Emilija Gudriniece

Articles with hCards
Emilija Gudriniece ( ; 1920-yil 3-avgust – 2004-yil 4-oktyabr) sovet va latviyalik kimyogar, organik sintezni oʻrganuvchi. U moddalardan amaliy foydalanishga eʼtibor qaratgan hamda furatsilinni sintez qilgan, buning uchun u davlat mukofotiga sazovor boʻlgan. U birinchilardan boʻlib oʻsimlik moylaridan bioyoqilgʻi sifatida foydalanish imkoniyatlarini anglagan va Latviyada kolza yogʻini qayta ishlashni oʻrganishni boshladi. U samarali nashriyotchi ham boʻlgan, Latviya Journal of Chemistry ga muharrirlik qilgan va yana organik sintez usullari boʻyicha Latviya tili darsligini nashr ettirgan. U oʻz mehnati uchun koʻplab mukofotlar hamda eʼtiroflar bilan taqdirlangan.

Biografiya 

Gudriniece 1920-yil 3-avgustda Latviyaning Rezekne tumanida tugʻilgan. U Kaunata cherkovidagi Kromoni dehqon qishlogʻida oʻsgan va keyin 1948-yilda Latviya universitetini kimyo muhandisi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Gudriniece aspirantura ishini 1949-yilda boshlagan, 1952-yilda kimyo fanlari boʻyicha nomzodlik darajasini bilan tugatgan. Xuddi shu vaqt oraligʻida u 1949-1953-yillarda ikki marta ayollar mototsikl boʻyicha Latviya chempionatida gʻolib chiqdi Oʻsha yili u Latviya universitetining kimyo fakultetiga dotsent lavozimiga ishga qabul qilindi va u erda 1958-yilgacha ishladi. 1959-yilda u Riga politexnika institutining kimyoviy texnologiya fakultetiga oʻqishga kirdi, u 1960-yilda Moskvaning Nesmeyanov nomidagi organoelementlar birikmalari institutini tugatgan gabilitatsiya darajasini oldi. Ilmiy darajani tamomlagandan soʻng, Gudriniece 1961-yilda Riga politexnika institutida professor etib tayinlandi  U 1963-yilda Politexnikada organik sintez va biotexnologiya kafedrasiga asos solgan va keyingi 27 yil davomida kafedrani boshqargan.

Gudriniecening asosiy tadqiqotlari organik sintez va dori vositalari, kosmetika va sanoat uchun moddalardan amaliy foydalanishga qaratilgan. U furatsilinni sintez qildi va uni sanoat maqsadlarida ishlatish usulini ishlab chiqdi, bu unga 1957-yilda Latviya Sovet Sotsialistik Respublikasi mukofotiga sazovor boʻldi U xlorometillangan nitrlanish, sulfonlanish, va siklik 1,3- diketonlar reaktivligini oʻrgandi, geterotsiklik va 1,3-dikarbonil birikmalarining nazariy va sintetik kimyosi boʻyicha 600 dan ortiq ilmiy maʼruzalarni chop etdi. Uning soʻnggi ishi Latviyada sanoat sifatida lipidlarni ajratish va kolza yogʻini qayta ishlash usullarini ishlab chiqishda kolza yogʻini oʻrganishga qaratilgan. U birinchilardan boʻlib bioyoqilgʻi uchun oʻsimlik moylarini qoʻllashni tan oldi. U, shuningdek , Latviya Journal of Chemistry tahririyati aʼzosi boʻlgan va vafoti chogʻida organik sintez usullari boʻyicha latv tilidagi yagona darslikning hammuallifi boʻlgan.Gudriniece koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan 1972-yilda kimyo boʻyicha Gustavs Vanags mukofoti  Xotira medali,  1978-yilda Latviya Fanlar akademiyasiga akademik etib saylangan, 1996-yilda Latviya faxriy davlat olimi, 2000-yilda Riga texnika universiteti faxriy professori, 2000 yilda Pol Valden medali,  va 2003-yilda taʼlimga qoʻshgan hissasi uchun Grindeks mukofoti bilan taqdirlandi.

U 2004-yil 4-oktyabrda Latviyaning Riga shahrida vafot etgan.

Manbalar 

Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Xalqlar doʻstligi ordeni sohiblari
2004-yilda vafot etganlar
1920-yilda tugʻilganlar