MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Piri-piri

Piri-piri (ˌpɪriˈpɪri, piri-piri, shuningdek, peri peri yoki pili pili deb ham yoziladi; boshqa nomlari — Afrika qush koʻzi () yoki Afrika iblisi (African Devil) yovvoyi tabiatda ham, qishloq xoʻjaligi ekini sifatida ham oʻsadigan Xitoy garmdorisi (Capsicum chinense) turiga mansub chili qalampiri navi. U Afrika mamlakatlarida oʻsadi va portugallar tomonidan Hindistonning Gujarot va Goa hududlariga olib kelingan.

Etimologiya 
Piri-piri soʻzi Suahili tilidan „qalampir-qalampir“ deb tarjima qilinadi. Nomning boshqacharoq koʻrinishlari ham bor, ushbu mahsulotni Kongo Demokratik Respublikasidagi pili pili, Malavida peri peri deb atashadi, bularning barchasi bantu tilida soʻzlashuvchi mintaqalardagi turfa talaffuzlarga asoslangan. Piri-piri — nomning portugal tilida, xususan, Mozambikning portugal tilida soʻzlashuvchi aholisi orasida keng tarqalgan yozilishidir.

Ingliz tilining Oksford lugʻatida piri-piri xorijiy soʻz sifatida keltiriladi va „qizil chili qalampiridan tayyorlangan oʻta achchiq qayla“ degan maʼnoni anglatadi, uning kelib chiqishi  (Janubiy Mozambik) tiliga borib taqaladii va bu tilda „qalampir“ degan maʼnoni berishi aytiladi.

Oʻsimlikning xususiyatlari 
Oʻsimlik odatda juda qalin boʻlib oʻsadi, uzunligi 4-7 sm va kengligi 1,3-1,5 sm boʻlgan barglari bilan 45-120 sm balandlikkacha oʻsishi mumkin. Mevalari odatda toʻmtoq nuqtagacha toraygan boʻladi, uzunligi 8-10 sm ni tashkil qiladi. Qalampirning yetilmagan holatdagi rangi yashil, yetilgani och qizil yoki binafsharang boʻladi. Baʼzi navlari achchiqligi boʻyicha Skovill shkalasiga koʻra 175 000 birlikkacha boʻlgan reytingga ega.

Yetishtirish 
Aksariyat chili qalampirlari singari piri-piri ham Janubiy Amerika navlaridan kelib chiqqan, asrlar davomida Afrikaning yovvoyi tabiat sharoitida oʻsgan va hozirda Zambiya, Uganda, Malavi, Zimbabve va Ruanda da tijorat maqsadida yetishtiriladi. U asosan Malavi, Zambiya, Janubiy Afrika, Gana, Nigeriya, Zimbabve va Mozambikda oziq-ovqat hamda farmatsevtika sanoati uchun oʻstiriladi. Piri-piri yetishtirish katta va mashaqqatli mehnatni talab qiladi.

Qayla 
"Piri-piri" qaylasi ziravor yoki marinad sifatida ishlatiladi, kelib chiqishi Portugaliyaga borib taqaladi, Angola, Namibiya, Mozambik va Janubiy Afrikada keng tarqalgan. U odatda maydalangan chili, sitrus poʻstlogʻi, piyoz, qalampir, sarimsoq, tuz, limon sharbati, dafna yaprogʻi, paprika, pimento, rayhon, oregano va estragondan tayyorlanadi.

Retseptlar mintaqalarga koʻra farqlanadi, ammo chili, limon, yogʻ va qizil bulgʻor qalampiri har bir mintaqada asosiy tarkibiy mahsulot boʻlib qolaveradi.

Manbalar

Havolalar 

 Portugaliya oshxonasi
 Braziliya oshxonasi
Afrika taomlari
 Ziravorlar
 qalampir navlari
Souslar

Alifbo boʻyicha taomlar
Ton mifologiya

Ton, Fon, Foon, Fonis (boshq. θ Θν, Θννις, Θννος) — Yunon mifologiyasida quyi Misr qiroli, Polidamnaning turmush o'rtog'i. Gerodotning so'zlariga ko'ra, Proteyning buyrug'i bilan Nil og'zining qo'riqchisi Ton tutib olib, Nil bo'ylab Memfisga Proteyning oldiga Paris tevkra , Go'zal Yelena, shuningdek, Parisning xazinalari va xizmatkorlani yubordi. Paris Sparta shahrida mehmondorchilik paytida Menelayning turmush o'rtog'i Yeleneni vasvassa qilib o'g'irlagani haqidagi hikoyaning sabachisi Parisning xizmatkori bo'ldi. Paris va Elena Nil Kanobining ko'rfaziga tushishdi, chunki bo'ron ularni Yunonistondan Troyga olib chiqdi. "Odyssey" dagi Gomer Tonni eslatib o'tadi va uning turmush o'rtog'i Polidamna Go'zal Yelenaga ko'plab dori-darmonlar, jumladan, epenfuni o'rgatganini aytadi. Yevforion shunday deydi: "Polidamna,Xitoy Medeasi bilgan, aqildan ozdiradigan damlamalarni" bilgan. Strabonga ko'ra, Fonida shahri (Θννις) Tonning ismi bilan nomlangan. Strabon shahri Abu-Kirning zamonaviy shahri yaqinidagi Zefiriy (Ζεφύριον) da joylashgan. Shuningdek, peshtoqda Afroditaning kichik Arsino  ibodatxonasi bor edi. (Zephyritides, ).

Yevvripid tomonidan "Yelena" fojeasi afsonaning versiyasida, quyi Misr qiroli Proteyning () o'g'li Feoklimen edi.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 shahar Eponimlari
 afsonaviy fir'avnlar
Pinsa shirinligi

Pinsa (, Ven ven. pinsa) Italiyaning Veneto, Friuli viloyatlarida va Trentinoning baʼzi hududlarida keng tarqalgan anʼanaviy shirinlik. Biroq, ushbu nom bir-biridan butunlay farq qiluvchi shirinliklar, misol uchun Bolonya (Italiya ) yoki Triest pinsasi singari turli pishiriqlarga nisbatan ishlatilishi ham mumkin.

Retseptlar mintaqalarga qarab farqlanadi, ammo barcha retseptlar orasida umumiy xususiyatlar mavjud. Tarkibiy mahsulotlar juda oddiy, qishloq oshxonasiga xos, ammo bugungi kunda ular oʻtmishdagiga nisbatan anchagina xilma-xil boʻlib, boyib qolgan: shirinlik bugʻdoy va makkajoʻxori uni, xamirturush, shakar va tuxum aralashmasidan tayyorlanadi, unga sukatlar, quritilgan anjir, mayiz va arpabodiyon urugʻlari qoʻshiladi.  Pirogning ustidan qizil sharob, fragolino yoki glintveyn quyiladi.

Shirinlik (diametri bir metrgacha boʻlishi mumkin) odatda Rojdestvo va yanvar oyida ulkan gulxanlarda qoʻriqchilar yoqib nishonlanadigan mashhur „Falò di inizio anno“ („Yil boshi gulxani“) bayrami arafasida isteʼmol qilinadi.

Italiyaning ayrim viloyatlarida ushbu anʼana Panevìn (lit. „non va sharob“), shuningdek, pìroe-paroe, panaìni, panevìni, pignarûl, vècie, casere deb ham ataladi. Bayram kechasida issiq grog — „vin brulè“ (vin brulè) ichishadi va pinsa pirogini gazak sifatida isteʼmol qilishadi. Aytishlaricha, Muqaddas kechada sehrgar Befana bolalarni koʻrishga keladi, ularni shirinliklar, masalan, pinsa pirogi bilan siylaydi. Shuning uchun, ushbu shirinlik „Befana pirogi“, "Befana torti " yoki „Marantega torti“ (Befananing boshqa bir ismi) nomlari bilan ham ataladi.

Ushbu soʻzning etimologiyasi „pitsa“ soʻzi bilan bir xil ekanligi taxmin qilinadi.

Pirog anʼanaviy italyan taomlari roʻyxatiga kiritilgan ().

Yana qarang 

 Panettone

Manbalar 

Pishirish
 Italiya oshxonasi
Italiya pishiriqlar
Rojdestvo oziq-ovqat
Pishirilgan olmalar

Pishirilgan olmalar ― olmadan tayyorlangan shirin yegulik. Bolalar taomnomasi va parhez uchun qoʻllaniladi.

Olma urugʻlaridan tozalangan holatda patnisga terib, gaz pechida pishiriladi. Rus oshxonasida olmaning urugʻi olib tashlangan oʻrta qismiga shakar sepiladi, maydalangan yongʻoq, tuxum sarigʻi va shakar aralashmasi yoki murabbo bilan, Germaniyada apelsin murabbosi, sukatlar, mayiz va rom bilan toʻldiriladi. Pishirilgan olmalarning ustki qismiga shakar kukuniga sepiladi yoki shakarli sirop, asal, koʻpirtirilgan qaymoq, vanilli sous bilan bezatilgan holda maxsus kremanka idishlarida stolga tortiladi. Olma xamirga oʻrab pishirilishi ham mumkin. Pishirilgan olmalar asosiy taom sifatida qiyma bilan toʻldiriladi yoki taomga garnir sifatida shakarsiz holda qoʻshib beriladi.

Germaniyada shakar va dolchinli olmalar ( — „pishirilgan olma“) qishda, ayniqsa Rojdestvodan oldin juda ommalashib ketadi, ular Rojdestvo bozorlaridagi anʼanaviy shirinliklardan biri hisoblanadi. Barcha nemislar F. Kyogelning 1901-yilda bolalar uchun yozilgan „Pishirilgan olma“ sheʼri soʻzlarini yaxshi bilishadi, janubiy nemis lahjasida u klassika sifatida tan olingan.

„Bayram oldidan“ hikoyasida Teffi nemis bolalar kitobidan foydalanib, rus va nemis gastronomik madaniyati oʻrtasidagi farqni koʻrsatib beradi: quloqsiz nemis bolakayi Genrix kechki ovqatsiz qolgani, „opa-singillari va aka-ukalari mol goʻshtidan mazali qayla tanovul qilganlarida, Genrix pishilgan olma hamda bir finjon shokolad“ bilan jazolangani, rus bolalari esa bunday jazoni baxt deb hisoblashlari aytiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 
 Erhard Gorys. Bratäpfel // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 76. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
Alifbo boʻyicha taomlar
 meva pishiriqlar

Rojdestvo pishiriqlar
 nemis pishiriqlar
rus oshxonasi
Tirren

Tirren (Tirsen, , ) — qadimgi mifologik personaj, tirrenlar eponimi. Turli versiyalarga koʻra, yo Atis va Kallitey oʻgʻli; yo Gerakl va Omfalaning oʻgʻli, yoki ularning avlodi yoki Telef va Gieraning oʻgʻli.

Bolaligidan u kuchli zakovati bilan ajralib turardi, kulrang sochli tugʻilgan. Lidiyada ocharchilik va taqchillik hukm surganida, otasi uni koʻpchilik odamlar bilan dengizning narigi tomoniga joʻnatib yubordi. Tirren 12 shaharga asos solib, ularni Tarkon tashkilotchisi etib tayinladi va mamlakatni Tirreniya deb nomladi. Gerodotning yozishicha, ocharchilik 18-yil davom etgan, shaharga asos solingan. Tirren birinchi boʻlib trubani ixtiro qildi va mahalliy aholini uning hamrohlari odamxoʻr emasligiga ishontirdi. Birinchi boʻlib  ixtiro qilgan (qadimgi yunoncha puflama musiqa asbobi). Hegeley/Agelayning otasi. Tuskning otasi, Tirren deb atalgan dengizda halok boʻlgan. Eramizning II-asrida Lidiyada yozilgan yozuvda „Tarsenaning onasi“ zikr qilingan.

Manbalar 

Yunon mifologiyasi
etrusk mifologiyasi
 qadimgi yunon mifologiyasida kichik Osiyo
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 madaniy qahramonlar
Tanr

Tanr, Tanur (Thanr, Tanur) — eri Kalu va Vant bilan yer osti dunyosini boshqargan etrusk maʼbudasi. Etrusklar Kalu va Tanarni yer osti yunon xudolariga oʻxshatar va hatto ularni Ata (Aid) va Fersifney (Persefona) yunon nomlari bilan atashgan

Talana bilan birga-tugʻilish maʼbudasi.

Tanr boshida ilonlar bilan tasvirlangan.

Eslatmalar 
Tanr tasviri Panikapeyadan Alabaster (Stephani, № 2201) da topilgan. Uning ismi 3 ta etrusk tushuntirish oynalaridagi yozuvlarda ham uchraydi (11 459, 2505 bis, 2505 ter).

Boshqa xudolar bilan aloqa 
Maʼbuda qurollari uni Minerva yoki Afinaga yaqinlashtirishi mumkin, ular ham qurollar bilan tasvirlangan. Xudo sekiraning qoʻlida bolta mavjudligi uni qirol hukumronligining atributlari bilan bogʻlaydi, qoʻlidagi kamon va oʻqlarning mavjudligi esa Gerkl bilan yaqinlashatiradi. Ehtimol, Tantra maʼbudasi maʼbuda Minerva ning harbiy funktsiyasida yoki uning atrofidagi maʼbuda ipostasiyasidir.

Etrusklar Kalu va Tanarni er osti yunon xudolari bilan taqqoslaydilar, hatto ularni Ata Aid) va Fersifney (Persefona)yunon nomlari bilan atashdi.

Adabiyotlar 

 Y. Tsirkin "Qadimgi Rim afsonalari", 2004-yil

Yana qarang 

 Etrusk mifologiyasi
 Meduza Gorgon
 Tartar
 Hades

Manbalar
Titania

Titaniya () — Uilyam Shekspirning „ Yoz kechasi tushi“ (taxminan 1595) komediyasidagi personaj, parilar malikasi, Oberonning rafiqasi. Tasvir irland va ingliz folkloridagi elflar yoki parilarning nomsiz malikasi asosida yaratilgan. Bu nom Ovidiyning Metamorfozasidan olingan boʻlib, u yerda Titan Koyning qizi Latona shunday deb ataladi. Shekspirning taʼsiri ostida shunga oʻxshash personajlar tez-tez Titaniya, deb ataladigan boʻldi.

Kinodagi obrazi 

 1909 yil — Yoz kechasi tushi / A oʻynagan.

Manbalar

Havolalar 

Shekspir
san'atdagi Elflar
Uilyam Shekspirning Belgilar
Periguna

Periguna () — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj.

Tesey tomonidan oʻldirilgan Sinisning qizi. U juda chiroyli, uzun boʻyli boʻlgan. Tesey uni taʼqib qilgan, u esa poya va yovvoyi sarsabil chakalakzorga yashiringan. Ovidiyning soʻzlariga koʻra, Sinisning qizi qushga aylangan.

Argiv versiyasiga koʻra va Plutarxga koʻra, u Teseydan oʻgʻli Melanippni dunyoga keltiradi, keyin esa Evritning oʻgʻli exaliylik Deioneyga turmushga chiqadi.

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Korinfning Afsonalari
Ofelt

Ofelt (), Arxemor ( „ilgari vafot etgan“) — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon, oʻgʻil bola. Likurg va Evridikaning oʻgʻli. U enaga tomonidan oʻt ustiga yotqizilgan holda sarv bogʻida ilon chaqishi natijasida vafot etdi. Uning xotirasiga Nemean oʻyinlari tashkil etilgan.

Afsona 
Afsonaning bir versiyasiga koʻra, bolaning ismi Ofit boʻlgan va u Likning oʻgʻli boʻlgan. Baʼzilarga koʻra, Evfet va Kreuzaning oʻgʻli. Enaga Gipsipilaga bola yurishni oʻrganmaguncha uni yerga qoʻymaslik buyurilgan, chunki orakulning ogohlantirishi shunday edi. Biroq, uning yonidan oʻtib ketayotgan Fivga qarsgi yettitalik quduq haqida soʻraganida, u Ofeltni selderey oʻsib turgan manbaga (yoki bu oʻsimlik toʻshagiga) qoʻyadi va ajdaho (ilon) esa uni oʻldiradi. Yetti kishi ajdahoni oʻldirdi va yomonlik alomatlaridan xalos boʻlish uchun Ofelt xotirasiga Nemean oʻyinlarini taʼsis qildi. Ushbu epizod Esxilning „Nemeya“ tragediyasida tasvirlangan.

Ofelt va Likurg qabri Nemeyada joylashgan. Ofeltning avlodlari, Plutarxning maʼlumotlariga koʻra, Fivda qurbonliklarda birinchi boʻlib chaqirilganlar.

Adash 
Shuningdek, Ovidiyning soʻzlariga koʻra, (Metamorfozlar, 3:605) oʻz hamkasblari-kemasozlar bilan birga Vakhni (Dionisni) u Naxos oroliga olib borishni soʻraganida ayyorlik, hiyla va kuch bilan oʻgʻirlab, qullikka sotishga harakat qilgan „birinchi kema quruvchilardan“ biri ham Ofelt deb atalgan. Dionis Ofeltni va uning hamkasblari-kemasozlarni delfinlarga aylantirdi (Ovidiy, Metamorfozlar, 3:670).

Manbalar 

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Argolide Afsonalari
Fivansky aylanishi
Afroturklar

Afroturklar (tur. Afro-Turk), yoki afrikalik turklar, turk afrikaliklar ― Turkiyada yashovchi afrikalik shaxslar guruhi. „Afroturklar“ nomi neologizmdir. Ilgari turk tilida araplar (arablar) yoki zendji (negrami) deb nomlangan. Endi ular afrikalik turklar deb ataladi (tur. Afrika kökenli Türkler). Rasmiy ravishda milliy ozchilik deb tan olinmagan. Dinga koʻra-sunniy musulmonlar. Ular turk tilida va yunon tilining Krit diolektida gapirishadi. Turkiyadagi afro-amerikaliklar soni 5000 kishidan iborat.

Qayta joylashtirish 
Kichik Osiyo hududida Afrikadan kelgan muhojirlarning paydo boʻlishi Usmonlilar imperiyasida qul savdosi bilan bogʻliq. AAfrikalik qullar Zanzibar, Nigera, Saudiya Arabistoni, Liviya, Keniya va Sudandan olib kelingan va Anatoliyada (Dalaman, Menderes, geez, manavgat va Chukurova) tarqalgan. Ularning mehnati qishloq xoʻjaligida ishlatilgan.

Erkinlikka erishgan afrikaliklar asosan Egey dengizi sohilidagi shaharlarga joylasha boshladilar.XIX asrda Izmirda bir necha Afrika kvartallari  bor edi: Sabirtashi, Dolapkuyu, Tamashalik, Ikicheshmelik va Ballikuyu. Ularning barchasi shahar xarobalari edi. Bu yerda 1923-yilda Gretsiya va Turkiya oʻrtasidagi aholi almashishdan soʻng Kritdan ham afroturklar koʻchib kelgan. Ayvalikda yashovchi afro-turklar dastlab yunon tilining Krit dialektida gaplashar edi va faqatgina koʻchib oʻtgandan soʻng turkchaga oʻtishdi.

Izmirda 1960-yilgacha yashagan afro-turklar anʼanaviy bahor bayrami „Dana bayrami“ („Buzoq bayrami“)ni nishonlagan. Bu nom XX asrning 20-yillarida olingan. Bayram uch hafta davom etdgan.Yil davomida Afrika jamoasining oqsoqollari may oyining birinchi shanbasida qurbon boʻlgan buzoqlarni sotib olish uchun pul toʻplashdi. Bugungi kunda ushbu bayramni nishonlash anʼanasi afroturklarning yosh avlodi orasida qayta tugʻiladi, biroq u bir necha kun davom etadi.

Usmonlilar imperiyasi davrida Bolqonlarda afroturklar paydo boʻldi. Misol uchun, Chernogoriyaning Ultsin shahrida sobiq qullarning avlodlari oʻz Afrika jamoasi bor edi. Bundan tashqari Sulton qoʻshinida koʻplab afrikalik askarlar bor edi. Bundan tashqari, Sulton armiyasida koʻplab afrikalik askarlar bor edi. 1716-1718 yillardagi Avstriya-turk urushi paytida, turk qoʻshinida, Bolqon jangida 24 000 afrikaliklar xizmat qildi.

Bugungi kunda afro-turk aholisining katta qismi boʻlgan tumanlar Egey mintaqasida, ayniqsa Izmir, Aydin va Mugla shaharlarida joylashgan. Afro-turklar Antaliya va Adana provintsiyasidagi baʼzi qishloq va shaharlarda ham yashaydi, lekin katta shaharlarga koʻchish davom etmoqda. Bu omil Afrikada kelib chiqqan turklarining aniq sonini baholashni qiyinlashtiradi.

Manbalar

Havolalar 
 Afrikalılar Kültür ve Dayanışma Derneği
 Afrika kökenlilerin 1. Dana Bayramı Etkinlikleri 
 Radikal: Afro-Türklerin tarihi 
Turkiya xalqlari
Ketev meriri

Ketev meriri (variantlar: Keteb meriri, Katev meriri, Ketev mriri  ) yahudiy afsonalarida kunduzgi jazirama vaqtida chiqadigan jin.

Jin ertalab soat 10 dan kunduzi soat 3 ga qadar faol boʻladi, lekin qoq tush vaqtida oʻz kuchining eng yuqori choʻqqisiga yetadi, deb eʼtiqod qilingan.

Etimologiyasi 
Ketev soʻzi ( )‎ Injilning uch joyida uchraydi; soʻz asosan halokat maʼnosini anglatadi.

Meriri soʻzi Injilda faqat bir marta uchraydi va katta ehtimol bilan achchiq maʼnosini anglatadi.

Shunday qilib, Ketev meriri achchiq halokat degan umumiy maʼnoni bildiradi

Eslatmalar 
Bu ibora ilk marotaba Tavrotda. yodga olingan (Vtor. 32:24). Shuningdek, Zaburda shunday deyiladi: „Siz tunda dahshatdan, kunduzi uchadigan oʻqdan, zulmatda yuradigan oʻlatdan, tushda vayron qiluvchi marazdan qoʻrqmaysiz“ (Ps. 90:5 ; boshqa maʼnosi tarjimasi: „[Qoʻrqmaysiz] oʻlatdan, zulmatda yurishdan, tush vaqtida toʻsatdan keladigan oʻlimdan (ketev)“).

Ketev Meriri Talmud va qoʻllanmalarda tez-tez tilga olinadi.

Qoʻllanmalar ustozlariga koʻra, Ketev Meriri jini Tammuz oyining 17- sanasidan Avaning boshigacha kuchga toʻladi va yolgʻiz sayohatchilarga zarar yetkazishi va bolalarni jazolaydigan otalarga hiyla qiladi. Boshqa vaqtda uning vazifalarini boshqa jinlar ado etadi.

Tashqi koʻrinishi 
Ketev Meriri tashqi tomondan, jundor va qoʻrqinchli tasvirlanadi; peshonasida shoxi boʻlib, koʻzi koʻkragida. Unga koʻzi tushgan kim boʻlsa oʻladi (Midrash Tehillim 91, Bemidbar Rabbah 12).

Boshqa talqinlarga koʻra, Ketev meriri kamxi toʻpiga oʻxshaydi va tuzlanganda asl shakliga qaytadi.

Oʻxshashliklari 
Baʼzida Ketev meriri Empuzaga qiyoslanadi.

Ketev Meririning tashqi koʻrinishi Erlikka oʻxshatiladi.

„Ketev meriri“ning Injilda uchragan qismlaridagi matn maʼnosi kanʼonliklarning xudosi Reshef bilan bogʻliqlikni anglatadi.

Yana qarang 

 Dybbuk
 Shed (xudo)
 Tush vaqti

Manbalar
Laodamiya

Laodamiya (boshqa Λδοδάμεια) yunon mifologiyasining qahramoni.

Iolk qiroli Akastning qizi va fivan qiroli Protesilayning turmush oʻrtogʻi, nikoh sadoqatining namunasi.

Protesilay darhol toʻydan keyin Troya  joʻnab ketti, u yerda birinchi jangdayoq halok boʻldi. Laodamiya bu haqda bilib qolgach,  xudolarga iltijo bilan murojaat qilib,  uch soatga uning oldiga kelishiga ruxsat berishlari uchun. Xudolar ruxsat berdi, Germes uni uch soatga olib keldi, ular suhbatlashdi, lekin belgilangan vaqt oʻtgach, Laodamiya eri bilan ajralmaslik uchun oʻzini oʻldirdi.

Boshqa bir afsonaga koʻra, Protesilayning oʻlimi haqidagi xabardan soʻng Laodamiya uning mum tasvirini yasagan edi, otasi \ bu tasvirni yoqib yuborganida, u oʻzini olovga tashlagan.Giginga koʻra, u erining tasvirini misdan  yaratdi va uni yotoqxonaga qoʻydi. Akastni buni koʻrgach, olov yoqishni buyurdi va u oʻzini olovga tashladi. Yoki erining soyasida vafot etdi. Pseudo-Apollodor versiyalarni birlashtiradi: erining oʻlimidan soʻng, Laodamiya Protesilayning haykalini yaratib va u bilan suxbatlashar edi. Xudolar unga achinishdi va Germes Protesilayni Aiddan olib chiqishdi. Uni olib ketishganida, u oʻz joniga qasd qildi.

„Protesilay“ ning yevripid (yoʻqolgan) fojiasi shu afsonaga asoslangan. Ovidiy Laodamiya Protesilayga (XIII qahramonlari) xat yozdi.

„Laodamiyaning“ (1906) lirik fojiasi Innokent Annenskiyga tegishli.

1924-yilda kashf etilgan asteroidga (1011) Laodamiya nomi berilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Лаодамия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Fessali Afsonalari
Qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Mariandinlar podshosi Titiy

Titiy ( yoki ) — yunon mifologiyasining personaji, Shimoliy Anadoludagi Mariandin qabilasining podshosi, idalik daktil.

Mifologiya 
Afsonalarda aytilishicha, Titiy va uning ukasi Killen Frigiyada hurmatga sazovor boʻlgan. Ular Kibela maʼbudasining hamrohlari, „shaharlar taqdirining boshlovchilari“ va ularning himoyachilari deb hisoblangan. Ular, Kritdan kelgan boshqa idalik daktillari singari, Anxiala nimfasining oʻgʻillari edi. Otasiga kelsak, bir manbaga koʻra, Titiy Zevsning oʻgʻli edi. Boshqa maʼlumotlarga koʻra, u Shimoliy Anadoluda yashagan Mariandin qabilasining qahramoni Mariandin oʻgʻillarining toʻngʻichi edi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Titiyning oʻzi bu qabilaning mahalliy qahramoni boʻlib, uning qoʻl ostida mintaqa aholisi koʻpaygan va xalq farovonlikka erishgan. Shuningdek, Titiy oxir-oqibat shoh etib saylangani va shahar uning nomi bilan atalganligi aytiladi.

Titiyning oʻgʻillari Priolay, Lik va Mariandin edi. Baʼzi mualliflar Bormani Priolay oʻrniga uning oʻgʻli deb atashadi, chunki ikkalasi haqida ham motam qoʻshiqlari yozilib, oʻlimidan keyin xotirasiga ijro etilgan. Priolay Bebriklar bilan jangda halok boʻldi, uning hududini Mariandinlar Geraklning yordami bilan bosib oldi. Priolay xotirasiga, anʼanaga koʻra, dafn marosimi oʻtkazildi, unda Gerakl ham ishtirok etdi, u Mariandin qabilasidan boʻlgan mahalliy aholi bilan bellashuvda gʻolib chiqdi.

Manbalar

Havolalar 

 Apollonius Rhodius. Argonautica / translated by Robert Cooper Seaton (1853—1915), R. C. Loeb Classical Library, Vol. 001. — London: William Heinemann Ltd, 1912. (onlayn-versiya).
 Apollonius Rhodius. Argonautica / George W. Mooney. — London: Longmans, Green, 1912. (tekst na grecheskom, dostupniy v sifrovoy biblioteke Perseus).

Yunon mifologiyasi
 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 qadimgi yunon mifologiyasida kichik Osiyo
Laodamiya (Bellerofontning qizi)

Laodamiya (yunon. Lαοδάμεια) yoki Gippodamiya yoki Deydamiya (yunon. Dηιδάμεια) — Bellerofontning qizi, Gippo va Isandraning singlisi. Boshqa manbalarga koʻra, Sarpedonning onasi (Zevsdan) Iliadga koʻra, Sarpedon Zevs va Yevropaning oʻgʻli; gʻazablangan Artemida tomonidan oʻldirilgan. Boshqa manbalarga koʻra (Rocherning leksikoni), Laodamiya Likiya qiroli Evandra bilan turmush qurgan. Evandradan Sarpedon tugʻilib, keyinchalik hukmdor boʻldi.

Manbalar 

Qadimgi yunon mifologiyasining qahramonlari
Tantal Broteyning oʻgʻli

Tantal (boshqa Τάνταλος) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Atridlarning afsonalaribir nechta versiyalarida topilgan. Broteyning oʻgʻli, tantalus oqsoqolining nabirasi. Baʼzi variantlarga koʻra Klitemensterning birinchi eri. Tindareydan qoʻlini oldi. Agamemnon bolasi bilan birga oʻldiriladi. Yoki Agamemnon uni oʻldirib, oʻgʻlini sotdi. Qabr Argosda.

Tantal  Fiesta va Aeropaning oʻgʻlining ismi ham Tantal.Unga Fiesta goʻshtini yedirgan Areyem tomonidan oʻldirilgan. „Fiest“ Seneka fojeasining qahramoni.

Manbalar 

Argolis haqidagi afsonalar
Qadimgi yunon miflarining qahramonlari