MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Yurak glikozidlari

Yurak glikozidlari — oʻsimliklardan olinadigan tabiiy glikozidlar. Tarkibida Yu.g. bor oʻsimliklar qadimiydan maʼlum, ular xalq va ilmiy tabobatda qoʻllanib kelingan. Yu.g.dan yurak xastaliklari va boshqalar kasalliklarni davolashda foydalanilgan.

Qadimgi misrliklar dengiz piyozini, rimliklar va yunonlar erizimumni yurak kasalliklarida va peshob haydovchi sifatida ishlatishgan. 11-asrda Angliyada angishvonagul xalq tabobatida dori vositasi sifatida maʼlum boʻlgan.

YU.g. tutuvchi oʻsimliklar butalar, lianalar, oʻtlar shaklida uchraydi. Yu.g. saqlovchi oʻsimliklarning 45 ga yaqin turi aniqlangan, ularning 9 tasi Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻsadi. Ular sigirkuyruqdoshlar, kedirdoshlar, loladoshlar, ayiqtovondoshlar, joʻkadoshlar, tutdoshlar va boshqalar.

Hoz. angishvonagul barglaridan digoksin, selanid, lantozid; strofant urugʻidan strofantin K.; adonis oʻsimligining yer ustki qismidan adonis, adonisbrom; marvaridgul yer ustki qismidan korglikon, konvaflavin kabi dori vositalari olinib, ular zamonaviy tibbiyotda yurak xastaliklari (yurak poroklari va u tufayli qon aylanishining II va III darajali buzilishi, yurak astmasi, yurak shishi)ni davolashda, peshob haydovchi va boshqalar sifatida keng qoʻllaniladi. Bir qancha Yu.g. tinchlantiruvchi xossaga ham ega.
Yurak qon-tomir sistemasi

Yurak-tomir sistemasi — organizmda gemolimfa yoki qon aylanadigan tomirlar va boʻshliqlar sistemasi. U yurak, toʻqimalar — qon bilan toʻlgan qon tomir va limfa sistemasadan iborat (qarang Qon aylanishi). 

Tibbiyot
Kardiologiya
Yurak qon-tomir sistemasi
Harold Urey

Yuri Garold Kleyton (1893.29.4, Uolkerton, Indiana shtati — 1981.6.1) — amerikalik fizik-kimyogar. AQSH Milliy Fanlar akademiyasi aʼzosi (1935-yildan). Montana universitetini tugatgan (1917), Berklidagi Kaliforniya universiteti (1921-yildan), Baltimordagi J.Xopkins universiteti (1924-yildan), Nyu-Yorkdagi Kolumbiya universiteti (1934-yildan) professor 1945-yildan Chikago untida, 1958— 70 yillarda San-Diyegodagi Kaliforniya universitetida (1972-yildan faxriy professor) ishlagan. Asosiy ilmiy ishlari izotoplar kimyosi, geo va kosmokimyoga oid. Spektroskopiya usulini qoʻllab deyteriyxt ochgan (1932, F.Brikvedde va G.Myorfi bilan hamkorlikda). Uran235 va uran238 izotoplarining boʻlinish usullarini ishlab chiqqan. Uning laboratoriyada suv bugʻlari, vodorod va ammiak bilan metan aralashmasi orqali elektr yoyi oʻtkazilganda aminokislotalar hosil boʻlib, ularni atmosferada ham sintez qilish mumkinligi isbotlangan (1950). Nobel mukofoti laureati (1934).

Manbalar 

 

1893-yilda tugʻilganlar
29-aprelda tugʻilganlar
1981-yilda vafot etganlar
6-yanvarda vafot etganlar
Amerikalik kimyogarlar
Amerikalik ateistlar
Amerikalik olimlar
Yuridik javobgarlik

Yuridik javobgarlik — huquqbuzarlikni sodir etgan shaxsning huquq normalariga asoslangan, o‘z qilmishi uchun javob berishi, davlat majburlov choralari ko‘rinishdagi oqibatlarga duchor bo‘lishi va ularni boshidan kechirishidir yoki boshqacha qilib aytganda huquqbuzarga nisbatan davlat qo‘llaydigan choralar. Yuridik javobgarlikning maqsadi ijtimoiy munosabatlarni mustahkamlash, tartibga solish va muhofaza etishdir. Yuridik javobgarlik qonuniylik, adolatparvarlik, jazoning muqarrarligi, maqsadga muvofiqlik, ayb uchun javobgarlik, bir huquqbuzarlik uchun ikki tomonlama javobgarlikka yo‘l qo‘yilmasligi kabi tamoyillarga asoslanadi. Yuridik javobgarlik faqat qonunda belgilangan tartibda va vakolatli organning tegishli qarori asosidagina vujudga keladi. Yuridik javobgarlikning quyidagi turlari mavjud: jinoiy javobgarlik, maʼmuriy javobgarlik, fuqarolik huquqiy javobgarlik, intizomiy javobgarlik, moddiy javobgarlik. Shuningdek, ilmiy adabiyotlarda konstitutsiyaviy, ekologik javobgarlik turlari ham ko‘rsatiladi.

Manbalar
Yuridik maslahat

Yuridik maslahat — (Oʻzbekiston Respublikasida) huquqiy yordam turi. Bunday yordamni oliy yuridik maʼlumotli, tegishli malaka imtihonini topshirgan, advokatlik litsenziyasiga ega boʻlgan yoki tashkilot, muassasa, korxonada maslahatchi yurist lavozimida ishlayotgan shaxslar berishga haqli. Shaharlar va aholi punktlarida advokatlar hayʼatlarining rayosatlari yuridik yordam koʻrsatish ishini tashkil qilish maqsadida huquqiy maslahat beruvchi advokatlar jamoasini tuzadi. Yuridik maslahatxonaning joylashish oʻrni va unda ishlaydigan advokatlar sonini advokatlar hayʼatining rayosati tegishli adliya idorasi bilan kelishgan holda belgilaydi. Yuridik maslahatxona bankda joriy hisob raqamiga, oʻz nomi va tegishli advokatlar hayʼatiga qarashi koʻrsatilgan muhr va shtampga ega boʻladi. Yuridik maslahatxonaga advokatlar hayʼati rayosati rayosat aʼzolari ichidan tayinlaydigan mudir rahbarlik qiladi. Yuridik maslahat berish uchun advokat, oʻz kasbiy faoliyatida amaddagi qonun hujjatlarining talablariga rioya etishi kerak. U oʻziga yuridik yordam soʻrab murojaat etgan jismoniy va yuridik shaxslarning huquq hamda erkinliklari, qonuniy manfaatlarini himoya etish uchun qonunda koʻzda tutilgan vositalar va usullardan foydalangan holda faoliyat yuritadi.

Gulchehra Toʻlaganova.
Yurisdiksiya

Yurisdiktsiya – sud yoki davlat organlari tizimi nazorati ostidagi qonunlar toʻplamiga ega boʻlgan hudud.

Avstraliya, Germaniya va AQSh federatsiyadagi har bir shtat alohida yurisdiktsiya mavjud. Biroq, baʼzida federal shtatdagi ayrim qonunlar taʼsis shtatlari boʻylab bir xil boʻlib, federal sudlar tomonidan amalga oshiriladi. Federal davlat shu maqsadda yagona yurisdiktsiyani tashkil qiladi.

Yurisdiktsiya oʻz huquq doirasidan tashqarida sodir etilgan jinoyatchilar o/z yurtiga qaytib kelganidan keyin jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin. Baʼzi hollarda, oʻz yurisdiktsiyasidan tashqarida boʻlgan boshqa davlat fuqarosi jinoyat sodir etsa ekstraditsiya qilinishi mumkin.

Unitar davlatlar odatda yagona yurisdiksiyalardir. Ammo, Buyuk Britaniya istisno hisoblanadi. Chunki uchta alohida huquqiy tizimga, yaʼni uchta alohida yurisdiktsiyaga ega. Xitoy, Gonkong va Makaoning alohida yurisdiktsiyalari mavjud.

Yana qarang 

 Cherkov yurisdiktsiyasi
 Siyosiy boʻlinish
 Davlat (siyosat)
 Suveren davlat
 Federativ davlat
 Shtat qonuni
 Joyni oʻzgartirish

Qoʻshimcha kitoblar 

 Beale, Jozef H. (1935) Qonunlar ziddiyatiga oid risola .
 Dicey va Morris . (1993) "Qonunlar toʻqnashuvi" 12-nashr. London: Sweet & Maxwell Ltd. (26/30-bet)
 Makklin, Devid. (2000). Morris: Qonunlar toʻqnashuvi . London: Sweet & Maxwell Ltd.ISBN 0-421-66160-7

Manbalar 

Xalqaro huquq
Pages with unreviewed translations
Yurmala

Yurmala — Latviyadagi shahar. 1959-yil noyabrda Kemeri va Sloka shahrilari hamda Riga shahrining Yurmala tumanidan tashkil etilgan. Riga qoʻltigʻining jan. sohili va Liyelupe daryosi oraligʻida joylashgan. Tarkibiga Liyelupe, Buldure, Dzintari, Mayori, Dubulti aholi punktlari ham kiradi. Aholisi 57,3 ming kishi (2016). Iklimiy kurort (Riga sohili, Kemeri balneologik va balchiq kurorti bor). Sellyulozaqogʻoz, sport qayiqlari, torf, sement va taxta tilish zdlari, badiiy toʻqimachilik va galanteriya, "Texnoinform" fabriklari ishlab turibdi. Tarix va badiiyot muzeylari, latish shoiri Ya.Raynis muzeydala hovlisi bor.

Manbalar 
 

Latviya
Yurt

Yurt — oʻrta asr Sharq manbalarida mulk, turar joy, mamlakat, vatan, yer maʼnosida qoʻllaniladigan atama. 14-asrning 2-yarmigacha "YU." atamasi, odatda, turkiy qabilalar koʻchib yuradigan hudud maʼnosida qoʻllanilgan. 14-asr oxiri — 15-asr boshlarida Yu. deb xon qarorgohidagi zodagonning joyi yoki zodagon yoxud xonning qarorgohi joylashgan yerga aytilgan. Tarixchilar Rashiduddin va Vassofning asarlarida Yu. nafaqat ulus hududini balki qoʻshinning umumiy safida askarlar oʻrni, qarorgoh (oʻrdu) joylashgan yer, qarorgohdagi chodir oʻrnatilgan joyni ham anglatgan. Soʻnggi davr manbalarida "YU." atamasining uy, turar joy, manzilni anglatuvchi ahamiyati kuchaygan. Rus manbalarida Yu.Moʻgʻullar davlati va Oltin Oʻrda parchalangandan soʻng vujudga kelgan davlatlar hududini bildirgan (Sibir Yu.i, Qrim Yu.i va boshqalar).
Abduaziz Yusupov

Abduaziz Yusupovich Yusupov (1927. 17.10, Samarqand) — oftalmolog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1990). Tibbiyot fanlari doktori (1967), professor (1967). SamTIning davolash fakultetini tugatgach (1949), koʻz kasalliklari kafedrasida aspirant (1949—52), assistent (1953—58), dotsent (1958—68), oʻquv ishlari boʻyicha prorektor (1969—74), koʻz kasalliklari kafedrasi mudiri (1974-yildan), shu kafedrada professor (1996-yildan). Asosiy ilmiy ishlari traxomatsan keyin qovoqda boʻladigan asoratlarni jarrohlik usulida davolash, glaukoma va oʻlkaga xos koʻz kasalliklarini oʻrganishga oid. U ilk bor uzoqni yaxshi koʻra olmaslik kasalligini davolashda koʻzning shox pardasi va oqsil pardasida operatsiya oʻtkazish usulini amaliyotga joriy etgan.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Akrom Yusupov

Akrom Mamatovich Yusupov (1905.1.5, Quva — 1975.26.11, Toshkent) — sirk artisti, masxaraboz. Oʻzbekiston xalq artisti (1961). 8 yoshidan amakisi — dorboz Hotam Madaliyevdan dorbozlik va muallaqchilikni oʻrgangan. 14 yoshidan xalq sirkchilari truppasida ishlagan. 1920—30 yillarda komik akrobatika, voltijyorlik, turnik ustida mashq bajarish, chavandozlik tomoshalarida qatnashgan. 1942 yildan Oʻzbek sirki jamoasi tarkibidagi Toshkanboyevlar dasturida ishtirok etdi va dorbozmasxaraboz sifatida keng taniddi. 1953 yildan klounada sohasida faoliyat koʻrsatib, qadimiy masxaraboxtik va qiziqchilik anʼanalarini davom ettirib, uni rivojlantirib zamonaviy oʻzbek klounadasining eng yaxshi namunalarini yaratdi. Yu. tomoshalari oʻrgatilgan eshak va qoʻy ishtirokida oʻtadi. Yu. zamonaviy Xoʻja Nasriddin obrazini gavdalantirdi va oʻzining xushchaqchaq va oʻtkir zehnli qahramoni bilan betakror komik isteʼdodini "ISH — 421", "Diplomli eshak", "Pul yoki aql", "Oʻquvchi", "Sartarosh", "Taftish", "Boks", "Aqlli jonivor" kabi klounadalarda namoyish etdi. "Sirli kristall", "Akrom, badjahl xon va quyoncha" kabi sirk pantomimalarida bosh rollarni ijro etdi. 1970-yillardan Toshkentdagi "Sahnadagi sirk" ijodiy jamoasi bilan hamkorlik qilgan. Muallaq oshish, chavandozlik va dorbozlikni yaxshi egallaganligi tufayli parodiyali masxarabozlikni usta sanʼatkor sifatida bajarib, tomoshabinlar tahsiniga sazovor boʻlgan. Yu. soʻz va mimika ustasi. U sodda, samimiy, vaziyatga darhol, lekin bamaylixotir baho beruvchi, tadbirkorligini namoyish etuvchi, ishonuvchanligi, tepsatebranmasligi bilan kulgi uygʻotuvchi odam qiyofasini mohirona talqin etgan. Andijon viloyat Marhamat shahri koʻchalaridan biriga Yu. nomi berilgan.

Oʻgʻli Mahmud Yusupov (1930.12.11, Toshkent) — dorboz, akrobat. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1964), 1951 yildan Toshkanboyevlar dasturining qatnashchisi.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Joʻraxon Yusupov

Joʻraxon Yusupov (1905 Shahrixon — 1994.30.5) — xonanda, sozanda (gʻijjak, skripka). Oʻzbekiston xalq hofizi (1940). Baland, keng diapazonli, shirali ovoz sohibi. Katta ashula yoʻllarini va sozandalikni Madraim qori, Nurulla qori, Abdurahim qori, Karim oxunlardan oʻzlashtirib, keyinchalik ular bilan hamnafaslik qilgan. Katta Fargʻona kanali, Farhod GRESi va boshqalar qurilishlarda, xalq sayili va bayramlarda madaniy xizmat qilgan. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941—42). Yangiyoʻl teatrida xonanda (1943—44). Shahrixonda katta ashula ijro mahorati maktabiga asos solib, Odiljon Yusupov, N.Saidnazarov, E.Yusupov, I.Oxunov va boshqalar hofizlarga ustozlik qilgan. Ijro uslubiga ravonlik, keng nafas, taʼsirchanlik xosdir (shu bois, Joʻrafason taxallusini olgan). Repertuaridan katta ashula ("Ohkim", "Dogʻman", "Bir kelsun", "Ey dilbari jonon", "Judo qilma" va boshqalar), mumtoz ashula va Fargʻona — Toshkent maqom yoʻllari ("Bayot", "Chorgoh", "Segoh", "Dugoh" va boshqalar) oʻrin olgan. Koʻpgina xalq ijodiyoti festival va tanlovlarining sovrindori.

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Zaynobiddin Yusupov

Zaynobiddin Yusupov (1923.1.1 Margʻilon — 1992.30.10) — qiziqchi va askiyachi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1989). Yusufjon qiziq Shakarjonovning oʻgʻli. Oxunjon qiziq Huzurjonovdan taʼlim olgan: 1940-yilda Toshkentda oʻtkazilgan qiziqchilarning birinchi respublika qoʻriktanlovida ishtirok etgan. Otasi hayotligidayoq ukasi Madaminjon Yusupov (1935—1993)ni yoniga olib, askiya, mayda qiziqchiliklar bilan tanildi. 60-yillarda Fargʻona teatrida aktyor, cholgʻu ansambli rahbari boʻlib ishladi. "Tohir va Zuhra" da sandiqsoz, "Nurxon"da Huzurxoʻja, "Maysaraning ishi"da Mulladoʻst, "Arshin mol olon"da Vali kabi rollar ijro etdi. 70-yillarda Margʻilon xalq teatrida, 1978-yildan Fargʻona filarmoniyasida qiziqchi va cholgʻuchi boʻlib ishlaydi. 1986-yilda askiyachi va qiziqchilarning Qoʻqonda oʻtkazilgan respublika koʻriktanlovida oʻzi tashkil etgan "Margʻilon xandasi" uyushmasi bilan qatnashdi. Zaynobiddin va Madaminjon Yu.lar, Mamasiddiq Shiryayev, Orifjon Usmonov ijrosida Qoʻqon va Toshkentda koʻrsatilgan "Tabiblik" (asli "Xitoy tabib") va "Dorbozlik" ogʻzaki komediyalari yangicha jarangladi. 1988-yilda ular Toshkentda "Kulgi markazi"ning ochilishida "Erka oʻgʻil" komediyasini namoyish etdilar. Yu. qiziqchilikda, askiyada ham soʻzni teribterib, donadona va jarangdor qilib ijro etar, soʻzlarning tag maʼnolarini tomoshabinlarga tushunarli shaklda yetkazardi. "Shirinliklar", "Futbol" payrovlarida mohir boʻlgan.

Muhsin Qodirov.

    

1923-yilda tugʻilganlar
1-yanvarda tugʻilganlar
1992-yilda vafot etganlar
30-oktyabrda vafot etganlar
Ibrohim Yusupov

Ibrohim Yusupov (1935.5.3, Urganch) — balet artisti, baletmeyster, rejissor Oʻzbekiston xalq artisti (1983). Toshkent xoreografiya bilim yurtini (1955), Moskva teatr sanʼati institutini (1964) tugatgan. Navoiy nomidagi opera va balet teatri pedagog va repetitor, 1977 — 78 yillar Varshava katta teatrida mumtoz raqs oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Alberto (A.Adan, "Jizel"), Zigfrid (P.Chaykovskiy, "Oqqush koʻli"), Garmodiy (A.Xachaturyan, "Spartak"), Bunyod (M.Ashrafiy, "Semurgʻ"), Shahriyor (N.RimskiyKorsakov, "Shahrizoda") va boshqalar Yu. sahnada yaratgan eng yaxshi obrazlaridir. "Toʻmaris", "Spartak", "Muhabbat va qilich", "Ming bir kecha", "Semurgʻ", "Medeya", "Chipollino", "Korsar", "Temur Malik", "Uch palma" kabi spektakllarni sahnalashtirgan. Uning "Toʻmaris", "Temur Malik" spektakllari asosida filmbaletlar, shuningdek, "Tojikfilm"da "Sharq afsonasi" filmbaleti ishlangan. Yu. ijodi raqslardagi aniq chizgilari, muayyan uslubga mutanosibligi, mumtoz raqslarga alohida eʼtibori, oʻzbek milliy raqs harakatlarini balet raqslariga ustalik bilan uygʻunlashtira olishi bilan ajralib turadi. Misr, Suriya, Hindiston, Yaponiya, Singapur, Seylon, Gonkong, Livan, Vengriya, Vyetnam kabi mamlakatlarda gastrolda boʻlgan.

Oʻzbekiston xalq artistlari
Karim Yusupov

Karim Rahimovich Yusupov (1910.10.10, Zangiota tumani Xonobod qishlogʻi) — xalq seleksioneri, usta dehqon, sabzavotchilik amaliyoti novatori, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan agronom (1965). Mehnat faoliyatini oʻzi tugʻilib oʻsgan qishloqda tuzilgan kzda kolxozchi dehqon sifatida boshlangan (1931). Oʻrta Osiyo qishloq xoʻjalik instituti qoshidagi ishchi fakultetini tugatgan (1933). Buxoro viloyati Qiziltepa tumanida bosh agronom (1933—41), Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Toshkent viloyati Qorasuv tumani oʻrmon xoʻjaligida (1945—50), Oʻrta Chirchiq tumanidagi jamoa xoʻjaligida bosh agronom (1951—60), Oʻzbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik ilmiy tadqiqot institutida ilmiy xodim (1960-82). Mustaqil holda sabzavot seleksiyasi bilan shugʻullandi va yakka tanlov asosida yirik mevali, oʻrta kechpishar (135 kunda pishadigan), tupi kuchli oʻsadigan (poyasi 1,5—2 m), serhosil (har tupida 8—10 kg), sifatli, kasalliklarga chidamli, vazni 0,3—1,2 kg, hosildorligi 500—600 s/ga (1000 gacha), eti mazali, urugʻi kam, mashhur "Yusupov" pomidor navini yaratdi (ChudorinkaX Marglob). Mazkur nav 1960-yildan Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida, shuningdek, qoʻshni respublikalarda rayonlashtirilgan. "Yusupov" navli pomidor" kitobi (1967) muallifi. "Shuhrat" medali bilan mukofotlangan (1994).

Manbalar 

    
Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Matniyoz Yusupov

Matniyoz Abdalniyozovich Yusupov (1925.1.1, Urganch — 1992.6.10, Toshkent) — kompozitor, sozanda (gijjak), xonanda, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1969). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1960). Xorazm maqomlari va xalq musiqa merosini oʻzlashtirish, soz chalish va ashulachilikni oʻrganishda S.Yoqubov, M.Xudoyberganov, K.Otaniyozovlar Yusupovga ustozlik qilishgan. Xorazm viloyat estradasida sozanda (1940—43), Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1943—44), Xorazm teatrida musiqa rahbari (1945—51). Urganch musiqa bilim yurtida direktor (1967—72), "Lazgi" ansamblining badiiy rahbari (1972—74). Oʻzbekiston radiokoʻmitasida musiqa muharriri (1974—85), Toshkent madaniyat institutida dotsent (1985-yildan).

Yusupov opera ("Xorazm qoʻshigʻi", 1964), balet ("Gulsanam", 1974), musiqali drama va komediyalar ("Gʻazal fojiasi", A.Bobojon pyesasi; "Dil koʻzgusi", H.Gʻulom; "Tun va noxun", Yu.Yusupov; "Muqaddas diyor", X.Rasul va boshqalar), simfonik asarlar, "Bilmaguncha", "Xorazm", "Bahor navosi", "Ishq kuyida", "Hijron", "Yorimga ayting", "Qalbi daryo" kabi qoʻshiqlar va boshqalar yozgan. Yu. shirali ovoz sohibi, lirik xonanda boʻlib mumtoz va zamonaviy bastakorlar ashulalarini ijro etgan ("Feruz", "Qoʻsh parda suvora", "Savti suvora", "Jonim sadqa", "Aqlu odobdandur", "Yozmishlar", "Dildorim kelur" va boshqalar). Ijrolari Oʻzbekiston radiosi fonotekasiga yozilgan. Xorazm xalq qoʻshiq va kuylari, maqom va suvoralari, doston qoʻshiqlarini, shuningdek, K.Otaniyozov asarlarini toʻplab notaga olgan va nashr ettirgan ("Oʻzbek xalq muzikasi", 6 j., T., 1958; 7 j., T., 1960; Xorazm maqomlari, T., 13 j., 1980-87; "Uchirdim shunqor qushimni", T., 1987). Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1991).

Manbalar 
 Mahliyo, T., 1970; Shodiyona, T., 1977; Bir diyorki, T., 1981; Guldasta, T., 1985.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari

Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Maxsum Yusupov

Maxsum Yusupov (1912.18.7 Toshkent — 1983.9.3) — Oʻzbekiston xalq artisti (1964). Toshkent politexnikumini tugatgan (1929). 1932-yildan Hamza teatrida ishlagan. Aktyorlikni ommaviy sahnalarda chiqishdan boshlagan. Yu. nafaqat salbiy obrazlar, xarakterli rollar, balki qahramononadramatik rollar ustasi sifatida ham tanildi. Yu. ijodi qahramon ichki kechinmalarini yetkazishga, nutq madaniyati, badiiy yechimga alohida eʼtibor berishi bilan ajralib turadi. Laert, Poloniy (U.Shekspir, "Hamlet"), Yoʻlchi (Oybek, "Qutlugʻ qon"), Norboyvachcha, Gʻofir (Hamza, "Xolisxon", "Boy ila xizmatchi"), Nodir (G.Mdivani, "Nomus"), Baxtiyor (B.Rahmonov, "Yurak sirlari"), Gʻoyib, Hamdam (Uygʻun, "Qotil", "Qaltis hazil"), Suqsurov (A.Q^ahhor, "Tobutdan tovush"), Keldiyev (Oʻ.Umarbekov, "Komissiya"), Roderigo (U.Shekspir, "Otello"), Xondamir (I.Sulton, Uygʻun, "Alisher Navoiy"), Sakkokiy (M.Shayxzoda, "Mirzo Ulugʻbek") kabi rollari bilan shuhrat qozondi. Yu. kino ("Fargʻona qizi"da Olimjon, "Suyunchi"da Eshmat va boshqalar) va televidenIye ("Nur borki, soya bor"da Soqi Soqiyevich, "Girdob"da partkom va boshqalar)da ham rollar oʻynagan. "Nashtar" kinojurnalining doimiy ijrochilaridan boʻlgan.

    
Oʻzbekiston xalq artistlari
Muhammadsoli Yusupov

Muhammadsoli Abdullayevich Yusupov  (1955.11.1, Toshloq tumani) — aktyor, rejissor, pedagog. Oʻzbekiston xalq artisti (1999). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutining aktyorlik (1977) hamda rejissorlik (1997) ftlarini tugatgan. 1977—78 yillar mazkur Institutda oʻqituvchi, 1979-yildan Fargʻona teatrida aktyor, rejissor (1995-yildan bosh rejissor). "Kulgi zarbi spektaklidagi Sulaymon qori uning sahnadagi ilk obrazidir. "Richard III" (U.Shekspir)dagi Gloster, "Farhod va Shirin" (S.Abdulla, B.Broviin)dagi Yosuman obrazlari talqin va ijro jihatidan yangicha uslubga ega ekanligi bilan ajralib turadi. Yu. Qoʻchqor ("Temir xotin"), Diktator ("Hokimi mutloq"), Mamat ("Nurxon"), Buxenvald ("Bir oʻlikka bir tirik"), Asomboy ("Toshkentga sayohat"), Toʻxtamishxon ("Amir Temur va Toʻxtamishxon") kabi rollari bilan shuhrat qozondi. Qahramon ichki holatini ochib bera olish, milliy qiziqchilik sanʼati bilan yoʻgʻrilgan ijro uslubi ajralib turadi. Yu. kinoda Xolmat ("Bomba"), Qoʻchqor ("Masxaraboz"), Oʻqituvchi ("Oʻqituvchi"), videofilmda Solih mahdum ("Mehrobdan chayon"), telefilmda Afandi ("Afandining besh xotini") rollarini ham oʻynagan. "Kurort" (Oʻ.Umarbekov), "Oltin sirtmoq" (X.Toʻxtaboyev), "Amir Muzaffar" (I.Qobulov), "Osmonga sigʻmagan muhabbat" (Y.Sulaymon), "Sehrlangan parizod" (V.Rabadan), "Kampir topaymi, dadajon?" (A.Xursandov), "Tikansiz tipratikanlar" (Sh.Boshbekov), "Jonimning malhami" (O.Hakimov), "Amir Temur va Toʻxtamishxon" (T.Mirzo) kabi spektakllarni sahnalashtirgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1989).

Oʻzbekiston xalq artistlari
11-yanvarda tugʻilganlar
1955-yilda tugʻilganlar
Olmos Yusupov

Olmos Turgʻunjonovich Yusupov (1974.9.2, Dushanba) — sportning kikboksing turi boʻyicha 4 karra jahon chempioni (1995, Kiyev; 1997, Gdansk; 2000, Madrid; 2002, Rodos), „Oʻzbekiston iftixori“ (1998). Yu. 1995-yildan Toshkentdagi „Billur“ sport klubida kikboksing bilan shugʻullanadi, Oʻzbekiston chempioni (1995—2001), Osiyo kubogi gʻolibi (1997, Bishkek), Yevrosiyo chempioni (1997, Qozon). U koʻp xalqaro musobaqalarda sovrindor boʻlgan.

Manbalar 

1974-yilda tugʻilganlar
9-fevralda tugʻilganlar
Rustamjon Yusupov

Rustamjon Teshaboyevich Yusupov (1952. 12.4, Uchkoʻprik tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1997). Qoʻqon pedagogika institutini tugatgan (1973). 1973-yildan Uchkoʻprik tumanidagi 15maktabda mat., informatika va hisoblash texnikasi asoslari oʻqituvchisi.

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
1952-yilda tugʻilganlar
12-aprelda vafot etganlar
Usmon Yusupov

Usmon Yusupovich Yusupov (1-mart 1900, Fargʻona tumanidagi Kaptarxona qishlogʻi – 7-may 1966,  Toshkent) – davlat va siyosat arbobi. Mehnat faoliyatini 1916-yil Qovunchi (hozirgi Yangiyoʻl shahri)dagi paxta tozalash zavodida ishchilikdan boshlagan. Toshkent binokorlar uyushmasi raisi, kasaba uyushmalari Toshkent okrugi kengashi raisi (1926—1928). Oʻzbekiston Kompartiyasi MK kotibi (1928—1931), VSSPS Oʻrta Osiyo byurosi raisi (1931—1934). Oʻzbekiston SSR Oziq-ovqat sanoati xalq komissari (1936—1937), Oʻzbekiston Kompartiyasi MK 1-kotibi (1937—1950). SSSR Paxtachilik ministri (1950—1953), Oʻzbekiston SSR Ministrlar Soveti raisi (1953—1954), Mirzachoʻldagi „4-Boyovut“ va „2-Boyovut“ szlari? va Yangiyoʻl tumanidagi „Xalqobod“ agrarsanoat birlashmasi direktori (1955—1966).

Usmon Yusupov respublikaga rahbar boʻlgan yillarda Oʻzbekistonda xalq hashari yoʻli bilan yirik suv inshootlari (Katta Fargʻona kanali, Kattaqoʻrgʻon suv ombori va boshqalar) qurilgan. Ikkinchi jahon urushi davrida mamlakat gʻarbidan koʻchirib keltirilgan korxonalarni ishga tushirish, yangilarini qurish, frontni oziq-ovqat, kiyim-kechak bilan muntazam taʼminlash, oʻzbekistonliklarni fashizmga qarshi kurashga safarbar qilish, urush tufayli uyjoy va boshpanasiz qolgan aholi hamda yetim qolgan bolalarga mehribonlik va insonparvarlik qilishda Usmon Yusupov bosh-qosh boʻlgan. U oʻz siyosiy faoliyati davrida imkoniyat doirasida Oʻzbekiston xalqi manfaatlarini himoya qilishga intilgan boʻlishiga qaramay ommaviy qatagʻon siyosatida (1937——1939) Markaz farmoyishlarini bajarishga majbur boʻlgan. Toshkentdagi Chigʻatoy qabristoniga dafn etilgan. Katta Fargʻona kanali, Fargʻona tumanidagi qishloq, respublikadagi bir necha maktab, koʻcha, shirkat xoʻjaligiga Usmon Yusupov nomi berilgan. Yangiyoʻl shahrida uy muzeyi bor, haykali mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 Usmon Yusupovga taʼziyanoma, „Sovet Oʻzbekistoni“ gazetasi

1901-yilda tugʻilganlar
18-fevralda tugʻilganlar
1966-yilda vafot etganlar
7-mayda vafot etganlar
Lenin ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Hurmat belgisi ordeni sohiblari
Fargʻona viloyati (Rossiya imperiyasi)da tugʻilganlar
Chigʻatoy qabristoniga dafn etilganlar
Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komitetining birinchi kotiblari
Oʻzbekiston SSR hukumat rahbarlari
Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent viloyat qoʻmitasining birinchi kotiblari