Andrew Gelman

Andrew Eric Gelman  (1965-yil 11-fevralda tugʻilgan) — amerikalik statistik mutaxassis, Kolumbiya universitetining statistika va siyosatshunoslik professori.

Gelman 1986-yilda MITda matematika hamda fizika fanlari boʻyicha bakalavr darajasini oldi, oʻqish davomida Milliy xizmatlari uchun stipendiyaga ega boʻlgan. Shundan soʻning1987-yilda fan magistri va 1990-yilda Donald Rubin rahbarligida Garvard universitetining statistika boʻyicha falsafa doktori unvonini oldi.

Andrew Eric Gelman  uch marta Amerika Statistika Assotsiatsiyasining eng yaxshi statistik dastur mukofotiga sazovor boʻlgan. U Amerika Statistika Assotsiatsiyasi va Matematik Statistika Institutining saylangan aʼzosi. Bundan tashqari 2020-yilda Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining (AAAS) aʼzosi etib saylangan.

Shaxsiy hayoti 
Gelman Matematika jihatidan erta rivojlangan yoshlarni oʻrganish ishtirokchisi. Gelman 2002-yilda Karolin Rozentalga turmushga chiqdi va uning uch farzandi bor.

Oʻz davrining mutahisi Psixolog Susan Gelman  uning opasi, Karikaturachi Woody Gelman esa uning amakisi.

Ish jarayoni 

Gelman hozirda Kolumbiya universitetida siyosatshunoslik va statistika professori. Gelman statistik falsafa va usullarga, ayniqsa Bayes statistikasi va hierarchical  models katta hissa qoʻshgan. U Stan statistik dasturlash asosini ishlab chiqishga rahbarlik qilgan.

Statistik xulosalar va gipotezalarni tekshirish boʻyicha istiqboli 
Gelmanning statistik xulosaga boʻlgan yondashuv sitatistik ahamiyatga ega boʻlishni qidirishdan koʻra, oʻzgaruvchanlik va maʼlumotlar oʻrtasidagi bogʻlanishni oʻrganishga urgʻu beradi. Gelmanning taʼkidlashicha, uning gipotezalarni sinab koʻrishga boʻlgan yondashuvini quydagicha aytdi, odatda statistik xulosalar uchun qilingan amalning „anʼanaviy nuqtai nazarga qarama-qarshi“. Standart yondashuv nol boʻlgan gipotezani rad etish maqsadiga ega boʻlishi mumkin boʻlsada, Gelman rad etishdan koʻp narsani oʻrganish mumkin emasligini taʼkidlaydi. Boshqa tomondan, rad qilmaslik sizga nimanidir aytad: „u sizning tadqiqotingiz shovqinli ekanligini, tadqiqotda sizni qiziqtirgan narsani aniqlash uchun yetarli maʼlumot yoʻqligini aytadi — hatto tadqiqot mukammal bajarilgan boʻlsa ham hamda oʻlchovlar xolis boʻlsa va sizning namunangiz populyatsiyangizning vakili boʻlsa va boshqa tasdiqlar. Bu qandaydir foydali bilim boʻlishi mumkin, demak, siz shovqin boʻlishi mumkin boʻlgan qandaydir amalnini tushuntirishga harakat qilyapsiz.“ Gelman fanning kattaroq tasdiqlovchi va soxtalashtiruvchi paradigmalari kontekstida oʻz ish faoliyati haqida blog postini yozgan. Gelmanning statistik xulosaga oʻziga xos yondashuvi uning asarlari, mashhur blogi hamda koʻplab nashr qilingan asarlarining asosiy takrorlanadigan mavzusidir.

Ommabop matbuot 
Gelman siyosatshunoslik va statistikani jurnalistlar va jamoatchilik uchun yanada qulayroq qilish borasidagi sayharakatlari bilan mutahasislaridan ajralib turadi. U The Washington Post tomonidan chop etilgan „The Monkey Cage“ blogining asosiy mualliflaridan biri edi. Bu blog siyosat haqida xabardor sharhlar berishga va siyosatshunoslikni yanada qulayroq tushunilishga bagʻishlangan edi. Gelman bundan tashqari, ijtimoiy fanlardagi statistik amaliyotlar bilan shugʻullanadigan oʻz blogini ham yuritadi. U tez-tez Bayesian statistikasi, maʼlumotlarni koʻrsatish hamda ijtimoiy fanlardagi qiziqarli tendentsiyalar haqida yozadi The New York Times gazetasidagi maqolalarga koʻra, blogda „u fanlardagi eng yaxshi statistik amaliyotlar haqida oʻz fikrlarini eʼlon qiladi va u bemani va ilmiy boʻlmagan maʼlumotlarga tez-tez urgʻu beradi… U etarlicha hurmatga sazovor, uning yozuvlari sevib oʻqiladi; u oʻzining koʻplab tanqidlari kuchli schadenfreude tuygʻusi bilan zavqlanadigan darajada kechadi“. Gelman kamyob boʻlgan uslubiy ishlarning taniqli tanqidchisi boʻlib, u bunday ishlarni replication crisis hissa qoʻshayotganini aniqlaydi.

Bibliografiya 

 Endryu Gelman, Devid Park, Boris Shor va Jeronimo Kortina. " Qizil shtat, koʻk davlat, boy davlat, kambagʻal shtat: Nima uchun amerikaliklar oʻzlari kabi ovoz berishadi (2-nashr). Prinston universiteti matbuoti, 2009 yil. ISBN 0-691-14393-5
 Endryu Gelman va Jennifer Xill. " Regressiya va koʻp darajali/ierarxik modellar yordamida maʼlumotlarni tahlil qilish ". Kembrij universiteti nashriyoti, 2006 yil.
 Endryu Gelman va Debora Nolan. " Oʻqitish statistikasi: hiylalar sumkasi ". Oksford universiteti matbuoti, 2002 yil.ISBN 978-0-19-857224-4
 Endryu Gelman, Jon B. Karlin, Hal S. Stern, Devid Dunson, Aki Vehtari va Donald B. Rubin. " Bayes maʼlumotlarini tahlil qilish " (3-nashr). Chapman & Hall / CRC, 2013 yil. ISBN 1-4398-4095-4
 Endryu Gelman, Jennifer Xill va Aki Vehtari. " Regressiya va boshqa hikoyalar ". Kembrij universiteti nashriyoti, 2020.ISBN 978-1107023987

Manbalar

Havolalar 

 Bosh sahifa
 Statistik modellashtirish, sababiy xulosalar va ijtimoiy fanlar . Endryu Gelmanning tadqiqot blogi.

Yashayotgan insonlar
1965-yilda tugʻilganlar