MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Afg'on millatchiligi

Afgʻon millatchiligi yoki pan-afgʻonizmi  afgʻon xalqining millat ekanligi haqidagi eʼtiqod yoki tasdiqdir. Afgʻon millatchilari Afgʻonistonda yashovchi barcha xalqlarning madaniy integratsiyasiga yordam beradi. Afgʻon millatchiligi kontseptsiyasi siyosiy jihatdan pushtun millatchiligi bilan mos keladi, chunki ikkinchisi " Katta Afgʻoniston " gʻoyalarini yoqlaydi (yaʼni, Afgʻoniston uchun Pokistonning pushtun tilida soʻzlashuvchi qismlarini daʼvo qiladi) . Biroq afg‘on millatchilari har doim ham Pokistonning pushtun tilida so‘zlashuvchi qismlarini talab qilmaydi.

Tarix 
Afgʻon millatchiligining ildizlari 1901-1929-yillarga borib taqaladi . Afgʻonistondagi millatchilikning katta qismi postkolonializmga asoslangan boʻlib, u 1919-yilda Uchinchi Ingliz-Afgʻon urushidan keyin Afgʻoniston Amirligi Britaniya imperiyasidan mustaqil boʻlganidan keyin paydo boʻlgan . Afgʻon millatchiligi, shuningdek, afgʻon mujohidlari " sovet neokolonializmi " deb atagan narsaga qarshi kurashayotgani sababli Sovet Afgʻon urushining sababi sifatida tasvirlangan  . Afgʻon millatchiligi ham Tolibon bilan bogʻlangan  . Afgʻoniston Islom Respublikasida afgʻon millatchiligi yoki afgʻon vatanparvarligi nihoyatda zaif deb taʼriflangan  . Pokiston, shuningdek, " Katta Afgʻoniston "ning haqiqatga aylanishiga yoʻl qoʻymaslik uchun afgʻon millatchiligini ushlab turishda rol oʻynadi  .Saqqavchilar ham afgʻon millatchilari hisoblangan, garchi ular koʻproq tojik millatchilari boʻlsalar ham.

Afgʻon millatchiligi 1980-yillarning oxirida Muhammad Najibulloh davrida tobora koʻproq namoyon boʻldi. Hukmron partiyaning mafkurasi asta-sekin Pokiston tahdidiga qarshi umumiy afgʻon birdamligiga intilishga oʻzgardi .

2021-yilda Tolibon hujumi va 2021-yilda Afg‘onistonni egallab olganidan so‘ng, afg‘on diasporasidagi ko‘pchilik, birinchi navbatda, pushtun bo‘lmagan aʼzolar afg‘on millatchiligi va uning pushtun millatchiligi bilan o‘zaro bog‘liqligini qayta baholashni boshladilar. Tolibon va turli xil pushtun hukumatlari tomonidan hazoralar afgʻon millatining oʻziga xosligini toʻgʻridan-toʻgʻri rad etishga olib keldi, masalan ID karta (e-Tazkira) bahslari kabi oldingi voqealarni aks ettirdi  .Tolibon rejimining Panjshir viloyatida tinch aholini noqonuniy hibsga olishi va qiynoqqa solish Afg‘onistonning muxolif Milliy Qarshilik Jabhasiga  qarshi tazyiqlar doirasida diasporada bu kabi munozaralar va etnik ziddiyatlarni yanada kuchaytirdi. Bu pushtun afgʻonlari va pushtun boʻlmagan afgʻonlar oʻrtasida koʻplab tortishuvlarga olib keldi, natijada xazara millatchiligi va diasporaning pashtun boʻlmagan aʼzolari oʻrtasida millatchilik tuygʻularining boshqa shakllari qayta paydo boʻldi, chunki afgʻondagi pushtun millatchilari va afgʻon millatchilari yoqtirmaydi.

Eʼtiqodlar 
Afgʻon millatchilari, hech boʻlmaganda, tarixan umumiy madaniyat va tarixga ega boʻlgan birlashgan afgʻon xalqi sifatida afgʻon milliy oʻziga xosligini yaratishga harakat qilishgan  . Afgʻon millatchilari Tolibon Islomiy Harakati kabi oʻng qanot konservativ pozitsiyaga ega .

Manbalar 

Siyosiy mafkuralar
Arablar shaxmat o'ynashadi

Shaxmat o`ynaydigan arablar () — fransuz rassomi Yevgeniy Delakrua tomonidan 1847-1848 yillarda yaratilgan rasm.

Delakrua kundaligida yozilishicha, u 1847 yilning iyul oyida Parij yaqinidagi Champrosay  dagi uyida qolib, bu rasm ustida ishlagan  . Bu vaqtga kelib, u taniqli va faxriy usta edi, 1846 yilda u Faxriy legion ordeni chevaleri bo'ldi, hukumatning rasmiy buyrug'i bilan deputatlar palatasi kutubxonasini bo'yashni tugatdi  . Bo'yash uchun yelkasida idish bo'lgan ayol qiyofasining tayyorlov chizmasi  saqlanib qolgan, qog'ozga qalam va jigarrang siyoh bilan xiralashgan  ishlangan. Chizmaning egasi Filipp Burti (san'atshunos, 1850-1870 yillarda keng tanilgan) edi. Delakruaning katta muxlisi, u 1878 yilda rassomning yozishmalarini nashr etdi. Zamonaviy san'at tarixchilari rasmni kengroq vaqt oralig'iga - 1847-1848 yillarga sanashadi. U 1848 yilda Lefebvre Vayl agentligi orqali sotilgan (  ) uchun 200 frank  .

Delakrua 1832 yilda Shimoliy Afrikaga tashrif buyurdi, ammo bu sayohat uning ishiga katta va doimiy ta'sir ko'rsatdi. Delakrua o'n besh yillik masofadan turib, o'zini mutlaq aniqlikka erishish istagi bilan chalg'igandan ko'ra, ekzotik mavzularning she'riy jihatini olishga qodirroq ekanini his qildi  .

Rasm yaratilganidan bir yil o'tgach, u gravür sifatida qayta ishlab chiqarilgan, ammo ba'zi o'zgarishlar bilan. Sozlama Quddusga ko'chirildi va ko'zani ko'targan ayol quduqdan qaytayotgan Rivqo sifatida tasvirlangan  .

Eslatmalar
Mutsuo Sugiura

Mutsuo Sugimura (yaponcha: sugiura Mutsuo,1918-yil 13-mart - 1986- yil 26-avgust) yapon muhandisi bo'lib, birinchi bo'lib Gastro-kamerani (hozirgi Esophagogastroduodenoskop) yaratganligi bilan mashhur edi.  Uning hikoyasi NHK telekanalining "X loyihasi: Challenjerlar: butunlay Yaponiyada ishlab chiqarilgan gastro-kameraning rivojlanishi" hujjatli filmida tasvirlangan.

Sugiura 1938 -yilda Tokio Politexnika Universitetini tamomlagan va keyin Olympus korporatsiyasiga qo'shilgan. Ushbu kompaniyada ishlaganida u birinchi marta 1950 -yilda Ezofagogastroduodenoskopni yaratdi. U 1986 -yilda 68 yoshida vafot etdi.

Manbalar 

 Mutsuo Sugiura, gastroskopni ishlab chiquvchisi
1986-yilda vafot etganlar
1918-yilda tugʻilganlar
Abu Muhammad Kamarjiy

Abu Muhammad Nasr ibn Hamavayh Kamarjiy Soʻgʻdiy — (X asrda yashagan) roviy. Uning hadislarni Muhammad ibn Muso Soʻgʻdiy vositasida alloma Ibrohim ibn Hamdavayh Ishtixoniydan rivoyat qilgan.  Abu Muhammad Kamarjiy haqida Abu Said Idrisiy shunday yozadi: „Men Abu Muhammad Kamarjiy haqida uning oʻzidan 360-hijriy/971-milodiy yildan keyin yozib oldim“. Mavjud manbalarda Abu Muhammad Kamarjiyning tavallud topgan yoki vafot etgan yillari haqida birorta maʼlumot keltirilmagan. Lekin Abu Said Idrisiyning yuqorida taʼkidlagan jumlasidan Abu Muhammad Kamarjiy 360-hijriy/971-milodiy yildan keyin vafot etganligi maʼlum boʻladi.

Manba 
Sanʼoniy. Al-ansob 5-jild, 93-94-betlar; Atayev M. Jizzax allomalari. 64-bet.

„Bobur ensiklopediyasi“, „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi 2014-yil, 166-167-bet.
Kamarjiy Abu Hafs Kamarjiy

Abu Hafs Muhammad ibn Nasr ibn  Hamavayh Kamarjiy — (IX — X asrda yashagan) roviy .

Kamarjiy Abu Hafs Kamarjiy   IX asr oxiri X asr boshida yashagan. Alloma koʻplab hadislarni Abu Hafs Umar ibn Muhammad ibn Bujayr Sogʻdiydan (838-923-yil) rivoyat qilgan. Kamarjiy Abu Hafs Kamarjiydan esa oʻgʻli Muhammad ibn Muhammad ibn Nasr rivoyat qilgan. Manbalarda allomaning tavallud topgan yoki vafot etgan yillari haqida birorta maʼlumot keltirilmagan.

Adabiyotlar 
"Bobur ensiklopediyasi", „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi 2014-yil, 166-167-bet.

Sanʼoniy. Al-ansob 5-jild, 93-94-betlar; Atayev M. Jizzax allomalari. 75-bet.
Shaxmat o`ynaydigan arablar

Shaxmat o`ynaydigan arablar () — fransuz rassomi Edjen Delakrua tomonidan 1847-1848 yillarda yaratilgan rasm.

Delakrua kundaligida yozilishicha, u 1847 yilning iyul oyida Parij yaqinidagi Champrosay  dagi uyida qolib, bu rasm ustida ishlagan  . Bu vaqtga kelib, u taniqli va faxriy usta edi, 1846 yilda u Faxriy legion ordeni chevaleri bo'ldi, hukumatning rasmiy buyrug'i bilan deputatlar palatasi kutubxonasini bo'yashni tugatdi  . Bo'yash uchun yelkasida idish bo'lgan ayol qiyofasining tayyorlov chizmasi  saqlanib qolgan, qog'ozga qalam va jigarrang siyoh bilan xiralashgan  ishlangan. Chizmaning egasi Filipp Burti (san'atshunos, 1850-1870 yillarda keng tanilgan) edi. Delakruaning katta muxlisi, u 1878 yilda rassomning yozishmalarini nashr etdi. Zamonaviy san'at tarixchilari rasmni kengroq vaqt oralig'iga - 1847-1848 yillarga sanashadi. U 1848 yilda Lefebvre Vayl agentligi orqali sotilgan (  ) uchun 200 frank  .

Delakrua 1832 yilda Shimoliy Afrikaga tashrif buyurdi, ammo bu sayohat uning ishiga katta va doimiy ta'sir ko'rsatdi. Delakrua o'n besh yillik masofadan turib, o'zini mutlaq aniqlikka erishish istagi bilan chalg'igandan ko'ra, ekzotik mavzularning she'riy jihatini olishga qodirroq ekanini his qildi  .

Rasm yaratilganidan bir yil o'tgach, u gravür sifatida qayta ishlab chiqarilgan, ammo ba'zi o'zgarishlar bilan. Sozlama Quddusga ko'chirildi va ko'zani ko'targan ayol quduqdan qaytayotgan Rivqo sifatida tasvirlangan  .

Badiiy xususiyatlar 
Rasmda shaxmat o'yinida yerda o'tirgan ikki arab tasvirlangan, yelkasida idish ushlab turgan ayol ularning o'yinini tomosha qilmoqda.

Ma'lumotlar 

 Rasm 1976 yil 8 yanvarda chiqarilgan Nikaragua pochta markasida Shaxmat tarixi seriyasida tasvirlangan (Skott katalogi № 1005, A105)  .

Shaxmat
Kyota Sugimoto

Kyota Sugimoto (yaponcha: sugimoto yāponcha yāponchān Sugimoto Kyōta, 1882-yil 20 sentyabr - 1972- yil 26-dekabr) yapon ixtirochi, birinchi amaliy yapon yozuv mashinasini yaratdi.  U Moviy lenta mukofoti va Kichik Asahi lentasini oldi.  Minglab kanji belgilaridan Sugimoto yozuv mashinkasi ulardan 2400 tasini ishlatgan.

Hayoti 
Kyota Sugimoto 1882-yilda Okayama prefekturasida tug'ilgan. 1900- yilda Osakadagi aloqa texnologiyalari bo'yicha o'quv institutida o'qishni tugatgan. Yozuv mashinkalari allaqachon ingliz va kichik alifboli boshqa tillar uchun keng tarqalgan edi, ammo kanji uchun mavjud yozuv mashinkalari minglab belgilardan faqat bir nechtasini yozishi mumkin edi. Sugimoto kanji belgilaridan foydalanish chastotasini o‘rganib chiqdi va ulardan 2400 tasini yozuv mashinkasi uchun tanladi. Belgilar ma'lum bir belgini tanlash uchun panjara bo'ylab ikki o'lchamda harakatlanishi mumkin bo'lgan yozuv paneli bilan panjara shaklida joylashtirilgan. Keyin yozuv paneli belgini qog'ozga urdi va uni to'rga qaytardi. Qog'oz mavjud yozuv mashinkalariga o'xshash plastinaga qarshi ushlab turilgan. 

U o'zi ixtiro qilgan yapon yozuv mashinkasiga patent huquqlarini dastlab Yaponiyada (1915-yil, Patent № 27877  ) va birozdan keyin AQShda (1917 yil, Patent № 1245633  ) oldi.

1953- yilda u "Moviy lenta" mukofoti bilan taqdirlangan va 1965- yilda "Kichik Asahi lentasi" mukofotiga sazovor bo'lgan. 1972-yilda vafot etgan 

1985- yil 18-aprelda Yaponiya Patent idorasi uni Yaponiyaning o'nta buyuk ixtirochilaridan biri sifatida tanladi.

Manbalar 

1972-yilda vafot etganlar
1882-yilda tugʻilganlar
Yusuf Shomansur



Hayoti 
Iste’dodli shoir va nosir Yusuf Shomansur 1936-yilda Toshkentda tug‘ilgan. Nizomiy nomidagi Toshkent Davlat pedagogika institutini tamomlagan (1960). Moskvadagi Oliy adabiyot kurslarida o‘qigan (1965-1967).

Ijodi 
Birinchi she’riy to‘plami 1957-yilda «Gorn sadolari» nomi bilan chop etilgan. Uning «Mehringga to‘ymayman» (1962), «Oydan kelgan bolalar» (1964), «She’r dardida» (1965), «Akrom va makaron» (1966), «Qalam va umr» (1968), «Yuragim» (1970), «Tabassum» (1971), «Holva» (1972), «Qiziq-qiziq» (1975), «Dostonlar» (1977) kabi bir qator she’r, doston va ertaklardan tashkil topgan kitoblari bosilib chiqqan.
Bularning ayrimlari bolalarga bag‘ishlangan bo‘lib, ularda beg‘ubor va pokiza yoshlar olami tasvir doirasiga tortiladi. Shoirning kattalarga bag‘ishlangan ko‘pchilik she’rlarida bo‘lsa xalqimizning zahmatli mehnati, bunyodkorlik ishlaridan naql yuritiladi, mehnat azobidan qaddi dol bo‘lgan kishilarga hamdardlik bildiriladi, ko‘p hollarda sevishgan-sevilganlar baxtiyu, fojeasi qalamga olinadi, goho esa tabiat shaydosiga ham aylanadi. Uning vafotidan keyin nashr etilgan «Kulgiga ne yetsin» (1979),«Qo‘sh yurak» (1981), «Men o‘tqazmagan daraxt» (1986), «Qo‘zivoy» (1987) kabi to‘plamlarini bu jihatdan e’tiborli, desa bo‘ladi.
Yusuf Shomansur yetuk shoir bo‘lishi bilan birga, romannavis sifatida ham qalam tebratgan. U «Qora marvarid» romanida neft yoqilg‘isi bunyodkorlarining fidoyi mehnati va zahmati haqidagi ancha jiddiy mushohadalarini bayon qilgan.
Yusuf Shomansur umrining so‘nggi yillarida dramaturg sifatida ham qalam tebrata boshlagan. Bu boradagi birinchi mashqi «Yor qayrilib boqmadi» komediyasi bo‘ldi. Unda bosar-tusarini bilmagan, kibr-havoga berilgan ayrim yoshlarning axloqiy qiyofasi ustidan kulish ustuvorlik qiladi.
Yusuf Shomansur adabiyotshunos sifatida ham o‘nlab ilmiy-tanqidiy maqolalar yozib e’lon qilgan. Badiiy ijod bilan ilmiy faoliyatning mushtarak nuqtalariga bag‘ishlangan nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

Asarlari 
 «Gorn sadolari» (1957)
 «Mehringga to‘ymayman» (1962)
 «Oydan kelgan bolalar» (1964)
 «She’r dardida» (1965)
 «Akrom va makaron» (1966)
 «Qalam va umr» (1968)
 «Yuragim» (1970)
 «Tabassum» (1971)
 «Holva» (1972)
 «Qiziq-qiziq» (1975)
 «Dostonlar» (1977)
 «Kulgiga ne yetsin» (1979)
 «Qo‘sh yurak» (1981)
 «Men o‘tqazmagan daraxt» (1986)
 «Qo‘zivoy» (1987)
 «Qora marvarid»

Vafoti 
U 1978 yilning 8 dekabrida vafot etgan.
Se Lyangtzo

Siandao (xitoycha 顯道), laqabli Se Lyangtzo (xitoycha 谢良佐), odamlar uni "Shancai ustasi", (1050-1103) neo-konfutsiy faylasufi edi. Yu Tzo, Lu Dailin va Yang Shi bilan birgalikda u "Birodarlar Cheng maktabining to'rt nafar o'qituvchisi" ning muxlislari qatoriga kirgan.

1085-yilda u eng yuqori darajadagi jinsi oldi, davlat xizmatida edi. Unga tuhmat qilinib, oddiy odamlarga pastlatildi. U Chan maktabi buddizm ta’limotining ayrim jihatlarini konfutsiylik ta’limotining ayrim bo‘limlariga o‘xshash deb hisobladi. Xie Liangzuoning Cheng Yi va Cheng Xao izdoshi sifatidagi faoliyati Chju Xi va Huang Zongxi tomonidan yuqori baholandi.

Asosiy asarlari: "Lun yu sho" ("Lun yu ta'limoti"), "Shangcai yu lu" ("Shankaylik bir janobning gaplarini yozib olish").

Adabiyotlar 
 "Chinese Philosophy. Encyclopedic Dictionary" - Moscow, "Thought", 1994. ISBN 5-244-00757-2

Manbalar 

1050-yilda tugʻilganlar
1103-yilda vafot etganlar
Misr funti

Bir Misr funti 100 piastrga teng   qirsh , ). Xalqaro belgi: EGP; Misr narx teglarida funtning yana bir qisqartirilgan nomi ko'proq tarqalgan - LE (fransuz tilidan. - Livre egyptienne ).

Tangalar 
Muomalada 25, 50 piastr va 1 funtlik tangalar mavjud. Deyarli hech qachon topilmagan, ammo 5 va 10 piastrlik qonuniy to'lov pullari bo'lib qolmoqda.

Banknotalar 
Barcha banknotlarda Misrdagi turli masjidlar tasvirlangan. Ilgari 5 va 10 piastrlik banknotalar muomaladan chiqqanidek, 25 va 50 piastrlik, shuningdek, 1 funtlik banknotalar ham muomaladan chiqdi.
Ermamat Nurmatov



Hayoti 
Ermamat Nurmatov 1937-yili Chust tumanining Olmos qishlog‘ida tug‘ilgan. Namangan davlat pedagogika institutini tamomlagan. Maktabda o‘qituvchi, direktor, «Namangan haqiqati» gazetasida adabiy xodim, bo‘lim mudiri, bosh muharrir o‘rinbosari, viloyat teleradio kompaniyasi raisining o‘rinbosari va viloyat nashriyotining bosh muharriri bo‘lib ishlagan.

Ijodi 
Shoirning ilk she’riy to‘plami uning tug‘ilgan qishlog‘i sharafiga «Olmos» deb nomlangan va 1970-yilda chop etilgan. Shundan so‘ng shoirning «Boqiy baxt» (1977), «Yaxshilik» (1985), «Muhabbat bog‘i» (1991) va «Sog‘inish» (1993) kabi bir qator she’riy guldastalari olam yuzini ko‘rdi.

Asarlari 
«Olmos» (1971)
«Boqiy baxt» (1977)
«Yaxshilik» (1985)
«Muhabbat bog‘i» (1991)
«Sog‘inish» (1993)

Mukofot 
1978 yilda shoirga «O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi» faxriy unvoni berilgan.
Erkin Usmonov

Erkin Usmonov 1952-yil 10 fevralda Toshkent shahrida tug‘ilgan. Toshkent Davlat chet tillar institutini tugatgan (1978).

Faoliyati 
Qurilishda, Yoshlar teatrida, «O‘zbektelefilm» studiyasida ishlagan. «Mosfilm» qoshidagi maxsus kavaleriya—kino polkida harbiy xizmatni o‘tagan. Qariyb yigirma yil mobaynida O‘zbekiston Radiosining adabiy-dramatik eshittirishlar Bosh tahririyatida turli vazifalarda ishlagan. U O‘zbekiston Yozuvchilari uyushmasi va O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasining a’zosidir.

Ijodi 
Erkin Usmonovning «K. K.» nomli ilk fantastik hikoyasi «Lenin uchquni» (hozirgi «Tong yulduzi») gazetasida 1967 yilda bosilgan. Mazkur hikoya o‘sha yilgi yosh ijodkorlarning «To‘yona» konkursida ikkinchi sovrinni olgan.

Asarlari 
Shundan so‘ng yozuvchining «Gunafsha» (1981), «O‘g‘ildan sovg‘a keldi» (1984), «Olam nurga to‘ladi» (1987), «Kulishgani keldik», «Dilingda darding bo‘lsa», «Yostiqdek kitobdan uch sahifa» (1989), «Hayratlarga to‘la dunyo» (1995), «Qatortol tomonlarda» (2007), «Ajal xiyoboni» (Saylanma, 2008) singari hikoya va qissalari nashr etilgan. Shuningdek, u «Onaginam», «Yuk ko‘targan odam», «Gulliverlar», «Ayol kishining baxti» kabi qissa va hikoyalar asosida televizon va radiospektakllar muallifi hamdir.

Tarjimalari 
Karel Chapek, Grin, Paustovskiy, Anor kabi adiblarning asarlarini rus va ingliz tillaridan o‘zbek tiliga tarjima qilgan.

Vafoti 
2016 yil 4-dekabr kuni Toshkent shahrida vafot etgan.
Shuhrat Rizayev

Shuhrat Rizayev — adabiyotshunos, jurnalist, „Doʻstlik“ ordeni sohibi, „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan yoshlar murabbiyi“. Oʻzbekistonda amalda boʻlgan yozuvlar masalasidagi takliflarga asoslangan „Prezidenga maktub“ sarlavhasi ostida maqola muallifi.

Hayoti va faoliyati 
Shuhrat Rizayev 1958-yil 10-iyulda Toshkent shahrida tug‘ilgan. O‘zbekiston Milliy universitetining filologiya fakultetini tugatgan. Madaniyat va sport ishlari vazirligida, Oybek muzeyida, Prezident devoni va Vazirlar maxkamasida, Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasi xizmat qilgan. Hozirda „Jahon adabiyoti“ jurnali Bosh muharriri.

Ijodi 
Sh. Rizayevning „Jadid dramasi“ (1997), „Jamiyat ko‘zgusi“ (hammualliflikda, 2005), „Zavqiy ijodida falklor motivlari“ (hammualliflikda, 1987), „Milliy uyg‘onish va o‘zbek filologiyasi masalalari“ (1993), „Milliy uyg‘onish davri o‘zbek adabiyoti“ (hammualliflikda, 2005), „Sahna maʼnaviyati“ (2000) kabi asarlari chop etilgan. Shuhrat Rizayev oʻzining faoliyati davomida 2017-yilda chop etilgan „Prezidentga maktub“ nomli maqolasida ilgari surilgan  deya taklif etilgan fikri ijtimmoiy tarmoqlarda muhokamaga sabab boʻldi.

Asarlari 
„Jadid dramasi“ (1997)
„Jamiyat ko‘zgusi“ (hammualliflikda, 2005)
„Zavqiy ijodida falklor motivlari“ (hammualliflikda, 1987)
„Milliy uyg‘onish va o‘zbek filologiyasi masalalari“ (1993)
„Milliy uyg‘onish davri o‘zbek adabiyoti“ (hammualliflikda, 2005)
„Sahna maʼnaviyati“ (2000)

Manbalar
Ukraina-Gretsiya munosabatlari

Gretsiya-Ukraina munosabatlari Gretsiya va Ukraina o'rtasidagi munosabatlardir. Gretsiya 1991 yil 31 dekabrda Ukrainani tan oldi.  Ikki davlat 1992-yilda diplomatik munosabatlar o‘rnatgan. 1993 yilda Gretsiya Kievda elchixonasini ochdi, Mariupol va Odessada bosh konsulliklar tashkil etildi. Ukraina 2004 yilning aprel oyidan beri Afinada elchixonasi va Salonikida bosh konsulligini ochdi. Har ikki davlat Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti va Qora dengiz Iqtisodiy Hamkorlik Tashkilotining to'liq a'zosi hisoblanadi. Ukrainada (asosan mamlakatning janubiy va sharqiy qismlarida) katta yunon jamoasi yashaydi. Ukraina birinchi marta yunonlar tomonidan miloddan avvalgi 500-yillarda tashkil etilgan. Ukrainaning Odessa shahri (boshqalar qatorida) qadimgi yunon mustamlakachilari tomonidan tashkil etilgan bo'lib, u yerda Filiki Eterya maxfiy tashkiloti ham tashkil etilgan.

Ikki tomonlama shartnomalar roʻyxati  

 Gretsiya va Ukraina oʻrtasida doʻstlik va hamkorlik shartnomasi (1997)
 Iqtisodiy, sanoat, ilmiy-texnikaviy hamkorlik to'g'risidagi bitim
 Investitsiyalarni rag'batlantirish va o'zaro himoya qilish to'g'risidagi bitim
 Ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to'g'risidagi shartnoma
 Xalqaro avtomobil transporti shartnomasi
 Yuk tashish shartnomasi
 Huquqiy masalalar bo'yicha yuridik yordam shartnomasi

Ikki tomonlama tashriflar roʻyxati  

 1996 yil noyabrda Ukraina Prezidenti Leonid Kuchma Gretsiyaga tashrif buyurdi
 1997 yil dekabrda Gretsiya Prezidenti Konstantinos Stefanopulos Ukrainaga tashrif buyurdi
 2001 yil aprel oyida Ukraina Bosh vaziri Viktor Yushchenko Gretsiyaga tashrif buyurdi
 2002 yil iyul oyida Gretsiya Bosh vaziri Kostas Simitis Ukrainaga tashrif buyurdi
 2007 yil sentyabr oyida Ukraina Prezidenti Viktor Yushchenko Gretsiyaga tashrif buyurdi
 2008 yil aprel oyida Gretsiya prezidenti Karolos Papulyas Ukrainaga tashrif buyurdi
 2011 yil oktyabr oyida Ukraina Prezidenti Viktor Yanukovich Gretsiyaga tashrif buyurdi

Gretsiyaning Ukrainadagi elchilari 

 Vasilios Patsikakis (1993-1998) 
 Dimitris Kontumas (1998-2002) 
 Panayotis Gumas (2002-2006) 
 Dimitriu Haralambos (2006-2009) 
 Georgios Georguntzos (2009 yildan hozirgacha)

Diplomatiya 
Andoza:Sütun-2

Yunanistan
Kiev (Büyukelçilik)
Mariupol (Başkonsolosluk) 
Odessa (Başkonsolosluk) 

Ukrayna
Atina (Büyükelçilik)
Selânik (Başkonsolosluk)
Zohir A’lam



Hayoti 
Zohir Aʼlam 1943-yilda Toshkent shahrida tug‘ilgan. Toshkent davlat universitetini tamomlagan (1965).

Ijodi 
Birinchi kitobi — «Baxtli bilet» (1972). «Muqaddima» (1978), «Hammasi bir binoda», «BAM manzaralari» (1978), «Kiyik ko‘zlari» (1981), «O‘sma ketar, qosh qolar» (1981), «Ota o‘gitlari» (1985), «Zarb» (1987) kabi kitoblari nashr etilgan. «Afandining qirq bir pashshasi» (shu nomda kissa ham yozgan, 1989) nomli pesasi ham bor.
Zohir Aʼlam mohir publitsist sifatida ham ancha samarali ijod qilgan. Uning «Boyovut» (1986), «Mayiz atrofidagi gaplar» (1990), «Jomboy hangomalari» (1991) kabi publitsistik maqolalarida davrning katta va dolzarb muammolari o‘z ifodasini topadi. Xususan, iqtisodiyot, xo‘jalik ishlari, huquq targ‘ibotlari haqidagi fikr-mulohazalari bayon etiladi. Bu boradagi kamchiliklar ochib tashlanadi.

Asarlari 
 «Baxtli bilet» (1972)
 «Muqaddima» (1978)
 «Hammasi bir binoda»
 «BAM manzaralari» (1978)
 «Kiyik ko‘zlari» (1981)
 «O‘sma ketar, qosh qolar» (1981)
 «Ota o‘gitlari» (1985), 
 «Zarb» (1987)

Tarjimalari 
Plutarxning «Iskandar Makidunli» (1998) asarini hamda P. Vasilevning «To‘siq», «O‘lchamlar» kabi qissalarini, rus adibi S. Zaliginning «Komissiya» romanini o‘zbek tiliga tarjima qilgan.
Sima syandju

Sima Szyanru (xitoycha  司馬相如,司马相如 , pinyin Sīmǎ Xiāngrú miloddan avvalgi 179 - miloddan avvalgi 117) — Xitoy davlat arbobi va Xan imperiyasi shoiri.

U qashshoq aristokratlar oilasidan chiqqan. Miloddan avvalgi 179 yilda tug'ilgan Chengdu shahrida. Yaxshi ta'lim olgan. Simaning otasi halok bo'lgandan so'ng, Syanchju bir qancha vaqt knyaz Lyan homiyligida edi. Uyga qaytgach, u bir muncha vaqt o'z ona joylarini jonlantirishga harakat qildi. Muvaffaqiyatsizligidan so'ng, u Linqin shahriga ko'chib o'tdi va mahalliy boyning qizi Chjuo Venjunni vasvasaga soldi va u Simaga 100 ta qul va 1 million tangadan iborat katta sovg'a berishga majbur bo'ldi. Tez orada Sima Xiangru poytaxt Chang'anga ko'chib o'tdi va u yerda imperator saroyidan taklif oldi. Miloddan avvalgi 138 yildan 127 yilgacha imperator Vudining eng yaqin odami edi.

Ijodi 
U tiaoqin janrining kashfiyotchisi - guqin jo'rligida she'r ijro etish, zither turi. Bu xuddi ispan serenadasiga o'xshaydi. U fu janrida she’rlar yozgan. Xanshu 29 fu muallifi ekanligini ta'kidlaydi. Ammo 21-asrning boshlarida unga ushbu janrdagi oltita to'liq asar va bitta parcha tegishli edi. Eng mashhur [manba ko'rsatilmagan 851 kun] "Keng darvozalar haqida ode", boshqa nomi "Uzoq darvozalar qayerda" (Xitoy mashqi língìnì). Fu janridagi klassik asarga aylandi [manba 851 kun ko'rsatilmagan]. Biroq, uning haqiqiyligi shubhali [2]. Sima Szyanru fu janrida imperator ovlari avj olgan goʻzal Xitoy landshaftlari tasvirlangan “Zi-xsuye haqida sheʼr” yirik asarini yaratdi[3]. Uning bosh qahramoni Zi-xuning ismi uy nomiga aylandi va ertak, fantastika, g'ayrioddiy narsani anglatadi va boshqa qahramonning nomi (Vu-yu) bilan birga xitoy tiliga chengyu shaklida kirdi. (Xitoycha mashq chàngāngāngì, pinyin zǐ xū wū yǒu, pall. zi xu wu yu) xuddi shu ma'noda.

Adabiyotlar 
•Yves Hervouet: Un Poète de cour sous les Han: Sseu-ma Siang-jou, Bibliothèque de l’Institut des Hautes Études Chinoises, Paris, 1964
•Timothy Wai Keung Chan: Sima Xiangru. W: Berkshire Encyclopedia of China. Great Barrington, Massachusetts: Berkshire Publishing Group, 2009, s. 1983-4. ISBN 978-0-9770159-4-8