MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Oybek Usmonov

Oybek Orifbekovich Usmonov — oʻzbek diplomati, filolog. Oʻzbekistonning Isroil va Pokiston davlatlaridagi sobiq elchisi.

Biografiyasi 
1985-yilda Toshkent davlat universiteti (O‘zbekiston Milliy universiteti) sharqshunos-filologiya fakultetini tamomlagan. Ingliz, doriy va pushtun tillarida so‘zlashadi.

1985-1986 — O‘zbekiston komsomoli markaziy qo‘mitasi huzuridagi maktabning tashqi aloqalar bo‘limi tarjimoni.

1986-1988 — Harbiy xizmat.

1988-1989 — „Rainbow“ nashriyoti Sharq mamlakatlari bo‘limi katta referenti.

1989-1992 — O‘zbekiston teleradiokompaniyasining xorijiy davlatlarga eshittirishlar tahririyati boshlig‘i.

1992-1997 — O‘zbekiston xalqaro madaniy aloqalar milliy assotsiatsiyasi katta inspektori, bo‘lim boshlig‘i.

1997-1998 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Konsullik boshqarmasi birinchi kotibi.

1998-2001 — O‘zbekiston Respublikasining Karachi shahridagi Bosh konsulligida ikkinchi kotib, Bosh konsul.

2001-2006 — O‘zbekiston Respublikasining Isroil davlatidagi favqulodda va muxtor elchisi va Falastin muxtoriyatidagi vakili.

2006-2011 — O‘zbekiston Respublikasining Pokiston Islom Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi.

2011-2020 — O‘zbekiston Respublikasi tashqi ishlar vazirining o‘rinbosari.

2020-yildan — O‘zbekiston Respublikasining Pokiston Islom Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi.

Manbalar 

Oʻzbekistonning Pokistondagi elchilari
Oʻzbekistonning Isroildagi elchilari
Yashayotgan insonlar
Sacoila lanceolata

Sacoila lanceolata, odatda bargsiz tumshuqli orxideya deb ataladi, Florida Gʻarbiy Hindiston, Meksika, Markaziy Amerika va Janubiy Amerikada oʻsadigan gulli oʻsimlik turi. U botqoqlarda va suv koʻlmaklarida, shu jumladan yoʻl boʻyida oʻsadi. Janubiy Floridada navi oʻstiriladi.

Manbalar 

Markaziy Amerika orxideyalari
Almali (Qaratal tumani)

Almali () — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Qaratal tumaniga qarashli qishloq. Qanbaqti qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 195039300. 1990-yillarda Jalmendi bi deb ham atalgan.

Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 605 kishini (308 erkak va 297 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 577 kishi (301 erkak va 276 ayol) yashagan.

Manbalar 

Qozogʻiston aholi punktlari
Qaratal tumani aholi punktlari
Christopher Abad

Christopher Abad — amerikalik xaker, muzey kuratori, rassom, tarmoq muhandisi va dasturchi. Yashirin iqtisodiyot bilan bogʻliq ixtisoslashuv tabaqalanishi tahlil qilish kabi kiberjinooiy ishlari ibilan mashhur.

Manbalar 

Xakerlar
Amerikalik dasturchilar
0x80

0x80 — The Washington Post muxbiri Brian Krebs intervyu olgan xaker. Intervyu egalarining roziligisiz boshqarilgan qurilmalardan iborat botnetlar yoki masofadan boshqariladigan shaxsiy kompyuterlar tarmoqlarini boshqarish boʻyicha xakerning daromadli biznesi haqida boʻlgan. 2006-yilning fevral oyida Washington Post gazetasida chop etilgan maqolada 0x80 oʻzining oyiga 6800 (taxminan) dollar miqdordagi daromadi, har bir shaxsiy kompyuterlarni reklama dasturlari va josuslik dasturlari orqali oʻziga boʻysundirgani haqida batafsil maʼlumot bergan.

Manbalar

Havolalar 
 Washington Post maqolasi
 Slashdot izohlari tasvir metamaʼlumotlarini ochib beradi
 0x80 qurbonlari haqida post-blog

Xakerlar
Bichimaq

Bichimaq – Alisher Navoiy “Muhokamat ul-lugʻatayn”da alohida taʼkidlagan yuzta feʼlning yetmish toʻqqizinchisi. Hozirgi oʻzbek tilidagi bichmoq soʻzining Navoiy davri va undan oldingi davrda qoʻllanilgan shakli. “Devonu lugʻatit turk”da bichdi soʻzi uchraydi va u kesmoq, bichmoq maʼnosini ifodalagan. Bu soʻz qadimgi turkiy tilda oʻtkir, kesuvchi asbob maʼnosini anglatgan ”bi” otidan “-ch” qoʻshimchasi bilan yasalgan: bi + ch = bich. Bu feʼl asli kes maʼnosini anglatgan, keyinchalik maʼnosi torayib, xoslanish yuz bergan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Abulqosim Bishr Yosin

Abulqosim Bishr Yosin (vaf. – 381 h.q./991 m.) – Shayx va shoir Alisher Navoiyning maʼlumot berishicha, Bishr Yosin shayxlarning donishmandi, avliyolarning ulugʻi. Mashhur tariqat piri, oriflar sultoni Abusaid Abulxayrga ustoz. Unga yoshligida taʼlim berib, kelajakda buyuk shayx darajasiga yetishini bashorat qilgan. “Asror ut-tavhid”da Abusaid Abulxayr: “Bizning aytgan har bir sheʼrimiz azizlarning, koʻproq pirimiz Abulqosimning soʻzlaridir”, deb aytgan. Shundan kelib chiqib, tadqiqotchilar Abusaid va Abulqosim sheʼrlarini ajratish mumkin emas, Bishr Yosin ilk shayx-shoir boʻlgan, deydilar.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Bishr bin Horis bin Abdurahmon

Bishr bin Horis bin Abdurahmon – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abu Nasr. Marv yaqinidagi Kurdobod qishlogʻida tugʻilgan. Imom Ahmad Hanbal bilan zamondosh boʻlgan. Moʻtaziliylik avj olib, xalifa Maʼmun Abbosiy (203–218 h.q./813–833 m.) Qurʼonni maxluq, yaʼni paygʻambar tomonidan yozilgan kitob, deb din peshvolarini notoʻgʻri fatvo berishlariga majbur qilganida, uyidan chiqmay, oʻz noroziligini bildirgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik
Joʻrabek Rahimov

Joʻrabek Rahimovich Rahimov — oʻzbek iqtisodchisi, davlat arbobi. 2022-yildan Xorazm viloyati hokimi. Oʻzbekiston Liberal-demokratik partiyasi aʼzosi. Xalq deputatlari Qoʻshkoʻpir tuman Kengashi deputati.

Biografiyasi

Maʼlumoti 
2003—yilda Toshkent davlat agrar universitetini, 2005—yilda Toshkent davlat agrar universiteti magistraturasini, 2012—yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasini tugatgan. Maʼlumoti boʻyicha mutaxassisligi olim—agronom, iqtisodchi.

Mehnat faoliyati 
1997—1998 — Shovot tumani Guliston shirkat xoʻjaligi aʼzosi.

1998—1999 — Shovot tumani „Matqurbon Botir“ fermer xoʻjaligi rahbari. 

1999—2003 — Toshkent davlat agrar universiteti talabasi (sirtqi).

2000—2003 — Shovot tumani „Matqurbon Botir“ fermer xoʻjaligi rahbari.

2003—2005 — Toshkent davlat agrar universiteti magistranti.

2005—2006 — Shovot tumani „Matqurbon Botir“ fermer xoʻjaligi rahbari.

2006—2007 — Shovot tumani oʻsimliklarni himoya qilish markazi otryadi yetakchi agronomi, markaz direktori.

2007—2008 — Shovot tumani hokimligi ish yurituvchisi.

2008—2011 — Dehqon va fermer xoʻjaliklari uyushmasi Shovot tumani vakilligi direktori.

2011—2013 — Shovot tumani qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimi boshligʻining agrotexnologiya masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari.

2011—2013 — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi davlat va jamiyati qurilishi akademiyasi tinglovchisi.

2013—2013 — Shovot tumani qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimi boshligʻi.

2013—2016 — Xorazm viloyati qishloq va suv xoʻjaligi boshqarmasi boshligʻi.

2016—2018 — Bogʻot tumani hokimi.

2018—2022 — Qoʻshkoʻpir tumani hokimi.

2022-2023 — Xorazm viloyati hokimi vazifasini bajaruvchi.

2023-yildan — Xorazm viloyati hokimi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Toshkent davlat agrar universiteti bitiruvchilari
Abdulloh ibn Abu Umayya

Abdulloh ibn Abu Umayya ( – Abdulloh ibn Ubu Umayya ibn al-Mugʻiyra al-Maxzumiy) – sahoba.

Hayoti 
Paygʻambarning ammalari Otikaning oʻgʻli, ayollari Ummu Salamaning ota bir ukasi boʻlgan. Abdulloh ibn Abu Umayya Islomning ilk davrida musulmonlarning ashaddiy dushmanlaridan biri edi. Islomning avvalida paygʻambarning amakilari Abu Tolibdan jiyaniga Islomga daʼvat qilishini toʻxtatishi, aks holda uni himoya qilmasligini aytishini talab qilib borgan hay’at aʼzolari orasida Abdulloh ibn Abu Umayya ham boʻlgan. U paygʻambarni Islom daʼvatidan voz kechirish maqsadida tashkil qilingan majlisda, „Isro“ surasining 93-oyatida ishorasi kelgan, yaʼni paygʻambar osmonga chiqib, u yerdan kitob olib tushmagunicha unga iymon keltirmasliklarini aytgan orasida ham boʻlgan. Ayrim rivoyatlarda Abdulloh ibn Abu Umayya musulmon muhojirlarni ortga qaytarish uchun Habashistonga borgan elchilar orasida ham boʻlgani aytiladi. Paygʻambar oʻlim toʻshagida yotgan Abu Tolibga iymon keltirishini taklif qilganida, Abdulloh ibn Abu Umayya unga qarshi chiqqan va Abu Tolibga dinidan qaytmasligi uchun bosim oʻtkazgan. Uhud jangi asnosida Madinada boʻlgan, u yerdan toʻgʻri Toifga borib, makkaliklarga urush haqida maʼlumot bergan.

Musulmonlikni qabul qilishi 
Abdulloh ibn Abu Umayyaning Islomga dushmanligi Makka fathiga qadar davom etgan. Fathdan oldin Abu Sufyon bilan birga Madinaga borishga qaror qilgan. Ummu Salamaning iltimosiga binoan, paygʻambar ularni qabul qilgan va ular musulmon boʻlganlar. Abdulloh ibn Abu Umayya Makka fathi va Hunayn jangida qatnashgan. Bu jangda Islomning ashaddiy dushmani va Saqiyf qabilasining raisi boʻlgan Usmon ibn Abdullohni oʻldirgan.

Vafoti 
Abdulloh ibn Abu Umayya 629–630-yillar (hijriy 8-yil)da Toif qamali paytida shahid boʻlgan.

Adabiyotlar 
 Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kubrā. – Bayrut: 1968. I, 122; II, 158;
 At-Tabariy. Tarӣx. – Qohira: 1960-70. III, 50-51;
 Ibn al-Asir. Usd al-gʻāba. – Qohira: 1970-73. III, 177-178;
 Ibn Hajar. Al-Isāba. – Qohira: 1328. II, 277;
 Muhammed Hamidullah. Islam Peygamberı. – İstanbul: 1990. II, 521-522.

Manbalar 

Tarixiy shaxslar
Makkada tugʻilganlar
629-yilda vafot etganlar
630-yilda vafot etganlar
Toifda vafot etganlar
Sahobalar
Musulmonlikni qabul qilganlar
Mota (Gujarat)

Mota — Hindistonning Gujarat shtatidagi qishloq, shimolda Bardoligacha 5 km va sharqda Suratdan 32 km uzoqlikda joylashgan.

Demografiyasi 
2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Mota aholisi 11 000 ga yaqin edi. Motada Patidars (Leva va Chorotariya) Patels va Koli Patelsning katta aholisi isteqomat qiladi. Boshqa guruhlarga: Brahmanlar, Anavillar, Vaishanavlar, Parmarlar va boshqalar kiradi. Hozirda Motada 26 ta kasta istiqomat qiladi. Dunyo boʻylab esa 300 ga yaqin Mota oilasi istiqomat qiladi: 250 ga yaqin oila AQShda va bir nechtasi Yangi Zelandiya va Janubiy Afrikada yashashi aniqlangan.

Taʼlim tizimi 
Motadagi taʼlim Mota Kelavani Mandal (Taʼlim kengashi) tomonidan ishlab chiqilgan. Ular gujarati va ingliz tilidagi „Balmandir“ (KG) va „Oʻrta maktab“ ga ega. Oliy oʻrta taʼlim maktabi va yotoqxonalar boshqaruv tomonidan taʼminlangan.

Tarixi 
Muktapuri, hozirgi Mota qishlogʻi, juda koʻp kichik ibodatxonalarga ega va kichik ziyoratgohga oʻxshaydi. Bu haqda Puranas kitobida ham aytilgan. Tapi Puranada (36-bob) bu haqda eslatib oʻtilgan.

Ravanani oʻldirgandan soʻng, Lord Ram doshaga ega boʻlib, u xudo boʻlishdan tashqari ikkita soyani oʻzida aks ettirdi. U Mukteshvarning hozirgi joyiga yetadi va u yerda bir soya gʻoyib boʻladi. Shunday qilib, Ram yerni muqaddas deb biladi hamda puja va yagya qildi. Shuning uchun uning nomi Mukteshvar, qishloq esa Muktapuri deb nomlandi.

Yagyani tugatgandan soʻng, Ram oldinga yuradi va Rameshvar Mahadevning hozirgi joyiga yetib boradi. U Brahmanlar uchun ovqatlar hozirlaydi va suvga boʻlgan ehtiyojni qondirish uchun Gangasma nomli oʻqdan foydalangan. Qoidaga koʻra, Lord Shivaga sajda qilish uchun ovqatdan oldin u oʻq otgan joydan qoʻliga qum olib, Mahadev Lingamga oʻrnatdi. Va keyin uning boshqa soyasi gʻoyib boʻladi. Yillar oldin qilingan qum shaklidagi lingam hali ham mavjud. Agar Rameshvarga eʼtiqod bilan sajda qilinsa, doshalaringiz yoʻqoladi va barcha istaklaringiz Rameshvar neʼmatlari bilan amalga oshadi deya ishoniladi. Motadagi lord Brahma ibodatxonalari Hindistonda juda oz, biri Puskar Rajastanda va biri Mota Gujaratda joy olgan.Motada toʻqqizta qadimiy ibodatxona faoliyat yuritadi(Rameshvar Mahadev, Nilkantha Mahadev, Mukteshvar Mahadev, Serveshvar Mahadev, Bahuchera Mata, Narmadeshvar Mahadev, Xodiyar Mata, Ram Mandir, Bhutnath Mundir, Xoxali Mata, Mahalaxmi Mata).

Manbalar

Havolalar 
 Mota Gaam

Surat tumanidagi shahar va shaharchalar
Surat shahar atrofidagi hududlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Nurmahal

NurMahal yoki Nur Mahal — Hindistonning Panjob shtatidagi Jalandhar tumaniga qarashli shahar va munitsipal kengash. Panjobdagi Lohian Xas-Nakodar — Phillaur yoʻli yaqinida joylashgan kichik shaharcha. Bu shahar, shuningdek, yaqin atrofdagi Fillar va Nakodar shaharlari bilan temir yoʻl liniyalari boʻylab ketadigan yoʻl orqali bogʻlangan.

Tarixi 
Nurmahal Kot Kahlur deb nomlangan qadimiy shahar joylashgan joyda qurilgan boʻlib, bu shahar tuprogʻi ostidan topilgan gʻishtlar va koʻplab tangalar bilan tasdiqlangan. Taxminan 1300-yillarda qadimiy shahar nomaʼlum sabablarga koʻra tashlab ketilgan yoki vayron qilingan deb ishoniladi. Maharaja Jassa Singx Ahluvaliya bu shaharni oʻz nazorati ostiga oldi.

Nurmahal nomi Mugʻallar imperatori Jahongirning (1605—1627) rafiqasi Nur Jahon sharafiga qoʻyilgan, chunki u shu yerda tarbiyalangan va bolaligi shu yerda oʻtgan deb taxmin qilinadi. Sharqiy Hindiston kompaniyasi nazoratni qoʻlga kiritgunga qadar shahar Talvan Rajputlar va Ahluvaliya sikxlari hukmronligi ostiga oʻtdi.

Sarai Nurmahal 
Nurmahaldagi sayyohlarning asosiy diqqatga sazovor joyi Nur Jahan tomonidan qurilgan Mugʻal saroyidir. Bu sharq meʼmorchiligining yorqin namunasidir. Ushbu tarixiy yodgorlik Arxeologiya boʻlimi tomonidan nazorat qilinadi.

Demografiyasi 
2001-yilgi boʻyicha, NurMahalda 12630 nafar aholi bor. Aholining 53 foizini erkaklar, 47 foizini ayollar tashkil etadi. Nur Mahalda oʻrtacha savodxonlik darajasi 71% ni tashkil qiladi, bu mamlakatdagi oʻrtacha 59,5% dan yuqori: erkaklar savodxonligi 73% va ayollar savodxonligi 68%. Nur Mahalda aholining 13 foizini 6 yoshgacha bo‘lgan yoshlar tashkil qiladi.

Yana qarang 
 Jab Harry Met Sejalning ushbu shaharda suratga olingan baʼzi sahnalari bor.

Manbalar 

Jaladhar tumanidagi shahar va shaharchalar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Abdulloh ibn Abu Hadrad

Abdulloh ibn Abu Hadrad ( – Abu Muhammad Abdulloh ibn Abu Hadrad ibn Umayr al-Aslamiy) – sahoba.

Hayoti 
Otasi Abu Hadradning asl ismi Saloma boʻlgani uchun baʼzi manbalarda Abdulloh ibn Saloma deb ham zikr qilingan. Manbalarda Abdulloh ibn Abu Hadradni sahobaligi borasida turli ixtilof­lar mavjud. Biroq aksariyat olimlar uni sahoba boʻlganini qayd etishgan. Hudaybiya sulhidan boshlab Paygʻambar amri ostida safarlarda qatnashgan va unga turli sariyyalarda vazifalar ham yuklatilgan. Shulardan biri Gʻoba sariyya­sidir. Bani Jusham qabilasidan boʻlgan Rifoʻa ibn Qaysning musulmonlar va Bani Qays orasini buzmoqchi boʻlganini eshitgan Rasululloh Abdulloh ibn Abu Hadradning yoniga yana ikki kishini qoʻshib, ularga Rifoʻa haqida maʼlumot toʻplab kelishni buyuradi. Abdulloh ibn Abu Hadrad Madina yaqinidagi Gʻoba yaylovida Rifoʻani tuzoqqa tushirib oʻldiradi, uning oz sonli odamlarini quvib, ortda qolgan tuyalarini oʻlja sifatida Madinaga haydab keladi. Kambagʻal hayot kechirgan Abdulloh ibn Abu Hadrad uylanganida oʻziga oʻljadan tushgan oʻn uch tuyani xotiniga mahr sifatida beradi. Bu voqeadan ikki oy oʻtib, Hunayn jangi avvalida paygʻambar tomonidan yana dushman ichiga kirib maʼlumot toʻplash uchun yuboriladi. Vazifani muvaffaqiyat bilan yakunlab, toʻplagan maʼlumotlarini paygʻambarga taqdim qiladi.

Abdulloh ibn Abu Hadrad Abu Bakr va Umardan hadis rivoyat qilgan, undan esa oʻgʻli Qaʼqoʻ va boshqalar rivoyat qilganlar. Rivoyat qilgan hadislarining ikkitasi Ahmad ibn Hanbalning „Musnad“ida keltirilgan.

Vafoti 
Paygʻambarning vafotidan ke­yingi hayoti haqida maʼlumot boʻlmagan Abdulloh ibn Abu Hadrad taxminan sakson yoshida vafot etgan.

Adabiyotlar 

 Al-Voqidiy. Al-Magʻāzӣ. – London: 1965-66. II, 634-635, 777, 779-780, 797; III, 877, 893, 939, 1008;
 Ibn Hishom. As-Sӣra. – Qohira: 1955. III, 439-440; IV, 626, 629-631;
 Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kub­rā. – Bayrut: 1968. II, 150;
 IV, 309-310; At-Tabariy. Tarӣx. – Qohira: 1960-70. III, 34, 158;
 Ibn al-Asir. Usd al-gʻāba. – Qohira: 1970-73. III, 210-211;
 Ibn Hajar. Al-Isāba. – Qohira: 1970-72. IV, 54-57.

Manbalar 

Tarixiy shaxslar
690-yilda vafot etganlar
691-yilda vafot etganlar
Sahobalar
Abdulaziz al-Astugʻdodiyziy

Abdulaziz al-Astug‘dodiyziy (Abu Muhammad) — Abdulaziz ibn Muhammad ibn Osim ibn Ramazon al-Astug‘dodiyziy yoki Naxshabiy nomi bilan mashhur bo‘lgan hofiz ulamolardan biridir. Hadislarning isnodlarini yaxshi bilgan va dastxati bilan ko‘p narsalar bitgan. Kam hadis aytgan. Uzoq vaqt Isfahonda yashagan. U Nasaf, Samarqand, Marv, Balx, Saraxs, Basra, Bag‘dod, Sheroz, Ramla, Baytu-l-muqaddas, Sur, Misr, Iskandariya va boshqa o‘lkalarda hadis tinglagan.

Hijriy 408-yilda tug‘ilgan. Hijriy 456 yoki 457-yilda Naxshabda vafot etgan.

Manbalar
Abbos al-Javhariy

Abbos ibn Saʼid al-Javhariy (215/830-yil Farob shahrida tugʻilgan) — astronom va matematik. Uning vafot sanasi maʼlum emas

Asarlari 

 „Zij kitobi“, 
 „Kitob tafsir kitob Uqlidis“ („Yevklid kitobiga sharh“), 
 „Kitob al-ashkal allati zadaha fi-l-maqala al-uvla min Uqlidis“ („Yevklidning „Negizlar“ asarining birinchi kitobiga u (al-Javhariy) qo‘shgan shakllar“), 
 „Isloh li kitob al-Usul“ („Negizlar“ kitobini isloh qilish“), 
 „Ziyadat fi-l-maqala al-hamisa min kitob Uqlidis“ („Yevkalidning „Negizlar“ asarining beshinchi kitobiga qo‘shimchalar“) 
 „Risola fi maʼrifat buʼd ash-shams an markaz al-ard“ nomli kitoblari bor.

Manbalar
Abdulaziz al-Xorazmiy

Abdulaziz ibn Ali ibn Abu Said al-Xorazmiy — faqih. U haqida juda ko‘p ulamolar rivoyat qilganlar.
Abdulaziz al-Xorazmiy hijriy 568, milodiy 1173-yildan keyin vafot etgan.

Manbalar
Abdulloh ibn Avn

Abdulloh ibn Avn ( — Abu Avn Abdulloh ibn Avn ibn Ertabon al-Muzaniy al-Basriy) — muhaddis.

Hayoti 
Bobosi Muzayna qabilasining ulug‘laridan bo‘lgani uchun al-Muzaniy va Bas­rada tug‘ilgani uchun al-Basriy nisbasi bilan zikr qilinadi. Anas ibn Molikni ko‘rgan, Sa’id ibn Jubayr, Ibrohim an-Naxa’iy, ash-Sha’biy, Ato ibn Abu Raboh, Hasan al-Basriy va Ibn Siriyn kabi ko‘plab ulug‘ shaxslardan hadis ting­lagan.

Undan A’mash, Shu’ba ibn Hajjoj, Sufyon as-Savriy, Abdulloh ibn Muborak, Azhar ibn Sa’d, Hushaym ibn Bashir, Vakiy’ ibn Jarroh, Yahyo ibn Sa’id al-Qatton kabi olimlar ri­voyat qilganlar. Hadis munaqqidlari uni siqa, deb qabul qilganlar, Yahyo ibn Maʼiyn ham har jihatdan ishonchli ekanini ayt­gan, muhaddislar tomonidan siqa deb eʼtirof etilgan. Shu’ba ibn Hajjoj "tengi yo‘q inson", deya taʼrif qilgan. U, shuningdek, Abdulloh ibn Avndan har kuni hadis o‘rganishni istagani, uning yolg‘on so‘z (tadlis)dan saqlangan ikki kishidan biri ekani, shubhali so‘zi boshqaning ishonchli so‘ziga nisbatan ustun turishini (tarjih) aytib, olimning ilmiga bo‘lgan ishonchini ifoda qilgan. Sufyon as-Savriy, Hishom ibn Hasson, Usmon al-Battiy, Muoz ibn Muoz, Abdulloh ibn Muboraklar ham Abdulloh ibn Avn kabi olimni ko‘rmaganlarini, Abdurrahmon ibn Mahdiy esa Iroqda sunnatni undan ko‘ra yaxshi biladigan kishi yo‘qligini aytganlar. "Kutubi sitta" mualliflarining barchasi Abdulloh ibn Avndan rivoyat qilganlar.

Abdulloh ibn Avn yetmish yilga yaqin muddat Bas­rada yashagan. Hadisshunoslik sohasining yetuklaridan Ayyub as-Saxtiyoniy va Yunus ibn Ubaydga bo‘lgan hurmati sababli ularning vafotlariga qadar hadis rivoyat qilmagan. U hadis rivoyatida o‘ta qatʼiy bo‘lishi bilan birga qiroat va fiqh sohasidagi ilmi bilan ham tanilgan.

Vafoti 
Manbalarda olimning vafot sanasi xususida yuqoridagidan tashqari 150/767 va 152/769-yillar ham zikr qilingan. Janoza namozini Basra voliysi Jamil ibn Mahfuz al-Azdiy ado qilgan.

Ibodat va zuhdi bilan bir qatorda boyligi ila ham tanilgan Abdulloh ibn Avn kamgap, go‘zal kiyinuvchi bo‘lsa-da, kibrlanishdan saqlanar edi. Atrofidagilarga Qur’on o‘qishni, sunnatga amal qilishni va insonlarga zarar bermaslikni tavsiya qilardi. Shogirdi Xorija ibn Mus’ab uning fazilatlari haqida gapirib, ustozi yonida yigirma to‘rt yil qolgani, ammo uning xatolariga ko‘zi tushmaganini aytib o‘tgan.

Adabiyotlar 

 Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kubrā. VII, 261-268;
 Al-Buxoriy. At-Tarӣx al-kabӣr. — Haydarobod: 1941-60. V, 163;
 Al-Buxoriy. At-Tarӣx as-sag‘ӣr. II, 111;
 Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. I, 145-146;
 Ibn Hibbon. As-Siqāt. VII, 3-4;
 Ibn Asokir. Tarӣx Dimashq. XXXI, 326-374;
 Az-Zahabiy. Siyar. VI, 364-375;
 Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. I, 156-157;
 Ahmet Yücel. "İbn Avn, Abdullah". TDV İA. — İstanbul: 1999. XIX, 340-341.

Manbalar 

Tarixiy shaxslar
Basrada tugʻilganlar
Basrada vafot etganlar
685-yilda tugʻilganlar
768-yilda vafot etganlar
Muhaddislar
Abbos al-Koshoniy

Abbos al-Koshoniy Abbos al-Koshoniy Abbos Quli ibn Muhammad Taqiy al-Koshoniy at-Tehroniy — adib va muarrix. Hijriy 1340- yoki 1341-yilda vafot etgan.

Asarlari 
 „Irshodu-l-Xalloq“ („Yaratuvchining yo‘llanmasi“), 
 „Burhonu-n-nubuvva“ („Payg‘ambarlik isboti“), 
 „Majmaʼu-l-ajviba“ („Javoblar majmuasi“), 
 „Mishkotu-l-adab“ („Adab ilmining poydevori“).

Manbalar 

.
Abdulaziz al-Abhariy

Abdulaziz ibn Muhammad ibn Abdulaziz al-Abhariy — muhaddis olim bo‘lgan. U hijriy 843 va milodiy 1439-yilda vafot etgan.

Asarlari
 Minhoju-l-mishkoti ala mishkoti-l-masobiyh fi-l-hadis („Hadis ilmidagi „Mishkotul-masobih“ asari tagzaminining dasturi“)

Manbalar
Abda Marzaviy

Abu Said Abda ibn Abdurrahim ibn Habbon al-Marzaviy — ko‘p hadis tinglagan. Iroq, Misr va Shomga safar qilgan. Misrda istiqomat qilgan va shu yerda hadis aytgan. Hijriy 244-yil Damashqda vafot etgan.

Manbalar
Abdon ad-Darsinoniy

Abdon ibn Sinon ad-Darsinoniy — ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Abdulaziz al-Qassob

Abdulaziz ibn Muso al-Qassob — islom ulamosi. U ulamolardan, boshqa ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Abdulaziz al-Qassob taxminan hijriy 465-yilda vafot etgan.

Manbalar
Abdulaziz al-Fazliy

Abdulaziz Usmon ibn Ibrohim al-Fazliy - „Qozi“ laqabi bilan tanilgan Abu Amrning o‘g‘li edi. Abdulaziz al-Fazliy Buxoro qozisi bo‘lgan. G‘oyatda fozil, saxiy va karim, ko‘rinishi chiroyli, ulug‘vor, o‘ziga yarashgan, qozilik mansabini egallab turganida odamlar uning go‘zal siyrati haqida maqtab gapirganlar.
Abdulaziz al-Fazliy hijriy 515-yil (milodiy 1121-yil)da haj ibodatini ado etgan. Buxoroda ham, Makkada ham hadislar tinglagan. U ulamolardan biri hisoblanadi, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Abdulaziz al-Fazliy hijriy 533-yil (milodiy 1138-yil)da vafot etgan.

Manbalar
Abdon al-Xuvayyu

Abu Maʼoz Abdon at-Tabib al-Xuvayyu — ulamolardan, ulamolar esa undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
Abdon al-Junuvjirdiy

Abdon ibn Muhammad ibn Iso al-Junuvjirdiy (hijriy 220-yil — hijriy 293-yil) — hofiz va zohid imomlardan biri bo‘lgan. Uning ismi sharifi — Abdulloh, lekin Abdon nomi bilan tanilgan. Marvda Ahmad ibn Sayyordan keyin shofiʼiylik mazhabini davom ettirgan. Misrga borgan va u yerda boshqalardan bilib bo‘lmaydigan narsalarni faqihlar va mashoyixlardan o‘rganib olgan. Ulardan olish mumkin bo‘lgan bilimlarni o‘zlashtirib, so‘ngra Shom va Iroqqa borgan. Misr ahli haqida (kitob) yozgandan keyin, Marvga qaytib borgan. Bir kitob tasnif qilib, uni „al-Muvatto“ („Soddalashtirilgan to‘plam“) deb nomlagan.

Manbalar
Abduvayh an-Nofqoniy

Abduvayh ibn Muhammad ibn Abduvayh an-Nofqoniy — Birodari bilan Iroq va Shomga borib, u yerdan ko‘plab kitoblar keltirgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan.

Manbalar
Abdulaziz as-Saraxsiy

Abdulaziz ibn Muhammad al-Bag‘dodiy, as-Saraxsiy (Abu Tolib) — nahviy bo‘lgan. U hijriy 320-yil (milodiy 932-yil)da vafot etgan.

Asarlari 

 „Kitob kabiyr fi-n-nahv“ („Nahv ilmiga oid katta kitob“)

Manbalar