MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Zaytuna

Zaytuna – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan orifa ayol. Asl ismi – Fotima. Abu Hamza Isfahoniy, Junayd Bagʻdodiy va Abulhasan Nuriyning xizmatida boʻlgan. Zaytuna haqida Imom Yofiʼiyning “Ravz ur-rayohin” risolasida ham maʼlumot berilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu orifa ayol haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Islomda Zakariyo

Zakariyo bin Yahyo (vaf. 255 h.q./869 m. Hirot) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Duosi mustajob boʻladigan ulugʻ zotlardan boʻlgan. Imom Ahmad Hanbal uni abdollar, Abu Said Zohid esa siddiqlar toifasiga qoʻshgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu orifa ayol haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik

Islom paygʻambarlari
Qoʻqon shamoli (film)

Qoʻqon shamoli — Qoʻqon xonligining XVIII asr oxiri — XIX asr boshlaridagi ijtimoiy-siyosiy hamda adabiy muhiti, oʻsha davr chigalliklari haqida hikoya qiladi.

Rollarda 
 Nodirabegim — Rayhon Asatova
 Amir Umarxon — Ilhom Berdiyev
 Olimxon — Bobur Yoʻldosheva
 Mohlaroyim — Gulbahor Yoʻldoshev
 Rahmonqulibek

Ijodiy jamoa 
 Film rejissori: Dilmurod Masaidov
 Prodyuser: Mahmud Erkaboyev
 Ssenariy mualliflari: Dilmurod MasaidovZebo Qobilova
 Postanovkachi operator: Husan Aliyev
 Rassom: Husayn Eshniyozov
 Grim ustasi: Nigora Karimova
 Liboslar boʻyicha rassom: Sevara Zunnunova

Manbalar 

2019-yil filmlari
Oʻzbekiston filmlari
Oʻzbek tilidagi filmlar
Zaqqoq Kabir

Zaqqoq Kabir, Abubakr Ahmad bin Nasr (vaf. taxm. 290 h.q./903 m.) — „Nasoyim ul-muhabbatda“ tilga olingan tasavvuf shayxi. Meshkoblik bilan shugʻullangani uchun „Zaqqoq“ nomini olgan. Junayd Bagʻdodiy, Abu Abdulloh Javporayi Soʻfiy, Abubakr Kattoniy bilan suhbatda boʻlgan. Abu Bakr Zaqqoq Sagʻir, Abubakr Misriy va Abubakr Duqqiyning ustozi. Alisher Navoiy „Nasoyim ul-muhabbat“ga „Nafahot ul-uns“dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Zahir Foryobiy

Zahir Foryobiy, Tohir bin Muhammad Zahiriddin Abulfazl (?, Foryob–598 h.q./1201 m., Tabriz) – shoir. 

Yoshligidan arab tili, adabiy, nujum va hikmat ilmlarini oʻrganish talabida Xuroson, Ozarbayjon va Iroq oʻlkalariga safar qiladi. Shoir sifatida tez tanilib, Nishopur hokimi Toʻgʻonshoh saroyiga taklif etiladi. Hokim bilan munosabati buzilgach, saroyni tark etadi va Ozarbayjonda Qizil Arslonga xizmat qiladi. Devoni qasida, gʻazal, qitʼa, ruboiy va tarkibband janridagi sheʼrlardan iborat. Jamoliddin Isfahoniy, Mujiriddin Baylaqoniy, Xoqoniy Shirvoniy, Nizomiy Ganjaviy, Asiriddin Axsikatiy, Anvariy Abivardiy kabi shoirlarning izdoshi boʻlgan. Shuning uchun ham Navoiy Zahir Faryobiyni “Mahbub ul-qulub” asarida majoziy ishqni tarannum qilgan shoirlar sirasiga kiritadi. Alisher Navoiy “Hiloliya” qasidasini Zahir Faryobiyning shu nomdagi qasidasi taʼsirida yozgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Qutb (tushuncha)

Qutb, Qutub, Kutb, Kutub yoki Kotb (), „oʻq“, „burilish“ yoki „qutb“ degan maʼnoni anglatadi. Qutb samoviy harakatlarga ishora qilishi va astronomik atama yoki ruhiy belgi sifatida ishlatilishi mumkin. Tasavvufda qutb — avliyolar ierarxiyasini boshqaradigan komil inson, al-Inson al-Komil („Umumjahon odam“).  Qutb Xudo bilan ilohiy aloqaga ega boʻlgan va uni tasavvufning markazi yoki oʻqi boʻlgan ilmlarni uzatuvchi soʻfiylik ruhoniysidir, lekin u dunyoga nomaʼlum. Har bir davr uchun beshta qutb bor va ular begʻubor va ishonchli ruhiy rahbarlardir. Ular faqat tasavvufchilarning tanlangan guruhiga ochiladi, chunki „insonning Xudoni toʻgʻridan-toʻgʻri bilishga boʻlgan ehtiyoji“ mavjud.

Ismoiliyashunoslik institutiga ko‘ra, "Termiziy, Abdurrazzoq va Ibn Arabiy (vafoti 1240) kabi tasavvuf adabiyotida [Qutb] eng komil insonni nazarda tutadi.

Manbalar 

Soʻfiylik
Zahiriddin Buzgʻush

Zahiriddin Abdurahmon bin Ali bin Buzgʻush (vaf. 756 h.q./1355 m.) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Tasavvuf sirlarini otasi Shayx Ali Buzgʻush Sheroziydan oʻrgangan. Haj safarida Muhammad alayhissalomning ruhi poklari tomonidan unga “Abunnajoshiy”, deb xitob qilingan ekan. Fiqh va hadisdan dars bergan. Shahobiddin Suhravardiyning “Avorif ul-maorif” risolasini fors tiliga tarjima qilib, unda oʻz qarashlari va holatini ham aks ettirgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Zahiriddin Xilvatiy

Zahiriddin Xilvatiy (vaf. 800 h.q./1398 m.) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Shayx Sayfiddin Xilvatiyning muridi, Zayniddin Abubakr Toybodiy va Shayx Abuyazid Puroniyning zamondoshi. Qurʼoni karimni toʻliq yod olib, yetti xil qiroat bilan oʻqigan. Chillada oʻtirganida oʻn kunda bir marta iftorlik qilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Qosmurat

Qosmurat (, 2010-yilgacha — Lyubimovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Jetitoʻbe qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314245300.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 124 kishini (72 erkak va 52 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 164 kishi (79 erkak va 85 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Qoshqarata (Jambul viloyati)

Qoshqarata (, 1992-yilgacha — Kantemirovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Qoʻshqaratin qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman markazi Bauyirjan Momishuli qishlogʻidan 43 km shimoli-gʻarbda joylashgan. KATO kodi — 314254100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1086 kishini (531 erkak va 555 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1091 kishi (556 erkak va 535 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Zahrun Magʻribiy

Zahrun Magʻribiy – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Hozirgi Liviyadagi Taroblis shahrida tugʻil­gan. Muzaffar Kirmonshohiyning muridi. Ramla shahrida vafot etgan. Abu Abdulloh Magʻribiy uni futuvvat ahlining peshvolaridan biri deb bilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Qumsuat (Jambul viloyati)

Qumsuat () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumaniga qarashli qishloq. Toʻgʻiztarau qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314265500.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 169 kishini (83 erkak va 86 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 143 kishi (76 erkak va 67 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Ziyo Tabriziy

Ziyo Tabriziy ( Tabriz – Oʻrduobod–926 h.q./1520 m.) – zullisonayn shoir. Tahsil olish uchun Hirotga boradi va Alisher Navoiy homiyligi va madadi bilan ilm oʻrganadi. “Shafiʼiy” taxallusi bilan ijod qilgan. Muammo, lugʻz va qasidanavislikda mohir boʻlgan. Ayniqsa, Shoh Gʻarib Mirzoga bagʻishlangan “Shatranjiya” qasidasi mashhur sanalgan. Oqquyunlilar sulolasidan Yaʼqub mirzo saroyida bir muddat xizmat qilib, umrining oxirida Tabrizga qaytib keladi. Bizgacha muammo va lugʻz janridagi sheʼrlari jamlangan “Algʻoz” va “Hall ul-muammo” nomli asarlari yetib kelgan. “Hall ul-muammo” asari Mir Husayn Nishopuriyning “Dasturi muammo” asariga javob tariqasida yozilgan boʻlib, uning risolasi ham Mir Haydar risolasi kabi “Amir Alisher” muammosi bilan boshlanadi. Alisher Navoiy “Majolis un-nafois”da Ziyoning kichik jussali, bilimga chanqoq, xushsuhbat va sheʼr yozishda alohida iqtidori borligini qayd qilib, ikki forsiy bayti va turkiyda yozilgan quyidagi muammosini namuna sifatida keltiradi:Ey durdkashlar, bodadin xoli boʻlubtur durdimiz,To tutqali xumxonadin bir goʻsha siz, bir goʻsha biz.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Kurenbel

Kurenbel (, 1993-yilgacha — Samsonovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Kurenbel qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 314249100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1885 kishini (981 erkak va 904 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1933 kishi (951 erkak va 982 ayol) yashagan.

Mahalliy aholi orasidan chiqqan mashhur shaxslar 
 Petrash, Yuriy Grigorevich (1930—2013) — sovet va rus faylasufi, Islomshunos olim.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Qurkureusu

Qurkureusu () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi stansiya. Aqtoʻbe qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314235400.

Geografiyasi 
Stansiya Teris (Ters) daryosining oʻng qirgʻogʻida joylashgan.

Aholisi 
1999-yilda stansiya aholisi 127 kishini (63 erkak va 64 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 122 kishi (58 erkak va 64 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Qiztogʻan

Qiztogʻan () — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Qoʻshqaratin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314254500.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 249 kishini (131 erkak va 118 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 275 kishi (137 erkak va 138 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Maybulaq (Jambul viloyati)

Maybulaq (, 2011-yilgacha — Mayak) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Jetitoʻbe qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314245400.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 126 kishini (52 erkak va 74 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 137 kishi (65 erkak va 72 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Nurlikent

Nurlikent (, 2007-yilgacha — Burnooktyabrskoye) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Nurlikent qishloq okrugi maʼmuriy markazi. Teris-Ashchibuloq suv ombori sohilida, tuman maʼmuriy markazi boʻlgan Buayirjan Momishuli qishlogʻidan 7 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 314243100.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 3057 kishini (1622 erkak va 1435 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 3646 kishi (1862 erkak va 1784 ayol) yashagan.

Tarixi 
1924-yilgacha qishloq Burno-Ivanovskoe deb nomlangan.

Mahalliy aholi orasidan chiqqan taniqli shaxslar 
 Lopuxova, Pelageya Vasilevna (1918—1999) — Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Risbek Batir nomidagi qishloq

Risbek Batir nomidagi qishloq (, 1993-yilgacha — Lunacharskoe) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Boralday qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314239600.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 488 kishini (254 erkak va 234 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 473 kishi (254 erkak va 219 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Tattibay Duysebayuli nomidagi qishloq

Tattibay Duysebayuli (, 1999-yilgacha — Amangeldi) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jualiy tumanidagi qishloq. Shaqpaq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 314255200.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 776 kishini (393 erkak va 383 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 868 kishi (438 erkak va 430 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari Qozogʻiston qishloqlari
Jualiy tumani aholi punktlari
Barmoq yuragi

Barmoq yuragi imo-ishorasi Janubiy Koreyada mashhur boʻlgan tendensiya boʻlib, unda koʻrsatkich va bosh barmogʻi bir zarb bilan birlashib, kichkina yurakni hosil qiladi.

Ommabop foydalanish 

Barmoq yuragi paydo boʻlishidan oldin, ikki qoʻl bilan kichik yuraklarni yasash yoki ikkala qoʻlni boshning ustiga koʻtarib, katta yuraklarni yasash odatiy hol boʻlgan. Anʼanaviy ravishda ikkala qoʻl va qoʻl yordamida yurak imo-ishoralari butun dunyo boʻylab bajarilgan, ammo barmoq yuragi Janubiy Koreya pop madaniyatining yuksalishi bilan bogʻliqligi sababli Koreya barmoq yuragi deb ham ataladi.

Janubiy Koreyada bu koreyslik taniqli shaxslar (yaʼni aktyorlar va qoʻshiqchilar) va ularning muxlislari orasida taniqli ramz boʻlib, bosh va koʻrsatkich barmogʻi yordamida keng tarqalgan.

Bu ishoraning turli nusxalari 2010-yildan oldin topilgan boʻlsa-da (xususan, K-pop musiqachisi G-Dragonning bolalikdagi fotosuratida), barmoq yuragi birinchi marta aktrisa Kim Xye Su tomonidan ommalashgan deb hisoblanadi. 2011-yilda Infinite guruhining Nam Woohyun tomonidan K-pop hamjamiyatida ham ishlatilgan.

Bosh barmoq va koʻrsatkich barmogʻi harakati K-pop va koreys dramalarining mashhurligi tufayli Osiyo boʻylab mashhur boʻlib ketdi va dunyoning boshqa mamlakatlarida Koreya toʻlqinining omili sifatida tobora ommalashib bormoqda. Eng muhimi, K-pop guruhi BTS bu ishorani kengroq ommalashishiga sababchi boʻldi.

Pyeongchangdagi 2018-yilgi Qishki Olimpiada o‘yinlarida The North Face ushbu ramzni koʻrsatish uchun bosh barmog‘i va ko‘rsatkich barmoqli yengli qo‘lqoplarni taqdim etdi.

2021-yilda barmoq yuragi Unicode 14.0 va Emoji 14.0 ga U+1FAF0 🫰 kod bilan „Koʻrsatkich barmogʻi va bosh barmogʻi kesishgan qoʻl“ sifatida qoʻshildi.

Yana qarang 

 Qoʻl yuragi
 Kaftdagi yurak

Manbalar 

Qo‘l imo-ishoralari
Tannai

Tannai yoki tanai ( — „takrorlash“, „oʻrganish“, „oʻrgatish“) — I-II asrlarda (Gillel davridan Mishnaning tugash davrigacha) Isroil yerida yahudiylikda dini faqihlariga berilgan unvon. Talmudda mazkur soʻz ushbu davr donishmandlarini ulardan oldingi ustozlari hamda ulardan keyin kelgan amooraimlardan ajratish uchun qoʻllanilgan. Talmudda jami 276 ta tannailar zikr etilgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Temizuya

Temizuya - sintoiylik ibodatxonasi hududida joylashgan inshootlardan biri bo‘lib, u ibodatxonaga kirishda poklanish marosimini bajarish uchun mo‘ljallangan maxsus inshootdir. Sintoiystlar uni chozuya (Chozuya) deb, ham atashadi. Sintoiylikda, chozuya ibodatxonaga kirish darvozasining oldida qurilgan bo‘lib, har bir ziyoratchi ibodatxonaga kirishdan oldin unda qo‘l va og‘izlarini chayishlari talab etiladi. Poklanish marosimini bajargandan so‘ng, ziyoratchi tori orqali ibodatxonaga kiradi. Poklanish marosimi sintoilikda xarai deb, nomlanadi. Xarai sintoiylikda bajarilishi zarur bo‘lgan amallardan biri bo‘lib, u ichki (qalb pokligi) tashqi (tana va kiyim kechaklar pokligiga) poklikka nisbatan ishlatiladi. Sintoiylikda poklikka minogi amalini bajarish orqali erishiladi. Minogi amali buloq, chashma, yoki suv to‘planadigan maxsus idish (bochka) shuningdek, suv olishga mo‘ljallangan taxtadan yasalgan marosimiy cho‘mich yordamida pok suv ila bajariladi. Ziyoratchilar avvaliga cho‘michda suv olib qo‘llarini yuvadilar. Keyin esa, kaftlariga suv olib og‘izlarini chayadilar. Shundan so‘ng, keyingi ziyoratchilarga ibodat anjomini pok holda tashlab ketish maqsadida marosimiy cho‘michni ushlagichini yuvib qo‘yadilar.

Manbalar

Adabiyotlar
Torii

Torii - sintoizmda xudolarning muqaddas yo‘li sifatida ko‘rilib, tirik va marhumlar olamini ajratib turuvchi vosita deb hisoblanadi. Shu sababli ham sinto ibodatxonasi (sando)ga olib boruvchi yo‘lga bir necha torii joylashtiriladiki, bu bilan sintoistlar o‘z dinlari ibodatxonasini boshqalardan ajratib ko‘rsatuvchi jihatini namoyon etmoqchi bo‘ladilar. Agar sando bir necha toriidan iborat bo‘lgan taqdirda, uning birinchisi “ichi no torii” - “ilk darvoza”, ibodatxonaga eng yaqini “ni no torii” - “keyingi darvoza” deb ataladi.Toriining kelib chiqishi noma’lum bo‘lib, bu mavzu bo‘yicha bir necha nazariyalar mavjud va ularning hech biri aniq isbotga ega emas. Tarixchilar fikricha, ramziy darvozadan foydalanish an’anasi Osiyo qit’asi, jumladan, Hindiston, Xitoy, Tailand, Koreyada keng tarqalgan va bu an’ana vaqti vaqti bilan qo‘shni hududlar bo‘ylab transformasiya bo‘lib turgan. Masalan, tarixchilar “torii kulti” Markaziy Hindistondagi Sanchi monastirida o‘rnatilgan torana darvozasidan kelib chiqqanligini ta’kidlashadi. Bu nazariyaga ko‘ra, torana ilk marotaba Shingon buddizmi asoschisi Kukai tomonidan xoma marosimini o‘tkazish uchun muqaddas joyni belgilash maqsadida foydalanilgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Trinitarlar

Trinitarlar (latin tilida-trisa)-12 asr oxirida asos solingan «muqaddas troisa», katolik monaxlik ordenlari a’zolari. Troisa so‘zi uchlik degan ma’noni bildirib, Xristianlik ta’limotiga ko‘ra xudo muqaddas uchlikda, ya’ni troisada- Ota xudo, o‘g‘il namoyon bo‘ladi. Diniy ta’limot bo‘yicha xudo uch qiyofali, lekin yagonidir. 1609-yildagi boshlab trinilar ordenida tarki dunyochilik g‘oyalariga katta e’tibor qaratilib, bu orden o‘z davridagi gadolik ordenlaridan biri bo‘lib hisoblangan. Trinitarlar ordenning asosiy vazifasi musulmonlarga asir tushgan xristianlarni sotib olib, ularni ozod qilishdan iborat bo‘lgan. Trinitarlar umumiy monaxlik talablariga rioya etganlar, go‘sht iste’mol qilganlar, o‘zlarining mol-mulklaridan vos kechganlar. Yevropada katolik cherkovining mavqei kuchaygan III davrida Trinitarlar papasining rag‘bati bilan mavjud feodal tartiblarni faol qo‘llab-quvvatladilar. XII asrda, Reformatsiya davrida Trinitarlarning ta’siri sezilarli darajada kamayib borib, 18 asr oxirida esa orden amalda o‘z faoliyatini to‘xtatdi. Trintarlarning g‘oyalari ayrim monastirlarda saqlanib qolgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Tfillin

Tfillin - charm bilan qoplangan, maxsus diniy marosimiy quticha bo‘lib, uning ichida “Tavrot” o‘ramidan bir parcha yozilgan bo‘ladi. Uni peshonaning yuqori qismi va chap qo‘lga maxsus charimdan yasalgan tasma yordamida bog‘lanadi. Peshona qismiga boylangan “tfillin” insonni xudoga aql bilan bo‘y sunayotganini anglatsa, chap qo‘lidagi yurakning ro‘parasiga boglangan “tfillin” esa, uni xudoga qalban bo‘y sunayotganini anglatadi.

Manbalar

Adabiyotlar
Tyantai

Tyantai - (Tyantay ibodatxonasi nomidan olingan) “Xinayana” (kichik g‘ildirak) va “maxayana” (katta g‘ildirak) oqimlarining milliy qadriyatlar va boshqa dinlar bilan sintezlashishi va kengayishi natijasida milodning VII asrida Xitoyda vujudga kelib, XIV asrga qadar faoliyat ko‘rsatgan buddaviylikning yana bir yo‘nalishi sifatida faoliyat ko‘rsatgan. Unda “Budda hamma joyda, hamma narsada, hattoki jonsiz narsalarda ham mavjud bo‘lib, ularda Budda - tabiatning bir bo‘lagi mavjud” ekanligi uqtiriladi. Tyantay yo‘nalishining yirik vakili Chji-I fikricha, “bu dunyodagi hamma narsa haqiqiy emas, faqat bo‘shliqdan iborat bo‘lib, vaqtinchalik mavjuddir. Olamdagi barcha narsa yolg‘iz mazmundadir. Budda hatto mayda qum zarrachalarida ham mavjud bo‘lishi va oxirida esa har bir insonning hayoti Budda hayotining bir qismi bo‘lishi mumkin”.

Manbalar

Adabiyotlar
Ugo Bianchi

Ugo Bianchi (; 1922-yil 13-oktyabr — 1995-yil 14-aprel;) — italiyalik dinshunos olim. 1944-yilda Rim universitetining sanʼat sohasini tamomlab, 1947-yilda mazkur universitetda tarixiy va diniy tadqiqotlar boʻyicha diplomga ega boʻlgan. 1970-yillarning oʻrtalarida Din tarixchilari Assotsiatsiyasini boshqargan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

1922-yilda tugʻilganlar
1995-yilda vafot etganlar
Udasi

Udasi - sikxiylikdagi sekta. Unga XV asrda sikxiylikning asoschisi guru Nanakning katta o‘g‘li - Shri Chandom (1494—1629) tomonidan asos solingan. Udasilar so‘nggi gurular, ayniqsa, oxirgi guru Gobind Singx qarorlarini tan olishmaydi. Udasi udum va marosimlarga ko‘ra hinduiylikka yaqin turadi.

Manbalar

Adabiyotlar
Udziko

Udziko - sintoiylik ibodatxonasi ziyoratchisi.

Manbalar

Adabiyotlar
Udoumidao

Udoumidao («Besh dou guruch ta’limoti») - qadimgi Xitoy jamiyatida katta ta’sir doirasiga ega bo‘lgan daochilikdagi yo‘nalishlardan biri. Uning asoschisi mashhur daochi Chjan Dao Lin bo‘lib, u ushbu oqimninggina emas, balki butun dao ibodatxonalarining asoschisi hisoblanadi.

Manbalar

Adabiyotlar
William Miller

William Miller (; 1782-yil 15-fevral, Pittsfield — 1849-yil 20-dekabr, Nyu-York) — sobiq dengiz kapitani, jamoat arbobi, din targʻibotchisi hamda Millerizm harakati asoschisi. Hayotining ilk davrlarida deist boʻlgan boʻlsa, keyinchalik baptizmga qoʻshnilgan va „ruhoniylikni qabul qilmagan daʼvatchi“ litsenziyasini olgan. 1845-yilga kelib adventistlik yoʻnalishidan kelib chiqqan „Millerizm“ nomi bilan mashhur yangi diniy harakatning lideriga aylangan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

1782-yilda tugʻilganlar
1849-yilda vafot etganlar
Joram van Klaveren

Joram Jaron van Klaveren (1979-yil 23-yanvarda tugʻilgan) — gollandiyalik siyosatchi. Ozodlik partiyasi aʼzosi sifatida 2010-yil 17-iyundan 2014-yil 21-martgacha deputat boʻlgan. Keyinchalik 2017-yil 23-martda vakolat muddati tugaguniga qadar mustaqil boʻlgan. U desegregatsiya, bandlik va aholi nisbati, tenglik va emansipatsiya masalalariga eʼtibor qaratdi. 2011-yilning 24-martidan 2014-yilning 11-iyuniga qadar u Flevolend shtatlari provinsiyasi aʼzosi boʻlgan. Klaveren musulmonlarga qarshi fikrlari bilan mashhur bo‘ldi. 2018-yil oktyabr oyida u Islomga qarshi kitob yozishning yarmida Islomni qabul qildi. Musulmon boʻlganidan soʻng u kitobini dindorlikni izlash va keyinchalik Islomni qabul qilishga bagʻishlashga qaror qildi. Uning „ Apostate: From Christianity to Islam in times of sécularisation and terror“ nomli kitobi golland va ingliz tillarida nashr etilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Vakillar palatasi biografiyasi (archive.orgʻda arxivda) 
 Islomga qarshi kitob yozayotib musulmon boʻldi! — Joram Van Klaverenning hikoyasiYoutubeda, 2022

Yashayotgan insonlar
1979-yilda tugʻilganlar
Urugʻ-qabila dinlari

Urugʻ-qabila dinlari - totemistik, animistik tasavvurlarga asoslangan, o‘z urug’idan chiqqan sehrgar, shaman yoki qabila boshliqlariga sigʻinuvchi dinlar. Ular hozirda Avstraliya, Janubiy Amerika va Afrikadagi ba’zi qabilalarda saqlanib qolgan.

Manbalar

Adabiyotlar
Ushtavaitiy goh

Ushtavaitiy goh (baxt-saodat gohi) - Zardushtiylik dini muqaddas kitobi Avestoning bir qismi bo‘lgan “Gohlar”ning biri.

Manbalar

Adabiyotlar
Kopenhagen muzeyi

Kopengagen muzeyi — Daniyaning Kopengagen shahrining rasmiy muzeyi boʻlib, shaharning 12-asrdan hozirgi kungacha boʻlgan tarixini hujjatlashtiradi.

Tarixi 
Kopenhagen muzeyi 1901-yilda ochilgan. 1925-yildan booshlab, Muzey Kopengagen meriyasining chodirida doimiy koʻrgazmaga ega boʻlgan.

Toʻplamlar oʻsishi bilan chodir juda kichkina boʻlib qoldi va 1956-yilda muzey Vesterbrodagi Kopengagen Qirollik otish jamiyatiningeski binosiga koʻchib oʻtdi. Avvalgi otishma poligoni haligacha Skydebanehaven nomi bilan tanilgan jamoat parkiga aylandi. Binolarning oʻzi 1787-yilga toʻgʻri keladi va meʼmor Yoxan Genrix Brandemann (1736—1803) chizgan rasmlari asosida qurilgan.

1984-yilda muzey qoʻshni Absalongadedagi sobiq Mariya Kruuse maktabini oʻz qoʻliga oldi. Hozir u muzey arxivi bilan bir qatorda maʼmuriyat uchun ham foydalaniladi. Koʻchaning bir qismi tarixiy ko'cha mebellari aks ettirilgan muzey koʻchasiga aylantirildi.

2010-yilda muzey oʻz nomini Kopengagen muzeyiga oʻzgartirdi. 2018-yilda muzey Kopengagen markazidagi Stormgade-dagi yangi joyga ko‘chirilishi rejalashtirilgan.

Hozirda 
Kopengagen muzeyi Kopengagen shahriga tegishli va boshqariladi. Hozirda u Thorvaldsen muzeyi va Kunsthallen Nikolaj bilan hamkorlikda, Historie & Kunst deb nomlanuvchi madaniy muassasalar assotsiatsiyasining bir qismi sifatida ishlaydi.

Manbalar