Amin Maaluf

Amin Maaluf (; ) (1949-yil 25-fevralda tugʻilgan) – asli livanlik fransuz yozuvchisi, 1976-yildan beri Fransiyada yashaydi. Ona tili arab tili boʻlsa-da, u fransuz tilida yozadi va asarlari 40 dan ortiq tillarga tarjima qilingan.

Uning bir nechta ilmiy asarlari orasida "Salib yurishlari arablar nigohida" eng mashhuri boʻlsa kerak. U 1993-yilda "Tanios qoyasi" romani uchun Prix Goncourt, shuningdek, 2010-yilda adabiyot boʻyicha Asturiya shahzodasi mukofotiga sazovor boʻlgan. Fransiya akademiyasining aʼzosi va 2023-yil 28-sentyabrda akademiyaning Doimiy kotibi etib saylangan.

Shaxsiy hayoti 

Maaluf Livanning Bayrut shahrida tugʻilgan va Badaro kosmopolit mahallasida oʻsgan, toʻrt farzandning ikkinchisi. Uning ota-onasi turli madaniyatlarga mansub boʻlgan. Otasi Ayn al-Qabu shahridagi Baskinta yaqinidagi Machra qishlogʻidagi Melkit katolik jamoasidan boʻlgan yunon edi. Onasi, Odette Husayn, livanlik, Ayn al-Qabuning Metn qishlogʻidan boʻlib, asli turk. Odette Misrda tugʻilgan va Livanga qaytib kelguniga qadar u yerda koʻp yillar yashagan; u 2021-yilda 100 yoshida vafot etguniga qadar Fransiyada yashagan.

Maalufning onasi qatʼiy moruniy katolik boʻlib, uni fransuz iyezuit maktabi Notr Dam Jamhur kollejiga yuborishni talab qilgan. Bayrutdagi fransuzzabon Sen-Jozef universitetida sotsiologiya boʻyicha tahsil olgan.

U karnaychi Ibrohim Maalufning amakisi.

Karyerasi 
Maaluf 1975-yilda Livandagi fuqarolar urushi boshlangunga qadar Bayrutda chiqadigan "An-Nahar" kundalik gazetasi direktori boʻlib ishlagan va urushdan Parijga koʻchib oʻtgan hamda Fransiya poytaxti uning doimiy uyiga aylangan. Maalufning birinchi kitobi "Salib yurishlari arablar nigohida" (1983) salib yurishlarini arab manbalari asosida yoritib bergan.

Oʻzining badiiy asari bilan bir qatorda musiqiy asarlar uchun toʻrtta matn va koʻplab romanlar yozgan.

"Un fauteuil sur la Seine" kitobida fransuz akademiyasining aʼzosi sifatida 29-oʻrinda oʻzidan oldin oʻtirganlarning hayoti haqida qisqacha hikoya qilinadi.

Mukofotlari 
Maaluf Katolik de Luven universiteti (Belgiya), Bayrut Amerika universiteti (Livan), Rovira i Virgili universiteti (Ispaniya), Evora universiteti (Portugaliya) va Ottava universiteti (Kanada) tomonidan faxriy doktorlik unvonlari bilan taqdirlangan.

1993-yilda Maaluf voqealari 19-asr Livanida boʻlgan "Tanios qoyasi" (fransuzcha Le rocher de Tanios) romani uchun Gonkur mukofotiga sazovor boʻldi. 2004-yilda uning "Origins: A Memuar" (Origines, 2004) asarining asl fransuz nashri Prix Méditerranée mukofoti bilan taqdirlandi.

2010-yilda u Oʻrta yer dengizi tillari mozaikasi, madaniyatlar va dinlar, bagʻrikenglik va murosaga oid hikoyalar, oʻylovchi tilning qizgʻin aralashmasi, tarixiy voqealari uchun adabiyot boʻyicha Ispaniyaning Asturiya shahzodasi mukofotiga sazovor boʻldi. U 2011-yil 23-iyunda antropolog Klod Levi-Strausning oʻlimi tufayli Fransiya akademiyasida boʻsh qolgan 29-oʻrinni egallab, akademiya aʼzosi etib saylandi. Maaluf ushbu sharafga sazovor boʻlgan birinchi livanlikdir.

2016-yilda u „Yilning madaniy shaxsi“ yoʻnalishida Shayx Zayd kitob mukofoti bilan taqdirlandi va 1 million dirhamni (taxminan 272 000 AQSH dollari) qoʻlga kiritdi.

2020-yilda u Fransiya hukumati tomonidan „Milliy xizmatlari uchun“ ordeni bilan taqdirlangan. Unga bu orden prezident Emmanuel Makron tomonidan berildi.

2021-yilda Maaluf Britaniyaning Qirollik adabiyot jamiyatining Xalqaro yozuvchisi etib saylandi.

Shon-sharaf va unvonlari

Ijod namunalari

Badiiy adabiyot 
Maalufning romanlari fuqarolar urushi va migratsiya tajribasi bilan ajralib turadi. Uning qahramonlari mamlakatlar, tillar va dinlar oʻrtasidagi sayohatchilardir va u „oʻtmishimiz“ haqida yozishni afzal koʻradi.

Ilmiy asarlari

Librettolari 
Maalufning barcha librettolari fin bastakori Kaija Saariaho uchun yozilgan.

 2000. L’Amour de loin („Uzoqdan sevgi“), opera
 2003. Adriana Mater, opera
 2006. La Passion de Simone, oratoriya
 2010. Emiliya, monodrama

Manbalar

Havolalar 

 Amin Maaluf blogi

Yashayotgan insonlar
1949-yilda tugʻilganlar
Bayrutlik yozuvchilar
Fransuz akademiyasi aʼzolari
Fransuz adabiyoti
Fransuz yozuvchilar