MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
807

807

Voqealar

Vizantiya 
 Imperator Nikephoros I xalifa Horun ar-Rashidga 50.000 nomusmata toʻlash sharti bilan tinchlik uchun sudga murojaat qilishga majbur boʻladi va har yilgi oʻlponga rozi boʻladi. Nikephoros, buzilgan qal’alarni qayta tiklamaslikka vaʼda beradi. Rashid oʻz qoʻshinlarini turli xil qamallardan qaytarib oladi va Vizantiya hududini evakuatsiya qiladi
 Humayd ibn Maʼyuf al-Hajuriy boshchiligidagi Abbosiylar floti Peloponnese, Rodos va Myra shaharlariga hujum qiladi.

Yevropa 
 Al-Andalus (zamonaviy Ispaniya): Merida shahrida Kordoba Umaviylar Amirligiga qarshi qoʻzgʻolon koʻtaradi.
 Patralarni qamal qilish: Bu Janubiy slavyanlar tomonidan Peloponnesda (yoki 805-yilda) mustaqil boshqaruvning tugatilishini anglatadi.

Britaniya 
 Vikinglar Kornish qirgʻoqlariga kelib, Uessexga qarshi kurashish uchun Kornish bilan ittifoq tuzadilar.
 Kent qiroli Kotred vafot etadi. Uning akasi, Mercia qiroli Coenwulf Kentning ustidan nazoratni oʻz qoʻliga oladi.

Osiyo 
 Dappula II Shri-Lankaning qiroli boʻladi va Anuradhapurani poytaxtga aylantiradi.
 Li Jifu Xitoyda imperator Sian Zong hukmronligi davrida kansler etib tayinlangan.

Tugʻilgan 
 Doangshen Liangje-Xitoylik buddaviy oʻqituvchi.

Vafot etgan 
 13-oktabr-Simpert, Augsburg yepiskopi.
 Konal mak Taidg, Piktlar qiroli.
 Kutherd, Kent qiroli.
 Robert II, Frank zodagoni.
 Stefan, Suriyalik rohib.
 Vidukind, Saksoniya gersogi.
808

808

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
809

809

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
810

810

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
811

811

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
812

812

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan 

 11 января — Ставракий — византийский император
813

813

Voqealar 
 сентябрь — Карл Великий лично короновал Людовика I Благочестивого в Аахене императором Запада.

Tugʻilgan

Vafot etgan
814

814

Voqealar 
 Людовик I Благочестивый (778 — 840), младший сын Карла Великого и Хильдегарды, король Аквитании, вступил на престол императора Запада.

Tugʻilgan

Vafot etgan 
 28 января: Карл Великий, король франков, император Запада.
815

815

Voqealar 
 Avliyo Nikifor, Konstantinopol patriarxi Prokonnis oroliga surgun qilingan.

Tugʻilgan 
 Mefodiy, kirill yozuvining asoschilaridan biri.

Vafot etgan
816

816

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan 
 Абу Нувас аль-Хасан ибн Хани аль-Хаками, арабский поэт.
817

817

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
818

818

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
819

819

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
820

820

Voqealar 
 алгебра становится самостоятельной наукой (аль-Хорезми)

Tugʻilgan

Vafot etgan
821

821

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
822

822

Voqealar 
 Абдаррахман II становится эмиром Кордовского эмирата
 Заключён мирный договор Тибета с Китаем

Tugʻilgan

Vafot etgan
823

823

Voqealar 
 Арабы захватили Крит.

Tugʻilgan 

 13 iyun — Карл II Лысый, внук Карла Великого, король Западно-Франкского королевства (Франции) с 840 и император Запада (с 875).

Vafot etgan
824

824

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
825

825

Voqealar 

 Людовик I Благочестивый, король франков, воюет против лужичан.

Tugʻilgan 

 Людовик II, король Лотарингии и номинальный священноримский император

Vafot etgan
826

826

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
827

827

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
828

828

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
829

829

Voqealar 
 Объединение англосаксонских королевств в королевство Англия

Tugʻilgan

Vafot etgan
830

830

Voqealar

Britaniya 
 Meriya qiroli Viglaf Wessex Qirolligi boshqaruvini qaytarib oladi va taxtga qaytadi.

Vizantiya 
5-iyun 16 yoshli imperator Teofilos Konstantinopoldagi Ayasofiyada, arman zodagon ayoli Teodoraga uylandi. U kelin-kuyovning namoyishi paytida uni tanlaydi; u Vizantiya imperiyasining imperatoriga (Augusta) aylanadi.
 Vizantiya-Arab urushi: Ifriqiya va Al-Andalus (zamonaviy Ispaniya) qoʻshinlari Sitsiliyadagi Teodot ostonasida Vizantiya kuchlarini magʻlub etdilar, ammo vabo ularni yana Mazara del Valloga va Shimoliy Afrikaga koʻchib oʻtishga majbur qildi.

Shimoliy Afrika 
 Ad-dimna kasalxonasi Qayraban shahrida (zamonaviy Tunis), Aqlabid amiri Ziyadat Allah I tomonidan tashkil etilgan.

Tugʻilgan 
 Afanasius I (Neapol yepiskopi)
 Bavariyalik Karl, Franklar qiroli
 Ishaq ibn Hunayn, musulmon tabibi
 Bagʼdodlik Junayd, islom soʻfiysi

Vafot etgan 
 Ashot I, Iberiya Qirolligi qiroli
 Vang Jiang, xitoylik yozuvchi, shoir.
831

831

Voqealar

Vizantiya 
 Vizantiya-Arab urushi: Imperator Teofillar Bagʻdod xalifaligi hukmronligini ishgʻol qilib, Suriyaning shimoli-sharqidagi Furot daryosiga yetib boradilar. U Tarsus shahrini qoʻlga kiritadi va zabt etadi, ammo Kapadokiyada magʻlubiyatga uchraydi.
 Yoz — xalifa Maʼmun boshchiligidagi musulmon arablar Kichik Osiyoga (zamonaviy Turkiya) bostirib kirishadi va Vizantiya qal’alarini egallab olishadi. Heraclea Cybistra va Tyana qal’alari arablar tomonidan ishgʻol etiladi.
 Kuz — Musulmon arablar Sitsiliyani zabt etdilar va Palermoni qamal qildilar.

Yevropa 
 Imperator Lui Piyan Frank davlatining yagona hukmdoriga aylandi.
 Fevral — Empress Jududi Lui taqvodor va oqlangan oqsoqollar tomonidan uyushtirilgan yigʻilish uchun „Franklar hukmiga“ qarshi sudga tortiladi.

Xitoy

Tugʻilgan 
 Vang Chujun,Tan davlatining generali.

Vafot etgan 
 10-iyul Abbosiy malika Zubayda.
 26-dekabr rohib Sardiniyalik Eynmus.
 Omurtag, Bolgariya podsholigining hukmdori.
 Yuan Zen, Tan davlatidan siyosatchi.
832

832

Voqealar 

Theophilus forbids the usage of icons, establishing strict punishments.
Pepin of Aquitaine and Louis the German revolt against Louis the Pious, Emperor of the Franks.
The legendary genesis of the Flag of Scotland, appearing to Óengus (II) of Fortriu the night before a battle between his Pictish and Scottish forces against the Angles.
The second St Mark's Basilica in Venice (replacing an older church at a different location) is built.
Heraclea-Cybistra, Turkey is sacked by Arabs.
Clondalkin, Ireland is sacked by Vikings.

Tugʻilgan

Vafot etgan
833

833

Voqealar

Vizantiya 
 Vizantiya-Arab urushi: Imperator Teofilos Abbosiylar xalifaligi bilan tinchlik oʻrnatish uchun sulh imzolaydi. U xalifa al-Maʼmunga 7000 Vizantiya asirlari evaziga 100000 oltin dinor taklif qiladi.

Yevropa 
 Moraviya gersogi Mojmir I Prensinani oʻz vatanidan (zamonaviy Slovakiyaning gʻarbiy qismi) quvib chiqaradi. U Buyuk Moraviyani birlashtiradi va Mojmir sulolasiga (taxminiy sana) asos solgan Moraviya slavyanlarining birinchi taniqli hukmdori boʻladi.

Bagʻdod xalifaligi 
 7-avgust — Xalifa al-Maʼmun 20 yillik hukmronlikdan soʻng vafot etdi. Ikki kundan keyin uning oʻrniga ukasi al-Mu’tasim xalifaligining hokimi etib tayinlandi.
 Ibn Hisham, musulmon tarixchisi, Islom paygʻambari Muhammadning tarjimai holi uchun asos boʻlgan ogʻzaki rivoyatlarni toʻplaydi.

Tugʻilgan 
 Kocel, slavyan knyazi (taxminiy sana)
 Luo Yin, Xitoy davlat arbobi va shoiri.
 Yi Zong, Tang sulolasining imperatori

Vafot etgan 
 7-may Ibn Hisham, musulmon tarixchisi.
 9-avgust Maʼmun Bagʻdod xalifasi vafot etgan.
 Enravota Birinchi Bulgʻor podsholigining podshohi.
834

834

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
835

835

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
836

836

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
837

837

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
838

838

Voqealar

Tugʻilgan 
Табари, великий арабский историк

Vafot etgan
839

839

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
840

840

Voqealar 
 Русы взяли и разграбили Амастриду, богатый торговый город в Пафлагонии (Малой Азии).
 Карл II Лысый, внук Карла Великого, получает титул короля (Франции).

Tugʻilgan

Vafot etgan 
 Людовик I Благочестивый (778-840) — король Аквитании (781 − 814), император Запада (814 − 840), младший сын Карла Великого и Хильдегарды.
841

841

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
842

842

Voqealar

Tugʻilgan 
Qarang: :Turkum:842-yilda tugʻilganlar
 Vafot etgan Qarang: :Turkum:842-yilda vafot etganlar
843

843

Voqealar 
 Три внука Карла Великого заключили между собой в городе Вердене договор о разделе империи. Начало образования германского, итальянского и французского государств.
 Объединением скоттского королевства Дал Риада и королевства пиктов было положено начало королевству Шотландия (первый шотландский король - Кеннет I, Yillar правлеия: 844 — 859).

Tugʻilgan

Vafot etgan
844

844

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan 
 Михаил I Рангави — Византийский император
845

845

Voqealar 
 Викинги опустошили Гамбург

Tugʻilgan

Vafot etgan
846

846

Voqealar

Tugʻilgan 

 1 noyabr — Людовик II Косноязычный (или Заика'), французский король (877 — 879), сын Карла II Лысого.
 6 dekabr — Хасан аль-Аскари, шиитский имам.

Vafot etgan
847

847

Voqealar 
 Первая шахматная книга, которую написал Аль-Алли.

Tugʻilgan

Vafot etgan
848

848

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
849

849

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
850

850

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
851

851

Voqealar 
 Первая зимовка норманнов в Британии

Tugʻilgan

Vafot etgan
852

852

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
853

853

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
854

854

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
855

855

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan 
 3 mart — Лотарь I (795—855) — император Запада, король Италии и герцог Лотарингии, старший сын Людовика Благочестивого и Ирменгарды.
856

856

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
857

857

Voqealar 
 Кирилл с Мефодием отправились в путешествие с целью проповедовать христианскую веру у хазар.

Tugʻilgan

Vafot etgan
858

858

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
859

859

Voqealar 
 первое упоминание Новгорода (словене)

Tugʻilgan

Vafot etgan
860

860

Voqealar 
18 iyun 860 г. русы на 360 кораблях осадили Константинополь, но 25 iyun сняли осаду и ушли домой.

Tugʻilgan

Vafot etgan
861

861

Voqealar 

 Первое упоминание Полоцка (кривичи)
 Михаил III и регент Варда вторгаются в Болгарию

Tugʻilgan

Vafot etgan
862

862

Voqealar 
 “O‘tgan yillar ertagi”ga ko‘ra, 862 yilda o‘zaro urushlar natijasida parchalanib ketgan Chud, Vesi, Sloven va Krivichei xalqlarining elchixonasi bu kelishmovchiliklarga barham bera oladigan shahzodani topish uchun Varangiya o‘lkasiga boradi. Ryurik Novgorodda hukmronlik qila boshlaydi.
 Murom va Polotsk haqida birinchi eslatma
 Smolensk shahrining tashkil topishi

Tugʻilgan

Vafot etgan
863

863

Voqealar 
 Братья Конcтантин "Философ" (Кирилл) и Мефодий проведут работу по стандартизации славянской письменности.
 первое упоминание Смоленска

Tugʻilgan

Vafot etgan
864

864

Voqealar 
 принятие болгарским народом христианства в качестве официальной религии

Tugʻilgan

Vafot etgan
865

865

Voqealar 
Вторжение датчан в Британию, завоевание Восточной Англии и юго-восточной Нортумбрии.
Захват Киева варягами Аскольдом и Диром
Письмо папы Николая I в Константинополь, упоминающее о русских как еще о язычниках.
 Христианство было объявлено государственной религией Болгарии.
   Согласно легенде на решение болгарского царя Бориса принять христианское православие повлияла картина ада, нарисованная монахом на стенах дворца.
 Хазарский каган и верхушка хазарии официально приняли иудаизм

Tugʻilgan

Vafot etgan
866

866

Voqealar 
Болгарский царь Борис I обратился в Рим с просьбой о епископе для болгарского народа, крестившегося за два года до этого. Весть о христианизции болгар была воспринята в Риме не только как духовная победа. В послании к епископу Хинкмару, радуясь обращению болгар, папа Николай I особо подчёркивал открывающийся теперь надёжный и беспрепятственный путь сушей в Констинтинополь и далее, в Святую землю, поскольку «существующий морской путь тяжёл, опасен и почти непреодолим». О важности этого события свидетельствуют и слова византийского императора. Обращаясь к папскому легату Анастасию Библиотекарю, он сказал, что если бы теперь не был открыт для послов из Рима путь через Болгарию, то «им не видеть ни моего лица, ни Рима». Дунай, таким образом, к середине XI века вновь приобрёл значение одной из главнейших трансевропейских торговых магистралей. Вместе с тем, этот путь давал возможность европейским путешественникам, в том числе и из Скандинавии, беспрепятственно следовать в Константинополь и далее, осваивая его для грядущих крестовых походов.

Tugʻilgan

Vafot etgan
867

867

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
868

868

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
869

869

Voqealar 
 IV Константинопольский Собор

Tugʻilgan

Vafot etgan
870

870

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
871

871

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
872

872

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
873

873 Grigorian yili — yakshanba kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring).
874

874 Grigorian yili — dushanba kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring).
875

875 Grigorian yili — seshanba kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring).
876

876 Grigorian yili — chorshanba kuni boshlanuvchi kabisa yil (taqvimni bu yerda koʻring).
877

877 Grigorian yili — juma kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring).
879

879 Grigorian yili — yakshanba kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring).
880

880 Grigorian yili — dushanba kuni boshlanuvchi kabisa yil (taqvimni bu yerda koʻring).
881

881

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
882

882

Voqealar 
 Князь Олег захватил Киев и объявил его столицей государства.

Vafot etgan 
 Зарезан Папа Римский Иоанн VIII.
883

883

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
884

884 

'== Voqealar ==

Tugʻilgan

Vafot etgan
885

885

Voqealar 
 Римский папа запрещает кириллицу.

Tugʻilgan

Vafot etgan
886

886

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
887

887

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
888

888

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
889

889

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
890

890

Voqealar

Tugʻilgan 

'== Vafot etgan ==
891

891

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
892

892

Voqealar 

 Поппон, маркграф Тюрингской марки, низложен королём Арнульфом
 Арнульф, король Германии, вторгается в Великую Моравию в союзе с венграми
 Апрель 892. Герцог Гвидо Сполетский коронован как император Священной Римской империи.
 Альфред Великий, король Англии, объявляет всеобщее ополчение для борьбы против датчан.
 Новый халиф аль-Муктадид переносит столицу халифата из Самарры в Багдад.

Tugʻilgan 

 Матильда Рингельгеймская, жена Генриха I Птицелова
 аль-Баладури, арабский историк
 Саадия Гаон, раввин из Египта

Vafot etgan 

 аль-Тирмиди, составитель хадисов
893

893

Voqealar 
 28 yanvar коронован Карл III, король Франции
 новый патриарх Константинополя, Антоний II, по сведениям  , по сведениям английской Вики — Николай Мистик

Tugʻilgan

Vafot etgan 
 Стефан I, патриарх Константинопольский
894

894

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
895

895

Voqealar 
 Богемия отделяется от Великой Моравии.
 Мадьяры заселяют территорию современной Венгрии.

Tugʻilgan 
 Эрик I, король Норвегии.

Vafot etgan
896

896

Voqealar 
 мадьяры вступили на территорию современной Венгрии, придя из Центральной Азии.

Tugʻilgan

Vafot etgan
897

897

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan 
 Задушен Папа Римский Стефан VI.
898

898

Voqealar 

 Первое письменное упоминание города Галич (Ивано-Франковская область)

Tugʻilgan

Vafot etgan
899

899

Voqealar

Tugʻilgan

Vafot etgan
900

900

Voqealar

Bagʻdod xalifaligi 
 Bahor — Movarounnahr amiri Ismoil Somoniy boshchiligidagi kuchlar Balxda (Shimoliy Afg'oniston) Amr ibn al-Lays ustidan gʻalaba qozonishdi; ikkinchisi qoʻlga olinib, Bogʻdodda xalifa al-Mu’tazidga joʻnatiladi. Somoniylar sulolasi Xuroson va Movarounnahrni boshqara boshladi. Bir necha oy oʻtgach, Somoniylar Tabaristonning Zaydid amirligini zabt etdilar. Ushbu gʻalaba mahalliy shialarning yangi sunniy hokimiyat tomonidan tarqalib ketishining boshlanishini anglatadi.
 Arab-Vizantiya urushlari: Imperator Leo VI („donishmand“) Kilikiya, Yuqori Mesopotamiya va Armanistonda Abbosiylar qoʻshiniga qarshi hujumni boshlaydi. Shuningdek, u Sitsiliya va Italiyaning janubida musulmonlarga qarshi urushni davom ettiradi.
 Fotimidlar xalifaligining boʻlajak asoschisi Abdulloh al-Mahdi va uning oilasi Shimoliy Afrikaga hijrat(koʻchish) qilishadi. Ular islom paygʻambari Muhammad paygʻambarning qizi Fotima avlodlari ekanliklarini daʼvo qiladilar.

Tugʻilgan 
 Abu Jaʼfar Xozin Muhammad ibn Husayn Sagʻoniy Xurosoniy, fors astranomi.
 Adaldag, Bremen arxiyepiskopi.
 Berthold, Bavariya gersogi.
 Gero, Kyoln arxiyepiskopi.
 Yang Pu, Wu imperiyasi imperatori.

Vafot etgan 
 17-iyun, Reyms arxiyepiskopi Fulk
 8-iyul, Abbosiy xalifasi turmush oʻrtogʻi Qatr al-Nada.
 13-avgust, Zventibold Lotaringiya qiroli.
 Donald II, Shotlandiya qiroli.
 Litan, irland abbati
901

901

Voqealar

Yevropa 
 Fevral — Qirol Lui III (Koʻr) Rimda Papa Benedikt IV tomonidan Muqaddas Rim Imperatori unvoniga sazovor boʻldi. Uning raqibi Berengar I Bavariya qiroli Lui IV saroyidan panoh soʻraydi.
 Mart — Abu Abbos Abdulloh oʻzining Sitsiliya Vizantiya anklavlariga qarshi Aqlabid kampaniyasini tuzishni davom ettiradi. U oʻz flotini Messina tomon yoʻnaltiradi va Damona shahar devorlarini portlatib yubordi.
 10-iyun — Abu Abbos Abdulloh Messina boʻgʻozini kesib oʻtib, Reggio Kalabriyaga yoʻl oladi. Devorlari oldida paydo boʻlgan Vizantiya garnizoni qochib, shaharni Aqlabidlarga taslim qildi.
 10-iyul — Andalusda Ibn al-Kitt va Abor Nar Abdulloh ibn Al-Sarraj kichik jixodga chaqiradilar, ammo Zamora jangida qirol Alfonso III tomonidan magʻlubiyatga uchraydilar.

Osiyo 
 24-yanvar — Tan sulolasining imperatori Chjao Zong (qisqacha general Liu Jishu tomonidan taxtdan agʻdarilganidan keyin) Xitoy taxtiga qayta oʻrnatildi. Lyu, toʻrt nafar amaldorning oila aʼzolari oʻldiradi.
 Xu Goguryeo qirolligi qoʻzgʻolon rahbari Gung Ye tomonidan oʻldirildi. U Koreya yarim orolidagi mahalliy xoʻjayinlarni oʻziga boʻysundiradi va oʻzini qirol deb eʼlon qiladi.

Tugʻilgan 
 Biyogota, Bogemiya gersogi Boleslaus I ning xotini.

Vafot etgan 
 24-yanvar, Liu Jushi Tan davlati generali.
 12-fevral, Antony II Konstantinopol patriarxi.
 18-fevral, Tabit ibn Qurra, Suriyalik astronom va fizik.
 10-noyabr, G'arbiy Fransiya Qirolligining qirolichasi.
902

902

Voqealar

Yevropa 
 Bahor — Toskana manrgarafi Adalbert II, imperator Lui IIIga qarshi qoʻzgʻolonlar koʻtaradi. U isteʼfoga chiqarilgan Qirol Berengar I Italiya qirolligini tiklashga yordam beradi. Lui III Lombard taxtidan voz kechishga majbur boʻlib, Provansga qochib ketadi va Italiyaga hech qachon qaytmaslikka vaʼda berishga majbur boʻladi.
 Fevral-mart — Abu Abbos Abdulloh, Regjio Kalabriyani zabt etib, Sitsiliyadan qaytadi va otasi Ibrohim II oʻrniga Aqriqid Ifriqiya amiri boʻlib qoladi.
 Iyun — Ibrohim II Trapanida aglabid ekspeditsion kuchlari bilan yurib, Palermoga yoʻl oladi. U Giardinida mustahkamlangan Vizantiya armiyasini parchalab tashlaydi.
 Qish — Balear orollari Kordoba amirligi tomonidan bosib olinadi. Murchilar qishloq xoʻjaligini orollarda sugʻorish bilan yaxshilaydi.

Arab imperiyasi 
 5-aprel — xalifa al-Mu’tazid Bag'dodda 10 yillik hukmronlikdan soʻng vafot etdi. U saroy fitnasidan zaharlangan boʻlishi mumkin va uning oʻrniga katta oʻgʻli Al-Muktafi Abbosiylar xalifaligining hukmdori sifatida tayinlangan.
 Abu Abdulloh as-Shiiy boshchiligidagi Kutama qabilasi Aqlabidlarga qarshi isyon koʻtargan. U fitna boshlab, Fotimid ruhoniysi Ubayd Alloh al-Mahdi Billahni qoʻllab-quvvatlashga taklifnoma yuboradi.
 Moorish Andalusiyalik savdogarlar Oran shahrida (zamonaviy Jazoir) savdo hisob-kitoblarini (emporium deb atalgan) tashkil etdilar.

Osiyo 
 Bahor — Imperator Chjao Zong Yang Xingmini Xitoyning Sharqiy davrlarining bosh qoʻmondoni etib tayinlaydi. U Wu shahzodasi Wuzhong unvonini oladi.

Tugʻilgan 
 25-noyabr, Tay Zong Liao Sulolasi imperatori.
 Ussex qiroli Elveard.
 Du, Song sulolasi qirolichasi.
 Han Xizau, Xitoy rasmiy ishchisi va xattot.
 Vang Jun, Chjou kansleri

Vafot etgan 
 16-fevral, Mary Vizantiya avliyosi.
 5-aprel, Al-Mutazid Abbosiylar xalifasi.
 14-avgust, Badr al-Mu’tazid Abbosiylar bosh qoʻmondoni.
 23-oktabr, Ibrohim II, Aghlabid amiri.
 Amr ibn Layz, Safforiy amiri.
903

903

Voqealar

Yevropa 
 Italiya qiroli Berengar I Lombard zodagonlari va monastirlariga imtiyoz va imtiyozlar berishda davom etmoqda. U Emiliya-Romagna (Shimoli-sharqiy Italiya)da Bobbio Abbeyga imtiyozlar beradi.
 King Lui IV Raffelstetten bojxona qoidalarini, Astenadagi (zamonaviy Avstriya) Dunay daryosidagi pullik koʻprik uchun huquqiy hujjatni eʼlon qiladi.

Britaniya 
 Daniya Vikinglari Dublindan haydab chiqarilgandan soʻng Angleseyni bosib oldilar. Ular Uelsda toqqa chiqa olmadilar va Chesterga suzib ketishdi.
 Viking qoʻmondoni Ingimundr boshchiligidagi Daniyaliklar bir guruhi uelsliklarga Maes Ros Meilon, ehtimol Llanfaes yaqinida qattiq jangda hujum qilishdi.

Arab imperiyasi 
 29-noyabr-Hama urushi: Muhammad ibn Sulaymon al-Katib boshchiligidagi Abbosiy kuchlari Hama yaqinidagi, Orontes daryosi (zamonaviy Suriya) boʻyidagi karmatiyaliklarni magʻlub etishdi. Karmatiya qoʻshini Abbosiylar qoʻshinlari tomonidan tarqalib, taʼqib qilindi; Al-Husayn ibn Zikrayvey va boshqa Karmatiya rahbarlari asir olinadi.

Tugʻilgan 
 7-dekabr, Abdulrahmon al-Sufi, fors astranomi.
 Feng Yanji, Tan imperiyasi kansler.
 Li Gu, Chjouning kansleri.

Vafot etgan 
 6-mart
 Li Guangqi, Xitoylik kansler.
 Su Jian, Xitoylik kansler.
 26-mart, Sugavare Michizane, yapon yozuvchi va shoiri.
 10-iyun, Cheng Rui, xitoylik qoʻshin boshliq.
 27-iyul, Abul Abbos Abdulloh, Ifriqiya amiri.
 Zu Yonshu, Xitoylik davlat arbobi.
904

904

Voqealar

Vizantiya imperiyasi 
 29-iyul-Salonikaning xuruji: Yunonistonning Tripolidan boʻlgan Leo boshchiligidagi musulmon floti Salonikaning tashqarisida paydo boʻladi va shaharning istehkomini qisqa va jimgina tekshirgandan soʻng hujumga kirishadi. Ikki kun davomida dengizdan qilingan hujumlardan soʻng, sarakanlar shahar devorlariga bostirib kirishadi, Salonikaliklarning qarshiliklarini yengib, shaharni egallab olishadi. Bosqinchilar Levantdagi bazasiga joʻnashdan oldin, ishgʻol qilish toʻliq bir hafta davom etadi. 4000 musulmon asirni ozod qilib, 60 ta kemani asirga olib, katta talon-tarojga ega boʻlib, 22000 erkak va ayolni qul qilib olishdi.
 Arab-Vizantiya urushi: Andronikos Dukas boshchiligidagi Vizantiyaliklar Eustatios Arigros bilan birgalikda Abbosiylarga qarshi yurish qilishdi va Marash (zamonaviy Turkiya) yaqinidagi Mopsuestiya va Tarsusning garnizonlarini tor-mor qilishdi.
 Imperator Leo VI (Dono) Bolgariya imperatori (knyaz) Simeon I bilan tinchlik shartnomasini tuzishga majbur boʻlgan. Makedoniya va janubiy Albaniyaning barcha slavyanlar yashaydigan yerlari bolgarlarga berilgan.

Yevropa 
 Yoz — Qirol Lui IV Magyar qabilalari konfederatsiyasining vengerlar yetakchisi (gyula) va Kurszanni va uning odamlarini Fissa daryosida muzokaralar olib borishga taklif qiladi, ammo ular pistirmada oʻldiriladi.
 Portugaliyada 30 yildan kam vaqt ichida uchinchi marta masihiylar Koimbra ustidan nazorat oʻrnatganlar, bu safar deyarli bir asr davomida.

Britaniya 
 Seisyllwg shahzodasi Xivel ap Kadell (Uels) Dyfed malikasi Elenga uylandi. Ikkinchisining otasi King Llyarx ap Xifafid vafot etadi.

Arab imperiyasi 
 Qish — Shaybon ibn Ahmad ibn Tulun jiyani Horun ibn Xumaravayh oʻrniga Abulqosidlar xalifaligi tomonidan Misrga bostirib kirganda gʻalayon paytida oʻldirilgan Tulunidlar sulolasining amiri sifatida tayinlandi.

Xitoy 
 29-yanvar-Sarkarda Zhu Quanzhong imperator hukumati nazoratini qoʻlga kiritgandan soʻng, imperator Chjao Zong va uning oilasi va koʻplab vazirlarni oʻldiradi. Chu Chjao Zongning 13 yoshli oʻgʻli Ai (Li Chjou) ni Tan sulolasining qoʻgʻirchoq hukmdori sifatida taxtga qoʻyadi.
 Chu Quanzhong Tan sulolasining poytaxti va qadimgi dunyodagi eng katta shahar boʻlgan Changʻanni yoʻq qildi va materiallarni yangi poytaxtga aylangan Luoyangga koʻchiradi.

Tugʻilgan 
 10-sentabr, Guo Vey, Chjou imperatori.
 Ethelvold, Winchester yepiskopi.
 Egill Skallagrímsson, Viking jangchisi va shoiri
 Yongming Yanshou, Xitoylik urush ustasi.

Vafot etgan 
 22-sentabr, Zao Zong, Tan sulolasi imperatori.
 Al Husayn ibn Zikravayh, Karmatian lideri.
 Al Qosim ibn Ubaydulloh, Abbosiy vazir.
 Xristofer, Katolik cherkovi antipapasi.
 Yahyo ibn al Qosim, Idrisiylar sultoni.
 Li Shenfu, Tan davlati generali.
 Leo V, Katolik Cherkovi papasi.