MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Konstantin Galchenko

Konstantin Vladimirovich Galchenko (1974-yil 23-iyun, SSSR Temirtau) — sovet va qozogʻiston futbolchisi, himoyachi va yarim himoyachi.

Biografiyasi 
Konstantin Vladimirovich Galchenko Temirtau futboli tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 16 yoshida Galchenko mahalliy „Bulat“ jamoasi tarkibida SSSR ikkinchi quyi ligasi chempionatida oʻz debut oʻyinlarini boshlagan. Keyingi yili Qozog'iston chempionatida klub safida umumiy hisobda 27 ta oʻyin oʻtkazib, 3 ta gol urishga muvaffaq boʻladi. 1993-yilda Galchenko Leonid Konstantinovich Ostroushko boshchiligidagi Qozogʻiston olimpiya terma jamoasining sobiq tayanch klubi boʻlgan Olmaotaning „Dinamo“ klubi tarkibiga oʻtadi. 1994-yilda Serik Jeylitboyev bilan birgalikda uchinchi Rossiya ligasida oʻyinlarini „Sibir“ jamoasi tarkibida oʻtkazadi. Keyingi mavsumning birinchi ligasida futbolchi Ostroushko qoʻl ostida Sankt-Peterburgning „Saturn-1991“ jamoasida oʻyin olib boradi.

1996-yilda Galchenko Rossiya Premer-ligasining „Chernomorets Novorossiysk“ jamoasiga taklif qilinadi, ushbu jamoa tarkibida oʻquv-mashgʻulot yigʻinlarini olib boradi, ammo pasportidagi ayrim muammolar tufayli klubning asosiy tarkibiga kira olmaydi. Futbolchi uchinchi ligadan Ostroushko boshchiligidagi boshqa bir klubi — Orexovo-Zuyevoning „Orexovo“ klubiga oʻtadi. Klubga transfer hujjatlarini kutish paytida Galchenko mahalliy KFK „Ximik“ jamoasida oʻyinlarini olib boradi. Kelasi yilning oxirigacha Galchenkoga ushbu klub tarkibida oʻz oʻyinlarini davom ettirish uchun turar-joy, propiska va Rossiya fuqaroligi vaʼda qilingan boʻlsa-da, Galchenko Ostroushko jamoasidan keyin Namanganning „Navbahor“ jamoasiga joʻnab ketadi.

Namanganning „Navbahor“ klubidan keyin Galchenko Qozogʻistonga qaytib, oliy ligadagi „Tobol“ klubida (2001—2002) oʻyin oʻtkazadi, 2002-yildagi oʻyinlar mobaynida 2 qizil va 7 sariq kartochka oladi. Keyinchalik Galchenko Taldi-Qoʻrgʻonning „Jetisu“ jamoasida (2003-2004) va birinchi ligada Temirtauning „Bulat-MSK“ (2004), Rudniyning „Ayat“ (2005), Jitikarning „Asbest“ jamoalarida toʻp turadi (2005-2006).

1996-yilda Atlantada boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlari uchun oʻtkaziladigan kvalifikatsion turnirda oʻz oʻyinlarini oʻtkazgan.

2006—2013-yillarda Qoʻstanay viloyati hokimligi jismoniy tarbiya va sport boshqarmasiga qarashli „Bolalar va oʻsmirlar futbol maktabi“ shahar davlat muassasasida murabbiy boʻlib faoliyat olib borgan.

2013—2017-yillarda Kostanayning „Tobol“ sport klubi direktori boʻlgan.

Yutuqlari 

 O‘zbekiston chempionatining bronza medali sovrindori (2 karra);
 Qozogʻiston chempionatining bronza medali sovrindori;
 O‘zbekiston kubogi g‘olibi;
 O‘zbekiston Superkubogi sohibi.

Havolalar 

 Oʻtgan davrlar xronikasi. Qozoq futbolchilari Yevropada porlashi mumkin: Galchenko -da Arxivnaya kopiya

Manbalar 

Navbahor futbolchilari
Qozogʻiston futbolchilari
SSSR futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1974-yilda tugʻilganlar
23-iyunda tugʻilganlar
Yuriy Selix

Yuriy Nikolayevich Selix (1979-yil 18-aprel, Lugansk, Metallist) — ukrainalik futbolchi, hujumchi.

Sport karyerasi 
Yuriy Selix dastlabki taʼlimini Lugansk maktab-internatida olgan. Oʻqishning soʻnggi yilida Selix toʻrt nafar bitiruvchi bilan Severodonetskning Alushta shahridagi „Ximik“ klubiga taklif qilingan, ammo futbolchi va klub oʻrtasida shartnoma imzolanmagan.

Selixning birinchi jamoasi „Zarya“ klubi boʻlgan. Futbolchi bu jamoadagi debyut oʻyinini 17 yoshida Jitomirning „Polesya“ klubiga qarshi safar oʻyinida zaxirada oʻtkazgan. Oʻsha oʻyinda Selixning jamoasi raqib darvozasiga gol urishga muvaffaq boʻladi, shunga qaramay, klub raqibga qarshi kechgan bahsda 1:2 hisobida imkoniyatni qoʻldan boy beradi. Oʻsha paytda „Zarya“ klubini murabbiy Anatoliy Kuksov boshqargan boʻlib, keyin uning oʻrnini murabbiy Aleksandr Shakun egallagan. Lugansk murabbiylari yangi yosh mahalliy futbolchilarga ishonch bildirishadi va ularni oʻyinlarga jalb qilishadi, shuning uchun ham Yuriy Selix klub tarkibida juda koʻp oʻyinlarda ishtirok etadi va koʻplab muvaffaqiyatlarga erishadi. „Zarya“ klubida oʻzini yetarlichi koʻrsata olgan Selix 1999-yilda Kiyevning „Dinamo“ jamoasiga taklif qilinadi.

Selix Kiyevga koʻchib oʻtganidan soʻng, „Dinamo-2“ jamoasi safida oʻyin olib boradi. 1999-yil 30-oktyabrda asosiy jamoa tarkibida „Dnepr“ jamoasiga qarshi kechgan oʻyinning 17-daqiqasida maydonga tushiriladi (4:0). Keyinchalik, 2000-yildan 2005-yilgacha futbolchi Ukraina chempionatining birinchi, ikkinchi va uchinchi ligalarida turli jamoalar safida oʻyinga tushadi.

2005-yilda FK „Xarkov“ Selix bilan shartnoma imzolaydi. Bu jamoada Selix umumiy hisobda 30 ta oʻyin oʻtkazadi. Keyinchalik Yuriy Selix FK „Xarkov“dan soʻng „Zakarpatye“ jamoasiga oʻtkaziladi .

2007-yilda Aleksandr Kosevich bilan yaxshi tanish boʻlgan sobiq jamoadoshi Yuriyning Luganskning „Zarya“ klubiga qaytishiga sababchi boʻladi. „Zarya“ klubi tarkibida Yuriy Ukraina oliy ligasidagi o‘yinlari sonini 117 taga yetkazadi.

Keyinchalik futbolchi „Vitebsk“ , „Aleksandriya“, Namanganning „Navbahor“, „Zakarpatye“, Andijonning „Andijon“, „Nikolayev“, „Bukovina“, Sverdlovskning „Miner“ jamoalari safida ham toʻp suradi.

2013-yil oktyabr oyida Donbass chempionatida „Zarya“ klubi favoritlardan biriga aylanadi. Keyinchalik, Ukraina sharqida sodir boʻlgan mojarolar paytida Selix Ukraina tomonidan nazorat qilinmaydigan hududda qoladi va shu sababli futbolchi davlat tomonidan rasman tan olinmaydigan chempionatlarda oʻynashga majbur boʻladi.

2015-yilga kelib futbolchi LNR terma jamoasi (Lugansk Xalq Respublikasining milliy futbol jamoasi) da oʻyinlarini davom ettiradi.

Manbalar

Havolalar 

  na sayte AllPlayers.in.ua
  na sayte Ukr-Football.org.ua
  na sayte Teams.by
Andijon klubi futbolchilari
Navbahor futbolchilari
Ukraina futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1979-yilda tugʻilganlar
18-aprelda tugʻilganlar
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Kyuri(birlik)

Kyuri (Ci belgisi) dastlab 1910-yilda aniqlangan SI boʻlmagan radioaktivlik birligidir. Oʻsha paytda “Nature” jurnalida eʼlon qilingan xabarga koʻra, u Per Kyuri  sharafiga nomlanishi kerak edi, lekin hech boʻlmaganda baʼzilar tomonidan koʻrib chiqilgan. Mari Skłodowska-Kyuri sharafiga, va keyingi adabiyotlarda ikkalasi uchun ham nomlangan.

U dastlab "bir gramm radiy (element) bilan muvozanatdagi radiy emanatsiyasining miqdori yoki massasi" deb ta'riflangan, ammo hozirda aniqroq o'lchovlardan so'ng 1 Ci  sekundiga   3.7×1010 parchalanish sifatida aniqlanadi. 226Ra faolligi (uning o'ziga xos faolligi 3.66×1010 Bq/g ). 1975 yilda Og'irliklar va o'lchovlar bo'yicha Bosh konferentsiya soniyada bitta yadroviy parchalanish sifatida belgilangan bekkerelga (Bq) SI faoliyat birligi sifatida rasmiy maqom berdi.  Shuning uchun:1 Ci = 3.7×1010 Bq = 37 GBq

Milliy Standartlar va Texnologiyalar Instituti (NIST)  va boshqa organlar uni doimiy ravishda qo'llashni ma'qul ko'rmagan bo'lsa-da, kuri hali ham Amerika Qo'shma Shtatlarida va boshqa mamlakatlarda hukumat, sanoat va tibbiyotda keng qo'llaniladi. Kyurini dastlab belgilab bergan 1910 yilgi yig'ilishda uni 10 nanogramm radiyga (amaliy miqdor) tenglashtirish taklif qilindi. Ammo Mari Kyuri dastlab buni qabul qilgach, fikrini o'zgartirdi va bir gramm radiyni talab qildi. Bertram Boltvudning so'zlariga ko'ra, Mari Kyuri "har qanday narsaning cheksiz darajada kichik [a] miqdori uchun "kyuri" nomidan foydalanish mutlaqo nomaqbuldir" deb o'ylagan.

Bir kyuriyga mos keladigan radioaktiv parchalanishda chiqarilgan quvvatni parchalanish energiyasini taxminan 5,93 mVt/MeV ga ko'paytirish yo'li bilan hisoblash mumkin. Radioterapiya apparatida seziy-137 yoki kobalt-60 kabi taxminan 1000 Ci radioizotop bo'lishi mumkin. Radioaktivlikning bu miqdori bir necha daqiqaga yaqin masofada, himoyalanmagan ta'sir qilish bilan sog'liq uchun jiddiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Radioaktiv parchalanish zarrachali nurlanish yoki elektromagnit nurlanishning tarqalishiga olib kelishi mumkin. Ba'zi zarrachalar chiqaradigan radionuklidlarning oz miqdorini ham iste'mol qilish o'limga olib kelishi mumkin. Masalan, yutilgan poloniy-210 uchun o'rtacha o'lim dozasi (LD-50) 240 mCi; taxminan 53,5 nanogramm. Garchi, yadroviy tibbiyotda elektromagnit chiqaradigan radionuklidlarning millikuriy miqdori muntazam ravishda qo'llaniladi. Odatiy inson tanasida taxminan 0,1 mCi (14 mg) tabiiy ravishda uchraydigan kaliy-40 mavjud. 16 kg uglerodni o'z ichiga olgan inson tanasida taxminan 24 nanogram yoki 0,1 mCi uglerod-14 bo'ladi. Bular birgalikda inson tanasida jami taxminan 0,2 mCi yoki sekundiga 7400 yemirilishga olib keladi (asosan beta-parchalanishdan, ba'zilari esa gamma-parchalanishdan).

Adabiyotlar 

 Rutherford, Ernest (6 October 1910). "Radium Standards and Nomenclature". Nature. 84
 Frame, Paul (1996). "How the Curie Came to Be". Health Physics Society Newsletter. Archived from the original on 20 March 2012. Retrieved 3 July 2015.
 Delacroix, D. (2002). Radionuclide and Radiation Protection Data Handbook 2002. Radiation Protection Dosimetry, Vol. 98 No. 1: Nuclear Technology Publishing. p. 147.
Pozitron emissiyasi

Pozitron emissiyasi, beta-plyus yemirilish yoki b+ yemirilishi radioaktiv parchalanishning beta-yemirilish deb ataladigan kichik turi boʻlib, radionuklid yadrosi ichidagi proton pozitron va elektron neytrino (ne) ajratib neytronga aylanadi. Pozitron emissiyasi kuchsiz kuch orqali amalga oshiriladi. Pozitron beta zarrachaning bir turi (b+), boshqa beta zarrasi esa yadroning b- yemirilishidan chiqadigan elektron (b-) hisoblanadi.

Pozitron emissiyasi yer yuzida juda kamdan-kam hollarda tabiiy ravishda, kosmik nurlar ta'sirida yoki Yer yuzida ushbu elementning 0,012% ni tashkil etadigan noyob izotop bo'lgan kaliy-40 ning yuz ming parchalanishidan birida sodir bo'ladi.Pozitron emissiyasini neytron protonga aylanganda va yadro elektron va antineytrino chiqaradigan elektron emissiya yoki beta-minus yemirilish (b− yemirilish) bilan chalkashtirmaslik kerak.Pozitron emissiyasi proton parchalanishidan farq qiladi, protonlarning faraziy parchalanishi, neytronlar bilan bog'langan bo'lishi shart emas, pozitronning emissiyasi orqali emas, balki yadro fizikasining bir qismi sifatida emas, balki zarrachalar fizikasining bir qismi sifatida.

Emissiya mexanizmi 
Pozitron emissiyasi bilan parchalanadigan yadrolar elektron tutilishi bilan ham parchalanishi mumkin. Kam energiyali yemirilishlar uchun elektronni ushlab turish 2mec2 = 1.022 MeV ga ko'proq yoqadi, chunki oxirgi holatda pozitron qo'shilgan emas, balki elektron olib tashlangan. Parchalanish energiyasi oshgani sayin pozitron emissiyasining tarmoqlanuvchi ulushi ham oshadi. Biroq, agar energiya farqi 2mec2 dan kam bo'lsa, pozitron emissiyasi sodir bo'lmaydi va elektronni ushlab turish yagona parchalanish rejimidir. Ba'zi elektron tutuvchi izotoplar galaktik kosmik nurlarda barqarordir, chunki elektronlar ajratilgan va parchalanish energiyasi pozitron emissiyasi uchun juda kichikdir.

Energiyani tejash 
Pozitron asosiy yadrodan chiqariladi va qiz (Z-1) atom zaryadni muvozanatlash uchun orbital elektronni tashlashi kerak. Umumiy natija shundan iboratki, atomdan ikkita elektronning massasi chiqariladi (biri pozitron uchun, biri elektron uchun) va b+ yemirilishi energetik jihatdan agar asosiy atomning massasi asosiy atomning massasidan oshsagina mumkin bo'ladi. kamida ikkita elektron massasi (2me; 1,022 MeV) bilan qiz atom. Protonning neytronga aylanishi natijasida massasi ko'payadigan yoki massasi 2 me dan kam kamaygan izotoplar pozitron emissiyasi bilan o'z-o'zidan parchalana olmaydi.

Adabiyotlar 

 Nuclear Chemistry". The University of North Carolina at Chapel Hill. Retrieved 2012-06-14.
 Joliot MF, Curie I (1934). "Un nouveau type de radioactivité" [A new type of radioactivity]. J. Phys. (in French). 5 (153): 254.
 L'Annunziata, Michael F. (2016). Radioactivity: Introduction and History, From the Quantum to Quarks. Elsevier. p. 180.
 Ledingham KW, McKenna P, McCanny T, Shimizu S, Yang JM, Robson L, Zweit J, Gillies JM, Bailey J, Chimon GN, Clarke RJ (2004). "High power laser production of short-lived isotopes for positron emission tomography". Journal of Physics D: Applied Physics. 37
Oleg Sirokvashko

Oleg Mixaylovich Sirokvashko ( ; 1961-yil 3-avgust, Minsk, BSSR, SSSR — 2016-yil 16-iyul, Brest, Belarusiya) — darvozabon va futbol murabbiyi sifatida faoliyat olib borgan sovet va belaruslik futbolchi.

Faoliyati

Futbolchilik faoliyati 
Minskning „Torpedo“ va „Burevestnik“ jamoalarida futbol oʻynay boshlagan. 1981—1986-yillarda Brestning „Dinamo“ jamoasida oʻynagan. 1987-yilda respublikaning asosiy jamoasi — „Dinamo“ (Minsk) ga taklif qilingan, lekin asosiy jamoaga kira olmagan va keyingi yili Brestga qaytib kelgan. 1988-yil 7-mayda SSSR terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Brest jamoasi darvozasini himoya qilgan, unda ikkinchi liga vakillari sensatsion tarzda 1:0 gʻalaba qozonishgan. Brest jamoasi uchun 150 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan.

SSSR parchalanganidan soʻng darvozabon bir qancha klublarini oʻzgartirgan, jumladan, Oʻzbekiston va Belarus oliy ligalarida hamda Polsha chempionatining quyi divizionlaridan birida oʻynagan. 1997-yilda 36 yoshida futbolchilik faoliyatini yakunlagan.

Murabbiylik faoliyati 
Murabbiylik faoliyatini 1999-yilda „Prujani“ klubini boshqara boshlagan. Keyinchalik, koʻp yillar davomida „Dinamo Brest“da darvozabonlar murabbiyi boʻlib ishlagan va 2003-yilgi mavsum oxirida jamoa rahbari, klub prezidenti va bosh murabbiyi ketganidan keyin oʻn bir oʻyin davomida klub bosh murabbiyi sifatida ishlagan. Belorussiyaning boshqa klublari bilan ham ishlagan, mamlakat yoshlar va olimpiya terma jamoasi murabbiylar shtabi azosi bo‘lgan.

Brestda soʻnggi kunlarigacha darvozabonlar bilan ishlagan. Uzoq davom etgan kasallikdan soʻng vafot etgan.

Manbalar

Havolalar 

 teams.by

Navbahor futbolchilari
Belaruslik futbolchilar
SSSR futbolchilari
2016-yilda vafot etganlar
16-iyulda vafot etganlar
1961-yilda tugʻilganlar
3-avgustda tugʻilganlar
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Yutilgan doza

Yutilgan doza - bu ionlashtiruvchi nurlanish ta'sirida materiyada to'plangan energiyaning o'lchovi bo'lgan doza miqdori. So'rilgan doza radiatsiyaviy himoya (zararli ta'sirlarni kamaytirish) va radiologiyada (potentsial foydali ta'sirlar, masalan, saraton kasalligini davolashda) tirik to'qimalarda dozani qabul qilishni hisoblashda qo'llaniladi. Bundan tashqari, radiatsiyaning jonsiz moddalarga ta'sirini to'g'ridan-to'g'ri solishtirish uchun ishlatiladi, masalan, nurlanishning qattiqlashishi. SI o'lchov birligi grey (Gy) bo'lib, u har bir kilogramm modda uchun so'rilgan bir Joul energiya sifatida belgilanadi. Qadimgi, SI bo'lmagan CGS birligi rad, asosan AQShda ham qo'llaniladi.

Deterministik effektlar 
An'anaviy ravishda nurlanishdan himoya qilishda o'zgartirilmagan so'rilgan doza faqat o'tkir dozaning yuqori darajasi tufayli sog'liqqa bevosita ta'sir ko'rsatish uchun ishlatiladi. Bu to'qimalarning ta'siri, masalan, o'tkir nurlanish sindromida, ular deterministik ta'sirlar deb ham ataladi. Bular qisqa vaqt ichida sodir bo'lishi aniq bo'lgan ta'sirlar. Ta'sir qilish va qusish o'rtasidagi vaqt aniqroq sinov vositalari mavjud bo'lmaganda dozani aniqlash uchun evristik sifatida ishlatilishi mumkin.

Radiatsiya terapiyasi 
To'qimalarda yutilgan dozani o'lchash radiobiologiyada muhim ahamiyatga ega, chunki u tushayotgan nurlanish maqsadli to'qimalarga beradigan energiya miqdorining o'lchovidir.

Dozani hisoblash 
Yutilgan doza radiatsiya nurining nurlanish ta'siriga (ionlar yoki C/kg) ionlashtiriladigan muhitning ionlanish energiyasiga ko'paytirilishiga teng.

Masalan, quruq havoning 20 °C va 101,325 kPa bosimdagi ionlanish energiyasi 33.97±0.05 J/S ni tashkil qiladi. (har bir ion juftiga 33,97 eV) Shunday qilib, 2.58×10−4 C/kg (1 rentgen) ta’sir qilish quruq havoda 8.76×10−3 J/kg (0,00876 Gy yoki 0,876 rad) so‘rilgan dozani yotqizadi. sharoitlar. Agar so'rilgan doz bir xil bo'lmasa yoki u faqat tananing yoki ob'ektning bir qismiga qo'llanilsa, har bir nuqtada so'rilgan dozalarning o'rtacha massasini olish yo'li bilan butun elementni ifodalovchi so'rilgan dozani hisoblash mumkin.

Adabiyotlar 

 Radiation Exposure and Contamination - Injuries; Poisoning". Merck Manuals Professional Edition. 
 Boutillon, M; Perroche-Roux, A M (1987-02-01). "Re-evaluation of the W value for electrons in dry air". Physics in Medicine and Biology
 The ICRP says, "In the low dose range, below about 100 mSv, it is scientifically plausible to assume that the incidence of cancer or heritable effects will rise in direct proportion to an increase in the equivalent dose in the relevant organs and tissues." ICRP publication 103 paragraph 64
 Siegbahn, Manne; et al. (October 1929). "Recommendations of the International X-ray Unit Committee" (PDF). Radiology. 13
Valentina Zazdravnix

Valentina Mixaylovna Zazdravnix (Dunayeva) (1954-yil 24-noyabr) — sovet xokkeychisi va murabbiyi. 1980-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori.

Tarjimai holi 
Valentina Zazdravnix 1954-yil 24-noyabrda tugʻilgan.

Beshinchi sinfdan Andijon oliy sport mahorati maktabida Miriman Kim qo‘l ostida qo‘l to‘pi bilan shug‘ullangan. 1972-yil Kiyevda boʻlib oʻtgan maktab oʻquvchilari Spartakiadasida, 1971-yilda SSSR xalqlarining yozgi Spartakiadasida Oʻzbekiston SSR gandbol terma jamoasi safida oʻynagan. 1972-yilda Andijon shahridagi 14-maktabni va Andijon davlat pedagogika institutini tamomlagan.

„Andijanka“ jamoasida chim ustida xokkey klubida o‘ynagan, klub bilan ikki marta (1979—1980)  SSSR chempionatida g‘olib chiqqan, shuningdek, 1977-yil mart oyida Xalqaro xotin-qizlar kuni va Butunittifoq birinchi ayollar o‘rtasida o‘tkazilgan xokkey bo‘yicha 1978-yil sentyabr Toshkentdagi Butunittifoq turnirida g‘olib chiqqan.

1980-yilda Moskvadagi yozgi Olimpiya oʻyinlarida SSSR ayollar xokkey jamoasi aʼzosi boʻlgan va bronza medalini qoʻlga kiritgan. Maydonda tushib 5 ta oʻyin oʻtkazgan, gol urolmagan.

1981-yilda Buenos-Ayresdagi jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

Xalqaro toifadagi sport ustasi.

„Spartak“ning SSSR chempionatidagi ikkita gʻalabasidan soʻng oʻyinchi murabbiy boʻlgan, keyin bir necha yil „Andijonka“ sport maktab-internatida murabbiy boʻlib ishlagan.

1995-yilda oilasi bilan Oʻzbekistondan Bryansk viloyatiga koʻchib oʻtgan. Oziq-ovqat doʻkonida sotuvchi, farrosh boʻlib ishlagan.

Oilasi 
Valentina Zazdravnixning turmush oʻrtogʻi Andijonning chim ustida xokkey klubi „Mexnat“ jamoasida oʻynagan. Uch oʻgʻil nabira va bir qiz nabirasi bor.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1954-yilda tugʻilganlar
24-noyabrda tugʻilganlar
Andijanka chim ustidagi xokkey klubi aʻzosi
Andijon davlat pedagogika instituti bitiruvchilari
Nigmatulla Yenikeyev

Nigmatulla Salimgarayevich Yenikeyev (1893-yil, Ufa viloyati Belebeyev tumani Yangi Kargala qishlogʻi — 1971-yil, SSSR Oʻzbekiston SSR Fargʻona viloyati) sovet harbiy qoʻmondoni, siyosiy xodim, brigada komissari.

Biografiyasi 
Nigmatulla Yenikeyev 1893-yilda Ufa viloyati Belebeyev tumani Yangi Kargala qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan. Orenburgdagi Husayniya madrasasida tahsil olgan.

Rossiya Imperiyasi armiyasidagi xizmat 
Yenikeyev 1914-yildan Rossiya Imperiyasi armiyasida xizmat qilgan. Keyinchalik Belebeydagi 152-zaxira piyodalar polkida otryad boshlig‘i, vzvod komandiri o‘rinbosari lavozimlarida ham xizmat oʻtagan. Armiyadagi faolligi va jasorati uchun katta unter-ofitser lavozimiga koʻtarilgan.

Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasidagi xizmati 
Yenekeyev Oktabr inqilobidan keyin Belebeyev tuman kengashiga saylanadi.

1918-yilda Perm viloyati musulmonlar komissarligi aʼzosi sifatida Perm shahridagi Qizil Armiya musulmon otryadlari, bataylonlari va 21-musulmon otishma polkini shakllantirishda ishtirok etadi.

1919-yilning mart oyida Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi safiga qoʻshilib, Qizil Armiya safida koʻngilli askar sifatida roʻyxatdan oʻtadi va sharqiy frontning 1-chi armiyasi Inqilobiy urush kengashi siyosiy qismi musulmonlar boʻlimi xodimi etib tayinlanadi.

1919-yil avgust oyidan 1920-yil sentyabr oyigacha — 1-Volga tatar miltiq brigadasining siyosiy boʻlimi boshligʻi. Keyinchalik, Buxoro Xalq Sovet Respublikasi Xalq Harbiy Nazorati Siyosiy boshqarmasi boshligʻi.

1921-yil — Moskvadagi I. V. Stalin nomidagi Sharq mehnatkashlari kommunistik universitetida oʻqituvchi.

1923—1926-yillar — Qozondagi markaziy turkiy harbiy-siyosiy maktab boshligʻi va komissari.

1936-yilda Bolsheviklarning Butunittifoq Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi qoshidagi ikki yillik marksizm-leninizm kurslarini tamomlaydi va M. V. Frunze nomidagi Omsk harbiy maktabining komissari va siyosiy boʻlimi boshligʻi etib tayinlanadi.

Hibsga olinishi va oqlanishi 
Yenekeyev 1937-yil 22-dekabr oyidan 1939-yilning 4-dekabrgacha tergov ostiga olinadi, biroq keyinchalik harbiy tribunalning hukmi bilan Volga harbiy okrugi ayblovlarning toʻliq asossizligi sababli oqlanadi. 1940-yilda toʻliq oqlanib, ozodlikka chiqqach, sog‘ligʻining yomonlashganligi sababli armiya safidan demobilizatsiya qilinadi va keyingi yillarda Oʻzbekistonda turli maʼmuriy va xoʻjalik lavozimlarida faoliyat olib boradi.

Adabiyotlar 

 Doʻzaxdan omon qolganning eʼtiroflari (mavjud havola)
 Sibirda tugʻilgan. Omsk Oliy qoʻshma qurol qoʻmondonligi tarixining sahifalari A. I. nomidagi ikki marta Qizil bayroq maktabi. M. V. Frunze — Omsk, Omsk kitob nashriyoti. 1987 yil
 Omsk kadet korpusi : tarix va zamonaviylik / Basaev Viktor Romanovich. — Omsk: Omsk matbuot uyi, 2003 yil. — ISBN 5-86849-251-X
 Omsk oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik maktabi oʻzining 180 yillik mavjudligi va rivojlanishi uchun. Yosh mutaxassisning maʼnaviy va kasbiy shakllanishida Sibir va Rossiya oliy oʻquv yurtlarining tarixiy anʼanalarining oʻrni: (maʼruza tezislari). — Omsk, 1993 yil.

Manbalar 

Fargʻonada vafot etganlar
1971-yilda vafot etganlar
1893-yilda tugʻilganlar