MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Rustam Xolnazarov

Rustam Abdurashidovich Xolnazarov (; 2000-yil 20-iyulda tugʻilgan) — rossiyalik futbolchi, Krasnodar klubidan ijara asosida Tulaning „Arsenal“ klubida oʻynaydi.

Klub faoliyati 
U Rossiya Professional Futbol Ligasida „Krasnodar-2“ klubi safida 2018-yil 16-may kuni „Afips Afipskiy“ jamoasiga qarshi oʻyinda debyut qilgan. U 2018-yilning 17-iyul kuni „Sibir Novosibirsk“ klubiga qarshi oʻyinda „Krasnodar-2“ safida Rossiya milliy futbol ligasida debyut qilgan.

Xonazarov Rossiya Premyer-ligasidagi debyutini 2022-yilning 29-iyulida „Krasnodar“ tarkibida „Ural Yekaterinburg“ jamoasiga qarshi debyut oʻyinini oʻtkazdi.

2023-yilning 3-iyulida Xolnazarov Tulaning „Arsenal“ klubiga ijara asosida oʻtdi.

Faoliyat statistikasi

Manbalar

Havolalar 

 
 
 
 Rustam Khalnazarov at Sportbox.ru (in Russian)
2000-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Rossiyalik erkak futbolchilar
Kuchlanish hisobi uchun etalon

Kuchlanish hisobi uchun etalon - bu qurilmadagi ulangan qurilma kuchlanishi, quvvat manbai kuchlanishidagi o'zgarishlar, harorat o'zgarishi va vaqt o'tishidan qat'i nazar kuchlanishni ideal tarzda o'zgarmas (doimiy) holda saqlanuvchi elektron qurilma. Kuchlanish hisobi uchun etalon kuchlanish qurilmalari quvvat manbalari, analog-raqamli konvertorlar, raqamli-analog konvertorlar va boshqa o'lchash va boshqarish tizimlarida qo'llaniladi. Ular ishlash prinsipiga ko'ra bir biridan farq qiladi; kompyuterning quvvat manbai uchun regulyatori o'z qiymatini nominal qiymatning bir necha foizigacha stabil ushlab turishi mumkin, laboratoriya kuchlanish standartlaridagi qurilmalar milliondan bir qismlargacha o'lchanadigan aniqlik va barqarorlikka ega.

Fizika
Milliy Fizika
Manfiy teskari bog'lanish

Tizim, jarayon yoki mexanizm chiqishining ba'zi funksiyalari kirishga uzatilganda, kirishdagi o'zgarishlar yoki boshqa buzilishlar natijasida kelib chiqadigan chiqishdagi buzilishlarni kamaytiradigan tarzda qayta uzatilsa, bunda Manfiy teskari bog'lanish (yoki muvozanatlashtiruvchi teskari bog'lanish ) vujudga kelgan hisoblanadi.

Musbat teskari aloqa eksponensial o'sish, tebranish yoki tartibsiz xatti-harakatlar sababli beqarorlikka olib kelsa, manfiy teskari bog'lanish odatda barqarorlikka yordam beradi. Manfiy teskari bog'lanish muvozanatni tiklashga yordam beradi va buzilishlar ta'sirini kamaytiradi.

Manfiy teskari bog'lanish mexanik va elektron muhandislik, shuningdek tirik organizmlarda keng qo'llaniladi . Uni kimyo va iqtisoddan tortib, iqlim kabi fizik sistemalargacha bo'lgan boshqa ko'plab sohalarda ko'rish mumkin.

Manfiy teskari bog'lanishli kuchaytirgich 
Manfiy teskari bog'lanishli kuchaytirgich 1927 yilda Bell laboratoriyalarida Garold Stiven Blek tomonidan ixtiro qilingan va 1937 yilda patentlangan (AQSh patenti 2,102,671)  "1928 yil 8 avgust. 298,155-sonli arizaning davomi. . ." ).  

Kuchaytirgichlarda teskari bog'lanishning ko'plab afzalliklari mavjud.  Dizaynda teskari bog'lanish turi va  miqdori turli natijalarni yaxshilash va optimallashtirish nuqtai nazaridan tanlanadi.

Kuchaytirgichlarda kuchlanish bo'yicha manfiy teskari bog'lanishning afzalliklari

 U chiziqli bo'lmagan buzilishlarni kamaytiradi, ya'ni yuqori aniqlikka ega.
 U zanjir barqarorligini oshiradi: ya'ni tashqi muhit harorati, chastotasi va signal amplitudasida o'zgarishlar bo'lsa-da, kuchaytirish koeffitsienti stabil saqlanadi.
 U chastotaviy diapazonni biroz oshiradi.
 U kirish va chiqish natijaviy kompleks qarshiligini o'zgartiradi.
 Garmonik, faza, amplituda va chastota buzilishlarining barchasini sezilarli darajada kamaytiradi.
 Shovqinni sezilarli darajada kamaytiradi.

Rasmda manfiy teskari bog'lanishli kuchaytirgichining soddalashtirilgan blok diagrammasi ko'rsatilgan.

Teskari bog'lanishli kuchaytirgichning umumiy (yopiq sikl uchun) kuchaytirish koeffitsientining miqdori:

 
Fizika
Milliy Fizika
Johnny Hardwick

Johnny Hardwick (talaffuzi: Ostinda tugʻilgan) Amerikalik aktyor, komediyachi, va musiqachidir.
Optik yo'l

Optik yo'l ( OP ) - yorug'lik nurining optik muhit orqali tarqalayotgandagi traektoriyasi . Bir jinsli muhitdagi optik yo'l uzunligi geometrik optik yo'l uzunligining muhitning nur sindirish koeffitsientiga ko'paytmasi orqali aniqlanadi.

Bu yerda  optik yo'l uzunligi.  nur sindirish ko'rsatkichi. esa optik yo'l uzunligi.

Fizika
Milliy Fizika
Yo'naltiruvchi nur

Asos(o'quvchi) nur - gologrammalarni o'qish va yozish uchun ishlatiladigan lazer nuridir. Bu gologramma yaratish uchun ishlatiladigan ikkita lazer nurlaridan biridir. Gologrammani o'qish uchun mo'ljallangan nurining ba'zi xususiyatlari (ya'ni, uning tushish burchagi, nur profili va to'lqin uzunligi ) gologrammani yozishda ishlatilgan nur bilan bir xil bo'lishi kerak. Natijada, asos nurlar Gauss nurlari yoki sferik to'lqin nurlari (bir nuqtadan tarqaladigan nurlar) bo'lib, ularni qayta tiklash juda oson bo'ladi.

Gologramma yozish uchun ishlatiladigan boshqa nur signal nuri yoki ob'ekt hisoblanadi.
Fizika
Milliy Fizika
Asos (o'quvchi) nur

Asos (o'quvchi) nur - gologrammalarni o'qish va yozish uchun ishlatiladigan lazer nuridir. Bu gologramma yaratish uchun ishlatiladigan ikkita lazer nurlaridan biridir. Gologrammani o'qish uchun mo'ljallangan nurining ba'zi xususiyatlari (ya'ni, uning tushish burchagi, nur profili va to'lqin uzunligi ) gologrammani yozishda ishlatilgan nur bilan bir xil bo'lishi kerak. Natijada, asos nurlar Gauss nurlari yoki sferik to'lqin nurlari (bir nuqtadan tarqaladigan nurlar) bo'lib, ularni qayta tiklash juda oson bo'ladi.

Gologramma yozish uchun ishlatiladigan boshqa nur signal nuri yoki ob'ekt hisoblanadi.
Fizika
Milliy Fizika
Zaynab va Omon

„Zaynab va Omon“ — 30-yillar oʻzbek sheʼriyati xususiyatlarini oʻzida mujassam etgan sheʼriy doston. Doston oʻzbek sovet shoiri Hamid Olimjon tomonidan 1938-yilda yozib tugallangan va chop etilgan. Bu doston ayni paytda yangi sovet davrining „Farhod va Shirin“i hisoblanadi. Hamid Olimjonning rafiqasi Zulfiya keyinchalik bu doston asosida pyesa va opera librettosini ham yaratgan. Zaynab roli Oʻzbekiston xalq artisti Yayra Abdullayeva tomonidan maromiga yetkazib ijro etgani eʼtirof etib kelinadi.

Manbalar

Sheʼriy kitoblar
Kanji

Kanji(yaponcha 漢字, Kanji) yapon yozuviga asoslangan va oʻgirilgan Xitoycha logografik elementlar. Ideogrammaning bir turi boʻlib, zamonaviy yapon yozuv tizimida ikkita yapon alifbosi Hiragana va Katakana bilan qoʻllaniladi. Kanji yapon yozuvining muhim qismidir. Ikki yapon alifbosi Hiragana va Katakana bilan birga apan kanji belgilari bugungi yapon tilini tashkil etuvchi 3 ta belgi va alifbodir. Hiragana va katakana boʻgʻinli belgilar boʻlsa-da (har bir hiragana va har bir katakana boʻgʻinni ifodalaydi), kanji logografik belgilardir (yaʼni har bir kanji belgisi oʻz maʼnosiga ega va soʻzga mos keladi). Kanji belgilarini birlashtirib, turli maʼnoli koʻplab soʻzlarni yaratish mumkin.

Belgilar yaponcha talaffuzga ega; koʻpchiligida ikkita, bittasi xitoycha tovushga asoslangan. Yaponiyada boshqa xitoycha belgilardan olingan belgilar komponentlarini qurish orqali bir nechta belgilar ixtiro qilingan. Meiji qayta tiklanishidan soʻng, Yaponiya oddiy xalq orasida savodxonlikni oshirish niyatida Xitoyning soddalashtirish harakatlariga oʻxshash jarayon orqali hozirgi shinjitay deb nomlanuvchi belgilarni soddalashtirishga harakat qildi. 1920-yillardan beri Yaponiya hukumati oʻz fuqarolarini mavjud son-sanoqsiz xitoycha belgilar orqali tarbiyalashga yordam berish uchun vaqti-vaqti bilan belgilar roʻyxatini nashr etadi. Yapon nomlarida va umumiy muloqotda ishlatiladigan 3000 ga yaqin kanji mavjud.

Ma'nosi 

Kanji atamasi yapon tilida tom ma'noda "Kan belgilari" degan ma'noni anglatadi. U yapon tilida anʼanaviy xitoy tilidagi kabi bir xil belgilar yordamida yozilgan va ikkalasi ham xitoy tilida hanzi (anʼanaviy xitoycha: 漢字; soddalashtirilgan xitoycha: 汉字; pinyin: hànzì; lit. «Kan belgilar») deb nomlanuvchi belgilar yozish tizimiga ishora qiladi. . Yaponiyada xitoy belgilaridan sezilarli darajada foydalanish birinchi marta miloddan avvalgi 5-asrda qo'llanila boshlandi va shundan beri yapon madaniyati, tili, adabiyoti, tarixi va yozuvlarini shakllantirishga katta ta'sir ko'rsatdi. Qadimgi Yayoi davriga oid arxeologik obidalardagi siyoh tosh artefaktlarida xitoycha belgilar ham borligi aniqlangan.

Garchi yapon va xitoy tillarida qoʻllanilgan baʼzi belgilar oʻxshash maʼno va talaffuzga ega boʻlsa-da, boshqalari u yoki bu tilga xos boʻlgan maʼno yoki talaffuzga ega. Misol uchun, 誠 har ikkala tilda ham "halol" degan ma'noni anglatadi, lekin yapon tilida makoto yoki sei va standart mandarin xitoy tilida chéng deb talaffuz qilinadi. Yaponiyada ixtiro qilingan individual kanji belgilari yoki yapon tilida yaratilgan ko'p kanji so'zlari so'nggi paytlarda xitoy, koreys va vetnam tillariga ham ta'sir ko'rsatdi va o'zlashtirildi. Masalan, telefon so'zi, yapon tilidagi denwa, mandarin xitoy tilida diànhuà, vetnamda điện thoại va koreys tilida 전화jeonhwa deb hisoblangan.

Manbalar
Uroš Milosavljević

Uros Milosavlevich (; 1982-yil 13-iyul, Yugoslaviya) — serbiyalik futbolchi, yarim himoyachi .

Biografiyasi 
2000—2001-yillari Dinamo (Panchevo) jamoasida 1 ta gol urgan va 25 marta maydonga tushgan. 2002-yilning yozida Zaporojye Metallurga qoʻshildi. 2000—2001-yillarda OFK jamoasida  gol urolmadi va 10 marta maydonga tushdi. Ukraina chempionatidagi debyutini 2002-yil 12-iyulda Lvovning „Karpati“ jamoasiga qarshi safarda (1:0) qilgan, ikkinchi boʻlim boshida Serxiy Klyuchik oʻrniga Urosh maydonga tushgan. Jamoa bilan birgalikda 2002/03-yilgi UEFA kubogi saralashida Maltaning Birkirkara va Angliyaning „Lids Yunayted“ klublariga qarshi oʻyinda ishtirok etgan. 2003/04-yilgi mavsumning ikkinchi yarmini ijara asosida „Volin-Lutsk“ da oʻtkazdi, Premyer-ligada 8 ta oʻyinda maydonga tushdi. Ikkinchi ligada Mlinovdan Ikva safida 1 ta oʻyin oʻtkazdi. Hammasi boʻlib, „Metallurg“ uchun Premyer-ligada 28 ta, Ukraina kubogida esa 3 ta oʻyin oʻtkazgan. 2005-yili Voyvodina jamoasida 9 marta maydonga tushdi va gol ura olmadi.

Serbiyaning „Voyvodina“ jamoasida oʻynaganidan soʻng, Ruminiya CFR Timisoara, Araddan UTA va Gloriya (Buzau). 2007-yilning qishida u Krivoy Rogdagi Krivbasni koʻrgani bordi. 2007-yilda hamyurti Vladimir Anokich bilan birga Irkutsk Zvezda jamoasida Birinchi divizionda oʻynagan va 11 oʻyin oʻtkazib 2 ta gol urgan (Alaniya va Dinamo Bryansk). 2009-yilning yozida Kuladan Xaydukga koʻchib oʻtdi, 2010-yil yanvar oyida erkin agentga aylandi. 2011-yilda Shoʻrtan jamoasiga oʻtdi va 13 marta maydonga tushdi.

Manbalar

Havolalar 

 Profil na sayte Ukrainskoy assotsiatsii futbola (ukr.)
 Profil igroka (angl.) na sayte Transfermarkt
 
 Profil na sayte romaniansoccer.ro
1982-yilda tugʻilganlar
13-iyulda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Serbiyalik erkak futbolchilar
Erkak futbol yarim himoyachilari
Bunyodkor klubi futbolchilari
Shoʻrtan klubi futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
FK Dinamo Pančevo futbolchilari
OFK Beograd futbolchilari
FK Vojvodina futbolchilari
FC Metalurh Zaporizhzhia futbolchilari
FC Volyn Lutsk futbolchilari
FC Gloria Buzău futbolchilari
CSF CFR Timișoara futbolchilari
FK Hajduk Kula futbolchilari
Taraz klubi futbolchilari
FC UTA Arad futbolchilari
FC Zvezda Irkutsk futbolchilari
Liga I futbolchilari
Serbiya Superligasi futbolchilari
Ukraina Premyer-ligasi futbolchilari
Serbiyalik chet ellik erkak futbolchilari
Ruminiyadagi chet ellik erkak futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Ukrainadagi chet ellik erkak futbolchilari
Rossiyadagi chet ellik erkak futbolchilar
Usmonova

Usmonova — turkiy tillarda uchraydigan ayollar familiyasi. Taniqli Usmonovalar:
 Dilbar Usmonova (1960) — oʻzbek shifokori.
 Koʻpaysin Usmonova (1952) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi.
 Munavvara Usmonova (1965) — jurnali bosh muharriri.
 Nilufar Usmonova (1987) — oʻzbek qoʻshiqchisi va aktrisasi.
 Oydina Usmonova (1928) — Sovet davridagi tojikistonlik sahna aktrisasi.
 Yulduz Usmonova (1963) — oʻzbek estradasi xonandasi.
 Zamira Usmonova — oʻzbek arxeologi.

Yana qarang 
 Usmon
 Usmonov
Aksyonova

Aksyonova — slavyan tillarda uchraydigan ayollar familiyasi. Taniqli Aksyonovalar:
 Alyona Aksyonova (1979) — oʻzbek sportchisi.
 Lyubov Aksyonova (1990) — rus teatri, kino, televideniyesi, dublyaj va dublyaj aktrisasi.

Yana qarang 
 Aksyon
 Aksyonov
Ruscha familiyalar
Ukraina familiyalar
Belaruscha familiyalar
Dejan Boljević

Deyan Bolyevich (; 1990-yil 30-may, Chetinye, Yugoslaviya) — chernogoriyalik futbolchi, Chexiya klubi himoyachisi „Teplice“.

Fon 
Boljevich Yugoslaviya Chernogoriyaning Cetinje shahrida tugʻilgan va Budvada oʻsgan. U yetti yoshida futbol oʻynay boshlagan.

Faoliyati 
2008/2009-yilgi mavsumda Chernogoriya chempionatida debyut qilgan Mogren klubi tarbiyalanuvchisi. Keyingi mavsumda Chernogoriyaning boshqa klubi Petrovacda ijarada boshlandi, yerda olti oy oʻtkazdi, shundan soʻng Mogrenga qaytdi. 2009-yilning Petrovasda 4 marta maydonga tushib gol urmadi. 2010-yilda Serbiya birinchi ligasining „Teleoptik“ klubiga oʻtdi va u yerda bir mavsum oʻtkazdi (4 marta maydonga tushib gol urmadi). 2011—2012-yillarda Serbiya Superligasining „Smederevo“ klubida oʻynadi va u yerda ham bir mavsum oʻtkazdi (23 marta maydonga tushdi va gol urmadi). 2012-yilda Slovakiyaning „Tatran“ klubida 3 ta oʻyin oʻtkazdi, ammo 2013-yilning qishida Serbiyaga qaytdi. Kelajakda Serbiya Superligasining „Novi-Pazar“, „Chukarichki“ va „Vojdovac“ klublari, shuningdek, Oʻzbekistonning „Nasaf“ va Maltaning „Xibernians“ klublarida toʻp surgan. 2017-yilning yozida „Luch-Energiya“ FNL klubi bilan shartnoma imzoladi (28 marta maydonga tushib 3 ta gol urdi). 2019-yil 30-yanvarda Boljevich Budućnost Podgoritsa bilan shartnoma imzolab, Chernogoriyaga qaytdi. 2020-yilning 29-yanvarida Boljevich Qozog‘iston Premyer-ligasining “Taraz” klubi bilan shartnoma imzoladi (18 marta maydonga tushib 1 ta gol urdi). 2021-yil 11-fevralda Boljevich “Alashkert” klubi bilan shartnoma imzoladi (18 marta maydonga tushib 1 ta gol urdi). 2022-yildan hozirgacha Teplisa jamoasida 6 marta maydonga tushdi.

Manbalar 
1990-yilda tugʻilganlar
30-mayda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Chernogoriya futbolchilari
Chernogoriyalik erkak futbolchilari
Nasaf klubi futbolchilari

Havolalar 

Teplice veb-saytidagi profil (chex. )
 Chexiya birinchi ligasi saytidagi profil (chex. )
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Aksyonov

Aksyonov — slavyan tillarda uchraydigan familiya, Aksyon ismidan kelib chiqqan. Mashhur Aksyonovlar:
 Aleksandr Aksyonov (siyosatchi) (1924—2009) — Sovet siyosatchisi va Belarusiyalik diplomat.
 Beno Aksyonov (1946) — Sovet va Moldova aktyori, rejissor, ssenariynavis, teatr pedogogi.
 Vladimir Aksyonov (1935) —  „Soyuz-22“ va „Soyuz T-2“ kosmik kemasining bort muhandisi, 36-uchuvchi-kosmonavt.

Yana qarang 
 Aksyon
 Aksyonova
Ruscha familiyalar
Ukraina familiyalar
Belaruscha familiyalar
Jeleznodorojniy

Jeleznodorojniy () Rossiyaning Moskva viloyatidagi aholi yashaydigan hudud, Moskvadan 21 kilometr sharqda joylashgan. 2015-yil yanvar oyida Balashikha shahriga birlashtirildi.

Aholisi: 2020-yil hisobiga koʻra 131,257 ta, 2002-yil 103,931  ta hamda 1989-yilgi hisobga koʻra 97,426  tani tashkil etgan.

Manbalar
Nurmagomedov

Nurmagomedov — turkiy tillarda uchraydigan familiya, Ismoil ismidan kelib chiqqan. Mashhur Nurmagomedovlar:
 Abdulmanap Nurmagomedov (1962—2020) — rossiyalik harbiy faxriy.
 Abubakar Nurmagomedov (1989) — rossiyalik aralash yakkakurash ustasi.
 Umar Nurmagomedov (1997) — rossiyalik professional aralash yakkakurash ustasi.
 Xabib Nurmagomedov (1988) — rossiyalik professional jangchi.

Yana qarang 
 Nurmagomed
 Nurmagomedova
Kaxa Gogoladze

Kakha Gogoladze (; 1968-yil 4-fevralda tugʻilgan) — gruzin va turkman (2001-yildan) futbol assotsiatsiyasi murabbiyi va sobiq xalqaro futbolchi. Hozirda Tbilisining „Dinamo“ klubida murabbiy.

Faoliyati 
Gruziyaning Merani, Guriya, Shevardeni klublarida oʻynagan. 1990—1992-yillari Mereni jamoasida 52 gol urgan va 86 marta maydonga tushgan. 1992—1995-yillarda Guriya jamoasida 26 ta gol urib, 73 marta maydonga tushgan. 1995—1996-yillarda Shevardeni-1995 jamoasida 12 ta gol urib, 32 marta maydonga tushgan. 1996-yilda Turkmanistonga joʻnab ketdi va u yerda FK Köpetdag Ashxobod jamoasida oʻynadi. 1998-yilda Turkmanistonni tark etgan, ammo terma jamoada oʻynashda davom etgan. 1997—1998-yillarda VIT Jorjiya jamoasida 3 ta gol urib, 7 marta maydonga tushgan. 1997—1998-yillarda Kopetdag jamoasiga qaytib keladi. 1998-yil Qashqadaryoning Nasaf jamoasida oʻynab 1 marta maydonga tushadi. 1999-yili Lokomotiv (Tbilisi) jamoasida 2 ta gol urib, 8 marta maydonga tushadi. 1999-yilda Yerevan jamoasida 7 ta gol urib, 15 marta maydonga tushadi. 1999—2000-yillari Siyoni jamoasida 4 ta gol urib, 14 marta maydonga tushgan. 2001-yildan Qozogʻistonning "Irtish Pavlodar" va „Batis“ klublarida oʻynagan.

2004-yilda Gruziyaga qaytib keldi va u yerda „Chixura Sachxhere“ futbolchisi sifatida faoliyatini yakunladi.

Milliy terma jamoa 
Turkmaniston fuqaroligini qabul qilib, Turkmaniston milliy futbol jamoasida oʻynay boshladi. U JCh-1998 va JCh-2002 saralash oʻyinlarida ishtirok etgan. 5 ta oʻyin oʻtkazib, 4 ta gol urgan.

Manbalar

Tashqi havolalar 

 
 Kakha Gogoladze at Global Sports Archive
 Profile at FC Dinamo Tbilisi
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1968-yilda tugʻilganlar
Nasaf klubi futbolchilari
Oq va qora (Mayakovskiy)

„Oq va Qora“ — rus shoiri Vladimir Mayakovskiyning lirik sheʼrlar jamlanmasidan tayyorlangan kitobi. Kitobga „Vladimir Mayakovskiy“ fojiasi, „Ishton kiygan bulut“, „Umurtqamning sivizgʻasi“, „Sevaman“ dostonlari toʻligʻicha kiritilgan. Kitobda, shuningdek, „Bu haqda“ dostonidan parcha ham joy olgan. Bu ayni paytda Mayakovskiyning oʻzbek tilidagi 14-kitobi sanaladi. 

Oq va Qora taniqli tarjimon Miraziz Aʼzam tomonidan tuzilgan boʻlib, aksariyat tarjimalar unga tegishli. Kitobga taqrizni Ozod Sharafiddinov yozib bergan.

Manbalar

Sheʼriy kitoblar
Ruscha-internatsional soʻzlar izohli lugʻati

„Ruscha-internatsional soʻzlar izohli lugʻati“ — sovet tilshunos olimlari Olim Usmonov va Renat Doniyorov tomonidan tuzib chiqilgan izohli lugʻat. Lugʻatning 1965 hamda 1979-yilgi nashrlari mavjud.  

Lugʻatni tuzish davomida professor Ushakov tomonidan nashrga tayyorlangan  4 tomli „Tolkoviy slovar russkovo yazika“ — „Rus tilining izohli lugʻati“ (1938—1940), SSSR Fanlar akademiyasi Rus tili instituti tomonidan nashrga tayyorlangan 4 tomli „Slovar russkovo yazika“ — „Rus tili lugʻati“ (1957—1961), „Slovar inostrannix slov“ — „Chet tillaridan kirgan soʻzlar lugʻati“ (1954), shuningdek, 3 tomli „Ensiklopedichskiy slovar“ — „Ensiklopedik lugʻat“ (1955—1959), „Politechskiy slovar“ — „Siyosiy lugʻat“ (1956) kabi oʻzbekcha-ruscha hamda ruscha ensiklopedik lugʻatlardan keng foydalanilgan.

Manbalar

Ruscha-oʻzbekcha lugʻatlar
Lugʻat kitoblar
Sherobod bekligi

Sherobod bekligi yoki Sherobod viloyati ( ; ) — Buxoro amirligi tarkibidagi maʼmuriy birlik, yirik bekliklaridan biri hisoblangan. Buxoro amiri Muhammad Rahimxon tomonidan 1757-yilda tashkil qilinadi. U asosan oʻz odamlarini maʼmuriy-siyosiy boshqaruvga oʻzining sodiq odamlarini qoʻyadi. Sherobod bekligi janubda Amudaryo sohillari hamda Qorakamar kechuvidan Pattakesargacha, sharqda Surxondaryoning oʻng qirgʻogʻi va Jarq’orgʻon qishlogʻini, shimoli-gʻarbda Istara arigʻi va Sherobod shahridan Tallak, Xoʻjai togʻlarining yon bagʻrilarigacha boʻlgan hududni oʻz ichiga olgan. Hozirgi hududi Oʻzbekiston Respublikasi Surxondaryo viloyatida Sherobod tumanida joylashgan. Maʼmuriy markazi Sherobod shahri boʻlgan.
Amlokdorlik
Sherobod bekligi hududi oʻz ichiga oltitta amlokdorlikni olgan. Bular Tallashqon, Solihobod, Jarqoʻrgʻon, Gilambop, Saidobod nomlangan, hamda Sherobod shahrining atrofi ham alohida amlokdorlik hisoblangan. N. A. Mayevning maʼlumotlariga koʻra amlokdorliklar beshta boʻlgan deb keltiriladi. XIX asr oxiri XX asr boshlariga kelib amlikdorlar soni yettitaga oshadi.
Sherobod bekligida 1885-1886 yillarda amir siyosatiga qarshi xalq norozichilik harakatlari boʻlib oʻtgan. Asosiy sababi soliqlarning koʼpayib ketishi boʼlgan.
Beklikdagi xususiy yer egaligi mulki hur yoki xolis deb atalgan. Bu yerlar amirga maʼlum xizmat koʼrsatgan yoki janglarda alohida jasorat koʼrsatgan shaxslarga berilgan. Sherobod bekligidagi Poshxurd, Maydon, Vandob, Sariq, Chigʼatoy qishloqlarida 100 botmon yerlar egalariga yorliqlar inʼom qilinib tarqatilgan.
Suv islohoti
1912-yil 23-fevralda Buxoro amirligining Yer ishlari boʻyicha vaziri Mirza Nasrulloboy Qushbegi rus muhandisi A. G. Ananʼyevga Sherobod bekligiga tegishli boʻlgan yerlardan foydalanish haqidagi shartnomani imzolaydi. Shartnomaga koʻra 72000 desyatina yerning Qoraqamar, Beshqoʻton, Angor, Yangiariq, Amudaryo va Kattaqum hududlarida joylashgan ulushlari A. G. Ananʼyevga bepul foydalanish uchun taqdim qilinadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Iskandarov B. I. I // Vostochnaya Buxara i Pamir vo vtoroy polovine XIX v. / Radjabov S. A.. — Dushanbe : AN Tadjikskoy SSR, 1962. — 357 p.
 Iskandarov B. I. II // Vostochnaya Buxara i Pamir vo vtoroy polovine XIX v. / Radjabov S. A.. — Dushanbe : AN Tadjikskoy SSR, 1963. — 352 p.
Sherobod
Buxoro xonligi
Buxoro amirligi
Magomed

Magomed — oʻzbek tilida uchraydigan ism:
 Magomed-Ali Aliyev — asli dogʻistonlik oʻzbek haykaltaroshi.
 Magomed Ibragimov — rossiyalik va oʻzbek erkin kurashchisi.
 Magomed Nurbagandov — Rossiya gvardiyasining Dogʻiston Respublikasidagi boshqarmasining Kaspiysk shahridagi xususiy xavfsizlik boʻlimi xodimi.
 Magomed Ozdoyev — Rossiyalik professional futbolchi.
Erkak ismlari
Chor-Sutun masjidi

Chor-Sutun masjidi — kichik masjid boʻlib, ustunli gumbazli masjidning tipik namunasidir. Masjid Termizning shimoliy qismida, monumental binodan unchalik uzoq boʻlmagan joyda qurilgan boʻlib, uni mahalliy aholi „kyoshk“ — qal’a deb atashgan. XI asr boshlarida masjid yonida Oʻrta Osiyodagi eng qadimiy minora Chor-Sutun minorasi qurilgan.

Oʻsha paytda uzoq vaqt tashlab ketilgan masjid xarobalari 1938-yilda V. A. Shishkin tomonidan topilgan. Masjid xarobalar topilgan vaqtda uning devor va ustunlarning faqat pastki qismlari saqlanib qolgan. Saqlanib qolgan qismlarini qayta tiklash orqali masjidning juda gʻayrioddiy boʻlib chiqqan asl qiyofasini tasavvur qilish imkon paydo boʻldi.

Arxitekturasi 
Masjidning diametri bir metrdan sal koʻproq boʻlib, ustunlari pishiq gʻishtdan shlakli ohakdan yasalib bir xil kenglikdagi kvadrat asoslarda turardi. Janubi-gʻarbiy devorning oʻrtasida gʻayrioddiy shakldagi mehrob bor boʻlgan. Mehrobning yarim doira shaklidagi uyasi islomgacha boʻlgan davrda monumental binolarning jabhalarini bezashda ishlatilganiga oʻxshash oltita qavariq toʻsiqlar bilan bezatilgan edi. Markaziy Osiyodagi mehroblarning aksariyati toʻrtburchak yoki beshburchak shaklda, yarim doira shaklidagi mehroblar juda kam uchraydi, Chor-Sutun masjidining yarim doira shaklidagi „gofrirovka qilingan“ mehroblari esa mutlaqo oʻziga xosdir. Markaziy Osiyoda, balki islomning boshqa mamlakatlarida ham kam ucharatilgan. Chor-Sutun masjidi (X asr) muayyan davrlarda jome va baʼzida namozgoh masjid vazifasini bajargan.

Chor-Sutun masjidi topilgan paytdan boshlab — arxeologik topilmalar va uning meʼmorchiligi xususiyatlariga koʻra IX—X-asrlar qurilishi sifatida qaraldi. G. A. Pugachenkova Chor-Sutun masjidi XI asrga tegishli deb taʼkidlaydi. Uning fikricha, masjid minora bilan bir vaqtda qurilgan deb hisoblaydi. Masjid qoldiqlari 1930-yillarning oxirida vayron qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar 

Termiz masjidlari
Masjidlar
Masjidlar alfavit boʻyicha