MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Daniil Grameniskiy

Daniil Sergeyevich Gramenitskiy (1887—? ) - rus, sovet arxeologi, tarixchi, Oʻrta Osiyo davlat universitetining Sharq fakulteti dotsenti.

Biografiyasi 
U 1887-yilda Toshkent shahrida sharqshunos va jamoat arbobi S.M.Grameniskiy oilasida dunyoga keladi.  

Daniil Grameniskiy Toshkent gimnaziyasini oltin medal bilan, so‘ngra 1-darajali diplom bilan Moskva universitetining tarix-filologiya fakultetini (1910-yil) tamomlagan. Turkistonga qaytgach, Toshkent erkaklar gimnaziyasida  o‘quvchilarga saboq beradi.

U 1919-yil avgustda u O‘ODU (O‘rta Osiyo davlat universiteti) tarix-filologiya fakultetida SAGUda umumtarix o‘qituvchisi qilib olinadi , fakultet yopilgandan keyin u 1922-yilda Moskvaga jo‘nab ketdi. 1922—1924-yillarda u Moskva davlat universitetining TIning O‘rta asrlari tarixi bo‘limida O‘rta asrlar tarixi masalalari bo‘yicha 4 ta ma’ruzasi bilan chiqadi. Daniil Grameniskiy 1925-yilda Toshkentga qaytib, O‘rta Osiyo Davlat universitetining Sharqshunoslik fakultetiga dosent etib tayinlanadi.  

1933-yil may oyida O‘rta Osiyo universitetining 11 nafar professor-o‘qituvchilari, shu jumladan, Grameniskiy ham qamoqqa olindi. 1933-yil iyul oyida u Gʻarbiy Sibirga 3 yillik ma’muriy surgunga hukm qilindi. U Tomskda surgunlik chog‘ida, o‘quv muassasalarida ishlagan, undan keyin Narimga boradi. Grameniskiyning keyingi taqdir haqida manbalarda hech qanday ma’lumot keltirilmaydi. 

U 1961-yil iyun oyida qayta oyoqqa turadi .

Manbalar

Adabiyot 

 GRAMENITSKY, Daniil Sergeevich // Odamlar va taqdirlar. Sharqshunoslarning biobibliografik lug'ati - Sovet davridagi siyosiy terror qurbonlari (1917-1991). - СПб. : Peterburg sharqshunoslik, 2003.

Toshkentda tugʻilganlar
1887-yilda tugʻilganlar
Kutubiy

Kutubiy (tug‘ilgan va vafot etgan nomaʼlum) — Abarkuhlik; Muzaffariylar xizmatida bo‘lgan. „Tarixi Oli Muzaffar“ („Muzaffar xonadonining tarixi“) degan asar yozib qoldirgan. Unda Muzaffariylar tarixi, hokimiyat tepasiga kelganlari (1318 y.)
dan to sulolaning Amir Temur tarafidan bitirilgunga qadar (1393 y.) bo‘lgan tarixini bayon etadi.

Manbalar
Xitoy buddizmi

Xitoy buddizmi yoki Xan buddizmi  - san'at, siyosat, adabiyot, falsafa, tibbiyot va moddiy madaniyat kabi turli sohalarda Xitoy madaniyatini shakllantirgan Mahayana buddizmining Xitoy shakli. Xitoy buddizmi materik Xitoydagi eng yirik institutsional dindir. Hozirgi vaqtda Xitoy Xalq Respublikasida 185 dan 250 milliongacha xitoylik buddistlar bor. Bundan tashqari, Tayvan, Singapur va Malayziyada, shuningdek, Xitoy diasporasi orasida asosiy din hisoblanadi.

Buddizm Xitoyga birinchi marta Xan sulolasi davrida (miloddan avvalgi 202-220) kirib kelgan. Hind buddist yozuvlarning katta qismini xitoy tiliga tarjima qilish va bu tarjimalarning (Taoistik va konfutsiy asarlari bilan bir qatorda) xitoylik buddist qonuniga kiritilishi buddizmning Sharqiy Osiyo madaniy sohalarida, shu jumladan Koreyada tarqalishiga katta taʼsir koʻrsatdi. Xitoy buddizmi buddizm tafakkuri va amaliyotining turli xil noyob an'analarini, jumladan Tiantay, Huayan, Chan buddizmi va Sof yer buddizmini ishlab chiqdi.

Xitoyda buddizmning vujudga kelishi 
Buddist missionerlar buddizmni Xitoyga Xan sulolasi davrida (miloddan avvalgi 202 - miloddan avvalgi 220) olib kela boshladilar va bu din Xitoyda umumiy davrning boshida mavjud edi. Buddist missionerlar quruqlikdagi Oʻrta Osiyo Ipak yoʻlidan ham, dengiz yoʻllaridan ham foydalanganlar. Dastlab buddizm noto'g'ri tushunilgan va ko'pincha daoizm bilan almashib ketgan va aralashgan. Xitoyliklar ikki din o'rtasida juda ko'p o'xshashliklarni ko'rdilar.

Dastlabki missionerlarning asosiy vazifalaridan biri buddist matnlarini tarjima qilish edi. Buddist matnlarining xitoy tiliga saqlanib qolgan birinchi tarjimalari 2-asrda Parfiya An Shigao (  ) tarjimalari boʻlgan. ), Luoyang poytaxtida ishlagan. Uning ishidan soʻng kushonlik rohib Lokakṣemaning (  keng qamrovli Mahayana tarjimalari paydo boʻldi.   shuningdek, Dxarmaraksa (3-asr).

Ushbu dastlabki davrda Dxarmaguptaka maktabi Xitoyda buddizmni o'rnatishda juda ta'sirli edi. Bu barcha Xitoy buddist maktablari tomonidan Dxarmaguptaka maktabining Vinaya (monastir boshqaruvi) keng qabul qilinishiga olib keldi .

Kuchan olimi Kumarajivaning (334-413) kelishi muhim voqea bo'ldi. Oldingi tarjimonlardan farqli o'laroq, Kumarajīva davlat tomonidan qo'llab-quvvatlangan va unga milliy ustoz unvoni berilgan. Uning  ko'plab yuqori sifatli tarjimalari Xitoy buddizmiga katta ta'sir ko'rsatdi. U, shuningdek, keyinchalik Sanlun ("Uch risola maktabi") deb ataladigan buddist falsafaning Madhyamaka maktabini joriy etgani bilan mashhurdir. Uning ishi, shuningdek, ilgari Daoizm falsafasining kuchli ta'siri ostida bo'lgan.

Bu davrning yana bir muhim tarjimoni Paramārtha (  milodiy 499-569). Paramarta oʻzining xitoylik shogirdlari jamoasi bilan Abhidxarma, Yogasara falsafasi va boshqa Mahayana matnlari boʻyicha koʻplab asarlarni tarjima qilgan.
Natanziy

(tug‘ilgan va vafot etgan noma’lum) – asli Abarkuhlik; Muzaffariylar xizmatida bo‘lgan. “Tarixi Oli Muzaffar” (“Muzaffar xonadonining tarixi”) degan asar yozib qoldirgan. Unda Muzaffariylar tarixi, hokimiyat tepasiga kelganlari (1318 y.) dan to sulolaning Amir Temur tarafidan bitirilgunga qadar (1393 y.) bo‘lgan tarixini bayon etadi.

Manbalar
Oshe reshte

Oshe Reshte (forscha: آش رشته — āsh-e reshte) Eron oshxonasining eng mashhur oshlaridan biri. Bu osh ko‘pincha tvorog, baʼzan esa sirka va hatto tuzlamalar bilan isteʼmol qilinadi. Oilaviy odatlarga qarab, bu taom birinchi yoki asosiy ovqat sifatida isteʼmol qilinishi mumkin. Shuningdek, baʼzan qish mavsumidagi mehmondorchiliklarda yoki Ramazon oyida musulmonlarning iftorlik marosimida birinchi taom sifatida tortiladi. Oshe reshte ramazon oyida Eron oilalari orasida alohida o‘rin tutadi va bu oyga mos ovqatlardan biridir.

Tayyorlanishi

Kerakli mahsulotlar 

 Pishgan loviya (qizil loviya Eronning ayrim hududlarida ishlatiladi).
 Pishgan yasmiq .
 Pishgan no‘xat .
 Qovurilgan yalpiz
 Sarimsoq (ixtiyoriy)
 Koʻkatlar shu jumladan ismaloq, petrushka va zardchoʻva.
 Piyoz (qovurilgan)
 Yog‘, tuz va imbir

Tayyorlanishi 
Suvni idishda qaynatib olinadi, so‘ngra loviya, yasmiq va no‘xat qo‘shiladi. Bir vaqtning oʻzida, boshqa idishda oldindan to‘g‘ralgan piyoz yog‘, tuz va imbir bilan qovuriladi. Loviya suvda qaynatilgandan so‘ng, unga koʻkatlar qo‘shiladi va u 20 daqiqa qaynatiladi. So‘ng Oshe reshte qo‘shiladi va u bilan birgaqovurilgan piyoz ham qo‘shiladi va taom tayyor bo‘lguncha kutiladi.

Reshte tayyor bo‘lgach. Boshqa idishda qovurilgan piyoz va sarimsoq tayyorlanadi. Shu tarzda mayda tug‘ralgan piyoz biroz yog‘da qovuriladi va oltin rangga kirgunicha unga juda oz miqdorda imbir qo‘shiladi. Xohishga ko‘ra, piyozni qovurayotganda qovurilgan sarimsoqni ham tayyorlab, masalliqlarning qolgan qismi bilan qaynab ketishi uchun reshte bilan birga idish ichiga qo‘shsa ham bo‘ladi. Bundan tashqari, Osh uchun qovurilgan sarimsoqdan tashqari, piyozdog‘ (imbirsiz) ham ishlatiladi.

Idishning sirtini chiroyli qilish uchun ustiga ozgina tvorog quyib, uning ustiga qovurilgan yalpiz, qovurilgan sarimsoq va qovurilgan piyoz qo‘shish mumkin.

 Baʼzi oshe reshtelarning o‘zi sho‘r boladi. Shuning uchun, idishga tuz qo‘shganda, uni sho‘r bo‘lib ketishidan ehtiyot bo‘lish kerak.
 Agar maxsus tayyorlangan sabzavotlar bo‘lmasa, bu taomni tayyorlash uchun faqat ismaloq bo‘lishi kifoya va Oshe reshte shu holatda ham mazali bo‘ladi.
 Oshe reshtega qovurilgan yalpiz qo‘shmaguncha, taʼmi to‘liq bo‘lmaydi.

Manba 

 بایگانی‌شده در ۷ اوت ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine، سایت پارسه گرد
Taomlar
Eron milliy taomlari
Osh
Ashe reshteh
Chahorbogʻ (shahar)

Chahorbogʻ (; Ilgari Chahar Dangeh deb atalgan; Chahār Dāngeh sifatida romanizatsiya qilingan) — Eronning Alborz viloyati, Savojbuloq okrugidagi shahar va Chahorbogʻ tumanining markazi. 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlarida uning aholisi 48,828 kishi deb qayd etilgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Eron shaharlari
Barbaro iosafat

(1413-1494) – Venetsiyalik savdogar va elchi. 1436-yili sayohatga chiqqan va dastlab Tana (Azov)ga kelgan va o‘sha yerda o‘n olti yil istiqomat qilgan. O‘shanda u Qora dengiz bo‘yidagi shaharlarni aylanib chiqdi, Kavkazda bo‘ldi. O‘n yil – 1463-1473-yillari avval Dalmatsiya (Adriatika dengizi sohilida joylashgan va Yugoslaviyaga qarashli tarixiy viloyat)da, so‘ngra Albaniyada Venetsiya respublikasining favqulodda va muxtor vakili sifatida, 1473-1479-yillarda esa Tabrizda Oq qo‘yunlilar hukmdori Uzun Xasan (1453-1478) huzurida Venetsiya elchisi bo‘lib turdi. O‘sha yillari Iosafat Barbaro Turkiyaga qarshi Oq qo‘yunlilar davlati bilan Venetsiya o‘rtasida ittifoq tuzishga harakat qildi. Bunday ittifoq tuzildi ham. Venetsiya Uzun Hasanga qurol – yaroq yetkazib bermoqchi bo‘ldi, lekin yo‘lda Venetsiya karvonini turklar bosib oldilar. 1473-yili Frot daryosining yuqori oqimida joylashgan Terjon degan joyda bo‘lib o‘tgan urushda Uzun Hasan mag‘lubiyatga uchradi. Iosafat Barbaro 1479-yili Rossiya poytaxti Moskvada ham bo‘ldi.

Manbalar
Ibrohim aminiy

(to‘liq ismi: Amir Sadriddin Sulton Ibrohim Aminiy; taxm. 1478-1535) shoir, tarixchi, mansabdor. Xondamirning so‘zlariga qaraganda Movarounnaxr bilan tamom Xurosonga mashhur bo‘lgan o‘qimishli, mansabdor oilasidan chiqqan. Yoshlik kezlarida Sulton Husayn Boyqaroning  o‘g‘li Muzaffar Husaynga mulozim bo‘lgan, 1504 yili sadrlik lavozimiga tayinlangan. Hirot Shayboniyxon tarafidan ishg‘ol etilgan (1507 y.) dan keyin Ibrohim Aminiy temuriylar xizmatida bo‘lgan ko‘pchilik mansabdor qatori ta’qib ostiga olindi va yer – suvi va mol-mulki qaytarib berildi. O‘shanda Ibrohim Aminiy Safaviylarning Hirotdagi hokimi xizmatiga qabul qilingan bo‘lishi mumkin. 1520 yili u Kazvinga bordi va shoh Ismoilning xizmatiga kirdi. Shoh unga o‘zining harbiy yurishlari va istilolari tarixini yozishni topshirdi. Lekin asar bitmay qoldi – 1535 yilning 21-iyun kuni Shayboniylarning Garchistondagi hokimi Bayrom o‘g‘lonning Hirotga qilgan hujumini qaytarish chog‘ida jangda xalok bo‘ldi.

Manbalar
Mahmud ibn xondamir

Hayotiga oid ma’lumotlar yo‘q. Mashhur ingliz sharqshunosi CH.A.Storining so‘zlariga qaraganda, Hirotda istiqomat qilgan va  1547-1550 yillari Hirot hokimi Dukn us-saltana Muhammadxon ibn Sharafuddinning amri bilan qimmatli bir tarixiy asar yozgan.

Amir Mahmudning ushbu asari saj bilan yozilgan (nomi ko‘rsatilmagan) va Shoh Ismoil bilan uning taxt vorisi Tahmosp I (1524-1576) zamonida Eronda bo‘lib o‘`tgan voqealar (1550 y.gacha bo‘lgan voqealar) bayon etiladi. Asarda ayniqsa Safaviylar bilan Shayboniylar o‘rtasidagi siyosiy munosabatlarga katta o‘rin berilgan. Shuningdek, o‘sha davrda o‘tgan mashhur kishilarning tarjimai holiga oid ma’lumotlar ham keltirilgan.

Manbalar
Oleg Juravlev

Oleg Borisovich Juravlev (1982-yil 17-may, Toshkent, Oʻzbekiston SSR ) — oʻzbek sprinter, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro toifadagi sport ustasi . 100 va 200 metr masofalarga yugurish bo‘yicha ikki karra mamlakat chempioni. 2000-yilgi va 2008-yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlari ishtirokchisi sanaladi.

Sport faoliyati 
Oleg Juravlev 2000-yildan boshlab u xalqaro musobaqalarda ishtirok eta boshlaydi. Sidneydagi (Avstraliya) Yozgi Olimpiya o‘yinlarida 4x400 metr masofa saralash estafetasida 41.20 natija ko‘rsatib, yugurish bo‘yicha sakkizinchi o‘rinni egallaydi, bu musobaqaning keyingi bosqichiga o‘tish uchun yetarli bo‘lmadi .

U 2002-yili Toshkentda o‘tkazilgan O‘zbekiston kubogida 200 metr masofaga yugurishda 21,55 natija bilan birinchi o‘rinni oladi. 2003-yilda Olma-Otada (Qozog‘iston) Gusman Qosanov xotirasiga bag‘ishlangan xalqaro turnirda 100 metr masofaga yugurishda uchinchi o‘rinni, 200 metr masofaga yugurish bo‘yicha 21,60 natija bilan birinchi o‘ringa chiqadi. 2004-yilda Bishkekda (Qirg‘iziston) Olimpiada chempioni — Tatyana Kolpakova sovrinlari uchun o‘tkazilgan xalqaro musobaqada u 200 metr masofada 21,46 natija ko‘rsatib, ikkinchi, 100 metr masofaga esa 10,67 bilan ham xuddi shu  o‘rinni oladi. Aynan shu yili Kosanov xotirasiga bag‘ishlangan turnirda u 100 metr masofaga yugurish bo‘yicha birinchi o‘rinni qayd etadi. 

2007-yili Haydarobodda (Hindiston) bo‘lib o‘tgan Butunjahon harbiy o‘yinlarida u 100 metr masofaga 10,54 soniya bilan sakkizinchi, 200 metrga 21,35 soniya bilan beshinchi o‘rinni tutadi. O‘sha yili Oleg yengil atletika bo‘yicha O‘zbekiston chempionati, Kosanov xotira turniri va Kolpakova xotirasiga bag‘ishlangan 100 va 200 metr masofaga yugurish bo‘yicha musobaqalarida g‘alaba qozonadi. Eronda yopiq inshootlarda o‘tkazilgan xalqaro musobaqalarda ikkinchi o‘rinni qo‘lga kiritadi .

2008-yilda Olma-Ota shahrida u 200 metr masofani 20,74 soniyada bosib o‘tib, O‘zbekiston sportchilari o‘rtasida rekord o‘rnatadi. 2008-yil Pekindagi (Xitoy) Yozgi Olimpiada o‘yinlarida beshinchi poygada 200 metr masofaga Useyn Bolt bilan birga yugurib, 22,31 soniya bilan keyingi bosqichga o‘tish uchun yetarli bo‘lmagan ball to‘playdi va shu bilan u Olimpiya o‘yinlarida o‘z chiqishlarini yakunlaydi .

Oleg Juravlyov 2013-yilda Gusman Qosanov xotirasiga bag‘ishlangan xalqaro turnirda 100 va 200 metr masofaga yugurish bo‘yicha o‘tkazilgan musobaqada omadsiz yakunlanadi. 2014-yilda esa u sport faoliyatini nihoyalaydi.

Manbalar 

2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari yengil atletikachilari
1982-yilda tugʻilganlar
Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
17-mayda tugʻilganlar
Sulton Abdulaziz

Sulton Abdulaziz 1861-yil 15-iyunda dunyoga keladi. Yevropa va Misrga diplomatik tashrif buyurgan birinchi sulton. Chernogoriya inqilobi, Serb inqilobi, Krit inqiloblarini oqilona hal qilgan. Uning davrida Istanbulda birinchi temiryo'l ochildi, pochta markazlari tizimi joriy etildi. Usmonli floti  ingliz  va fransuz flotidan keyin uchinchi flotga aylandi. 1875-yilda davlat bankrot e'lon qiladi. 1864-yilda Yangi ma'muriy tumanlar tashkil etildi. Fransuzlar maslahati bilan davlat kengashi tuzildi. Fransuzlar modeli asosida xalq ta'limi yo'lga qo'yildi va yangi universitet tashkil etildi. Sulton Abdulaziz davrida birinchi Usmonli kodeksi tuzildi. Xorijliklaga mulk huquqi berildi. 1856-yilgi "Islohotlar to'g'risida" gi farmonda to'xtalgan bu masala G'arb davlatlarining uzoq davom etgan bosimidan so'ng 1868-yil 10-iyunda besh banddan iborat qonun bilan hal qilindi. Shunga ko'ra xorijliklar Hijoz mintaqasidan tashqari Usmonlilar o'lkasida mulk huquqini qo'lga kiritdilar.

Qurdirilgan inshoatlar 

Chiragan saroyi. Yevropadagi hamkasblaridan ustun bo'lgan bu saroy to'rt million Usmonli oltiniga tushdi. 

Beylerbeyi saroyi.

Bu davrda Kagithane Kasri ta'mirlandi.

Abdulazizning onasi Pertevniyal Volida Sulton tomonidan qurilgan Oqsaroydagi Volida masjidini 1871-yil qurib bitkazadi.
Yahyo Kazviniy

(to‘liq ismi: Mir Yahyo ibn Abdullatif al-Husayniy as-Safiy al-Kazviniy; 1481-1555) – Kazvinlik ruhoniy, tarixchi olim. Hayoti va ijtimoiy faoliyatiga tegishli ma’lumotlar kam. 1553 yili uni Kazvinlik sunna mazhabidagi musulmonlarning boshlig‘i sifatida aybladilar va shoh Tahmasp I ning amri bilan qamab qo‘ydilar. Yahyo Kazviniy 1555 yilning 14-iyunida qamoqda 74 yoshida vafot etdi. Lekin undan yaxshi farzandlar  va “Lubb at-tavorix” (“Tarixlar mag‘zi”) degan ajoyib asar qoldi.

Manbalar
Chendar tumani

Chendar tumani () — Eronning Alborz viloyati Savojbuloq okrugidagi tuman (baxsh). 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 21,291 nafar, 6,130 oiladan iborat boʻlgan. Tumanda bitta shahar bor: Kuhsar. Tumanda ikkita qishloq okrugi (dehiston) mavjud: Baragon qishloq okrugi va Chendar qishloq okrugi.

Manbalar 

Eron tumanlari
Xurshoh

(to‘liq ismi: Xurshoh ibn Qubod al-Husayniy; tug‘ilgan yili ma’lum emas, 1565 yili vafot etgan) – tarixchi olim; elchi. Asli iroqlik; keyin Hindistonga ketib qolgan va Nizomshohlar sulolasi (1491-1633)dan chiqqan Ahmadnagar podshosi Burxon Nizomshoh I (1508-1553)ning xizmatiga kirgan. 1545 yili o‘sha podshoning elchisi sifatida Kazvinga, shox Tahmosp I huzuriga bordi va 1563 yilga qadar Kazvinda turdi. Xurshoh o‘z hukmdori Burxon Nizomshohga atab “Tarix-i elchi-yi Nizomshoh” (“Nizomshoh elchisining tarixi”) nomli asar yozgan. “Tarix-i elchi-yi Nizomshoh” umumiy tarix tipida yozilgan asar bo‘lib, Odam Ato va Momo Havo zamonidan to 1562-63 yillargacha musulmon mamlakatlarida bo‘lib o‘tgan voqealarni bayon etadi.

Manbalar
Li Juchjen

Li zhuzhen (Xitoy:1763-1830), otasining ismi (byaoszi) - - Sunshi "  Xitoy yozuvchisi va fonolog ning Tsing sulolasi.

Biografiya va Ijodi 
U Pekin yaqinida tug'ilgan Daxing okrugi, Xebey viloyati. U "oynadagi gullar" romanining muallifi sifatida tanilgan (Xitoy: "Jing Xua yuan") (1828). Shuningdek, u yozgan Lishi Yinjian, Xitoy fonologiyasiga oid asar va yaratdi Ji Pu shousi, o'ynash uchun qo'llanma boring.
Li Ruzhen "sakkiz qismli kompozitsiya" tizimini o'rganishdan bosh tortdi, bu davlat imperatorlik imtihonlarida majburiy bo'lgan kompozitsiyaning qat'iy uslubi. Shuning uchun u, romanining qahramoni singari, nafaqaga chiqishdan oldin eng past akademik lavozimni ("xiucai") egallagan. Shunga qaramay, Li Ruzhen mohir edi astrologiya, dori, matematika, musiqa, ritorika, she'riyat, bog'dorchilik, xattotlik, shaxmat va rasm. Uning ushbu mavzular haqidagi bilimlari "oynadagi gullar"hikoyasida o'z izini qoldirdi.

Li Ruzjenning ikkita ukasi bor edi. O'n to'qqiz yoshida beva bo'lganida, u xizmat qilgan akasi Li Juxuangga bordi Lianyungang shahri yilda Tszansu viloyati 1782 yildan beri. Li Ruzhen akasi bilan deyarli yigirma yil yashadi, Juxuan esa uni butun hayoti davomida qo'llab-quvvatladi. Yilda Lianyungan, Li Ruzhen uni qiziqtirgan Lin Tingshen bilan uchrashdi fonologiya. 1801 yilda Li Ruzhen Xenan viloyatiga bordi va u erda to'g'on qurilishida qatnashdi. 1804 yilda u bu lavozimni tark etdi va keyinchalik, 1810 yilda o'z romanini yozishni boshladi, uni yakunlash uchun deyarli o'n yil kerak bo'ldi.
"Oynadagi nur" (1828) - bu Xitoyda feministik adabiyotning birinchi namunasi hisoblangan yuz bobdan iborat fantastik ensiklopediya romani. Romanning birinchi yarmida Gulliver singari bosh qahramon g'alati erlar bo'ylab sayohat qiladi, uning landshaftlari biroz "Shang xay jing" (kit., "Kniga Gor I Morey"). Romanning ikkinchi yarmida ensiklopedik ma'lumotlarning muhim ob'ekti mavjud.

"Lishi Yinjiang "(1805), yoki" fonologiya tizimi", deb atalmish innovatsion ish, qiymati Pekin lahjasida fonetik yozuv edi, ona to'rt yuzdan ortiq tadqiqotlar murojaatlarni mavjud

Eslatma 
1 Lin Tai-yi. Introduction // Li Ju-chen. Flowers in the Mirror / transl. by Lin Tai-yi. — University of California Press, 1965. — P. 5.

2 A. L Fishman. "Li Zhu-Zhen va uning "oynadagi gullar" romani" // Li Zhu-Zhen. Oynadagi gullar. - Moskva, Leningrad: SSSR fanlar akademiyasi, 1959 yil. - Adabiy yodgorliklar. - 695-738 betlar. - P. 696.

3 Ma Qian. «Feminist utopian discourse in eighteenth-century Chinese and English fiction: a cross-cultural comparison». — Ashgate Pulishing, Ltd., 2004—243 p. — P. 160.

Tarjima 
•Li Zhu-Zhen. "Oynadagi gullar."- Moskva, Leningrad: SSSR fanlar akademiyasi, 1959 yil. - Adabiy yodgorliklar. - 788 s

•Li, Ju-chen. "Oynadagi gullar" / Li Ju-ch gugurtn. Lin Tai-yi tomonidan tarjima qilingan va tahrirlangan. - Berkli: Kaliforniya universiteti matbuoti, 1965 yil. — 310 p. (

•Li, Ju-chen. "Ayollar yurtida. Sakkizta yog'ochdan yasalgan eski Xitoy romani " / Li Ju-tschen. Chinesdan. Fridrix K. Engler tomonidan yozilgan. - Zurich: Verlag Vafot Vaage, 1970. - 194 p
Tarixi elchi-yi Nizomshoh

Xurshoh o‘z hukmdori Burxon Nizomshohga atab “Tarix-i elchi-yi Nizomshoh” (“Nizomshoh elchisining tarixi”) nomli asar yozgan. “Tarix-i elchi-yi Nizomshoh” umumiy tarix tipida yozilgan asar bo‘lib, Odam Ato va Momo Havo zamonidan to 1562-63 yillargacha musulmon mamlakatlarida bo‘lib o‘tgan voqealarni bayon etadi.

Asar muqaddima va yetti qimsdan (maqola) iborat.

Muqaddima Odam Ato va Momo Havo hususida so‘z boradi.

Birinchi maqolada Eron, Yaman va boshqa mamlakatlarning islomiyatgacha bo‘lgan tarixi, ikkinchi maqolada Muhammad payg‘ambar, uning vorislari (Xalifayi Roshidin), Umaviylar va Abbosiylar davri; uchinchisida Abbosiylar bilan zamondosh bo‘lgan mahalliy hukmdori; to‘rtinchi maqolada mo‘g‘ullar, Chingizxon va avlodining tarixi, beshinchisida Temur va Temuriylar, oltinchi maqolada Qora qo‘yunlu, Oq quyunlilar sulolasidan chiqqan podsholar, Shoh Tahmosp va Rum podsholari tarixi va nihoyat, so‘nggi yettinchi maqolada Hindistonda hukmron bo‘lgan sultonlar haqida hikoya qilinadi.

“Tarix-i elchi-yi Nizomshoh”ning qo‘lyozma nusxalari Eron va Angliya kutubxonalarida saqlanmoqda.

Asardan ayrim parchalar (matni) Karl Shefer tarafidan Parijda 1885 yili chop etilgan.

Manbalar
Qozi Ahmad G'afforiy

(to‘liq ismi: Qozi Ahmad ibn Muhammad ibn Najmiddin Abdulg‘affor al-Ja’fariy al-G‘afforiy al-Kazviniy; 1515-1568) – yirik tarixchi olim. Hayoti va ilmiy-ijtimoiy faoliyatiga oid ma’lumotlar juda kam. Ma’lumi quyidagilar: Tehronda tug‘ilgan. Mashhur Shofe’iy (sunna mazhabidagi musulmonlarning diniy-huquq mazhabi; asoschisi imom Abu Abdullo Muhammad ibn Idris ash-Shofe’iy (767-820) faqihlardan Abdulg‘affor al-Kazviniy (1266 y. vafot topgan)ning avlodi. Otasi Ray qozisi bo‘lib xizmat qilgan. Qozi Ahmad G‘afforiy 1567-68 y. hajdan qaytishda Sind viloyatiga qarashli Daybul shaharida qazo qilgan.

Manbalar
Nigoriston

Qozi Ahmad G‘afforiydan “Nigoriston” nomli mashhur kitob qolgan (1552 y. yozilgan). Asar Shoh Tahmosp I ga bag‘ishlangan bo‘lib, islom podsholari va mashhur kishilar hayoti bilan bog‘liq 330 latifani o‘z ichiga oladi. Latifalar xronologik tartibda (sulolalar bo‘yicha) berilgan.

“Nigoriston” islomning paydo bo‘lishidan to muallifning zamonigacha o‘tgan davr ichida mamlakatlar va xalqlarning ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotini o‘rganishda muhim o‘rin tutadi.

Asarning qo‘lyozma nusxalari ko‘p va Eron, Hindiston, Turkiya, SSSR, Agnliya, Fransiya, Germaniya, Gollandiya va Chexoslovakiyada saqlanadi.

Matni Bombay (1829, 1859) va Tehron (1962) da chop etilgan. Ayrim parchalar akademik Dorn tarafidan 1858 yili Peterburgda nashr qilingan. Mazkur asarning “Olti” barmoq laqabi bilan mashhur bo‘lgan Sulaymon ibn Muhammad (1622 y. vafot etgan) tarafidan amalga oshirilgan turkcha-usmonlicha tarjimasi ham bor va To‘pqopi saroyi hamda Tabriz kutubxonalarida saqlanadi.

Manbalar