MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Nuriddin Hamroqulov

Nuriddin Hamroqulov (1946-yil 18-iyun, Andijon — 2023-yil 1-avgust) — xonanda, Oʻzbekiston xalq artisti (1987). Jarangdor, lirik ovoz sohibi.

Faoliyati 
Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida taʼlim olgan (1971—1973). Ijodiy faoliyatini Andijon teatridan boshlab (1967 — 1973), Haydar („Nurxon“), Ravshan („Ravshan va Zulxumor“) kabi obrazlarni yaratgan. Anʼanaviy va zamonaviy xonandalik yoʻllarini Oʻ.Nuraliyev, Tursunboy Qodirovlardan oʻrgangan. Andijon viloyati filarmoniyasida yakkaxon xonanda (1983—1993). Keyinchalik, asosan, konsert ijrochiligi bilan shu-gʻullangan. Repertuaridagi mumtoz („Samarqand Ushshogʻi“, „Toshkent Irogʻi“), zamonaviy bastakorlar ashulalari („Talqinroz“, „Oq qush“, R.Yusupov va boshqalar) hamda oʻzi bastalagan („Olamni saqlang“, „Raʼno“, „Soy koʻrdim“, „Shirinliging“, „Kuldi bahorim“ kabi) qoʻshiqlari taʼsirchan va yoqimli. Yevropa va Osiyo mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. Ijrolari Oʻzbekiston radiosi fonotekasi, gramplastinka (1968, 1971, 1972) va kompakt disklarga yozilgan.

Vafoti 

Xonanda 2023-yilning 1-avgust sanasida vafot etdi.

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
1-avgustda vafot etganlar
2023-yilda vafot etganlar
Hamroqulqori Muhammadrasul oʻgʻli Toʻraqulov

Hamroqulqori Muhammadrasul oʻgʻli Toʻraqulov (1872 — hozirgi Beshariq tumani Shoberdi qishlogʻi — 1943; 1967-yil Beshariqqa qayta dafn etilgan) — hofiz, sozanda (dutor); Qoʻqon (Beshariq) hofizlik maktabining yirik vakili, Fargʻona — Toshkent mumtoz musiqa yoʻllarining bilim-doni. Jarangdor, oʻtkir, kuchli va shirador tenor ovozi sohibi. Dastlab Toʻraqul bobosidan dutor, otasidan doira chalish koʻnikmalarini oʻzlashtirgan. Keyinchalik Xoliqqori (Xol-qori)dan qiroat hamda xonandalikni, margʻilonlik Matxoliq hofizdan esa mumtoz ashula namunalarini oʻzlashtirgan. Fargʻona vodiysi va Toshkentda xalq sayillari, "bozori shab"larda qatnashib shuhrat qozongan. Reper-tuaridan mumtoz va zamonaviy ashu-lalar, ayniqsa, Navoiy, Miskin. Xislat, Muqimiy, Haziniy, Furqat, Fazliy, Qoriy, Kamiy, Xurshid, Charxiy sheʼrlariga, shuningdek oʻzi toʻqigan gʻazallarga aytgan katta ashula namunalari keng oʻrin olgan ("Inna fatahno", "YO hayot an-nabi", "Bevafo dunyo", "Xarob etma", "Suvora". "Chaman bezandi", "Bu gul-shan", "Yovvoyi Ushshoq", "Muncha ham", "Bir kelsun", "Ey, dilbari jo-nonim" va boshqalar). Ayniqsa, "Patnus Ush-shogʻi" bilan shuhrat qozongan. 1900-yillarda "Pishushiy Amur" (Riga) firmasi tomonidan H. ijrosidagi ashu-lalarni grammofon plastinkalariga yozib olingan.

H. ijro anʼanalarini ʼ.Rajabov, J.Sultonov, A. Haydarov, M.Uzoqov, B. Mirzayev, R.Mamadaliyev, T. Karimov, Sh.Boyqoʻziyev, M.Ahmedov kabi xonan-dalar davom ettirishgan.
Hamshira

Hamshira — oʻrta maʼlumotli tibbiyot xodimi. Davolash-profilaktika muassasalarida H. vrach yordamchisi boʻlib, u bilan hamkorlikda ish olib boradi. H. bemorlarni parvarish qilish, haroratni oʻlchash, dori tarqatish, davolash muolajalari (kom-press, gorchichnik qoʻyish va hokazo) va boshqa vazifalarni bajaradi. H.lar turli tibbiyot muassasalari (kasalxona, poliklinika, dispanser, sanatoriy va boshqalar) da, shuningdek, yasli va bolalar bogʻchasida xizmat qiladi. Hamshiralikka tibbiyot kollejlarida oʻqitiladi. Toshkent pediatriya tibbiyot instituti, Toshkent tibbiyot akademiyasi hamda boshqa tibbiyot oliy taʼlim muassasalarida alohida fakultet mavjud boʻlib, unda oliy maʼlumotli hamshiralar tayyorlanadi.

Manbalar 

Tibbiyot
Tibbiyotga oid mutaxassisliklar
Hamshiralik ishi
Hanbaliylik

Hanbaliylik — sunniylikaash diniy-huquq mazhablaridan biri. Ibn Hanbal asos solgan. H. tizimi oʻta torligi, har qanday koʻrinishdagi "yangilik"ka, diniy masalalarda erkin fikr yuritishga qarshiligi, shariat ahkomlariga rioya etishda qatiy turishligi bilan ajralib turadi. H. taraf-dorlari Qurʼon va hadislarni erkin talqin| etish yoʻlidagi har qanday urinishlarni qoralaganlar. Shuning uchun ham (eu mazhab keng tarqalmagan. Faqat 9-asrning 2-yarmida arab xalifali-gida muʼtaziliylarning va ilohiyot -yeohasidagi hurfikrlilikning taʼqib ostiga olinishi tufayli H. taʼsiri birmuncha kengaygan va 12-asrda mustaqil mazhabga aylangan. 10-asrda Eron-da, 11-asrdan 15-asrgacha Suriya va Fala-stinda H. izdoshlari koʻp boʻlgan. Undan keyingi asrlarda H. tarafdorlari yana kamayib ketgan. Hozirda H. Sau-diya Arabistonda rasman eʼtirof etilgan, boshqa mamlakatlarda kam uchraydi.

 

Mazhablar
Hangaronsoy

Hangaronsoy — Surxondaryo viloyatidagi daryo, Surxondaryoning oʻng irmogʻi, uz. 82 km, havzasining maydoni 55,8 km. Hisor tizmasining janubiy tarmoqlari boʻlgan Ketmonchopti togʻlarining janubiy etaklaridagi buloqlardan boshlanadi. Boshlanish qismida (Avlod qishlogʻigacha) Qoʻrgʻondara, keyinroq Kofrun qishlogʻigacha — H. nomi bilan maʼlum. Boysun qishlogʻidan quyiroqda daryo oʻzani ikkiga boʻlinadi; oʻng oʻzani Olaqoʻton (uz. 35 km) deb ataladi. Botmabuloq qishlogʻi yonida yerosti grunt suvlarining qoʻshilishi natijasida suvi nordon-shoʻrroq. Bandixon tangisi yonida ikkita oʻzan yana birlashib daryo Kof-run nomini oladi. Qoraqat tangisidan quyiroqda daryo koʻp sonli soylarga boʻlinib ketadi. Ulardan eng kattasi, quruq oʻzanli Taqir daryosi quyiroqda Taqirkoʻlsoy deb ataladi. Daryoni suv bilan taʼminlashda qor suvlaridan tashqari, unga yuqori qismida quyiladigan koʻp sonli buloqlar katta ahamiyatga ega. Shu bois H.dagi suv oqimi yil davomida deyarli bir tekis taqsimlangan. Daryoning oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi Boysun qishlogʻi yonida 0,64 m3/sek. Oʻrgacha yillik suv sarfi 1,67 m3/sek. dan (koʻp suvli yilda) 0,190 m3/sek. gacha (kam suvli yilda) oʻzgarib turadi. Toʻlinsuv davri mart — avgust oʻrtalarida boʻladi. Eng koʻp sutkalik suv sarfi aprel — iyulda kuzatiladi. Yillik eng kam suv sarfi oktabr — fevral oylari.

 

Oʻzbekistondagi daryolar
Handalak

Handalak (Me1o spapda1ak) — QOVOQDOShlar oilasiga mansub eng ertapi-shar qovun turi. Oʻzbekistonda H.ning Koʻkcha H.-14 (P.N.Dudko), sariq H., Zamcha, Koʻk Kallapoʻsh, Bosvoldi, Obi Novvot va boshqa na&tari koʻp ekiladi. Koʻkcha H.-14 navining shakli yalpoq, kichik, ogʻirligi 0,7 — 2,5 kg.2 uyli oʻsimlik .Yuzasi silliq yoki bilinar-bilinmas tilimli. Toʻri toʻliq. Toʻni enli (1,5 sm) qoramtir-yashil tasma koʻrinishi-da. Mevasi pishish arafasida yashil, pishganda sariq rangda boʻladi. Uzoq joylarga tashishga chidamsiz. 1946-yildan Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida ekish uchun davlat reyestriga kiritilgan. Sariq H.ning shakli biroz yalpoq, oʻrtacha kattalikda, ogʻirligi 1,2—2,3 kg. Yuzasi qisman tilim-li, toʻri toʻliq, mayda katakli. Rangi sariq. Poʻsti yarim qattiq, eti sar-gʻish-oq, qalinligi 3,5—4 sm, tigʻiz, yumshoq, biroz shirinroq, hidli. tarkibida qand miqdori 4—5% (1,5 —2,4% saxaroza), quruq modda 6,1—7,8%. Niholi unib chiqqanidan soʻng mevasi 60—65 kunda pishadi. Hosildorligi 200—230 s/ga. Oʻzbekistonning janubiy rayonlarida, ayniqsa Samarqand viloyatida koʻp ekiladi.

Adabiyot 
 Yermoxin V.N., Karimov K.K., Oʻzbekiston qovunlari, T., 1969.

Abdulaziz Abbosov.

Qovun navlari
Harakatsizlik

Harakatsizlik — shaxsning nor-mativ hujjatlarda bajarishi shart qilib belgilangan muayyan harakatlarni bajarmaslikda ifodalangan ijti-moiy xavfli, ongli va sust xulq-atvo-ri. Muayyan tarzda harakat qilish lo-zimligi bir qator holatlarga koʻra yuzaga kelishi mumkin. Shaxs bajarishi shart qilib belgilanadigan harakatlar avvalo bevosita qonun yoki qonun asosida chiqarilgan hujjatlarda koʻrsatiladi. Mas, avtotransport vositasini boshqarayotgan shaxs yoʻl harakati xavfsizligi qoidalariga rioya qilishi shart. Shartnoma boʻyicha qabul qilingan majburiyatlarni bajarmaslik ham jinoiy H.ni keltirib chiqarishi mumkin. Mansabdor shaxsning oʻz xizmat vazifasi yuzasidan bajarishi shart va mumkin boʻlgan harakatlarni qasddan bajarmasligi fuqarolarning huquqlari yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlariga yoxud davlat yoki jamoat manfaatlariga koʻp miqdorda zarar yoki jiddiy ziyon yetkazilishiga sabab boʻlsa. tegishli jazo belgilanadi. Oʻzbekiston Jinoyat kodeksida bu xildagi jinoyatlar uchun jazo bel-gilangan (JK, 208, 301-moddalar).
Harbiy asirlar

Harbiy asirlar (xalqaro huquqda) — urushayotgan tomon qurolli kuchlari (shu jumladan koʻngilli partizan otryadlari, Qarshilik koʻrsatish harakati qatnashchilari va boshqalar)ga mansub boʻlib. dushman qoʻliga tushib qolgan kishilar. Harbiy muxbirlar, savdo floti va fuqaro aviatsiyasining ekipaj aʼzolari va boshqa ham Harbiy asirlar boʻlishi mumkin. Harbiy asirlik maqomi quruqlikda urush olib borish qonun-qoidalari haqidagi Nizom (1907-yilgi 4-Gaaga konvensiyasiga ilova) va Harbiy asirlar bilan qilinadigan muomala toʻgʻrisidagi Jeneva kon-vensiyasi (1949)ga binoan tartibga solib turiladi. Ushbu Konvensiyaning 4-moddasida kimlar Harbiy asirlar boʻlishi mumkinligi va ularning huquqiy maqomi koʻrsatilgan. Harbiy asirlarga nisbatan uru-shayotgan tomonlar insoniy munosabatda boʻlishlari lozim. Ularni oʻldirish, jismoniy ziyon yetkazish, ular ustida ilmiy yoki tibbiy tajriba oʻtkazish man etiladi. Harbiy asirlar vaqtincha dushman qoʻlida hisoblanib, dushman tomoni ularning takdiriga toʻliq javob beradi. Harbiy asirlar faqat oʻzining ism-sharifi, unvoni, tugʻilgan vaqti va shaxsiy raqamini aytishga majbur, ular qandaydir maʼlumotlar olishga majbur qilinmasligi lozim. Harbiy asirlar oʻz mehnatiga haq olishi, hayot uchun xavfli va qadr-qimmatni pastga uruvchi ishlarga jalb etilmasligi kerak. Harbiy asirlar oʻzlari uchun maxsus moʻljallangan la-gerlarda joylashtirilishi mumkin. Ular oziq-ovqat, kiyim-kechak va tibbiy yordam bilan taʼminlanishlari lo-zim. Harbiy asirlarga yakka tartibda intizomiy va jinoiy jazo qoʻllanishi, lekin faqat bir qilmish yoki jinoyat uchun bitta jazo belgilanishi mumkin. Harbiy asirlarning qochib ketishi jinoiy xat-ti-harakat emas, agar u muvaffaqiyatli amalga oshmasa, Harbiy asirlar faqat intizomiy jazoga tortiladi. Urush tugagandan soʻng davlatlar barcha Harbiy asirlarni maxsus kelishuvlar asosida umumiy repatriatsiya tartibida doimiy yashash joylariga qaytarishlari lozim. Qis-man repatriaiiya urush tugagunga qadar ham oʻtkazilishi mumkin.

"Xalqaro qurolli mojarolar qurbonlarini himoya qilishga taalluq-li" (1949-yil 12 avgust) Jeneva konvensiyalariga 1977-yil 8-iyundagi I Qoʻshimcha protokolda Harbiy asirlar tushunchasi urush olib borish usullarini hisobga olgan holda kengaytirilgan (43-modda) hamda Harbiy asirlar maqomi berilishining kafolatlari mustahkamlangan (44, 45 va 77-moddalar).

Oʻzbekiston Respublikasi 1949-yilgi Jeneva konvensiyalari va 1977-yilgi ularga qoʻshimcha Protokollarga 1993-yilda qoʻshilgan. Mamlakatimizning mazkur xalqaro shartnomalarni ratifikatsiya qilishi barcha fuqarolar zimmasiga xalqaro gumanitar huquq qoidalariga rioya etish, shuningdek, ana shu shartnomalarga amal qilinishini taʼminlash masʼuliyatini yuklaydi.

Adabiyot 
 Xalqaro gumanitar huquq: Jeneva kon-vensiyalari tuplami, T.. 2002; Xalqaro guma-nitar huquq. Insonparvarlik va xayrixohlik muammolari instituti (masʼul muharrir A.X. Saidov), T., 2000.
Harbiy jinoyatlar

Harbiy jinoyatlar - harbiy xizmatchilar, shuningdek, harbiy mashqni oʻtash davrida harbiy xizmatga majbur shaxslar tomonidan harbiy xizmatni oʻtashning belgilangan tartibiga qarshi qilingan jinoyatlar. Bunday jinoyatlar boʻysunmaslik, yaʼni buyruqni bajarishdan ochiqdan-ochiq bosh tortish, shuningdek, buy-ruqni boshqa tarzda qasddan bajarmaslik, boshliqqa qarshilik koʻrsatish yoki uni xizmat vazifalarini buzishga majbur qilish, boshliqni qoʻrqitish, uni haqorat qilish yoki boshliqning oʻziga boʻysunuvchini haqoratla-shi, marodyorlik, harbiy qism yoki xizmat joyini oʻzboshimchalik bilan tashlab ketish, dezertirlik, harbiy mulkni sakdash va undan foydalanish tartibini buzish kabi shakllarda namoyon boʻlishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasining JKda harbiy xizmatni oʻtash tartibiga qarshi jinoyatni sodir qilganlik uchun tegishli jazo belgilangan (279—302-moddalar).
Harbiy jinoyatchilar

Harbiy jinoyatchilar -xalqaro huquqda qarbiy jinoyatlarning, tinchlik va insoniyatga qarshi qaratilgan jinoyatlarning tashkilotchilari, vositachilari, rahbarlari, ijro-chilari va ishtirokchilari. Bu jinoyatlarning turlari va tarkibi hamda jazo choralari xalqaro harbiy tribu-nallarning ustavlarida belgilab berilgan. Harbiy jinoyatchilar uchun individual jinoiy javobgarlik bir qancha xalqaro shart-pomalar va bitimlar bilan, harbiy jinoyatlarning baʼzi turlari uchun esa ayrim mamlakatlarning jinoyat qonunlari bilan belgilanadi. Harbiy jinoyatchilar uchun jinoiy javobgarlikka tortishning hech qanday muhlati qoʻllanmaydi, boshpana huquqi ham berilmaydi. Harbiy jinoyatchilar tutib berilishi kerak.
Harbiy komissarlik

Harbiy komissarlik - shoʻro lar davrida harbiy safarbarlik va umumiy harbiy xizmatga chaqirish, zaxi-radagi harbiylarni hisobga olish ishlari bilan shugʻullanuvchi mahalliy harbiy boshqarish organi. Oʻzbekiston Respublikasida Harbiy komissarlik oʻrniga Mudofaa ishlari boshqarmasi (viloyat) va boʻlimlari (shahar va tuman) tuzilib, uning asosiy vazifasi: harbiy safarbarlikka tayyorlash va oʻtkazish, aholi va xalq xoʻjaligi resurslarini hisobga olish, yoshlarni harbiy xizmatni oʻtashga tay-yorlash va boshqa mudofaa tadbirlarini amalga oshirishdan iborat. Unga Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari Bosh shtabi va harbiy okrug qoʻshinlari qoʻmondonlari rahbarlik qiladi.

 

OʻzME loyihasi maqolalari
Atamalar
Harbiy nizom

Harbiy nizom, Harbiy Ustav — qurolli kuchlar va qoʻshin turlarining qoʻshilma, qism va boʻlinmalaridan jangovar harakatlarda foydalanish tamoyillari, ularning maqsadlari vazifa va usullarini, harbiy xizmatchilarning majburiyatlarini, ular orasidagi oʻzaro munosabatlarni, kundalik turmush faoliyatini. harbiy xizmatni tashkil etish, oʻtash yoʻl-yoʻriqlarini izga soluvchi hamda odob-axloq normalarini va harbiy nizomni mustahkamlash asosini belgilab beruvchi rasmiy meʼyoriyhuquqiy hujjat.

Harbiy Nizom. jangovar va umumharbiy turlarga boʻlinadi. Jangovar Nizomlar qurolli kuchlar qism va boʻlinmalari turlarining jangovar tayyorgarlik asoslari hamda jangovar harakatlarni olib borishni belgilab beradi. Umumharbiy Nizomlar harbiy xizmatchilarning oʻzaro munosabatlari, ularning umumiy va lavozimga oid majburiyatlari, huquqlari, ichki, garnizon va qorovullik xizmatlarini oʻtash tartiblari va boshqalarni belgilovchi qurolli kuchlarning hamma turlari uchun umumiy majburiy qoidalardir.

Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining Ichki xizmat, intizom, garnizon va qorovullik xizmatlari Nizomi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1996-yil 9-oktabrdagi farmoni bilan, Saf nizomi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirining 1996-yil 14-oktyabrdagi 238-sonli buyrugʻi bilan joriy etilgan.
Harbiy Nizom 4 ta bulib ular
-Ichki Xizmat nizomi uchta qism, o'n ikki bob, to'rt yuz uttiz sakkiz ta modda.
Harbiy Saf Nizomi
Harbiy Intizom Nizomi
Garnizon va Qorovul Nizomidir.
Harbiy orkestr

Harbiy orkestr - harbiy qism lardagi puflama sozlar orkestri. Harbiy guruhlarning tarkibi odatda kornetalar, karnaylar, baritonlar va saksafonlar kabi asboblarni o'z ichiga olgan. Kengaytirilgan holatda yogʻoch-puflama, shuningdek, valtorna, truba, trombon, bara-banlar va boshqa cholgʻular kiritiladi. Oʻrta Osiyoda oʻtmishda karnay, surnay, nogʻora, dovul va boshqalardan iborat Harbiy orkestr boʻlgan. 19-asrningʻ 2-yarmidan yevropacha turdagi Harbiy orkestr qoʻllanilmoqda. Oʻzbekistonda Qurolli Kuchlar, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati qoʻshinlari, harbiy oʻquv yurtlari va shtablari qoshida jami 30 ga yaqin Harbiy orkestr faoliyat koʻrsatadi. Ular faoliyati (re-pertuari va boshqa masalalari)ni OʻzR mudofaa vazirligi Harbiy orkestrlar xizmati nazorat qiladi. Harbiy orkestr repertua-ridan harbiy musiqa namunalari, ayni paytda, Harbiy orkestr uchun maxsus yaratilgan turli janrdagi asarlar (uvertyura, simfoniya va boshqalar) oʻrin olgan. Harbiy orkestr uchun F. Sh. Gossek, E.Megyul, L. Kerubini, T.Berlioz, R.Vagner, N.Rimskiykorsakov, 20-asrda R.Glier, S.Vasilen-ko, N.Ivanov Radkevich, K.Xachatu-ryan, Oʻzbekistonda Vyacheslav Leysek, P.Xoli-qov, Hab. Rahimov, P. Makarov va boshqa kompozitorlar maxsus asarlar yaratishgan.

Funksiyalar 

Harbiy guruhlar o'z missiyasiga asoslangan funktsiyalar va majburiyatlar bo'yicha farqlanishi mumkin. Guruhlar maxsus tadbirlar, harbiy paradlar, harbiy tekshiruvlar, [harbiy zarbalar], jamoatchilik bilan aloqalar va harbiy o'yin-kulgi kabi turli sabablarga ko'ra ro'y berishi mumkin.

Harbiy guruhlar marosim va milliy qo'shiqlari qo'shiqlari, milliy madhiyalar va vatanparvarlik qo'shiqlarini ijro etadilar. Zamonaviy harbiy musiqachilar turli ansambllarda, [lkameraviy musiqa] dan rock and roll turli xil musiqa uslublarini ko'pincha ijro etadilar.

Galereya

Manbalar
Harbiy prokuratura

Harbiy prokuratura (OʻzRda) -Oʻzbekiston Respublikasi prokuratura tizimining Qurolli Kuchlarda, boshqa harbiy tuzilmalar, harbiy korxonalar, harbiy oʻquv muassasalari, harbiylashtirilgan boʻlinmalarda pro-kuror nazoratini olib boruvchi ixti-soslashgan organlari. Harbiy prokuratura ning asosiy vazifalariga davlat xavfsizligi, xududiy daxlsizlik va qoʻshinlardagi harbiy tayyorgarlik boʻyicha qonun ustuvorligini taʼminlash, harbiylarning hamda ularning oilalari huquq va erkinliklarini muhofaza qilish, Qurolli Kuchlarning qonuniy manfa-atlarini kasbiy huquqbuzarliklardan himoya etish va bunday huquqbuzarliklarning oldini olish kiradi. Harbiy prokuratura organlari qonunda belgilangan tartibda fuqarolarning, harbiy xizmat-chilarning va yuridik shaxslarning ariza hamda shikoyatlarini koʻrib chiqadilar, ularning buzilgan qonuniy huquq va manfaatlarini tiklash yuzasidan tegishli choralarni koʻradilar. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy prokuraturasiga lavozimiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining oʻrinbosari boʻlmish Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy prokurori rahbarlik qiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy pro-kurorini respublika Prezidenti la-vozimga tayinlaydi va lavozimdan ozod etadi. Hozirda Shuhrat Uzoqov harbiy prokuror lavozimida ish yuritmoqda.
Harbiy strategiya

Harbiy strategiya - harbiy sanʼatning eng oliy sohasi. Mamlakat va qurolli kuchlarni urushga tayyorlash nazariyasi va amaliyoti, urushni rejalashtirish va olib borish masalalarini oʻz ichiga oladi, urush qonuniyatlarini tadqiq qiladi, strategik operatsiyalarni tayyorlash va oʻtkazish usullari hamda shakllarini ishlab chiqadi, front, flot va armiyalarning maqsad va vazifalarini belgilab beradi, kuchlarni harbiy harakatlar maydonlari va strategik yoʻnalishlar boʻyicha taqsimlaydi. Harbiy strategiya davlat siyosati bilan uzviy bogʻliq boʻlib, harbiy doktrina talablaridan kelib chiqadi. Siyosat Harbiy strategiya oldiga vazifalar qoʻyadi. Harbiy strategiya esa ularning bajarilishini taʼminlaydi. Harbiy strategiya iqtisod bilan jamiyatning iqtisodiy tuzumi, ishlab chiqarish, fan va texnikaning taraqqiyot darajasi bilan bogʻ-liq. Harbiy strategiya qurolli kuchlar uchun yagona hisoblanib, tavsiyalarini bajarish uning barcha turlari uchun majburiydir. H.s, operativlik (tezkorlik) sanʼati va taktikaga nisbatan dasturiy rol oʻynaydi va ayni vaqtda ularning imkoniyatlarini hisobga oladi.
Harbiy unvonlar

Harbiy unvonlar — qurolli kuchlarning har bir harbiy xizmatchisi va zaxiradagi harbiy majburiyatli shaxsga ularning xizmat mavqei, harbiy va maxsus tayyorgarligi, oʻtagan xizmati muddati, qaysi qoʻshin yoki xizmat turiga mansub ekanligiga, shuningdek, koʻrsatgan xizmatlariga koʻra beriladigan unvon. Harbiy unvonlar harbiy xizmatchilarning oʻzaro munosabatlaridagi mavqelarini belgilaydi.

Oʻzbekistonda harbiy unvonlar 
Oʻzbekiston Respublikasi "Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat toʻgʻrisida" qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2000-yil 16-maydagi "Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlar shtat tuzilishini takomillashtirish haqida"gi farmoniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi unvonlar tabaqalanishi tasdiqlangan.

Yuridik yoki tibbiy yoʻnalishdagi harbiy hisobdagi ixtisoslikka ega boʻlgan harbiy xizmatchi va harbiy xizmatga majburning harbiy unvoniga tegishli „adliya“ yoki „tibbiy xizmat“ soʻzlari qoʻshiladi.

Ofitserlar Harbiy unvonida mavjud boʻlgan „kichik leytenant“, shartnoma-kontrakt asosida xizmat qiluvchi harbiy xizmatchilarda mavjud boʻlgan „praporshchik“ unvonlari bekor qilindi.

„Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat toʻgʻrisida“gi qonunda harbiy unvonlar koʻrsatilgan boʻlib, ushbu qonunning 9-moddasiga koʻra, harbiy xizmatchilar va harbiy xizmatga majburlar oddiy askarlar, serjantlar va ofitserlar tarkibiga boʻlinadi.

 Ofitserlar tarkibi kichik ofitserlar, katta ofitserlar va generallar tarkibiga boʻlinadi.
Har bir harbiy xizmatchi va harbiy xizmatga majbur fuqaroga tegishli harbiy unvon beriladi. Qurolli Kuchlardagi harbiy unvonlar qoʻshin unvonlari va kema tarkibidagi unvonlarga boʻlinadi.

Qurolli Kuchlarda quyidagi harbiy unvonlar joriy etiladi:

‎Qurolli Kuchlardagi oliy harbiy unvon armiya generali boʻlib, bu unvon (urush davrida) Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining Oliy Bosh qoʻmondoniga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi mudofaa vaziriga beriladi.

Harbiy sohaning yuridik yoki tibbiy yoʻnalishdagi ixtisosligiga ega boʻlgan harbiy xizmatchi va harbiy xizmatga majbur fuqaroning harbiy unvoniga tegishlicha „adliya“ yoki „tibbiy xizmat“ soʻzlari qoʻshiladi.

Rezervdagi, zaxiradagi yoki isteʼfodagi fuqarolarning harbiy unvoniga tegishlicha „rezervdagi“, „zaxiradagi“ yoki „isteʼfodagi“ degan soʻzlar qoʻshiladi.

Harbiy unvon berish va harbiy unvondan mahrum qilish, shuningdek, harbiy unvonini pasaytirish hamda harbiy unvonini tiklash qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Harbiy burchni jiddiy tarzda buzganlik, hokimiyatni suiisteʼmol qilganlik, zimmasiga qonunlar va harbiy ustavlar bilan yuklatilgan talablar va majburiyatlarni favqulodda vaziyatlarda bajarmaganlik uchun katta ofitserlar va generallar tarkibidagi shaxslarning harbiy unvonlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti — Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari Oliy Bosh qoʻmondonining qarori bilan pasaytirilishi mumkin.
Ofitserlar tarkibiga kiruvchilarni harbiy unvondan ular ogʻir va oʻta ogʻir jinoyat uchun hukm etilganlarida faqat sudning qarori bilan mahrum qilish mumkin.

Manbalar 

Harbiy unvonlar
Harbiy xizmatdan bosh tortish

Harbiy xizmatdan bosh tortish (OʻzRda) — fuqarolarning mamlakat konstitutsiyasida nazarda tutilgan oʻz fuqarolik burchini bajarishdan bosh tortishi. Bu, avvalo, chaqiriluvchining uzrli sabablarsiz chaqiriq komissiyasiga yetib kelmaganligida ifodalanadi. Rasmiy hujjatlar bilan tasdiqlangan turli holatlar chaqiriq joyiga kelmaslikning uzrli sabablari boʻlishi mumkin. Bunday holatlarga chaqiriluvchining yaqin qarindoshlaridan birining salomatligi ogʻirlashgan yoki vafot etgan holatlari, chaqiriluvchiga bogʻliq boʻlmagan tarzda uning chaqi-riq komissiyasiga borishiga monelik qilgan tabiiy yoki boshqa sabablar kiradi. Chaqiriq yoshidagi shaxsning konstitutsiyada nazarda tutilgan oʻz fuqarolik burchini bajar-maslik uchun turli usullardan foydalanishi harbiy xizmatdan boʻyin tovlash hisoblanadi. Boʻyin tovlash uzrli sabablarsiz, hujjatlarni qalbakilashtirish, aldash va boshqa yoʻllar bilan chaqiriq punktiga belgilangan vaqtda yetib kelmaslikda ifodalanadi. Bu usullarning hammasi Harbiy xizmatdan bosh tortish b.t.ni anglatadi va "Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat toʻgʻrisida"gi Oʻzbekiston Respublikasining qonuni (1992-yil 3-iyul)ni buzganlik uchun javobgarlikni kelti-rib chiqaradi.
Harbiy oʻquv yurtlari

Harbiy oʻquv yurtlari — Qurolli Kuchlarning barcha turlari, qoʻshin turlari va maxsus qoʻshinlar uchun kadrlar tayyorlovchi oʻquv muassasasi. Oʻzbekiston Respublikasida harbiy oʻquv yurtlariga harbiy akademiya, oliy harbiy bilim yurtlari, harbiy kasbga yoʻnaltiruvchi litseylar, fuqarolik oliy oʻquv yurtlarining harbiy fakultetlari kiradi. Oʻzbekiston respublikasi qurolli kuchlari akademiyasi, Ichki Ishlar Vazirligi Akademiyasi, Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti, Chirchiq oliy tank komandir-muhandislik bilim yurti, Samarqand oliy harbiy avtomobil bilim yurti, Jizzax aviatsiya oliy harbiy bilim yurti, Toshkent axborot texnologiyalari universitetining maxsus fakulteti, Toshkent texnika bilim yurti, Yongʻin xavfsizligi oliy texnika maktabi, Toshkent oliy yongʻin xafsizligi maktabi, serjantlar tayyorlash maktablari hamda fuqarolik oliy oʻquv yurtlarining harbiy fakultetlari faoliyat koʻrsatmoqda.

Manbalar