MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Robert Bendiner

Robert Bendiner (1909-yil 15-dekabr — 2009-yil 7-fevral) — amerikalik jurnalist, muharrir va yozuvchi. The Nationda boshqaruvchi muharrir va New York Times gazetasida tahririyat kengashi aʼzosi boʻlib faoliyat yuritgan. 

U shuningdek, The New Republic, The Nation, The New Yorker va Harper’s gazetalariga maqolalari bilan oʻz hissasini qoʻshgan.

Faoliyati 
Bendiner 1930-yillarda Daily Worker uchun maqolalar yozgan.

U 1937-yildan 1944-yilgacha The Nation jurnalining bosh muharriri boʻlib faoliyat yuritgan.1942-yilda u AQSh Davlat departamenti tanqid qilingan kitob nashr ettirgan. 1943-yilda u 250 liberalga qoʻshilib, Amerika Mehnat partiyasining kommunistik fraktsiyaga qarshi davom etishini qoʻllab-quvvatlagan.

U 1946-yildan 1950-yilgacha The Nation nashriga yordamchi muharrir sifatida ishga qaytdi. 

U 1951-yildan 1968-yilgacha va yana 1978-yildan vafotiga qadar hech qayerda ishlamasdan oʻzi mustaqil yozgan.  U 1969-yildan 1977-yilgacha New York Times bilan „aloqador“ edi.

U 1946-yildan 1953-yilgacha Uellsli yozgi ijtimoiy taraqqiyot institutini boshqargan. U 1956-yilda Amerika tadqiqotlari boʻyicha Salzburg seminariyasida va 1983-yilda Ueslian universitetida jurnalistika boʻyicha oʻqituvchi boʻlgan. 

Robert 2009-yil fevral oyida vafot etgan.

Mukofotlari 

 Guggenheim fellow (1962-1963)

Yozganlari

Kitoblari 

 The Riddle of the State Department (New York: Farrar & Rinehart, 1942)
 White House Fever (New York: Harcourt, Brace & Co., 1960)
 Obstacle Course on Capitol Hill (New York: McGraw-Hill, 1964)
 Just Around The Corner — A Highly Selective History Of The Thirties (New York: Dutton, 1967)
 The Strenuous Decade: A Social and Intellectual Record of the 1930s with Daniel Aaron (1970)
 The Politics of Schools — A Crisis in Self-Government (Joanna Cotler Books, 1970)
 The Fall of the Wild, the Rise of the Zoo (New York: E. P. Dutton, 1981)

Maqolalari 
Nation

 "Wallace: The Incomplete Angler, " (1947-yil 20-dekabr)
 „Rout of the Bourbons“ (1948-yil 24-iyul)
 „Politics and People: The Trial of Alger Hiss“ (6/11/1949)
 „A Most Unusual Case“: The Trial of Alger Hiss — III" (1949-yil 16-iyul)
 „The Ordeal of Alger Hiss“ (1950)
 „The Ordeal of Alger Hiss: II. Psychiatry, Law, and Politics“ (1950)

New York Times:

 „Point Four — Still the Great Basic Hope“ (1951-yil 1-aprel)
 „The Undramatic Man of Drama“ (1951-yil 1-mart)
 „To Stop Wasting Our Ex-Presidents“ (1952-yil 27-aprel)
 „Portrait of the Perfect Candidate“ (1952-yil 18-may)
 „Ghosts Behind The Speechmakers“ (1952-yil 17-avgust)
 „Battle of Filibuste“ (1952-yil 14-sentyabr)
 „How Much Has TV Changed Campaigning?“ (1952-yil 2-noyabr)
 „If TV Moved Into the Classroom“ (1953-yil 8-mart)
 „Current Quotations On Stockbrokers“ (1953-yil 10-may)

Manbalar 

2009-yilda vafot etganlar
1909-yilda tugʻilganlar
Qamchibek Kenja

Qamchibek Kenja (1946)

Hayoti 
Qamchibek Kenja 1946-yil 15 avgustda Andijon viloyatining Izboskan tumanidagi Gurkurov qishlog‘ida tug‘ilgan. O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi. ToshDUning filologiya fakultetini tugatgan (1969).

Faoliyati 
«O‘zbekiston madaniyati» (hozirgi «O‘zbekiston adabiyoti va san’ati») gazetasida, Andijndagi maktablarda, O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Badiiy adabiyotni targ‘ib etish byurosining Andijon viloyatidagi vakili bo‘lib ishlagan. 1983 yilda yana Toshkentga kelib, O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasida adabiy maslahatchi lavozimlarida faoliyat ko‘rsatgan. 1985 yildan 2006 yilgacha O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Andijon viloyat bo‘limiga rahbarlik qildi.

Ijodi 
Dastlabki she’riy to‘plami — «Sog‘inch» (1975). Yozuvchining «Yashil barg» degan birinchi hikoyalar to‘plami esa 1977 yilda nashr etilgan. «Ko‘ngil ko‘chalari» (1979), «Ishqing tushsa» (1981), «Orzumandlar» (1982), «Notanish gul» (1986), «Tog‘ yo‘lida bir oqshom» (1987), «Sohildagi suv parisi» (1993), «Qizil gullar» (1995), «Soxibjamol ayol siri» (1996), «Kulgibaxsh umr» (1997), «Boburiylardan biri» (2000), «Baxt kushi yoki ushalgan orzular» (2001), «Xamir uchidan patir yoxud kulcha hikoyalar» (2005), «Saylanma» (1-kitob, 2006), «Toshqin» (qissa, 2010), «Ko‘ngil kechinmalari» (2011.) «Palaxmon» (roman, 2011), «Jasorat» (ma’rifiy-biografik qissa, 2012) kabi nasriy va she’riy asarlar muallifi. Safarnomalar yozgan («Hind sorig‘a», «Buyuklar izidan» va boshqa).

Kitoblari 
 «Sog‘inch» (1975)
 «Ko‘ngil ko‘chalari» (1979)
 «Ishqing tushsa» (1981)
 «Orzumandlar» (1982)
 «Notanish gul» (1986)
 «Tog‘ yo‘lida bir oqshom» (1987)
 «Sohildagi suv parisi» (1993)
 «Qizil gullar» (1995)
 «Soxibjamol ayol siri» (1996)
 «Kulgibaxsh umr» (1997)
 «Boburiylardan biri» (2000)
 «Baxt kushi yoki ushalgan orzular» (2001)
 «Xamir uchidan patir yoxud kulcha hikoyalar» (2005)
 «Saylanma» (1-kitob, 2006)
 «Toshqin» (qissa, 2010)
 «Ko‘ngil kechinmalari» (2011.) 
 «Palaxmon» (roman, 2011)
 «Jasorat» (ma’rifiy-biografik qissa, 2012)

Tarjimalari 
A. S. Pushkin, X. Xeyne, Sh. Petefi, V. Bryusov, M. Svetlov kabi shoirlarning asarlarini o‘zbek tiliga tarjima qilgan.

Mukofoti 
«Shuhrat» medaliga sazovor bo‘lgan. Xalqaro Bobur mukofoti bilan taqdirlangan.
Le Yukou

Le Yukou (xitoycha 列圄寇, pinyin Lie Yukou) — qadimgi xitoy faylasufi va daochi dindori.

Le Yukou haqidagi maʼlumotlar kam va qarama-qarshidir; uning tarjimai holi yoʻq. U miloddan avvalgi V asrda tugʻilgan, deb ishoniladi. Xuanxe va Yanszi daryolari orasida joylashgan kichik Chjeng qirolligida; u Daosizm oʻqituvchilarining ikki avlodi orqali Lao-szining taʼlimotini qabul qildi. Toʻqqiz yil davomida bir necha poklanish va suvga choʻmish bosqichlarini bosib oʻtib, u oʻta sezgir bilimlar sohasiga kirdi va gʻayritabiiy qobiliyatlarni egalladi, shundan soʻng u uyga qaytdi. U qirq yil shogirdlari bilan qirollikning choʻl chekkasida, botqoqlar va koʻllar orasida oʻtkazdi va u yerda daoistlarning oʻzini oʻzi etishtirish bilan shugʻullandi. Uning hayoti haqidagi maʼlumotlarning yagona manbai boʻlgan „Le-tzi“ kitobi, ehtimol, uning soʻzlari va hikoyalarini toʻplagan shogirdlari tomonidan tuzilgan.

Adabiyotlar 

 "Xitoy donishmandlari. Yang Chju, Le-tzi, Chuang-tzi — Sankt-Peterburg, „Peterburg — XXI asr“ nashriyoti „Lan“ MChJ bilan birgalikda, 1994-yil. ISBN 5-86557-022-6
 Bambuk sahifalar. Qadimgi Xitoy adabiyoti antologiyasi" — Moskva, „Sharq adabiyoti“ RAS nashriyot kompaniyasi, 1994-yil. ISBN 5-02-016741-X

Manbalar
Sichuan qalampiri

Sichuan qalampiri (      ), shuningdek, Szechuan qalampiri, Shexvan qalampiri, xitoy tikanli kuli, xitoy qalampiri, Timut qalampiri va mala qalampiri sifatida ham tanilgan ziravorlar Sichuan oshxonasida keng qo'llaniladi. Nomiga qaramay, Sichuan qalampiri qora qalampir yoki chili qalampiri bilan chambarchas bog'liq emas. U sitrus va rue o'z ichiga olgan Rutaceae oilasidagi Zanthoxylum jinsi o'simliklaridan tayyorlanadi.

Sichuan qalampiri iste'mol qilinganda, gidroksi-alfa sanshool mavjudligi sababli uyqusizlik ta'sirini keltirib chiqaradi.  Ziravorlar birgalikda yoki ko'p o'tmay tatib ko'rilgan boshqa lazzatlarni o'zgartirish ta'siriga ega. U mapo dufu va Chongqing qaynatgichi kabi Sichuan taomlarida ishlatiladi va ko'pincha mala deb nomlanuvchi lazzat yaratish uchun chili qalampiri bilan qo'shiladi (   ; "achchiq-achchiqlik").

Turlari va navlari 

Sichuan qalampiri Xitoyda asrlar davomida pazandalik va dorivor maqsadlarda ishlatilgan va ko'p sonli Zanthoxylum turlari huājiāo (lit. "gul qalampiri") deb ataladi. Xitoyda keng tarqalgan sichuan qalampiriga honghuājiao (   ) yoki Zanthoxylum bungeanum va qīnghuājiāo (   ) yoki májiāo (   armatumdan yig'ib olingan yashil Sichuan qalampir no'xati deb nom berilgan. Qizil Sichuan qalampiri odatda kuchliroq ta'mga ega, yashil Sichuan qalampiri esa yumshoqroq, ammo xushbo'yroq va kuchliroq hissizlantiruvchi ta'sirga ega. Yillar davomida xitoylik fermerlar ushbu ikki navning bir nechta navlarini yetishtirishdi. Zanthoxylum simulans, Xitoy-qalampir yoki yassi tikanli kul sifatida tanilgan, boshqa qizil Sichuan qalampirining manbai.

Zanthoxylum armatum Himoloy tog'lari bo'ylab, Kashmirdan Butangacha, shuningdek, Tayvan, Nepal, Xitoy, Filippin, Malayziya, Yaponiya va Pokistonda joylashgan va turli mintaqaviy nomlar bilan tanilgan, jumladan, timur (  ) Nepal va Hindko tillarida, yer ma  ) Tibetda va Butanda thingye .

Boshqa Zanthoxylum ziravorlari 
Zanthoxylum turlari bir qator madaniy va oshxona an'analarida ziravorlar va mavsumiy ishlab chiqarish uchun yig'ib olinadi. Bu ziravorlar orasida andaliman, chopi, sancho, sansho, teppal va tirfal bor .

Pazandachilikda foydalanish 
Sichuan qalampiri Himoloy tog'larining Xitoy, Nepal, Kashmir, Tibet va Butan oshxonalarida muhim ziravor hisoblanadi. Sichuan qalampiri sitrusga o'xshash ta'mga ega va gidroksi-alfa sanshool mavjudligi sababli og'izda 50 gerts tebranishiga o'xshash karıncalanmani keltirib chiqaradi.

Dorivor maqsadlarda foydalanish 
An'anaviy xitoy tabobatida Zanthoxylum bungeanum o'simlik dori sifatida ishlatilgan, Xitoy Xalq Respublikasi Farmakopeyasida sanab o'tilgan va qorin og'rig'i, tish og'rig'i va ekzema kabi turli xil kasalliklar uchun buyurilgan. Biroq, Szechuan qalampirining dalillarga asoslangan tibbiyotda foydalanish uchun ko'rsatmalari yoki qabul qilingan holatlari yo'q. Tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, Z. bungeanum model hayvonlar va hujayra madaniyatlarida analjezik, yallig'lanishga qarshi, antibakterial va antioksidant ta'sirga ega bo'lishi mumkin. Quyonlarda Z. armatumning oshqozon-ichak, nafas olish va yurak-qon tomir kasalliklarini davolashda potentsial qo'llanilishi eksperimental ravishda o'rganildi.
Paxtakor (futzal klubi)

Paxtakor — Toshkent shahrining futzal klubi. 2018-yilda tashkil etilgan.

Joriy tarkibi 
2022-yil 25-noyabr holatiga

Manbalar 

Paxtakor Toshkent
2018-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Gustav Tauschek

Gustav Tauschek (1899-yil 29-aprel, Vena, Avstriya – 1945-yil 14-fevral, Tsyurix, Shveytsariya ) avstriyalik axborot texnologiyalari kashshofi boʻlib, 1922-1945-yillarda perfokartaga asoslangan hisoblash mashinalari uchun koʻplab yaxshilanishlarni ishlab chiqdi.

Hayoti 
1926-1930– yillarda u Germaniyaning Sömmerda shahridagi Rheinische Metallwaren- und Maschinenfabrik ( Rheinmetall ) kompaniyasida ishladi va u yerda hech qachon ommaviy ishlab chiqarilmagan perfokartaga asoslangan hisob-kitob tizimini ishlab chiqdi. Ushbu tizimning prototipi hozirda Vena texnik muzeyi arxivida saqlanmoqda. 1928- yil bahorida Rheinmetall sho''ba kompaniyasini yaratdi, unga yangi perfokartalarga asoslangan mashinalarni ishlab chiqish topshirildi. O'sha yilning kuzida sho''ba kompaniya IBM tomonidan sotib olindi va shu bilan bozorda monopoliyaga ega bo'ldi. Tauschek besh yillik shartnoma bilan taqdirlandi va hayoti davomida 169 ta patentni IBMga sotdi.

Gustav Tauschek 1945 -yil 14 -fevralda Shveytsariyaning Syurix shahridagi kasalxonada emboliyadan vafot etdi.

Adabiyotlar 
Martin Xelfert, Petra Mazuran, Kristof M. Vinterstayger: Gustav Tauschek va seine Maschinen, Linz: Trauner, 2007, nemis tilida . (Schriftenreihe Geschichte der Naturwissenschaften und der Technik; Bd. 10)

Martin Helfert, Christoph M. Wintersteiger: Gustav Tauschekning Punchcard hisob mashinalari, Informatika tarixining metodik va didaktik muammolari bo'yicha seminar materiallari (MEDICHI 2007), OCG 220, Avstriya kompyuter jamiyati, 2007.

Tashqi adabiyotlar 

 Gustav Tauschek in the German National Library catalogue
 ÖGIG Startseite at www.oegig.at Austrian Society for History of Informatics
 Technisches Museum Wien at www.tmw.at Vienna Technical Museum

1945-yilda vafot etganlar
1899-yilda tugʻilganlar
Afg'on san'ati

Afgʻon sanʼati koʻp asrlarni qamrab olgan. Soʻnggi asrlarda oʻzining mustaqilligi va izolyatsiyasidan farqli oʻlaroq, qadimgi va oʻrta asrlardagi Afgʻoniston katta imperiyalar tarkibida uzoq vaqt yashagan, ular asosan zamonaviy Pokiston va Shimoliy Hindiston, shuningdek Eronni oʻz ichiga olgan. Afgʻon shaharlari koʻpincha Kushon imperiyasi va keyinchalik Mugʻullar imperiyasi singari ularning poytaxtlari yoki asosiy shaharlari orasida boʻlgan. Bundan tashqari , Ipak yoʻlining Xitoyga va Xitoyga olib boradigan baʼzi yoʻnalishlari Afgʻoniston orqali oʻtib, sharq va gʻarbdan taʼsir oʻtkazadi.

Eng muhim davrlardan biri I VII asrlarda yaratilgan Gandharan sanʼati boʻlib, yunon-budda sanʼatidan rivojlanadi. Islom kelishi bilan, keyinchalik Afgʻoniston uzoq vaqt davomida Fors davlatlarining bir qismi boʻlgan va uning sanʼati koʻpincha Fors sanʼati va umuman islom sanʼatining muhim qismi boʻlgan.

1900-yillardan boshlab xalq sanʼatda Gʻarb texnikasidan foydalana boshladi. Afgʻonistonning koʻplab ommaviy axborot vositalaridagi sanʼati dastlab deyarli erkaklar tomonidan amalga oshirilgan. Sanʼat asosan Afgʻoniston milliy muzeyida, Afgʻoniston Milliy galereyasida va Kobuldagi Afgʻoniston Milliy arxivida joylashgan. Mamlakatda bir qancha sanʼat maktablari mavjud. Kobuldagi Afg‘oniston zamonaviy sanʼat markazi yoshlarga zamonaviy rassomchilikni o‘rganish imkoniyatini beradi.

Soʻnggi oʻn yillarda urush va qasddan ikonoklazma Afgʻoniston badiiy merosining katta miqdorda yoʻq qilinishiga olib keldi.

Metallga ishlov berish 

1970-yillarning oxirida Afgʻonistonda 20 600 dan ortiq tilla taqinchoqlardan iborat kolleksiya topilgan, ulardan baʼzilari bronza davriga tegishli boʻlgan. Baqtriya xazinasi nomi bilan mashhur boʻlgan bu tangalar, marjonlarni va boshqa zargarlik buyumlari Jouzjon viloyatidagi Shibirgʻon qabristonidan topilgan. Ular AQSh va Evropadagi muzeylarda namoyish etilgan . Taxminan miloddan avvalgi 400-200 yillarga oid ob’ektlarga ega Oksus xazinasi Oksus daryosining qarama-qarshi qirgʻogʻida topilgan.

Manbalar
Yayra Sa’dullayeva

Yayra Sa’dullayeva (1934)

Hayoti 
Yayra Sa’dullayeva Ubaydullayevna 1934-yil 18-sentyabrda Toshkentning Sebzor dahasida tavallud topadi. 1953-yil Ulug‘bek nomli o‘rta maktabni kumush medal bilan tugallab, Toshkent Davlat universiteti (O‘zMU)ning filologiya fakultetiga o‘qishga kiradi.

Faoliyati 
Universitetni imtiyozli diplom bilan tugatgan bo‘lajak adiba mehnat faoliyatini gazetalar tahririyatida adabiy xodimlikdan boshlaydi. Keyinchalik, 1964- yildan «Gulxan» jurnalida, 1971-yildan «G‘uncha» jurnalida bosh muharrirlik lavozimlarida xizmat qiladi.

Ijodi 
Ya.Sa’dullayevaning qissa, hikoya va badiiy lavhalardan tashkil topgan quyidagi kitoblari chop etilgan:
 «Hayotning bir varag‘i» (1967), 
 «Ko‘zlari xumor» (1968), 
 «Ona ko‘ngli» (1972), 
 «Kelinchak» (1975),
 «Ayol qadri» (1976),
 «Tom boshida tog‘ora» (1975),
 «Yaltiroq halqacha» (1975),
 «Qog‘oz qush» (1979),
 «Baxtli bo‘ling» (1980),
 «Zolotoye koltso» (1982, rus tilida ), 
 «Oltin baxtim» (1984),
 «Bekinmachoq» (1987),
 «Chip-chipjon» (2004), 
 «Katta hovli» (2005), 
 «Ko‘cha to‘la bolalar» (2005).
Yang Syun

Yang Syun (xitoycha 扬雄; miloddan avvalgi 53-miloddan avvalgi 18-yillar) — Xan davrining qadimgi xitoylik konfutsiy faylasufi, yozuvchi, shoiri va filologi.

Yang Xiongning asosiy falsafiy asarlari "Tay Syuan Tzing" ("Buyuk sirning kanoni") va "Fa Yan" ("Namunali nutqlar"). "Tay Syuan Tzing" ("太玄经") "Chjou Yi" ga taqlid qilib yaratilgan, ammo 64 heksagramli tizim o'rniga Yang Xiong 81 tetragramlik tizimni taklif qildi. “Fa Yan” “Lun Yu”ga taqlid qilib yaratilgan va savol-javob tarzida yozilgan.

Yang Syunning “Fangyan” (“方言”, Fangyan) (“Dalektlar”) asari qadimgi xitoy tili dialektologiyasiga oid eng muhim manba hisoblanadi.

Insholar 
 Fa yang. Bob. 1,3-5, 12. Tai xuan ching (parchalar). E. P. Sinitsynning kirish maqolasi va tarjimasi // Xan davrining qadimgi Xitoy falsafasi. Moskva, 1990 yil.
 Uolters D. Buyuk sir kitobi: O'zgarishlar kitobiga unutilgan qo'shimcha. Ingliz tilidan tarjima. Kiev, 2002.-224 b.
 Nylan, Michael. The Canon of Supreme Mystery by Yang Xiong: A Translation with Commentary of the T’ai Hsuan Ching. Albany: State University of New York Press, 1993.

Manbalar
Akshardham ibodatxonasi

Akshardham ibodatxonasi Hindistonning Nyu Dehli shahrida joylashgan. Ushbu minglab yillik madaniy merosni uyg‘otuvchi me‘morchilik mojizasi va hinduizmning xudosi va buyuk avliyosi boʻlgan Lord Svaminarayan (1781-1830) ga bag‘ishlangan. Katta inshootning qurilishi taxminan 5 yil davom etdi va 2005-yil 6-noyabrda ochildi. Bugungi kunda inshoot Yamuna daryosi bo‘yida joylashgan bo‘lib, butun dunyo bo‘ylab millionlab sayyohlar va ziyoratchilarni o‘ziga jalb qiladi. Asosan, Akshardham so‘zi ikki so‘zdan olingan bo‘lib, ‘‘akshar‘‘ va ‘‘dhaam‘‘- turar joy ma‘nosini bildiradi, ular birgalikda ilohiy yoki abadiy manzilni anglatadi. Ma‘badga kirib, lord Svaminarayanning 11 fut uzunlikdagi oltin butini ko‘rish mumkin. Mehmonlar Akshardhamning har bir elementi har bir ruhni ilohiy qiladigan ma‘naviyat bilan rezonanslashayotganini his qilishlari mumkin.

Manbalar
Muhammad Solih Thattvi

Muhammad Solih Thattvi (1074 -hijriy / 1663-64 milodiy), mo'g'ul metallurgi, astronom, geometriyachi va hunarmand, Mug'al imperatori Shoh Jahon va Mug'al Navob gubernatorligi davrida Pokistonning Sind viloyati Thatta shahrida tug'ilib o'sgan. Sindlik Mirzo G‘ozi begim . O'sha yillarda yosh metallurglar ishga olindi, ularga homiylik qilindi va Agradagi Mug'al sudiga topshirildi.

Osmon globusi 
1559- yilda Muhammad Solih Thattvi Mug'allar imperiyasida yashirin cire perdue usuli yordamida massiv, choksiz osmon globusini yaratish vazifasini boshqargan, Muhammad Solih Taxtaviyning mashhur osmon globusiga arab va fors yozuvlari bitilgan. Mug'allar imperiyasi davrida Lahor va Kashmirda yana yigirmata shunday globus ishlab chiqarilgan. Bu metallurgiyada katta yutuq sanaladi.

Merosi 
Tarixchilarning fikriga ko'ra  Mug‘ullar imperiyasida choksiz osmon globusini yaratgan birinchi shaxs Ali Kashmiriy ibn Luqmon bo‘lgan (998-hijriy/1589-90 milodiy).  Mugʻallar imperatori Akbar hukmronligi davrida Kashmirda koʻplab durdona asarlar yaratgan va uning hukmronligi davrida hunarmandchilik Lahor shahriga yoʻl olgan va uning ustaxonalari eng sermahsul boʻlgan, chunki u yerda metallurglar mukammal quyma globuslar yasashgan. Lekin eng sermahsul va eng kattasi Mug'allar imperatori Shoh Jahon davrida Muhammad Solih Tahtaviy tomonidan (1074-hijriy/1665-milodiy) yaratilgan va arab va fors tillarida yozilganligi bilan qiziqish uyg'otadi. Lahorda o'n to'qqizinchi asrning o'rtalariga qadar uzluksiz quyma globuslar yasashda davom etdi.

Manbalar
Vladimir Timirev

Vladimir Sergeyevich Timiryov ( Timirev ; Vladimir Sergeevich Timiryov ; 1914–1938) rus avangard rassomi va Iosif Stalinning "Buyuk tozalash" qurboni.

Hayoti 
Vladimir Timirev 1914-yilda Rossiya Imperator dengiz floti admirali Sergey Nikolaevich Timiryovning o'g'li sifatida tug'ilgan. Uning onasi shoir Anna Timiryova edi. Uning onasi tomonidan bobosi bastakor orkestr dirijyori Vasiliy Ilich Safonov edi. 1918- yilda, u endigina to'rt yoshga to'lganda, ota-onasi ajrashishdi. Uning onasi kontr-admiral Aleksandr Kolchak bilan umumiy qonuniy nikohni boshladi, u Vladimirning "o'gay otasi" bo'ldi. Vladimirning otasi Sergey keyinchalik oq muhojir sifatida Xitoyga ko'chib o'tdi.

Rossiyadagi fuqarolar urushi davrida Aleksandr Kolchak Omskda joylashgan antikommunistik Oq harakatining eng yirik fraksiyalaridan birini boshqargan. 1920 yil fevral oyida Vladimirning o'gay otasi ittifoqchilari tomonidan xiyonat qildi va Irkutskda bolsheviklarga topshirildi. U ustidan sud qilindi va otib tashlandi, shundan so'ng uning tanasi muzlagan Angara daryosiga tashlandi. Ammo o'limidan keyin o'nlab yillar davomida ularning Kolchak bilan aloqasi Vladimir va uning onasi uchun dahshatli oqibatlarga olib keladi.

Timirev Moskva arxitektura institutini tamomlagan. 1930 yilda birinchi kursni tamomlagach, Bobrikov nomidagi kimyo-sanoat kombinati qurilishida ishladi. O'qishni tugatgandan so'ng u rassom va kitob rassomi bo'lib ishladi. Jek Londonning " Shimoliy ertaklar " kitobi Timirevning rasmlari bilan nashr etilgan. U o'z rasmlarini sahna spektakllarining sharhlari uchun gazetalarda nashr etdi.

Timirev 1935 yilda Kaspiy dengiziga ilmiy va tadqiqot ekspeditsiyasida qatnashdi. Ekspeditsiya davomida u Kaspiy dengizi mavzusida ko'plab eskizlar, chizmalar va akvarellar yaratdi. Shuningdek, u Vyshniy Volochok haqida bir qator asarlar yaratdi.

Hibsga olish va qatl qilish 
U 1938- yilda NKVD tomonidan hibsga olingan va ko'p o'tmay otib o'ldirilgan. Ko'rinishidan, sabab do'stlar tomonidan qilingan anonim qoralash bo'lgan. Deonsatsiyada Vladimir o‘sha paytdagi sovet targ‘ibotida iblis bo‘lgan admiral Kolchakning “o‘gay o‘g‘li” ekanligiga ishora qilingan.

Tashqi adabiyotlar 

 Vladimir Timiryov haqidagi Savitskiy to'plami sahifasi (arxivlangan havola)

1938-yilda vafot etganlar
1914-yilda tugʻilganlar
Muqottoat harflar

„Muqottoat“ harflar- «uzilgan» harflar demakdir. Umumiyroq bayon qilinsa, ushbu harflar birikib, soʻzga aylangan boʻlsa-da, arablar soʻzlashuvida ishlatadigan soʻzlar kabi tushunarli maʼnoni ifoda kilmagani uchun goʻyo birikmasdan, bir-biridan uzilgandek. «Muqottoat» harflari 14 ta boʻlib,Qurʼoni Karimda 14 xil koʻrinishda keladi.Arab alifbosidagi barcha harflar muqottoat harfi boʻla olmaydi. Arab alifbosidagi 28 ta harfdan 14 tasi muqottoat harfidir.

Muqottoat harflari

Manbalar
Olim Qo‘chqorbekov

Olim Qo‘chqorbekov 1932-yilning 12-avgustida Zangi ota tumanining Qatortol qishlog‘ida dehqon oilasida dunyoga kelgan. Toshkent davlat universitetini tamomlagan (1957). Qariyb qirq yil davomida «Mushtum» jurnalida adabiy xodim, bo‘lim mudiri, muharrir o‘rinbosari bo‘lib ishlagan.

Hayoti 
Uning birinchi she’ri 1948-yilda yozilib, «Lenin uchquni»— bolalar gazetasida bosildi. Shundan so‘ng uning «Chorichambar» (1963), «Sirli xum» (1969), «Qaysar buzoqcha» (1974) kabi bir qator kitoblari nashr etildi. Bu kitoblari orasida kattalar uchun bitilgani ko‘pchilikni tashkil etadi. Adibning bu boradagi ilk to‘plami «She’r va masallar» nomi bilan 1957 yilda nashr etildi. So‘ngra ketma-ket «Kuylarim va o‘ylarim» (1960), «Umrim bog‘ida» (1970), «Ko‘ngil mezoni» (1972), «Va’zxon va Zag‘izg‘on» (1974), «Nozik ko‘ngil» (1983) kabi she’riy to‘plamlari yuzaga keldi. Shu davrda uning «Birinchi sort bo‘ydoq» (1969), «Salomiga yarasha» (1982) kabi «Mushtum kutubxonasi» turkumidagi nasriy asarlari bosildi. Uning «Lo‘li bola» nomli ilk qissasi esa 1978-yilda bosmadan chiqdi.
1980-yilga kelib adibning Buxoro amiri Olimxonning so‘nggi kanizi tarixi, axloqi haqidagi «So‘nggi kaniz» romani «Sharq yulduzi» jurnalida «Inqiroz» nomi bilan e’lon qilindi. Hozirgi kunda esa uning «Amirlikdan mahbuslikka» romani ham bor.
Olim Qo‘chqorbekovning bir qator hajviy asarlari mashhur satirik kino jurnal «Nashtar» sahifalaridan ham mustahkam o‘rin olgan. Ayniqsa, ular orasida «Lenta taqqan qo‘ylar», «Suyunchi», «Tumorli mashinalar» hamon ekran tasmalari orqali namoyish etib kelinmoqda.

Asarlari 
 «Chorichambar» (1963)
 «Sirli xum» (1969)
 «Qaysar buzoqcha» (1974)
 «She’r va masallar»
 «Kuylarim va o‘ylarim» (1960) 
 «Umrim bog‘ida» (1970)
 «Ko‘ngil mezoni» (1972)
 «Va’zxon va Zag‘izg‘on» (1974)
 «Nozik ko‘ngil» (1983)
 «Birinchi sort bo‘ydoq» (1969)
 «Salomiga yarasha» (1982)]
 «So‘nggi kaniz»
 «Lenta taqqan qo‘ylar»
 «Suyunchi»
 «Tumorli mashinalar»

Mukofot 
Unga 1973-yilda «O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi» unvoni berildi.