Tojixon Hasanova

Tojixon Hasanova (1916 — 2003) — Bobur nomidagi Oʻsh davlat akademik oʻzbek musiqali drama teatri aktrisasi, Qirgʻiziston xalq artisti (1940), Qirgʻiziston madaniyati va sanʼati rivojiga katta hissa qoʻshgan sanʼat arbobi. Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashining 2-4 chaqiriq deputati etib saylangan.

Biografiyasi 
Tojixon Xasanova 1916-yil 14-iyunda Oʻsh shahrida tugʻilgan, millati oʻzbek . 14-yoshli yosh, isteʼdodli xonandani Oʻsh oʻzbek musiqali drama teatriga artist sifatida qabul etishgan. Koʻp oʻtmay Tojixon Hasanova „Ikki kommunist“, K.Yashinning „Doʻstlar“, Gʻulom Zafarning „Xalima“, U. Gadjibekovning „Arshin malalan“, J. Turusbekovning „Ajal Orduna“ spektakllarida bosh rollarini ijro eta boshlaydi.

U oʻzining yoqimli va baland ovozi bilan tomoshabinlar olqishi va hurmatini qozondi. Tojixon repertuarini oʻzbek, qirgʻiz va tojik mumtoz musiqa asarlari bilan muntazam boyitib bordi.

Tojixon Hasanova Oʻsh oʻzbek teatri tomonidan sahnalashtirilgan „Adolat“ musiqali dramada ijro etgan bosh qahramon obrazi tomoshabinlar hukmiga ming martadan ortiq namoyish etilgan. Shuningdek, „Farhod va Shirin“, „Qurmonbek“, „Tohir va Zuhra“, „Layli va Majnun“, „Alpomish“, „Nurxon“ kabi nufuzli va spektakllarda T. Xasanova asosiy rollarni ijro etgan, bu spektakllar Qirgʻiziston teatr sanʼatining oltin fondiga kiritilgan.

1934-yilda Leningrad shahridagi teatr gastrollarida qatnashgan. Tojixon Xasanova 1939 va 1959-yillarda Moskvada oʻtkazilgan Qirgʻiziston adabiyoti va sanʼati dekadasi ishtirokchisi. Teatr festivallari va mumtoz qoʻshiq ijrochilari tanlovlarida u „Qirgʻiziston bulbuli“ yuksak unvoniga sazovor boʻlgan.

1940 -yilda Qirgʻiziston xalq artisti faxriy unvoni bilan taqdirlangan, "Mehnat Qizil Bayroq" ordeni (1942), "Shon-sharaf belgisi" ordeni, Oʻzbekiston „Shuhrat“ medali (1994) bilan taqdirlangan). Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashining uch chaqiriq deputati etib saylangan.

2003-yil 12-avgustda Andijon shahrida vafot etgan.

Teatrdagi rollari 

 Lolaxon (Hamzaning shu nomli pyesasi)
 Jamila („Boy ila xizmatchi“ Hamza)
 Dilbar („Ikki kommunist“, K. Yashin)
 Gulsara (K.Yashinning shu nomli pyesasi)
 Shirin (Farhod va Shirin, Xurshid)
 Halima (Zafariyning shu nomli pyesasi)
 Adolat (Akromovning shu nomli pyesasi)
 Malikai Turandot (K. Gozzi)
 Agafya Tixonovna („Uylanish“ N.Gogol)
 Dunka („Bahor sevgisi“, K.Treneva)
 Zulayxo (Ajal Orduna, Turusbekov)
 Gulchehra („Arshin malalan“, V. Gadjibekov)

Mukofotlari 

 Qirgʻiziston SSR xalq artisti (1940)
 Ikki marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1942 va 11/01/1958)
 "Shon-sharaf belgisi" ordeni (1940-yil 31-yanvar)
 "Shuhrat" medali (1994)
 Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining Faxriy diplomi
 Qirgʻiziston SSR Madaniyat vazirligining Faxriy diplomi

Adabiyotlar 

 
 
  BBK 92ya2 (rus.).
   Arxivnaya kopiya ot 12-iyulya 2018 na Wayback Machine (uzb.)
  (kirg.)
 
  Mat-li k dekade kirg. iskusstva v Moskve. 1939 g.
 
 
 
  −16 s.: il.; 20 sm.
  −20 s.: il.; 20 sm.
 
  21 sm, BBK 85.4. (uzb.), (rus.) i (kirg.)
  (uzb.)
  UDK 351/354. BBK 66,3(2Ki). (uzb.), (rus.) i (kirg.)

Yana qarang 

 Bobur nomidagi Oʻsh davlat akademik oʻzbek musiqali drama teatri
 Madazimov, Rahmonberdi
 Rahmonov, Oʻrinboy Rahmonberdievich
 Raxmonov, Juraxon Rahmonberdievich
 Sultonov, Baltixoʻja Sultonovich

Manbalar

Havolalar 

 Tojixon Xasanova tarjimai holi
 Xasanova, Tojixon
 Qirgʻizistondagi yubiley tadbirlari
 Tojixon Xasanova, rassom Kirg.
 "Sovetik Qirgʻiziston" gazetasi 4-bet 5.12.1966
 Qirgʻiz jana Qirgʻiziston taryhy boyuncha tandalma emgekter
 20-asr 1-yarmida Qirgʻiziston musiqa va dramatik sanʼatining shakllanishi va rivojlanishi.

Oʻshdagi Bobur nomli teatr
Shuhrat medali sohiblari
Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Oʻzbekistonlik ayol qoʻshiqchilar
2003-yilda vafot etganlar
1916-yilda tugʻilganlar