Cagliari Calcio

Cagliari Calcio, odatda Kalyari deb ataladi (, Sardiniyaning Cagliari shahrida joylashgan Italiya futbol klubi. 2023-24-yilgi mavsumda ular A Seriyada ishtirok etishadi. 2021-2022-yil holatiga koʻra, jamoa vaqtincha oʻz uy oʻyinlarini boʻlajak yangi stadioniga ulashgan 16,416 oʻrinli Unipol Domus stadionida oʻtkazmoqda.

1920-yilda tashkil etilgan jamoa1969/1970-yilgi mavsumda oʻzlarining yagona Skudettosini qoʻlga kiritdilar, oʻshanda ularni Italiya terma jamoasining barcha davrlardagi eng yaxshi toʻpurari Gigi Riva boshqargan. Gʻalaba Rim janubidagi klub tomonidan ham birinchi boʻldi. Klubning Yevropadagi eng yaxshi koʻrsatkichi 1993/1994-yilgi UEFA kubogida musoboqasida, yarim final bosqichidada „Internazionale“ ga magʻlub boʻlgan.

Cagliari shahrining bayrogʻida boʻlgani kabi, Kalyarining ranglari koʻk va qizildir. Klub nishoni Sardiniya bayrogʻini oʻz ichiga oladi.

Tarix

A Seriya oldidan 

Cagliari 1951-1952-yilgi mavsumda C Seriyaning birinchi toʻgʻri chempioniga aylandi; Bungacha ligada chempionlik bir nechta jamoalar oʻrtasida taqsimlangan. Ular 1950-yillarni B seriyada oʻtkazdilar va 1954-yilda Seria A ga oʻtish pley-offi oʻyinida magʻlub boʻlishdi. 1960-yillarning boshida C seriyaga tushganidan soʻng, Kalyarining yuksalishi asta-sekinlik bilan boʻlib, oxir-oqibat 1964-yilda A Seriyaga koʻtarilishga erishdi.

Birinchi A Seriya sarguzashtlari: 1964-1976 
"Rossoblu"ning A Seriyadagi debyut mavsumi uchun tarkibda himoyachi Mario Martiradonna, yarim himoyachilar Perluidji Cera, Nene va Riksiotti Greatti hamda hujumchi Gigi Riva kabi futbolchilar bor edi. Mavsumning birinchi yarmini yomon oʻtkazgan holda, „Kalyari“ yarim yoʻlda toʻqqiz ochko bilan oxirgi oʻrinni egalladi. Mavsumning hayratlanarli ikkinchi yarmida „Kalyari“ „Juventus“ va „ Milan“ kabi jamoalarni magʻlub etdi va 34 ochko bilan yettinchi oʻrinni egalladi. Ikki mavsum oʻtgach, Riva birinchi marta A Seriyaning eng yaxshi toʻpurari boʻldi, Kalyari esa liganing eng yaxshi himoyaviy rekordi bilan yakunlandi.

1967-yilning yozida Kalyari Shimoliy Amerikada Birlashgan Futbol Assotsiatsiyasi deb nomlangan yangi liganing bir qismi sifatida bir mavsum oʻynadi. Ushbu ligaga Evropa va Janubiy Amerikadan Amerika va Kanada shaharlarida oʻynash uchun moʻljallangan jamoalar kirdi, har bir klub mahalliy nomga ega edi. Kalyari Chikago Mustangsi sifatida oʻynadi va liganing Gʻarbiy divizionida 13 ochko bilan ikkinchi oʻrinni egalladi, divizion chempioni va yakuniy liga chempioni Los-Anjeles Vulvesdan ikki marta ortda. Liganing eng yaxshi toʻpurari Chikago/Kalyari futbolchisi Roberto Boninsegna boʻldi, u jamoaning 12 oʻyinining 9 tasida oʻynab, oʻnta gol urdi.

Cagliari birinchi marta 1968-69-yillarda Fiorentina va Milan ishtirokidagi uchta ot poygasida A Seriya chempionligiga jiddiy daʼvogar sifatida paydo boʻldi. „Fiorentina“ ligada gʻolib chiqadi, ammo keyingi mavsum shon-shuhrat keltiradi. Anjelo Domenjini jamoaga qoʻshilishi bilan, Kalyari 1970-yilda atigi ikkita oʻyinda magʻlubiyatga uchragan, 11 ta gol oʻtkazib yuborilgan (shu kunga qadar har qanday yirik Evropa ligasida eng kam gol) va Riva yana liganing eng yaxshi toʻpurari boʻlgan holda chempionlikni qoʻlga kiritadi. Albertosi, Nikkolay, Boninsegna, Gori, Cera, Domenjini va Riva kabi futbolchilar Italiyaning 1970-yilgi jahon chempionati final jamoasida oʻynagan.

1970-yillarda bosqichma-bosqich pasayish kuzatiladi (garchi chempionlik daʼvogarlari yagona Skudetto gʻalabasidan keyin ikki yil oʻtgach). 1976-yilda „Cagliari“ nihoyat quyi ligaga tushib ketdi, Rivaning faoliyati oʻsha mavsumda yakuniga yetdi.

1976-87 
Chiqib ketganidan soʻng, Kalyari keyingi mavsumda koʻtarilish uchun pley-offda yutqazdi va 1979-yilda A Seriyaga qaytadi. Franko Selvadji, Mario Brugnera (1970-yilgi jamoadan omon qolgan) va Alberto Marchetti kabi oʻyinchilar 1983-yilda ikkinchi ligaga tushib ketgunga qadar oliy ligada toʻrt yil munosib qolishni taʼminladilar. 1980-yillar 1987-yilda C1 seriyasiga tushib ketgan oldingi yigirma yillik bilan solishtirganda qorongʻi vaqt boʻladi.

1987-2000 
Kalyari C1 Seriyada ikki mavsum oʻtkazdi. Birinchisida u C2 seriyasida tushib ketishdan arang qutulib qoldi. 1988-yilda Klaudio Raneri murabbiy etib tayinlandi va jamoani ketma-ket ikki marta, 1989-yilda B Seriyaga va 1990-yilda A Seriyaga olib chiqdi. A Seriyadagi dastlabki ikki mavsumda „Kalyari“ quyi ligaga tushib ketish bilan kurashdi, ikkinchi davradagi ajoyib oʻyinlari evaziga ligada qolish imkoniyatiga ega boʻldi. Ammo 1992/1993-yilgi mavsumda Kalyari Yevropa uchun kurash olib boradi va Karlo Mazzone boshqaruvida muvaffaqiyat qozonadi. Keyingi mavsum UEFA kubogining yarim finaliga qadar eng yaxshi oʻyin koʻrsatdi va chorak finalda „Yuventus“ni magʻlub etdi, vatandoshlari „Internazionale“ tomonidan umumiy hisobda 5:3 hisobida magʻlub boʻldi va birinchi oʻyinda 3:2 hisobida gʻalaba qozondi.

Kelgusi bir necha yil Kalyari oʻrta jadval anonimligiga qaytishini koʻradi, 1996/1997-yilgi kurash Kalyari Pyasensaga pley-offda magʻlub boʻlganidan keyin quyi ligaga tushib qolgan edi. Ular bir yildan soʻng yana qaytib kelishdi, ammo A Seriyada keyingi qolishlari atigi ikki mavsum davom etdi.

2000-yildan keyin 
Kalyari keyingi toʻrt mavsumni B seriyada oʻtkazdi, 2003/2004-yillarda Sardiniyada tugʻilgan faxriy hujumchi Janfranko Zola bilan jamoa koʻtarilishda gʻalaba qozondi. 2005/2006-yilda, Zolasiz birinchi mavsumda, noyabrda tayinlangan Nedo Sonetti jamoani quyi ligaga tushib qolishdan qutqarib qolishidan oldin jamoa uch marta murabbiyini almashtirdi, ayniqsa gonduraslik hujumchi David Suazoning ajoyib gollari evaziga.

2008-09-yilgi mavsumda 9-oʻrinni egallaganidan tashqari, Kalyari muntazam ravishda menejerlar ketma-ketligi ostida A Seriyaning pastki yarmini yakunladi, 2014-15-yilgi mavsumda quyi ligaga tushib ketdi. Ular keyingi mavsumda B Seriya chempioni sifatida qayta koʻtarilishdi.

2014-yilda kompaniya Massimo Cellinoning 22 yillik prezidentligidan soʻng kimyo sohasida koʻp millatli Fluorsid kompaniyasi prezidenti va egasi Tommaso Giulini qoʻliga oʻtdi. Birinchi mavsumda tushib ketish sodir boʻldi, ammo jamoa 2016-yilda B seriya chempionligini qoʻlga kiritdi va doimiy ravishda yuqori divizionga qaytdi, garchi har doim jadvalning ikkinchi yarmini yakunlagan boʻlsa ham. Kalyari 2021/22-yilgi mavsum oxirida quyi ligaga tushib ketdi. Ular Klaudio Ranerini 2022-23-yilgi mavsumning yarmida klub bilan oʻn toʻrtinchi oʻrinni egallab turgan vaqtida tayinlashdi. Raneri boshqaruvida Kalyari B seriyaning 2022-23-yilgi pley-off bosqichida gʻalaba qozondi va Seria A ga yo.l oldi

Stadion 

Kalyari yagona chempionlik unvonini qoʻlga kiritgandan soʻng, 1970-yilda „Stadio Amsicora“ dan „SantʼElia“ stadioniga koʻchib oʻtdi. U 1990-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatiga mezbonlik qilgan Italiya uchun taʼmirlangan, u yerda Angliyaning barcha guruh oʻyinlari oʻtkazilgan, goʻyoki jamoaning mashhur bezorilarini bir orolga qamab qoʻyish uchun.

Mahalliy hokimyatga tegishli stadionni taʼmirlash boʻyicha shahar kengashi bilan kelishmovchiliklar Kalyarining 2011/2012-yilgi soʻnggi uy oʻyinlarini Italiya materikidagi Triyest shahridagi Nereo Rokko stadionida oʻtkazgan. Keyingi mavsumda klub qoʻshni Quartu Sant'Elena munitsipalitetidagi Stadio Is Arenasda oʻynadi. Bu liga tomonidan xavfli deb topildi va ularni 2013-yil aprel oyida maydonni tark etishdan oldin yopiq eshiklar ortida oʻynashga majbur qildi. SantʼElia 2017-yilda yangi stadion uchun buzib tashlandi va klub uning yonidagi vaqtinchalik Sardegna Arenaga koʻchib oʻtdi.

Ranglar, nishon va taxalluslar 

Kalyarining rasmiy qizil va koʻk ranglari Kalyarining poyasida tasvirlangan ranglarni aks ettiradi. Poyaning qizil qismlari ilgari Italiya monarxiyasi boʻlgan oila Savoy uyining gerbiga ishoradir, ayniqsa Kalyari, xususan Sardiniya Qirolligi. Poyaning koʻk qismida osmon va dengiz, shuningdek, qal’a tasvirlangan; Buning sababi, Kalyarining eski tarixiy markazi devor bilan oʻralgan va Castello deb ataladi. Ushbu ranglarning koʻylaklarida yarmiga boʻlinganligi sababli, klub odatda rossoblu laqabini oladi.

Kalyari oʻz tarixi davomida bir nechta turli xil logotip dizaynlariga ega boʻlib, ularning barchasida Sardiniya bayrogʻi tasvirlangan. Odatda jamoa ramzida klub ranglari ham mavjud; agar oʻzgarish boʻlsa, asosiy farq chegaraning rangi yoki shakli boʻlgan. 2015-yil iyun oyidan boshlab jamoa ramzida qizil va koʻk rangli yarmidan iborat „Qadimgi fransuz“ shaklidagi rozet mavjud boʻlib, Sardiniya bayrogʻi tepasida oq rangda klub nomi yozilgan. 1992-yilda yangilangan Sardiniya bayrogʻiga mos kelishi uchun 2015-yildan boshlab birinchi marta mavrlarning boshlari oʻngga burilgan.

„Kalyari“ Sardiniya orolining asosiy klubi boʻlgani uchun ularga "Izolani " („orolliklar“) laqab qoʻyilgan.

Yutuqlar

European 
 UEFA Cup:
  Semi-finalists (1): 1993-94

National titles 
 Serie A (Tier 1):
  Winners (1): 1969-70
  Runners-up (1): 1968-69

 Serie B (Tier 2):
  Winners (1): 2015-16
  Runners-up (4): 1953-54, 1963-64, 1978-79, 2003-04
  Third-place (2): 1989-90, 1997-98

 Serie B (Tier 2) play-offs:
  Winners (1): 2022-23

 Serie C / Serie C1 (Tier 3):
  Winners (4): 1930-31 Group South, 1951-52, 1961-62, 1988-89
  Runners-up (1): 1960-61 Group B

 Coppa Italia:
  Runners-up (1): 1968-69
  Semi-finalists (1): 1999-2000

 Coppa Italia Serie C:
  Winners (1): 1988-89

Sardinian titles 
 Terza Divisione / Prima Divisione (Tier 1):
  Winners (6): 1922-23, 1923-24, 1924-25, 1927-28, 1936-37, 1945-46
  Third-place (1): 1946-47

Friendlies trophies 
 Torneo Campana Mutilati:
  Winners (1): 1926-27
 Trofeo Sardegna:
  Winners (6): 2016, 2017, 2018, 2019, 2021, 2022
 Trofeo Goleador:
  Winners (1): 2016

Individual Player & Coach awards 
Top Scorer
  Roberto Boninsegna United Soccer Association: 1967
  Gigi Riva Serie A:1966-67 (18 gol)
  Gigi Riva Serie A:1968-69 (21 gol)
  Gigi Riva Serie A:1969-70 (21 gol)
  Patrick M'Boma Coppa Italia: 1999-2000 (6 gol)

Panchina d'Oro
  Massimiliano Allegri: 2008-09

UEFA European Championship
  Gigi Riva: 1968
  Enrico Albertosi 1968

African Footballer of the Year
  Patrick M'Boma: 2000

Estonian Footballer of the Year
  Ragnar Klavan: 2018, 2019

Moldovan Footballer of the Year
  Artur Ioniță: 2019

Serie A Foreign Footballer of the Year
  David Suazo: 2006

BBC African Footballer of the Year
  Patrick M'Boma: 2000

African Nations Cup
  Patrick M'Boma: 2000, 2002

CONCACAF Men's Olympic Qualifying Tournament
  David Suazo 2000

Copa América
  José Herrera: 1995

Copa América Centenario
  Mauricio Isla: 2016,

Summer Olympics
  Patrick M'Boma: 2000

Divizion harakatlar

Futbolchilar

Hozirgi tarkib

Ijaraga olingan

Alohida saqlangan raqamlar 

 11 - Gigi Riva, hujumchi (1963-78)
 13 - Davide Astori, himoyachi (2008-14) — vafotidan keyin sharaf

Mashhur sobiq futbolchilar 
Bu roʻyxatga faqat klub safida kamida 100 ta oʻyinda ishtirok etgan yoki FIFA Jahon chempionatida ishtirok etgan futbolchilar tarkibi kiradi.

Kalyari urugvaylik futbolchilarning uzoq tarixiga ega, 2014-yil holatiga koʻra 16 ta; Ulardan eng koʻp foydalanilgani 314 oʻyin bilan Diego Lopes boʻldi, boshqalari esa Enzo Francheskoli, Xose Errera, Fabian OʻNil, Dario Silva, Nahitan Nandez va Diego Godin edi. Bundan tashqari, urugvaylik Oskar Tabares 1994-yildan 1995-yilgacha jamoani boshqargan.

Prezidentlik tarixi 
"Kalyari" oʻz tarixi davomida koʻplab prezidentlarga ega boʻlgan, ulardan baʼzilari klub egalari, boshqalari faxriy prezidentlar boʻlgan, ularning toʻliq roʻyxati:

Murabbiylar shtabi

Boshqaruv tarixi 
"Kalyari"da koʻplab sport direktorlari va murabbiylar boʻlgan, baʼzi mavsumlarda ular jamoani birgalikda boshqargan, 1920-yilda tashkil etilgan vaqtidan boshlab ularning xronologik roʻyxati.

Yevropada

Chempionlar ligasi

UEFA kubogi

Shaharlararo yarmarkalar kubogi

Manbalar

Havolalar 

 
 Site about Cagliari’s 1969-70 Serie A-winning season

Italiya futbol klublari