Cu-11

Cu-11 (dastur belgisi: T-3-8M, NATO kodifikatsiyasiga koʻra: Fishpot-C) — bu 51 Pavel Suxoy tajribali dizayn byurosida yaratilgan sovet bir dvigatelli, har qanday ob-havoga chidamli qiruvchi-toʻxtatuvchi samolyoti hisoblangan. Cu-9 ning takomillashtirilgan versiyasi, uning asosiy farqlari kuchliroq RP-11 radarlari va ikkita K-8M URVV- lari qurol sifatida qidiruvchi boʻlib, ishlash xususiyatlari biroz yomon deb hisoblangan. Shunga koʻra konvertatsiya qilingan T47-3 prototipining ilk parvozi 1958-yil 25-dekabrda boʻlib, samolyotning 1959—1961-yillarda sinovlari tashkil etilgan. SSSR Havo mudofaasi aviatsiyasi tomonidan 1962-yil 5-fevralda Cu-11-8M tutib olish kompleksi tarkibida qabul qilingan, uning seriyali ishlab chiqarilishi oʻsha yili Novosibirskdagi 153-sonli samolyot zavodida boshlangan. Ishlab chiqarishda Su-9 ni toʻliq almashtirish rejalashtirilgan, ammo birinchi seriyali nusxaning halokati va Yakovlev konstruktorlik byurosining raqobatbardosh kurashi tufayli ishlab chiqarish atigi 108 ta samolyotni tashkil qilgan, ularning soʻnggisi 1965-yilda foydalanishga topshirilgan.

1964—1965-yillarda ularni uchta havo mudofaasi qiruvchi polklari qabul qilgan. Ular 393, 790 va 191 hisoblangan. Ularda qariyb oʻn yildan ortiq vaqt xizmat qilishgan. Resurslarning tugashi va maʼnaviy eskirish tufayli ular eng soʻnggi Cu-9 samolyotlari bilan bir qatorda ilgʻor samolyotlarga almashtirilgan.

Dizayni 

Samolyotni yaratish 1957-yilda boshlangan. Cu-11 qiruvchi-to'xtatuvchisi dastlab kuchli Almaz tipidagi radar bilan jihozlangan T-3 tayanch samolyotining yana bir modifikatsiyasi sifatida yaratilgan. Stansiyaning ikkita antennasini joylashtirish uchun dizaynerlar fyuzelyajning oldingi qismini sezilarli darajada oshirishlari kerak boʻlgan.Cu-11 klassik tarzda ishlab chiqilgan oʻrta qanot boʻlib, yupqa laminar profilli delta qanoti va supurilgan dumiga ega. Ekipaj bir kishidan iborat boʻlgan.

Dizayn byurosida yangi samolyotni yaratish bo'yicha ishlar T-47 kodi ostida amalga oshirildi. Cu-11 dasturi 1961-yil iyun oyida yakunlangan. Oʻquv parvozlari davomida samolyot burnining turli xil variantlari ishlab chiqilgan. 1962-yil boshida samolyot Sovet Ittifoqi havo kuchlariga qabul qilingan va Cu-11 deb o'zgartirilgan.

Taktik va texnik xususiyatlar 

 Ekipaj: 1 nafar uchuvchi 
 Uzunligi: 18,23 m 
 Qanotlari kengligi: 8,54 m 
 Balandligi: 4.70 m 
 Qanot maydoni: 26,2 m² 
 Boʻsh vazni: 8,562 kg 
 Oddiy parvoz ogʻirligi: 12 674 kg 
 Maksimal uchish ogʻirligi: 13,990 
 Ichki tanklardagi yoqilgʻining massasi: 3440 kg 
 Tashqi yonilgʻi baklarining hajmi: 2 × 600 l 
 Elektr stansiyasi: 1 × turbofan AL-7F-2
 Kuyishdan keyingi quvvat: 1 × 6 800 kgf 
 Kuyish quvvati: 1 × 10 100 kgf
 Parvoz xususiyatlari Maksimal tezlik:
 12 000 m tezlikda 2340 km/soat 
 Jang radiusi: 500 km   Amaliy diapazon
 Osilgan yongʻin bakisiz: 1350 km 
 Osilgan yongʻin baki bilan: 1800 km

 Amaliy shift: 18 000 m 
 Koʻtarilish tezligi: 13600 m/min 
 Uchish masofasi: 1200 m 
 Yugurish uzunligi: 1250 m (tortishuvchi naysiz)

 Qurollanish  Otishma va toʻp: 
 2 × UPK-23 
 Jangovar yuk: 1000 kg
Boshqariladigan raketalar: 
 havo-havo raketalari:
 2 × K-8M (AA-3)

Manbalar

Adabiyotlar 

 Pavlov V. „Neschastliviy“ Su-11 (rus.) // M-Xobbi. — M., 1997. — № 3. — S. 8-15.
 Pavlov V. Sverxzvukovie trubi „vsesoyuznogo orkestra“ PVO (rus.) // Aviatsiya i Vremya. — Kiev, 1998. — № 6. — S. 4-30.
 Yakubovich N. Pilotiruemaya raketa. O modifikatsiyax perexvatchika T-3 T-47 Su-11 (rus.) // Krilya Rodini. — M., 1999. — № 9. — S. 6-8. — ISSN 0130-2701.
 SU 11 — Istoriya sozdaniya, texnicheskie xarakteristiki, dalnost poleta, foto obzor. soldat.pro — SU 11 obzor
Pages with unreviewed translations