MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Stol tennisi

Stol tennisi yoki Ping-pong – kichik koptok va raketkalar bilan stolda oʻynaladigan sport oʻyini. Sharqiy Osiyoda paydo boʻlgan. 20-asrning 20y.laridan koʻp mamlakatlarga tarqalgan. Dastlab „pingpong“ (— koptokning raketka va stolga urilishida chiqadigan ovoz) deb atalgan. Stol tennisi uchun, odatda, stol oʻlchami 152,5x274,3 sm; balandligi. 76 sm; to'ri 183x 15,25 sm boʻladi. Yogʻoch raketkaning yuziga rezina plastina qoplanadi. Koptok oq plastikadan yasaladi, diametri 37,2—38,2 mm, ogʻirligi 2,4—2,53 g. Oʻyin maydonchasining oʻlchami 6—7 x 12–14 m. Rasmiy musobaqalar sport zallarida oʻtkaziladi: erkaklar va ayollar – jamoa boʻlib, yakka holda va juftlikda hamda aralash juftlikda musobaqalashadilar. Oʻyin 3 yoki 5 partiyadan oʻynaladi. Oʻyinchilardan biri 11 ochko toʻplasa, u gʻolib hisoblanadi. Agar hisob 10:10 boʻlib qolsa, unda oʻyinchilardan biri 2 ochko ortiq toʻplaguncha oʻyin davom ettiriladi. Stol tennisi Xalqaro federatsiyasi (ITTF, 1926-yil tashkil etilgan) 130 dan ortiq milliy federatsiyani birlashtiradi. 1926-yildan har 2 yilda jahon birinchiligi oʻtkaziladi, 1988-yildan Olimpiada oʻyinlari dasturiga kiritilgan

Oʻzbekistonda Stol tennisi keng ommalashgan. Oʻzbekiston chempionati va kubogi musobaqalari muntazam oʻtkazib turiladi. Oʻzbekiston Stol tennisi federatsiyasi 1993-yil ITTFga aʼzo boʻlib kirgan. Oʻzbekistonlik Manzura Inoyatova, Saida Burhonxoʻjayeva, Svetlana Geta jahon chempionatida (Doxa sh., Qatar, 2004-yil mart) 1oʻrinni olib, oltin medallar bilan taqdirlanishdi. Ular bilan birga Nodira Burhonxoʻjayeva, Madina Ayupova ham bir qancha xalqaro turnirlarda gʻolib boʻlishgan.

Ping-pong yoki stol tennisi uchun ishlatiladigan toʻplam 2,74 gramm va 40mm diametri bilan tortilgan, selüloid yoki shunga oʻxshash plastikdan yasalgan. Qiziqarli haqiqat: 2000 yil oldin toʻplari havo qarshilik oshirish va tomoshabinlar yaxshi koʻrish mumkin, shunday qilib, oʻyin tezligini olish maqsadida, Sidney Olimpiada oʻyinlarida 38mm bilan almashtirildi, deb edi 40mm haqida edi oʻyin va shu sababli uning mashhurligini oshiradi.

Manbalar 

Sport turlari
Stol tepa

Stol tepa (lot. ) — osmonning Janubiy qutbi yaqinidagi kichik yulduz turkumi. Stol tepa Oltin Baliq, Janubiy Gidra, Oktant, Xameleon va Uchar Baliq yulduz turkumlari orasida joylashgan; ravshan yulduzlari yoʻq. Oʻzbekistonda koʻrinmaydi.

 

Yulduz turkumlari
Aleksandr Stoletov

Aleksandr Grigoryevich Stoletov [1839.29.7 (10.8), Vladimir — 1896.15(27).5, Moskva] — rus fizigi. Moskva universitetini tugatgan (1860), shu universitet oʻqituvchisi (1866-yildan), professor (1873-yildan). Asosiy ilmiy ishlari elektr va magnetizm hodisalari muammolariga oid. Stoletov temirning magnit xossalarini oʻrganib (1872), magnit qabulchanlikning magnit maydon kuchlanganligiga bogʻliqlik egri chizigʻi maksimum qiymatga ega boʻlishini koʻrsatgan. Elektromagnit va elektrostatik birliklar nisbatini anikdab, yorugʻlik tezligiga yaqin qiymatni hosil qildi (1876). Tashki fotoeffekt hodisasi ustida kuzatishlar olib borib (1889-99), fototok kuchining yorugʻlik intensivligiga bogʻliklik qonuni (Stoletov qonuni)ni kashf etdi. Stoletov fotoeffektni oʻrganish boʻyicha olib borgan tajribalarda qoʻllagan elektr sxema zamonaviy fotoelement timsoli boʻlib qoldi. Fotoeffekt hodisasi ustida olib borgan tekshirishlari uni jahonga tanitdi. Stoletov gaz razryadi nazariyasiga katta hissa qoʻshdi, moddalarning kritik xrlatini va boshqalarni oʻrgandi. Moskva universitetida fizika lab.ga asos soldi.

 

1839-yilda tugʻilganlar
10-avgustda tugʻilganlar
1896-yilda vafot etganlar
27-mayda vafot etganlar
Pyotr Stolipin

Pyotr Arkadyevich Stolipin (1862.14.4, Drezden — 1911.18.9, Kiyev) — Rossiya davlat arbobi. Peterburg universitetini tugatgan (1884). 1889 yildan Rossiya Ichki ishlar ministrligida xizmat qilgan. Grodno (1902), Saratov (1903—06) gubernyalari gubernatori, Rossiya Ichki ishlar ministri (1906 y. 26 apreldan), ayni paytda Ministrlar Soveti raisi (1906 yil 8 iyundan). Stolipin hukumat raisi boʻlgach, Rossiya qishloq xoʻjaligi. asosida uning iqtisodiyotini tubdan isloh qilish gʻoyasini amalga oshirishga kirishdi. Rossiyada krestyanlar (dehqonlar)ga qishloq jamoasidan ajralib chiqib, ularga alox.ida chek yerlari (tomorqa) ajratilishi haqidagi farmon (1906 yil 9 noyabr), uning asosida III Davlat dumasining qonuni (1910 yil 14 iyun) qabul qilingach, islohotlar boshlandi. Stolipin tashabbusi va uning ishtirokida tayyorlangan islohotlar Stolipin islohoti sifatida mashxur boʻlgan. Unga koʻra, dehqonlarga ajratilgan chek yerlarni sotib olish va sotishga ruxsat berildi. Islohot davomida yer tuzish ishlarida asosiy eʼtibor dehqonlarning chek yerlarida xutorlar tashkil etishga qaratilgan. Islohotdan koʻzda tutilgan yana bir maqsad Rossiyaning markaziy gubernyalaridan dehqonlarni Sibir, Ural, Oltoy, Turkiston va boshqa chekka oʻlkalarga koʻchirish boʻlgan.

Podsho Rossiyasining koʻchiruvchilik siyosati oqibatida Stolipin islohoti paytida Turkiston oʻlkasida rus Agʻolisining soni 20-asr boshlarida 197 420 kishiga yetgan (19-asr oxirlarida ular 70 745 kishi boʻlgan), ularning aksariyati hozirgi Qozogʻiston va Qirgʻiziston hududlariga, Fargʻona vodiysiga joylashtirilgan.

Stolipin suiqasd natijasida oʻldirilgan.

Manbalar 

1862-yilda tugʻilganlar
14-aprelda tugʻilganlar
1911-yilda vafot etganlar
18-sentyabrda vafot etganlar
Rossiya davlat arboblari
Vladimir Stolyarov

Vladimir Pavlovich Stolyarov (1918.15.7, Chorjoʻy — 1971.16.12, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq, rassomi (1958). Samarqand badiiy bilim yurtida taʼlim olgan (1933—37). Respublika yosh tomoshabinlar teatrida (1938—39), Respublika xalq ijodi uyida (1939-yildan) ishlagan. S. amaliy sanʼat, bezak sanʼati rivojiga munosib hissa qoʻshgan. Xalq ustalari (kandakor, toʻquvchi, kashtadoʻz va boshqalar) uchun badiiy buyumlar bezagi eskizlarini tayyorlagan. Uning eskizlari asosida yaratilgan badiiy buyumlar koʻrgazmalarda yuksak baholangan. Naaoiy teatri uchun sahna pardalari, kashtadoʻzlik ("Gulkoʻrpa", popopda tikilgan, ipak, baxmal, 1965), zardoʻzlik ("Sanʼat xalqnikidir", 1958; "Bayram", 1958, hamkorlikda; "Girix", 1962 va boshqa, hammasi Amaliy sanʼat muzeyida) uchun yaratgan badiiy kompozitsiyalari, ayniqsa, diqqatga sazovor.

Oʻzbekiston Respublikasi xalq rassomlari
Stomatit

Stomatit (yun. stoma — ogʻiz, itis — yalligʻlanish) — ogʻiz boʻshligʻi shilliq qavatining yalligʻlanishi. S. mustaqil kasallik holida kechishi, shuningdek, boshqa kasalliklar (qizamiq, qizilcha, fipp, kandidoz) belgisi boʻlishi mumkin. Yalligʻlanish tilda boʻlsa — glossit, milkda boʻlsa — gingivit deyiladi, bulardan har birining oʻziga xos belgilari bor. S. moddalar almashinuvi kasalliklari (avitaminoz, diabet), nerv va ichki aʼzolar kasalliklari, vitamin yetishmovchiligi, ichki sekretsiya bezlari faoliyatining buzilishi oqibatida paydo boʻladi. Chekish, spirtli ichimliklarga ruju qilish, juda issiq yoki juda sovuq, nordon va shoʻr ovqatlar yeyish ham S.ga sabab boʻlishi mumkin. Ayrim dorilarga nisbatan sezuvchanlik ortganda, xususan, oʻzoʻzini davolaganda, balogʻatga yetish davrida, aql tish chiqishi qiyinlashganda (qarang Tish) ham S. roʻy beradi.

S. shakllari har xil boʻlishiga karamay, ularning umumiy oʻxshash belgilari bor: ogʻiz boʻshligʻining shilliq qavati qizaradi, atrofidagi toʻqimalar shishadi, bezillab turadi, jagʻ osti limfa bezlari kattalashadi va boshqa S oʻtkir va surunkali kechadi.

S.ning kataral, yarali nekrotik va aftoz xillari farq qilinadi. Ayrim dori moddalarining yoqmasligi oqibatida, shuningdek, kimyoviy moddalar taʼsirida medikamentoz S, ogʻiz boʻshligʻi shilliq qavatining oʻtkir kesuvchi narsalar, chirigan tish chekkasi, notoʻgʻri qoʻyilgan tish protezidan jarohatlanishi natijasida travmatik S. paydo boʻladi; travmatik S.ning Bednar aftasi (chaqaloqlar aftasi) shakli chaqaloqlarda kuzatiladi. S.ning oldini olish uchun chirigan tishlarni va organizmning umumiy kasalliklarini oʻz vaqtida davolash, shilliq qavatning yalligʻlanishiga sabab boʻladigan omillarni bartaraf etish lozim.
Richard Stone

STOUN (Stone) Richard (1913-1991.6.12, London) — ingliz iqtisodchisi. Kembrij universitetini tugatgan (1935). 1945-yildan Kembrij universitetida dars bergan, moliya va buxgalteriya hisobi fakulteti professor, Iqtisodiy jamiyat va xalqaro statistika instituti prezidenti (1955). S. koʻpgina mamlakatlarda qoʻllanilayotgan milliy hisoblar tizimini yaratdi. Iqgisodiy qarashlarida neokeynechilik tarafdori boʻlib, iqtisodiy oʻsishning koʻp sektorli modelini yaratdi, amaliy ekonometrika sohasida tadqiqotlar olib bordi. Uning milliy hisoblarga moliya balansi tizimini kiritishi katta yangilik boʻldi. Amaliy ekonometrika sohasida 1954-yilda chiqqan "Buyuk Britaniyada isteʼmol afzalligi va harajatlar hisobi. 1920— 1938" kitobi klassik asar hisoblanadi. Nobel mukofoti laureati (1984). As: Metod "zatrati vipusk" i natsionalnie scheta (per. s angl.), M., 1966.

Manbalar 

Olimlar
Iqtisodchilar
Strabon

Strabon (Strabon) (mil. av. 64/63 — mil. 23/24) — yunon geografi va tarixchisi. Koʻp sayohatlar (Yunoniston, Kichik Osiyo, Italiya va Misr) qilgan. Antik davr geografik bilimlari yakuni boʻlgan "Geografiya" (mil. av. taxminan 7y., 17 kitobdan iborat) va "Tarixiy xotiralar" degan (bizgacha yetib kelmagan) asarlar muallifi. Asarda Gʻarbiy va Markaziy Yevropa, Kichik Osiyo, Shimoliy va Sharqiy Qora dengiz sohillari haqida geografik maʼlumotlar toʻplangan. Shu bilan birga asarda koʻplab tarixiy, etn. maishiy tafsilotlar keltirilgan, xususan, Qrim yarim orol va Dnepr boʻyiga kelib joylashgan qabilalar, skiflar, roksolanlarning xoʻjaligi va maishiy turmushi haqida, Shimoliy va Sharkay Qora dengiz sohillarida joylashgan antik shaharlarning qurilishi, turmushi, xoʻjaligi, tarixi, Bosfor davlatining tarixi va xoʻjaligi haqida qimmatli maʼlumotlar joylashgan. "Geografiya"da, shuningdek, qad. Oʻrta Osiyo geogr.si, unda yashagan qabilalar (saklar, parfyanlar, baqtriyaliklar, daxlar va boshqalar) va ularning urfodati, tili, Buyuk ipak yuli oʻtgan joylar haqida qimmatli maʼlumotlar ham bor.kkk
Igor Stravinskiy

Igor Fyodorovich Stravinskiy [1882.5 (17).6, hozirgi Lomonosov — 1971.6.4, Nyu York, Venetsiyada dafn etilgan] — rus kompozitori, pianinochi va dirijyor. Atoqli xonanda Fyodor Stravinskiy (1843—1902)ning oʻgʻli. 20a. musiqasining islohotchilaridan. Peterburg universiteti (1900—05)da va musiqadan N.RimskiyKorsakov (1903—05)da tahsil koʻrgan. 1914-yildan Yevropa, 1939-yildan AQShda yashagan. Deyarli 65 yillik ijodiy faoliyati davomida rus musiqasi anʼanalariga tayangan. Shuningdek, musiqiy impressionizm ("Qaqnus" baleti), moziy rus folklori ("Petrushka", "Muqaddas bahor" baletlari), neoklassitsizm ("Pulchinella" baleti, "Shoh Edip" operaoratoriyasi va boshqalar), jaz musiqasi ("Regtaym", "Obnus konserti"), diniy musiqa ("Psalmlar simfoniyasi", "Trenlar", "Rekviyem", "Motam kanonlari"), dodekafoniya ("Dilan Tomas xotirasiga", "Agon", "Jon Kennedi elegiyasi" va boshqalar) kabi uslublarga oʻziga xos tarzda murojaat qilgan. Stravinskiy asarlari boy fantaziyasi, kuylari, ritmikasi, orkestrlash usullarining originalligi, shaklan rang-barangligi bilan qimmatlidir. Stravinskiyning ijodiy merosi va konsert faoliyati zamonaviy musiqa rivojiga katta taʼsir koʻrsatmoqda. Stravinskiy 20-asrda "Hyp — Sharqdandir!" degan daʼvatni takrorlab, Sharq mavzulariga murojaat etgan. Oʻzbekistonda uning qator kamercholgʻu va simfonik (2 simfoniyasi — premyera tarzida) asarlari, balet musiqasi muntazam ijro etilmoqda.

Manbalar 

 

Grammy mukofoti sovrindorlari
Klassik musiqa
Strasbourg universiteti

Strasburg universiteti - Fransiyadagi qad. universitetlardan biri. 1621-yil asos solingan. 1870—71 yilgi Fransiya — Prussiya urushida Fransiya magʻlubiyatga uchragach yopilgan va uning oʻrniga Kayzer Vilgelm universiteti tashkil etilgan. 1919-yil qayta tiklangan. 1935—45 yillarda KlermonFerran shahrida joylashgan va Fransiya Qarshilik koʻrsatish harakatining markazlaridan biri boʻlgan. 1947-yil Kdrshilik kursatish harakati medali bilan mukofotlangan. Su. tarkibida 3 universitet faoliyat koʻrsatadi. Tibbiyot, mat., fizika, kimyo, fiziologiya, biokimyo, botanika, zool., umumiy biol., geol., geofizika, tarix, filol., teologiya, huquq, iqtisodiy fanlar va boshqa sohalar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. 30 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi. Kutubxonasida 3 mln.dan ortiq asar saqlanadi.
Stratisfera

Stratisfera (lot. stratum— katlam va sfera) — Yer poʻstining, asosan, choʻkindi va dastlab choʻkindi boʻlgan (metamorfik) jinslardan tarkib topgan ustki qismi. Platformalarda S.ning qalinligi 3 km gacha, geosinklinallarda 15 km gacha. S, asosan, gil, gilli slanets, qumtosh, ohaktosh va dolomitlardan iborat (qarang Choʻkindi jinslar).
Stratifikatsiya

Stratifikatsiya (lot. stratum toʻshama, qatlam va facio — bajaraman) — 1) oʻsimliklar urugʻ (danak) lari unib chiqishini tezlashtirish uchun nam muhitda saqlash, urugʻlarga ekishdan oldin ishlov berish usuli. Asosan, mevali, manzarali, oʻrmon daraxtlari, butalari, ayrim dorivor oʻsimliklar urugʻlari (danaklari) uchun qoʻllaniladi. S. uchun qum, qipiq, torf uvoqlari va boshqa ishlatiladi. Maxsus chuqur yoki yashiklarda urugʻ (danak) lar nam qum bilan aralashtirilib 3—5° haroratda saqlanadi. Olma va nok urugʻlari 120—130, yongʻoq, pista va bodom 45—60, behi urugʻi 60—70, shaftoli va oʻrik danagi 90—100, togʻolcha danagi 150—200, olcha va gilos danagi 200—250 kun S. qilinadi. Olma, nok, behi, bodom, yongʻoq va boshqa meva urugʻlari oktabr—noyabrda ekilganda, bahorgacha S. davrini yerda oʻtkazib, yaxshi unib chiqishi ham mumkin. Togʻolcha, olcha, gilos va boshqa mevali daraxt danaklari esa S. davrini toʻliq oʻtkazishi uchun mevadan ajratilgach, qumlanib, kuzgacha saqlanadi; 2) atmosferadagi muvozanat shartlarini belgilovchi havo temperaturasining vertikal boʻyicha taqsimlanishi; havoning vertikal siljishi ortishiga yoki kamayishiga yordam beradi. Noturgʻun S.da balandlik oshishi bilan temperatura pasayadi, bu atmosfera konvensiyasiga imkon beradi.
Stratiform konlar

Stratiform konlar - foydali qazilmalarning vulkanogenchoʻkindi va qatqatli choʻkindi togʻ jinslari qalin qatlamlaridagi bir yoki bir necha stratigrafik gorizontda toʻplangan uyumlari. Stratiform konlar singenetikmagmatik va epigenetikpostmagmatik yoʻllar bilan xreil boʻladi. Karbonatli jinslar qatlamlaridagi qoʻrgʻoshinrux (AQSH, Missisuri shtatidagi konlar) hamda qumtosh va slanets qatlamlaridagi mis konlari (Qozogʻiston, Jezqazgan koni) Stratiform konlar uchun harakterli. Stratiform konlarda qatlam tanalari oʻzini sigʻdirgan va ular bilan muvofiq yotgan togʻ jinslariga nisbatan koʻp. Ular rudalarning oddiy mineral tarkibi bilan farq qiladi, bu esa rudali jinslarning bir yoki bir nechta katlamlarida mis, rux, qoʻrgʻoshin sulfidlarining xolxolligi va hamroh minerallarning miqdoriga bogʻliq. Stratiform konlar katta hajmdagi keng qamrovli rivojlanishga ega boʻlib, bepoyon rudali rayonlar va provinsiyalarda shakllanadi (mas, Missisipi vodiysidagi qoʻrgʻoshinrux konlari). "Stratiform konlar" termini, ushbu konlarning paydo boʻlish muammosi yuzasidan 1969-yilda NyuYorkda oʻtkazilgan konferensiyada qabul qilingan. Oʻzbekistonda Stratiform konlar sirasiga Uchquloch (Shim. Nurota tizmasi), Sarikon, Konjaylov (Chatqol tizmasi) kabi qoʻrgʻoshinrux konlari kiradi.
Boris Petrovich Straumal

Boris Petrovich Straumal (1900.25.7, Slonim sh., hozirgi Belarus, Grodno viloyati — 1987.29.4, Toshkent) — seleksioner olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1960), qishloq xoʻjaligi. fanlari doktori (1962), professor (1967). Oʻrta Osiyo universitetining qishloq xoʻjaligi. fakultetini tugatgan (1927). Oʻzbekistonda birinchi MTS tashkilotchisi va direktori (1929—31), SoyuzNIXI direktori (1931—39), ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari va oʻrta tolali gʻoʻza navlari seleksiyasi laboratoriya mudiri (1942—71). 1971-yildan Oʻzbekiston gʻoʻza seleksiyasi va urugʻchiligi ilmiy tadqiqot institutida katta ilmiy xodim. Ilmiy ishlari yangi gʻoʻza navlarini yaratish, seleksiyaurugʻchilik ishlari sxemasi va metodikasini ishlab chiqishga bagʻishlangan. U malla tolali S4001, S4018, oq tolali S4727, S4480, Chimboy 3010, S4891 gʻoʻza navlarini yaratgan.

Manbalar 
 Sorta xlopchatnika s osnovami seleksii, T., 1974; Sort 108F, T., 1977.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Nikolay Straxov

Nikolay Mixaylovich Straxov (1900.2(15).4, Volxov shahri, hozirgi Oryol viloyati — 1978, 13.7, Moskva] — rus geologi va geokimyogari, SSSR Fanlar akademiyasi akademik. (1953), hozirgi zamon nazariy litologiyasi asoschilaridan biri. Asosiy ilmiy ishlari Kora, Kaspiy, Orol dengizlari, Balxash koʻli, Tinch, Atlantika va Hind okeanlaridagi hozirgi choʻkindilar genezisini aniklashga bagʻishlangan. S. litogeneznij 4 tipini aniqladi va ularning Yer tarixidagi evolyusiyasini tavsifladi; diagenez, galogenez va gumid ruda hosil boʻlishi nazariyalarini ishlab chikdi; yonuvchi slanetslar, tuzlar, temir va marganets rudalari, ohaqtoshdolomitli togʻ jinslarini tekshirdi. S. choʻkindi jinslar geokimyosi taraqqiyotiga salmoqli hissa qoʻshdi, migratsiya shakllari, qad. suv havzalari, okean, dengiz va daryolarda Gʻe, Mp, R, V va boshqa kimyoviy elementlarning tarqalish qonuniyatlarini oʻrgandi.

Manbalar
Stroboskop

Stroboskop (yunoncha: strobos — tartibsiz harakat va skopeo — qarayman) — biron bir buyum yoki manzarani kuzatayotganimizda shu buyum yoki manzara yoʻqolganda ham uning qiyofasi koʻz oʻngimizda namoyon boʻlib turaverishi hodisasi (koʻrish inersiyasi)ni namoyish qilish uchun moʻljallangan asbob. Umumiy oʻkda aylanadigan ikkita diskdan iborat. Birinchi diskda, xuddi soat siferblatidagidek, biron bir takrorlanuvchi jarayonning turli fazalariga mos shakllar tushirilgan. Ikkinchi diskda qator uzunchoq tirqishlar ochilgan. Disklar aylantirilganda kuzatuvchi kuzatish darchasi va shu uzunchoq tirqishlar orqali qarab, birinchi diskdagi shakllar harakatini birinketin koʻradi. Har bir shakl bilan navbatdagi shakl harakati orasida muayyan bir oniy vaqt oʻtadi. Lekin kuzatuvchiga shakllarning harakati yaxlit (uzluksiz) boʻlib tuyuladi. Bu qad. oʻyinchoq asbobning ishlash prinsipi odam koʻzining koʻrish illyuziyasi xossasiga asoslangan. S. xususiyatidan koʻpgina ilmiy tadqiqot ishlarida, har xil asboblar yasashda, kinematografiya va televideniyeda keng foydalaniladi (qarang Stroboskopik effekt).

Kino va video texnologiyalari
Stroboskopik effekt

Stroboskopik effekt - uzlukli kuzatish jarayonida tez harakatlanayotgan jismning qoʻzgʻalmas tarzda koʻrinishi yoki jism harakatining alohida fazalari tez almashinib turganda jismning harakat qilayotgandek boʻlib tuyulishi. Agar biror jism yoki surat uzluksiz kuzatilmasdan muayyan vaqt oraligʻida kuzatilsa, ularning tasviri xuddi uzluksiz kuzatilayotgandek tasavvur qoldiradi. Bunga koʻrish inersiyasi hodisasi sabab boʻladi. Buni umumiy bir oʻkda aylanuvchi ikki diskdan iborat asbob (stroboskop)da kuzatish mumkin. Koʻz oldida oddiy stroboskop zatvori v chastota bilan t vaqt davomida ochibyopilsa, tez harakatlanayotgan jism juda kichkina joyga siljiydi, shuning uchun u koʻrinadi. Koʻrinayotgan obrazning saqlanish vaqti x ichida zatvor vt marta ochiladi, shuning uchun harakatlanuvchi jismning bir necha "oniy" holatlari bir vaqtda koʻrinadi. Hozirgi stroboskoplarda uzluksiz koʻrish impulsli lampalar vositasida amalga oshiriladi. Odatda, harakatning ketma-ket fazalarini tasvirlovchi kadrlar sekundiga 24 marta almashinsa, koʻrish inersiyasi va ruhiy omillar tufayli harakatning uzluksizligi samarasiga erishiladi. Stroboskopik effekt, mas, kinematografiyaning asosini tashkil qiladi.

Manbalar 

Effektlar haqidagi maqolalar
Stromboli

Stromboli — Tirren dengizidagi soʻnmagan vulkan, Lipari arxipelagida, Italiya hududi. Dengiz sathidan bal. 926 m (dengiz tubidan 2700 m). Krateri 700 m balandlikda. Muntazam ravishda vulkan bombalari va gaz otilib turadi. Krateridan chiqayotgan gazlar lavaning taftidan yorishib kechasi uzoqdan yaqqol koʻrinadi. Shu sababli uni Oʻrta dengizdagi mayoq deb ataydilar. Vulkan otilishi tiplaridan biri ham S. deb ataladi. 

Vulqonlar
Vasiliy Vasilyevich Struve

Vasiliy Vasilyevich Struve [1889.21.1(2.2) — hozirgi Sankt-Peterburg — 1965.15.9] — rus sharqshunosi, Qad. Sharq mamlakatlari tarixini oʻrganish boʻyicha mutaxassis. SSSR Fanlar akademiyasi akademik (1935), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1943), tarix fanlari doktori (1934). Peterburg universitetini tugatgan (1911). Leningrad universitetida kariyb 50 yil dars bergan (1916—65); Ermitajning Misr boʻlimi mudiri (1918 — 33), SSSR Fanlar akademiyasi Etnografiya (1937—40) va Sharqshunoslik institutlari (1941—50) (1959-yildan 1965-yilgacha shu intning Qad. Sharq boʻlimi mudiri) direktori. Urush yillari (1941-yildan) Toshkentda yashagan. 2 jilddan iborat Oʻzbekiston tarixini yaratishda bevosita ishtirok qilib, respublikada tarix fanining rivojiga maʼlum hissa qoʻshgan. Qad. Sharq, jumladan, Qad. Misr, Shumer, Bobil, Ossuriya, Urartu, Eron, Falastin, Kichik Osiyo, Qora dengiz soxili va Oʻrta Osiyo tarixi va madaniyati tarixiga oid asarlar muallifi.

Manbalar 
 Istoriya Drevneyu Vostoka, M., 1941; Etyudoʻ po istorii Severnogo Prichernomorya, Kavkaza i Sredney Azii, L., 1968.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Vasiliy Struve

Vasiliy Yakovlevich Struve [1793.4(15)4, Altona (Germaniya) — 1864.11(23)11, Peterburg] — rus astronomi, Peterburg Fanlar akademiyasi akademik (1832). Derpt (hozirgi Tartu, Estoniya) universitetini tugatgan (1810). Struve 1818—39 yillarda shu untning rasadxonasi rahbari. Pulkovo rasadxonasining asoschisi va 1839-yildan uning direktori. Struve Dunay daryosining quiilishidan to Shimoliy Muz okeanigacha boʻlgan meridian yey i uzunligini (25°20’) oʻlchagan. Pulkovo rasadxonasidagi barcha teleskoplar Struve buyurtmasiga asosan yasalgan hamda oʻrnatilgan. U Galaktika markazi tomon yulduzlar sonining ortib borishini, yulduzlararo mugʻitning mavjudligini kashf etgan. Struve qoʻshaloq yulduzlar hamda yulduzlargacha boʻlgan masofalarni oʻlchashga doir tadqiqotlar olib borgan.

 

1793-yilda tugʻilganlar
15-aprelda tugʻilganlar
1864-yilda vafot etganlar
23-noyabrda vafot etganlar