Yamagata (shahar)

Yaponiya shimolidagi Tohoku mintaqasida joylashgan Yamagata prefekturasining poytaxti. 2020-yil 1-fevral holatiga koʻra, shaharda 103.165 ta xonadonda 248.772 nafar aholi istiqomat qilgan, aholi zichligi esa 1 km2 ga 650 kishidan toʻgʻri keladi. Shaharning umumiy maydoni 381,58 kvadrat kilometr (147 mi²) ga teng.

Geografiyasi 
Yamagata Yamagata prefekturasining janubi-sharqidagi Yamagata havzasining janubiy qismida joylashgan. Shaharning shimoliy va shimoli-gʻarbiy qismlari tekislik, sharqiy qismi esa Ou togʻlari bilan qoplangan. Shahar chegaralarida Zao togʻini yastanib yotadi. Shahardan Mamigasaki daryosi oʻtadi va Tachiyagava daryosi Yamagata va Tendo oʻrtasidagi chegarani hosil qiladi.

Qoʻshni munitsipalitetlar 

 Yamagata prefekturasi
 Tendo
 Kaminoyama
 Higashine
 Nanyo
 Yamanobe
 Nakayama
 Miyagi prefekturasi
 Senday
 Kavasaki

Iqlimi 
Yamagata nam kontinental iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi Dfa), katta mavsumiy harorat farqlari kuzatiladi, issiq (va koʻpincha nam) yoz va sovuq (baʼzan qattiq sovuq) qish fasli mintaqaga xosdir. Yogʻingarchilik yil davomida sezilarli boʻladi, lekin iyuldan sentyabrgacha eng kuchli yogʻingarchilik darajasi kuzatilgan. Yamagatada oʻrtacha yillik harorat  ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori  boʻlib, eng seryogʻin oy iyul hisoblanadi. Avgust oyida eng yuqori harorat  daraja atrofida va eng past harorat yanvarda, taxminan  boʻladi. Yamagata shahri Yaponiyada (Gosetsu chitai  hududining bir qismi) qish mavsumida kuchli qor yogʻishi bilan mashhur.

Yamagata shahri keng markaziy vodiyda joylashgan boʻlib, bahor va yozda tez isib ketadi va koʻpincha namchilik boʻladi, Tinch okeani sohilidagi Miyagi prefekturasining sharqida esa odatda aniqroq va moʻtadilroq iqlim kuzatiladi.

Demografiyasi 
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Yamagata aholisi soʻnggi 40 yil ichida nisbatan barqaror boʻlib qolgan.

Tarixi 
Hozirgi Yamagata hududi Deva viloyatining bir qismi boʻlgan. Edo davrida u qal’a shaharchasi va Tokugava syogunatligi ostida Yamagata domenining markazi hisoblangan. Yamagata shahri 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish davrida Yamagata prefekturasining poytaxti sifatida tashkil etilgan. Shahar 2001-yil 1-aprelda maxsus shahar maqomini oldi. 2019-yil 1-aprelda shaharning maqomi yana asosiy shaharga aylantirildi.

Hukumat 
Yamagata toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 33 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Shahar Yamagata prefekturasi assambleyasiga toʻqqiz aʼzoni qoʻshish huquqiga ega. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Yamagata okrugi 1 tarkibiga kiradi.

Taʼlim tizimi 

Yamagatada shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 36 ta davlat boshlangʻich maktabi va 15 ta davlat oʻrta maktabi shunigdek, Yamagata prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan oʻnta davlat oʻrta maktabi faoliyat yuritadi. Shuningdek, toʻrtta xususiy oʻrta maktab ham mavjud. Prefekturada nogironlar uchun uchta maxsus taʼlim maktabi ham bunyod etilgan.

Universitetlar 

 Yamagata universiteti, shu jumladan Kojirakava kampusi (adabiyot va ijtimoiy fanlar fakulteti, fan fakulteti va taʼlim, sanʼat va fan fakulteti) va Iida kampusi (tibbiyot fakulteti, hamshiralik ishi maktabi va universitet kasalxonasi).
 Yamagata prefekturasi sogʻliqni saqlash fanlari universiteti
 Tohoku sanʼat va dizayn universiteti
 Tohoku Bunkyo kolleji

Oliy maktablar 

 Yamagata Sharqiy HS
 Yamagata Janubiy HS
 Yamagata West HS
 Yamagata Shimoliy HS
 Yamagata Texnik HS
 Yamagata Markaziy HS
 Kajo-Gakuen HS
 Yamagata Civic Commercial HS
 Yamagata-Gakuin HS
 Yamagata-Johoku HS
 Tokay universiteti Yamagata Senior HS
 Nihon universiteti Yamagata Senior HS
 Yamamoto-Gakuen HS
 Yamagata-Meisei HS

Transporti

Temir yoʻl 
 Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi — Yamagata Shinkansen

 Yamagata

 Sharqiy Yaponiya temir yo'l kompaniyasi — Ou magistral liniyasi (Yamagata liniyasi)

 Zaō — Yamagata — Kita-Yamagata — Uzen-Chitose — Minami-Deva — Urushiyama

 Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi — Senzan liniyasi

 Omoshiroyama-Kōgen — Yamadera — Takase — Tateyama — Uzen-Chitose — Kita-Yamagata — Yamagata

 Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi — Aterazava liniyasi

 Yamagata — Kita-Yamagata — Higashi-Kanai

Magistral yoʻl 

 Tōhoku-Chūō tezkor yoʻnalishi — Yamagata-chūō, Yamagata-Kaminoyama almashinuv stansiyasi
 Yamagata tezkor yoʻnalishi — Yamagata-Zaō, Yamagata-kita, Sekizava almashinuv stansiyasi
 Milliy yoʻnalish 13
 Milliy yoʻnalish 48
 Milliy yoʻnalish 112
 Milliy yoʻnalish 286
 Milliy yoʻnalish 348
 Milliy yoʻnalish 458

Madaniyat

Mahalliy bayramlar 

 — Tohokuning asosiy yozgi festivallaridan biri shaharda har yili 5, 6 va 7-avgust kunlari boʻlib oʻtadi. Yamagata shuningdek, yiliga ikki marta Yamagata xalqaro hujjatli filmlar festivaliga mezbonlik qiladi. Kuzgi anʼana — Imoni-kai (taro kartoshka partiyasi) bayrami ham bor. Taro kartoshka, yupqa goʻsht va sabzavotlardan ochiq joylarida katta qozonda pishiriladi. Mamigasaki daryosining qirgʻoqlari ayni shu bayram oʻtkazilishligi bilan mashhur. Yiliga bir marta, sentabr oyining birinchi yakshanbasida shahar hukumati qurilish krani tomonidan xizmat koʻrsatadigan ulkan temir qozonidan minglab insonlarga taom tayyorlaydii. 2009-yilda 30 000 ta porsiya tayyorlanib, xizmat koʻrsatildi va yana bir talay olomon navbatda turishgan edi.

Mahalliy diqqatga sazovor joylar 

 Yama-dera (Ryushaku-ji) shahar chegarasida, markazdan poezdda 15 daqiqa masofada joylashgan.
 Shahar markazida, temir yoʻl vokzalining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan Kajo bogʻi feodal sarkardasi Mogami Yoshiaki qal’asining keng qoʻriqxonasi hisoblanadi. Bogʻning aksariyat qismi sport maydonchalari va jamoat binolari boʻlsa-da, qayta qurilgan devorlar, sharqiy asosiy darvoza va sobiq qal’aning atrofidagi xandaklar hayratlanarli. Yaqin atrofdagi Mogami Yoshiaki tarixiy muzeyida Edo davriga oid buyumlar, ushbu eksponatlar va qal’a shahri tarixi haqida maʼlumotlar mavjud. Shuningdek, u tabiiy va ijtimoiy tarix namoyishlari bilan kichik jamoat muzeyini oʻz ichiga oladi.
 Yamagata sanʼat muzeyi.
 Yamagata stansiyasidan avtobusda atigi 40 daqiqa masofada joylashgan Zao togʻi deb nomlanuvchi ulkan togʻdir. Bu Yaponiyaning changʻi va snoubordda uchish uchun eng mashhur joylaridan biri boʻlib, shuningdek, koʻplab piyoda yurish kurslariga ega. Bu yerda, shuningdek, Zao togʻidagi suvda namlanish uchun koʻplab ryokan va jamoat vannalari boʻlgan onsen shaharchasi mavjud.
 Yamagataning sobiq prefekturasi Bunshokan endi Yamagata prefekturasining tarixini koʻrsatadigan muzey sifatida qayta qurilgan va tashrif buyuruvchilar uchun kirish va atrofga qarash uchun mutlaqo bepul.
 Chitosekan, Yamagataning eng qadimgi va eng mashhur ryotey restoranlaridan biri boʻlib, Yamagata shahrining markazida bunshokan ofisini yaratgan oʻsha dizayner tomonidan qurilgan.
 Hirashimizu — Yamagata shahri markazidan atigi 15 daqiqa uzoqlikda joylashgan hunarmandlar qishlogʻi va koʻplab kulolchilik doʻkonlari va hunarmandchilik doʻkonlari faoliyat yuritadi.

Xalqaro munosabatlar

Qardosh shaharlar 
Yamagata birodarlashgan shaharlar:
 
  Boulder, AQSH (1994)
  Jilin City, Xitoy (1983)
  Kitzbühel, Avstriya (1963)
  Swan Hill, Avstraliya (1980)
  Ulan-Ude, Rossiya (1991)

Hamkor shaharlar 
 
  Ōshima, Yaponiya (1978)
  Kami, Yaponiya (1989)
  Tainan, Tayvan (2017)

Taniqli odamlar 

 Yoshixaru Abe, musiqachi
 Joji Kato, konkida uchuvchisi
 Yoshitaka Kuroda, poyga haydovchisi
 Yoshimi Niizeki, professional golfchi
 Ken Okuyama, sanoat dizayneri
 Yuko Oga, basketbolchi
 Ito Ogava, yozuvchi
 Shozo Sasaxara, kurashchi
 Chihiro Suzuki, ovozli aktyor
 Miyuki Takaxashi, voleybolchi
 Ivaxiko Tsumanuma, arxitektor
 Eriko Vatanabe, aktrisa

Manbalar

Havolalar 

 Rasmiy veb -sayt 
 Ingliz sayohat veb-sayti 

Yamagata prefekturasidagi shaharlar
Yamagata, Yamagata