Sharqiy Arabiston

Sharqiy Arabiston, tarixda Al-Bahrayn nomi bilan tanilgan () 18-asrgacha Fors koʻrfazi sohillari boʻylab Basradan Xasab gacha choʻzilgan. Hozirgi Bahrayn, Quvayt, Sharqiy Saudiya Arabistoni, Birlashgan Arab Amirliklari, Qatar va Ummonning bir qismini oʻz ichiga olgan hudud. Sharqiy Arabistonning butun qirg'oq chizig'i 1000 yillar davomida "Bahrayn" nomi bilan tanilgan.

Yaqin vaqtlargacha butun Sharqiy Arabiston, Shatt al-Arabdan tortib Ummon tog'larigacha bo'lgan hududda milliy chegaralarga e'tibor bermasdan odamlar ko'chib yuradigan, o'rnashib olgan va turmush qurgan joy edi. Sharqiy Arabiston xalqi dengizga asoslangan madaniyatga ega ediular dengizchi xalqlardir.

Fors ko'rfazidagi arab davlatlari Sharqiy Arabistonda joylashgan.   Bahrayn zamonaviy davlatlari, Quvayt, Ummon, Qatar va BAA eng ko'p ro'yxatga Fors ko'rfazi arab davlatlari Saudiya Arabistoni ham koʻpincha Fors koʻrfazidagi arab davlati sanaladi. Biroq mamlakat aholisining aksariyati Sharqiy Arabistonda yashamaydi. Bundan Katif va Al-Axsa vohalarida istiqomat qiluvchi Bahrani xalqi bundan mustasno va tarixan Sharqiy Arabistonning butun mintaqasida zamonaviy siyosiy chegaralar o'rnatilishidan oldin yashagan.

Etimologiya 
Arab tilida  bahrning ikkilik shaklidir (  baḥ̊r), shuning uchun al-Bahrayn "Ikki dengiz" degan ma'noni anglatadi. Bu atama Qur'onda besh marta uchraydi, lekin dastlab arablar tomonidan "Aval"  bilan ma'lum bo'lgan zamonaviy orolga emas  balki Al-Qatif va Hadjar vohalariga (zamonaviy Al-Axsa) tegishli. Bu atama qachon Bahrayn ko'rfazidagi arxipelagga nisbatan qo'llanila boshlagani noma'lum, ammo bu 15-asrdan keyin bo'lgan bo'lishi mumkin. Bugungi kunda Bahraynning "ikki dengizi" odatda qirg'oqning sharqiy va g'arbiy qismidagi ko'rfaz, orolning shimoliy va janubidagi dengizlar yoki yer ostida va yuqorida joylashgan sho'r va chuchuk suv sifatida qabul qilinadi. Quduqlardan tashqari, Bahrayn shimolidagi dengizda chuchuk suv sho'r suvning o'rtasida pufakchalar paydo bo'ladigan joylar mavjud bo'lib, ular qadimgi davrlardan beri tashrif buyuruvchilar tomonidan qayd etilgan.

Al-Hasa tomonidan taklif qilingan muqobil nazariya ikki dengiz Buyuk Yashil okean va materikdagi tinch ko'l edi.  Al-Javohariy tomonidan taqdim etilgan yana bir narsa shundan iboratki, Bahri ("dengizga mansub") nomi noto'g'ri tushunilgan va shuning uchun unga qarshi tanlangan.

"Ko'rfaz arablari" yoki "Xaliji" atamasi geografik jihatdan Sharqiy Arabiston aholisini anglatadi. Biroq, bugungi kunda bu atama ko'pincha Arabiston yarim orolidagi GCC mamlakatlari aholisiga nisbatan qo'llaniladi. "Xaliji" ijtimoiy-siyosiy mintaqaviy o'ziga xoslikka aylandi. Bu Arabiston yarim orolining GCC aholisini Ko'rfaz davlatlari ichidagi madaniy bir xillik va ularning umumiy tarixiga asoslangan kengroq arab dunyosidan ajratib turdi.

Madaniyat 

Sharqiy Arabistonning Fors ko'rfazi qirg'og'ida yashovchilar fijiri, savt va liva kabi o'xshash madaniyat va musiqa uslublariga ega. Sharqiy Arabiston ko'rfazi arablarining eng ko'zga ko'ringan madaniy xususiyati ularning dengizga yo'naltirilganligi va e'tiboridir. Kichik Fors ko'rfazi arab davlatlarida dengizga yo'naltirilgan hayot tirikchilik an'anaviy ravishda dengiz sanoatidan olinadi.

Sharqiy Arabiston arablari Fors ko'rfazi arablari deb nomlanuvchi lahjada gaplashadi. Taxminan 2 million saudiyalik (34 million aholidan) Fors ko'rfazida arab tilida gaplashadi.

Ommaviy axborot vositalari va o'yin-kulgi 
Khaleeji o'yin-kulgi butun arab dunyosida mashhur. Ko'rfaz arab lahjasida ijro etilgan bo'lsa-da, uning ta'siri Tunisgacha yetib boradi. Quvaytning she'riyat, kino, teatr va seriallar ko'rinishidagi ommaviy madaniyati qo'shni davlatlarga eksport qilinadi. Arab dunyosining uchta eng yirik eshittirish tarmoqlari (Al Jazeera Network, Al Arabiya va MBC Group) Sharqiy Arabistonda ham joylashgan.

Din 
Sharqiy Arabistonda Islom dini hukmron. Asosiy mazhablar - Sharqiy Arabistonda eng kuchli mavjud bo‘lgan va Bahrayn, Qatif va Al-Ahso bo‘ylab asosiy din bo‘lgan shia, Ummonda hukmron bo‘lgan Ibodi Islom, sharqiy Saudiya Arabistoni va Bahrayndagi kichik sunniy islom ozchilikni tashkil qiladi.

Tarixiy viloyatlar
Bahrayn
Pages with unreviewed translations