MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Abdulaziz Qori ota

Abdulaziz qori ota () – Qur’on hofizi.

Hayoti 
Hofizi kalomulloh Abdulaziz qori Andijon viloyatining Xonobod mavzeida tugʻilgan. Otasi mulla Mahmud Buxoroda tahsil olgan, bobosi Shomirza hoji esa hajga borib, Makkada yashab qolgan taniqli olim edi. Bolalikdan oʻtkir zehnli, farosatli, zakovatli boʻlib oʻsgan Abdulaziz Qori ota-ona daʼvati tufayli Qur’onga muhab­bat qoʻyadi, oʻn uch yoshida Kalomullohni yod olib, Qur’on hofizi boʻlib yetishadi. Abdulaziz Qori madrasa taʼlimini Buxoroda oladi.

Abdulaziz Qori ota hikoya qilishicha, bolsheviklar Buxoroda koʻz koʻrib, quloq eshitmagan qatliomni boshlab yuboradi. Mashhur ulamolar, shayxlar, mudarris va din arboblari yoʻq yerdagi bahonalar bilan yoʻqotiladi. Shayx ul-islom va nomdor ulamo-yu qorilardan besh yuz kishining roʻyxati tuzilib, yoppasiga qamoqqa olinadi. Natijada oʻnlab murattab qorilar, oʻlkaning bulbul hofizlari halok boʻlishadi yoki umrlari qamoqxonalarda xazon boʻladi. Shundan keyin u Andijonga qaytadi. Ustozi Roʻzi qori domla qoʻlida ikki yilga yetib-yetmay Qur’oni karimni hifz qilishni takomiliga yetkazib, murattab qori boʻlib yetishadi.

1927-yilda Abdulaziz Qori ustozi Roʻzi qori ortidan Qashqarga koʻchib borib, ilm tahsilini davom ettiradi va oʻttiz ikki yil Qashqarda qolib ketadi.

Faoliyati 
Abdulaziz Qori ota uzoq muddat musofirlikda yashasa-da, bir joyda muqim turmaydi. Uygʻur oʻlkasi tumanlarini kezib, qancha-qancha qardoshlarining Qur’on savodini chiqaradi, oʻnlab murattab qorilar tayyorlaydi. Ayni paytda piri murshidlardan ustozi, yuz yoshdan oʻtib vafot etgan Qosim eshon, Buxoroning soʻnggi qozisi Baqoxon domla, Abdulloh Xoʻjandiy kabi moʻtabar kishilar xizmatlarini qilib, duolarini oladi. Qirq yil Makkada, yigirma besh yil Dehlida yashagan Qosim eshon Islom olamida mashhur tasavvuf shayxlaridan edi. Yana bir ustozi Abdulloh qori Xoʻjandiy yetmish yil Makkada mudarris­lik qilgan, oʻsha joyda xatmi kutubni tugallagan, Qur’on ilmidan tashqari, tafsir, hadis ilmlarini ham puxta egallagan yirik olimlardan edi. Oʻsha vaqtda Qashqarni „Sharqiy Turkiston Buxorosi“ deb ulugʻlashardi. Qashqar ulamolar, mashhur qorilar vataniga aylangan edi.

1959-yilda Abdulaziz Qori ustozi Roʻzi qori vafotidan soʻng, Qashqarda ham siyosiy vaziyat oʻzgarganligi sabab Toshkentga qaytadi. Bu yerda hali dinga, dindorlarga munosabat oldingidan yaxshi emas edi. Islomiy ilm ahllari, ulamolar hamon taʼqib ostida edilar. 1975-yilga kelibgina ilk bor Toshkentdan murattab qori chiqadi. Bunda Abdulaziz Qori otaning ham katta hissasi bor edi.

Vafoti 
Abdulaziz Qori ota 2006-yil 7-avgust kuni bir yuz toʻrt yoshda vafot etdi.

Manbalar 

1902-yilda tugʻilganlar
2006-yilda vafot etganlar
7-avgustda vafot etganlar
Andijonda tugʻilganlar
Toshkentda vafot etganlar
Ahmad bin Husayn bin Mansur Halloj

Ahmad bin Husayn bin Mansur Halloj – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Mansur Hallojning oʻgʻli. Xoʻjandlik Abu Abdulloh Boku bilan suhbatda boʻlgan. “Nasoyim ul-muhabbat”da Mansur Hallojning oʻgʻliga qilgan soʻnggi vasiyati keltirilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Ahmad Mujallid

Ahmad Mujallid (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning ikkinchi majlisida tilga olingan. Alisher Navoiy uning shoʻx tabʼ, ammo behayo kishi ekanligini aytib, oʻz davrida u sheʼr yoki muammo bilan hajv qilmagan odam deyarli qolmaganligini yozadi. “Majolis un-nafois”­da uning “Jurda” ismiga hajv tariqasida bitgan muammosi keltirilgan. Qabri Hirot shahrida.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Ahmad Harb

Ahmad Harb (848-yilda vafot etgan) – “Naso­yim ul-muhabbat”da zikr etilgan tasavvuf shayxi. Asli Marvdan boʻlib, Nishopur shahrida yashagan muhaddis, faqih va tariqat peshvosi. Farididdin Attor uni “Xuroson piri” nomi bilan zikr etadi. Dastlabki taʼlimni Marvda olib, balogʻat yoshiga yetgach, akasi Husayn bilan haj ziyoratiga boradi. Haj safari davomida koʻp muhaddis va faqih bilan uchrashib, jumladan, Sufyon bin Uyayna, Abdulvahob bin Atodan hadis ilmini oʻrganadi. Ahmad Harb ruhiy tarbiyada zikrga katta eʼtibor qaratgan. Muhammad Zahabiy “Al-hikmat”, “Ad-duo”, “Az-zuhd” kabi kitoblarni unga nisbat bergan. Yahyo bin Maʼoz Ahmad Harbga alohida ixlos koʻrsatib, oyogʻi ostiga dafn qilishlarini vasiyat qilgan. Alisher Navoiy Ahmad Harb haqidagi faslni  “Nasoyim ul-muhabbat”ga Attorning “Tazkirat ul-avliyo”si asosida yozib kiritgan.
Navoiyshunoslik
Ahnaf Hamadoniy

Ahnaf Hamadoniy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Hamadon shahrining ulugʻ mashoyix­laridan. Ahnaf Hamadoniy haqida “Risolayi Qushayriya”da maʼlumot keltirilgan. Jomiy va Navoiy oʻz tazkiralarida ana shu maʼlumotni takrorlaydilar. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Tasavvuf namoyondalari
Yusuf Estes

Yusuf Estes (1944-yil 1-yanvar, Texas ) — amerikalik islomiy olim va daʼvatchi.1991-yilda Xristianlikdan chiqib Islomni qabul qilgan. U 1990-yillarda Qoʻshma Shtatlar qamoqxonalar byurosida musulmon ruhoniysi boʻlib ishlagan va 2000-yil sentabr oyida BMTda boʻlib oʻtgan Birlashgan Millatlar Tashkilotining Diniy yetakchilar uchun Butunjahon tinchlik konferentsiyasida delegat sifatida ishtirok etgan.

Estes turli islomiy tadbirlarga taklif etiladi va asosiy maʼruzachi sifatida ishtirok etadi.  Estes 2012-yil 8-avgustda Dubay xalqaro Qur’oni Karim mukofotini topshirish marosimida yilning eng yaxshi musilmon shaxsi deb topildi .

Estes Islom haqida koʻrsatuvlar namoyish qiluvchi bepul Internet va sunʼiy yoʻldosh telekanali Guide US TV asoschisi va rahbari.  2010-yilda Estes Dunyoning 500 ta eng nufuzli musulmonlari roʻyxatiga kiritilgan. 

2017-yil noyabrida Estes Singapurning ko‘p irqli va ko‘p dinli jamiyati qadriyatlariga „qarshi“ fikr bildirgani uchun Singapurga kiritilmagan.

Manbalar

Havolalar 
 

21-asr musulmonlari
Yashayotgan insonlar
1944-yilda tugʻilganlar
Oil star (futzal klubi)

Oil star futzal klubi — Buxoro neftni qayta ishlash zavodining futzal klubi. 2020-yilda tashkil etilgan.

Joriy tarkibi 
2023-yil 2-yanvar holatiga

Manbalar 

2020-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Ahmad Hojibek

Ahmad Hojibek (vaf. 1496, Buxoro) – davlat arbobi, shoir. Temuriy shahzodalar xizmatidagi “zamonasining bebadallaridan” (Navoiy). Sulton Malik Koshgʻariyning oʻgʻli. Xurosonda tahsil olgan.

Faoliyati 
Sulton Abusaidning nufuzli amirlaridan sanalgan. 1455–1465-yillarda Hirotda hokimlik qilgan. 1465-yilda shahzoda Sulton Ahmad Mirzoning eshikogʻasi sifatida uning nomidan Samarqandda 1496-yilgacha shahar hokimi sifatida faoliyat yuritadi. Sulton Mahmud Mirzoning oʻgʻillari Boysungʻur Mirzo bilan Sulton Ali Mirzo oʻrtasida Buxoroda boʻlib oʻtgan urushda asir olinib, Boburning yozishicha, shahzodalarning togʻasi boʻlmish “Darvesh Muhammad Tarxonning qonining tuhmati bila beizzatona oʻlturdilar”.

Xayrli ishlari 
Ahmad Hojibek maʼrifatparvar va insonparvar hokim sifatida nom qozongan. Ilm, madaniyat va adabiyot rivoji uchun jon kuydirgan, ilmu adab va hunar ahlini qoʻllab-quvvatlagan, maktab va madrasalar qurilishi, obodonchilik ishlariga katta eʼtibor qaratgan. Hirotdaligida Abusaid tarixini yozayotgan Mavlono Abdusamad Badaxshiy va Sultonning xos mulozimi Shayxim Suhayliy vositasida Ahmad Hojibek bilan yaqin aloqa oʻrnatgan Navoiy oʻsha paytda poytaxtda oʻziga nisbatan boʻlgan eʼtibordan koʻngli toʻlmay, biror yoqqa bosh olib ketish qaroriga kelganida aynan uni orqa qilib, Samarqandga yoʻl oladi. Ahmad Hojibek Samarqandda Alisher Navoiyning ilm olishi va yashashi uchun barcha sharoitni yaratib beradi, moddiy va maʼ-iy jihatdan hamisha qoʻllab-quvvatlaydi.

Husayn Boyqaro Hirot taxtini egallagach, bolalik doʻstiga maxsus manshur yuboradi va u Ahmad Hojibekdan ijozat soʻrab, Hirotga yoʻl oladi.

Navoiy eʼtirofi 
Alisher Navoiy Ahmad Hojibekning davlat arbobi sifatidagi faoliyatiga yuksak baho beradi: “Hirot dor us-saltanatida oʻn yilgʻa yaqin hukumat qildi. Samarqand mahfuzasida ham muddate hokim erdi. Va bir qarn boʻla bordikim, istiqlol bila amorat va istiqror bila podshohgʻa nayobat qiladurkim, hech kishi andin bir nomulo­yim nimakim, mujibi eʼtiroz boʻla olgʻay, naql qilmaydur. Bovujudi bu bekning sipohiylikda jalodat va bahodurligʻin har kishikim tanir, musallam tutar”.

Ijodi 
Ahmad Hojibek Vafoiy taxallusi bilan sheʼrlar yozib, devon tuzgan. Navoiy uning ijodiga yuqori baho bergan. Jumladan, “Majolis un-nafois”da shunday deyiladi: “Surati xush va siyrati dilkash, axloqi hamida va atvori pisandida yigitdur... Va tabʼi bagʻoyat xoʻb voqeʼ boʻlubtur va nazmgʻa koʻp iltifot qilur. Bu matlaʼ aningdurkim:Girifti joni man az tan, ba zulfi purshikan basti,

Kushodi parda az ruxsori xesh-u chashmi man basti.(Mazmuni: Jonimni tanimdan olib, halqa-halqa sochlaringga bogʻlading. Yuzingdan pardani ochib, (u bilan) koʻzimni bogʻlading).

Navoiyning Ahmad Hojibekka mehr va ixlosi shu qadar baland boʻlganki, Hirotda Vafoiy taxallusi bilan sheʼr yoza boshlagan bir shoirni oʻz taxallusini oʻzgartirishga undaydi, uning qalamiga mansub sheʼrlarni oʻz nomiga oʻtkazib yubormaslik haqida ogohlantiradi. “Soqiynoma”sida Ahmad Hojibekni eslab, Vafoiy taxallusi bilan mashhur boʻlgani, vafo ahlining eʼtiroficha, u vafo ichra safo topgani, yaʼni hayot mazmunini vafoda deb bilgani xususida yozadi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Najd va Hasa Amirligi

Najd va Hasa amirligi yoki Uchinchi Saudiya davlati — 20-asrning birinchi choragida Arabiston yarim orolida mavjud boʻlgan davlat.

1890-yillarga kelib, Ikkinchi Saudiya davlati quladi va uning koʻp yerlari Jabal Shammar amirligi nazoratiga oʻtdi.

1902-yilda Saudiya hukmdorlarining avlodi Abdul Aziz Jabal Shammarga qarshi urush uyushtirishda yordam soʻrab Quvayt amiriga murojaat qildi. Amir Jabal Shammarda hukmronlik qilgan Rashidiylar bilan ziddiyatda bo‘lganligi sababli, u odamlar va qurol-yarog‘ bilan ta’minladi. Qattiq bosqin natijasida Abdul Aziz oz sonli odamlari bilan saudiyaliklarning ota-bobo shahri – Ar-Riyodni egallashga muvaffaq boʻldi va oʻzini Saudiya davlatining yangi amiri deb eʼlon qildi.

Keyingi bir necha yil Saudiyaliklar va Rashidiylar oʻrtasida kurash bilan oʻtdi, natijada Al-Qosim hududi Abdul Aziz nazoratiga oʻtdi. 1913-yilda Usmonli qoʻshinlarining mintaqadagi zaifligidan foydalanib, Al-Hasa va Al-Qatifni qoʻlga kiritdi.

Birinchi jahon urushi paytida inglizlar Abdul Aziz bilan oʻzlarining agenti Uilyam Shekspir orqali aloqaga kirishdi, buning natijasida 1915-yilda Darin shartnomasi imzolandi. Shartnomaga koʻra, Abdul Aziz Fors koʻrfazi sohillaridagi inglizlar himoyasidagi davlatlarga hujum qilmaslikka vaʼda berdi va buning evaziga unga Britaniya protektoratini kafolatladi.

Biroq urush davrida inglizlar nafaqat Abdul Aziz bilan muzokaralar olib bordilar, urushdan keyin esa sobiq Usmoniy imperiyasining arab yerlarida Hijoz podsholigi vujudga keldi. Uning hukmdori Husayn ibn Ali arablarni oʻz bayrogʻi ostida birlashtirishni daʼvo qildi. 1919-yilda u oʻz qoʻshinlarini Najdning chegara hududlariga yubordi, ammo magʻlubiyatga uchradi. Buyuk Britaniya oʻz ittifoqchisi Husaynning ambitsiyalarini moʻtadil qilishni foydali deb hisobladi, lekin uni magʻlub boʻlishiga yoʻl qoʻymadi.

1921-yilda Abdul Aziz nihoyat Jabal Shammarni magʻlub etdi va uning yerlarini qoʻshib oldi va oʻzini Najd sultoni deb eʼlon qildi.

Manba 

 «История Востока» в 6 томах. Т. V «Восток в новейшее время (1914—1945 гг.)» — М.: издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2006. ISBN 5-02-018102-1

Osiyo davlatlari
Badaxshiy

Badaxshiy (15-asr) – Movarounnahrda yashab, ijod etgan fors shoiri. Nomi “Majolis un-nafois”ning birinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning Mirzo Ulugʻbek davrida Samarqand shoirlari tomonidan “xushgoʻy” (yaxshi sheʼr aytuvchi) deb eʼtirof etil­gani va Mirzo Ulugʻbekning oʻzi ham unga alohida iltifot koʻrsatgani haqida maʼlumot beradi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Badaxshiy Abdusamad

Badaxshiy Abdusamad (Badaxshon – 895-hijriy-qamariy/1490-milodiy, Koʻhiston) – fors-tojik shoiri. Badaxshon va Hirotda tahsil olgan. Xattotlik bilan ham shugʻullangan. Sulton Abusaid Badaxshonni zabt etganida uni oʻzi bilan Hirotga olib kelib, saltanatiga bogʻliq tarixni nazmga solishni buyuradi. Alisher Navoiy uning masnaviy yozish borasidagi mahoratiga taʼrif beradi. “Majolis un-nafois”ning 2-majlisida Navoiy Badaxshiy bilan ilk tanishuvi chogʻida uning bir baytida qoʻllanilgan tajnisida xatoga yoʻl qoʻyganini koʻrsatgani, Badaxshiy esa bu tanqidni toʻgʻri qabul qilib, keyinchalik doʻst boʻlishganini qayd qiladi hamda forsiy bir baytini misol keltiradi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Mavlono Yusuf Badeiy

Badeiy Mavlono Yusuf (Andijon – 890-hijriy-qamariy/1485-milodiy, Saraxs) – fors shoiri. Husayn Boyqaro hukmronligi davrida Hirotga kelib, Alisher Navoiy boshliq adabiy muhitda tarbiya topgan. Maʼrifatli, fozil, xususan, aruz, muammo va badiiyat ilmining bilimdoni boʻlgan. Muammo qoidalariga bagʻishlangan risolasi bor. Badeiy Navoiy bilan Andijondan Samarqandga tahsil olish uchun kelganida tanishadi.

Xondamir “Xulosat ul-axbor”da Mavlononing tabʼi va zehni yetuk ekani, Navoiy xizmatida kun kechirgani va uning inʼom-ehsonidan bahramand boʻlgani haqida maʼlumot beradi.

Navoiy “Majolis un-nafois”ning 2-majlisida bergan maʼlumotida, Andijondan ekani, aruzni yaxshi bilishi va sheʼrni yaxshi aytishini taʼkidlaydi. Navoiy Badeiyning sheʼrlaridagi baʼzi kamchilik­larni isloh qilgan.

Badeiy Hirotga kelganidan soʻng kamolotga erishadi. Sheʼriyatning turli janrlarida mahorat bilan qalam tebratadi. Amir Xus­ravning “Mirʼot us-safo” (“Soflik oyinasi”) qasidasiga tatabbuʼ yozgan.

Manbalar 

Navoiyshunoslik
Qizilqum (futzal klubi)

Qizilqum — Navoiy viloyatining futzal klubi. 2021-yilda tashkil etilgan. 2022-yilda moliyaviy qiyinchiliklar sababli faoliyatini toʻxtatgan.

Manbalar 

2021-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Obshoron (Rasht tumani)

Obshoron (Rasht tumani) ()  — Tojikiston Respublikasining Rasht tumani,Yasman jamoatiga qarashli daha.
Dahadan jamoat markazigacha 23 km,tuman markazigacha 98 km .

Aholisi 
Aholisi —  38  kishi.

Manbalar
Olichahako

Olichahako ()  — Tojikiston Respublikasining Rasht tumani,Yasman jamoatiga qarashli daha.
Dahadan jamoat markazigacha 6 km,tuman markazigacha 15 km .

Aholisi 
Aholisi —   402  kishi.

Manbalar
Schmidt

Schmidt — nemis tillarida topilgan familiya::
 Bianca Schmidt — nemis futbolchisi.
 Daniel Schmidt — yaponiyalik futbolchi.
 Eduard Oscar Schmidt — nemis zoologi va fikologi
 Helmut Schmidt —  nemis sotsial-demokrat siyosatchisi

Nemis familiyalari
Weber

Weber — nemis tillarida topilgan familiya::
 Carl Maria von Weber — nemis kompozitori, pianinochi, dirijyor.
 Ernst Heinrich Weber —  nemis shifokori, eksperimental psixologiya asoschilaridan biri hisoblanadi.
 Heribert Weber — avstriyalik futbol himoyachisi.
Nemis familiyalari
Poshivchixa (Xarovsk tumani, Vologda)

Poshivchixa ()  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq.
Xarovsk viloyat markaziga avtomobil yoʻli bilan masofa 55 km, Kumzer munitsipaliteti markaziga — 6 km. Eng yaqin aholi punktlari — Pavshixa, Durovskaya, Lavrixa, Semenovskaya, Odenyevskaya, Pashinskiy, Andreevskaya, Balukovskaya.

2002 yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 13 kishi.

Aholisi 
Aholisi — 0 kishi (2010).

Manbalar
Prokopixa (Xarovsk tumani, Vologda)

Prokopixa ()  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq.
Xarovsk viloyati markaziga avtomobil yo'li bilan masofa 25 km.

2002 yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, doimiy aholi yo'q edi.

Aholisi 
Aholisi — 0 kishi (2010).

Manbalar
Pronixa (Xarovsk tumani, Vologda)

Pronixa ()  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq.
Xarovsk viloyat markaziga avtomobil yoʻli bilan masofa 57,5 ​​km, Popovka munitsipaliteti markaziga 3,5 km. Eng yaqin aholi punktlari — Sergeyixa, Zasukhino, Pichixa.

2002 yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 4 kishi.

Aholisi 
Aholisi — 0 kishi (2010).

Manbalar
Punduga (Xarovsk tumani, Vologda)

Punduga ()  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq.
Xarovsk viloyati markaziga avtomobil yoʻli bilan masofa 36 km, Gori munitsipaliteti markaziga — 1 km. Eng yaqin aholi punktlari — Tokarevo, Lapika, Kostino, Pervaya Malaya, Yudinskaya, Gora, Esipovskaya.

2002 yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 289 kishi (130 erkak, 159 ayol). Millati asosan ruslar (98%).

Aholisi 
Aholisi — 263 kishi (2010).

Manbalar
Rakulskoye (Xarovsk tumani, Vologda)

Rakulskoye ()  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq.
Xarovsk viloyati markaziga avtomobil yo'li bilan masofa 30 km, Semenixi munitsipaliteti markaziga - 5 km.

2002 yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, doimiy aholi yo'q edi.

Aholisi 
Aholisi — 0 kishi (2010).

Manbalar
Yaskino (Xarovsk tumani, Vologda)

Yaskino ()  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq.
Xarovsk viloyat markaziga avtomobil yo'li bilan masofa 18,5 km, Sorojin munitsipaliteti markaziga to'g'ri chiziqda - 4 km. Eng yaqin aholi punktlari - Mitinskaya, Mankovo, Gridinskaya.

2002 yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 10 kishi.

Aholisi 
Aholisi — 8 kishi (2010).

Manbalar
Arduino IDE

Arduino IDE — bu Windows, MacOS va Linux uchun integratsiyalashgan ishlab chiqish muhiti boʻlib, C va C++ tillarida ishlab chiqilgan. Arduino — mos platalarga, shuningdek, boshqa ishlab chiqaruvchilarning platalariga dasturlarni yaratish va yuklash uchun moʻljallangan.

Atrof-muhit uchun manba kodi GNU General Public License 2 versiyasi ostida chiqarilgan. Maxsus kodni tuzish qoidalaridan foydalangan holda C va C++ tillarini qoʻllab-quvvatlaydi. Arduino IDE  loyihasidan dasturiy taʼminot kutubxonasini taqdim etadi, u koʻplab umumiy kirish va chiqish tartiblarini taʼminlaydi. Foydalanuvchi tomonidan yozilgan kod eskizni va asosiy dastur tsiklini ishga tushirish uchun faqat ikkita asosiy funktsiyani talab qiladi, ular kompilyatsiya qilinadi va main() dastur stub bilan GNU asboblar zanjiri bilan bajariladigan tsikl dasturiga bogʻlanadi, shuningdek IDE tarqatilishiga kiritilgan. Avrdude dasturidan bajariladigan kodni kengash proshivkasida yuklovchi tomonidan Arduino platasiga yuklangan oʻn oltilik kodli matn fayliga aylantirish uchun foydalanadi.

Arduinoning mashxurligi bilan boshqa sotuvchilar maxsus kompilyatorlar va ochiq manbali vositalarni (yadrolarni) dasturiy platforma sifatida joriy etishni boshladilar, bu esa Arduinoning rasmiy mikrokontrollerlar qatori tomonidan qoʻllab-quvvatlanmaydigan boshqa mikrokontrollerlarga eskizlarni yaratishi va yuklashi imkoniyati mavjud.

2019-yil oktabr oyida Arduino Foundation nosozliklarni tuzatish va boshqa ilg‘or funksiyalar bilan yangi Arduino Pro IDE-ga erta kirishni taʼminlay boshladi.

Manbalar
Fathullajon karvonsaroyi

Fathullajon karvonsaroyi (Fathullojon karvonsaroyi) — Oʻzbekistonning Buxoro shahri tarixiy markazida joylashgan madaniy meros yodgorligi. Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

1920-yilgi Buxoro inqilobiga qadar unda idish-tovoq ulgurji savdosi bilan shugʻullanilgan. Keyinchalik koʻp yillar yotoqxona vazifasini bajargan, bora-bora qurilish va xoʻjalik axlatiga toʻlib borgan. 2003-yildan buyon yarim buzilgan holatga kelib qolgan karvonsaroyni fransuz asotsiatsiyasi tomonidan qayta qurish ishlari olib borilmoqda.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi karvonsaroylar
Oʻzbekistondagi meʼmoriy yodgorliklar
Varva (Eron)

Varva (, romanizatsiya qilinganda Varvā) — Eronning Kermanshah ustoni, Kirmonshoh tuman okrugi Markaziy tumanitarkibidagi Su okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Varva aholisi 117 nafarni tashkil qilib, ular 27 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Chub Tashan

Chub Tashan (, romanizatsiya qilinganda Chūb Tāshān) — Eronning Kermanshah ustoni, Kirmonshoh tuman okrugi Markaziy tumani tarkibidagi Razavar okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Chub Tashan aholisi 161 nafarni tashkil qilib, ular 38 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Sarbor-e Jadid

Sarbor-e Jadid (, romanizatsiya qilinganda Sarbor-e Jadīd; shuningdek, Sarbor nomi bilan ham mashhur) — Eronning Kermanshah ustoni, Kirmonshoh tuman okrugi tarkibidagi Kuzaran tumani, Sanjobi okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Sarbor-e Jadid aholisi 126 nafarni tashkil qilib, ular 30 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Anjirak (Kirmonshoh)

Anjirak (, romanizatsiya qilinganda Anjīrak) — Eronning Kermanshah ustoni, Kirmonshoh tuman okrugi tarkibidagi Firuzobod tumani, Jalolvand okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Anjirak aholisi 129 nafarni tashkil qilib, ular 28 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Navroʻzobod (Kuzaran)

Navro‘zobod (, romanizatsiya qilinganda Nowrūzābād) — Eronning Kermanshah ustoni, Kirmonshoh tuman okrugi tarkibidagi Kuzaran tumani, Sanjabi okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Navro‘zobod aholisi 70 nafarni tashkil qilib, ular 12 ta oiladan iborat boʻlgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Badoeʼi Atoiy

“Badoeʼi Atoiy” – Atoulloh Husayniyning adabiyotshunoslikka doir asari. Asl nomi – “Badoeʼ us-sanoe” (“Badiiy sanʼatlar”). 1493-yilda Alisher Navoiyning maslahati bilan yozilgan.

Asar tuzilishi 
Asar debocha, muqaddima, uch bob va xotimadan iborat. Debochada asarning yozilish sabablari haqida soʻz boradi. Muqaddima aruz ilmiga oid boʻlib, unda arab-u ajamda mashhur boʻlgan bahrlar (15 ta) va zihoflar (28 ta)ga toʻxtalingan. Asarning asosiy qismi badiiy sanʼatlar tahliliga bagʻishlangan boʻlib, muallif ularni mohiyat eʼtiboriga koʻra uch qismga boʻladi. Shundan kelib chiqqan holda asosiy qism uch bobga ajratilgan: 1) lafziy sanʼatlar bayoni (60 ta); 2) maʼnaviy sanʼatlar bayoni (63 ta); 3) lafziy va maʼnaviy goʻzalliklar (23 ta). Xotima ikki qismdan iborat boʻlib, birinchi qismda maʼno bilan bogʻliq ayblar, yaʼni sheʼr illatlari haqida fikr yuritilib, ikkinchi qismda 10 dan ortiq adabiy istiloh haqida soʻz boradi. Asar 1981-yilda A. Rustamov tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilinib, nashr etilgan.

Navoiy eʼtirofi 
Navoiy ushbu asar nomini “Majolis un-nafois”ning toʻrtinchi majlisida Atoulloh Husayniy bilan bogʻliq bobda tilga oladi.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Kitoblar
Bajaliy

Bajaliy, Abubakr Roziy Abu Muhammad bin Abdulloh Roziy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Abubakr Baykandiyning shogirdi. Koʻp shayxlar suhbatidan bahramand boʻlgan. Tasavvuf tarixi haqida asar yozgan. Sullamiy oʻz tazkirasiga uning asarini asos qilib olgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Tasavvuf namoyondalari
Bakr Sugʻdiy

Bakr Sugʻdiy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Samarqandning Sugʻdida tugʻilgan. Balxga safar qilgan. Abubakr Varroqning shogirdi. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Tasavvuf namoyondalari