MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Arab tili

Arab tili — Somiy tillar guruhining janubiy tarmogʻiga mansub til. Yaqin va Oʻrta Sharq hamda Afrika shim.586dagi yigirmadan ortiq mamlakatning rasmiy davlat tili hisoblanadi. Arab tilida 200 mln. dan ortiq aholi gaplashadi (1997). Qadimiy Arab tili miloddan avvalgi 5 — 4-asrlarga taalluqli obidalar orqali maʼlumdir. U mumtoz arab tilining paydo boʻlishiga zamin boʻlgan. Mumtoz Arab tilining leksik va grammatik shakllanishi johiliya davri (5 — 7-asrlar) shoirlarining ogʻzaki ijodlarida namoyon boʻla boshlagan. Qur’oni Karimning nozil boʻlishi natijasida mumtoz Arab tili badiiyati yanada goʻzallashdi va grammatik meʼyorlari mukammallashdi. 8 — 9-asrlarda mumtoz Arab tili grammatikasi ishlab chiqildi, islom yoyilgan oʻlkalarda rasmiy va ilmiy til boʻlib qoldi. Ibn Sino, Beruniy, Xorazmiy va boshqa ilmiy asarlarini ana shu tilda yozganlar. Mumtoz Arab tili leksik jihatdan bir oz oʻzgargan holda, hozirga qadar arablarning adabiy tili boʻlib kelmoqda. Buning asosiy sababi arab dunyosini birlashtirib turuvchi Qur’oni Karim, Hadisi Sharif va boshqa moʻ’tabar manbalardir. Arab dunyosidagi vaqtli matbuot, nashrlar, radio va televideniye hozirgi shu tilda. Arab soʻzlashuv tili adabiy tildan keskin farqlanadi, fonetik va leksik jihatdan birbiriga oʻxshamaydi. Misr, Sudan, Suriya, Iroq, Magʻrib, Xasaniya (Mavritaniya), Shoa (Nigeriya, Kamerun, Niger) lahjalariga boʻlinadi. Ushbu lahjalar asosan 3 sababga koʻra yuzaga kelgan: 1) arab adabiy tiliga quraysh qabilasi (Makka) shevasida nozil boʻlgan Qur’oni Karim tili asos boʻlgan, zero oʻsha vaqtlardayoq Arabiston yarim orolda yashovchi qabilalarning tillarida turli tafovutlar bor edi; 2) hozirgi arab dunyosining aksar qismi kelib chiqishi arab boʻlmagan xalqlardir. Ular islom taʼsirida arablashgan. Ularning hozirgi soʻzlashuv tilida islomgacha mavjud boʻlgan ona tillari unsurlarining boʻlishi, tabiiy; 3) arab dunyosining aksar qismi gʻarb istilochilari hukmronligi ostida boʻlganligi hududiy lahjalarning jiddiy farqlanishiga olib kelgan. Turkiston, xususan hozirgi Oʻzbekiston hududi Arab xalifaligi tomonidan boʻysundirilgach va islom mahalliy aholi tomonidan qabul qilingach, Arab tili hamda arab yozuvi mazkur hududda ilmfan tili va yozuviga aylandi. Shu bilan bogʻliq holda arabshunoslik vujudga keldi. Ad.: Sharbatov G. Sh., Sovremenniy arabskiy yazik, M., 1961; Talabov E., Arab tili, T., 1993.Sarvar Abdullayev.

Manbalar

Havolalar 
 Arab tilini oʻrganing 
 Arab tili kursi 
 arabcha-ruscha lugʻat
 Arabcha klaviatura
 Arabcha klaviatura onlayn

Arab tili
Som tillari
Fidel Castro

Fidel Alejandro Castro Ruz ( audio) (13-avgust 1926-yil — 25-noyabr 2016-yil) — kubalik inqilobchi va davlat arbobi, komandante, Kuba rahbari (1959-yildan).

Ukasi Raúl Castro va argentinalik hamfikri Ernesto Che Guevara bilan birgalikda Kubada diktator Fulgencio Batistaga qarshi inqilobiy harakatni boshladi. Inqilobdan soʻng, 1959-yilning 1-yanvarida Fidel Castro Kuba Respublikasi Bosh Vaziri, 1976-yildan esa — prezidenti boʻldi.

Fidel Castro 2006-yilning 31-iyulida sogʻligʻi yomonlashgani tufayli oʻz vazifalarini ukasi Raúl Castroga topshirdi.

Manbalar 

Kishilar
Marksistlar
Ernesto Che Guevara

Ernesto Che Guevara (Ernesto Che Gevara, to`liq ismi Ernesto Guevara) (1928, 14 iyun, Argentina — 1967, 8 oktabr, Boliviya) inqilobchi, 1959 yildagi Kuba inqilobining komandantesidir.

Argentinalik marksistik inqilobchi, tabib, partizanlarning yetakchisi, diplomat va harbiy nazariyotchi. Kuba inqilobining yirik namoyandasi, tasviri hamma joyda isyonlardagi global belgiga aylandi. 

Yosh tibbiyot talabasi sifatida Gevara Janubiy Amerikani kezib chiqdi va u ko'rgan qashshoqlik, ochlik va kasallik tufayli radikallashdi. Uning AQSh tomonidan Lotin Amerikasini kapitalistik ekspluatatsiyasi sifatida ko'rgan narsani bekor qilishga yordam berish istagi uning Gvatemaladagi prezident Yakobo Arbenz boshchiligidagi ijtimoiy islohotlarda ishtirok etishiga turtki berdi, uning oxir-oqibat Markaziy Razvedka Boshqarmasi ko'magida Birlashgan Fruit Kompaniyasining buyrug'i bilan ag'darilgan Gevaraning siyosiy mafkurasi mustahkamlandi.  Keyinchalik Mexiko shahrida Gevara Raul va Fidel Kastro bilan uchrashdi, ularning 26-iyul harakatiga qo'shildi va AQSh tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan Kuba diktatori Fulgenso Batistani ag'darish niyatida Granma yaxtasida Kubaga suzdi.  Gevara tez orada qo'zg'olonchilar orasida mashhur bo'lib, ikkinchi darajali qo'mondon lavozimiga ko'tarildi va Batista rejimini ag'dargan ikki yillik partizan kampaniyasida hal qiluvchi rol o'ynadi. 

Kishilar
Raúl Castro

Raúl Modesto Castro Ruz (; 1931-yil 3-iyunda tugʻilgan) – Fidel Castroning ukasi va hamfikri, 2006-yilning 31-iyulidan esa Kuba davlatining muvaqqat prezidentidir. Kuba Davlat Kengashi rahbarining birinchi oʻrinbosari (yoki birinchi vitse-prezident) (1965-yildan), Kuba Qurolli Kuchlari Bosh Qoʻmondoni („maksimum general“), yaʼni armiyada Oliy Bosh Qoʻmondon – Castrodan keyingi ikkinchi shaxs. Kuba Konstitutsiyasiga koʻra (94-modda), rahbar isteʼfosi yoki oʻlimidan soʻng ushbu lavozimni qabul qilgan.

Manbalar 

1931-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Marksistlar
Rodovid

Rodovid koʻp tilli ochiq genealogik shajara loyihasidir. Unda har kim istagan oilasining, istagan odamining, yoki oʻzining oilaviy shajarasini qurishi va tahrirlashi mumkin. Rodovid, Vikipediya kabi ochiq dasturiy ta'minot - MediaWikini qoʻllaydi.

Havolalar 
 uz.rodovid.org

Genealogiya
Institut

Institut (lotincha institutum — „oʻrnatish“) maʼlum turdagi muassasalarni taʼriflovchi atamadir. Xususan, ushbu atama quyidagilarga qoʻllaniladi:

Institut (lot. institum — tartibot, muassasa) — 1) turli ixtisoslashgan oʻquv yurtlari (oʻrta, oliy, malaka oshirish tizimi), ilmiy tadqiqot, loyihalash va b. muassasalarning nomi; 2) jamiyatdagi ijtimoiy tartibotlarning muayyan doirasini oʻz ichiga olgan huquqiy meʼyorlar majmui. Keng maʼnoda — ijtimoiy turmushni tashkil etuvchi va tartibga solib turuvchi ijtimoiy tuzilmaning bir unsuri — muassasalar, meʼyorlar, qadriyatlar, madaniyat namunalari, qaror topgan feʼl-atvor shakllari majmui: iqtisodiy I. (mas, mulkchilik, ish haqi), siyosiy I. (mas, davlat, armiya, partiya), moliyaviy I.lar (moliya va bank muassasalari) va sh.k.

 SSRI va MDH'da eng keng tarqalgan oliy tа’lim muаssаsаsi tipi.
 Baʼzi ilmiy-tadqiqot hamda loyiha muassasalari.
 Universitet fakulteti.
 Ijtimoiy munosabatlarga oid normalar majmui (ijtimoiy institutlar).
 Huquqshunoslikda bir turli munosabatlarni boshqaruvchi normalar majmui.

Manbalar
Ivrit tili

Ivrit (עברית) (ibroniy tili) — Afro-Osiyo til oilasiga mansub Semit tildir. Som-xom tillari oilasiga kiradi. Ivritda Isroil va dunyoning boshqa burchaklaridagi yahudiy jamoatlaridagi yetti milliondan ortiq odam soʻzlashadi. Isroilning oʻzida arab tili bilan bir qatorda rasmiy til hisoblanadi. Yozuvi qadimgi yahudiy alifbosi asosida.

Yana qarang 
 Yahudiy yozuvi

Havolalar 
 Ivritni mustaqil oʻrganish 
 Zamonaviy ivrit

Manbalar 

Ivrit tili
Headbang

Headbang yoki headbanging (hedbang, hedbanging deb talaffuz qilinadi; ingl. head — bosh, kalla, bang — tebratish, urish) heavy metal musiqasi ostida tushiladigan bir raqs turi boʻlib, unda boshni musiqa ritmiga monand tebratiladi. Headbang qilayotgan odamga headbanger, deyiladi. Headbangerning sochi uzun boʻlsa, raqs ayniqsa effektli koʻrinadi.
Headbangʻdan soʻng alkogol taʼsiriga oʻxshagan sarhush kayfiyat paydo boʻlishi kuzatiladi. Bu ham headbang qilishning sabablaridan biridir.

Tarix 
Bosh silkitib raqsga tushish ibtidoiy zamonlardan beri maʼlum, u ritual bazmlar paytida odamlar trans holatida tushayotgan raqslarining bir qismini tashkil qilgan. Lekin rok musiqaga «headbang» raqsi va atamasi 1968-yili Led Zeppelinning Bostondagi konserti paytida kirib kelgan, deb hisoblanadi. Oʻsha konsertda birinchi qatorlarda turgan tinglovchilar boshlarini musiqaga monand ravishda silkitishni boshlashgan.

Usullar 
Headbangning koʻpgina usullari bor, jumladan:
 Up-and-down: eng keng tarqalgan usul, bunda headbanger boshini pastga va tepaga silkitadi.
 Windmill yoki Helicopter: boshni parraklar kabi aylantiriladi. Cannibal Corpse, Cradle of Filth va Slipknot musiqachilari tomonidan koʻp ishlatiladi.
 Drunk style: boshni mast-alast kimsadek betartib silkitish.
 Half-circle: boshni yarim aylana boʻyicha u yoqdan bu yoqqa silkitish. Slayer musiqachilari tomonidan qoʻllaniladi.
 Side-to-side yoki No-no bang: boshni chap-oʻng tomonlarga tebratish (xuddi «yoʻq» deyotgandek). Static-X, Children of Bodom, Slipknot, System of a Down, Metallica va HIM musiqachilari ishlatishadi.
 Whiplash: up-and-down usulining tezlashgan koʻrinishi. Metallica va Rammstein musiqachilari baʼzida qoʻllashadi.

Sog‘liqqa taʼsiri 
Headbang boʻyin va umurtqa ogʻriqlarini keltirib chiqarishi mumkin, lekin bu ogʻriqlar bir-ikki kunda oʻtib ketadi. Biroq, agar headbangdan avval kerakli tayyorgarlik koʻrilmasa, boʻyin mashqlari qilinmasa, tomir tortishib qolishi mumkin. Uning miyaga zarari bor ekanligi ham daʼvo qilingan, ammo bu isbotlanmagan. Lekin har ehtimolga qarshi headbangli konsertlarga haftasiga bir marotabadan koʻp bormaslik tavsiya etiladi.

Shuningdek 
 Slam
 Mano cornuto

Heavy metal
Slam

Slam yoki slamdancing (slem, slemdensing deb talaffuz etiladi; ingl. slam — urmoq, majaqlamoq, dancing — raqsga tushmoq) punk rock, hardcore va heavy metal konsertlaridagi raqs turi boʻlib, unda tinglovchilar bir-birlariga urilishib, bir-birini itarib harakat qilishadi. Odatda, slam’dagilar headbang ham qilishadi.

Tarixi 

Slam 1970-yillarda Los Anjeles punk rock konsertlarida paydo boʻla boshladi. Lekin 1980-yillarga kelibgina, u heavy metal tomoshalari bilan keng tarqala boshladi. Avvaliga murakkab boʻlgan slam bugungi kunga kelib oddiygina konsertdoshlarni itarib, turtib-surtishga aylanib ketdi.

Boshqa nomlari 
Ushbu raqs Yevropa va Shimoliy Amerikada mosh, Turkiyada pogo, MDH mamlakatlarida slam, deb ataladi.

Qoidalari 
Slam betartib faqatgina turtinishlardan iborat emas. Uning oʻziga xos qoidalari bor, masalan, yiqilgan odamning turishiga koʻmaklashib yuborish, tushirib qoldirilgan ashyolarni (qalpoq, poyafzal kabi) egalariga qaytarish va hk. Slam’dan janjal chiqarish uchun foydalanish mumkin emas, bu faqatgina koʻngilxushlik maqsadidagi raqsdir.

Tanqid 

The Smashing Pumpkins kabi baʼzi guruhlar slam’ga qarshi chiqadilar. 1996 yili Smashing Pumpkins konsertida (Dublin, Irlandiya), 17 yoshli Bernadette OʻBrien ismli slam’da qattiq jarohatlanib, kasalxonda vafot etgandi. Smashing Pumpkins vokalisti Billy Corgan keyinchalik intervyu paytida shunday degan:
Men sizga bir narsani aytib qoʻymoqchi edim, kollejlik qovoqkallalar. Men siz va sizga oʻxshagan odamlarning atrofdagilarni bunday turtib-surtishlarni yetti yil mobaynida kuzatib kelmoqdaman. Va bilasizmi nima? Har doim bir xil manzara. Bunday sharoitda, bunday olomon orasida bu qiliqlaringiz atrofdagi odamlarga noqulaylik tugʻdirishini tushunib yetishingizni istar edim. Men va biz, bundan buyon slam’ga qarshi chiqishimizni eʼlon qilamiz!

Shuningdek 
 Headbang
 Heavy metal

Heavy metal
Kilogramm

Kilogramm (qisqacha: kg) SI massa oʻlchov birligidir. U xalqaro kilogramm etaloniga teng, deb ta’riflanadi. 1 kg 1000 grammga teng. Xalq orasida kilo deb ataladi. Dastlab, normal atmosfera bosimida 1 litr toza suvning 4 °С dagi massasini 1 kilogramm deb atashgan.

Kilogramm (kilo... va gramm) — Xalqaro birliklar tizimi SIda massa oʻlchov birligi. kg bilan belgilanadi. 1dm3 (4° li) toza suv massasiga teng . Parij yaqinida joylashgan Sevr sh.dagi Xalqaro oʻlchov va tarozilar byurosida saqlanadigan diametri va bal. 39 mm li platina-iridiy (90 % Pt, 10% lr) ning silindr shaklidagi krtishmasi K. etaloni sifatida qabul qilingan (1889). K.ning ulush birligi gramm keng qoʻllanadi: 1 g = 0,001 kg . 

Hozirgi kunda kilogramm — SIda insoniyat tomonidan yaratilgan yagona jismdan iborat boʻlgan etalondir.

Oʻlchov birliklari
Fizika
SI asosiy birliklar

Manbalar
Vikiiqtibos

Vikiiqtibos (viki va iqtibos soʻzlarining birikmasi) () — mashhur kishilar hamda asar qahramonlari iqtiboslarining erkin toʻplami. Vikipediya singari Vikiiqtibos ham Vikimedia Jamgʻarmasining loyihasi boʻlib, koʻngillilar tomonidan yaratiladi. Vikiiqtibos ilk bor ingliz tilida 2003-yil 10-iyulda ish boshlagan. Loyihaning oʻzbekcha boʻlimi boʻlsa 2007-yilning fevral oyida faol tahrir qilina boshlagan.

Havolalar 

 Vikiiqtiboslarning toʻliq roʻyxati
 Oʻzbekcha Vikiiqtibos

Koʻp tilli saytlar
MediaWiki vebsaytlari
Vikimedia loyihalari
Back To Jerusalem harakati

Back To Jerusalem (inglizchadan, Back To Jerusalem - Quddusga qaytish, xitoycha:传回耶路撒冷运动) xitoy xristian missionerlik harakatidir. 1920 yilda tashkil etilgan. Bugungi kunga kelib 100 minglab tarafdorlariga ega.

Havolalar 
 Back To Jerusalem sahifasi

Xristianlik
Xalqaro birliklar tizimi

Xalqaro birliklar tizimi yoki SI () — fizik kattaliklarning asosiy va hosilaviy oʻlchov birliklar tizimi. 1960-yilda oʻlchov va tarozilar boʻyicha Parijda oʻtkazilgan 11-Bosh konferensiyada qabul qilingan. Xalqaro birliklar tizimini yettita asosiy birlik, ikkita qoʻshimcha birlik va hosilaviy birliklar tashkil etadi. Asosiy birliklar: uzunlik birligi — metr (m), massa birligi — kilogramm (kg), vaqt birligi — soniya (s), termodinamik temperatura birligi — Kelvin (K), tok kuchi birligi — amper (A), yorugʻlik kuchi — sham, kandela (kd) va modda miqdori — mol (mol). Qoʻshimcha birliklar: yassi burchak birligi — radian (rad), fazoviy burchak birligi — steradian (ster). Hosilaviy birliklar asosiy oʻlchov birliklaridan foydalanib maʼlum fizik qonuniyat asosida aniqlanadi. Bunda koeffitsiyent oʻlchamga ega emas va birga teng deb olinishi kerak.

Fizik kattalikning berilgan birliklar tizimidagi asosiy fizik kattaliklar oʻlchamlari bilan bogʻlanishi ifodasiga shu kattalikning oʻlchamliligi deb ataladi. SI tizimida asosiy kattaliklar uzunlik, massa, vaqt, elektr toki kuchi, termodinamik temperatura, yorugʻlik kuchi, modda miqdori oʻlchamliklari mos ravishda L, M, T, I, Q, J, L^ belgilari orqali ifodalanadi. Xalqaro birliklar tizimi fan va texnikaning barcha sohalarini oʻz ichiga kamrab oladi. Xalqaro birliklar tizimit.da mexanik, issiklik, elektr, magnit va boshqa kattaliklar oʻzaro bogʻlangan bo'ladi. Ushbu tizimning asosiy va hosilaviy birliklari amaliy oʻlchashlar uchun juda qulay hisoblanadi.

SI oʻlchov birliklari

Asosiy oʻlchov birliklar

Hosilaviy birliklar 
Hosilaviy birliklar asosiy oʻlchov birliklarini ustida oshirilgan matematik amallar natijasida yuzaga kelgan.

SI ga kirmaydigan oʻlchov birliklari 
SI ga kirmaydigan baʼzi bir oʻlchov birliklari, Oʻlchashlar bosh konferentsiyasi qarori bilan „SI bilan birgalikda qoʻllanilishi mumkin“.

Havolalar 
 SI brochure Xalqaro oʻlchovlar va ogʻirliklar byurosining saytida SIning tavsifi.
 GOST 8.417-2002. 
 Bir birlikdan boshqasiga oʻtuvchi kalkulyatorlar toʻplami.

Manbalar 

 
Fizika
Birliklar tizimi
Oʻlchov birliklari
Velosiped

A-velosiped - bu kichik katlanadigan velosiped.
 Exciteike - NES uchun video o'yin.
 Bike - Pink Floydning 1967 yilgi qo'shig'i.

Yana qarang 

 velosiped
 velosipedchi

Manba 
https://www.google.com/search?q=bike&rlz=1C1GGRV_enUZ1015UZ1015&sxsrf=ALiCzsZy8sVD5tG39Zy8Le04XYGB1IQEsA%3A1664777274345&ei=Onw6Y7bSFMuqrgTv-KaADQ&ved=0ahUKEwi218TQssP6AhVLlYsKHW-8CdAQ4dUDCA4&oq=bike&gs_lcp=Cgxnd3Mtd2l6LXNlcnAQDDIECCMQJzIECAAQQzIKCAAQsQMQgwEQQzIECAAQQzIKCC4QxwEQrwEQQzILCC4QgAQQxwEQrwEyBQgAEIAEMgUIABCABDIFCAAQgAQyBQgAEIAEOgoIABBHENYEELADOgcIABCwAxBDOhIILhDHARDRAxDIAxCwAxBDGAE6EgguEMcBEK8BEMgDELADEEMYAToPCC4Q1AIQyAMQsAMQQxgBOggIABCABBCxA0oECEEYAEoECEYYAVDVCVj2JmCAPmgCcAF4AIAB3QGIAb8EkgEFMC4yLjGYAQCgAQHIARTAAQHaAQYIARABGAg&sclient=gws-wiz-serp
Veliosiped
Xarakat transporti
Audrey Tautou

Audrey Tautou (Odri Totu; 1976 yil, 9-avgustda tugʻilgan) fransuz kinoaktrisasidir. 2001 yilgi Amélie filmidagi bosh rol unga mashhurlik keltirdi.

Fransiyalik aktrisalar
Yashayotgan insonlar
Fransuz ayol modellari
Toʻpponcha

Toʻpponcha bitta qoʻlda tutilib oʻt ochishga moʻljallangan otashli quroldir. Qisqa masofalardagi nishonni urish uchun ishlatiladi. Hujum qilishda ham, oʻzini himoya qilish uchun ham qoʻllanilishi mumkin.

Otashli qurollar

en:Handgun
fa:سلاح کمری
Nazariya

Nazariya — biror hodisa va faktlarni izohlovchi va bashorat qila biluvchi bilimlar tizimi, sxemasidir. Nazariyalar ilmiy uslub vositasida yaratiladi, shakllantiriladi voqelik qonuniyatlari va undagi muhim aloqalar haqida bir butun tasavvur beradigan bilim shakli. Nazariya  borliqning muayyan sohasiga oid boʻlgan tajribalardan umumlashtirilgan maʼlumotlar asosida kelib chiqadi. Ilmiy bilishda Nazariya ning asosiy vazifasi tajribalar bergan dalillarni izohlash, shu bilan birga, narsa va hodisalarning mohiyatiga chuqurroq kirib borish, yuzaga keladigan yangi narsa va hodisalarni oldindan koʻra olishdan iborat. Har qanday Nazariya  ilmiy bilishning natijasi sifatidagi bilish shakli boʻlsada, lekin uni tugallangan, oʻzgarmas, mutlaq bilim deb qaramaslik kerak. Nazariya  bilish jarayonidabiz toʻplagan bilimlarning natijasigina emas, balki yangi bilimlar hosil qilish yoʻlidagi boshlangʻich asosdir. Nazariya  hamma vaqt amaliyot bilan uzviy boglik boʻladi va shundagina u harakat va rivojlanishning quroliga aylanadi. Nazariya ning boshlangʻich shakli gipotezalmr. Amaliyotda gipotezaning toʻgʻri, haqiqat ekanligi isbotlansa, shu asosda yangi Nazariya  yuzaga kelishi mumkiNazariya  Ilmiy bilish jarayonida kishilarning ilmiy Nazariya lar bilan qurollanganligi unga ilmiy oldindan koʻrish — ilmiy bashorat qilish imkoniyatini beradi. Bu esa, oʻz navbatida, yangi qonuniyat va yangi Nazariya larning shakllanishiga olib keladi.

kundalik turmushda - biror hodisaga oid faraz va fikrlar toʻplamidir (masalan: Fitnalar nazariyasi).

Nazariyalar
Ilmiy uslub

Manbalar
Bill Gates

William Henry Gates III (oʻqilishi: Uilyam Henri Geyts Uchinchi; 1955-yil 28-oktyabrda tugʻilgan) amerikalik biznes-magnat, dasturchi, investor, yozuvchi va filantropdir. Gates bolalikdagi doʻsti Paul Allen bilan birgalikda hozirda jahonning eng yirik AT-industriya kompaniyasi boʻlmish Microsoftga asos solgan. U Forbes jurnalining dunyodagi eng badavlat kishilar roʻyxatida koʻp yillar davomida birinchi oʻrinni egallab kelgan Gates qoʻlida Microsoft ulushining 1,6 foizi mavjud.. Gates, shuningdek, bir necha kitoblar muallifi hamdir.

Shaxsiy kompyuter inqilobining yirik arboblaridan biri boʻlgan Gates monopoliyada ayblanib tanqid etilgan. Shu bilan birgalikda Gates koʻplab ehsonlar qilgan: 2000-yilda rafiqasi bilan tuzgan Bill & Melinda Gates Foundation jamgʻarmasi orqali tibbiy va ilmiy tadqiqotlarga $36 milliarddan oshiq xayriya ulashgan.

Gates 2000-yil yanvarida Microsoft bosh ijrochi direktori lavozimidan voz kechib, raislikka oʻtdi. 2006-yil iyunida u Bill & Melinda Gates Foundation jamgʻarmasida ishlashini eʼlon qildi. 2008-yil 27-iyunida Gates Micorosoftʼdagi oxirgi toʻliq ish kuniga chiqdi. Hozirda u kompaniya ishlariga deyarli aralashmaydi.

Turmush oʻrtogʻi Melinda Gatesga 1994-yili uylangan. Uch farzandi bor: qizlari Jennifer Katharine (1996-yil tugʻilgan) va Phoebe Adele (2002-yil tugʻilgan) hamda oʻgʻli Rory John (1999-yil tugʻilgan). Bill Gates dindor emas, oʻzini agnostik deb taʼriflaydi.

Manbalar

Havolalar 

 Microsoft.comda Bill Gates profili
 Forbes:Dunyoning eng boy kishilari
 Bill va Melinda Gates Jamgʻarmasi
 Bill Gates shaxsiy sayti

1955-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Amerikalik filantroplar
AQSh tadbirkorlari
AQSh milliarderlari
Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik dasturchilar
Koʻzoynak

Koʻzoynak (koʻz va oyna soʻzlaridan) koʻz nurini yaxshilash yoki uni himoya qilish maqsadida koʻzlar roʻparasiga linza tutib turuvchi romchalardir. Koʻzoynak linzalari shisha, plastmassa kabi materiallardan tayyorlanadi.

Koʻzoynak — koʻzning koʻrish qobiliyatidagi nuqsonlarni tuzatish, uni mexaniq shikastlanishdan, yorugʻlik, chang va boshqalardan himoya qilish uchun qoʻllaniladigan oddiy optik asbob. Birinchi ko'zoynak XIII asrda niderdandlar tomonidan ishlatilgan. Ko'zoynak linza (oynak) va gardishdan iborat. Bosh fokusining holatiga qarab oynak yoki linza yigʻuvchi (qanariq) va sochuvchi (botiq) xillarga boʻlinadi. Ko'zoynakda ishlatiladigan linzalar sferik sirtining botiklik yoki qavariqlik darajasi (egrilik radiusi) turlicha boʻladi; sirtning egrilik radiusi katta boʻlsa, linzaning nur sindirish kuchi — optik kuchi katta boʻladi. Optik kuchi kichik yigʻuvchi oynak uzoqdan koʻrishda, optik kuchi katta sochuvchi oynak esa yaqindan koʻrishda qoʻllanadi. Optik kuchi katta boʻlgan koʻzni tuzatish uchun manfiy optik linza (botiq), optik kuchi kichik boʻlgan koʻzni tuzatish uchun musbat optik linza (qavariq) tavsiya qilinadi. Bundan tashqari, ko'zoynak linzalarining sferik va silindrik xillari ham bor. Sferik ko'zoynakda nur sindirish kuchi barcha yoʻnalishlarda bir xil, silindrik ko'zoynakda esa turli yoʻnalishlarda turlicha, (silindrik linzalar ham qanariq va botiq) boʻladi; astigmatizmga chalingan koʻzning optik nuqsonini yoʻqotishda silindrik, sferik-silindrik ko'zoynak qoʻllanadi. Linzaning nur sindirish kuchi (optik kuchi) dioptriyalarda oʻlchanadi. Koʻrish quvvati keskin pasayganda teleskopik ko'zoynak (buyumning koʻzning toʻr pardasida hosil boʻladigan tasvirini yaxshilash uchun 2—3 juft linzadan iborat ko'zoynakdan foydalaniladi. Koʻz gʻilay boʻlganda prizmatik ko'zoynak taqish tavsiya etiladi. Himoya ko'zoynaklari har xil maqsadda, masalan, koʻzni o'ta ravshan yorugʻlikdan (payvandlashda), uni mexanik shikastlanishdan, quyosh nuri va boshqa taʼsiridan, chang, gaz va hokazolardan himoya qilishda, shuningdek, suvda suzishda taqiladi.

Ko'zoynak gardishi oynaklarning koʻzga nisbatan toʻgʻri joylashuviga yordam beradi. Gardish tanlanganda kanshar balandligi, oynaklar bilan qorachiqlarning markazlari oʻrtasidagi masofa hisobga olinadi. Koʻz optik nuqsonsiz (sogʻ), yaʼni qorachigʻining oldi va orqa fokuslari orasidagi masofa teng (23 mm ga yaqin) boʻlsa, ravshan koʻradi. Buyumdan keluvchi nurlar fokusi koʻzning toʻr pardasiga tushea, koʻz buyumni aniq koʻradi. Nurning fokusi tur parda oldiga (yaqindan koʻrish) yoki uning orqasiga (uzoqdan kurish) tushishi mumkin. Har ikkala holda buyum tasviri tur pardada aniq hosil boʻlmaydi, koʻz oʻtkirligi kamaygan hisoblanadi. Bu nuqson ko'zoynak bilan tuzatiladi (korreksiyalanadi). Ko'zoynak bilan koʻzni korreksiyalash uchun vrach-okulist maxsus asbob yordamida linzalar tanlaydi. Bunda vrach koʻzning oʻziga xos optik nuqsonlarini, kishining yoshini, kasbini va boshqa shaxsiy xususiyatlarini hisobga oladi. Vrach maslahatisiz boshqalarning ko'zoynagidan foydalanish mumkin emas.

Manbalar 

Optika
Qalam

Qalam yogʻoch (ba’zan qogʻoz yoki plastmassa) silindr va uning ichiga solingan pigment va gil aralashmali yoki grafitli yozuv yoki chizuv qurolidir. Ruchkalardan farqli oʻlaroq, tarkibida suyuq boʻyoq boʻlmaydi.

Qalam — 1) xat yozish, rasm solish, chizma chizish uchun ishlatiladigan chizmachilik quroli; yogʻoch yoki metall qobiq ichiga olingan moʻrt (sinuvchan) material (koʻmir, qoʻrgʻoshin, grafit, quruq boʻyoqdan qilingan oʻzak). Qadimda xalqlar, shu jumladan, Sharq xalqlarida xattotlar siyoh bilan yoziladigan qamish Qalamlardan foydalanishgan. Dastlabki Qalam Italiyada qora slanets loyidan 14-asrda qilingan, grafit Qalam 16-asrdan rasm boʻlgan. Fransuz olimi N.Kante 1790-yilda grafit sterjenli yogʻoch Qalamni ixtiro qilgan. 19-asrning 2-yarmida mexanik (sterjeni qisib qoʻyiladigan) yoki avtomatik (sterjeni burab chiqariladigan) Qalam paydo boʻldi va 20-asrda keng tarqaldi. Qalam oʻzagining qattiqlik darajasi boʻyicha yumshoq (ruscha belgilanishi M), qattiq (T) va oʻrtacha qattiq (MT) turlarga boʻlinadi. Qalam qora va boshqalar turli ranglarda sanoat korxonalarida ishlab chiqariladi. Qalam chizmachilik, rassomlik, loyihachilik, grimchilik, pardozandoz, duradgorlik va boshqalar sohalarda ishlatiladi; 2) sirtlarga oʻyib gul (naqsh) solishda va haykaltaroshlikda qoʻllanadigan metall asbob.

Oʻquv qurollari