MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Qumqishloq

Qumqishloq () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Nomlanishi 
Shaharcha nomi „qum“ va „qishloq“ soʻzlarining yigʻindisidan kelib chiqqan boʻlsa ham, bu yerda qum, tosh, shagʻal, kvars singari mayda zarralarning hech qanday aloqasi yoʻq. Shaharcha hududida bunday zahiralar aniqlanmagan. Bu shunchaki qumli joyda bunyod etilgan qishloq maʼnosida qoʻllaniladi degan taxminlar ham mavjud. Shuningdek, qum soʻzi xum soʻzining oʻzgangan varianti boʻlishi ham mumkin. Yaʼni qishloq avvvallari Xumqishloq deb nomlangan. Bu nom esa hududda xumdonlar mavjud boʻlganligidan dalolat beradi. Mahmud Qoshgʻariy oʻz asarlarida oʻrta asrlarda Qum shahri nomli joy boʻlganligini yozib oʻtadi. Uning tarifiga koʻra qum-xum-xun-xon-xona, dargoh, maskan, saroy, karvonsaroy, ibodatxona, maʼbad maʼnolarida oʻzgargan boʻlishi ham mumkin. Yaʼni Qumqishloq asli qoʻrgʻonli qishloq maʼnosini anglatgan.

Oʻxshash nomlar 
Eronda Qum shahri nomli maskan mavjud. Shuningdek, Zarafshon vodiysining yuqori qismida — Yagnobda qum qishlogʻi boʻlgan. Ustyurt platosida esa Qumkent nomli hudud bor.

Aholi maskanlari 
Qumqishloq shaharchasida 15-sonli maktab va 33-sonli maktabgacha ta'lim muassasasi faoliyat yuritadi. Shuningdek shaharcha hududida Qum Qishloq jom’e masjidi, bolalar stadioni ham mavjud.

Iqlimi 
Qumqishloq shaharchaning iqlimi keskin kontinental bo'lib, yillik oʻrtacha harorat 14.7° darajaga teng. Yanvarning oʻrtacha harorati 0.8°, eng past harorati esa 26° darajani tashkil qiladi. Iyulning oʻrtacha harorati 28°, eng yuqori harorati esa 43° ga teng.

Yogʻin miqdori 
Qumqishloq shaharchasiga yillik 545 mm yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri 219 kunni tashkil qiladi.

Tuprogʻi 
Qumqishloq shahri hududida boʻz, jigarrang va qoʻngʻir togʻ-oʻrmon tuproqlari keng tarqalgan.

Yana qarang
 Shahrisabz tumani

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Kunchiqar Darvoza

Kunchiqar Darvoza () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan. Registratsiya vaqti 2015-yil 9-sentyabr sanasiga toʻgʻri keladi.

Etimologiyasi 
Kunchiqar soʻzi kun va chiqar soʻzlari yigʻindisi hisoblanadi. Bu soʻzlar xalqi nutqidagi ifodasi sharq — kunchiqar, yuqori, baland; janub esa kunyurar, kunoʻrta; gʻarb tomoni esa kunbotar va doq, etak, quyi; shimol esa kunorqa, baland, yuqori maʼnosida qoʻllaniladi. Shaharcha Kesh (Shahrisabz) shahrining sharqiy qismida joylashganligi sababli ham kunchiqar tomon yaʼni Kunchiqar deb nom olgan. Moʻljal olish Shahrisabzga koʻra olingan. Sababi shahar oʻsha vaqtda ahamiyatli hudud hisoblangan.

Tarkibi 
Kunchiqar Darvoza shaharchasida asosiy bitta mahalla boʻlib bu Kunchiqar MFY hisoblanadi. Mazkur hududda 41-sonli maktab va maktabgacha taʼlim muassasasi, Qarshi Davlat universitetining tarix fakulteti binosi, bir nechta ishlab chiqarish korxonalari va doʻkonlar, shuningdek, bitta masjid faoliyat yuritadi.

Iqlimi 
Shaharcha iqlimi keskin kontinental. Yillik oʻrtacha harorat 14.7° darajani tashkil etadi. Yanvarning oʻrtacha harorati 0,8°, eng past harorati esa —26° ga teng. Kunchiqar Darvoza shaharchasida iyulning oʻrtacha harorati 28° darajani, eng yuqori harorati esa 43°darajani tashkil etadi.

Yogʻin miqdori 
Shaharchaning yillik yogʻin miqdori 545 mm ga teng. Vegetatsiya davri — 219 kunni tashkil qiladi.

Aholisi 
Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, tatar, rus va boshqalar millat vakillaridan tarkib topgan.

Oʻxshash joylar 
Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida ham Kunchiqar nomli qishloq mavjud boʻlib, bu nom shu hududagi Solnechnaya (Solnechnaya) soʻzining tarjimasi hisoblanadi. Surxondaryo viloyati Qiziriq tumanida Kunchiqish nomli qishloqcha ham mavjud.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Qutchi (shaharcha)

Qutchi— Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumanida joylashgan shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Joylashuvi 
Qutchi shaharchasi Shahrisabz tumanida joylashgan. Shaharchaga eng yaqin aholi punktlari Chorshanba, Zarkacha va Arabon shaharchalari hisoblanadi. Eng yaqin suv inshooti Tanxozdaryo.

Tarkibi 
Shaharcha hududida Qutchi nomli qabriston, yoqilgʻi quyish shahobchasi, fermer xoʻjaligi oʻttiz sakkizinchi va ikkinchi sonli maktablar faoliyat yuritadi. Shaharcha tarkibidag „Qutchi“ mahallasi ham joylashgan boʻlib, mahalla 1999-yil 12-aprelda tashkil topgan

Etimologiyasi 
Qutchi shaharchasining xalq orasida Quchchi, Qushchi shaklidagi talaffuzlari ham mavjud. Tarixiy manbalarda Chiroqchi (Shahrisabz tumani) hududida ilgari quchchi (yoki qutchi) lar yashaganligi qayd etiladi. Mazkur insonlar qadimiy oʻzbek qabilalaridan biri hisoblanadi.

Qutchi qabilasi 
13—14-asrlarda hozirgi Oʻzbekiston hududiga (Qashqar va Yettisuv) qutchi deb nomlangan qabila vakillari koʻchib kelib, shu yerdagi aholi bilan aralashib yashay boshlaydilar. Qirgʻiz, qozoq va qoraqalpoq xalqi orasida ham qutchi (quchchi) nomli qabilalar yashaganligi haqida maʼlumotlar bor. Ular asosan dehqonchilik bilan mashgʻul boʻlishgan. Ular oʻz nomlarini 20-asrgacha saqlab qolishgan.

Qutchi shaharchasi nomi ham ayni shu qabila nomi bilan uzviy bogʻliqligiga ishoniladi. Bu nom tarkibidagi qut-qush-quch-qugʻ-qu soʻzlari hamda ularga qoʻshilgan -chi yoki -inchi qoʻshimchalari koʻplab etnonimlar tarkibida mavjud. Jumladan, qiyikchi, qarapchi, yomonchi, tuyachi va axtarchi kabilar. Oqqushga totem sifatida sigʻinuvchilar quvchi, qushchi yoki quchchi, qutchi nomlari bilan atalgan. Qutchi yoki quvchi ayni shu nomli qabila tomonidan tashkil etilgan qishloq hisoblanadi.

Oʻxshash nomlar 
Zomin tumanida Qutchi nomli qishloq mavjud. Shuningdek, mazkur qishloqda V-VIII asrlarga mansub Qutchitepa nomli arxeologik yodgorlik joylashgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Qoʻshqanot

Qoʻshqanot () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Qoʻshqanot soʻzi qoʻsh va qanot soʻzlarining jamlanmasi hisoblanadi. Qoʻsh — yonma-yon, tutash joylashgan, bir-biriga birikib turgan ikki narsa maʼnosida qoʻllaniladi. Qanot esa uchuvchi jonivorlarning osmonda turishini va muvozanatini taʼminlovchi aʼzosi. Lekin shaharchada ayni parranda yoki biron jonivorning aʼzosi tilga olinmagan. Bu shu hududa istiqomat qilgan shaxsning laqabi boʻlishi mumkunligi haqida taxminlar mavjud. Qanot (a) soʻzi kanal, irmoq X-XIX asrlarda tojik tilida koriz, yer osti arigʻi, suv yoʻlagi maʼnolarida qoʻllanilib kelingan. Oʻrta asrlarda Markaziy Osiyo tarixi haqidagi arab va fors-tojik manbalarida qanot va koriz soʻzlari oʻzaro sinonim sifatida qoʻllanilgan va yer osti suv yoʻlagi maʼnosini anglatgan. Shunga koʻra, qoʻshqanot soʻzi yonma-yon joylashgan ikkita yer osti suv yoʻlagi degan maʼnoda qoʻllanilgan. Avvaliga shaharcha hududi faqat tepalikdan iborat boʻlgan, keyinchalik esa qishloq barpo etilgan.

Joylashuvi 
Qoʻshqanot shaharchasi Shahrisabz tumanida, dengiz sathidan 802 metr balandlikda joylashgan.

Iqlimi 
Qoʻshqanot shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, qishi birmuncha iliqroq boʻladi. Yoz nisbatan issiq va kechalari ham havo harorati pasaymaydi.

Aholisi 
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Qoʻshqanot shaharchasida 3100 nafar kishi istiqomat qilgan. Bu 3 yil avvalgi koʻrsatkichdan 200taga koʻproqdir.

Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etsa ham, qozoq, qirgʻiz va tojik millatiga mansub kishilar ham topiladi.

Tuzilishi 
Shaharcha tarkibida asosiy Qoʻshqanot mahallasi joylashgan. Shuningdek, shaharchada 47-sonli maktab, musiqa maktabi, toʻyxona, Ibn Sino nomli dam olish sihatgohi, bir necha doʻkonlar faoliyat yuritadi.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Namaton

Namaton () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Novqat (Oʻzbekiston)

Novqat () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Temirchi (shaharcha)

Temirchi () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha hisoblanadi. 2009-yil 13-martda Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga asosan shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Shaharcha nomi temir soʻzi va -chi qoʻshimchasining birikishidan tarkib topgan. Temirchi bu ayni temir va shu singari ogʻir metallarni olovda eritib, ulardan uy-roʻzgʻor buyumlarini tayyorlovchi kasb-hunar vakili hisoblanadi. Ish, hunar turini bildiruvchi mazkur soʻz keyinchalik laqabga ham aylanib ketgan, Shu asnoda qishloq nomi vujudga keladi.

Shunga koʻra temirchi bu temirchilik kasbi bilan shugʻullanuvchi usta hunarmandlar istiqomat qiluvchi qishloq hisoblanadi.

Joylashuvi 
Temirchi shaharchasi Qashqadaryo viloyati Shaharisabz tumanining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Shaharchadan tuman markazi Shaharisabz shahrigacha boʻlgan masofa 21 km ni tashkil etadi. Shahrisabz aeroportigacha boʻlgan masofa esa 22 km ga teng.

Shaharcha hududidagi asosiy mahalla bu Temirchi MFY dir. Temirchi shaharchasida 30-sonli maktab va bitta qabriston bor. Shahar hududidan Chorshanba kanali oqib oʻtadi.

temirchi shaharchasiga eng yaqin aholi yashash punktlari: Shonshanba (gʻarb), Chiroqi (shimol), Shakarteli va Soyboʻyi (sharq), Zachkana va Qutchi (janub) shaharchalaridir.

Aholisi 
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlarida qayd etilishicha, Temirchi shaharchasida 3.2 ming tadan ortiq aholi yashagan. 2013-yilda bu koʻrsatkich qariyb 2980 nafarni tashkil etgan.

Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etsa-da, shaharchada koreys, tojik, qozoq, qoraqalpoq va boshqa millat vakillari ham yashaydi.

Iqlimi 
Temirchi shaharchasining iqlimi kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,5° C ga teng. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 0,6° C, eng past harorati —20° C. Iyul oyining oʻrtacha harorati 21° C, eng yuqori harorati 40° C.

Yogʻin miqdori 
Shaharchaga yillik 540 mm miqdorida yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri — 210 kunga teng.

Tuprogʻi 
Shaharcha hududida boʻz, jigarrang va qoʻngʻir togʻ oʻrmon tuproqlari keng tarqalgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Oʻrtaqoʻrgʻon

Oʻrtaqoʻrgʻon () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Xoʻjaxuroson

Xoʻjaxuroson () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Xoʻjaxuroson shaharchasi nomi xoʻja va xuroson yoki Xuroson soʻzlarining qoʻshilishidan paydo boʻlgan. Xuroson Eronning shimoli-sharqiy qismida joylashgan qadimiy viloyat boʻlib, qadimda Marv vohasi, Turkmanistonning janubiy qismlari va Afgʻonistonning shimoli va shimoli-gʻarbiy qismi Xuroson tarkibiga kirgan. Eroniy tillarda xuroson soʻzi kun chiqish, sharq tomon maʼnosida qoʻllanilgan. Kun chiqar tomonda joylashgan hududlarning barchasi xuroson deb atalgan.

Shuningdek, xurosoni bu Surxondaryo qoʻngʻirotlarining torjuvli boʻlimiga qarashli mandaturma urugʻining bir tarmogʻi hisoblanadi. Xurosoni bu xurosonlik inson deganidir. Oʻzbek-xurosonlar Jizzax atrofidagi hududlarda yashaganligi haqida manbalar mavjud. Shu bilan birgalikda, xuroson ismli oʻzbek yigitlar ismi ham bor. Shunga koʻra Xoʻjaxuroson bu avlodi xoʻjalardan boʻlgan Xuroson ismli shaxsga atab qoʻyilgan nom boʻlishi mumkinligi xusuida taxminlar mavjud. Yoki boshqa fikrlarga koʻra Xoʻjaxuroson asli xoʻjalardan boʻlgan xurosoni urugʻiga mansub aholi yashaydigan qishloq hisoblanadi.

Joylashuvi 
Xoʻjaxuroson shaharchasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumanining gʻarbiy tomonida joylashgan. Qishloq 2009-yil 13-martdagi Vazirlar mahkamasining 68-sonli qaroriga koʻra shaharcha maqomini olgan. Shaharchaga eng yaqin hudud bu Shaxrisabz shahridir. Xoʻjaxuroson yaqinidan M-39 xalqaro avtomagistral yoʻli oʻtadi.

Tuzilishi 
Shaharchada 20-sonli maktab, bitta maktabgacha taʼlim muassasasi, Xoʻjaxuroson masjidi, korxona va doʻkonlar faoliyat yuritadi. Shaharchadagi asosiy mahalla Oʻzbegim mahallasidir. Shaharcha hududidan Tanxordaryoning irmoqlari oqib oʻtadi.

Iqlimi 
Xoʻjaxuroson shaharchasining iqlimi keskin kontinental. Hudud choʻlga yaqin yerda joylashganligi sababli qishi yumshoq, yozi juda issiq kechadi.

Aholisi 
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Xoʻjaxuroson shaharchasida 3800 dan koʻproq kishi yashagan. Bu 2013-yildagi koʻrsatkichdan 200 taga koʻproqdir.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Chorshanba (shaharcha)

Chorshanba () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yil 13-martda Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga binoan shaharcha maqomi berilgan. Shaharchaning Chorshanbi, Chorshanbe shaklidagi nomlari ham uchraydi.

Etimologiyasi 
Shaharcha nomi chor va shanbi soʻzlarining birikishidan tarkib topgan. Chorshanbi bu haftaning aslida toʻrtinchi kuni hisoblanadi, hozirgi kunlar ketma-ketlikda esa chorshanba haftaning uchinchi kuni. Chorshanba haftaning oʻrtasidagi kun hisoblanadi. Shaharcha joylashgan hudud ham ayni oraliq, oʻrtalikda joy olganligi sababli shunday nomlangan. Qadimda Shahrisabzning Miraki yoʻli markazida bozor boʻlgan. Bozor yaqinida qishloqcha barpo etilgan. Bozor haftaning chorshanba kunlarida faoliyat yuritganligi va ayni markazdaligi hisobiga qishloqcha Chorshanba nomini olgan. Aniqrogʻi avvaliga chahorshanba keyin esa Chorshanba (Chorshanbi) shakliga oʻzgarib ketgan.

Joylashuvi 
Chorshanba shaharchasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumanining gʻarbiy qismida Qutchi (janubda), Chuqun (gʻarbda), Beshkapa (shimoli-gʻarb), Temirchi (sharqda) shaharchalari oraligʻida joylashgan.

Aholisi 
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Chorshanba shaharchasida 3500 dan ortiq aholi yashagan. Bu 3 yil avvalgi hisob-kitob natijasididan 300 taga ortiqdir.

Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etsa ham, shaharchada tojik, qozoq, qoraqalpoq va boshqa millat vakillari yashaydi.

Iqlimi 
Chorshanba shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,7° C ga teng. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 0,8° C, eng past harorati —26° C. Iyul oyining oʻrtacha harorati 28° C, eng yuqori harorati 43° C.

Yogʻin miqdori 
Shaharchaga yillik 545 mm miqdorida yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri — 219 kunga teng.

Tuprogʻi 
Shaharcha hududida boʻz, jigarrang va qoʻngʻir togʻ oʻrmon tuproqlari keng tarqalgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Choshtepa

Choshtepa ()  — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yil 13-martda Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga asosan shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Shaharcha nomi chosh va tepa soʻzlarining birikishidan tarkib topgan. Chosh bu eski turkiychada xirmon qilingan joy, omborxonadagi bugʻdoy, arpa singari donli mahsulotlarning uyib tepa qilib qoʻyilgan holati, ustki qismi ucli, iqrrali shaklda toʻplangan don-dunlar maʼnosida qoʻllaniladi. Ochiq joylardagi tuproq, toshlardan uyum qilib hosil qilinadigan tepalik, doʻngliklar, tuproq uyumi yoki eski qoʻrgʻon qoldiqlarining usti tuproq bilan yopilgan doʻngligi Choshtepa deb ataladi. Choshtepalar odatda mudofaa va nazorat uchun barpo etiladi hamda shahar yoki qishloqdan uncha uzoq boʻlmagan hududda yoki qishloqlar oraligʻida quriladi.

Shunga koʻra, Choshtepa bu yasama, sunʼiy tuproqdan qilingan tepalik yaqinidagi qishloq, shaharcha maʼnosida qoʻllaniladi.

Oʻxshash joy nomlari 
Oʻzbekiston Respublikasida bir nechaa tepaliklar Choshtepa nomi bilan ataladi (Qashqadaryo viloyati). Shuningdek shu nomdagi mahalla, guzar, metro bekati nomlari ham mavjud.

Aholisi 
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Oqtepa shaharchasida 3.4 ming nafardan ortiq inson yashagan. Bu 3 yil avvalgi hisob-kitob natijasidan 300 taga ortiqdir.

Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etsa ham, shaharchada tojik, qozoq, qoraqalpoq va boshqa millat vakillari yashaydi.

Iqlimi 
Choshtepa shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,7° C ni tashkil etadi. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 0,8° C ga, eng past harorati esa —26° C ga teng.
Iyul oyining oʻrtacha harorati 28° C, eng yuqori harorati 43° C.

Yogʻin miqdori 
Shaharcha hududiga yiliga oʻrtacha 545 mm miqdorida yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri — 219 kun davom etadi

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Chuqur Qishloq

Chuqur Qishloq () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Shamaton

Shamaton () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Shaharcha nomidagi soʻz sha qoʻshimchasi maton soʻzlarining birikishidan paydo boʻlgan. Lekin bunda tovush tarkibida oʻzgarish yuz bergan. Yaʼni shaharchaning qadimiy nomi shov yoki shav qoʻshimchasi va metan, mitan soʻzlari birikmasidan tarkib topgan boʻlgan. Soʻgʻd tilida shov va shav qora, kichkina, mitti, mayda, shuningdek balandlik va koʻlami kichik hudud maʼnolarini anglatgan. Bunday nomli hududlar Oʻzbekistonning deyarli barcha viloyatlarida uchraydi. Masalan, Shovkan (Buxoro), Shavxaron (Naxshab), Shovdor (Samarqand), Shovqor (Jizzax) kabilar. Soʻzning ikkinchi qismidagi maton soʻzi qadimiy eroniy tillarda uy turar joy maʼnosini beruvchi maedana soʻzining oʻzgargan shakli hisoblanadi. Shunga koʻra metan, mitan va maton soʻzlari turarjoy makon, devor bilan oʻralgan manzil, qoʻrgʻon, qal’a maʼnosida qoʻllanilgan. Umumiy qilib aytganda Shamaton bu kichik qoʻrgʻon degan maʼnoni anglatadi.

Aholisi 
2016-yil 1-yanvardagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Shamaton shaharchasida jami 2900 nafardan ortiq kishi istiqomat qilgan. 2013-yilda bu koʻrsatkich 2754 tani tashkil qilgan.

Tuzilishi 
Shamaton shaharchasida asosiy bitta mahalla mavjud: Shamaton MFY. Shu bilan birgalikda, shaharchada bitta qabriston, 32-sonli maktabgacha taʼlim muassasasi, 12-sonli maktab, bolalar maydonchasi va bir nechta doʻkonlar faoliyat yuritadi.

Shamaton shaharchasining shimolida Yangibogʻ shaharchasi, janubida Qoraqush, gʻarbida Qumqishloq, sharqiy qismida esa Ammagʻon va Xoʻjaxuroson shaharchalari joylashgan.

Shaharchaga eng yaqin yoʻl (112 km) M-39 avto magistral qatnovi hisoblanadi.

Iqlimi 
Shamaton shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,7° darajani tashkil etadi.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Yangiqishloq (Shahrisabz tumani)

Yangiqishloq () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Olaqargʻa (shaharcha)

Olaqargʻa  —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Yakkabogʻ tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Yakkabogʻ tumani shaharchalari
Olakoʻylak

Olakoʻylak () – Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Yakkabogʻ tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Yakkabogʻ tumani shaharchalari
Jarqirgʻiz

Jarqirgʻiz () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Yakkabogʻ tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Yakkabogʻ tumani shaharchalari
Qayragʻoch (shaharcha)

Qayragʻoch () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Qayragʻoch bu shox shabbalari zich boʻlgan, barg toʻkuvchi, soya beradigan manzarali daraxt. Qayragʻoch soʻzining qadimiy qoʻllanilishi qora ogʻoch shaklida boʻlgan. Ammo bundagi ogʻoch soʻzi yogʻoch maʼnosida emas koʻkarib turuvchi darax, oʻsimlik maʼnosinidaa qoʻllanilgan. Qora soʻzi esa katta, ulkan, bahaybad maʼnolarini bildirgan. Shunga koʻra, qora ogʻoch katta, uzun boʻyli koʻp va qalin shoxli daraxt maʼnosini beradi. Uni hovlilarga soya salqin qilishi va xush manzaraligi uchun ham ekishgan. Sharchadagi xonadonlarda bunday daraxtlarning bisyorligi keyinchalik shaharchaga shu nom berilishiga sabab boʻlgan.

Aholisi 
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Qoʻshqanot shaharchasida 2200 nafar kishi istiqomat qilgan. Bu 3 yil avvalgi koʻrsatkichdan 300 taga koʻproqdir.

Iqlimi 
Qayragʻoch shaharchasining iqlimi kontinental. Bu yerda yanvarning oʻrtacha harorati −1 °C ni, eng past harorat −25 °C ni tashkil etadi. Iyulning oʻrtacha harorati 28,5 °C ga, eng yuqori harorat esa 44 °C ga teng. Yillik oʻrtacha harorat 15 °C dan pasaymaydi. Hududning asosiy qismi choʻl hududida ekanligi bois, qishi quruq, yozi esa jaziramali boʻladi.

Tuzilishi 
Qayragʻoch shaharchasida 39-sonli maktab, toʻyxona va bir nechta doʻkonlar faoliyat yuritadi. Shahar hududining katta qismi oʻzlashtirilmagan choʻllardan tarkib topgan.

Qayragʻoch shaharchasiga eng yaqin joy Chubron shaharchasi hidoblanadi.

Oʻxshash joylar 
Oʻzbekistonda Fargʻona viloyati Rishton tumani, Tojikistonda Hamadoniy tumani, Qirgʻizistonning Botken viloyati Laylak tumanida Qayragʻoch nomli aholi yashash punktlari mavjud. Shuningdek Surxondaryo viloyati Sherobod tumanida Qayragʻoch ota ziyoratgohi mavjud. Andijon viloyati Izboskan tumanida Qayragʻochtepa nomli madaniy meros obyekti ham bor.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Yakkabogʻ tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Yakkabogʻ tumani shaharchalari
Qatogʻon (shaharcha)

Qatagʻon () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Yakkabogʻ tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Yakkabogʻ tumani shaharchalari
Kattabogʻ

Kattabogʻ () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Yakkabogʻ tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Yakkabogʻ tumani shaharchalari
Madaniyat (Yakkabogʻ tumani)

Madaniyat () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Yakkabogʻ tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Yakkabogʻ tumani shaharchalari