Bibi Ka Maqbara

Bibi Ka Maqbara (inglizcha: „Xonimning qabri“) — Hindistonning Maxarashtra shtatidagi Avrangobod shahrida joylashgan qabr. U 1660-yilda boburiy podsho Avrangzeb tomonidan uning rafiqasi Dilras Bonu Begim (oʻlimidan keyin Rabia-ud-Davroni nomi bilan tanilgan) xotirasiga qurilgan va Avrangzebning „nikoh vafodorligi“ timsoli hisoblanadi. U Toj Mahalga, Avrangzebning onasi Mumtoz Mahal maqbarasiga juda oʻxshaydi. Garchi Avrangzeb Dehlidagi nafis marvarid masjidini qurdirgan boʻlsa-da, arxitekturaga unchalik qiziqmasdi. Bibi Ka Maqbara Aurangzeb qurgan ikkinchi yirik inshootdir. Eng kattasi Badshahi masjididir.

Toj Mahal bilan taqqoslash koʻpincha uning oʻziga xos jozibasini koʻrish mumkin. Kuchli oʻxshashligi tufayli u Dakxani Taj deb ham ataladi. Bibi Ka Maqbara — Avrangobod va uning tarixiy shahrining „asosiy yodgorligi“ hisoblanadi. Asosiy kirish eshigida topilgan yozuvda bu maqbara meʼmor Ata-ulloh va muhandis Hanspat Ray tomonidan loyihalashtirilgani va barpo etilganligi qayd etilgan. Ata-ulloh Toj Mahalning bosh dizayneri Ustod Ahmad Lahauriyning oʻgʻli edi. Avrangzebning oʻgʻli Muhammad Aʼzamshoh keyingi yillarda Shoh Jahon tomonidan maqbarani taʼmirlash ishlarini nazorat qilish uchun mas’ul boʻlgan.

Tarixi 

Dilras Bonu Begim Eronning (Fors) koʻzga koʻringan Safaviylar sulolasining malikasi va Gujarat noibi boʻlgan Mirzo Badi-uz-Zamon Safaviyning (Shohnavaz Xon laqabli) qizi edi. U 1637-yil 8-mayda Agra shahrida shahzoda Muhiuddinga (keyinchalik uning taxtga kirishi bilan Avrangzeb nomi bilan tanilgan) turmushga chiqqan. Dilras uning birinchi xotini, sevimli rafiqasi, shuningdek, saroyning bosh xonimi edi. Malika Avrangzebga besh farzand — Zebiniso, Ziynatniso, Zubdatniso, Muhammad Aʼzamshoh va Sulton Muhammad Akbarni tugʻib berdi.

Beshinchi farzandi Muhammad Akbarni dunyoga keltirgandan soʻng, Dilras Bonu tugʻruq vaqtidagi isitmadan aziyat chekkan va 1657-yil 8-oktabrda oʻgʻli tugʻilgandan bir oy oʻtib vafot etgan. Uning oʻlimidan soʻng, Avrangzebning sogʻligʻi yomonlashib qoladi va ularning toʻngʻich oʻgʻli Aʼzamshoh ruhiy tushkunlikdan aziyat chekadi. Dilrasning toʻngʻich qizi, malika Zebuniso yangi tugʻilgan ukasini voyaga yetkazib parvarishlashni oʻz zimmasiga oladi. Zebuniso akasi Aʻzamshohni juda yaxshi koʻrardi va shu bilan birga Avrangzebning onasi vafot etgan oʻgʻliga juda mehri tushib qoladi va Muhammad Akbar tez orada uning eng sevimli oʻgʻliga aylanadi.

Bibi Ka Maqbara milodiy 1668-1669-yillarda qurilgan deb taxmin qilinadi Gʻulom Mustafoning „Tarix namozi“ga koʻra, maqbara qurilishiga xarajat 500 rupiya. Asosiy kirish eshigida topilgan yozuvda bu maqbara meʼmor Ata-ulloh va muhandis Hanspat Ray tomonidan loyihalashtirilgani va barpo etilganligi qayd etilgan. Ushbu maqbara uchun marmar Jaypur yaqinidagi konlardan olib kelingan. Tavernierning soʻzlariga koʻra, u Suratdan Golkondagacha boʻlgan safari davomida kamida 12 hoʻkiz tortgan marmar bilan toʻldirilgan uch yuzga yaqin aravani koʻrgan. Maqbara Toj Mahal bilan raqobatlashmoqchi edi, ammo arxitektura va strukturaning nisbati pasayishi (ikkalasi ham Avrangzeb tomonidan qoʻyilgan jiddiy byudjet cheklovlari tufayli) oʻziga xos goʻzallikka ega boʻlgan boshqa va oʻziga xos yodgorlikka olib keldi.

Xususiyatlari 
Maqbara Chorbogʻdagi rasmiy bogʻda joylashgan. U taxminan 458 m oʻlchamdagi ulkan toʻsiqning markazida joylashgan. Baradaris yoki ustunli ayvonlar toʻsiq devorining shimoliy, sharqiy va gʻarbiy qismining markazida joylashgan. Baland devori qirrali chuqurchalar va muntazam oraliqda poydevorlar bilan oʻralgan. Chuqurliklar kichik minoralar bilan qoplangan pilasterlar bilan boʻlingan. Maqbara baland toʻrtburchak platformada qurilgan boʻlib, burchaklari toʻrtta minorali. Unga uch tomondan zinapoyalar bilan chiqiladi. Masjid asosiy inshootning gʻarbiy tomonida topilgan. Keyinchalik Haydarobod Nizomi tomonidan qoʻshilgan va gʻarbiy kirish eshigi yopilgan.

Maqbaraga uning janubidagi asosiy kirish eshigi orqali kirish mumkin. Uning tashqi koʻrinishidan yogʻoch qoplamali mis plastinkada bargli naqshlari mavjud. Kirish joyidan oʻtgandan soʻng, asosiy zalga kiriladi. Yoʻlning markazida bir qator favvoralar mavjud.

Maqbara yuksak darajada marmar bilan qoplangan. Pastki sathidan yuqorida gumbaz tagiga qadar bazaltdan qurilgan; ikkinchisi tomoni yana marmardan qurilgan. Nozik gips bazalt tuzogʻini qoplaydi va nozik sayqallangan qoplamani beradi. Maqbara tojlari gul naqshlari bilan bezatilgan panjaralar va unga qoʻshilgan panellar bilan teshilgan gumbaz bilan qoplangan. Inshoot olti burchakli, burchaklari minoralar bilan bezatilgan.

Galereya

Manbalar 

 Diqqatga sazovor joylar
 Turizm
 Hindiston tarixi