MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Gʻalaba yodgorligi, Xonkandi

Gʻalaba yodgorligi―nomaʼlum askar yodgorligi ― deb ham ataladigan obelisk shaklidagi yodgorlik Xonkandi (Stepanakert) shahridagi Gʻalaba bogʻida joylashgan. U Ikkinchi Jahon urushi va boshqa qurolli toʻqnashuvlarda halok boʻlgan mahalliy aholi xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik majmuasining bir qismidir.

Tarixi 

Yodgorlik majmuasi Stepanakertda 1975-yilda Ulugʻ Vatan urushi frontlarida halok boʻlgan Ozarbayjon SSR Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyatining 22 ming fuqarosi xotirasiga obelisk oʻrnatilishi bilan paydo boʻlgan. Obeliskning balandligi 21 m; qarama-qarshi tepalikda, urushda halok boʻlganlarning qoldiqlari ommaviy qabrga dafn etilgan. Majmua, shuningdek, anʼanaviy arman meʼmorchiligi uslubida qurilgan yetti oqimli favvorani oʻz ichiga oladi.

Granit poydevorida Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan sobiq Sovet Ittifoqi Qahramonlari — armanlarning ismlari va portretlari tushirilgan barelyef mavjud. 1975-yildan 1990-yilgacha yodgorlik Ozarbayjon SSR qoshidagi Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati rahbariyatiga tegishli boʻlgan, 1991-yildan beri Togʻli Qorabogʻ rahbariyati yodgorlikni amalda kuzatib kelmoqda. Majmuaning eng yangi qismi Qorabogʻ urushida halok boʻlgan tan olinmagan TQR askarlari dafn etilgan qabristondir.

Har yili Gʻalaba kuni yodgorlik oldida Ulugʻ Vatan urushi faxriylari, shuningdek, Afgʻoniston urushi faxriylari yigʻiladi. „Afgʻonchilar“ har yili 15-fevral kuni Afgʻonistondagi urushning 228 ishtirokchisi, ulardan 7 nafari halok boʻlganlar xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik poyiga gul qoʻyadi.

Galereya

Manbalar 

Ozarbayjon meʼmoriy yodgorliklari
 Stepanakert
 Tog'li Qorabog ' Yodgorliklari
 Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari
Ozodlik urushida halok boʻlganlar yodgorligi, Narva

1918-1920-yillardagi Ozodlik urushida halok boʻlganlar yodgorligi, rasman "Ozodlik urushi uchun Narva yodgorligi" () — Narva shahridagi Garnizon qabristoniga oʻrnatilgan Estoniya Mustaqillik urushi (1918 — 1920) janglarida halok boʻlganlar uchun yodgorlik.

Tarixi 
U birinchi marta 1921-yilda oʻrnatilgan. Yodgorlik mualliflari Voldemar Mellik va Rudolf Sayyor edi.

Ikkinchi jahon urushi paytida vayron qilingan.

Haykaltarosh A. Viitmaaning loyihasi boʻyicha qayta tiklangan, 1996-yil 15-iyunda tantanali ravishda ochilgan. 2009-yilda restavratsiya ishlari olib borilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Estonskiy voenniy memorial prizivaet politikov obratit vnimanie na pamyatnik // DELFI, 14.11.2008
 V Narve razvalivaetsya pamyatnik pogibshim v Osvoboditelnoy voyne (Estoniya) // IA REGNUM, 14.11.2008

Estoniya harbiy tarixi
Narva binolari va inshootlari
Estoniya Yodgorliklari
 qayta tiklangan yodgorliklar
Donetskning Kiyev rayonidagi halok boʻlgan afgʻonchi jangchilar yodgorligi

Halok boʻlgan afgʻonchi jangchilar yodgorligii (baynalmilal jangchilar yodgorligi) — halok boʻlgan afgʻonchi jangchilar sharafiga Donetsk viloyatida yaratilgan haykaltaroshlik kompozitsiyasi.

Donetsk viloyati hududida Afgʻoniston urushida (1979-1989) halok boʻlgan 302 kishi dafn etilgan va 300 dan ortiq kishi ushbu urushdan nogiron boʻlib qaytgan.

Tavsifi 
Yodgorlik 1996-yil 7-mayda Lenin komsomol nomidagi bogʻda ochilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh Porojnyuk A. N. va arxitektor Temkin E. M.

Yodgorlik „Donbass xaloskorlariga“ monumenti yonida joylashgan boʻlib, u Ulugʻ Vatan urushi va Afgʻon urushi (1979-1989) askarlari oʻrtasidagi avlodlarning aloqa ramzidir.

Yodgorlik Afgʻoniston qoyalarining ramzi boʻlgan tosh boʻlagidagi jangchi haykali hisoblanadi. Tosh boʻlagi atrofida 254 marhumning nomi yozilgan 36 ta yodgorlik lavhalari va park tomonidan tashkil etilgan sukunat zonasi mavjud.

Yodgorlik haykaltaroshi Aleksandr Porozhnyukning soʻzlariga koʻra, ularda oʻrnatilganidan koʻra muvaffaqiyatliroq loyiha boʻlgan. Loyihaga koʻra, yodgorlik katta qoyaga oʻxshab koʻrinishi kerak edi, u qator askarlarni oʻz ichiga olardi — biri deyarli kirgan va toshdan faqat boshning orqa qismi koʻrinib turadi, ikkinchisi esa ozgina kirgan. Qoya Afgʻonistonga oʻtib boʻlmasligi va egallash imkonsizligi ramzi boʻlishi kerak edi va askarlar hech bir samarasiz u yerdan qaytgan. Ammo bu loyiha amalga oshmagan.

2009-yilda „Donbass Arena“ stadioni qurilishi munosabati bilan yodgorlik yangi joyga koʻchirilishi kerak boʻldi. U „Donbass xaloskorlariga“ monumentiga oʻrnatilishi kerak, shunda ikkala yodgorlik ham bitta ansamblni tashkil qiladi.

Yana qarang 
2006-yil 6-sentabrda Donetskning Petrovskiy tumanida Afgʻonistonda halok boʻlgan baynalmilalchi askarlarga yana bir yodgorlik ochildi.

Manbalar

Bibliografiya 

 
 
 Pamyatnik pogibshim voinam-afgansam // Telegid. Spesialniy vipusk. Donesk turisticheskiy. 150 luchshix mest dlya semeynogo otdixa. — Donesk, avgust 2010. — № 2. — S. 9.

Havolalar 

 
 
 
Haykallar
afgʻonlar yodgorliklari
 1996-yilda paydo bo'lgan
afg'on urushi yodgorliklari (1979-1989)
 Kiev tumani (Donetsk)
Prezident saroyi Xanoy

Xanoy Prezident saroyi () — Vyetnam prezidentining Xanoydagi rasmiy qarorgohi. Bino XX asr boshlarida qurilgan va dastlab Fransiya Hindo-Xitoyi general-gubernatorining qarorgohi boʻlib xizmat qilgan. Meʼmor: Ogyust Anri Vildyo. Saroy Xo Chi Min maqbarasi shimolida joylashgan boʻlib, prezident Xo Chi Min maqbarasi meʼmoriy ansambli tarkibiga kiradi. Hozirgi vaqtda saroy Vyetnam Prezidentining rasmiy qarorgohi boʻlib, davlat qabullari uchun foydalaniladi.

Meʼmorchilik va tarixi 
Qarorgohni qurish ishlari 6 yil — 1900-1906-yillar davom etgan. Qurilishga fransiyalik meʼmor Avgust Henri Vildyo rahbarlik qilgan. Qurilish maydoni avvalgi egalaridan musodara qilingan. Bundan tashqari, uning oʻrnida boʻlgan ming yillik butxona ham atrofdagi aholi eʼtirozlariga qaramay buzib tashlangan. Binoni yorqin italyancha neorenessans deb tavsiflash mumkin boʻlgan Yevropa uslubida qurishga qaror qilgan. Bunda alohida oʻrnatilgan frontonlar, klassik ustunlar bayramona zinapoyalar va boshqalar. Ushbu bino koʻrinishi Yevropa qasrlariga oʻxshash, faqatgina atrofda ekilgan mango daraxtlari tufayli Vyetnam ekanligini bilish mumkin. Saroy xantal-sariq rangga boʻyalgan. Uning oldida toblangan temir darvoza. 1945-yili unda Fransiya Hindu-Xitoyining general-gubernatori yashagan. 1947-1954-yillar oraligʻida binoda Fransiyaning yuqori harbiy mulozimlari istiqomat qilishgan. Vyetnam mustaqillikni qoʻlga kiritgach Xo Shi Min oʻz qarashlaridan kelib chiqqan holda mazkur bino devorlari orasida yashashdan bosh tortgan va faqatgina mehmonlari qabul qilishda foydalangan. U saroyni mehmonxonaga aylantirgan va unda partiya ishchilari yashagan. Unga esa, bogʻ ichidan uncha katta boʻlmagan suv havzasi yonida, koʻlmak oʻtib saroy qarshisida kichkinagina daraxt uy qurib berishgan. U ikki qavatli binoda 1958-1969-yillar oraligʻida, vafot etgunicha yashagan.

Ayni paytda Prezident saroyiga tashrif buyurish imkoniyati yoʻq. Ammo sayyoylar va mehmonlar saroyning botanika bogʻiga har kuni soat 8 dan 11 gacha va 14 dan 16 soatgacha kirishlari mumkin. Kirish narxi — taxminan 5 ming Vyetnam dongi.

Manbalar

Havolalar 

 azon chi Min maqbarasi me'moriy ansambli
davlat rahbarlarining rasmiy qarorgohlari
Vetnam Saroylari
Xanoy binolari va inshootlari
1900-yilda qurilgan bino va inshootlar
 1906-yilda qurilgan bino va inshootlar
 1900-yillarda qurilgan saroylar
1906-yilda Vetnamda paydo bo'lgan
Halok boʻlgan bolalar yodgorligi, Tixvin

Halok boʻlgan bolalar yodgorligi — nemis bombardimonidan halok boʻlgan leningradlik bolalar uchun yodgorlik, fashistlar Germaniyasining Sovet Ittifoqiga boʻlgan agressiyasining begunoh qurbonlari boʻlgan sovet bolalarining muqaddas xotirasi ramzi.

Tarixi 
1941-yil 14-oktabrda snaryadlar va neft mahsulotlari, Leningrad bolalari boʻlgan ikki eshelon, yaradorlar boʻlgan sostavlar mamlakat sharqidan frontga qarab ketayotganda front chizigʻida joylashgan Tixvin stansiyasida toʻplandi. Nemis qoʻshinlari Leningradni mamlakat bilan bogʻlaydigan barcha yoʻllarni kesib, Svir daryosining janubiy qirgʻogʻida Finlandiya qoʻshinlari bilan bogʻlanishga intilib, Tixvin va Volxov boʻylab shiddat bilan oldinga siljishdi. Stansiya bir necha soat davomida samolyotlardan bombardimon qilingan. Otishmaga toʻkilgan neft mahsulotlaridan chiqqan olov qoʻshildi, snaryadlar portladi. Qurbonlar soni aniqlanmagan, noaniq maʼlumotlarga koʻra, jami ikki minggacha bola halok boʻlgan boʻlishi mumkin.

Tavsifi 
Tixvin vokzalining old tomonidagi yodgorlik 2016-yilda 75-yil oldin sodir boʻlgan fojia munosabati bilan ochilgan. Bu granit yodgorlik balandligi toʻrt metr. Mozaik pannoda olov chaqnashlari fonida qaygʻu va taʼriflab boʻlmaydigan qaygʻu, umidsizlik va gʻussa ramzi sifatida tiz choʻkkan ayolning gʻamgin qiyofasi tasvirlangan. Uning yonida yoʻqolgan bola hayoti ramzi boʻlgan temir yoʻl ustidagi bolalar oʻyinchogʻi yotibdi.

Yodgorlikning orqa tomonida mozaik texnikada ishlangan piktogramma joylashgan — chaqaloqlar va oʻsmirlarning homiysi Tixvin Xudoning onasi. Quyida arxivdan olingan rasm — qamaldagi Leningradni tark etish umidida stansiyaga shoshilayotgan leningradlik bolalarning fotosurati. Pastki qismida leningradlik shoir Anatoliy Molchanovning sheʼri oʻyilgan boʻlib, u dahshatli oktabr voqeasi haqida majoziy shaklda hikoya qiladi.

Piterxof arxiyepiskopi Amvrosiy xotira tadbirlarida ishtirok etdi.

Yodgorlikni yaratish tashabbusi Leningrad viloyati tarixiy klubi kengashi raisi, Arxiv boshqarmasi huzuridagi Jamoatchilik kengashi raisining oʻrinbosari G. A. Moskvindan chiqqan, uni viloyat gubernatori A. Y. Drozdenko qoʻllagan. Yodgorlik va uni oʻrnatish uchun mablagʻ jamoat arbobi va xayriyachi Grachya Misakovich Pogosyan tomonidan ajratilgan. Sankt-Peterburgdagi „Toros“ mozaika ustaxonasi va „Niva“ MChJ restavratsiya ustaxonasi badiiy ishlarini bajargan. „RosVoenStroy“ MChJ yodgorlikni oʻrnatish uchun zaruriy taʼmirlash va qurilish ishlarini olib borgan.

Manbalar

Havolalar 

 Ognenniy ad. Proshlo 80 let so dnya tragedii na stansii Tixvin // 19.10.2021, „AiF Sankt-Peterburg“da
Leningrad jabhasi
Leningradni qamal qilish yodgorliklari o'lik bolalar, Tixvin
 urushlardagi bolalar
 bolalarga qarshi jinoyatlar
 Rossiyada Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari / o'lik bolalar, Tixvin
Leningrad viloyati yodgorliklari
 Tixvin
Polejayev haykali, Saransk

Polejayev haykali Saransk ― shahri markazida Proletarskaya va Polejayev koʻchalari chorrahasida 1967-yilda oʻrnatilgan boʻlib, u Mordoviyada tugʻilgan shoir xotirasiga hurmatni ifodalaydi. Loyiha muallifi — haykaltaroshlar  va P. Bublev.

Yodgorlik rangli metalldan yasalgan.

Tavsifi 
Aleksandr Ivanovich Polejayev 1805-yilda Ruzayevka qishlogʻida (hozirgi Mordoviya shahri) tugʻilgan. U yosh bolaligini Saranskda oʻtkazgan. Shaharning markaziy koʻchalaridan biriga shoir nomi berilgan.

Kompozitsiya 
Haykaltaroshlik kompozitsiyasida inqilobchi demokrat Aleksandr Ivanovich yelkasiga tashlangan palto bilan toʻliq boʻy-basticha tasvirlangan; oʻng qoʻlida shoir kitob tutgan. Haykal koʻndalang kesimi kvadrat shakldagi baland granit postament ustida koʻtarilgan.

Prototip 
Aleksandr Ivanovich Polejayev — rus shoiri va tarjimoni; ijodi orqali chor hukumatini tanqid qilganligi uchun Nikolay I ning shaxsan buyrugʻi bilan armiyaga unter-ofitser sifatida yuborilgan. U armiyani yoqtirmasdi va bir necha marta polkni ruxsatsiz tark etdi; jismoniy jazoga tortilgan. 1838-yilda 33-yoshida vafot etgan.

Qiziqarli faktlar 
Sovet Ittifoqi davrida mamlakatning koʻplab shaharlarida Polejayevga haykallar oʻrnatilgan.

Manbalar 

Haykallar
Polejayev
 SSSR yodgorliklari / Polejaev, Saransk
 yozuvchilar yodgorliklari / Polejayeva, Saransk
Polyak askarlari va nemis antifashistlari yodgorligi, Berlin

Polyak askarlari va nemis antifashistlari yodgorligi (), () — Ikkinchi Jahon urushi paytida halok boʻlgan Polsha askarlari xotirasiga bagʻishlangan asosiy nemis yodgorligi, shuningdek, Germaniya qarshilik harakati uchun muhim yodgorlik.

Tarixi 
GDR va PXR oʻrtasidagi munosabatlarning sezilarli yaxshilanishi davrida Polsha armiyasi va natsizmga qarshi nemis jangchilari oʻrtasidagi hamkorlik xotirasiga yodgorlik oʻrnatish gʻoyasi paydo boʻldi.

Memorial Berlinda GDR hukumati tashabbusi bilan 1972-yilda ochilgan. U Berlinning Fridrixshayn tumanidagi xalq parkida joylashgan. U devor bilan qurilgan tepalikning etagida joylashgan boʻlib, u yerda Tadeush Kosciushkoning „Sizning va bizning erkinligimiz uchun“ shiori polyak va nemis tillarida (), () boʻrtma yozuvda tushirilgan.

Yodgorlik Sileziyacha kulrang granitidan qilingan. Haykaltaroshlar: Zofiya Volska (Polsha), Tadeush Lodzyan (Polsha), Arnd Vittig (GDR), Gyunter Merkel (GDR). Asosiy qismi bronza bayroq bilan bitta konstruktsiyaga ulangan ikkita bir xil 15 metrli ustunlardan iborat. Memorialda polshalik askar va sovet askari, shuningdek, nemis xufiyasi tasvirlangan baland granit relyef mavjud.

Hozirgi holati 
1995-yilda Germaniya qayta birlashgandan soʻng, yodgorlik qayta tiklandi, Polsha va Germaniya yashirin jangchilari, fashizmga qarshi barcha qarshilik guruhlari jangchilari va natsizm qurbonlari xotirasiga uchta tilda (polyak, nemis va rus) matnli plitalar qoʻshildi.

Vertikal stelaning ikki tomonida restavratsiya paytida PXR va GDR gerblari saqlanib qolgan.

Unutilmas sanalar munosabati bilan tantanali marosimlarda yodgorlik poyiga gulchambarlar qoʻyiladi.

Yodgorlik yaqinidagi maydoncha skeytbordchilarning sevimli joyiga aylandi. Yodgorlik, koʻpincha, vandalizmga duchor boʻladi, shuning uchun nemis kompaniyalaridan biri uni asrash boʻyicha ishlarni moliyalashtirishni taklif qildi.

Manbalar

Havolalar 

 Obщiy vid memoriala
 Denkmal des polnischen Soldaten und des deutschen Antifaschisten

Berlin Yodgorliklari
Germaniyada Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari / Polsha askarlari va nemis antifashistlari
 Polsha askarlari va nemis antifashistlari
ikkinchi jahon urushi paytida Polsha
Polsha yodgorliklari / Polsha askarlari va nemis antifashistlari
1972-yilda Germaniyada qurilgan bino va inshootlar
 1972-yilgi haykallar
Front orti mehnatkashlari yodgorligi, Ufa

Front orti mehnatkashlari yodgorligi — Boshqirdiston Respublikasi, Ufa shahridagi yodgorlik.

Tarixi 
2015-yil 8-oktabr kuni Chernikovka shaharchasida joylashgan Ufa Gʻalaba bogʻida Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 70-yilligi nishonlanadigan yilda mehnatkashlar haykali ochilishiga bagʻishlangan tantanali marosim boʻlib oʻtdi. Uchrashuv ishtirokchilarini Boshqirdiston Respublikasi rahbari Rustem Xamitov qutladi.

Bunday yodgorlikni yaratish taklifi Boshqirdiston Respublikasi hukumatiga 2013-yilda urush, mehnat, qurolli kuchlar va huquqni muhofaza qilish organlari faxriylarining respublika jamoat tashkilotidan kelib tushgan. Boshqirdiston Madaniyat vazirligi eng yaxshi loyiha uchun ochiq tanlov oʻtkazdi va haykaltarosh, Rossiya xalq rassomi Andrey Kovalchukning loyihasi eng yaxshi deb topildi. Ufa shahar tumani maʼmuriyati yodgorlik qurilishining barcha bosqichlarida ishlarni muvofiqlashtirdi. Yodgorlik byudjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan qurilgan. Uning atrofida turli tantanali tadbirlar oʻtkaziladi.

Tavsifi 
Yodgorlik kompozitsion jihatdan bir nechta asosiy elementlardan iborat: katta poydevorda yetti bronza figura — neftchi, poʻlat quyuvchi, qizchasi bilan gʻallakor ayol, dastgohda yordamchi nabirasi bilan keksa ishchi, shuningdek, qoʻlida shinel tutgan tikuvchidan iborat haykaltaroshlik guruhi, front ishchilarining asosiy kasblari ifodalangan; kompozitsiyaning fonida Ulugʻ Vatan urushi davrida Boshqirdiston frontga yuborgan mahsulotlar — samolyot dvigatellari, poʻlat, neft, oziq-ovqat tasvirlangan barelyefli stela (kesik toʻrtburchakli piramida shaklida) bor. Stelaning tepasida Gʻalaba ordeni joylashgan. Ushbu yodgorlik mamlakatdagi front ortidagilarga bagʻishlangan eng katta yodgorlikdir: uning stelasining balandligi sakkiz metrni tashkil qiladi. Yodgorlik poydevori va stelasi qizgʻish-jigarrang granit plitalar bilan qoplangan.

Manbalar

Havolalar 

 V Ufe otkroyut pamyatnik trujenikam tila
 Samiy bolshoy v Rossii pamyatnik trujenikam tila otkrili v Ufe
 Monument trujenikam tila (Ufa)

Ufa yodgorliklari
Fyodor Tolbuxin haykali Yaroslavl

Marshal Tolbuxin haykali — Yaroslavl viloyatida tugʻilgan Sovet Ittifoqi marshali F. I. Tolbuxin haykali. Yaroslavlda Tolbuxin prospektining oxirida Yubileynaya maydonida oʻrnatilgan.

Yaratilish tarixi 
Sovet Ittifoqi marshali yurtdoshlari tashabbusi bilan oʻrnatilgan. U Yaroslavl viloyatining Androniki qishlogʻida tugʻilgan. 1957-yilda Yaroslavlning Kirovskiy tumanidagi koʻchaga (1979-yildan — prospekt) Tolbuxin nomini berish va haykal oʻrnatish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Yodgorlik 1972-yilda ochilgan.

Yodgorlik tavsifi 
Fyodor Ivanovich Tolbuxin yarim boʻyda tasvirlangan, uning qoʻlida jang maydonining xaritasi. Ayniqsa askarlar Tolbuxinni yaxshi koʻrar edi, chunki u kichik yoʻqotishlar bilan gʻalaba qozonish ilmini bilar edi. Bu, albatta, qoʻmondondan ulkan aqliy mehnatni talab qilgan. Marshal byusti va toʻrtburchak shakldagi poydevor toʻq bronzadan quyilgan. Yodgorlik oldida asfaltlangan maydoncha va gulzorlar oʻrnatilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Kozlov P. I., Marov V. F. Yaroslavl. — Yaroslavl: Yuqori Volga kitob nashriyoti, 1988-yil.
alifbo bo'yicha yodgorliklar
Tolbuxin
Tolbuxin, Yaroslavl
Tolbuxin, Yaroslavl
Tolbuxin haykali
Tolbuxin haykali
Tolbuxin, Yaroslavl
Yaroslavl viloyatida 1972-yil
Ukraina — ozod qiluvchilarga

"Ukraina — ozod qiluvchilarga" yodgorligi — Ukraina respublikasi, Zakarpatye viloyati Ujgorod shahrida oʻrnatilgan yodgorlik.

Meʼmorlar O. Stukalova va A. Snitsarev va haykaltaroshlar V. Znobi hamda I. Znobi loyihasi asosida barpo qilingan.

1970-yil 8-mayda fashizm ustidan qozonilgan gʻalabaning 25-yilligi munosabati bilan Ukraina SSR aholisi nomidan Sovet ozod qiluvchi askarlari sharafiga minnatdorchilik sifatida oʻrnatilgan.

Yodgorlikda bir qoʻlida ozodlik bayrogʻini, ikkinchisida avtomat koʻtargan askar haykali tasvirlangan. Bronzadan quyilgan haykal andezit tagkursiga oʻrnatilgan boʻlib, balandligi 11 metr va ogʻirligi 19 tonnani tashkil qiladi. Yodgorlik yonida „Ulugʻ Vatan urushi davrida Sovet qoʻshinlarining Ukraina SSRni fashist bosqinchilaridan ozod qilish uchun olib borgan janglari shu yerda yakunlandi“ degan yozuv bitilgan tosh ham bor.

Yodgorlik Ukraina va Slovakiya davlat chegarasi yaqinida, Ujgorod shahridan 1 km uzoqlikda Sobranetskaya koʻchasida, Ujgorod nazorat punkti yonida joylashgan.

Manbalar

Havolalar 

 Ujgorod arxitekturasi — Ujgorod haykallari va yodgorliklari
 "Ukraina-osvoboditelyam-" Wikimapia-da „Ukraina-ozod qiluvchilar“

Ukrainadagi Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari
 Uzhgorod Yodgorliklari
Tongdemun

Dongdaemun (kor. 동대문?, 東大門?- katta sharqiy darvoza) — Tongdemun, shuningdek Heunginjimun (soʻzma-soʻz „koʻtarilayotgan mehribonlik darvozasi“) Koreya respublikasi poytaxti Seul markazidagi darvoza, shahar ramzlaridan biri.

Koreys tilida „Dongdaemun“ soʻzi oʻzbek tilida „buyuk sharq darvozasi“ degan maʼnoni anglatadi. Bu nom Joseon sulolasi davrida Seulni oʻrab turgan devordagi asosiy sharqiy darvozaga berilgan.

Tarixi 
Tongdemun 1398-yilda qirol Taejo davrida qurilgan, 1453-yilda rekonstruksiya qilingan va 1896-yilda hozirgi koʻrinishini olgan.

Tongdemun bozori 
Bugungi kunga kelib, Tongdemun atrofidagi hududda Tongdemun bozori () joylashgan. U yuqori darajadagi savdo maydonlarini, kunning katta qismida ochiq boʻlgan bir nechta yer osti doʻkonlari, savdo rastalari va bozorlarni oʻz ichiga oladi. Bu hudud Janubiy Koreyadagi eng yirik savdo markazidir. 2007-yilda Seulda Tongdemun stadioni (beysbol maydoni) egallab turgan hududni qayta qurish uchun Tongdemun obodonlashtirish loyihasi boshlandi. Dunyoga mashhur arxitektor Zaha Hadid bilan birgalikda ishlab chiqilgan yangi dizayn boʻyicha Tongdemunni taʼmirlash ishlari tugallangach, u Seulning eng mashhur diqqatga sazovor joylaridan biriga aylanishi kutilmoqda.

Darvoza Jongno 6-koʻchasidagi Jongno-gu tumani hududida joylashgan. 2010-yildan boshlab Seul metrosining bozorga eng yaqin bekati nomi "Tongdemun tarix va madaniyat bogʻiga oʻzgartirildi.

Havolalar 

 Dongdaemun bozori
 Seul xabarchisi: Dongdaemun
 Dongdaemun moda shaharchasi )
Shahar darvozalari
Seul darvozalari
Alan Tyuring haykali

Alan Turing haykali — Buyuk Britaniyaning Manchester shahridagi Uitvort bogʻidagi yodgorlik.

Ingliz matematigi, mantiqchi, kriptografi, informatika va sunʼiy intellekt nazariyasi otasi Alan Matheson Turing (1912-1954) sharafiga oʻrnatilgan haykal.

Yodgorlik Tyuring tavallud topgan kun, 2001-yil 23-iyunda ochilgan. U shahar parkidagi oʻrindiqida xotirjam oʻtirgan holda tasvirlangan. Bronza koʻrinishidagi materialdan tayyorlangan haykal narxi 16 000 funt sterling. Yodgorlik qurilishi uchun mablagʻ 12 oy ichida xayriya va lotereyalar orqali yigʻilgan.

Haykalning oyoq uchiga oʻrnatilgan lavhada shunday yozilgan: „Alan Matheson Turing. Informatika fanining otasi, matematik, mantiqchi, harbiy shifrlovchi, xurofot qurboni“.

Manbalar

Havolalar 

 Alan Turing yodgorligi Arxivnaya kopiya  )
 haykallar 2001-yil
 2001-yilda qurilgan bino va inshootlar
Buyuk Britaniyada 2001-yilda paydo bo'lgan
 Manchester Yodgorliklari
Alan Turing
Trik-il-Visga

Trik-il-Visga minorasi (malta. Torri taʼ Triq il-Wiesgħa), shuningdek, Mveyxel minorasi (malta. Torri taʼ Mwejġel yoki malta. Torri tal-Imwiegħel) — Maltaning Zabbar shahri yaqinidagi ikki qavatli qoʻriqchi minora. U 1659-yilda qurilgan. Bu De Redin minoralari orasidagi toʻqqizinchi minora. XX asrda minora katta zarar koʻrgan (inshootlarning bir qismi vayron boʻlgan), ammo 2008-2009-yillarda amalga oshirilgan restavratsiya tufayli hozir yaxshi holatda.

Tarixi 
Minora 1659-yilda Maltaning janubi-sharqiy qirgʻogʻida Grand Harbor yaqinida barpo qilingan. „Trik-il-Visga“ nomi „Keng koʻcha“ degan maʼnoni anglatadi. Bu nom minoraga u himoya qilishi kerak boʻlgan qirgʻoq chizigʻining keng choʻzilganligi sababli berilgan. Trique il Visga Santa Maria delle Grazie (gʻarbda) va Chonkor (sharqda) minoralari orasida joylashgan edi. Ammo bu ikki minora oʻz davrida ingliz harbiylari tomonidan buzib tashlangan. Ikkinchi jahon urushi davrida uzoq muddatli otishma nuqtalari minora yaqinida joylashgan edi.

Galereya

Manbalar

Havolalar 

 Malta orollari madaniy boyliklarining milliy inventarizatsiyasi
Malta binolari va inshootlari
Atirgulim

„Atirgulim“ („Atirgulim, atring qayga taraladi?“ deb ham nomlanadi) — tojikistonlik oʻzbek sanʼatkor Qodir Mirashurov ijro etgan qoʻshiq. Ashula 1990-yil yozilgan boʻlib, Mirashurov repertuaridagiga eng taniqli taronalarning biridir. Qoʻshiq musiqasini Mirashurovning oʻzi tojikistonlik shoir Ibod Saʼdulla yozgan sheʼrga bastalagan.

„Atirgulim“ Oʻzbekiston, Qirgʻiziston hamda Tojikistonda toʻylarda eng koʻp ijro etiladigan qoʻshiqlarning biridir. Qoʻshiq Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi oltin fondiga kiritilgan. Qoʻshiqni bir necha sanʼatkor, jumladan, Sardor Mamadaliyev hamda „Bojalar“ guruhi kaver qilgan. „Bojalar“ guruhi ijrosidagi talqin 2018-yilda eʼlon qilinishi ortidan „Atirgulim“ qoʻshigʻi yangidan ommalashdi: guruh ijrosidagi versiya YouTubeda toʻrt yil ichida 20 million martadan oshiq koʻrildi.

Shoir Saʼdullaning soʻzlariga koʻra, qoʻshiq matniga aylangan sheʼrni yozish fikri „ichki xirgoyi“ natijasida paydo boʻlgan. Sheʼr ilk bor 1990-yil Tojikistonda nashr qilingan „Xalq ovozi“ gazetasida chop etilgan. Mirashurov qoʻshiqni ilk bor Jizzaxda yoki Sirdaryoda toʻyda ijro etganini xotirlagan. Mirashurov qoʻshiq yozilishi tarixi haqida shunday degan:

Shoir Saʼdulla yozgan sheʼrni Mirashurovdan oldin boshqa bir tojikistonlik sanʼatkor — Shuhrat Davlatov kuyga solgan. Ammo Mirashurov ijrosidagi versiya koʻproq ommalashgan. Saʼdulla sheʼri qoʻshiq matniga aylanganidan keyin biror moddiy foyda koʻrmagani, shunchaki sheʼri unga shuhrat keltirganidan mamnun ekanligini aytgan.

Manbalar

Havolalar 

  (Jonli ijro)
 

Qodir Mirashurov qoʻshiqlari
1990-yil qoʻshiqlari
Oʻzbek tilidagi qoʻshiqlar