Madrasatul Vaizin

1919-yilda tashkil etilgan Madrasatul Vaiziyn yoki Madrasatul Vaizin yoki Madrasat al-Vaizin (Voizlar kolleji) Hindistonning Lakhnau shahridagi oʻn ikki shia taʼlimining eski markazi hisoblanadi. Koʻpgina ulamolar notiqlik va voizlik mahoratini mustahkamlash uchun boshqa shia seminariyalarida aspirantura taʼlimini tugatgandan soʻng ushbu maktabga boradilar. U oʻz kutubxonasidagi qimmatbaho qoʻlyozmalari bilan mashhur.

Tarixi 
Seminariya 1919-yil 19-mayda Mahmudobodlik Maharoja Muhammad Ali Muhammadxon tomonidan uning ukasi Sohibzoda Muhammad Ali Ahmadxon Sohib xotirasiga atab ochilgan. Mahmudoboddagi „Vaqf-madrasa-i-Ahmadiya“ 1919-yilda Mahmudobodlik Maharoja tomonidan roʻyxatga olingan "Vaqfnoma" yoʻli bilan yaratilgan. Madrastul Vaizin 1919-yilda yuqorida tilga olingan vaqf tomonidan tashkil etilgan.

Shams ul-ulamo Oyatulloh Sayid Najmul Hasan madrasa tashkil etilgan kundan boshlab unga jalb qilingan.

Birinchi Vasiylik kengashi 
Madrasaning birinchi Vasiylik kengashi quyidagicha boʻlgan:

 Rais: Maharoja Sir Muhammad Ali Muhammadxon, KCSI, KCIE, Mahmudobod
 Vakil: Najmul Millat Oyatulloh Sayid Najmul Hasan
 Vakil: Mahmudobodlik imomi Juma
 Vasiy: Muhammadpur-Bishanpur shahridagi Mian Shayx Muhammad Sodiq Ali Xon Sohib, Barabanki tumani
 Vasiy: Sayid Muzaffar Husayn Sohib, advokat, Qoziara, Sitapur, Sitapur tumani, Hindiston

Kutubxonasi 
Madrasatul Vaizin kutubxonasi fondida 20 000 dan ortiq bosma kitoblar va kamida 1500 ta qoʻlyozma mavjud. DR. Mohd. Taqi Ali Obidiy, Dots. Professor, arab va fors tillarida sharqshunoslik professori, Laknau universiteti 1989-1990-yillarda Madrasatul Vaizin kutubxonasida fors, urdu va arab qoʻlyozmalari katalogini tuzgan.

Faoliyat va aloqador muassasalar 
Ushbu Madrasaning faoliyat sohasi Hindiston bilan chegaralanib qolmagan, ammo uning missionerlari Zanzibar, Uganda, Mombasa, Darussalam, Singapur, Shanxayda ishlagan. 1920-yillarning oxirida Madrasatul Vaizin Sharqiy Afrikaga oʻz missionerlarini yuborishni boshladi. Bu missionerlar eʼtiqodni targʻib qilish uchun maxsus oʻqitilgan. Ular Sharqiy Afrika boʻylab sayohat qilishgan, shia Ithna-Asherisning turli jamoatlariga tashrif buyurishgan va oʻzlarining faoliyati haqida keng qamrovli hisobot tayyorlaganlar. Ushbu tashriflarning tabiati tezkor boʻlib, bir necha oyga choʻzilgan va shu vaqt ichida ularning baʼzilari oʻz tashriflarini janubdan Madagaskarga va shimoldan Somaliga tomon ham amalga oshirishgan.

Madrasaning Sitapur tumani, Mahmudobod shahrida Madrasa-e-Ahmadul Madaris nomi bilan mashhur boʻlgan tegishli muassasasi mavjud. U Mahmudobod rajasi tomonidan moliyalashtiriladi.

Sobiq direktorlari 
Sobiq direktorlar qatoriga quyidagilar kiradi:

 Xatib va Aʼzam Sayid Sibte Hasan Naqviy*
 Oyatulloh Sayid Abul Hasan Naqviy*
 Alloma Adil Axtar Zaydiy (1936-yildan 1950- vafotigacha) u Madrasatul Vaizinning ikkinchi direktori boʻlib ishlagan
 Oyatulloh Sayid Rahat Husayn Rizvi Gopalpuri 1955-yilda vafot etgan
 Mavlono Sayid Ibni Hasan Nonaharviy (1980-yil 25-martda vafot etgan)
 Mavlono professor Sayid Shabihul Hasan Nonaharviy (1998-yil 13-mayda vafot etgan)
 Mavlono Sayid Muhsin Rizvi Gopalpuri 2000-yilda vafot etgan
 Mavlono Sayid Muhammad Varis Hasan Naqviy (2008-yil 11-mayda vafot etgan)
 Mavlono Mujtaba Ali Xon  Adebul Hindi Marhum (direktor oʻrinbosari)
 Mavlono Urujul Hasan Misum, Madrasatul Vaizin faxriy direktori,

Taniqli bitiruvchilari 

 Oyatulloh Sayid Hamidul Hasan
 Sayid Ali Axtar Rizvi
 Kaifi Azmi

Mashhur nashrlari 

 Qur’oni Karim: Shia urf-odatlari va tamoyillariga koʻra sharhli tarjima. 2 jild. Badshah Husain, 1936-yil
 Musulmon sharhi: Madrasatul Vaiziynning ingliz oylik jurnali.
 Oylik Al-vaiz, Lakhnau

Yana qarang 

 Jamiya-e-Imaniya
 Jamiya Nazmiya
 Javadiya Arab kolleji
 Sulton-ul Madaris
 Tanzimul Makatib
 Tafazzul Husayn Kashmiriy

Manbalar

Havolalar 

 Jamiya Nazmiyaning rasmiy sayti
 Sultonul Madaris rasmiy sayti

Hindistondagi islomiy universitet va kollejlar
Lakhnouda taʼlim