Temin/atama

1
Категория:Статьи с универсальной карточкой
Категория:Википедия:Карточки без параметров
Категория:Статьи с универсальной карточкой, которая не добавляет изображение
Atama (  - chegara ) - fan, texnologiya, san'at va boshqalarning qat'iy belgilangan tushunchasining nomi bo'lgan so'z yoki ibora

Lug'atda   Dalia : " termin  atamasi . lotincha "termin" -  ifoda, so'z, gap, narsa yoki texnikaning nomi, shartli ifoda" - deb tavsif bergan.

Umumiy xususiyatlar 
Atamalar - obyektlar,  hodisalar va ularning xususiyatlari hamda o'zaro ta'sirining ushbu sohasiga xos bo'lgan ixtisoslashgan, aniq belgilari bo'lib xizmat qiladi. Ko'pincha,  noaniq va hissiy rangga ega bo'lgan umumiy lug'at so'zlaridan farqli o'laroq, qo'llash doirasidagi atamalar bir ma'noli va u  ifodadan mahrum.

Terminlar ma'lum bir terminologiya doirasida mavjud bo`ladi.  Ya'ni terminlar tilning o'ziga xos leksik tizimiga kiradi, biroq ular faqat ma'lum bir terminologik tizim orqali. Uning umumiy til so'zlaridan farqli jihati shundaki, atamalar kontekst bilan bog'lanmaydi. Ushbu tushunchalar tizimi doirasida atama ideal holda bir ma'noli, tizimli, stilistik neytral bo'lishi kerak (masalan, "paradigma", "kvark", "atom").

"Terminologiya" darsligi muallifi S. V. Grinev.Grinevichning fikriga ko'ra, O. S. Axmanovaning fikriga asoslanib, Yevropa tillari terminologik ro'yxatining asosiy tarkibi " otlar bilan tugashi mumkin". Grinev.Grinevich "boshqacha fikr" mavjudligini tan oladi, unga ko'ra ba'zi fe'llar, shuningdek, sifatlar va qo'shimchalar atamalarga tegishli bo'lishi mumkin, ammo bu nuqtai nazarni asossiz deb rad etadi. Shu sababli, uning "tushunchalarning aniq nomlanishi uchun qabul qilingan nominativ leksik birlik (so'z yoki ibora)" deb atamaning aniq ta'rifini berib o`tadi

Atamalar va atama bo`lmagan  (umumiy tildagi) so`zlar bir-biriga o'tishi mumkin. Termin (atama)lar ushbu tilning so'z yasalishi, grammatik va fonetik qoidalariga bo'ysunadi. Milliy til so'zlarining terminologiyasi - xorijiy terminologik elementlarni o'zlashtirish yoki izlash orqali yaratiladi. Ba'zi hollarda, turli mavzular terminologiyasida so'zning bunday paydo bo'lishi bilan omonimiya(shakldoshlik) paydo bo'ladi: Masalan, lotin tilidan olingan " ligature " so'zi ( ) metallurgiyada "qotishma uchun qotishmalar", jarrohlikda - "qon tomirlarini bog'lashda ishlatiladigan ip", musiqa nazariyasida - bir nechta oddiy "boshqa balandlikdagi musiqiy belgilar" birgalikda bitta belgi sifatida yozilgan grafema degan ma'noni anglatadi. .

Zamonaviy ilm-fanda turli tillardagi bir xil fanning atama tizimlarini semantik birlashtirish va terminologiyada internatsionalizmlardan foydalanish istagi mavjud.

Mantiqda atama bilan bir xil - odatiy grammatik ma'noda subyekt yoki obyektga mos keladigan rasmiylashtirilgan tilning elementi va an'anaviy mantiqda hukm predmeti ma'nosini anglatadi. Eng keng tarqalgan tushuncha: toifali sillogizm. Va unga kiritilgan hukmlarni                       (bayonotlarni) yuborish elementi. Hukmning predikati (mantiqiy predikat) bo'lib xizmat qiluvchi asosiy atama, ya'ni berilgan sillogizmning xulosasi, kichikroq atama - xulosaning predmeti  bir-biridan farqlanadi. sillogizmning xulosasiga umuman kiritilmagan (lekin uning hukmi-binolariga kiritilgan) o'rta termin.

Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati 

 Atama / / tirik buyuk rus tilining izohli lug'ati : 4 jildda / muallif.- komp.                             V. I. Dahl. - 2-nashr. - Sankt-Peterburg. : M. O. Volfning Bosmaxonasi, 1880-1882. 
 Atama, tushuncha // Brokhaus va Efronning entsiklopedik lug'ati: 86 jildda                       (82 jild va 4 qo'shimcha). - Sankt-Peterburg., 1890—1907.
 Atama / / Brokhaus va Efronning kichik entsiklopedik lug'ati: 4 jildda — Sankt-Peterburg., 1907—1909. Svyatenikina yu. V. atama: hayot kabi yashash (nima uchun bu atama variantlarga ega bo'lishi mumkin va bo'lishi kerak?) / / "bilim" elektron jurnali. Tushunish. Mahorat". Filologiya. — 2010. — № 5. 2014-yil 30-avgustda arxivlangan. 
 Kondakov N. I. mantiqiy lug'at / Gorskiy D. P.. - M.: Fan, 1971 Yil. - 656 p. Minto V. deduktiv va induktiv mantiq. - Minsk: Hosil, 2002-yil. — 352-b
 Grinev-Grinevich S. V. terminologiya / Ed. - Moskva: "Akademiya" nashriyot markazi, 2008-yil. - 29-30-betlar.
Leksikografiya
Mantiq