Samarqand viloyati bo‘yicha muxbiri.

1996—1997-yillarda “Inson va qonun” gazetasining muxbiri hamda “Registon” gazetasining muharriri.

1997—1998-yillarda “Ko‘ksaroy” gazetasining muharirri.

1998—2012-yillar  “Zarafshon” gazetasining bosh muharriri.

2012-yildan bugungi kungacha “Zarafshon” va “Samarkandskiy vestnik” gazetalari birlashgan tahririyati bosh muharriri.

2014—2023-yillar O‘zbekiston jurnalistlar uyushmasi Samarqand viyolat bo‘limi rahbari.

Asarlari 
«Qarnabcho‘l qo‘shig‘i» (ijodkorning birinchi kitobi 1994-yilda nashr etilgan)

«Onang tirik, bolam», (1995)

«Men yomg‘irli kunda kelaman», (1998)

«Qarnabota armoni», (2003)

«Jurnalistning noni qattiq», (2004)

«Otamning saboqlari»,  (2006)

«Umrning o‘rtasi», (2006)

«O‘zimdek yashashni istayman», (2006)

«Bedavo ko‘ngil», (2009)

«Sog‘inch», (2011)

“Ayollar nima deydi” (2011, hajviy she’rlar)

«Omonat», (2015)

«Ko‘ngil bilan suhbat» (2015) singari turli janrlardagi kitoblari nashr etilgan.

Mukofotlari 
“Mehnat shuhrati” ordeni (2003)

“El-yurt hurmati” ordeni (2013)

“O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan jurnalist” unvoni (2022)

Manbalar
Al-Xorazmiy majmuasi

Al-Xorazmiy majmuasi – Xorazm viloyatining Urganch shahri, Al-Xorazmiy koʻchasida joylashgan bogʻ hamda ramziy maqbaradan iborat majmua. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda Xorazm viloyati madaniyat boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulki hisoblanadi.

Tarixi va qurilish uslubi 
Majmua asosan ramziy maqbara hamda bogʻdan tashkil topgan. Al-Xorazmiy majmuasi 2000-yili Oʻzbekiston Respublikasining sobiq prezidenti Islom Karimovning tashabbusi bilan Urganch shahrining Al-Xorazmiy koʻchasida qurib bitkazilgan. Urganch xalqaro aeroporti Al-Xorazmiy koʻchasining ikki tomonida joylashgan Al-Xorazmiy va Al-Beruniy meʼmoriy majmualariga juda yaqin.

Al-Xorazmiy majmuasi oʻrta asr qurilish aʼnanalari xos boʻlgan uslub boʻyicha bunyod etilgan. Majmua asosan ikki meʼmoriy qismdan tashkil topgan. Birinchi qismi kirish qismi boʻlib, unda oʻziga xos darvoza va ramziy maqbara joylashgan. Kirish qismida yoʻlakning ikki cheti boʻylab ketgan ayvon va ikkita xona ham mavjud.
Ramziy maqbaraga odatiy gumbaz oʻrnatilgan boʻlib, bezagida moviy koshinlar ishlatilgan. Shuningdek, peshtoq qismi yozuv hamda naqshlar bilan bezalgan va unga oʻymakori eshik oʻrnatilgan.
Al-Xorazmiy meʼmoriy majmuasida mevali daraxtlar ekilgan bogʻ mavjud. Shu bilan birga majmuada Al-Xorazmiy muzey ekspozitsiyasi tashkil etilgan. Majmua 2018-yilning mart va aprel oylarida qayta rekonstruksiya qilingan.

Yangi al-Xorazmiy majmuasi 
2022-yil Oʻzbekiston Respublikasi prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan umumiy maydoni 140 gektar boʻlgan Al-Xorazmiy majmuasi qurilishi loyihasi ishlab chiqilgan. Loyihaga koʻra Al-Xorazmiy nomidagi universitet va talabalar yotoqxonasi, 3000 oʻrinli maktab va 1500 oʻrinli maktabgacha taʼlim muassasasi, IT park, innovatsiya markazi, sport majmuasi, ilmiy-tadqiqot markazi, koʻp qavatli uylar va avtoturargohlar, markaziy alleya – „Yangi Oʻzbekiston“ bogʻi barpo etilishi belgilangan.

Yana qarang 
Pahlavon Mahmud majmuasi

Shayx Mavlon bobo majmuasi

Avesto meʼmoriy majmuasi

Dashkin bobo majmuasi

Al-Beruniy meʼmoriy majmuasi

Manbalar 

Oʻzbekistondagi monumental san’at yodgorliklari
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Xorazm
Urganch
Xorazm meʼmoriy yodgorliklari