MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Qarabastau (Jualiy tumani)

Qarabastau () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Bilikoʻl qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman markazi Bauyirjan Momishuli qishlogʻidan 35 km shimolda joylashgan. KATO kodi — 314237100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1116 kishini (562 erkak va 554 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1045 kishi (546 erkak va 499 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Xalqaro taʼlim kuni

Xalqaro taʼlim kuni har yili 24-yanvarda oʻtkaziladigan taʼlimga bagʻishlangan xalqaro nishonlash kunidir. 2018-yil 3-dekabrda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi global tinchlik va barqaror taraqqiyotni taʼminlashda taʼlimning rolini kuchaytirish maqsadida 24-yanvarni Xalqaro taʼlim kuni deb eʼlon qilish toʻgʻrisidagi rezolyutsiyani qabul qilgan.

Tarix 
2018-yil 3-dekabrda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi (UNGA) tomonidan qabul qilingan rezolyutsiya bilan 24-yanvar Xalqaro taʼlim kuni deb eʼlon qilindi. Shundan soʻng, 2019-yil 24-yanvarda birinchi Xalqaro taʼlim kuni nishonlangan. UNGA xabari butun dunyo boʻylab tarqalmoqda. Ularning dunyo miqyosida olib borgan samimiy saʼy-harakatlari nekbinlik va imkoniyatlar bilan qoʻllab-quvvatlanadigan madaniyatli jamiyatni tashkil etuvchi bilimli shaxsni kamol toptirishda istiqbolli natijalarni koʻrsatdi.

Yana qarang 

 Taʼlim
 O'qituvchilar kuni
 O'qituvchi qasamyodi
 Butunjahon oʻqituvchilar kuni

Manbalar

Havolalar 

 Birlashgan Millatlar Tashkiloti — Xalqaro taʼlim kuni
 YuNESKO — Xalqaro taʼlim kuni
Birlashgan Millatlar Tashkiloti kunlari
Qarasaz (Jambul viloyati)

Qarasaz (, 1993-yilgacha — Petrovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Qarasaz qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman markazi Bauyirjan Momishuli qishlogʻidan 7 km gʻarbda joylashgan. KATO kodi — 314253100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1916 kishini (928 erkak va 988 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 1983 kishi (959 erkak va 1024 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Qarasu (Jualiy tumani)

Qarasu (, 1999-yilgacha — Yuryevka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Qarasaz qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314253400.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 119 kishini (60 erkak va 59 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 138 kishi (74 erkak va 64 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Xalqaro islomofobiyaga qarshi kurash kuni

Xalqaro islomofobiyaga qarshi kurash kuni 2022-yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan belgilangan xalqaro bayramdir, har yili 15-martda dunyoning 140 ta davlatida boʻlib oʻtadi. Sana, 15-mart, 51 kishi halok bo‘lgan Kristcherch masjididagi otishmaning yilligi sifatida tanlangan.

Fon 
Islom xristianlikdan keyin dunyodagi ikkinchi eng katta din boʻlib, 1,9 milliard ergashuvchilar bilan dunyo aholisining 24,9 foizini tashkil qiladi. Islomofobiya — bu musulmonlar deb ataladigan Islom yoki uning izdoshlaridan qoʻrqish, ularga nisbatan nafrat yoki notoʻgʻri qarashdir.

Tarix davomida dunyo bo‘ylab musulmonlarga nisbatan etnik tozalashning ko‘plab holatlari qayd etilgan, xususan, Ruanda genotsidi, Srebrenitsa qirgʻini, Sabra va Shatila qirg‘ini, rohinja va uyg‘urlarning davom etayotgan genotsidlari. Yevropa va Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi musulmonlarni katta iztirobga solgan Jahon savdo markaziga qilingan hujumdan soʻng islomofobiya avj oldi.

Rasmiy tan olinishi 
2022-yil 15-martda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi Islom konferensiya tashkiloti nomidan Pokiston tomonidan kiritilgan konsensus yoʻli bilan 15-martni „Xalqaro islomofobiyaga qarshi kurash kuni“ deb eʼlon qilgan rezolyutsiyani qabul qildi.

Yana qarang 
 Butunjahon hijob kuni

Manbalar 

Birlashgan Millatlar Tashkiloti kunlari
Imron Xon
Pokiston va Birlashgan Millatlar Tashkiloti
Islomofobiya
Islom konferensiya tashkiloti
Mart oyidagi marosimlar
OTF 1 Bilikoʻl Malshar (Jambul viloyati)

OTF 1 Bilikoʻl Malshar () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Kurenbel qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314249103.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 209 kishini (109 erkak va 100 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 194 kishi (91 erkak va 103 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Kariqorgʻan

Kariqorgʻan (, 199?-yilgacha — Kazanka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Jetitoʻbe qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 314245100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 582 kishini (287 erkak va 295 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 581 kishi (305 erkak va 276 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Koʻktas (Jambul viloyati)

Koʻktas (, 2011-yilgacha — Yusupovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi ovul. Qarasaz qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314253500.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 201 kishini (106 erkak va 95 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 175 kishi (93 erkak va 82 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Koʻktoʻbe (Jualiy tumani)

Koʻktoʻbe (, 1993-yilgacha — Novovoznesenovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Koʻkbastau qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314247300.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 788 kishini (396 erkak va 392 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 979 kishi (489 erkak va 490 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Koʻlbastau

Koʻlbastau (, 1992-yilgacha — Evgenievka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi ovul. Minbuloq qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Jualiy tumanining maʼmuriy markazi boʻlgan Bauyirjan Momishuli qishlogʻining janubi-sharqida joylashgan. KATO kodi — 314263100.

Aholi 
1999-yilda ovul aholisi 2932 kishini (1446 erkak va 1486 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 3434 kishi (1697 erkak va 1737 ayol) yashagan.

Mahalliy aholi orasidan chiqqan taniqli shaxslar 
 Momishuli, Bauyirjan

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Jualiy tumani aholi punktlari
 Yotiq matnTurkum:Qozogʻiston qishloqlari
Koʻltogʻan (Jualiy tumani)

Koʻltogʻan (, 1992-yilgacha — Alekseevka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Boralday qishloq okrugi maʼmuriy markazi. U Boralday daryosi boʻyida, tuman markazi Bauyirjan Momishuli qishlogʻidan 38 km gʻarbda joylashgan. KATO kodi — 314239100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1420 kishini (718 erkak va 702 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1495 kishi (771 erkak va 724 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Qonirtoʻbe (Jualiy tumani)

Qonirtoʻbe (, 1993-yilgacha — Uspenovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi ovul. Jetitobe qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314245200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 564 kishini (284 erkak va 280 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 613 kishi (319 erkak va 294 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Qosboʻltek

Qosboʻltek (, 199?-yilgacha — Kastalyevka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Koʻkbastau qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314247400.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 611 kishini (301 erkak va 310 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 690 kishi (329 erkak va 361 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Turkiyadagi zilzilalar roʻyxati

Turkiyada shu paytgacha koʻp zilzilalar boʻlgan. Ushbu roʻyxatga Turkiyaning hozirgi chegaralarida epitsentrlari boʻlgan yoki bu hududda sezilarli taʼsir koʻrsatgan har qanday muhim tarixiy zilzilarni oʻz ichiga oladi. Umuman olganda Istanbul kabi yirik shaharlardagi aholi zilzilaga zaif va chidamli binolarda iborat binolarda istiqomat qilmoqda.

Tektonik holati 
Turkiya , Yevroosiyo plitasi va Afrika hamda Arab plitalari oʻrtasidagi toʻqnashuvning murakkab zonasida joylashgan seysmik jihatdan oʻta faol hudud hisoblanadi. Mamlakatning katta qismi ikkita asosiy toʻqnashuvli yoriq zonalari, Shimoliy Onadoʻli yorigʻi va Sharqiy Onadoʻli yorigʻi bilan chegaralangan kichik plita — Onadoʻli plitasida joylashgan. Mamlakatning gʻarbiy qismi Ellin yoyining janubga koʻchishi natijasida yuzaga kelgan Egey dengizidagi kengaytmali tektonika zonasiga taʼsir qiladi.

Seysmik xavf 
Turkiyada seysmik xavf plitalar chegaralari boʻylab eng yuqori, ammo mamlakatning deyarli hamma jiddiy zarar yetkazish xavfi boʻlgan zilzilar mavjud. Seysmik xavfni koʻrsatadigan seysmik xaritalar vaqt oʻtishi bilan oʻzgargan.

Muhim zilzilalar roʻyxati

Turkiyadagi tarixiy zilzilalar (1900 yilgacha)

Yana qarang 
 Turkiya geologiyasi
 Levantdagi zilzilalar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 
 1:25 000 masshtabli nosozliklar xaritalari (agar nosozliklar mavjud boʻlsa, xaritani koʻrish uchun kvadratni bosing) 
 Seysmik xavf xaritasi (Turk ID bilan tizimga kirishni talab qiladi)
 

Turkiya Maqbaralari
Turkiya zilzilalari
Zilzila 2023
Luxemburg shahri tarixi muzeyi



Luxemburg shahri tarixi muzeyi
Luxemburg shahri tarixi muzeyi doimiy va vaqtinchalik ekspanadlar bilan Luxemburg shahrining ming yillik tarixini ko'rsatadi.1996-yil 22-iyunda ochilgan. Bu Luxemburglik arxitektor Konni Lentz va Parishlik Reperages tomonidan yaratilgan.

Muzey
Xuddi shahar kabi qadimiy me'morchilik va zamonaviy qo'shimchaalarni birlashtirgan. Bu 17-19-asrlarda qayta tiklangan to'rtta uyda joylashgan bo'lib, bularda hali ham O'rta asrlarga oid arxeologik izlar saqlanib qolgan.Qadimgi binolarni va muzeyga tashrif buyuruvchilarning umidlari bilan birlashtirishga misol qilib, suzuvchi oynali fasad va barcha qavatlarning keng ko'rinishini taqdim etadigan panoramali liftni keltirish mumkin. Liftning ulkan shisha xonasi 65 kishiga pastki qavatdagi qoyatosh poydevorini va yana yuqori qavatdagi shaharning Grund tumani va Rham platosini ko'rish imkonini beradi, bu esa Lyuksemburgning asrlar davomidagi tarixi bosqichlarini ochib beradi.1990-yillar boshida qazish ishlari paytida topilgan qadimiy, gumbazli yerto'lalar ham qiziqish uyg'otishi mumkin.

Joylashuv
Muzey eski shahardagi Rue du Saint-Esprit ko'chasida joylashgan. U dushanbadan tashqari har kuni soat 10:00 dan 18:00 gacha jamoatchilikka ochiq.

Manbalar
Yaʼqub as-Samarqandiy

(Abu Isʼhoq) Yaʼqub ibn Yusuf ibn Xolid ibn Molik ibn Sannon al-Lol as-Samarqandiy (hijriy 265-yil (milodiy 879-yil)da vafot etgan) — Samarqand ahlidan, ilm izlash va hadis jamlashga chanqoq bo‘lgan. Xushmuomala, to‘g‘ri yo‘ldagi kimsa bo‘lib, ulamolardan hadis rivoyat qilgan, ulamolar hamundan rivoyat qilganlar.

Manbalar
Yaʼqub al-Osimiy

(Abul Fazl) Yaʼqub ibn Yusuf ibn Osim al-Osimiy al-Buxoriy (hijriy 325-yil (milodiy 937-yil)da vafot etgan) — Buxoro ahlidan bo‘lgan. O‘z davrida hadis ilmini rivojlantirgan va sahiy boylardan biri bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Yaʼqub ibn Ali

Yaʼqub Ali ibn Ibrohim az-Zanjoniy (hijriy 1303-yil (milodiy 1886-yil)da tug‘ilib, 1365-yil (milodiy 1946-yil)da vafot etgan) — faqih, usulchi va mutakallim bo‘lgan.

Asarlari 
 „Xulosatu-l-usul“ („Usulning mohiyati“);
 „Kitob fi xavoriqi-l-odat“ („Noyob odatlar kitob“);
 „Risola fit-tavhid“ („Tavhid risolasi“);
 „Kitobu-t-tahorat“ („Tahorat kitobi“, 2 jildli);
 „Risola fi-l-iras“ („Meros risolasi“).

Manbalar
Yaʼqub al-Bordiziy

(Abu Isʼhoq) Yaʼqub ibn Isroil ibn Abussamiydaʼ al-Bordiziy (hijriy 309-yil jumodulavval oyi (milodiy 921-yil)da vafot etgan) — Bordizah qishlog‘idan. Xurosonga borgan. U ulamolardan, ulamolar esa undan boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Yaʼqub al-Vaybavdiy

(Abu Yusuf) Yaʼqub ibn Isʼhoq ibn Zakaryo al-Adib al-Vaybavdiy (hijriy 375-yil (milodiy 985-yil)da vafot etgan) ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Yahyo al-Varagʻsariy

(Abu Zakaryo) Yahyo ibn Muhammad ibn Subayh al-Varag‘sariy (hijriy 230-yilning rabiulavval oyi (milodiy 845-yil)da vafot etgan) — zohid va obid bo‘lgan. Samarqandning Varag‘sarida rabotga boshchilik qilgan. Go‘zal asarlar yozgan. Ulamolardan hadis eshitgan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Yahyo an-Nakabuniy

Yahyo an-Nakabuniy (Abu Zakaryo) Yahyo ibn Jaʼfar ibn Aʼyan ibn al-Azdiy al-Poy kandiy an-Nakabuniy — poykandlik bo‘lgan, Nakabun qishlog‘ida istiqomat qilgan. Qurʼonga tafsir yozgan. Namoz, ro‘za, diniy rasm-rusumlar va oldi-sotdiga oid kitoblar taʼlif etgan. Iroq va Hijozga safar qilib, u yerlarda ibn Uyayna va boshqa ulamolar bilan muloqot qilishga muvaffaq bo‘lgan. Undan Imom al-Buxoriy hadislar rivoyat qilgan.

Manbalar
Jullobiy Gʻaznaviy

Jullobiy Gʻaznaviy, Ali bin Usmon bin Abu Ali – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Gʻazna shahrining Hujvir mahallasida tugʻilganligi uchun “Hujviriy” nisbasi bilan ham tilga olinadi. “Kashf ul-mahjub” asari muallifi. Abulfazl bin Hasan Xatliyning muridi. Shayx Abulqosim Kurragoniy, Shayx Abulqosim Shaqqoniy, Bob Fargʻoniy, Xoja Ahmad Hammod Saraxsiy kabi mashoyixlar bilan suhbatda boʻlgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx haqidagi bobni qisqartirib kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Yahyo al-Marvaziy

(Abu Muhammad) Yahyo ibn O‘ktam ibn Muhammad ibn Qusay ibn Samʼon ibn Shayx al-Marvaziy at-Tamimiy (hijriy 242-yil (milodiy 856-yil)da vafot etgan) — qozi-yu-l-quzot bo‘lgan.

Manbalar
Junayd Bagʻdodiy

Junayd Bagʻdodiy, Abulqosim Junayd ibn Muhammad ibn Junayd Xazzoz Qavoviriy (220–297 h.q./835, Bagʻdod–910 m.) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Bagʻdod tasavvuf maktabi asoschilaridan biri. Birinchilardan boʻlib tasavvufni fan darajasiga koʻtarib, soʻfiyona istilohlarga ilmiy tavsif bergan. Sariy Saqatiy, Muhammad bin Mansur Tusiy va Hasan bin Ali Musuhiydan taʼlim olgan. Oʻzining iqroriga koʻra Muhammad bin Ali Qassob asosiy ustozi sanaladi. “Nasoyim ul-muhabbat”da 80 ga yaqin tasavvuf shayxlari bilan suhbatda boʻlgani aytiladi. Shayx Shahobiddin Suhravardiy hirqa berish anʼanasi Junayd Bagʻdodiydan boshlangan, deydi. Junayd Bagʻdodiyning tariqatdagi taʼlimoti tavhid va maʼrifatga asoslangan. Shu sababli uni va izdoshlarini “tavhid ahli” deb ham atashgan. Boyazid Bistomiyning shathiyotiga sharh yozgan Junayd Bagʻdodiy sukrni rad etib, sahv haqidagi nazariyani ilgari surgan. Tasavvufni axloq ilmining bir boʻlagi va ruhiy tarbiya vositasi sifatida talqin qilgan Junayd Bagʻdodiy “Sayid ut-toifa” nomi bilan mashhur boʻlgan. Junayd Bagʻdodiyning soʻzlari va unga nisbat beriladigan arabiy sheʼrlar tasavvufiy manbalarda koʻp uchraydi. Qabri Bagʻdoddagi Shuniziya masjidi yonida, bugungi kunda ham tabarruk ziyoratgohlardan biri sanaladi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Yahyo al-Marvaziy (Abu Zakaryo)

Yahyo ibn Muoz al-Marvaziy al-Voiz (hijriy 258-yil (milodiy 872-yil)da vafot etgan) — tariqat ahlidan bo‘lgan.

Manbalar
Yahyo al-Marvaziy (faqih)

Yahyo ibn Xolid al-Marvaziy al-Imodiy (hijriy 1255-yil (milodiy 1839-yil)da vafot etgan) — faqih bo‘lgan. Uning „as-Siroj alvahhoj fi sharhi tuhfati-l-muhtojli ibn Hajar al-Haysamiy“ („Ibn Hajar al-Haysamiyning ehtiyojmandlarga tuhfa asariga charaqlab turuvchi chiroq nomli sharh“) nomli asari bor.

Manbalar
Yahyo al-Mahmudiy

(Abu Zakaryo) Yahyo ibn Yahyo ibn Abdulloh ibn Mahmud al-Buxoriy al-Mahmudiy (hijriy 384-yilning safar oyi (milodiy 994-yil)da Buxoroda vafot etgan) — buxorolik, Buxoro imomining o‘g‘li, o‘z davrida Buxorodagi ahli hadisning peshvosi bo‘lgan. Xuroson va Iroqqa borib hadis eshitgan. So‘ngra Nishopurga yetuk faqih bo‘lib kelgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Jununiy

Jununiy (14–15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan hirotlik shoir. Uning nomi “Majolis un-nafois”ning birinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning sheʼri yomon emasligi, lekin tabʼi koʻproq hajv va hazilga moyilgini aytar ekan, oʻsha davr shoiri Xoja Hofiz Sharbatiyni hajv qilib yozgan sheʼri xalq orasida boshqa yaxshi sheʼrlariga nisbatan koʻproq mashhur boʻlganini aytadi. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:Ey ahli jununro ba kamandi tu zabuni,

Z-on roʻy dar on halqa zabun ast Jununiy.

(Mazmuni: Junun ahli sening tuzogʻingga ilingan, shuning uchun Jununiy (ham) oʻsha halqa (ichida) asirdir).

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Yahyo al-Kanjiy

(Abul Qosim) Yahyo ibn Zakariyo al-Kanjiy (hijriy 318-yil (milodiy 930-yil)dan keyin vafot etgan) — fozil kishi bo‘lgan. Undan Abu Muhammad Horun ibn Muso at-Talʼakbiriy rivoyat qilgan. Uning ko‘plab asarlari bo‘lgan, shulardan biri — „Kitobu-n-naqd“ („Tanqid kitobi“).

Manbalar
Jurayriy

Abu Muhammad Ahmad bin Muhammad Jurayriy (vaf. 312 h.q./924–925 m.) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Junayd Bagʻdodiy vafotidan keyin tariqat shayxi boʻlgan. Usul ul-fiqh va hadis ilmida peshqadam olim hisoblangan. Olim bin Saʼd, Abulabbos Dinavariy, Sahl bin Abdulloh Tustariy bilan suhbatda boʻlgan. Tasavvufning asosini goʻzal axloqda, deb bilgan. Abu Nasr Sarroj Jurayriy hatto yolgʻiz qolganida ham Xudodan uyalib, oyogʻini uzatib oʻtirmagan, deydi. Jomiyning maʼlumotga koʻra, 100 yoshga kirganiga qaramay, qarmatiylarga qarshi urushda qatnashib, halok boʻlgan. “Nasoyim ul-muhabbat”ning nashrlarida Jurayriyning nisbasi “Juririy” shaklida berilgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Yahyo at-Taftazoniy

Yahyo ibn Muhammad ibn Masʼud ibn Umar at-Taftazoniy, al-Hiraviy, al-Hanafiy (hijriy 887-yil (milodiy 1482-yil)da vafot etgan) — mufassir bo‘lgan. U „Hafid“ („Nabira“) nomi bilan mashhur. Laqabi — Shayxulislom.

Asarlari 
 „Hoshiya ala avoilu-l-kashshof“ (Bobosining „Avoilu-l-Kashshof“ — „Kashshofning avvalgi qismlari“asariga hoshiya-izoh").

Manbalar
Yahyo al-Poykandiy

(Abu Zakaryo) Yahyo ibn Jaʼfar ibn Aʼyan al-Azdiy al-Bakriy al-Poykandiy (hijriy 243-yil (milodiy 857-yil)da vafot etgan) — mufassir bo‘lgan. Poykandda yashagan va shu yerda vafot etgan.

Asarlari 
 „Tafsiru-l-Qurʼon“ („Qurʼon tafsiri“).

Manbalar
Abubakr Ato Juhfiy

Abubakr Ato Juhfiy – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Makka bilan Madina oʻrtasida koʻp sel keladigan Juhfa mavzeyida yashagan. Ansoriy bilan ham katta sel kelgan paytda muloqot qilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Yahyo al-Borobiy

(Abu Zakaryo) Yahyo ibn Ahmad ibn Abu Zakaryo al-Borobiy (hijriy 425-yil (milodiy 1034-yil)da vafot etgan) — adib, tilshunos va tilning sofligi uchun kurashuvchi peshvo olimlardan biri bo‘lgan. Movarounnahrdagi Forob ahlidan bo‘lgan bir jamoa uning huzurida o‘qib o‘rganib, yetuk olim bo‘lib yetishganlar. U ulamolardan, ulamolar esa undan hadis rivoyat qilganlar.

Asari 
 „al-Masodir fi-l-lug‘ati“ („Til haqidagi manbalar“).

Manbalar
Yahyo az-Zammayya

(Abu Yusuf) Yahyo ibn Yusuf ibn Abu Karima az-Zammayya (taxminan hijriy 525, 526, 529-yil (milodiy 1131, 1132, 1135-yil)da vafot etgan) Bag‘dodda hadis o‘rgangan va ulamolardan rivoyat qilgan. Buxoriy ar-Roziy, ibn Abu ad-Dunyo va boshqalar undan rivoyat qilganlar. Ishonchli roviy bo‘lgan.

Manbalar
Abu Yaʼqub Zayyot

Abu Yaʼqub Zayyot – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Ahmad bin Vahabning shogirdi. Junayd Bagʻdodiy va uning safdoshlari bilan suhbatda boʻlgan. Qurʼonni yoddan bilishni tariqatdagi muhim shartlardan biri, deb bilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni qisqartirib kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Yahyo al-Xushminjakasiy

Yahyo ibn Horun ibn Ahmad ibn Mikyol ibn Jaʼfar ibn Ham ibn al-Mikyoliy al-Xushminjakasiy as-Sarrom (hijriy 420-yilning jumodulavval oyi (milodiy 1029-yil)da vafot etgan) — solih yoshlardan, yoshligidayoq bidʼat ahliga qarshi qatʼiy chora ko‘rish xususida ahli sunnadan hadis yozib olgan. U ulamolardan, ulamolar esa undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Zakariyo bin Duluvviyya

Zakariyo bin Duluvviyya (vaf. 294 h.q./907 m.) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abu Yahyo. Nishopur tasavvuf maktabi namoyandalaridan. Ahmad Harbning shogirdi. Tavakkul va zuhdda beqiyos boʻlib, kasbi orqasidan kun kechirgan. Uning hayot yoʻli va maslagini Abu Usmon Hiriy yuksak baholagan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Zayd Zahhob

Zayd Zahhob – “Sabʼayi sayyor” dostonidagi ikkinchi hikoyat qahramoni. Rum shohi saroyi zargari, suhbatdoshi va tabibi. “Zayd” soʻzi “koʻpaytirish”, “qoʻshish” kabi maʼnolari bilan ham hikoya qahramoni feʼl-atvoriga mos tushadi.

Hikoyatda tasvirlanishicha, u shohga oltin taxt yasashni taklif qiladi, lekin uni aldab, oltin oʻrniga kumush bilan qoplangan taxt yasab beradi. Rum podshosi bu hiyla va yolgʻonni sezib qolgach, uni zindonga tashlaydi. Zindondan qochib chiqqach, butparastlar yurtiga borib, ularning ibodatxonasida butparast ruhoniy sifatida xizmat qiladi. Zayd Zahhob u yerda ham oltin butlarni sekin-asta soxtasiga almashtirib, kemada oʻz yurtiga olib keladi va bemor yotgan shohni davolab, yana uning ishonchiga kiradi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Yahyo at-Tabriziy

(Abu Zakaryo) Yahyo ibn Ali ibn Muhammad ibn al-Hasan ibn Bistom, ash-Shayboniy, at-Tabriziy (hijriy 431-yil (milodiy 1039-yil)da tug‘ilib, 502-yil (milodiy 1109-yil)da vafot etgan) — adib, nahvshunos, tilshunos va aruzshunos olim bo‘lgan. Xatib nomi bilan tanilgan. Bag‘dodda o‘sib-ulg‘aygan, so‘ngra Shom diyoriga ko‘chib o‘tib, u yerda Abulalo al-Maʼarriydan taʼlim olgan. Salim ibn Ayyub Basurdan hadis tinglagan, undan al-Xatib al-Bag‘dodiy, al-Hofiz ibn Nosir hadis rivoyat qilganlar. Ko‘pchilik unga shogird bo‘lib, tahsil olgan. U bir muddat Damashqda turgan, so‘ngra Misrga tashrif buyurgan. Undan yana Bag‘dodga qaytib borib, u yerda to umrining oxirigacha — jumaduloxir oyida to‘satdan vafot etguniga qadar „Nizomiya“ madrasasida kutubxona fondini boshqargan.

Asarlari 
 „Sharhu saqti-z-zand“ (Abulalo al-Maʼarriyning „Saqtuz-zand“ — „Alanga uchquni“ asariga sharh");
 „Sharhu devoni-l-hamosa“ ("Abu Tammomning „al-Hamosa“ devoniga sharh");
 „Tahzibu islohi-l-mantiq“ ("Ibn as-Sakiytning „Islohu-l-mantiq“ni tuzatish");
 „al-Mulaxxas fi iʼrobi-l-Qurʼon“ („Qurʼon ifodalari haqidagi moʻjaz izohlar“, to‘rt jildli);
 „al-Kofiy fi ilmayi-l-aruz va-l-qavofiy“ („Aruz va qofiya ilmlari xususida yetarli kitob“);
 „Mishkotu-l-masobih“ („Chiroqlar qo‘yiladigan joy“);
 „Ixtiyorotu-l-mufaddal“ ("al-Xatibat-Tabriziyning „Yoqimli tanlovlar“ asari);
 „Sharhu-l-muʼallaqot“ („Muallaqotlarga bag‘ishlangan sharh“).

Bundan tashqari uning sheʼrlari ham bor.

Manbalar
Zaynuddin Mahmud

Zaynuddin Mahmud (vaf. 925 h.q./1519 m.) – xattot, olim. Alisher Navoiyning tarbiyati va homiyligida faoliyat olib borgan. Sultonali Mashhadiyning shogirdi va kuyovi. Mirali Hiraviy qoʻlida ham tahsil olgan. Nastaʼliq xatida beqiyos boʻlgan. U koʻchirgan Nozim Hiraviy devoni Tehron davlat kutubxonasida, Abdurahmon Jomiy devoni Abdul Husayn Masʼud Ansoriy majmuasida, Bahrom Mirzo va Said Ahmad Mashhadiy muraqqalariga koʻchirilgan 16 qitʼa Sankt-Peterburgdagi Saltikov-Shchedrin kutubxonasida saqlanadi. U “Xulosat ul-axbor” (“Xabarlar xulosasi”) va “Mirʼot ul-olam” (“Olam oyinasi”) asarlarining muallifi ham hisoblanadi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik