MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Byukling

Byukling (nemischa.Bückling) — boshli, issiq dudlangan nemis Atlantika seld baligʻi. Nomi past nemischa buckinc — „echki“ dan olingan boʻlib, bu baliq mahsulotining hidi bilan bogʻliq. Boshqa omillarga koʻra, dudlangan seld baligʻi uning ixtirochisi Vilgelm Byuking sharafiga nomlangan. Retseptga qarab, seld baligʻi oldindan ichi tuzlanadi. Byuklingning quyidagi navlari ajralib turadi: mayda (kichik oʻlchamdagi kesilmagan baliqdan), delikateslik (blok shaklida kesilgan) va buukling filesi (issiq dudlangan file). Byukling odatda salatlar va ikkinchi taomlarda kartoshka bilan dasturxonga tortiladi.

Eng qadimgi retseptlarda seld butunlay dudlanar edi, dudlangan seld ikraisi esa bunday mahsulotda ayniqsa qimmatli hisoblangan. Seld baligʻining ichki qismi koʻpincha nematodlardan taʼsirlanadi, shuning uchun Germaniyada 1987-yildan beri byuklingni sotishda mahsulotdagi nematodalarning mumkin boʻlgan tarkibini koʻrsatish majburiydir. Anʼanaga koʻra, yozning oʻrtalarida ovlangan seld baligʻi seld uchun ishlatilgan, hozirda seld baliqlari fevraldan noyabrgacha ovlanadi. Byukling butun yil davomida mavjud, chunki uni tayyorlashda muzlatilgan baliq ham ishlatadi.

Tuxum bilan Byukling Geinrix Geinening Germaniya sheʼrida eslatib oʻtilgan. Qishki ertak "boshqa anʼanaviy qadimgi nemis taomlari bilan birga — tuzlangan karam va yogʻli kolbasa.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Markina L. G. BÜCKLING BYuKLING // Kultura Germanii: lingvostranovedcheskiy slovar / pod obщey redaksiey prof. N. V. Muravlyovoy. — M.: AST, 2006. — S. 138. — 1181 s. — 3000 ekz. — ISBN 5-17-038383-5.
 Erhard Gorys. Bücking, Bückling // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 83. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
 Lothar Bendel. Bückling // Deutsche Regionalküche von A—Z. Mit Grundrezepten zum Nachkochen. — Random House, 2013. — 384 S. — ISBN 9783730690420.
 Charles Sinclair. buckling // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 94. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Havolalar 
 lebensmittel-warenkunde.de: Bückling
 
 baliq mahsulotlari
 nemis oshxonasi
Torta caprese

Torta caprese shokoladli va yongʻoqli italyan tortidir. Italiyaning Neapol shahrida mashhur. Kapri oroli sharafiga shunday nomlangan.

Tayyorlanishi 
Caprese tortining koʻplab variantlari mavjud, ammo asosiy retsepti yumshoq sariyogʻni shakar bilan aralashtirish, soʻngra tuxum sarigʻi va mayda toʻgʻralgan bodom, eritilgan shokolad va koʻpchitilgan tuxum oqi kabi boshqa masalliqlarni qoʻshishdir. Tort retseptining oʻziga xosligi un solinmasligidir. Pishirgandan soʻng tortning ichi yumshoq, tashqarisi esa qattiq boʻladi. Odatda ustiga shakar kukuni sepiladi.

Tarixi va afsonalar 
Tortning kelib chiqishi haqida koʻplab afsonalar mavjud. Eng mashhurlaridan biri Neapol qiroliga tekkan avstriyalik malika avstriyacha „Sacher“ tortini yegisi kelgani, ammo Neapol qandolatchilari bu retseptni bilmagani uchun odatiy neapolcha masalliq — bodomdan foydalanib tort qilishgani haqidadir.

Yana bir afsonada 1920-yillardagi qandolatchi oshpaz sayyohlar uchun tayyorlagan bodomli tortiga un qoʻshishni unutganligi haqida hikoya qilinadi. Ammo sayyohlarga tort juda yoqadi va uning shuhrati osha boshlaydi. Bu „tarixdagi eng omadli xatolardan biri“ (). Ushbu afsonaning bir versiyasiga koʻra, bu sayyohlarning orasida Al Kapone gangsterlari boʻlib, ular italyancha gamashi sotib olish uchun Kapriga suzib kelishgan, ularning yetakchisi oʻzini koʻz-koʻzlashni sevardi, oshpazni esa Karmine Di Fiore deb atashardi.

Boshqalarning fikriga koʻra, Fontelina tantanali restoranida tort tayyorlashda qandolatchining Kapokkyano degan yordamchisi xato qilgan va hozirgacha Kapri tarixida qolgan.

Yana bir hikoyada tort ixtirosi 1930-yillarda nemis rassomi August Weberning ikki avstriyalik merosxoʻri bilan bogʻliq boʻlib, ular uzoq vaqt davomida orolda goʻzal Marina Piccola koʻrfazidagi oʻz villasida yashagan. Bu orolda boʻlgan kunlarida xonimlar bugʻdoy unini bodom uni bilan almashtirib, oʻzlarining sevimli „Sacher“ tortini tayyorlashga qaror qilgan.

Umuman olganda, koʻplab mualliflar Caprese torti ilk marotaba Kapri orolining turizm sanoati tomonidan orol mehmonlari uchun tayyorlanganligini tasdiqlaydi. Avvaliga u choyxonalarda tortilgan. Tobora ommalashib ketganidan keyin restoranlar ham oʻz menyusiga kiritgan.

Manbalar 

Desertlar
Oziq-ovqat
Tortlar
Qogʻozdan kesilish

Qogʻozdan kesilish — qogʻoz chetining inson tanasiga mexanik taʼsiridan kelib chiqadigan kichik kesilgan yara (koʻpincha qoʻl). Asosan qogʻoz varagʻi yumshoq boʻladi, ammo uning qirrasi shunchalik qirraliki, odamning terisi ustida harakatlanayotganda uni erkin kesib yuborishi mumkin.

Shu bilan birga qogʻozning oʻtkir qirrasidan yaralangan odamlar, masalan, pichoq bilan kesilganidan koʻra koʻproq oʻtkir va yoqimsiz ogʻriqni boshdan kechirishadi. Olimlar buni qogʻoz kesmasi odatda sayoz boʻlishi bilan izohlaydilar, shu bilan birga qon juda oz yoki umuman chiqmaydi, asab tugunlari havo tirnash xususiyati uchun ochiq qoladi. Shu bilan birga qon yaradan begona narsalarni yuvmaydi va unga yangi tirnash xususiyati beruvchi moddalar kiradi.

Agar qogʻoz kesilgan joy chuqur boʻlsa, unda boshqa omillar paydo boʻladi — qogʻozning relyefli qoʻpol tuzilishi va unda mavjud boʻlgan kimyoviy moddalar. Muhim omil, shuningdek, qogʻozdan yaralanishning koʻpchiligi barmoqlarda sodir boʻladi, bu yerda tananing boshqa qismlariga nisbatan koʻproq nerv retseptorlari mavjud.

Manbalar

Havolalar 

 Qogʻoz kesish, nega shunchalik ogʻriqli? Arxivnaya kopiya  )
 Qogʻoz kesishlarining oʻziga xos ogʻrigʻi Arxivnaya kopiya  )
 Qogʻoz kesmasi Arxivnaya kopiya
Jolof

Jolof — Gʻarbiy Afrikaning koʻplab mamlakatlari aholisi orasida mashhur boʻlgan guruchli taom. Mali, Gana, Senegal, Sierra-Leone va Liberiyada jolofning oʻziga xos variantlari mavjud.

Kelib chiqishi va tarqalishi 
Taomning nomi Wolof xalqining nomidan kelib chiqqan. Fransuz tilida soʻzlashadigan mintaqalarda u riz au gras deb ataladi. Bir qator tadqiqotchilar jolofni materikdan tashqaridagi eng mashhur afrika taomi deb hisoblashadi.

Nigeriyaliklar va ganaliklar jolofning kelib chiqishi haqida bahslashmoqda: ikkalasi ham ushbu taomni oʻz xalqi yaratgan deb daʼvo qilmoqda. Bu masala har ikki xalq uchun ham juda muhim va nozik masala. Taomning birinchi kelib chiqishi Senegalda topilgan, uning hududlari qadimgi davrlarda Volof davlatining bir qismi boʻlgan. Oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tarixchisi Jeyms Makken bu bayonotga qoʻshiladi va Mali imperiyasi savdogarlari tomonidan katta markazlarda koʻchib, temirchilik va qishloq xoʻjaligiga oid bilimlarni olib kelish imkoniyatini koʻrsatadi.

Asosiy masalliqlar 
Taom odatda guruch, pomidor, tomat pastasidan iborat. Masalliqlar orasida goʻsht, baliq, malluska boʻlishi mumkin, shuningdek, turli sabzavotlar: kartoshka, karam. Ovqat pishirishda palma yogʻi va tomat pastasi ishlatilganligi sababli, jolofning rangi odatda qizil boʻladi.

Manbalar 

Afrika oshxonasi
Yaybahar

Yaybahar — turk musiqachisi Goʻrkem Sen (turkcha: Görkem Şen) tomonidan ixtiro qilingan akustik cholgʻu asbobi, uni „real vaqtdagi torli akustik sintezator“ deb ham taʼriflashadi. Asbob nomining kelib chiqishi turkiy til bilan bogʻliq. U ikki soʻzdan iborat: yay „tor“ degan maʼnoni anglatadi, bahor esa faslgan ishora qiladi. Goʻrkem Sen oʻz intervyularining birida ushbu nomni yangi hayot va yangi ibtido gʻoyasidan ilhomlangan holda tanlaganini tushuntirib bergan edi.

Yaratilish tarixi 
Sen yaybaharni 2014-yilda YouTubeʼga ikkita video joylashtirish orqali taqdim etgan. Bunga qadar asbob ustida olti yil davomida ish olib borgan. Tanqidchilar haligacha yaybaharning ovozini musiqa deb hisoblash mumkinmi yoki yoʻqmi — aniq bir fikrga kela olishmaydi. Britaniyaning „Classic FM“ klassik musiqa radiokanali oʻzining onlayn sharhida yaybaharni „mutlaqo gʻalati, qoʻrqinchli va ajoyib tovush“ chiqaradigan „daho maxluq“ deb atagan. Irlandiyadagi „The Journal of Music“ musiqa jurnali yaybahar ovoziga „hamma narsani yutib yuboradi“ deya taʼrif bergan.

Tuzilishi 
Yaybaharning dizayni va ovozida Gʻarb va Sharqning taʼsiri yaqqol seziladi. Sen yaybaharni yaratish uchun turklarning nay, Afrikaning tovushi baland barabani va Avstraliyaning didjeridu kabi bir nechta asboblarning asosini jamlab olgan. Bastakor Yan Haniman yaybaharni „rezonans uchun yogʻoch korpus oʻrniga prujina va barabanlardan foydalanilgan violonchelga oʻxshash asbob“ deb taʼriflagan. Yaybahar orkestrlarning torli cholgʻu asboblariga oʻxshab ikkita barabanning oʻrtasiga osilgan ikki uzun torning ustiga yogʻoch kamonchani urish yoki uni sirgʻatish: barabanlarga zarba berish yoki kamonchani asbobning yuqori qismi boʻylab harakatlantirish usuli bilan chalinadi; Yaybahar torlar va jarangdor jism oʻrtasidagi yangi tutashtiruvchi vositalar tizimiga asoslangani bilan boshqa cholgʻu asboblaridan farq qiladi.

Foydalanish 

 2018-yilda britaniyalik bastakor Maks Rixter rejissor Skott Kuper tomonidan suratga olingan „Dushmanlar“ filmi uchun musiqa yaratishda yaybahardan foydalangan.
 Irlandiyalik qoʻshiqchi Muireann Nic Amhlaoibxning „Thar Toinn / Seaborne“ (2020) albomidagi „Port Na bPúcaí“ qoʻshigʻi xonandaning turmush oʻrtogʻi tomonidan tayyorlangan yaybahar yordamida yozilgan.

Manbalar 

Torli asboblar
Johnny Marzetti

Jonni Marzetti () — pasta, pishloq, maydalangan mol goʻshti, sabzavot va qoʻziqorinlarni oʻz ichiga olishi mumkin boʻlgan pomidor sousidan tayyorlangan Oʻrta Gʻarbiy oshxonadagi Amerika makaron taomidir. Amerika chop-suey va amerika gulyashiga oʻxshaydi.

Tarixi 
Jonni Marzetti, Tereza Marzetti ismli italyan immigranti tomonidan Kolumbusda (Ogayo shtati) Marzetti’s, 1896-yilda Vudruff Avenue va High Streetda tashkil etilgan italyan restoranida tugʻilgan. Marzetti oʻz mijozlariga taqdim etgan taomlardan biri bu qiyma goʻsht, pishloq, pomidor sousi va makarondan tayyorlangan zapekanka boʻlib, uni kuyovi Jonni sharafiga qoʻygan. Tereza Marzetti birinchi boʻlib restoranda Jonni Marzettining zapekankasini taqdim etdi. Yaqin atrofdagi Ogayo shtat universitetiga yaqinligi birinchi restoranning muvaffaqiyat qozonishiga va Marzettining shon-shuhratini yoyishiga yordam berdi.

1920-yillarga kelib, u Ogayo va AQSh-ning Oʻrta Gʻarbiy shtatlarida mashhur boʻldi. Restoran 1942-yilda yopildi, ammo 1919-yilda ochilgan ikkinchi restoran, 1972-yilda Tereza Marzetti vafot etgunga qadar oʻz faoliyatini davom ettirdi. Keyinchalik „Marzetti“ restorani o‘zining turli xil salatlari bilan mashhur bo‘lib, hozirgacha „T. Marzetti Company“ brendi ostida tayyorlanadi.

Jonni Marzetti ham sobiq Panama kanali zonasida mashhur taomga aylandi. Baʼzi mahalliy aholi taomning mintaqadan kelib chiqishiga ishonishgan va uni odatda „Jonni Macetti“ deb atashgan.

Manbalar 

Amerika oshxonasi
Yatga

Yatga (yatag, yath) — chertib chalinadigan moʻgʻulcha torli cholgʻu asbobi, sitraning harakatlanuvchi tor tagliklariga ega boʻlgan bir turi. Zamonaviy yatganing odatda 13 ta tori boʻladi, ammo uning 21 ta torli namunalari ham bor.

Ushbu cholgʻu asbobi haqidagi birinchi yozma qaydlar 1389-yilgi xitoycha lugʻatda keltirilgan boʻlib, kitobda asbobning chjenga oʻxshash ekanligi va 13 ta tori borligi; shuningdek, harakatlanuvchi tagliklarga ega boʻlgan sitraga nom berishda moʻgʻulcha „ yatugan“ soʻzi fors tiliga oʻzlashtirilgani aytiladi. Oʻn ikkita torli yatga Sin sulolasi davrida saroy ansambli tarkibiga kirgan. Qalmoqlarning „Jangar“ dostonida 8000 torli yatga chalgan malika haqida soʻz boradi.

Mustaqil Moʻgʻulistonda yatga urfdan chiqqan va 30 yil davomida butunlay unutilgan; 1950-yillardagi milliy uygʻonish oʻziga oʻxshash boʻlgan koreys cholgʻu asboblari taʼsiriga tushib qolgan moʻgʻul sitrasiga boʻlgan qiziqishni qaytara oldi. Zamonaviy yatgalar cholgʻu ansambllarida yoki qoʻshiq kuylashga joʻrlikda qoʻllaniladi.

Yatga namunalari kattaligi jihatidan bir-biridan keskin farq qiladi: uning uzunligi 1 m 14 sm va 1 m 53 sm ga teng namunalari mavjud, oʻrtacha uzunligi 1 m 30 sm ga teng. Yatga kedr yoki qaragʻay yogʻochidan oʻyib ishlangan korpus qismiga ega, u oʻrta qismidan yuqoriga qarab teng ikkiga kesilgan quvurga oʻxshash koʻrinishda ishlanadi. Moʻgʻul yatgasining torlari katgutdan tayyorlangan, tuva va qozoq sitralari uchun ot yolidan torlar eshilgan. Ichki Moʻgʻulistonning zamonaviy yatgalarida esa torlar ipak yoki metalldan boʻladi, ularning ikki qator quloqlari bor. Torlar oʻng qoʻlning tirnoqlari yoki tirnoqlar uchun moʻljallangan vosita bilan chertiladi, chap qoʻl esa iplarni bosib, vibrato kabi tovushli bezaklarni hosil qiladi.

Yatgada musiqa chalish vaqtida u tizzalarning biri ustida joylashadi, asbobning bir chekkasi esa yerda turadi. Zamonaviy ijrochilar odatda kursida oʻtirib yoki yatgani tizzasiga qoʻyib, chetini yerda qoldirib va yoki gorizontal taglikka oʻrnatilgan cholgʻu asbobi qarshisida oʻtirib kuy chalishadi.

Yatga torlari anʼanaviy ravishda xitoycha chji ohangiga koʻra pentatonikaga sozlangan. 18-19-asrlarda monastirlar yatga uchun oʻzlarining notalar tizimidan foydalanganlar.

Manbalar

Adabiyotlar
Jingisukan

Jingisukan (ジンギスカン, Chingizxon, „Chingizxon“) — yupqa boʻlaklarga boʻlingan, grill yoki gridle yapon taomidir. Xokkaydoda eng mashhur xisoblanadi.

Taom oʻz nomini Moʻgʻullar imperiyasining asoschisi va birinchi buyuk xoni (xoqon) Chingizxon nomining yaponcha omillardan olingan.

Tarixi 
1918-yilda Yaponiya hukumati qoʻylar sonini bir millionga koʻpaytirishga qaror qildi, buning uchun bir nechta yirik qoʻy fermalari qurildi. Kelajakda esa faqat Xokkaydo, Takikava va Tsukisama (Sapporo)dagi fermalar saqlanib qolgan. Aholiga ular uchun odatiy boʻlmagan qoʻy goʻshtidan foydalanish tavsiya qilindi; 1951-yilda qoʻy goʻshtidan tayyorlangan taomlar uchun 30 nafar retseptni oʻz ichiga olgan "Junli qoʻylar va ularni qanday yetishtirish kerak" kitobi nashr etildi, ular orasida jingisukan.

Jingisukanni dasturxonga tortilgan birinchi restoran 1936-yilda Sapporoda ochilgan. 1951-yilda yopiq Tsukisappu Chingizxon klubi paydo boʻldi. 1956-yilda Matsuo Chingizxon Takikavada ochilgan va bugungi kunda ham faoliyat yuritmoqda.

Masalliqlar 
Jingisukanning asosiy va ajralmas tarkibiy qismi qoʻy goʻshtidir. Sabzavotlarga piyoz, karam va bulgʻor qalampiri, unib chiqqan soya novdalari, guruch yoki bezak uchun lapsha kiradi. Marinad va sousda olma, piyoz, soya sousi, apelsin sharbati, imbir va boshqa ziravorlardan foydalanish mumkin.

Tayyorlanishi 
Yupqa kesilgan qoʻy goʻshti marinadlanadi, soʻngra qoʻy yogʻi surtilgan temir tovada yoki tovaning markaziy qismi koʻtarilgan va chetlari egri boʻlgan maxsus notekis temir skovorodada qovuriladi (bunday skovorodalar Xokkaydodagi koʻplab oilalarda mavjud; ularni boshqa taomlarni tayyorlash uchun ishlatmaydilar). Sabzavotlar goʻsht bilan parallel ravishda pishiriladi, uning sharbatida namlanadi; qaynatilgan guruch yoki lapsha pishirish oxirida qoʻshiladi.

Adabiyotda 
Britaniyalik yozuvchi va sayyoh Alan But oʻzining "Sata yoʻllari " kitobida Xokkaydoning odatiy pazandalik manzarasini tasvirlaydi: "Men katta krujka pivo va kabachokli qoʻy goʻshti buyurtma qildim, yaponiyaliklar buni juda gʻayrioddiy deb bilishadi va uni „jingisukan“ deb atashadi. (Chingizxon) ular bilan jang qilgan buyuk vahshiyning bobosi nomi bilan atalgan. Pivo, odatdagidek, koʻpikning uchdan bir qismi edi, lekin qoʻy goʻshti shunchalik katta ediki, uni yeyish uchun bir soat vaqt kerak boʻldi — toʻldirilmagan stakan pivo uchun juda yaxshi kompensatsiya.

Yana qarang 

 Teppanyaki
 Yakiniku
 B-B-Q

Manbalar 

Osiyo oshxonasi
Yaponiya oshxonasi
Kapuns

Kapuns () — Shveytsariyaning Grabyunden kantonining anʼanaviy taomi boʻlib, asosan, gʻarbiy qismida tayyorlanadi.

Bir versiyaga koʻra, nomi romansh tilidagi chapun — xoʻrozcha soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, kapunsni, koʻpincha, xoʻrozcha goʻshtidan pishirishgan. Yozma manbalarda birinchi marta 1742-yilda tilga olingan.

Ichki masalligʻi ziravorlar va quritilgan goʻsht boʻlaklari, masalan, mol goʻshti yoki Zals (dudlangan kolbasa) qoʻshilgan xamirdan tayyorlanadi va doʻlma kabi mangold bargiga oʻraladi. Ular shoʻrva, sut va suvda qaynatiladi va qirilgan pishloq bilan dasturxonga tortiladi.

Manbalar

Havolalar 

 Capuns-Rezept
 Spezialitaten aus Graubunden 
 Köstliche Knirpse Artikel über Capuns auf Spiegel Online
 Gotovim Kapuns — shveysarskie golubsi
Taomlar
Oziq-ovqat
Dennison boʻyicha qogʻozning mustahkamligi

Dennison boʻyicha qogʻozning mustahkamligi — har xil yopishqoqlikdagi maxsus mum tayoqchalari yordamida qogʻozning mustahkamlik kuchini aniqlash usuli. Shunday qilib mum namunalari yordamida Dennison qogʻoz mustahkamligi kuchi ularning soni boʻyicha 1 dan 18 gacha raqamlangan. Ofis qogʻozi odatda 14  seriya raqamiga ega.

Usulning mohiyati 
Bu nom ushbu usulni ishlab chiqqan Amerika qogʻoz fabrikasi asoschilaridan biri Dennison Manufacturing familiyasidan kelib chiqqan (hozirgi  bir qismi). Empirik tarzda tanlangan mum tayoqchalari bir uchidan mumning erish darajasiga qadar isitiladi va sinov qogʻoz varagʻiga qoʻllaniladi. Sovutgandan soʻng, yopishtirilgan namuna yirtish uchun ajratiladi va aniqlangandan keyin yulib olish momenti aniqlanadi. Past yopishqoq tayoqchalar qogʻoz tolasining yuqori qatlamini bezovta qilmasdan ajratiladi, qogʻoz tolalarini yirtish uchun yuqori yopishqoqlik belgilari ishlaydi.

Manbalar

Adabiyot
Dzukotto

Dzukotto () — Florensiyadan olingan sovuq shirinlik. Retseptning kelib chiqishi tarixchilar tomonidan rassom va meʼmor Bernardo Buontaleti bilan bogʻliq boʻlib, u ham pishirishni yaxshi koʻrardi. Shirin Medicilar oilasining ziyofati uchun ixtiro qilingan. U asl gumbazli shaklga ega. 
 U dastlab Elmo di Caterina „Ketrinning dubulgʻasi“ nomi bilan mashhur boʻlib, Ketrin deʼ Medici nomi bilan atalgan. Bundan tashqari, shirinlik ixtirochisi Florensiyadagi Santa Mariya del Fiore sobori gumbazidan ilhomlanganligi haqida afsonalar mavjud.

Zamonaviy nom, ehtimol, „qovoqcha“ soʻzidan kelib chiqqan. Shirin anʼanaviy ravishda qovoq maxsus shaklda tayyorlanadi (zuccotto —  italyancha „kichik qovoq“). Bundan tashqari, shirinlik shakli kardinalning bosh kiyimiga oʻxshaydi — zucchetto.

Asl retsepti toʻldirish uchun ricotta pishloq, kakao va sitrus qobigʻidan foydalanishni talab qildi, u aslida monoxrom, oq edi. Tashqi tomondan, pechene mohiyati yoki Alkermes likyorida namlangan edi, bu shirinlikka yorqin qizil rang berardi. Dzukotto faqat 1930-yillarda qayta kashf etilgan, ammo yigirmanchi asrning didiga mos keladigan baʼzi oʻzgarishlardan oʻtgan.

Hozirgi vaqtda u amaretto kabi suyuqlikda namlangan pechenedan iborat. Va magʻzi uchun, rikottadan tashqari, odatda muzqaymoq

ishlatiladi, bu esa uni semifreddo, yogʻ qaymoq yoki krem, tvorog, shokolad boʻlaklari, bodom kabilar ishlatiladi. Gilos, mevalar va quritilgan mevalar bilan retseptlar ham mavjud. Ustiga shakar kukuni sepiladi. Pishirgandan soʻng, dzukotto sovutiladi yoki muzlatiladi.

Manbalar 

Italiya pishiriqlar
Tortlar
Florensiya madaniyati
Palos (sho‘rva)

Palos () — vengercha shoʻrva turi boʻlib, gulyashga oʻxshab ketadi, lekin mazasi yengilroq va ozgina nordonroq. Keng tarqalgan fikrlarga zid ravishda Palos shoʻrvasining nomi vengerlarning Vengriya shimoli hamda Slovakiyaning janubida yashovchi kichik guruhi (Polovtsy) nomi bilan bogʻliq emas.

Shoʻrvaning kelib chiqishiga doir bir necha rivoyat bor, ammo aniq taxminlar mavjud emas. Rivoyatlardan eng mashhuriga koʻra, shoʻrva muallifi sifatida Karoy Gundelning otasi Yanosh Gundel koʻrsatilgan. U Palos qishlogʻida dunyoga kelib, palosliklar haqida koʻplab asarlar bitgan taniqli yozuvchi Kalman Miksat taklif etilgan restoran ochilishi tantanalari munosabati bilan shu shoʻrvani tayyorlagani aytiladi. Gundel shoʻrvani Miksatning „palosliklarning eng buyugi“ maʼnosini beruvchi taxallusi bilan nomlaydi. „Oshpazlik sanʼati va venger oshxonasi“ oshpazlik kitobi muallifi, jurnalist Elek Madyarning taʼkidlashicha, oshpazlik tanlovi uchun pishrilgan shoʻrva hakamlar hay’atiga shunchalik maʼqul keladiki, ikki kosadan tanovul qilishadi.

Palos shoʻrvasi qoʻy, choʻchqa yoki mol goʻshtidan, ayrim hollardagina kurka goʻshtidan tayyorlanadi. Ziravorlar qoʻshilib qovurilgan piyozga goʻsht qoʻshiladi va bulyon yoki suv quyiladi. Goʻsht pishay deganda sabzavotlar (kartoshka, fasol, sabzi) qoʻshiladi. Avvalgi reseptlarda sabzavotlar alohida tayyorlab olingan. Ziravorlar: zira, dafna yaprogʻi, achchiq qizil qalampir, bulgʻor qalampiri. Shoʻrvaga, odatga koʻra, un qoʻshib quyuqlashtirilgan smetana qo0Sshiladi, lekin alohida idishda ham tortish mumkin. Shoʻrvaga nordonroq taʼm berish uchun sirka yoki limon qoʻshiladi. Tayyor shoʻrva dasturxonga tortilishdan avval, unga shivit sepiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Karoy Gundel. Sup a-lya palots // Vengerskaya kuxnya / Soavtori: K. Mark, Ya. Rakotsi, E. Reberger, F. Gundel. — Budapesht: Korvina, 1959. — S. 17. — 116 s.
 Karoy Gundel. Palotskiy sup // Malaya vengerskaya povarennaya kniga / per. s veng. M. Pogan-Redei i N. Aretinskoy. — 13-e. — Budapesht: Korvina, 2006. — S. 18—19. — 100 s. — ISBN 963-13-5540-3.
 Tityunnik A. I., Novojenov Yu. M. Sup „Palots“ // Sovetskaya natsionalnaya i zarubejnaya kuxnya. — 2-e. — M.: „Visshaya shkola“, 1981. — S. 290. — 479 s. — 100 000 ekz.
Tikmajild

Tikmajild — hujjatlarni tez yigʻish uchun moʻljallangan papka.

Tarixi 
XIII asrda qogʻoz varaqlarni mahkamlashda asl „tikmajildlar“ paydo boʻlgan: uning yuqoridagi chap burchakgida kesmalar mavjud boʻlib, ularning ustidan matoli lenta oʻralgan. 1835-yilda ixtiro qilingan tikuv tugmalarini mahkamlashda ommaviy kuchga ega boʻlgan birinchi qadam boʻldi.

Zamonaviy tijmajild, qoida tariqasida, karton yoki plastmassadan tayyorlanib, u hujjatlarni ifloslanish va mexanik shikastlanishidan samarali himoya qiladi. Hujjatlar metall skoblar bilan mahkamlanadi (biriktiruvchi hujjat kabi).

A4 shakldagi varaqlar uchun papkaning oʻlchami (taxlangan holatda) (kenglik × balandlik) 225 × 305 millimetrga teng

Garchi Xitoyda shunga oʻxshash ixtirolar undan ancha oldin ishlatilgan boʻlsada, gʻarbdagi nemis Karl Gladitz (Carl Gladitz) tikmajild ixtirochisi hisoblanadi. 1895-yilda Zoden shahar hokimiyatining xodimi Karl Gladitz foydalanilgan hujjatlarni yigʻish va himoya qilishning qulay usulini taklif etdi. Dastlab u oʻz ixtirosini Zodenda ishlab chiqardi, keyinchalik esa mazkur kompaniya Badenga, soʻng Berlinga koʻchib oʻtadi.

Boshqa maʼnolari 
Sovet davrida tikmajildni stapler deb ham atashgan („stepler“ soʻzi oʻsha paytlarda qoʻllanilmagan).

Manbalar

Adabiyotlar 

 Skorosshivatel // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1960. — T. VIII. — Stb. 199—200

Havolalar 

 Revolution in den Amtsstuben )