MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Xitoy (Muborak tumani)

Xitoy () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Muborak tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Muborak tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Muborak tumani shaharchalari
Shayx (shaharcha)

Shayx () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Muborak tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Muborak tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Muborak tumani shaharchalari
Oydin (shaharcha)

Oydin () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Nishon tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yil 13-martdagi Vazirlar Mahkamasining qaroriga asosan shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Shaharcha nomiga berilgan Oydin soʻzi xalq orasida asosan qiz bolalar, baʼzi holatlarda esa oʻgʻil bolalarga qoʻyiladigan ism. Shuningdek, oydin yer yuza shakllari yaʼni yerning past joylari va suv havzalari (asosan koʻl va hovuz) nomlarida ham uchraydi. Mazkur ikki turdagi joylarning tabiiy belgisini bildirish uchun maxsus qoʻllaniladi. Oydin soʻzining yer yuza shakllariga nisbatan beriladigan maʼnosi bu oʻydim-chuqur, baland-past, notekis joy deganidir. Qadimiy turkiy tillarda esa birozgina chuqur, quyi joylar, doʻngliklar va kichik balandliklar, notekis joylar oydin deb atalgan. Oʻng + doʻng soʻzlarining birikmasi oʻngdoʻng, uydun, oʻydin va oydin shaklida shakllangan. Avvaliga shaharcha joylashgan hudud yaylov, oʻtloqdan iborat boʻlgan va oydin deb nomlangan. Keyinchalik bu soʻz qishloq nomiga aylanib ketgan.

Joylashuvi 
Oydin shaharchasi Qashqadaryo viloyati Nishon tumanining shimoli-gʻarbiy qismida Tallimarjon suv ombori yaqinida joylashgan. Hududning asosiy suv manbasi Mirishkor kanali hisoblanadi.

Aholisi 
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Oydin shaharchasida 5100 nafardan ortiq inson yashagan. Bu 2013-yil 1-yanvardagi hisob-kitob natijasididan 500 taga ortiqdir.

Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etsa ham, shaharchada tojik, qozoq, qoraqalpoq va boshqa millat vakillari ham yashaydi.

Iqlimi 
Oydin shaharchasi choʻl-yaylov hududida joylashgan. Uning iqlimi keskin kontinentalboʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,8° darajani tashkil etadi. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 0,2°, eng past harorat —15°, iyul oyiniki 28,8°, eng yuqori harorat 45° ga teng. Vegetatsiya davri 230 kun boʻlishi kuzatilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Nishon tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Nishon tumani shaharchalari
Oqoltin (Nishon tumani)

Oqoltin () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Nishon tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Nishon tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Nishon tumani shaharchalari
Guliston (Nishon tumani)

Guliston () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Nishon tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yil 13-martda shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Shaharcha nomi gul va iston qoʻshimchasining qoʻshilishidan tarkib topgan. Guliston bu avvallari dasht, choʻl boʻlgan hududda tashkil etilgan obod joy, oʻzlashtirilib obod qilingan hudud maʼnosini bildiradi. Guliston soʻzi XX asrning 70-yillaridan boshlab qoʻllanila boshlangan. Bu soʻzni yangi oʻzlashtirilib tashkil etilgan, bogʻ qilingan joylarga nisbatan qoʻllanila boshlangan. Joyning tabiiy belgisini bildiruvchi guliston soʻzi keyinchalik shaharchaning nomiga aylanib ketgan.

Oʻxshash nomlar 
Sirdaryo viloyatining maʼmuriy markazi boʻlmish Guliston shahri 1961-yilda tashkil etilgan. Viloyatda Guliston tumani ham mavjud. Bu hudud 1923-yil va 1952—1960-yillarda shahar maqomini olgan, soʻngra shaharchaga aylantirilgan, keyinchalik 1961-yil 8-maydan yana shahar maqomini olgan.

Joylashuvi 
Guliston shaharchasini Qashqadaryo viloyati Nishon tumanining markazida joylashgan. Hududga eng yaqin aholi yashash punktlari Sharqda Nuriston va Karim bobo, shimolda Abdulla Qodiriy, janubda Shirinobod shaharchalari hisoblanadi. Guliston shaharchasining gʻarbiy qismidan Mirishkor kanali oqib oʻtadi. Shaharchada 23-sonli maktab mavjud. Shaharcha hududining asosiy qismi choʻl zonasida joylashgan.

Aholisi 
1-yanvar 2013-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlarida aytilishicha, Guliston shaharchasida 5165 nafar inson yashagan. 2016-yildagi hisob-kitob natijasiga koʻra esa bu koʻrsatkich 5500 nafarni tashkil qilgan.

Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etadi. Shaharchada boshqa millat vakillari ham istiqomat qiladi.

Iqlimi 
Guliston shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,8° C. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 0,2° C, eng past harorat esa —15° C, iyul oyiniki 28,8° C, eng yuqori harorat 45° C ga teng. Vegetatsiya davri 230 kun atrofida boʻladi.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Nishon tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Nishon tumani shaharchalari
Nishon (shaharcha)

Nishon () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Nishon tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Nishon tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Nishon tumani shaharchalari
Paxtaobod (Nishon tumani)

Paxtaobod () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Nishon tumaniga qarashli shaharcha. Shunday bo'lishiga qaramay, Qarshi shahriga masofa jihatidan yaqin. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Nishon tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Nishon tumani shaharchalari
Paxtachi

Paxtachi () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Nishon tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Shaharcha nomi paxta va -chi qoʻshimchalarining qoʻshilishidan tarkib topgan. Nishon tumani hududi qadimdan choʻldan iborat boʻlgan. XX asrning 60-yilllari yakunida Amu-Qarshi kanali qurilishi natijasida koʻplab paxtakorlik xoʻjaliklari tuzilgan va dehqonlar uchun yangi aholi punktlari barpo etilgan. Paxtachilik mazkur hudud aholisining asosiy mashgʻulotiga aylangan, hamda yangi yerlar oʻzlashtira boshlangan. Yangi oʻzlashtirilgan hududlar shu yerdagi paxtakorlar va ularning mehnati evaziga Paxtachi deb nom olgan. Paxtachi bu paxtakorlar yashaydigan aholi punkti, shaharchasi hisoblanadi.

Aholisi 
2016-yil 1-yanvargi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Paxtachi shaharchasida jami 5700 dan ortiq aholi istiqomat qilgan. Bu 2013-yil 1-yanvardagi xatlov natijalariga qaraganda 600 taga ortiqdir. Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etadi, shuningdek, rus, tatar, tojik, turkman, qozoq, qoraqalpoq, koreys va boshqa millat vakillari ham yashaydi.

Iqlimi 
Paxtachi shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,8° darajani tashkil etadi. Yanvarning oʻrtacha harorati 0,2°, eng past harorati esa —15°, iyul oyiniki 28,8°, eng yuqori esa harorat 45° darajaga teng. Vegetatsiya davri oʻrtacha 230 kun boʻlishi kuzatilgan. Oktabr oyining oxirlari va noyabr oyining boshlaridan havo soviydi va namgarchilik boshlanadi. Hudud avvaldan choʻl zonasida ekanligi sababli ham, qishi izgʻirin, yozi esa jaziramali boʻladi.

Yogʻin miqdori 
Shaharchada yillik yogʻin miqdori 180-220 mm ni tashkil etadi.

Oʻxshash nomlar 
Samarqand viloyatida Paxtachi nomli tuman, Xorazm viloyati Gurlan tumanida Paxtachi shaharchasi mavjud. Shuningdek Paxtaobod nomli shaharchalar ham koʻplab topiladi.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Nishon tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Nishon tumani shaharchalari
Samarqand (Nishon tumani)

Samarqand () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Nishon tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Nishon tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Nishon tumani shaharchalari
Sardoba (Nishon tumani)

Sardoba () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Nishon tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Nishon tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Nishon tumani shaharchalari
Ayritom (shaharcha)

Ayritom () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumaniga qarashli shaharcha hisoblanadi. 2022-yil 17-martda Chiroqchi tumani ikkiga boʻlinib yangi Koʻkdala tumani tashkil etilganda, mazkur tuman hududida saqlanib qolgan va hozirda Koʻkdala tumani tarkibidagi shaharcha. 2009-yil 13-martda Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga asosan shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Shaharcha nomi ayri va tom soʻzlarining birikishidan tarkib topgan. Qipchoq shevalarida tom soʻzi uy va hovli maʼnosida qoʻllanilgan. Ayri soʻzi esa ajralgan yoki ajratilgan maʼnosida, qishloqdan uzoqroq hududda joylashgan joy maʼnosini bergan. Umumiy qilib aytganda, Ayritom bu maʼlum bir aholi yashash hududidan alohida barpo etilgan yangi yakka hovli yoki usha yerdagi qishloq maʼnosini beradi.

Joylashuvi 
Ayritom shaharchasi avvaliga Chiroqchi tumani tarkibida, keyinchalik 2022-yil 17-martda Chiroqchi tumani hududini ikkiga boʻlish orqali tashkil etilgan Koʻkdala tumani tarkibiga kirgan. Shaharcha Koʻkdala tumaniningning shimoliy tomonida, Nurobod tumani bilan chegaralangan qismida joylashgan. Eng yaqin aholi yashash punktlari: Koʻkdala va Yettitom (janub); Mehr, Oʻttizquloch va Oʻrtaboʻz (shimol) shaharchalaridir.

Iqlimi 
Ayritom shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,7° C. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 2,7° C, eng past harorat —20° C ga teng. Iyul oyining oʻrtacha harorati 28° C, eng yuqori harorati 45° C ni tashkil etadi.

Yogʻin miqdori 
Shaharchada vegetatsiya davri 220—230 kun davom etadi. Hududga yiliga oʻrtacha 368 mm miqdorida yogʻin tushadi.

Aholisi 
Ayritom shaharchasida 1-yanvar 2013-yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlarida qayd etilishicha, jami 6321 nafar aholi yashagan. 2016-yil 1-yanvarda bu koʻrsatkich 7100 nafarga yetganligini aniqlangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Chiroqchi tumani
Koʻkdala tumani shaharchalari
Dam (shaharcha)

Dam () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Chiroqchi tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Chiroqchi tumani shaharchalari
Jar (shaharcha)

Jar () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Chiroqchi tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Chiroqchi tumani shaharchalari
Koʻkdala

Koʻkdala () – Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Ko'kdala tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Koʻkdala tumani shaharchalari
Pakandi

Pakandi () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Chiroqchi tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Chiroqchi tumani shaharchalari
Paxtaobod (Chiroqchi tumani)

Paxtaobod () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Chiroqchi tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Chiroqchi tumani shaharchalari
Oʻymovut

Oʻymovut () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumaniga qarashli shaharcha hisoblanadi. 2009-yil 13-martda Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga asosan shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Shaharcha nomi Oʻymovut etnonimi bilan aloqador. Etnonim maʼlum yillar oʻtgach qishloq (keyinchalik shaharcha) nomiga aylanib ketgan. Nomlanishda asos qilib shu qishloqning etnik tarkibi inobatga olingan. Hududagi aholining urugʻi mangʻitlardir, oʻymovut qabilasi esa qadimda mangʻitlar tarkibida boʻlgan degan taxminlar mavjud.

Abulgʻozi Bahodirxonning qoʻlyozmalarida keltirilishicha, moʻgʻullar orasida ayni oʻymavut nomli urugʻ boʻlgan. Oddiy odamlar tilida nom boshqacha shakllanib a harfi o ga oʻzgarib ketgan. Lekin eski oʻzbek tili lugʻatlarida bu ikki soʻz ham uchramasligi, uning boshqa tillarga ham bogʻliqligidan dalolat beradi. Shaharcha nomining soʻnggi boʻgʻinidagi -u va -t tovushlari etnonimlar tarkibiga odatda jamlik, toʻp, jamoa, kishiar guruhi, kichik uyushmasi maʼnosini berish maqsadida qoʻshilgan.

Joy nomining tarkibi uch qismga boʻlib tahlil qilinadi: oʻy + movu +t. Bundagi Oʻy, uy, ud soʻzlari eski turkiy tillarda buqa, hoʻkiz maʼnosida qoʻllanilgan. Moʻgʻul tilida esa udus va oʻdus soʻzlari ayni shu jonivorga qiyoslangan. Keyingi qismdagi movut soʻzining mugʻut, moʻgʻut, mugut, bugʻut, bugut singari shakllari boʻlgan boʻlishi mumkin. Bu soʻzlarning asosida soʻz koʻplab turkiy tillarda bugʻuni bildirgan. Shuningdek, kuchli, bilagʻon shaxslarga nisbatan ham qoʻllanilgan. Soʻnggi uchinchi qism qoʻshilishi esa erkak (nar) bugʻu maʼnosini bergan. Shunga koʻra yerlik aholi nar bugʻuga sigʻingan. Bugʻu ularning totemi boʻlgan va tugʻlarida ham uni tasvirlashgan. Oʻymovur erkak bugʻuga sigʻinuvchilar jamoasi boʻlgan va keyinchalik bu ibtidoiy kishilarning nomi qabila va hudud nomlariga aylanib ketgan.

Oʻxshash joy nomlari 
Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumanida Oʻymovut nomli qishloq mavjud. Jizzax viloyatining Gʻallaorol tumanida ham Oʻymovut nomli qishloqch bor. Respublika hududida Oʻymovut, Oʻymavut, Uymavut nomli qishloq, mahalla va guzar nomlari koʻplab uchraydi. Buning sababi esa, oʻzbek xalqi tarkibiga kiruvchi urug va qabilalar orasida oʻymovut etnonimi ham mavjudligidadir.

Aholisi 
Aholini roʻyhatga olish maʼlumotlariga koʻra, Obihayot shaharchasida 2013-yil 1-yanvarda 5531 nafar, 2016-yilda esa 6.1 ming nafar aholi istiqomat qilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Chiroqchi tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Koʻkdala tumani shaharchalari
Chiyal (shaharcha)

Chiyal (, ayrim manbalarda Chiyali koʻrinishi ham uchraydi) — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Chiyali shaharchasi ayrim manbalarda Chiyali holatida ham yangilish yozish holatlari kuzatiladi. Chiyali nomi chiyaboʻriga nisbatan qoʻllanilgan. Shuningdek chiya nomli oʻsimlik ham mavjud. Togʻlarda oʻsadigan yovvoyi olchani chiya deb nomlashadi.

Chiyal bu asli urugʻ nomi. Chiyal qishloqchasi hududida asosan kuchchilar istiqomat qilgan. Yaʼni kuchchilar chiyal urugʻidan boʻlgan. Akademik K.Shoniyozov Fargʻona qipchoqlari orasida chiyal nomli urugʻ boʻlgannligini eʼtirof etgan. Bu urugʻ vakillari Namangan viloyatining Pop tumanida Quranas qishlogʻida yashagan.

Boshqa taxminlarga koʻra, urugʻ nomiga chiyaboʻrilar asos boʻlgan boʻlishi ham mumkin. Chiyaboʻridagi boʻri soʻzi keyinchalik qoʻshilgan. Urugʻning totemi chiya (chiyaboʻri) boʻlganligi (yaʼni aholi chiyaboʻriga sigʻinganlar), ularni shu nom olishlariga sabab boʻlgan. Chiyal nomining qadimiy shakli Chiyali boʻlgan. Keyinchlik soddalashish natijasida i harfi tushib qolgan.

Joylashuvi 
Chiyal shaharchasi Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumanining markazida dengiz sathidan 535 metr balandlikda joylashgan. Shaharcha hududida bozor, bolalar stadioni, doʻkonlar mavjud.

Aholisi 
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Chiyali shaharchasida 6100 nafar kishi istiqomat qilgan. Bu 3 yil avvalgi koʻrsatkichdan bor yoʻgʻi 40 taga koʻproqdir, yaʼni shaharchaning aholi oʻsish koʻrsatkichi juda past.

Iqlimi 
Chiyal shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,7° ni tashkil etadi. Yanvarnning oʻrtacha harorati 2,7° darajani, eng past harorati esa —20° darajani tashkil qiladi. Iyulning oʻrtacha harorati 28° darajaga, eng yuqori harorati esa 45° darajaga teng. Mazkur hududdagi vegetatsiya davri 220—230 kunni tashkil etadi.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Chiroqchi tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Koʻkdala tumani shaharchalari
Ammogʻon-1

Ammogʻon-1 () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha hisoblanadi. 2009-yil 13-martdagi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Ammogʻon shaharchasi nomi tarkibi aymoq va -on qoʻshimchalaridan tarkib topgan. Aymoq bu urugʻ boʻlib, ayni shu urugʻ nomiga -on koʻplik qoʻshimchasi qoʻshilgan. Shaharcha nomi aymoqlar degan maʼnoni anglatadi. Xalq orasida nom tovush oʻzgarishiga uchragan va aymoq soʻzining koʻplik shakli aymogʻonga keyinchalik esa Ammogʻonga oʻzgarib ketgan. Hududga bu nomning berilishida qoʻshni qishloqda istiqomat qilgan tojik tilli yoki ikki tilli aholining hissasi bor boʻlishi mumkin.

Aholisi 
1-yanvar 2016-yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlarida qayd etilishicha, Ammogʻon shaharchasida jami 2500 nafar aholi yashaydi. 2013-yilda bu koʻrsatkich 2165 nafarni tashkil qilgan.

Joylashuvi 
Ammagʻon shaharchasi Shahrisabz tumaning markazida joylashgan. Shaharchaga eng yaqin aholi yashash punktlari shimolda Bashkop, gʻarbda Kamar, janubda Xitoy va sharqda Suvtushar shaharchalaridir. Shaharcha hududidan Taragʻaysoyning irmoqlari oqib oʻtadi.

Tuzilishi 
Ammogʻon shaharchasida 69-sonli maktab, Ammagan qabristoni joylashgan. Shaharchadagi asosiy mahalla Ammogon MFY hisoblanadi.

Hududning asosiy qismi yaylovlardan iboratligi uchun ham, bu hudud yaqinida yil davomida Koʻpkari oʻyinlari oʻtkazilib turiladi.

Iqlimi 
Ammogʻon shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,7° C ni tashkil etadi. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 0,8° C ga, eng past harorati esa —26° C ga teng.

Iyulning oʻrtacha harorati 28° C, eng yuqori harorati 43° C.

Yogʻin miqdori 
Hududga yiliga oʻrtacha 545 mm miqdorida yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri — 219 kunni tashkil etadi.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Shahrisabz tumani shaharchalari
Anday (shaharcha)

Anday () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yil 13-martda shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Shaharcha nomidagi tovushlar va soʻzning tarkibi oʻzgarishga uchragan. Ustay va Anday singari joy nomlarining soʻnggi boʻgʻinidagi day va tay soʻzi qadimgi eroniy tillarga mansub. Hozirgi kundagi Pomir tillarida qoʻllaniluvchi oqmoq maʼnosidagi feʼlning asosida tak soʻzi yotadi. Mazkur soʻz oqim, oqayotgan suv, daryo maʼnosida qoʻllaniladi. Osetin tilida esa tax bu daryoning tez oqadigan joyi hisoblanadi. Soʻgʻdiylar tilida tagʻi bu daryo deganidir. Shaharcha nomining birinchi qismdagi an soʻzi eroniy tillarga aloqador boʻlgan ar soʻzining oʻzgargan shakli boʻlishi mumkin. Ar soʻzi eroniycha oqim, oqin, oqar suv maʼnosida qoʻllanilgan. Xorazmiycha va soʻgʻdiychada arna soʻzi katta ariq degan maʼnoni bildirgan. Anday bu oqar suv, hamisha oqib turuvchi jilgʻa hisoblanadi. Nomning qadimiy shakli Artak yoki Ardak shaklida ham boʻlgan boʻlishi mumkin.

Oʻxshash nomlar 
Fransiya hududida Anday nomli shaharcha mavjud.

Joylashuvi 
Anday shaharchasi Shahrisabz tumanining gʻarbiy qismida joylashgan. Shaharchaga eng yaqin aholi yashash punktlari sharqda Suvsulton, Shimoli-sharqda Qushqanot, shimolda Ustay va gʻarbda Qovchin shaharchalari hisoblanadi.

Shaharchadagi asosiy mahalla Oqoltin MFY dir. Mazkur hududda 68-sonli maktab joylashgan. Shaharcha hududidan Tanxozdaryoning irmogʻi oqib oʻtadi.

Aholisi 
1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Anday shaharchasida 2600 dan ortiq inson yashagan. Bu 2013-yilgi hisob-kitob natijasididan 200 taga koʻproqdir.

Tub yerlik aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etadi. Shuningdek, shaharchada tojik, qozoq, qoraqalpoq, koreys va boshqa millat vakillari ham topiladi.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Shahrisabz tumani shaharchalari
Qorasuv (Shahrisabz tumani)

Qorasuv () —  Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari
Keldihayot

Keldihayot () — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi 
Keldihayot shaharchasining eski nomi Kerayit boʻlib, xalq ogʻzaki tilida oʻzgarishga uchragan va hozirgi nomini olgan. XX asrning 70-yillaridan qishloqcha Keldihayot nomi ostida manbalarda uchraydi. Buning sababi esa Kitob tumanidagi huddi shu nomdagi (Kerayit) nomli qishloqning mavjudligida.

Lekin oʻzbek tilidagi soʻz yasash qoidalariga koʻra har ikki hudud nomi notoʻgʻri shakllantirilgan (kel+hayit, kel+hayot).

Kerayit soʻzi asli turkiy, moʻgʻul qabilalaridan biri boʻlgan urugʻ hisoblanadi. Qadimiy xalqlarning urugʻ nomi shaharchaga berilgan, yaʼni aholining etnik tarkibi inobatga olingan.

Oʻxshash nomlar 
Qashqadaryo viloyati Kitob tumanida XX asrning 70-yillariga qadar Kerayit keyinchalik esa Kelhayit nomi bilan atala boshlangan qishloq mavjud.

Tarkibi 
Keldihayot shaharchasida 24-sonli maktab, 3 ta qabriston, metan quyish shaxobchalari va doʻkonlar faoliyat yuritadi. Shaharcha hududida ikkita mahalla mavjud, bular: Ravot va Oqdaryo mahalla fuqarolar yigʻini. Oqdaryo mahallasining bir qismi qoʻshni shaharchaning tarkibiga kiradi.
Shaharchaga eng yaqin hududlar janubdan Sayilla va Oqadaryo; shimoldan Xoʻjaxuroson va Shamatan; gʻarbdan Yangibogʻ, Saroy va Kulobod aholi yashash punktlari hisoblanadi. Shaharcha yaqinidagi hududlarning katta qismi hali oʻzlashtirilmagan.

Shaharcha hududida Garovchashma nomli ariq oqib oʻtadi.

Keldihayot shaharchasiga eng yaqin magistral yoʻl M-39 avtomobil yoʻli hisoblanadi.

Tabiati 
Keldihayot shaharchasining iqlimi yumshoq va moʻtadil. Qish fasli yumshoq va unchalik sovuq emas, kechalari salqin boʻladi. Yozi odatda juda issiq va hatto tunda ham havo harorati yuqori boʻladi.

Aholisi 
Aholisining, asosiy qismini oʻzbeklar, shuningdek, tojik, tatar, rus va boshqalar millat vakillarini tashkil qiladi

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Shahrisabz tumani
Qashqadaryo viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Shahrisabz tumani shaharchalari