MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Magnitobiologiya

Magnitobiologiya - biofizikaning bir boʻlimi, tabiiy va sunʼiy magnit maydonining tirik organizmlarga taʼsirini, organlar (yurak, miya, nervlar va boshqalar) hosil qilgan magnit maydonini hamda biologik moddalarning magnitlik xususiyatlarini tadqiq qiladi. Sunʼiy magnit maydonining odam organizmiga taʼsiri toʻgʻrisidagi maʼlumotlar qadimdan maʼlum. Oʻsha davrda magnitning shifobaxsh xususiyatiga ortiqcha baho berilgan; magnit har qanday kasallikka davoligi va hatto yoshartirishi toʻgʻrisida koʻp yozilgan. 19-asrda yevropalik shifokorlar (jumladan, fransuz nevropatologi J.A.Sharko, rus shifokori S.P.Botkin) magnit maydoni asabni tinchlantiradi, deb hisoblashgan. M. 20-asrning 60-yillaridan boshlab kosmik biol. paydo boʻlishi bilan tez rivojlana boshladi; kuchaytirilgan magnit maydonining biologik taʼsirini oʻrganishga asosiy eʼtibor berildi. Magnit maydoni kuchlanishi ersted bilan oʻlchanadi. Bu kuchlanish 140000 erstedgacha oʻzgarib turadi. Sut emizuvchilarning barcha organlari magnit maydonidan taʼsirlanadi. Boshqarish funksiyasini bajaradigan organlar magnit maydoniga sezgir boʻladi. Kuchli magnit maydoni nerv sistemasiga tormozlovchi taʼsir koʻrsatadi, yaʼni shartli va shartsiz reflekslarni soʻndiradi. Oʻsimliklarda kuchli magnit maydoni ildizning oʻsishini toʻxtatadi, fotosintez intensivligini kamaytiradi. Magnit maydoni taʼsirida mikroorganizmlarning oʻsish tezligi va ferment sistemasi faolligi, RNK sintezi, yuqori haroratga sezgirligi oʻzgaradi. Geomagnit maydoni tirik organizmlarning oʻrni va vaqtni chamalashda ahamiyatga ega ekanligi taxmin qilinadi. Shuningdek, qushlar va baliqlarning uzoq xududlarga koʻchib utishi (migratsiyasi)da, chuvalchanglar, mollyuskalar, hasharotlar va boshqa hayvonlarning harakatlanishida ham chamalovchi taʼsir kursatishi mumkin, ayrim oʻsimliklar ildiz sistemasi magnit meridianiga nisbatan yoʻnaladi. M. sohasidagi maʼlumotlar terapevtik maqsadlarda va ishlab chiqarishda foydalaniladigan magnit maydonini gigiyenik baholashda muhim ahamiyatga ega.

Manbalar
Magnitogidrodinamik generator

Magnitogidrodinamik generator, MGD-generator — issiqlik energiyasini bevosita elektr energiyasiga aylantirib beradigan generator. Asosiy qismlari: elektrodlar joylashgan kanal va kuchli magnit maydonni hosil qiladigan elektromagnit. Magnitogidrodinamik generatorning yopiqsiklli (berk kanalli) va ochiq siklli (ochiq kanalli); impulsli (oniy), qisqa muddat va uzok, muddat ishlaydigan xillari boʻladi. Generator ishlab turgan paytda temperatura va bosim taʼsirida kanalda harakatlanadigan va magnit maydonni kesib oʻtadigan elektr oʻtkazuvchi ish jismi (elektrolit, suyuq metall yoki plazma) da elektr toki hosil boʻladi. Bu tok elektrodlar orqali isteʼmolchiga boradi. Dastlabki Magnitogidrodinamik generator 20-asr 50-yillar oxiri va 60-yillar boshida oldin AQSH da, keyinroq sobiq Ittifoqda yaratilgan. Quvvati 500 MVt ga yetadigan MGD-elektr stansiyaning magnitogidrodinamik bloki ham ishlab chiqilgan. Magnitogidrodinamik generator issiqlik elektr st-yalarining ish samaradorigini ancha oshiradi. Magnitogidrodinamik generatordan elektr stansiyalarda, kosmik kemalar, samolyotlar va boshqalarda foydalanish mumkin.

Manbalar
Magnitogorsk

Magnitogorsk - Rossiya Federatsiyasi Chelyabinsk viloyatidagi shahar (1931-yildan). Magnit togʻi etagida. Janubiy Uralning sharqiy yon bagʻrida, Ural daryosining har ikkala sohilida. Rossiya Federatsiyasi metallurgiya sanoatining eng yirik markazlaridan biri. 1929—34 yillarda Magnitogorsk metallurgiya kombinati qurilishi munosabati bilan vujudga kelgan. Aholisi 426,1 ming kishi (1998). Yirik sanoat korxonalari: metallurgiya kombinati, metiz-metallurgiya, kalibrlash, kran zavodlari. Pianino fabrikasi mavjud. Mashinasozlik, kurilish materiallari, yengil va oziq-ovqat sanoatlari rivojlangan. Konchilik-metallurgiya va ped. institutlari, drama va qoʻgʻirchoq teatrlari, oʻlkashunoslik muzeyi bor.

Manbalar 

 

Rossiya shaharlari
Transkontinental shaharlar
Magnitograf

Magnitograf (magnit va ... graf) — 1) Yer magnit maydonining vaqt boʻyicha oʻzgarishlari (magnit variatsiyalari)ni uzluksiz qayd qilib boradigan asbob. Magnit variometr va kayd qilgichdan iborat. Magnit variometrlarning optik-mexanik, magnitga toʻyingan, induksion, kvant, oʻta oʻtkazuvchan xillari boʻladi. Qayd qilgichlar sifatida chastota oʻlchagichlar, raqamli voltmetrlar, peroli elektr potensionmetrlar, magnitofonlar, perforatorlar va boshqalardan foydalaniladi. Eng oddiy M. fotoqayd qilgich, yoritkich va uchta optik-mexanik variometrdan iborat. Har qaysi variometrda koʻzgu boʻlib, undan qaytgan yorugʻlik nuri sekin aylanib turgan baraban sirtidagi lenta (fotoqogʻoz yoki fotoplyonka) ga tushadi. Lenta galvanografga tutashtirilgan; u fototok oʻzgarishini lentaga qayd qilib boradi. Bunday M. magnit maydoni oʻzgarishlarini -10 5 e aniklikda qayd qiladi. Olingan magnitogrammala magnit variatsiyalari vaqti, amplitudasi va davri xaqidagi maʼlumotlar boʻladi. M. koʻrsatishlari kopmyuterlarda kodlanadi va qayta ishlanadi; 2) Quyosh magnitografi — Quyoshdagi magnit maydonni oʻlchash uchun moʻljallangan asbob. Asosiy qismlari: elektr-optik yorugʻlik modulyatori, spektrograf, fotokoʻpaytirgichlar, qayd qilgich qurilma. Ishi Zeyeman effektiga asoslangan.

Adabiyot 
 Yanovskiy B.M., Zemnoy magnetizm, 1-j., 5-nashri, Sankt-Peterburg, 1997.

Manbalar
Magnitola

Magnitola — magnitofon va radio-priyomnikli bir quti (korpus) ga birlashtirib ishlab chiqariladigan radiotexnika apparati; tovushni qayta eshittiruvchi apparat va tovushni yozib oluvchi apparatning bir turi. M.ning umumiy qismlari — past chastotali chiqish kuchaytirgichi, elektr bilan taʼminlash bloki va tovush karnaylari. M.dan mustaqil magnitofon va radiopriyomnik sifatida foydalanish mumkin.

Manbalar
Magnitometr

Magnitometr (magnit va ... metr) — magnit induksiya, magnit maydon kuchlanganligi va doimiy magnitlarning magnit momentlarini oʻlchash uchun moʻljallangan asbob. Magnitomexanik, elektromagnit, induksion va ferrozond M.lar bor. Magnitomexanik M.da oʻlchanayotgan magnit maydonda 2 doimiy magnit oʻzaro taʼsirlashadi, natijada ulardan biri muayyan burchakka ogʻadi. Bunday M. mutlaq (mas, magnit teodolit) va nisbiy (mas, kvars asbob) oʻlchashlar uchun qoʻllaniladi. Elektromagnit M.da tekshirilayotgan magnit maydon gʻaltakdagi elektr toki magnit maydoni bilan taqqoslanadi. Induksion M.ning ishi elektromagnit induksiya hodisasiga asoslangan. Ferrozond M.ning ishi oʻzgaruvchan tok oʻtadigan chulgʻamli oʻzakning magnit oʻtkazuvchanligi oʻlchanayotgan magnit maydon taʼsirida oʻzgarishi hodisasiga asoslangan. M. yordamida Yer va boshqa sayyoralarning magnit maydoni oʻlchanadi, magnit oʻzgarishlariga doyr hodisalar oʻrganiladi, foydali qazilma konlari qidiriladi; magnit materiallarning xossalari oʻlchanadi va boshqa ilmiy hamda amaliy ishlar bajariladi.

Manbalar
Magnitomexanik hodisalar

Magnitomexanik hodisalar — magnitli mikrozarralarning magnit momenti bilan mexanik momenti orasidagi bogʻlanishga doyr hodisalar. Atom yadrosi atrofida zarralar (elektron, proton, neytron)ning harakati tufayli atomda magnit momenti hosil boʻlishi bilan birga mexanik moment ham yuzaga keladi. Ferromagnit jismlarni magnit maydonta joylashtirilsa, atomlar magnit moment yoʻnalishini maydon yoʻnalishi boʻyicha oʻzgartiradi. Bunday oʻzgarish esa, oʻz navbatida, atomlarning mexanik momenti oʻzgarishiga olib keladi. Lekin jismning toʻliq mexanik momenti (harakat miqdori) oʻzgarmaydi, jism atomlarining mexanik momenti yoʻnalishiga teskari harakat miqdori momenti hosil boʻladi, u holda jism aylanma harakatlanadi. Buni solenoidda elastik ipga osilgan metall sterjenda kuzatish mumkin. Agar solenoiddan elektr toki oʻtkazilsa, metall sterjen magnitlanadi va aylanma harakatlanadi. Bunda harakat miqdorini ipning buralishidan aniqlanadi (tajribani 1915-yilda A. Eynshteyn va golland fizigi V. de Xaaz amalga oshirgan). Bu tajribada metall sterjen oʻz oʻqi atrofida tez aylantirilsa tashki magnit maydon boʻlmaganda ham (yaʼni solenoidda elektr toki boʻlmasa ham) sterjen magnitlanishini kuzatish mumkin. Bu effektni amerikalik olim S. Barnett 1909-yilda kuzatgan. Magnitomexanik hodisalar, ayniqsa, atom tuzilishini oʻrganishda muhim. Magnitomexanik hodisalar har xil jismlarning magnit xossalarini aniqlashga imkon beradi.

Manbalar
Magnitooptika

Magnitooptika, magnetooptika — magnit maydoni taʼsirida muhitning optik xossalari oʻzgarishini oʻrganadigan fizika boʻlimi. Magnit maydonidan yorugʻlik oʻtkazilganida qutblanish tekisligining aylanishi (Faradey effekti), spektr chiziqlarning qoʻshimcha chiziqlarga ajralishi (Zeyeman effekti) kabi hodisalar roʻy beradi. M.da magnit maydoniga tik va shu maydon yoʻnalishidagi yorugʻlik jismga tushganida har xil yutilishi, magnit maydoni taʼsirida muhitning optik anizotropiyayen kuzatiladi. Muhit sirtidan yorugʻlik qaytganida optik anizotropiya ham roʻy beradi.

M. 20-asr 60 — 70-yillarida jadal rivojlandi: yarimoʻtkazgichlar, ferrit va antiferromagnetik singari kristallarning xossalari yaxshi oʻrganildi. Bunday materiallardan yorugʻlik qaytganida yoki yutilganida (kuchli magnit maydonida) yangi spektral seriyalar — Landau spektrlari paydo boʻlar ekan. Bu spektrlarning ajralishi elektronning xususiy spini bilan bogʻliq. M.da Zeyeman effekti ham oʻrganiladi. Shaffof ferrit va antiferromagnetiklar, diamagnetik va paramagnetiklarga Karaganda asosiy rolni bu muhitlarning ichki magnit maydonlari oʻynaydi (bunday maydonlarning kuchlanganligi 105 — 106 E gacha yetadi), bunday materiallar juda tez (kuchli) magnitlanish xususiyatiga ega boʻladi (Kerr effekti). Shu sababli, shaffof ferrit va antiferromagnetiklar lazer nurlarini boshqarishda, elektron-hisoblash mashinalarida va boshqalarda ishlatiladi. M. usullari jismlarning kvant holatlarini, fizikkimyoviy tuzilishini tekshirish, taxlil qilish va boshqa sohalarda juda koʻp ishlatiladi.

Manbalar
Magnitoradiola

Magnitoradiola — magnitofon, radiopriyomnik va grammafon plastinkasi qoʻyiladigan elektr proigrivatelni bir quti (korpus) ga birlashtirib ishlab chiqariladigan radiotexnika apparati; tovushni qayta eshittiruvchi apparat va tovushni yozib oluvchi apparatning bir turi. Asosiy umumiy qismlari — past chastotali chiqish kuchaytirgichi, elektr bilan taʼminlash bloki va tovush karnaylari. Hozirgi paytda kompaktdisklar ishlab chiqarish rivojlanganligi tufayli M. ishlab chiqarish ancha cheklangan.

Manbalar
Magnitostatika

Magnitostatika, magneto statika (magnit va ...statika) — elektromagnit maydon nazariyasining bir boʻlimi. Magnitlangan jismlar va vaqt davomida oʻzgarmaydigan magnit maydonining xossalarini oʻrganadi. M. dastlab doimiy magnitlarning oʻzaro taʼsiri haqidagi taʼlimot sifatida maydonga kelgan.

Manbalar
Magnitostriksion materiallar

Magnitostriksion materiallar — magnitlanganda oʻz shakli va oʻlchamlarini oʻzgartirish (magnitostriksiya) xususiyatiga ega boʻlgan materiallar. Nikel, ferritning baʼzi turlari, temirnikel, temir-kobalt va temir-alyuminiy qotishmalari Magnitostriksion materiallar hisoblanadi. Temirnikel qotishmalarning magnit oʻtkazuvchanligi yuqori boʻladi. Ulardan ixcham kuch transformatorlarining oʻzaklari, magnit kuchaytirgichlar, kontaktsiz rele va boshqa tayyorlanadi. Temir-kobalt qotishmalarning magnitostriksiya xususiyatlari juda yuqori boʻladi. Ulardan kuchli magnitostriksiya oʻzgartirgichlarnint oʻzaklari va boshqa tayyorlanadi. Temir-alyuminiy qotishmalarning magnitostriksiya xususiyati yuqori boʻlishi bilan birga solishtirma elektr qarshiligi katta va mustahkam boʻladi. Ulardan ham magnitostriksion oʻzgartirgichlarning oʻzagi tayyorlanadi.

Manbalar
Magnitostriksion oʻzgartirgich

Magnitostriksion oʻzgartirgich — magnit maydon energiyasini mexanik tebranishlar energiyasiga yoki aksincha oʻzgartirib beradigan elektrotexnik va elektroakustik qurilma. Ishi materiallarning oʻz shakli va oʻlchamlarini oʻzgartirish (magnitostriksiya) xususiyatiga asoslangan. Tuzilishi magnitostriksion materialdan yasalgan oʻzak (magnit oʻtkazgich) va unga oʻralgan sim chulgʻamidan iborat. Oʻzak sterjen shaklida yoki halqasimon shaklda boʻladi. Magnitostriksion oʻzgartirgich tarkatuvchi va qabul qiluvchi boʻlishi mumkin. Tarqatuvchi Magnitostriksion oʻzgartirgichda oʻzgaruvchi elektr toki chulgʻamdan oʻtib, oʻzgaruvchan magnit maydonini vujudga keltiradi. Uning taʼsirida oʻzak dam-badam oʻz shakli va oʻlchamlarini oʻzgartiradi. Qabul qiluvchi M.oʻ.da oʻzakka tashqi mexanik kuchlar (mas, tovush toʻlqinlari) taʼsir qiladi, natijada oʻzakda oʻzgaruvchan magnit maydon, chulgʻamda esa elektr yurituvchi kuch vujudga keladi. Magnitostriksion oʻzgartirgich gidroakustik va ultratovush qurilmalarida, elektr va radiotexnika jihozlarida, mashinalar, binolar va inshootlarning titrashini oʻlchash va boshqalarda qoʻllaniladi.

Manbalar
Magnitostriksiya

Magnitostriksiya (magnit va lot. strictio — qisilish, taranglashish) — kristall jismning magnitlanganda oʻlcham va shakllari oʻzgarishi; kristall panjaraning magnit maydonida energetik holatining, shuningdek, panjaradagi tugunlari orasidagi masofaning oʻzgarishiga olib keladi. Ferro-va ferrimagnetiklarda zarralarning magnitli oʻzaro taʼsiri juda yuqori boʻlgani uchun M. eng katta qiymatga erishadi. M. hodisasiga teskari hodisa Villari effekti hisoblanadi.

Manbalar
Magnitofon

Magnitofon (magnit va  -fon) — tovush (nutq, musiqa)ni magnit lentaga yozib olish va qayta eshittirish uchun moʻljallangan apparat. Kasb bilan bogʻliq (professional), dispetcherlik, maishiy (roʻzgʻorda foydalaniladigan), maxsus, muqim (statsionar) va portativ (ixcham; ham batareyadan, ham elektr manbadan ishlaydigan) xillari boʻladi. Magnitofon, asosan, lenta (tasma) tortish mexanizmi; lentani teskari oʻrash mexanizmi; yozib olinadigan va kayta eshittiriladigan tovush signallarni kuchaytirgich; magnit kallak; akustik tizim (radiokarnaylar) dan iborat. Tovush signallari apparatdan magnit kallak orqali bevosita magnit lentaga (tovushni yozib olishda) yoki akustik tizim (radiokarnaylar) ga (tovushni qayta eshittirishda) uzatiladi. Tovushni yozib olish yoʻllari soni boʻyicha Magnitofon bir va kup (8 tagacha) yoʻlli; magnit lentaning joylashuviga koʻra, kassetali va gʻaltakli xillarga boʻlinadi. Odatda, Magnitofonda bitta (monofonik) yoki ikkita (stereofonik) yozib olish — qayta eshittirish kanali boʻladi. Magnitofon magnit lentalarining harakatlanish tezligi 38,1; 19,05; 9,53; 4,76; 2,4 m/s. Hozir ishlab chiqarilayotgan aksar Magnitofonlar lentalarining harakatlanish tezligi 4,76; 2,4 m/s. Magnit lentaga yozib olingan tovushni oʻchirib, ayni paytda oʻrniga yangisini yozib olish mumkin. Magnitofonda lentani teskari oʻrash tezligi ish tezligiga nisbatan 5—10-marta yuqori (yana qarang Magnitola, Magnitoradiola).

Manbalar
Magnit-elektr asbob

Magnit-elektr asbob yoki magnitoelektrik oʻlchash asbobi — oʻzgarmas elektr toki va kuchlanishini oʻlchash uchun moʻljallangan oʻlchash asbobi. Ishi doimiy magnitning magnit maydonlari bilan gʻaltakda oqayotgan elektr tokining oʻzaro taʼsirlashuviga asoslangan. Qoʻzgʻalmas magnit va temir oʻzak orasida aylanadigan gʻaltakli (ramkali) Magnit-elektr asbob a. Keng tarqalgan. Bu asbobda gʻaltak (ramka) ni mil bilan birga aylantiradigan kuch tok kuchiga teng. Qoʻzgʻalmas magnitli va qoʻzgʻaluvchan magnitli Magnit-elektr asbob a.lar ham bor. M.-e. a.lar tashqi magnit maydonlar va temperatura oʻzgarishlarini deyarli sezmaydi, shuning uchun aniq oʻlchaydi. Toʻgʻrilagichlar (oʻzgarmas tokni oʻzgaruvchan tokka aylantiruvchi asboblar) bilan birga Magnit-elektr asboblar oʻzgaruvchan tok zanjirlarida ishlatiladi, oʻlchash oʻzgartirgichlari bilan birga esa temperatura, bosim va boshqalarni oʻlchash mumkin.

Manbalar
Magnoliya

Magnoliya (Magnolia) — magnoliyadoshlar oilasiga mansub doim yashil yoki barg toʻkadigan daraxtlar turkumi. Sharqiy va Jan.-Sharqiy Osiyo, Shimoliy Amerikaning jan.-sharqi hamda Markaziy Amerikada 80 ga yaqin turi bor. Oʻzbekistonda 3 turi manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Shundan yirik gulli M. doim yashil manzarali daraxt sifatida tarqalgan. Oʻzbekistonda oʻstiriladiganining bargi kuzda toʻkiladi. Boʻyi 10–13 m oraligʻida. Barglari ellipssimon yoki tuxumsimon, yaltiroq, bandli, ketma-ket joylashgan. Gullari yirik, oq, xushboʻy, yakka. Bargi tarkibida efir moylari, glyukozidlar, poʻstlogʻi va ildizida alkaloidlar bor. Bargidan tayyorlangan suyuq eksrakt qon bosimini pasaytirishda qoʻllanadi.

Manbalar
Magnoliyadoshlar

Magnoliyadoshlar (Magnoliaceae) — ikki urugʻpallali oʻsimliklar oilasi. Daraxt va butalardan iborat. Barglari yaxlit, baʼzan boʻlakchali, cheti tekis, gullari yirik, toʻgʻri, ikki jinsli (kamdankam bir jinsli). Changchilari koʻp. Amerika va Osiyoning tropik va subtropik mintaqalarida 14 turkumi (240 ga yaqin turi) bor. Magnoliya, loladaraxt kabi turkumlarining turlari manzarali oʻsimlik sifatida ekiladi.

Manbalar 

Oʻsimliklar
Magomayevlar

Magomayevlar — ozarbayjon sanʼatkorlari sulolasi. Magomayev Abdulmuslim Magomet oʻgʻli — kompozitor, Ozarbayjonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1935). Milliy musiqa teatri assochilaridan, birinchi ozarbayjon dirijyori. 1911-yildan U.Hojibekov tashkil etgan milliy opera guruhida ishlagan. Ozarbayjon opera va balet teatri direktori va bosh dirijyori. Kompozitorlik ijodida Yevropa musiqa tamoyillari bilan xalq qoʻshiqchilik sanʼatini uzviy bogʻlashga intilgan. "Shoh Ismoil" mugom operasi (1916), "Nargiz" operasi (1935; 1938-yilda Oʻzbek musiqali teatrida sahnalashtirilgan), ommaviy qoʻshiqlar, simfonik asarlari mashhur. 300 dan ortiq xalq kuylarini toʻplab, birinchi ozarbayjon xalq qoʻshiqlari toʻplamini nashr etgan (1927, U.Hojibekov bilan birgalikda).

Magomayev Muslim Magomet oʻgʻli (1942.17.8, Boku) — opera va estrada xonandasi (bariton). Abdulmuslim Magomayevning nevarasi. Xalq artisti (1973). Milandagi "La Skala" teatrida malakasini oshirgan (1964—65). Ozarbayjon konservatoriyasini tugatgan (1968). 1963-yildan Ozarbayjon opera va balet teatrida yakkaxon xonanda. Ozarbayjon davlat estrada-simfonik orkestri tashkilotchisi va badiiy rahbari (1975—89). Kuchli va nafis ovoz sohibi. Ijro uslubiga badiiy koʻtarinkilik, joʻshqinlik xosdir. Konsert repertuaridan Yevropa va ozarbayjon operalaridan ariyalar, shuningdek, romans, estrada va xalq qoʻshiqlari oʻrin olgan. Bir necha qoʻshiqlar muallifi. Amerika, Yevropa va Osiyo mamlakatlarida, shu jumladan, bir necha marta Oʻzbekiston (1966, 1972 va boshqalar)da gastrolda boʻlgan. Xalqaro estrada xonandalari tanlovlari (Kann, Sopot, 1969) gʻolibi.

Manbalar
Madagaskar (maʼnolari)

Madagaskar:

Joylar
 Madagaskar (Madagaskar Respublikasi) - Afrikadagi davlat, poytaxti - Antananarivo shahri.
 Madagaskar (orol) — Hind okeanidagi orol, Afrika materigidan 400 km sharqda.

Filmlar
 Madagaskar
 Madagaskar 2
 Madagaskar 3: Yevropa boʻylab qidiruv
 Madagaskar pingvinlari
Madagaskar (orol)

Madagaskar (, ) — Hind okeanidagi orol, Afrika materigidan 400 km sharkda. Maydoni 590 ming km². Orolda Madagaskar davlati joylashgan.

Manbalar 

 

Orollar
Madagaskar
Madad sugʻurta agentligi

"MADAD" SUG`URTA AGENTLIGI - Oʻzbekistondagi yirik sugʻurta agentligi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1995-yil 26-iyundagi qaroriga koʻra, ochiq aksiyadorlik jamiyati sifatida tashkil etilgan. Agentlikning asosiy aksiyadorlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi (hissasi 25%), Tashqi iqtisodiy faoliyat Milliy banki (17,91%), "Oʻzsanoatqurilish" banki (13,7%), "Oʻztadbirkorbank" (17,70%), boshqa yuridik shaxslar (21,24%) va jismoniy shaxslar (1,75%). Agentlikning asosiy vazifasi keng koʻlamdagi sugʻurta xizmatini koʻrsatish, shuningdek, xususiy tadbirkorlik va kichik biznesni rivojlantirishga yoʻnaltirilgan investitsiyalarning sugʻurta himoyasini taʼminlashdan iborat. Sugʻurtaviy himoya bilan taʼminlash yuzasidan yuklatilgan vazifalarga muvofiq, agentlik sugʻurtaning oʻndan ortiq turini amalga oshiradi. Agentlikning sugʻurtaviy majburiyatlari portfelida mulk sugʻurtasi, baxtsiz hodisalar oqibati sugʻurtasi, kasb masʼuliyati sugʻurtasi turlarining salmogʻi yuqori. Kreditning garov bilan qoplanmagan qismini qaytarmaslik holatidagi javobgarlik sugʻurtasi kichik va oʻrta biznes subʼyektlarining loyihalarini moliyalashtirish muammolarini yechishda keng qoʻllaniladi. Bu tur boʻyicha agentlik 2001—2002-yil davomida tuzgan shartnomalari soni 1800 dan ortiq, sugʻurta majburiyatlari 10 mlrd. soʻmni tashkil etdi. Agentlik faoliyat davrida 4-marta aksiyalar emissiyasini amalga oshirdi. Agentlikning Nizom jamgʻarmasi 250 mln. soʻm, sugʻurta mukofotlari 460 mln., toʻlangan qoplamalar hajmi 161,9 mln. soʻm (2002).

Moʻmin Ashurov.

Manbalar
Zunnun Madaliyev

Zunnun Madaliyev (1914.20.5, Shahrixon sh. — 1980.7.9, Fargʻona) — aktyor va rejissor Oʻzbekiston xalq artisti (1967). Sahna faoliyatini 1930-yil Andijon teatrida boshlagan. 1933—39-yillar Asaka kolxoz—sovxoz teatrida, 1940-yildak Fargʻona viloyat musiqali drama va komediya teatrida aktyor, rejissor, bosh rejissor Qahramonlik va komik rollar ustasi sifatida tanilgan. Ortiqcha xatti-harakat usullarisiz qahramon qiyofasini ocha bilish layoqatiga, sahnadagi sherigi (partnyori)ni oʻziga ergashtira oladigan, kechinmalariga sherik qila oladigan, kuchli psixologik talqin mahoratiga ega sanʼatkor boʻlgan. Yaxshivoy ("Nomus va muhabbat"), Kablayi ("Besh soʻmlik kelin"), Majididdin ("Alisher Navoiy"), Mavlon ("Shohi soʻzana"), Ferdinand ("Makr na muhabbat"), Toshbolta ("Toshbolta oshiq"), Xolmat ("Boy ila xizmatchi"), Tartalya ("Baxtli gadolar") singari turli janr, insonlar toifasiga oid yuzdan ortiq obrazlar yaratgan. Rej. sifatida "Mavlono Muqimiy" (S. Abdulla), "Hamza" (Komil Yashin. A. Umariy), "Maysaraning ishi" (Hamza), "Gulsara" (Komil Yashin, M. Muhamedov), "Ajab savdolar" (H. Gʻulom), "Layli va Majnun" (Xurshid), "Alpomish", "Gul va Navroʻz" (S. Abdulla), "Boqi va Soqi (Ya. Mamatxonov) kabi spektakllarni saqnalashtirgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
Andijonda tugʻilganlar
Fargʻonada vafot etganlar
1914-yilda tugʻilganlar
20-mayda tugʻilganlar
1980-yilda vafot etganlar
7-sentabrda vafot etganlar
Manzura Madaliyeva

Manzura Abdullayevna Madaliyeva  (26 avgust 1947-yil) — ilgʻor oʻqituvchi, Oʻzbekiston Qahramoni.

Tarjimai holi 
1970-yilda Qoʻqon pedagogika institutining matematika fakultetini tugatgan. 1970-yildan Qoʻqon shahridagi 10-maktabda matematika fani oʻqituvchisi sifatida faoliyat olib borgan. Madalieva matematika taʼlimida oʼziga xos maktab yaratgan. U maktabda birinchi boʼlib «matematika fani xonasi»ni tashkil etib, unga matematika tarixiga doir asarlar, matematika fanining buyuk allomalari suratlari, kitoblarini qoʼygan. Viloyatda birinchi boʻlib "Qiziqarli matematika kechasi"ni oʻtkazgan. Madaliyeva birinchi marta matematikadan dars berishda televideniye imkoniyatlaridan keng foydalanishni yoʻlga qoʻygan. Oʻzbekiston televideniyesi uning ssenariysini "Bilmasvoy matematika kechasida" nomi bilan namoyish etgan. Xuddi shunday koʻrsatuv Al-Xorazmiy tavalludining 1200-yilligiga bagʻishlangan xalqaro ilmiy anjuman qantashchilariga ham namoyish etildi. 

1991 yilda “O'qituvchi” nashriyotida uning ish tajribasi, faoliyati haqida hikoya qiluvchi “Sahnada matematika” nomli kitob nashr qilindi. Risolada matematika fani bo'yicha to'garak mashg'ulotlari va kecha­larida o'quvchilarni axloqiy-estetik ruhda tarbiyalash g'oyasi ilgari surilgan. Kitob­chadagi didaktik she'rlarni ham Manzura Madalievaning o'zi yozgan. Shuningdek, "Koʻpburchaklar tashkiloti va Ahmad" inssenirovkasi muallifi. 1997-yilda yoshlarga ta'lim va tarbiya berish borasidagi davlat va xalq oldidagi qahramonona mehnati uchun  «O'zbekiston Qahramoni» unvoni berilgan. 

Oilali, uch nafar farzandi bor.

Manbalar

Havolalar  

    

Oʻzbekiston qahramonlari
1947-yilda tugʻilganlar
26-avgustda tugʻilganlar