MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Rustem Memetov

Rustem Yakubovich Memetov (1937-yil 20-aprel, Simferopol, Qrim Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi – 2021-yil 21-may, Minsk) – belaruslik meʼmor.

Hayoti 
Rustem Yakubovich Memetov 1937-yil 20-aprelda Simferopol shahrida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugatgach Toshkent politexnika institutiga oʻqishga kiradi. Rustem Yakubovich Memetov 1961-yilda Toshkent politexnika institutini tamomlagan. Oʻqishni tamomlagach 1961—1970-yillarda Toshkent shahridagi „Toshproyekt“ loyiha institutida dastlab meʼmor, soʻngra meʼmorlar guruhi rahbari boʻlib ishlagan. „Toshproyekt“ loyiha institutida ishlagan vaqtda „Zarafshon“ umumiy ovqatlanish majmuasi loyihasini amalga oshirgan. Rustem Memetov 1965-yildan boshlab SSSR meʼmorlar uyushmasi aʼzoligiga qabul qilinadi. 1970—1977-yillarda u „Minskproyekt“ loyiha instituti arxitektorlar jamoasining rahbari boʻlgan. Keyinchalik 1977-yildan 1997-yilgacha u „Belderjproyekt“ instituti loyihasining bosh meʼmori boʻlgan. Rustem Memetov „Belderjproyekt“ institutidagi faoliyatida davomida Karla Liebknecht koʻchasidagi politsiya maktabi, Kazintsiya koʻchasidagi BRSR MDB maʼmuriy binosi loyihalarini amalga oshirgan.

Oilasi 
U Roza Taghirivna Memetova bilan turmush qurgan.

Loyihalari 
Asosiy ishlari (muallif jamoasida): Chilonzor tumanidagi G-12 mikrorayon (1964—1966), Toshkentdagi „Zarafshon“ umumiy ovqatlanish majmuasi (1968—1972), Kalvariyska koʻchasidagi Davlat banki Belarus respublika idorasining hisoblash markazi (1975—1978), Birlashgan Energetika va Yadro tadqiqotlari instituti, Fanlar akademiyasining Atom energiyasi institutining Sosniy qishlogʻidagi laboratoriya-texnik binosi (1979—1982), Karla Liebknecht koʻchasidagi politsiya maktabi, Kazintsiya koʻchasidagi BRSR MDB maʼmuriy binosi.

Vafoti 
2021-yil 21-may kuni Rustem Yakubovich Memetov Minskda vafot etdi.

Mukofotlari 
Toshkent shahri markazining eskiz loyihasi uchun Butunittifoq tanlovining birinchi mukofotini (mualliflik jamoasida) qoʻlga kiritgan.

Galereya

Adabiyotlar 
 Меметов Рустем Якубович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. Минск: Энциклопедикс, 2014. −140 с. ISBN 978-985-7090-29-7.
 Меметов Рустем Якубович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1

Manbalar
Yuriy Gandelsman

Yuriy Borisovich Gandelsman (1951-yil, Toshkent) – isroillik va amerikalik skripkachi, pedagog.

Biografiyasi 
Yuriy Gandelsman 1951-yilda Toshkentda muhandis Boris Markovich Gandelsman (1920–1989) va Ada Aleksandrovna Jurbina (1920–2013) oilasida tavallud topgan. Otasi Snovskda tugʻilgan, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi va katta muhandis-leytenant boʻlgan. 1966-yilda ota-onasi bilan Sumiga koʻchib oʻtdi. Gnesinix nomidagi GMPI (Davlat musiqa va pedagogika instituti) da Genrix Talalyan va Valentin Berlinskiydan tahsil olgan. Gandelsman 1974-yildan beri Kirill Kondrashin boshchiligida Moskva filarmonik orkestri bilan birga faoliyat olib bormoqda. 1980-yildan Vladimir Spivakov rahbarligidagi „Virtuozi Moskvi“ ansamblining solisti boʻlgan.

1990-yildan Isroilda, Zubin Meta dirijyorligidagi Isroil filarmonik orkestrida ijodini davom ettirdi. 2001-yilgacha Tel Avivdagi Rubin musiqa va raqs akademiyasining viola professori boʻlgan.

2001-yildan 2008-yilgacha Tasviriy sanʻat kvartetida (Miluoki, Viskonsin) ishladi. 2008–2020-yillar oraligʻida Michigan universiteti musiqa kollejida viola professori boʻlib faoliyatini davom ettirdi.

Yuriy va Janna Gandelsman (viola va pianino) duetining „Russian Giants“ (2017) albomi Sergey Prokofyev, Dmitriy Shostakovich, Moisey Vaynberg va Igor Stravinskiyning asarlarini oʻz ichiga oladi.

Oilasi 
Gandelsmanning rafiqasi Janna Handelsman pianinochi boʻlgan. Oʻgʻli amerikalik skripkachi Jonatan (Jonni) Gandelsman (1978-yilda tugʻilgan), „Ipak yoʻli“ loyihasining solisti, qizi Natasha Sher esa, isroillik skripkachi, Camerata Jerusalem orkestrining konsertmeysteri boʻlgan.

Akasi bastakor Aleksandr Borisovich Jurbin (uning oʻgʻli Nyu Yorklik aranjirovkachi va skripkachi Lev (Ljova) Aleksandrovich Jurbin, 1978-yilda tugʻilgan).

Yuriyning amakivachchasi Vladimir Arkadyevich Handelsman shoir va tarjimon boʻlgan.

Manbalar 

Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1951-yilda tugʻilganlar
Azizjon Komilov

Azizjon Komilov (1984-yil 19-iyun, Toshkent) – Oʻzbekiston sport maʼmuri, 2018-yilda Oʻzbekiston dzyudo federatsiyasi prezidenti etib saylangan, 2019-yildan Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi vitse-prezidenti lavozimida ishlab kelmoqda.

Hayoti 
Azizjon Komilov 1984-yil 19-iyun kuni Toshkent shahrida tavallud topgan. 2004-yilda 103-maktabni, soʻngra Toshkent davlat yuridik institutini tamomlagan. Kasbi huquqshunos. 2018-yilda Oʻzbekiston dzyudo federatsiyasiga raislik lavozimini egallab, sportdagi faoliyatini rahbar sifatida boshlagan.

Karyerasi 
Azizjon 2001–2007-yillarda Toshkent davlat yuridik universitetida tahsil olgan. 2006–2007-yillarda ALM-Feldmans yuridik byurosida huquqshunos lavozimida ishlagan. 2008–2009-yillar AJ „KPMG“ audit kompaniyasi, Moskvadagi vakolatxonasi yetakchi mutaxassisi boʻlgan. 

2009–2013-yillarda „Shanghai Epay Info Tech Co., Ltd“ tijorat direktori, boshqaruv kengashi aʼzosi boʻlgan va 2014–2017-yillarda „New Field Inc“ bosh direktori lavozimida faoliyat olib borgan.

Komilov 2018-yildan hozirgi kungacha „Baykal“ning asoschisi va Oʻzbekiston dzyudo federatsiyasi raisi.

2019-yildan hozirgi kungacha – Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi vitse-prezidenti (rais oʻrinbosari) lavozimida faoliyat yuritgan.

Azizjon Yakubjanovich mamlakatimizning dzyudo federatsiyasidagi faoliyati davomida oʻzbek dzyudosini rivojlantirishga qaratilgan koʻplab istiqbolli loyihalarni amalga oshirgan. Xususan, 2019-yilda poytaxtimizdagi koʻp funksiyali „Humo Arena“ majmuasida Granpri turniri boʻlib oʻtgan boʻlsa, 2022-yilda mamlakatimiz tarixida ilk bor Toshkent shahrida kattalar oʻrtasida dzyudo boʻyicha jahon chempionati boʻlib oʻtdi. Azizjon Yakubjanovich tashabbusi bilan bugungi kunda Oʻzbekiston dzyudo boʻyicha terma jamoasini afsonaviy jahon vakili, Afina-2004 Olimpiya oʻyinlari chempioni Ilias Iliadis boshqarmoqda va bunga javoban oʻzbek dzyudochilari nufuzli musobaqalarda salmoqli natijalarga erishmoqda. Uning rahbarligi davrida Toshkentda ilk bor „Katta dubulgʻa“ turkumiga kiruvchi turnir oʻtkazilgan. Turnirda jamoa Olimpiada oʻyinlariga qoʻlga kiritilgan litsenziyalar soni boʻyicha rekordni yangilashga muvaffaq boʻlgan.

Manbalar 

Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1984-yilda tugʻilganlar
19-iyunda tugʻilganlar
Mixail Kalganov

Mixail Kalganov (1974-yil 24-oktyabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) – baydarkada eshkak eshish sportiga ixtisoslashgan isroillik sportchi. Koʻp karra jahon va Yevropa chempioni, 2001-yilgi Jahon kubogi gʻolibi, 2000-yilgi Olimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori. 2008-yilgi Pekin Olimpiadasida Isroil delegatsiyasining bayroq koʻtaruvchisi boʻlgan.

Biografiyasi 
Mixail Kalganov 1974-yilda Toshkent shahrida tavallud topgan. U 13 yoshida eshkak eshishni oʻrgana boshlagan. Uning akasi Andrey esa bu yoshigachaga yoshlar oʻrtasida SSSR chempioni va Sovet Ittifoqining eshkak eshish jamoasi aʼzosi edi. Keyinchalik Mixail Toshkent universitetining jismoniy tarbiya fakultetini tamomlagan.

Mixail 1995-yilda Isroilga qaytdi. Bir muncha vaqt Hayfada yashaganidan soʻng, 1996-yilda Kalganov Kinneret koʻli yaqinidagi Dgania-Betga koʻchib oʻtdi. 1995-yildan Daniil Miroshenskiy bilan mashgʻulot oʻtkazdi.

1990-yillarning oxirida Kalganov faoliyatida bir qator muvaffaqiyatlar boshlandi. 1998-yil jahon chempionatida 200 metr masofada eshkak eshish boʻyicha gʻolib chiqdi va 500 metr masofa boʻyicha ikkinchi oʻrinni egalladi. 500 va 1000 metrga eshkak eshish boʻyicha Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Kalganov keyingi yili Yevropa chempionatida ikkita olimpiyada qatnashib, oltin va kumush medallar bilan uyga qaytdi. Sidney Olimpiadasida dastlab ming metr masofaga boʻlgan musobaqada toʻrtinchi oʻrinni egalladi.

Kalganov 2008-yilgi Olimpiya oʻyinlaridan soʻng baydarkada eshkak eshish boʻyicha sport faoliyatini yakunladi. U Xapoel (Tiberiya) klubida murabbiy sifatida ishlashda davom etmoqda, shuningdek, Isroilda rivojlanayotgan yangi sport turi – dengiz qayigʻi yoki syorfingda uchish bilan shugʻullanadi.

Manbalar 

Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1974-yilda tugʻilganlar
24-oktyabrda tugʻilganlar
Igor Belkov

Igor Vladimirovich Belkov (1917-yil 31-iyul [13-avgust], Toshkent – 1989-yil 18-noyabr, Apatiti) – sovet geologi, prekembriyning geologiyasi, mineralogiyasi va metallogeniyasi boʻyicha mutaxassis.

Biografiyasi 
Igor Vladimirovich 1917-yil 31-iyulda Toshkentda tavallud topgan. 1923-yilda ota-onasi bilan Petrogradga koʻchib oʻtgan va 1934-yilda maktabni tugatgan. 1941-yilda Leningrad davlat universitetini imtiyozli diplom bilan tugatib, geolog-geokimyogar mutaxassisligini olgan.

Belkov Ulugʻ Vatan urushi boshidan to oxirigacha Leningrad frontida askar boʻlib xizmat qilgan. 1945-yilda demobilizatsiyadan soʻng SSSR Fanlar akademiyasining Kolskiy bazasida (hozirgi KSC RAS) aspiranturaga oʻqishga kirgan va uning butun keyingi hayoti ushbu akademik muassasa bilan bogʻliq boʻlgan. 1948-yilda aspiranturani tamomlagan. Igor 1948–1951-yillarda katta ilmiy xodim va 1951-yildan 1988-yilgacha mineralogiya sektori mudiri lavozimida faoliyat olib borgan. 1961-yildan 1986-yilgacha Geologiya instituti direktori boʻlib ishlagan. Belkov 1965-yil 27-noyabrda Moskvada doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan, himoya uchun IGEM Ilmiy kengashiga „Kianitoviye slansi sviti keyv“ monografiyasi taqdim etgan. Uning raqiblari fan doktorlari V. P. Petrov va O. A. Vorobyova hamda SSSR Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi K. O. Krats boʻlgan. Gʻorlarda olib borilgan tadqiqotlar natijalariga koʻra siyanit zahiralarini oʻrganish, barcha sanoat talablariga javob beradigan konsentratlar olish uchun siyanit rudalarini boyitishning tejamkor usullarini ishlab chiqish boʻyicha qator davlat nizomlari tayyorlangan. 1970-yilga kelib, Konchilik instituti xodimlari bilan birgalikda silumin va boshqa bir qator mahsulotlar ishlab chiqarishgacha boʻlgan sanoat sinovlarining butun majmuasi amalga oshirilgan.

Belkov prekembriyning geologiyasi, mineralogiyasi va metallogeniyasi sohasida taniqli mutaxassis, ikki yuzdan ortiq ishlarning, shu jumladan oʻn bir monografiyaning muallifi, institutning koʻplab nashrlari muharriri hisoblanadi. U RSFSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobidir. Lenin va boshqa orden va medallar bilan taqdirlangan. Belkov isteʼdodli rassom boʻlgan. U Kolskiy yarim orolining tabiatini katta muhabbat bilan tasvirlagan. Uning rasmlari koʻrgazmalarda namoyish etilgan va Apatity, Kirovsk va Kovdor shaharlaridagi muzeylarda saqlanadi.

Igor 1989-yil 18-noyabrda 72 yoshida vafot etgan.

Manbalar
Yuriy Voylov

Yuriy Grigoryevich Voylov (1945-yil 6-iyun, Toshkent, OʻzSSR, SSSR – 2006-yil 13-may) sovet va ukrainalik olim, muhandis, texnika fanlari doktori (2000), professor (2003), SSSR Vazirlar Kengashi mukofoti laureati, Ukrainada xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (2003), Ukraina Texnologiyalar akademiyasining akademigi, Taʼlim vazirligi ilmiy ekspertlar kengashi raisining oʻrinbosari hamda maxfiylik va axborotni himoya qilish masalalari boʻyicha davlat eksperti.

Tarjimai holi 
Yuriy Voylov 1945-yil 6-iyunda Oʻzbekistonning Toshkent shahrida harbiy xizmatchi oilasida tavallud topgan.

Yuriy 1963-yilda Lugansk viloyati Shastya shahridagi oʻrta maktabni tugatdi. Soʻngra Lugansk mashinasozlik institutiga yarimoʻtkazgich va elektr vakum muhandisligi mutaxassisligi boʻyicha oʻqishga kirdi. Birinchi kursni imtiyozli diplom bilan tugatgandan soʻng, Yuriy Voylov Kiyev politexnika institutining „Avtomatlashtirish va masofadan boshqarish“ mutaxassisligiga oʻtkazdi.

1968-yilda Kiyevda oʻqishni imtiyozli diplom bilan tugatib, Lugansk muhandislik institutiga qaytib keldi va u yerda aspiranturaga oʻqishga kirdi.

Yuriy Voylov 1969-yildan beri akademik Vladimir Barmin boshchiligida maqsadli davlat kosmik dasturini ishlab chiqish boʻyicha ilmiy faoliyat bilan shugʻullanadi.

Grigoryevich 1974-yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish fakulteti dekanining oʻrinbosari etib tayinlandi. Shu bilan birga, u yangi oʻquv kurslarini tashkil qiladi hamda dasturlarni boshqarish boʻyicha oʻquv laboratoriyasini yaratadi. Sanoat laboratoriyasi tomonidan olingan natijalar va muhandislik yechimlari Luna-20, Lunoxod-1 va Lunoxod-2 tizimlarida qoʻllanilgan.

1980-yilda Yuriy Voylov ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish boʻlimiga rahbarlik qildi. Uning laboratoriyasi sanoat yoʻnalishi boʻyicha mashhurlik va obroʻga erishdi.

Manbalar 

2006-yilda vafot etganlar
13-mayda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1945-yilda tugʻilganlar
6-iyunda tugʻilganlar
Valeriy Kapsov

Valeriy Aleksandrovich Kapsov (1939-yil 13-noyabr, Toshkent, Oʻzbekiston, SSSR) – sovet va rus olimi, mehnatni muhofaza qilish boʻyicha mutaxassis, Rossiya Tibbiyot fanlari akademiyasining muxbir aʼzosi (2004).

Biografiyasi 
Valeriy Kapsov 1939-yil 13-noyabrda Toshkent shahrida tavallud topgan.

1968-yilda I. M. Sechenov nomidagi 1-Moskva tibbiyot instituti sanitariya-gigiyena fakultetini tamomlagan.

Valeriy 1971-yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va Moskva tibbiyot stomatologiya institutiga umumiy gigiyena kafedrasiga assistent sifatida ishga yuborildi.

1975-yildan 1980-yilgacha SSSR Sogʻliqni saqlash vazirligi Tibbiyot va biologik muammolar institutining katta ilmiy xodimi boʻlib faoliyat yuritgan.

Olim 1986-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

Kapsov 1993-yildan 2005-yilgacha Butunrossiya temir yoʻl gigienasi ilmiy-tadqiqot instituti direktori lavozimida ishlagan.

2004-yilda Rossiya Tibbiyot fanlari akademiyasining muxbir aʼzosi etib saylangan.

Valeriy 2014-yilda Rossiya Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi boʻldi

Kapsov hozirda Butunrossiya temir yoʻl gigiyenasi ilmiy-tadqiqot instituti mehnat gigienasi kafedrasi mudiri, Sechenov universiteti davolash-profilaktika fakulteti gigiyena kafedrasi professori boʻlib faoliyat yuritib kelmoqda.

Ilmiy ishlari 
Kapsov mamlakatning kasbiy tibbiyot sohasidagi mutaxassisi.

Ilmiy tadqiqotlarining asosiy yoʻnalishi – ishlab chiqarishning zararli sohalarida ishlaydigan odamlarning mehnat sharoitlari va sogʻligʻini oʻrganishdir.

Uning ishtirokida va muharrirligida tayyorlangan 500 ga yaqin asarlar mavjud. Jumladan, 50 dan ortiq kitoblar, qoʻllanmalar, ilmiy ishlar muallifi.

Uning rahbarligida 16 ta nomzodlik va 9 ta doktorlik dissertatsiyalari himoya qilindi.

Mukofotlari 
Valeriy Kapsov Doʻstlik ordeni, VDNKhning bronza medali, „Mehnat faxriysi“ medali, „Sogʻliqni saqlash aʼlochisi“ koʻkrak nishoni, „I. M. Sechenov nomidagi Birinchi Moskva davlat tibbiyot universitetining xizmat koʻrsatgan professori“ faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Mehnat faxriysi medali sohiblari
Rossiyaning Doʻstlik ordeni sohiblari
Tibbiyot fanlari doktorlari
Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1939-yilda tugʻilganlar
13-noyabrda tugʻilganlar
Sergey Belyayev

Sergey Nikolaevich Belyaev (1960 yil 8 may - 2020 yil 6 sentyabr, Olmaota) - o'q otish bo'yicha Qozog'istonda xizmat ko'rsatgan sport ustasi, 1996 yilgi Olimpiya o'yinlarining ikki karra kumush medali sovrindori.
Darya Belyakina

Daria Vasilyevna Belyakina (1986-yil 16-noyabrda tugʻilgan, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — rossiyalik suzuvchi, xalqaro toifadagi sport ustasi. "Olimpiyachi" sport maktabi o'quvchisi (Ryazan). Murabbiy - Vasiliy Belyakin. 2000 yildan beri terma jamoa a'zosi. Pekin va London Olimpiadalarida suzish boʻyicha Rossiya olimpiya terma jamoasi aʼzosi[2]. Moskva viloyatini ifodalaydi.
Igor Mezensev

Igor Volodimirovich Mezensev (1915-yil 9-sentyabr, Jitomir – 1984-yil 9-mart, Kiyev) – ukrainalik sovet davri meʼmori, rassomi, grafik dizayneri va oʻqituvchisi. 1969-yildan beri Ukraina arxitektorlar uyushmasi aʼzosi. Arxeolog Xalinaning eri, tarixchi Vladimir va rassom Oleksiy Mezensevlarning otasi.

Hayoti 
Igor Volodimirovich Mezensev 1915-yil 9-sentyabrda Jitomir shahrida (hozirgi Ukraina) tugʻilgan. Ikkinchi jahon urushida qatnashgan. U muhandislik qoʻshinlarida xizmat qilgan. 1946-yilda Kiyev rassomlik institutining arxitektura fakultetini tamomlagan. U 1951-yilda Ukraina SSR Qurilish va arxitektura akademiyasining aspiranturasida (Yevgeniy Katonin, Vladimir Zabolotniy va Boris Priymak qoʻl ostida) tahsil olgan.

Igor Volodimirovich Mezensev 1967-yildan boshlab Kiyev rassomlik institutida dars bera boshladi. „Dipromisto“ Ukraina shaharsozlik institutida ishlagan. 1968—1976 yillarda bosh arxitektor, 1972—1976-yillarda direktor oʻrinbosari, 1976—1977-yillarda texnik boʻlimning bosh mutaxassisi boʻlib ishlagan. U 1984-yil 9-martda Kiyevda vafot etdi.

Loyihalari 
Igor Volodimirovich Mezensev quyidagi loyihalarni amalga oshirgan:

Kiev geofizika rasadxonasi (1947—1950);

Ukraina SSR xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasidagi bosh reja, asosiy kirish, ayvon va favvora (1951—1957);

Odessa, Truskavetsdagi kurort pansionatlarining loyihalari va qurilishi (1964—1969);

Poltavadagi Askarlar shon-sharafi yodgorlik majmuasi (1968—1971);

Kievdagi „Ulugʻ Vatan urushi tarixi milliy muzeyi“ memorial majmuasi (1973—1981);

Kiyevdagi Komsomolskiy turar-joy massividagi mikrorayon (1964—1968, hammuallif);

Toshkent shahridagi „Ukraina“ mikrorayoni (1967—1969, hammuallif);

Arxitektura va shaharsozlik boʻyicha bir qator maqolalar muallifi hisoblanadi.

U rangtasvir va grafika sohasida ishlagan (landshaftlar, natyurmortlar, portretlar chizgan).

Mukofotlari 
 1-darajali (1945-yil 7-iyul) va 2-darajali (1945- yil 21-mart) Vatan urushi ordenlari, Qizil yulduz ordeni (1944-yil 16-mart);
 „Jangovar xizmatlari uchun“ (1943-yil 25 avgust), „Pragani ozod qilgani uchun“ (1945-yil 9-iyun), „Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“, „Varshavani ozod qilgani uchun“ medallari;

Adabiyotlar 
 Словник художників України / за ред. М. П. Бажана (відп. ред.) та ін. — К. : Головна редакція Української радянської енциклопедії, 1973. — С. 148.
 Українська радянська енциклопедія : у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан ; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1974–1985.;
 Митці України : Енциклопедичний довідник / упоряд. : М. Г. Лабінський, В. С. Мурза ; за ред. А. В. Кудрицького. — К. : «Українська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1992. — С. 395. — ISBN 5-88500-042-5. [Архівовано з першоджерела 12 вересня 2022.];
 Головань О. В. Мезенцев Ігор Володимирович // Енциклопедія сучасної України / ред. кол.: І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ. — К. : Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2001­–2023. — ISBN 966-02-2074-X.

Manbalar 

Toshkent meʼmorlarlari
Bilal Bilalov

Bilal Shevket oʻgʻli Bilalov (krimskotat. Bilâl Şevket oğlu Bilâlov, Bilyal Shevket ogʼlu Bilyalov, ukr. Bіlyal Shevketovich Bіlyalov, 1962-yil 30-dekabr, Toshkent) – sovet va ukrainalik aktyor, rejissyor va ssenariynavis. Qrim-tatar akademik musiqa va drama teatri direktori (1998–2018). Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist (2006).

Biografiyasi 
Bilal Sheveket oʻgʻli 1962-yil 30-dekabrda Toshken shahrida qrim-tatarlar oilasida tavallud topgan. 1984-yil Toshkent sanʼat institutini va 1992-yil Moskvadagi Rossiya sanʼat tarixi institutini tugatgan.

1982–1984-yillarda drama toʻgaragi rahbari boʻlib ishlagan. 1986–1987-yillarda Maksim Gorkiy nomidagi Fargʻona drama teatri hamda 1987–1989-yillarda "Oʻzbekfilm" kinostudiyasi qoshidagi kinostudiya teatri aktyori boʻlgan.

Bilalov 1989-yildan Qrim-tatar musiqali drama teatrida ishlay boshlagan. Dastlab aktyor va rejissyor boʻlgan. 1991-yildan bosh rejissyor, 1994-yildan badiiy rahbar, 1998-yildan rejissyor boʻlib faoliyat olib borgan. Bilalov ishtirokida Nikolay Gogol, Lesya Ukrainka, Anton Chexov, Aleksandr Pushkinning pyesalari birinchi marta qrim-tatar tilida sahnalashtirilgan. „Zamonaviy Ukraina ensiklopediyasi“da Bilalovning quyidagi tavsifi berilgan: „Bilalovning rejissyorlik ishlari keskin ijtimoiy mavqe, siyosiy intilish, joʻshqin badiiy shakl, ichki dinamizm, yuksak, romantik uslubga intilish bilan ajralib turadi. Aktyor Bilalov oʻtkir dinamizmni portlovchi temperament bilan uygʻunlashtiradi“.

Bilal 2018-yilning yozida Qrim-tatar akademik musiqa va drama teatri direktori lavozimidan ozod etilgan. Bilalovning soʻzlariga koʻra, uning isteʼfosi noqonuniy boʻlgan, uzoq oʻylangan sabablarga koʻra amalga oshirilgan va buning ortida Rossiya Davlat Dumasi deputati Ruslan Balbek turgan. Bilal isteʼfoga chiqqanidan soʻng teatr aktyorlarining bir qismi norozi boʻlib KAMDTni tark etishgan va „Oltin beshik“ teatriga asos solishgan.

Aktyor bir qator konsert dasturlarini, jumladan, 1995-yilda Qrim-tatar xalqi deportatsiyasining 50 yilligiga bagʻishlangan „Qrim tatarlarining Yaltadagi madaniyat kunlari“ rekviyem kechasini tashkil etishda ishtirok etgan. „Qrimskiy kovcheg“ festivali tashkilotchilaridan biri. „Guzel Qrim“ spektakli muallifidir (2001-yil).

Mukofotlari 
Bilalov 2001-yilda Ukrainada xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, 2006-yilda Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist, 2001 va 2005-yillarda Ukraina Prezidentining minnatdorchiligi va 2014-yilda Panas Saksaganskiy mukofoti sohibi boʻlgan.

Shaxsiy hayoti 
Bilalning oʻgʻli Shevket Bilalov bastakor va I. P. Kotlyarevskiy mukofoti laureati boʻlgan.

Manbalar 

Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1962-yilda tugʻilganlar
30-dekabrda tugʻilganlar
Isaak Bribrager

Isaak Shulimovich Birbrager (14.6.1935, Toshkent — 1993, oʻsha yerda) — sovet shaxmatchisi va bastakori; Shaxmat (1965) va shaxmat kompozitsiyasi (1955[1]) bo'yicha SSSR sport ustasi. Jurnalist.