MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Faxr sekstanti

Faxr sekstanti (Sudey Faxr) — yoyi aylananing 1/6 qismini tashkil etgan va gradus, minut hamda sekundlarga taqsimlangan, diametri 20 m li qadimgi meridian asbob. Aylananing markazida diametri 15 sm boʻlgan dioptr (tuynuk) joylashgan. Faxr sekstanti yoyi dioptr markazidan tushirilgan perpendikulyar asosidan shim. tomonga qarab joylashgan. Yoyga perpendikulyar boʻlgan asos yey shkalasining hisob boshi qilib olingan.

Faxr sekstanti 11-asr boshlarida astronom va matematik Abu Mahmud Homid ibn alXidir alXujandiy tomonidan ixtiro kilingan. U ilk bor mazkur asbobning yoyini yer tagiga tushirish tugrisida fikr bildirdi. Uning bu fikrini Samarqandda yoyining radiusi 40,2 m boʻlgan kvadrantini qurishda Ulugʻbek amalga oshirdi. Unda yoyning yarmi yer tagiga tushirilgan edi.
Faxri Hirotiy

Faxri Hirotiy, Amiriy (ta xalluslari; asl ismsharifi Sulton Muhammad ibn Amir Muhammad) (15-asr, Hirot — 1562/63, Hindiston) — shoir, adabiyotshunos. Alisher Navoiyning "Majolis unnafois"ini "Latoyifnoma" nomi bilan forschaga qayta tarjima qilgan (1521—22). Faxri Hirotiy asarga bir necha bob ilova qilib, "Majolis unnafois"ga kirmagan 189 shoir haqida maʼlumot keltirgan. Tazkirachilikda Navoiy anʼanalarini davom ettirgan. Uning "Sanoyeʼ ulhasan" asari badiiyat ilmi, qofiya va aruzga bagʻishlangan, "Haft kishvar"da tarixiy voqealar, turli afsonalar, axloqiy masalalar aks etgan. Sheʼrlaridan 5000 baytli devon tuzgan. Faxri Hirotiy keyinchalik keng tarqalgan "Radoif ulashʼor" majmualari tuzish anʼanasini boshlab bergan. Majmua turli davrlarga mansub shoirlar sheʼrlaridan arab alifbosi tartibida gazal, qasida va boshqa sheʼrlarning radifi boʻyicha tuzilgan. Faxri Hirotiy "Boʻstoni xayol", "Tuqfat ulhabib", "Javohir ulajoyib", "Ravzat ussalotin" va boshqa asarlar ham yozgan.

As.Vohidov R., "Majolis unnafois"ning tarjimalari, T., 1984.

Shoirlar
Adabiyotshunoslar
Faxriddin Ali Safiy

Faxriddin Ali Safiy(arabcha: فخر الدين علي صافي — Faxriddin Ali Safiy — Toʻliq ismi: Faxriddin Ali Safiy ibn Kamoliddin Husayn Voiz Koshifiy) — tasavvuf va xojagoniya-naqshbandiya-ahroriya tariqati tazkirachisi.

Faxriddin Ali Safiy (taxallusi Safiy) (1463.11.2, Sabzavor — 1532-34, Hirot) — tarixchi va faylasuf, shoir, voiz, tarjimon.

Taʼlim 
Husayn Voiz Koshifiyning oʻgʻli. Ilk saboqni otasidan olgan. 1468-yilda oilasi Hirotga koʻchib kelgan. Faxriddin Ali Safiy Qarshida Xoja Ahror Valiy bilan ilk marta uchrashib, 4 oy uning xizmatida boʻlgan (1484). Keyinchalik Samarqandga kelib 8 oy uning yonida turgan va kotiblik qilgan (1487). U Xoja Ahrordan eshitganlarini doimo yozib borgan. Xoja Ahror vafotidan soʻng Hirotga qaytib Husayn Boyqaro xizmatiga kirgan va otasi singari uning voizi boʻlgan. Shahar shayboniylar tasarrufiga oʻtgach, bir yilga yaqin zindonda yotadi. Keyin Gurjis­tonga hijrat qiladi. Hirot safaviylar hukmronligi ostiga oʻtganidan soʻng qaytib kelib, voizligini yana davom ettiradi.

Ijodi 
Faxriddin Ali Safiy fors tilida 10 ga yaqin asarlar yozib qoldirgan. „Rashahot ayn alhayot“ („Obi hayot tomchilari“; qisqacha „Rashahot“), „Latoif uttavoyif“ („Latofatnoma“ nomi bilan 1996-yil Toshkentda nashr etilgan), „Aniysul orifin fil mavoiz“ („Donolarning nutq paytidagi yoʻldoshi“), „Hirz ulamon min fitan izzamon“ („Zamonning fitnalaridan saklovchi tumor“), „Kashful asror“ („Sirlar kashfi“) asarlari va „Maxmud va Ayoz“ lirik doston muallifi. U Shahobuddin Suhravardiyning „Uyun alhaqoiq va izoh altaroiq“ („Haqiqatlar bulogʻi va tariqatlar izohi“) asarini arabchadan fors tiliga tarjima qilgan.

Tasavvuf namoyandalari haqidagi „Rashahot“ (1503) asarida mashhur shayx Xoja Ahrorning hayoti va faoliyatidan tashqari Movarounnahr va Xurosonda yashab oʻtgan yuzlab shayxlar (asosan, Buxorolik 7 pir)ning ham tarjimai hollarini keltirgan. Asarda Movarounnaxrning 15-asrdagi ijtimoiyiqtisodiy, siyosiy va madaniy ahvoliga oid qimmatbaho maʼlumotlar mavjud. Bu asar tasavvuf tarixini oʻrganishda, Oʻrta Osiyoda yashagan mashhur mutasavviflar, olimlar va shayxlarning hayotini tadqiq etishda muhim manba qisoblanadi. „Rashahot“ debocha, muqaddima, 3 bob va xotimadan iborat. Asar fors tilida Hindiston (1890, 1897, 1906)da, Toshkent (1911)da nashr etilgan. Uning arabcha (1852, 1889), turkcha (1888) tarjimalari ham chiqqan. Xorazmda domla Xudoybergan ibn Bekmuhammad tomonidan eski oʻzbek tili (1879)ga qilingan tarjimasi Toshkentda sharqshunos olimlar — Mahmud Hasaniy va Bahriddin Umrzoq tomonidan nashr qilindi (2003, 2004). Bu asarning 50 dan ortiq qoʻlyozma nusxalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik intida saqlanadi.

Alisher Navoiy „Majolis un-nafois“da Ali Safiyning darveshtabiat, foniysifat va dardmandsheva yigitligi, Xoja Ahror suhbatiga muyassar boʻlgani, undan qabul sharafi va irshod talqinini topib Hirotga qaytgani haqida maʼlumot beradi. Sheʼriy salohiyatini taʼriflab, namuna sifatida bir baytini keltiradi

Asarlari 
 „Rashahotu ayni-l-hayot“,
 „Latoifu-t-tavoif“,
 „Aniysu-l-orifiyn fi-l-mavoiz“,
 „Hirzu-l-amon min fitani-z-zamon“,
 „Kashfu-l-asror“,
 „Mahmud va Ayoz“

Manbalar 

Navoiyshunoslik
Oʻzbek tarjimonlari
Faxriddin Muborakshoh

Faxriddin muborakshoh - Mapvarrudiy (12-asrning2yarmi — 13-asr boshlari) — tarixchi olim. Faxr Mudir nomi bilan ham mashhur boʻlgan. Amin Ahmad Roziyning "Haft iqlim" nomli asaridagi maʼlumotlarga qaraganda, F.M. va otasi gʻuriyyaardan Gʻiyosiddin Muxammad (1163—1203) va Gʻiyosiddin Mahmud (1206—12) saroylarida xizmat qilgan va oʻz zamonasining keng maʼlumotli kishilaridan hisoblangan. F.M. 1206-yil mashhur "Tarixi Muborakshoh" asarini yozgan. Bu asarni 30 yil davomida yozgan va Gʻiyosiddin Mahmudga sovgʻa qilgan. Asar 136 qismdan iborat. Arabiston, Yaman, Shim.Gʻarbiy Hindiston, Afgʻonistonda qad. davrdan 13-asrning boshigacha hukmronlik qilgan 136 sulola shajarasining qisqacha tarixi bayon etilgan. Markaziy va Oʻrta Osiyodagi turkiy qabilalarning xoʻjalik faoliyati, turmushi, odatlari va tili toʻgʻrisida muhim maʼlumotlar keltirilgan. Asarning yagona qoʻlyozma nusxasi Angliya (Bodleyan kugubxonasi)da saqlanmoqda. Uning gʻuriylar va turkiy xalqlar tarixiga oid qismi mashhur ingliz sharqshunosi Ye. Denison Ross tomonidan 1927-yil nashr qilingan.

Tarixchilar
Faxriddin Roziy maqbarasi

Faxriddin roziy maqbarasi — Koʻhna Urganchdagi meʼmoriy yodgorlik (12-asr 2yarmi); Turkmanistonning Toshhovuz viloyati hududida. Xorazm shoxlari Otsiz (1128—56) va El Arslon (1156—72) davrida qurilgan deb taxmin qilinadi. Mahalliy aholi olim Faxriddin Roziy nomi bilan bogʻlaydi. Binoning asosiy qismi kubsimon shaklda (ichki oʻlchami 3,5x3,6 m, quyi qismi pastga tomon bir oz kengaygan), 12 qirrali poygumbaz ustiga 12 qirrali kulohiy gumbaz bogʻlangan. Uch tomonida tobadonli eshik joylashgan. Old tomoni silliklangan gishtlar bilan 3 ta ravoqli toʻrtburchaklarga boʻlingan, yuzasi barg va novdalarning nozik uygʻunligidagi oʻyma naqshlar bilan jozibador bezatilgan, toʻrtburchaklar oʻzaro yozuvli hoshiya naqsh bilan birlashgan. Tashqi gumbaziga feruza rang gʻishtlar mavj usulida terilib xandasiy naqshlar hosil qilingan; tashqi gumbazidan ancha past boʻlgan ichki gumbaziga muqarnaslar ishlangan.

 

Turkmaniston meʼmoriy yodgorliklari
Zayniddin Faxriddinov

Zayniddin Faxriddinov (1922.8.2 — Qibray tumani Yalangʻoch qishlogʻi — 2000.11.8) — xalq seleksioneri, Oʻzbekistonda sitrus mevachilik asoschisi, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi faxriy akademik (1979), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan agronom (1967). Mehnat faoliyatini 1938-yilda Qibray tumanidagi jamoa xoʻjaligida boshlagan. 1960-yildan jamoa xoʻjaligi issiqxonasida bogʻbon, 1966-yildan gulchilik va sitrus mevachilik brigadasi boshligi. 19882000-yillarda limonariy jamoa xoʻjaligi boshligʻi. Vegetativ duragaylash usulida Meyer limoni naviga Novogruzinskiy limon navi kurtagini payvandlash va olingan avlodni payvandust bilan qayta payvandlash (Gʻ,—Gʻ47) yoʻli bilan serhosil, mevasi yirik, kasalliklarga chidamli F—1 Toshkent, Novogruzinskiy navi urugʻidan chiqqan niholga Novoafonskiy navi kurtagini payvandlash va payvandlashni olingan avlodlarda kayta takrorlash (Gʻ, — Gʻ3) yoʻli bilan F —2 Yubiley ("Toʻyona") limon navlarini yaratdi va bu navlarning mukammal agrotexnikasini ishlab chiqdi. Bu navlar MDH mamlakatlarida koʻplab issiqxonalarda sanoat usulida yetishtiriladigan asosiy navlar hisoblanadi. F. tashabbusi va rahbarligida Uzbekistonning koʻpgina viloyatlari xoʻjaliklarida issiqxona limonzorlari barpo etilgan.

Manbalar 
 Toshkent limoni, T., 1969; Zolotoye yabloko, T., 1982. Ad.: Aʼlam 3., Ota oʻgitlari, T., 1985.
Muhammadamin Faxriddinov

Faxriddinov Muhammadamin (1894 Toshkent – 1941) – oʻzbek maʼrifatparvari, pedagog. Toshkentdagi madrasalardan biri va 2 bosqichli rus-tuzem maktabini tugatgan. 1913—17 yillarda Toshkentdagi rus-tuzem maktablaridan birida oʻqituvchi. Okt. toʻntarishi (1917)dan soʻng oʻzbek maktablarida oʻqituvchilik qilgan. F. yangi usul maktablari uchun oʻzbek tili darsligi („Turkcha qoida“), alifbe kitobi („Rahbari avval“), geogr.dan qoʻllanma („Jugʻrofiyai riyoziy“)lar yozgan. „Turkcha qoida“ (1913, Toshkent) oʻzbek tilida birinchi marta yozilgan maktab darsligi boʻlib, boshlangʻich sinf oʻquvchilari uchun moʻljallangan. Unda oʻzbek tili grammatikasi, imlo va tinish belgilari haqida dastlabki nazariy maʼlumotlar, mashqlar berilgan. „Rahbari avval“ (1917, Toshkent) usuli maddiya (harflarning nomiga unli tovushlar qoʻshib, choʻzib boʻgʻin hosil qilish)dagi birinchi rasmli oʻzbek alifbesidir. Darslikda orginal matnlar bilan bir qatorda K. D. Ushinskiy, L. N. Tolstoy va boshqa rus pedagoglarining bolalarga moʻljallangan asarlari ham berilgan.

Toshkent madrasalarida tahsil olganlar
Oʻzbekiston Respublikasining faxriy unvonlari

Faxriy unvon — Oʻzbekiston Respublikasi da fuqarolarning alohida xizmatlarini yuksak eʼtirof etish shakllaridan biri. Fuqarolarni mehnatdagi xizmatlari, samarali davlat, ijtimoiy va ijodiy faoliyatlari uchun ularni ragbatlantirish maqsadida beriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga koʻra, davlat mukofotlari va unvonlarini taʼsis etish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining mutlaq vakolatlari jumlasiga kiradi. Oʻzbekiston Respublikasining malakaviy va Faxriy unvonlarini Oʻzbekiston Respublikasining prezidenti beradi.

Faxriy unvonlar 
1996-yil 26-aprelda Oʻzbekiston Respublikasining quyidagi faxriy unvonlari taʼsis etilgan:

Oʻzbekiston Respublikasining Faxriy unvoni berilgan shaxslarga belgilangan namunadagi koʻkrak nishoni va unvon berilganligi toʻgʻrisidagi xujjat topshiriladi. Faxriy unvon bilan taqdirlangan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq imtiyozlardan foydalanadilar. Faxriy unvonlar takroran berilmaydi.

Yana qarang 
 Oʻzbekiston Respublikasining orden va medallari
 Oʻzbekiston hukumatining mukofotlari
 Oʻzbekiston davlat imtiyozli mukofotlari
 Oʻzbekiston maqtov yorligʻi

Manbalar
Faxriya

Faxriya — arab, fors va turkiy sheʼriyatda janr turlaridan biri; shoir tomonidan uz ijodi, isteʼdodi va fazilatlarini maktab yozilgan sheʼr, shoirning oʻz ijodi bilan faxrlanib aytgan soʻzlari. F.ning dastlabki goʻzal namunalarini arab sheʼriyatida, xususan, alMutanabbiy (10-asr) ijodida, oʻzbek mumtoz sheʼriyatida esa 15-asr shoirlari ijodida uchratish mumkin. F. kichik lirik sheʼr (mas, gʻazal) larda bir baytdan, katta xajmli asarlar (mas, qasida, doston) da bir necha baytdan iborat boʻladi. Ana shunday baytlar ishtirok etgan yoki butunlay shunday baytlardan iborat boʻlgan asarlar gʻazali F., qasidai F. deb ham nomlanadi. F.da shoir oʻz ijodini boshqa bir shoir ijodiga, muhim bir voqeahodisa yoki obʼyektga kamtarona, mubolagʻali yoki kinoyaviy tarzda taqqoslaydi, qiyoslaydi. Mac:Ulugʻbek xon bilur Lutfiy kalomin, Ki, rangin sheʼri Salmondin qolishmas (Lutfiy). Navoiy nazm aro tigʻi zabonin oʻyla surdiki,Pichoq topmas uyottin uzni oʻldurmoqqa Sakkokiy (Navoiy).

 

Sheʼriyat
Fatsiya

Fatsiya (lot. facies — koʻrinish, qiyofa) (geologiyada) — choʻkindi togʻ jinslari majmuasi, hosil boʻlish sharoitlarini tavsiflovchi muayyan litologik va minerologik xususiyatlarga ega. Paydo boʻlish sharoitlariga koʻra dengiz, quruqdik va oraliq F.lariga boʻlinadi. F.ning yirik bir xil tipli majmualari kesimda formatsiyalarga birlashadi. "F." terminini fanga 19-asrda shveysariyalik geolog A. Gresli kiritgan. U fatsial oʻzgarishlarning kelib chiqishini togʻ jinslarining hosil boʻlish sharoitlaridagi farqi bilan bogʻladi va ularni hozirgi zamon dengiz tubida kuzatilishi mumkin boʻlgan oʻzgarishlar bilan taqqosladi, ularni guruhlab, toʻplanish sharoitiga qarab litoral va pelagial F.lar deb atadi. Fin geologi P. Eskola esa metamorfik jinslarga tatbiqan "metamorfizm F.si" tushunchasini kiritdi. 1933-yil L. V. Pustovalov jinslar hosil boʻlish jarayonida paydo boʻlgan bir xil geokimyoviy belgilarga ega qatlam va qatlam svitasini ifodalaydigan "qazilma geokimyoviy F." tushunchasini tatbiq etdi. "Geokimyoviy F." termini neft hosil boʻlishida asos boʻlgan organik moddaning toʻplanishida muhim ahamiyatga ega choʻkindi hosil boʻlish va diagenez muhitining geokimyoviy xossalarini koʻrsatadi. Shuning uchun bu termin neftchi geologlar orasida keng qoʻllaniladi. Amerikalik geologlar (F.Pettijon, L. Sloos, U. Krumbeyn) "litologik F.lar" (yoki litofatsiyalar) tushunchasini kiritdilar; bu tushuncha muayyan joydagi stratigrafik gorizont jinslarining litologik tarkibini bildiradi (mas, qum F.si, gil F.si); jinslarning mineralogik tarkibi, strukturasi yoki teksturasiga koʻra ajratilishi ham shu tushunchaga kiradi. "Biologik F.lar" (biofatsiyalar) ham boʻlib, organizmlar qoldiklariga asoslanib tiklangan qazilma biotsenozlardir (mas, marjonpolip F., graptolit F. va boshqalar). F.larni tarixiy geologmyaning boʻlimi — F.lar haqidagi taʼlimotda oʻrganiladi. Yer tarixining qad. davrlari uchun bu sharoitlarni rekonstruksiya qilish usullari esa, fatsial analiz deyiladi.
Faeton

Faeton (yun. phaeton — yunon mifologiyasidagi Quyosh xudosi, yaʼni Geliosning oʻgʻli Faeton nomidan), foytun — 1) tepasi (soyaboni) ochiladigan ot qoʻshilgan arava; 2) yengil avtomobil kuzovi; tepa (soyabon) kismi oson ochiladigan, 2 yoki 3 qator oʻrindiqli, 2 yoki 4 eshikli boʻladi. Soyaboni yumshoq material (brezent, sintetik mato) dan yasalib, taxlanadigan karkasga tortiladi.
Faeton (urugʻ)

Faeton (Phaethon) — kurakoyoqli qushlar turkumi urugʻi. 3 turi maʼlum. Tanasi 30—45 sm, ogʻirligi 0,9—1,4 kg. Pati nim pushti, qora xollari bor. Dumi juda uzun. Oyogʻi qisqa, nozik boʻlgani uchun quruqlikda qiyinchilik bilan yuradi. Yomon suzadi, biroq yaxshi uchadi. F. monogam. 6—12 tadan guruh boʻlib yashaydi. Suv havzalarining xilvat orollaridagi tik qoyalarga uya yasaydi.

Bitta tuxum qoʻyadi; nari hamda modasi 41—45 kun navbat bilan bosadi. F. Hind, Atlantika va Tinch okeanlarning tropik qismida tarqalgan. Baliklar, kalmarlar, qisqichbaqasimonlar bilan oziqlanadi.
Faqiriy

Faqiriy (taxallusi; asl ismsharifi Abdurazzoq Abdujabbor ugli) (1880 — Xiva yaqinidagi Boʻzxona qishlogʻi — 1925) — shoir, xattot va naqqosh. Xivadagi Olloqulixon madrasasida oʻqigan. Sharq mumtoz adabiyotini oʻrganib, oʻzi ham sheʼrlar yoza boshlagan. Otasidan yogʻoch va tangaga naqsh oʻyish sanʼatini oʻrgangan. Mashhur xattot Xudoybergan Devonning shogirdi boʻlgan.

F. 1914—15 yillarda oʻz sheʼrlarini toʻplab, "Devoni Fakiriy Xorazmiy" ni yaratgan. "Devon" gʻazal, masnaviy, murabbaʼ, muxammas, musaddas, mustazod, ruboiy, chistoy kabi janrlarda yozilgan sheʼrlardan iborat. Ularda sevgi va sadoqat, xalqparvarlik, vatanga muhabbat, maʼrifat, adolat, xalqlar doʻstligi, shaxs erki gʻoyalari ulugʻlangan. "Daftari ashʼor uljadida" ("Yangi sheʼrlar daftari")da esa F.ning 1916—24 yillarda yozgan sheʼrlari mavjud. "Ayrilgʻali", "Oʻzingsan", "Boʻlmagʻay", "Oʻzgacha", "Ayo dilbar", "Koʻrgach", "Surating" radifli gʻazallarida samimiy muhabbat, oshiq iztiroblari mahorat bilan tasvirlangan. Sheʼrlarining kupi real, hayotiy taassurotlar asosida yozilgan.

Soʻnggi yillarda yozilgan bir turkum sheʼrlari "Yugʻurumiya" tuplamiga kiritilgan (1923). "Devon"nkng shoir qoʻli bilan koʻchirilgan nusxasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik intida sakdanadi (inv. №7679).

Manbalar 
 Sheʼrlar, T., 1972; Asrlar nidosi, T., 1982.

Adabiyot 
 Laffasiy Hasan Murod.Xorazm shoirlari, T., 1993; Oʻzbek adabiyoti tarixi 15j.li], 5j., T., 1980.

 

Shoirlar
Faqiriy (shoir)

Faqiriy (taxallusi; asl ism-sharifi Ismoilxon Shayx Ibrohimxon oʻgʻli Shahrisabziy) (1910-yil, Shahrisabz — 1980-yil 1-aprel Kitob tumani) — shoir. Naqshbandiya tariqati silsilasini davom ettiruvchi murshid darajasiga erishgan. Faqiriy oʻzbek va tojik tillarida ijod qilgan. Shoirning „Devon“, „Bayoz“, „Ashʼori mutafarriqot“ („Parokanda baytlar“) kabi sheʼriy toʻplamlari, shayx sifatida yozib qoldirgan „Risolai tariqi zikr“ („Zikr odobi risolasi“), „Risolai tariqat“ noʻmli tasavvufiy risolalari hamda duoxonlik, tibbiyotga bagʻishlangan „Kitobi adʼiya min mujarraboti Xalili Ixvon“ („Xalil Ixvon tomonidan qoʻllangan duolar kitobi“) deb nomlangan asari qoʻlyozmasi saqlangan.

Hayoti 
Ismoilxon Faqiriy 1910-yilda Shahrisabzda tugʻilgan. Uch yoshida otasi vafot etib, yetim qoladi. Avval onasi soʻngra togʻalari qoʻlida tarbiyalanadi. Ilk taʼlimni bobosidan oladi.

Taxallusi 
Faqiriy shoirning taxallusi boʻlib asl ismi Ismoilxon ibn Ibrohim Xoja ibn Hidoyatilloxon ibn Mirzo Kalon Abdulaziz Xojai Shahrisabziy hisoblanadi. Yana bir taxallusi Faqiriy-Shahrisabziy boʻlib, sheʼrlarida asosan Faqiriy, Faqriy, Faqir shakllari ham qoʻllaniladi.

Toshkentga qilingan safarlarning birida Habibiy bilan uchrashadi. Habibiy unga oʻsha kun mafkurasiga moslab Xaliliy taxallusi ostida ijod qilishni tavsiya etadi. Ismoilxon hurmat yuzasidan shu taxallus ostida Habibiyga bagʻishlab sheʼr yozadi. Keyinchalik esa yana oʻz taxallusida ijod etadi.

Asarlari
Faqiriy oʻzbek va tojik tillarida ijod qilgan. Adibning eng muhim sheʼriy, adabiy va ilmiy-marifiy asarlari: „Devon“, „Bayozi Faqiriy“, „Ashʼori mutafarriqot“ („Parokanda baytlar“) kabi sheʼriy toʻplamlari, shayx sifatida yozib qoldirgan „Risolai tariqi zikr“ („Zikr odobi risolasi“), „Risolai tariqat“ nomli tasavvufiy risolalari hamda duoxonlik, tibbiyotga bagʻishlangan „Kitobi adʼiya min mujarraboti Xalili Ixvon“ („Xalil Ixvon tomonidan qoʻllangan duolar kitobi“) deb nomlangan asari qoʻlyozmasi saqlangan. Shu bilan birgalikda, „Kitobi ad’iya min mujarriboti Halili Ixvon“, „Zaruriyot“, „Riyoz ul-muzakkirayn“ singari asarlari, „Hikoyoti Fotimat-uz-Zahro va Oisha“ singari bir qancha muhim tasnif va tajimalari mavjud. Bu asarlar asosan turkiy-ozbek hamda for-tojik tillarida yozilgan qoʻlyozmalardir.

Ismoilxon Faqiriyning „Bayozi Faqiriy“ nomli asari 2003-yil „Adolat“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. Mazkur kitob Mirzo Kenjabekov risolasi hisoblanadi.

Vafoti 
Adib 1980-yilda Qashqadaryo viloyati Kitob tumani Sariosiyo qishlogʻida vafot etgan. Uning avlodlari hozir ham shu hududda isteqomat qiladi.

Yodga olinishi
Shoir nomi davlat miqyosida ilk marotaba Shahrisabz shahrining 2700 yilligi munosabati bilan o'tkazilgan anjuman vaqtida tilga olingan. Bu faoliyatda doktor va professor Shodmon Vohidov hamda adibning nabirasi Mas'udxon Ismoiliyning hissasi bisyor.

Adabiyotlar

Manbalar 

Shoirlar
Qashqadaryoda tugʻilganlar
Qashqadaryoda vafot etganlar
Fagʻnaviy

Xoja Mahmud Anjir Fagʻnaviy [12-asr oxiri — Vobkent tumani Anjir Fagʻnav (qoz. Anjirbogʻ) qishlogʻi — 1286] — Xojagon Naqshbandiya tariqatining yirik namoyandasi, buxorolik 7 pirning uchinchisi. Gilkorlik bilan shugʻullangan. Xoja Orif Mohitobon — Revgariyyadan tahsil olib, uning vafotidan soʻng xojagonlik silsilasini boshqargan. "Silsilai sharif" da 12 halqanig piri hisoblanadi. Xufiyona (yashirin) zikr bilan jahriya (baland tovushli) zikrga baravar amal etgan. Xoja Ali Romitaniy (Xojai Azizon) ga ustozlik qilgan. Fag'naviy tugʻilgan qishlogʻida dafn etilgan. Qabri ustidagi maqbara mustaqillik davrida taʼmirlanib, maqbara yonida hovuz va jomeʼ masjid qurilgan. Bu joy hozir ziyoratgohga aylantirilgan.

XIII asr boshlarida Buxoro viloyati Vobkent tumani Anjir Fag’naviy qishlog’ida tug’ilganlar.Bu qishloqning hozirgi nomi Anjirbog’dir.Xoja Mahmud Anjir Fag’naviy ilmi qol va ilmi holni Hazrat Xoja Orif ar Revgariydan o’rgangan.Xoja Mahmud Anjir Fag’naviyning kasblari gilkorlik bo’lgan.

Ali Safiyning ,,Rashahotu aynul hayot’’ kitoblarida yozilishicha,Hoja Ali Rometaniy Xoja Hizrdan:,,Shu asru ayyomda pir deb kimning etagidan tutsa bo’ladi?;;-deb so’raganlarida,Xoja Xizr:,,Shu asru ayyomning piri murshidi Xoja Mahmud Anjir Fag’naviy bo’ladilar!’’-deganlar.Xoja Xizr tavsiyalariga muvofiq  Xoja Ali Rometaniy Xoja Mahmudga murid bo’ldilar.

,,Rashahot’’da aytilganki,Xoja Mahmud Anjir Fag’naviydan Sayyid Amir Kulolgacha o’tgan xojagon-naqshbandiya tariqati mashoyihlari xufyona zikr bilan jahriya zikriga baravar amal qilishgan.
-Maqomoti Xoja Abduxoliq G’ijduvoniy’’kitobida zikr qilinadiki,har qachon Xoja Mahmud Anjir Fag’naviy:,,Yo Rabbiy!’’-desalar,Alloh Ta’olodan:,,Labbayka,yo abdi!’’(Labbay,ey mening bandam!)degan bevosita javobni eshitardilar.Avliyolar albatta o’z karomotlari bilan azizdurlar,jumladan Xoja Mahmud hazratlari ham ko’plab karomatlar sohibi bo’lganlar.
Xoja Mahmudning ikki o’gillari Sayyid va Umar bo’lgan.Xoja Mahmud Anjir Fag’naviy 1286-yilda vafot qildilar va u kishini tug’ilgan qishloqlarida dafn qildilar.Buggungi kunda istiqlol sharofatidan yurtimizdagi boshqa ziyoratgohlar qatorida Xazrat Mahmud Anjir Fag’naviy ziyoratgohlari ham obod etildi.Bu yerda yangi darvozaxona,maqbara,jome’ masjid,quduq,hovuz,kata bog’ barpo qilindi.

Ad.Faxruddin Ali Safiy, Rashahot, T., 2003; Orif Usmon, Buxoroi sharifning yetti piri, T., 2003; Xoja Abdulxoliq Gʻijduvoniy, T., 2003.
Fahd ibn Abdulaziz as-Saud

Fahd bin Abdulaziz Ol Saud (1923, Ar-Riyod) — Saudiya Arabistoni davlat arbobi. Abdulaziz universiteti (1975), Imom Muhammad bin Saud Islom universiteti (1982)ni tugatgan. 1953-yildan Saudiya Arabistoni maorif, ichki ishlar vaziri, bosh vazirning ikkinchi oʻrinbosari, 1975-yildan valiahd va bosh vazir oʻrinbosari. 1982-yil 13-iyundan 2005-yilgacha Saudiya Arabistoni Podshohligi podshohi, bosh vazir, qurolli kuchlar oliy bosh qoʻmondoni. 1986-yil 27-oktabrdan ikki muqaddas masjid xodimi unvoni sohibi. Vafotidan keyin Abdulloh ibn Abdulaziz as-Saud taxtga chiqdi.

Manbalar 

Saudiya Arabistoni podshohlari
Qirol Faysal xalqaro mukofoti sovrindorlari
Ar-Riyodda tugʻilganlar
Feba (Saturn)

Feba — Saturn sayyorasining 7 yoʻldoshlaridan biri. Diametri 220 km, sayyoradan oʻrtacha uzokligi 12 mln. 954 ming km. Saturn atrofini 550 sutkada aylanib chiqadi. F.ni 1898-yil amerikalik astronom U. Pikkering kashf etgan. F. sayyora atrofida uning aylanishiga teskari tomonga harakatlanadi (yana qarang Sayyoralarning yoʻldoshlari).