Jorhat

Jorhat — () Hindistonning Assam shtatidagi muhim markaziy shaharlaridan biri.

Etimologiyasi 
Jorhat („Jor“ — egizak va „Hat“ — bozor) ikki bozor yoki mandi (yegulik, ovqat nomi) kabi maʼnolarni anglatadi, yaʼniki Bhugdoi daryosining qarama-qarshi qirgʻogʻida mavjud boʻlgan „Masorhaat“ va „Sovkihat“ nomli bozorlari joylashgan yeri bilan bogʻliq hisoblanadi.

Tarixi 
Jorhat qirollik homiyligida rejalashtirilgan shahar sifatida Ahom qirolligining soʻnggi poytaxti boʻlgan. Britaniya hukmronligi davrida koʻpincha „Jorehaut“ deb yozilgan. 1794-yilda Ahom qiroli Gaurinath Singha poytaxtni Sivasagardan Rangpurga keyin Jorehatga koʻchirdi. Ahom qirolligi tomonidan koʻplab poytaxt atrofida Rajmao Pukhuri yoki Borpukhuri, Buragohain Pukhuri, Bolia Gohain Pukhuri, Kotoki Pukhuri va Mitha Pukhuri kabi shaharlar qurilgan. Bu shahar gullab-yashnagan va savdo megapolisi boʻlgan, ammo 1817-yil va 1824-yilda Devid Skott va kapitan Richard boshchiligida Britaniya qurolli kuchlarining kirib kelishi va Birmaning Assamga bosqini natijasida vayron qilingan.

1885-yilda Jorehaut viloyati temir yoʻli ishga tushadi. Vaqt oʻtishi bilan bu choy sanoatining tez oʻsishiga yordam beradi.

Geografiyasi 
Jorhat quyidagi manzilida joylashgan .

Munitsipalitet 9 kvadrat kilometr maydonni egallaydi, hozirda taxminan 1,53 lakh aholiga ega. Tuman 2,851 kvadrat kilometr (1,101 kvadrat milya) ni tashkil qiladi va 1991-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 870,000 aholiga ega edi. Aholi zichligi oʻsha paytda har kvadrat kilometrga 306 kishi (793/kv.m) toʻgʻri kelgan. Aholiga nisbat 1000 erkakka 913 ayol.

Demografiyasi 
Jorhat Munitsipal Kengashining (oʻsish hududini qamrab olgan) 2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 1,26,736 aholiga ega edi.

Shahardagi o‘rtacha savodxonlik darajasi 2011-yilda 91,39% ni, bundan jinslar nisbati boʻyicha, erkaklar va ayollar savodxonligi mos ravishda 93,63% va 88,99% ni tashkil etgan va bu shtatdagi eng yuqori koʻrsatkichlardan biridir. Jorhatdagi jami savodxonlar 182 600 kishi bo‘lib, ulardan erkaklar va ayollar mos ravishda 96 806 va 85 794 kishini tashkil qiladi.

Jorhat shahri aholisining 87,49 foizini hindular, 10,50 foizini musulmonlar va 0,62 foizini nasroniylar tashkil etadi.

Tili 
Jorhat shahrida asosan 70,08%, bilan Assam tili ustunlik qiladi, bengal tilida esa 12,27% aholi soʻzlashadi. Hind (11,60%) va Bhojpuri (1,01%) tillarida Gang tekisliklaridan kelgan muhojirlar, savdogarlar va mardikorlar gaplashadi. Shahardagi boshqa kichik tillar qatoriga Marvari, Sadri, Santali, Sora va Odia tillari kiradi, ularda jami aholining 5,04% muloqot qiladi.

Madaniyati 
Jorhat zamonaviy Assam jamiyatining sanʼat, madaniyat va anʼanalari sohalarida oʻz hissasini qoʻshgan. 1896-yilda Jorhat teatri shaharning baʼzi taniqli odamlari tomonidan madaniy tadbirlar va dramalarni namoyish etish uchun tashkil etilgan. Chandrakanta Handique Bhawan, Asam Sahitya Sabha shtab-kvartirasi 1926-yilda tashkil etilgan. Jorxat ijodkor yozuvchilar, tarixchilar va jurnalistlarni yetishtirgan. Birendra Kumar Bhattacharya, Hindistonning eng oliy adabiyot mukofoti — Jnanpith mukofotini qoʻlga kiritgan birinchi Jorhatlik edi.

Tuman sudi 

Yuqori Assamning Jorhat okrugi va sessiyalari sudyasi 1948-yil 15-noyabrda tashkil etilgan va 1953-yil 1-aprelda doimiy faoliyat koʻrsata boshlagan. Assam vodiysi, Yuqori Assam tumanlari, Jorhat okrugi tuman va sessiyalar sudyasining birinchi faxriy mukofoti sovrindori janob SK Das, MA, BL boʻlgan. Hozirgi vaqtda okrugning hududiy yurisdiktsiyasi 2 (ikki) boʻlinma, xususan, Majuli boʻlinmasi va Titabar kichik boʻlimlariga kengaytirilgan. Hammasi boʻlib, tuman va sessiya sudyasi va bosh sudya sudyasi va turli darajadagi sud xodimlaridan iborat 15 ta suddan iborat boʻlgan. Tuman va sessiyalar sudyasi bosh sudyalar sudi majmuasi bilan birgalikda Jorhat shaharning qoq markazida joylashgan. Hozirda tuman va sessiyalar sudyasi rahbari Shri Mridul Kumar Kalita hisoblanadi. Hozirgi bosh sudya sudyasi Jorhat, barcha jinoiy sudlarning boshligʻi Shri Vijay Kumar Singxdir.

Taʼlim va tadqiqot muassasalari

Tadqiqot institutlari 

 Markaziy Eri va Muga tadqiqot instituti, Ladoigarh, Markaziy ipak kengashi;
 Hindiston don saqlash boshqaruvi va tadqiqot instituti, Jorhat;
 Biotexnologiya va geotektonika tadqiqotlari instituti (INBIGS), ONGC majmuasi, Cinnamara, Jorhat — 785008;
 Shimoliy Sharqiy Fan va Texnologiya Instituti, Jorhat (NEIST) (sobiq RRL, Jorhat) CSIR qoshida, Fan va Texnologiyalar Departamenti;
 Yomgʻir oʻrmonlari tadqiqot instituti (RFRI), ICFRE ostida Jorhat, Min. Atrof-muhit va oʻrmonlar boshqarmasi, Hindiston hukumati;
 Tocklai Choy tadqiqot instituti, Choy tadqiqot assotsiatsiyasi (TRA) Tocklai Choy tadqiqot assotsiatsiyasi, Savdo vazirligi;
 Assam qishloq xoʻjaligi universiteti qoshidagi ipakchilik kolleji.

Universitetlar 

 Assam hukumati qoshidagi Assam qishloq xoʻjaligi universiteti (AAU);
 Assam hukumati qoshidagi Assam ayollar universiteti;
 Kaziranga universiteti;

Texnik institutlar 

 Jorhat muhandislik kolleji, Texnik taʼlim boshqarmasi;
 Jorhat Fan va Texnologiya Instituti, sobiq Ilmiy kolleji, Jorhat, Assam hukumati;
 Kaziranga universiteti, Mohbondha, Jorhat
 Shimoliy-Sharqiy boshqaruv fanlari instituti, (NEIST), Jorhat.

Loyihalash instituti 

 Milliy dizayn instituti, Jorhat.

Tibbiyot institutlari 

 Assam shtati hukumati qoshidagi Jorhat tibbiyot kolleji va kasalxonasi;
 Assam hukumati qoshidagi Jorhat tibbiyot instituti;
 Doktor JK Saikia gomeopatik tibbiyot kolleji va kasalxonasi.

Kadrlar tayyorlash instituti 

 Taʼlim sohasida malaka oshirish instituti.

Kollejlar 

 Bahona kolleji;
 CKB tijorat kolleji;
 DCB Qizlar kolleji;
 Jagannath Barooah kolleji;
 Jorhat kolleji;
 Jorhat Fan va Texnologiya Instituti (sobiq Jorhat Fan kolleji);
 Jorhat Kendriya Mahavidyalaya
 Jorhat yuridik kolleji;
 Kakojan kolleji, Kakojan;
 Doktor Nobin Bordoloi kolleji, Dhekiajuli;
 Cinnamara kolleji, Cinnamara.

Maktablar 

 Balya Bxavan, Jorhat;
 Karmel monastir maktabi, Cinnamara;
 Dehli davlat maktabi, Jorxat, Sarucharai Gharfaliya;
 Dipankar Vidyapith;
 Don Bosko oʻrta maktabi, Bagchung;
 Javohar Navodaya Vidyalaya, Jorxat;
 Jonaki Sangha Vidyalay, Jorhat;
 Jorhat Govt. Oʻgʻil bolalar uchun HS va MP maktabi;
 Sankardev seminariyasi oʻrta maktabi;
 Shemford futuristik maktabi, Choladxara;
 Spring Deyl oʻrta maktabi;
 Sent-Meri oʻrta maktabi, Jorhat, Rouriya;
 Kendriya Vidyalaya (Hindiston havo kuchlari stansiyasi), Jorhat-785005;
 Kendriya Vidyalaya, NEIST (RRL), Jorhat-785006;
 Kendriya Vidyalaya, (ONGC), Cinnamara;

Sport 
Jorhat stadioni Assamdagi eng qadimgi stadion boʻlib, 1950-yilda tashkil etilgan. U koʻplab Ranji Trophy oʻyinlariga mezbonlik qilgan. Ushbu maydonda har yili ATPA Shield tarixiy futbol turniri oʻtkaziladi. Professional futbol klubi Jorhat Town Club stadiondan oʻz uyi sifatida foydalanadi.

Taniqli odamlar 

 Krishna Kanta Handique — sanskrit olimi, hindolog va xayriyachi;
 Amulya Barua — Assam shoiri;
 Ananda Chandra Barua — Assam shoiri, dramaturg, Asam Sahitya Sabha sobiq prezidenti;
 Ananda Chandra Dutta — botanik;
 Birendra Kumar Bhattacharya — birinchi Jnanpith mukofotiga sazovor boʻlgan Asam yozuvchisi;
 Ganesh Gogoi — Assam shoiri;
 Xiren Bhattacharyya — Assam shoiri;
 Hemendra Prasad Barooah — choy yetishtiruvchi va sanoatchi;
 Tarun Gogoi — Assamning sobiq bosh vaziri;
 Jadav Payeng — „Hindistonning oʻrmon odami“;
 Jagannath Barooah — olim, choy yetishtiruvchi, xayriyachi;
 Jitendra Nath Gosvami — birinchi Chandrayaan bosh olimi;
 Ranjit Barthakur — tadbirkor va Rajasthan Royals kompaniyasi raisi;
 Anuradha Sharma Pujari — Assamlik jurnalist va yozuvchi;
 Zubeen Garg, Assam va Bollivud qoʻshiqchisi;
 Joi Barua — Assam va Bollivud qoʻshiqchisi;
 Bijoy Krishna Handique — Sobiq ittifoq vaziri;
 Xitendra Nath Gosvami — Assam Qonunchilik Assambleyasining sobiq spikeri, Jorhat deputati;
 Axil Gogoi — taniqli ijtimoiy faol, Sivasagarlik deputat
 Prastuti Parashar — Assam kino aktrisasi
 Jayanta Nath — qoʻshiqchi, bastakor, musiqa direktori
 Anvara Taymur — Assam shtatining birinchi ayol bosh vaziri
 Pitambar Deva Gosvami — ruhiy yetakchi, taniqli ijtimoiy xodim
 Bijoya Chakravarti — Guvahatidagi sobiq Lok Sabha deputati (Jorhatda tugʻilgan);
 Gaurav Gogoi — Kaliabordan Lok Sabha deputati;
 Vasbir Husayn — jurnalist.

Manbalar

Havolalar 

 Jorhat NIC
 Shree Digamber Jain Samaj Jorhat
 Jorhat census 2011
Hindiston
Hindiston shaharlari