MLDataScientist/Wikipedia-uzbek-2024-05-01 huggingface dataset:
Miksobakteriyalar

Miksobakteriyalar (Myxobacterales) — grammanfiy bakteriyalar tartibi. Sirpanib harakatlanadi, me-vali tana va miksosporalar hosil qiladi. Vegetativ hujayralari tayoqchasimon (uz. 0,7—1,0—3,0—6,0 mkm), koʻndalang boʻlinib koʻpayadi. Mevali tana hosil boʻlishida hujayralar birga toʻplanadi; baʼzan shaklini oʻzgartiryb, suvsizlikka chidamli mikro-sporalar hosil qiladi. Sporalar unib chiqib, vegetativ hujayraga asos soladi. Mevali tanasining oʻlchami, shakli va rangi sistematik ahamiyatga ega. M. — aerob. Ularning ekologik ahamiyati gidrolitik fermentlar hosil qilishi bilan belgilanadi. Oziq moddalarga boʻlgan talabiga koʻra, M. bakteriolitik va sellyulozalitik guruhlarga boʻlinadi. M. hujayrasi substratga bevosita ekzofermentlar ishlab chiqarmaydi, lekin parchalanadigan substrat bilan bevosita bogʻliq boʻladi. Bakteriolitik M. va sirpanuvchi fleksibakteriyalar yirtqich bakteriyalar deb ataladi. M. — tuproq organizmlari boʻlib, odatda, chiriyotgan oʻsimlik qoldiqlari va goʻngda koʻp uchraydi. Suvda deyarli uchramaydi.

Manbalar
Miksomitsetlar

Miksomitsetlar (Myxomyceta, yun. tuxa — shilimshiq, mykes — zamburugʻ), shilimshiqsimon zamburugʻlar — xlorofilsiz zamburugʻsimon organizmlar tipi. Sporalar yordamida koʻpayadi. 400 ga yaqin turi bor, koʻpchiligi kosmopolit. Vegetativ davri diploid, kup yadroli protoplazma massali, reproduktiv davri esa pardali spora koʻrinishida. Har bir sporadan bitta (baʼzan koʻproq), ikkita xivchinli, harakatchan, qobiqsiz hujayra chiqadi. Bunday hujayralar bir necha marta boʻlingandan keyin mikso-amyobalarga aylanib, zigotalar hosil qiladigan gametalar vazifasini bajaradi. Zigotalar plazmodiyni vujudga keltiradi. Keyinroq butun plazmodiy yoki uning bir boʻlagi sporali sporangiyga aylanadi. M., odatda, oʻrmonlarda, shuningdek, nam joylarda, chirigan yogʻochlarda yoki oʻsimlik qoldiqlarida rivojlanadi. Koʻpchilik M. saprofit; baʼzilari parazit, mas, karamda kila, kartoshkada kalmaraz kasalligini M. qoʻzgʻatadi.

Manbalar
Mikstura

Mikstura (lot. mixtura — aralashma) — suyuq dori shakli; bir necha xil dorilarning biror suyuklikda eritilgan yoki choʻkmaydigan aralashma holiga keltirilgani. M. tarkibiga nastoykalar, qaynatma, ekstraktlar, emulsiya, eruvchan va erimaydigan poroshoklar kirishi mumkin. Ichiladi.

Manbalar
Milan (shahar)

Milan — Italiyaning shimoliy qismidagi shahar, Padana tekisligining markazida joylashgan. Lombardiya viloyati va Milan provinsiyasining maʼmuriy markazi. Mamlakatning yirik iqtisodiy va madaniy markazi. Aholisining soni jihatidan (2001-yilda 1,8 mln. kishi) Rim shahridan keyin 2-oʻrinda. Transport yoʻllarining yirik tuguni. Kema qatnaydigan kanallar orqali Po daryosi bilan bogʻlangan. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega.

Milan — mamlakatning muhim sanoat, ilmiy va madaniy markazi. Iqtisodiy faol aholining yarmidan koʻprogʻi sanoatda ishlaydi. Sanoatining yetakchi tarmogʻi — mashinasozlik (motorsozlik, avtomobilsozlik, samolyotsozlik, traktorsozlik va boshqalar) va metallurgiya. Neftni qayta ishlash, kimyo, yengil va oziq-ovqat sanoatlari ham rivojlangan. Toʻqimachilik, koʻn-poyabzal, poligrafiya korxonalari bor. Italiyaning yirik nashriyotchilik markazi. Geografik jurnallar, xarita, atlas, yillik toʻplam va hokazolarni nashr qiladigan mashhur "Turing klub Italyano" shu shahardan joy olgan. Milanda bir qancha oliy oʻquv yurtlari, jumladan universitet, texnika instituti, katolik, savdo universitetlari, konservatoriya, Nafis sanʼat akademiyasi va boshqa ilmiy muassasa, kutubxonalar, "La Skala" opera teatri va boshqa teatrlar, muzeylar, rasmlar galereyasi bor. Meʼmoriy yodgorliklar juda koʻp: cherkov va soborlar (katta cherkovlar), jamoat binolari saqlangan. Savdo universiteti, Milan koʻrgazma zali kabi zamonaviy binolar qurilgan.

Milanga miloddan avvalgi 4-asrda asos solingan. Miloddan avvalgi 196-yildan Rim tarkibida (lotincha nomi Mediolanum). 11—12-asrlarda hunarmandchilik va savdo markazi boʻlgan. 1535-yilda Ispaniyaga qoʻshib olingan. 1802-yildan Italiya Respublikasining, 1805-yildan Italiya qirolligining poytaxti. 1815—1859-yillarda Avstriya tarkibida boʻlgan. 1861-yilda Italiya qirolligiga qoʻshilgan.

Manbalar
Milev Yordan

Milev Yordan (1933, Vrachansk okrugi, Bolgariya) — bolgar shoiri. Dastlabki sheʼriy kitobi — "Hayotga muhabbat" (1964). "Nestinar raqslari" (1965), "Olis yoʻllar", "Taqdir" (1967), "Sharq dostoni" (1968), "Vaqtni varakdaganda" (1970), "Qoyadagi ayol" (1971) va boshqa sheʼriy toʻshtamlar muallifi. Oʻzbekistonda koʻp marta boʻlgan. "Sharq dostoni"da, "Mening Samarqandim", "Unutmayman seni, Fargʻona" sheʼrlarida Oʻrta Osiyo boʻylab qilgan sayohati taassurotlari, Oʻzbekistonga maftun boʻlgan shoirning kechinmalari aks etgan. Gʻafur Gʻulom va Zulfiyaning asarlari uning tarjimasida bolgar tilida nashr etilgan (1970—71). Hofiz Sheroziy, Umar Xay-yom, Alisher Navoiy asarlarini bolgar tiliga tarjima qilgan. M.ning "Yettinchi qitʼa" sheʼrlar toʻplami oʻzbek tilida nashr qilingan (1967).

Manbalar
Semyon Milenin

Semyon Mixaylovich Milenin (1903. 13.9, Lugansk shahri, Ukraina — 1966.8.7, Toshkent) — teatr rassomi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1944). 1936-yildan Toshkentda. Hamza teatrida bosh rassom (1960-yilgacha). M. oʻzbek teatri sanʼati taraqqiyotiga katta hissa qoʻshgan. Sahna bezaklarining maishiy tafeilotga boyligi, meʼmoriy shakllardagi interyer, eksteryerlar, yorugʻlik effektlaridan samarali foydalanish M.ga spektakllardagi davr va uning oʻziga xos xususiyatlarini toʻliq yoritish imkonini berdi: "Makr va muhabbat" (1936, F. Shiller), "Otello" (1941, U. Shekspir), "Momaqaldiroq" (1938, 1955, A. Ostrovskiy), "Alisher Navoiy" (1945, Uygʻun va I. Sulton), "Hamlet" (1949, U. Shekspir), "Shohi soʻzana" (1952, A. Qahhor), "Yurak sirlari" (1953, B. Rahmonov) va boshqa

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Milet

Milet — Ioniya (Kichik Osiyo)dagi qad. shahar. Antik davrda savdo, hunarmandchilik va madaniy markaz boʻlgan. Yunon kolonizatsiyasida yetakchi rol oʻynagan (80 ga yaqin yunon manzilgohi bunyod etgan). Miloddan avvalgi 5-asr oxiridagi M.ning katʼiy reja asosida qurilganligi — shaharsozlikning eng yaxshi namunalaridan biridir.

Manbalar 

 

Turkiyadagi qadimgi yunon arxeologik yodgorliklari
Milet maktabi

Milet maktabi — yunon ilmiy-falsafiy maktabi. Miloddan avvalgi VII-VI asrlar o'rtalarida vujudga kelgan. Ioniya dengizi sohilidagi Milet shahri nomidan olingan. Uning asoschisi – Fales. Yirik namoyandalari — Anaksimandr, Anaksimen. Ular tabiatdagi hodisalarni oʻzgarishda, oʻzaro aloqadorlikda, bir-biriga oʻtib turishda deb, voqea-hodisalar sababini tabi-atning oʻzidan qidirdilar. Ruhiy hodisalar (mas, jon)ni materiyaning koʻrinishi, butun tabiatni jonli deb tu-shunganlar. Yevropa ilmiy kosmogoniya, kosmologiya, fizika, geogr., meteorologiya, astronomiya va biol.si tarixi Milet maktabidan boshlanadi. Milet maktabi va uning vakillari Yunonistonda falsafiy fikr rivojiga hissa qoʻshdilar.

Manbalar
Militarizm

Militarizm (lot. militaris — harbiy) — muayyan mamlakat xukmron do-iralarining davlatning harbiy qudratini kuchaytirish maqsadida foydalanadigan siyosiy, iqtisodiy va gʻoyaviy vositalari tizimi. Qurollanish poygasi, harbiy byudjetlarning oʻsishi, chet ellarda harbiy kuchlarni ushlab turishga zoʻr berish, bosqinchilikni koʻzlovchi harbiysiyosiy bloklar tuzish, mamlakat iqtisodiyoti va uning tashqi hamda ichki siyosatida harbiysanoat majmuining taʼsirini kuchaytirish M.ga xosdir.

Manbalar
Milk yalligʻlanishi

Milk yalligʻlanishi - q. Gingivit.

Manbalar
Merton Miller

MILLER (Miller) Merton (1923.16.5, Boston) — amerikalik iqtisodchi. Jon Gopkins untida iqtisodiyot doktori ilmiy darajasini olgan (1952). Chikago universiteti qoshidagi Oliy biznes maktabi professor (1961), Ekonometrika jamiyati aʼzosi, Amerika moliya assotsiatsiyasi prezidenta (1976). M.ning asosiy ilmiy faoliyati xususiy korporatsiyalarning moliya muammolarini, 1980*-yillarning boshlaridan moliyaviy harajatlar, qimmatli qogʻozlarni iqtisodiy va maʼmuriy tartibga solish muammolarini tadqiq etishga bagʻishlangan. "Dividend siyosati, iqtisodiy oʻsish va aksiyalar qiymatini baholash" (1961) asarida muvozanat sharoitlarida dividend siyosati firma qiymatiga taʼsir koʻrsatmasligini isbotladi. Nobel mukofoti laureati (1990; G. Markovits va U. Sharp bilan birgalikda).

Manbalar 

Olimlar
Iqtisodchilar
Millerit

MILLERIT (ingliz kristallografi U. Miller (1801 — 1880) nomidan) — sulfidlar sinfiga mansub mineral, kimyoviy tarkibiga koʻra, oltingugurtli nikel NiS. Tarkibida 64,7% nikel, 35,3% oltingugurt bor. Trigonal singoniyali. Tuksimon kristallar hosil qilgan. Rangi jezsimonsariq, yaltirokligi metall kabi. Qattikligi 3—4; zichligi 5200—5600 kg/m3. Misnikel konlarida uchraydi. Oʻzbekistonda Chatqol togʻlarining jan.da (Chaqirtur), Qizilqumda (Toshqazigan), Boʻztogʻ togʻlarida topilgan. Nikel konsentrata bor joylarda indikator.

Manbalar
Milli...

Milli... (lot. mille — ming) — birliklarning old qoʻshimchasi. Ming marta kichiklikni (mingdan bir ulushni) bildiradi. Mas, 1 millimetr (mm) metr (m) ning mingdan bir qismi (1 mm = 0,001 m ) ga teng .

Manbalar
Milliard

1 000 000 000 (bir milliard) bir raqami va toʻqqizta nol bilan yoziladigan, shuningdek, 999 999 999 va 1 000 000 001 sonlari orasida joylashgan natural sondir.

Matematikada 
 1,000,000,000 = 29 × </span>59 
 1,000,000,000 sonining umumiy boʻluvchilar soni 99 ta boʻlib, ular quyidagilardir:  1, 2, 4, 5, 8, 10, 16, 20, 25, 32, 40, 50, 64, 80, 100, 125, 128, 160, 200, 250, 256, 320, 400, 500, 512, 625, 640, 800, 1000, 1250, 1280, 1600, 2000, 2500, 2560, 3125, 3200, 4000, 5000, 6250, 6400, 8000, 10000, 12500, 12800, 15625, 16000, 20000, 25000, 31250, 32000, 40000, 50000, 62500, 64000, 78125, 80000, 100000, 125000, 156250, 160000, 200000, 250000, 312500, 320000, 390625, 400000, 500000, 625000, 781250, 800000, 1000000, 1250000, 1562500, 1600000, 1953125, 2000000, 2500000, 3125000, 3906250, 4000000, 5000000, 6250000, 7812500, 8000000, 10000000, 12500000, 15625000, 20000000, 25000000 31250000, 40000000, 50000000, 62500000, 100000000, 125000000, 200000000 250000000 500000000, 1000000000.
 Ushbu sonning umumiy boʻluvchilar yigʻindisi 1,497,558,338 ga teng boʻladi.
 Shuningdek, ushbu son ikkilik sanoq sistemasida 111011100110101100101000000000 ga, uchlik sanoq sistemasida 2120200200021010001 ga, toʻrtlik sanoq sistemasida 323212230220000 ga, beshlik sanoq sistemasida 4022000000000 ga, oltilik sanoq sistemasida 243121245344 ga, sakkizlik sanoq sistemasida 7346545000 ga, oʻn ikkilik sanoq sistemasida 23AA93854 ga, oʻn oltilik sanoq sistemasida 3B9ACA00 ga, yigirmalik sanoq sistemasida FCA0000 ga hamda oltmishlik sanoq sistemasida 1H9 ga tengdir.

Fanda

Boshqa sohalarda

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 Milliard soni xossalari numberempire.com saytida (inglizcha)

1000000000
Millibar

Millibar (milli ... va bar) — bosimning tizimga kirmagan birligi. 10~3 barta teng; mbar bilan belgilanadi. Meteorologiyada — atmosfera bosimini oʻlchashda ishlatiladi. 1 mbar = 102 N/m2 = 0,986923-10 3 atm = 0,75006 mm sim. ust. Xalqaro birliklar shizimi SI da gektopaskal (Pa) ga teng .

Manbalar
Millibarn

Millibarn — yuza oʻlchov birligi; atom yadrosining geometrik kesimi (10~24 sm2) yoki barndan ming marta kichik miqdor. 1 millibarn = 10 27 sm2.

Manbalar
Milligramm

Milligramm (milli ... va gramm) — massa birligi. Grammning mingdan bir qismi (tdsh) ga teng .

Manbalar
Milliy bozor

Milliy bozor — muayyan mamlakatning davlat chegaralari doirasi bilan cheklangan tovar muomalasi sohasi. Kapitalizm taraqqiyoti mayda mahalliy bozorlarni yaxlit milliy bozorga birlashtiradi. Milliy bozor ham qar qanday bozor kabi turli moddiy, maʼnaviy va intellektual tovarlarni ayirboshlash obʼyektiga aylantiradi. Milliy bozor subʼyektini shu mamlakat fuqarolari boʻlmish tovar egalari va pul egalari tashkil etadi. Milliy bozor tarixan oʻtkinchi. U maʼlum davrda paydo boʻlgan, maʼlum bosqichga kelib yoʻqoladi, chunki bozor munosabatlari baynalmilallashib, millatlararo, umumiy bozor vujudga keladi. Natijada bozor munosabatlari uchun milliy doyra torlik qiladi va ular davlatlararo miqyosga chiqadi (yana qarang Bozor.)

Manbalar
Milliy bogʻ

Milliy bogʻ, milliy tabiat bogʻi — alohida qoʻriklanadigan, inson faoliyati taʼsiriga uchramagan va tabiiy manzaralari saqlangan, oʻsimliklar va hayvonot olami va ularning yashash muhiti ilmiy va oʻquv-amaliy ahamiyatga ega boʻlgan katta tabiiy hudud. M. b.da landshaftlarni tiklash, noyob va yoʻqolib borayotgan hayvonlar va oʻsimliklar turlarini saqlash ishlari amalga oshiriladi, bir qismi dam oluvchilar va qatʼiy tartibda turistlar uchun ochik/shgi bilan qoʻriqxonalardan farq qiladi. Chet ellarda M. b. davlat tomonidan qoʻriqlanadigan hududlarning keng tarqalgan toifasi hisoblanadi. Jahonda birinchi M. b. AQSH kongressi 1872 y.da qabul qilgan qonun asosida Yellouston daryosining yuqori oqimidagi Qoyali togʻlar hududida tashkil etilgan Yellouston M. b. dir. 1980-y.lar oxirida jahonda 2600 dan ortiq M. b.lar va faoliyati hamda vazifalariga koʻra, M. B.ga yaqin boʻlgan qoʻriklanadigan hududlar tashkil etildi. Ulardan Grenlandiya (Daniya) M. b., maydoni 7 mln.ga, VudBaffalo (Kanada) M.6., maydoni 4,5 mln.

ga, Serengeti (Tanzaniya) M. b., maydoni 2 mln.ga, Oʻzbekistonda Zomin milliy bogʻi, Ugom-Chatqol milliy bogʻi mashhur.

Abdushukur Xonazarov.

Manbalar 

 

Toshkent istirohat bogʻi va parklari
Milliy valyuta

Milliy valyuta — muayyan davlat (davlat markaziy banki) tomonidan chiqariladigan valyuta. Birinchi navbatda mamlakat hududida, quvvati va holatiga qarab tashqi savdo va xalqaro hisobkitob ishlarida qoʻllaniladi (qarang Valyuta).

Manbalar
Milliy galereya

Milliy galereya (National Gallery) — 18—19-asrlar Gʻarbiy Yevropa rangtasviri asarlarining jahondagi eng sara toʻplamlaridan; London shahrida 1824-yilda J. J. Angerstayn kolleksiyasi negizida tashkil qilingan. 1830-yillarda klassitsizm uslubida qurilgan binoda joylashgan (meʼmori U. Uilkins). M. g .ning fondida saqlanayotgan nodir asarlar qatoridan Duchcho, P. Uchchello, Pyero della Francheska, J. Bellini (doj Leonardo Loredan portreta), Leonardo da Vinchi ("Kryadagi madonna"), Titsian ("Madonna"), Ya. van Eyk ("Erxotin Arnolfinlar portreta"), Kichik X. Xolbeyn ("Elchilar"), Rembrant ("Suvga tushayotgan ayollar"), D. Velaskes ("Venera oyna bilan"), T. Geynsboro ("Tonggi sayr"), F. Goyya va boshqa rassomlarning asarlari ham bor.

Manbalar
Milliy majlis

Milliy majlis - 1) Fransiyada 1789, 1848 va 1871-yillarda, Germaniyada 1848 va 1919-yillardagi taʼsis majlisi; 2) Fransiyada 1870—1940-yillarda parlament ikki palatasining qoʻshma majlisi boʻlib, u respublika prezidentini saylagan; 3) bir qancha mamlakatlar (Vyetnam, Fransiya, Tunis va boshqalar)da parlament yoki uning palatalaridan birining nomi.

Manbalar
Milliy mafkura

Milliy mafkura — muayyan millatning etnoijtimoiy birlik sifatida mavjud boʻlishi va rivojlanishini asoslab beruvchi gʻoyalar va qarashlar tizimi. Koʻp hollarda Milliy mafkurani bitta millat yoki xalqning mafkurasi deb tushunilmaydi, u muayyan davlat yoki jamiyatning umumiy mafkurasi maʼ-nosini ham anglatadi. Chunki "milliy" sifati "millat" soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, faqat muayyan etnik birlikni emas, balki muayyan "jamiyat" yoki "davlat" maʼnosini ham ifodalashi mumkin. Milliy mafkura tushunchasi ham Oʻzbekistonda yashab, faoliyat koʻrsatayotgan barcha millat vakillariga tegishlidir. Milliy mafkuraning oʻzagini Oʻzbekistondagi turli millat va elat, din va eʼtiqod vakillarini mamlakatimizda ozod va obod vatan barpo etish uchun birlashtirish, xalqlarni oʻzaro hurmat va hamkorlikka chorlash, olijanob maqsadlarni koʻzlash kabi umuminsoniy tamoyillarga aylangan gʻoyalar tashkil etadi. Milliy mafkura oʻzligimizni, muqaddas anʼ-analarimizni anglash tuygʻularini, xa-lqimizning koʻp asrlar davomida shakllangan ezgu orzularini, jamiyatimiz oldiga qoʻyilgan oliy maqsad va vazi-falarni ifoda etadi. Milliy mafkura har qanday millatchilikdan, boshqa elat va xalqlarni mensimaslik, ularni kamsitish kayfiyati va qarashlardan xolidir. U jamiyatimizdagi har qanday insonning eʼtiqodi va dunyoqarashidan qati nazar, ularning barchasini yagona maqsad atrofida birlashtiradigan; xalqimiz va davlatimiz daxlsizligini asraydigan, el-yurtimizni buyuk istiqbol sari chorlaydigan maʼnaviy omildir. Milliy mafkura haqida gapirganda yana shuni ham nazarda tutish kerakki, OʻzR Konstitu-siyasi plyuralizm, fikr va qarashlar erkinligi tamoyillarini toʻliq taʼminlaydi. OʻzR Konstitutsiyasining 12moddasida "Hech qaysi mafkura davlat mafkurasi sifatida oʻrnatilishi mumkin emas", deyilgan. Mafkurada boʻshliqqa yoʻl qoʻymay, Milliy mafkurani xalqimiz ongiga singdirish zamon talabidir (yana. q. Istiqlol mafkurasi).

Adabiyot 
 Milliy istiklol gʻoyasi: asosiy tu-shuncha va tamoyillar, T., 2001.

Qiyom Nazarov.

Manbalar
Milliy til

Milliy til — umumiy hudud, iqtisod va maʼnaviy boylik bilan birga millatni tashkil etuvchi ijtimoiytarixiy kategoriya. Millatning oʻzaro aloqa vositasi hisoblangan Milliy til 2 shaklga ega: ogzaki va yozma. Milliy til kabila, elat tillaridan farqlanadi.U, odatda, millatni birlashtirib turuvchi yagona til vazifasini bajaradi. "Milliy til" tushunchasi tilning yashash shakllariga aloqadordir, u til mavjudligining alohida turi boʻlib, mavjudlikning boshqa tur(lar)iga (urugʻ, kabila yoki elat tiliga), shuningdek, boshqa Milliy tillarga qarama-qarshi qoʻyilishi (mas, oʻzbek tilining qozoq tilidan farqlanishi) mumkin. Har bir millat oʻz tiliga ega. Baʼzan bir millat bir necha tilga ega boʻlishi mumkin: belgiyaliklar — bir millat, lekin fransuz va vallon tillarida soʻzlashadi. Shveysariyaliklar — yagona millat, lekin ular nemis, fransuz, italyan va retoroman Milliy tillarida soʻzla-shadi. Aksincha, bir necha millatlar bir Milliy tildan foydalanadilar, xususan, AQSH, Angliya, Avstraliya va boshqa inglizcha soʻzlashuvchi mamlakatlarda ingliz Milliy tilining variantlari, yaʼni britaniya ingliz, amerika ingliz, avstraliya ingliz variantlari qoʻllanadi. Milliy tilning hosil boʻlishi uzoq va murakkab jarayondir. Milliy tilning shakllanishidagi eng oliy bosqich milliy adabiy til hisoblanadi. Biroq Milliy til adabiy tildan farqdanib, ogʻzaki nuqt va xalq shevalarini ham oʻz ichiga oladi.

Abduzuhur Abduazizov.

Yana q. 

 Millat

Manbalar
Milliy gʻoya

Milliy gʻoya — muayyan millat hayotiga mazmun baxsh etadigan, uni ezgu maqsad sari yetaklaydigan fikrlar majmui. U millatning oʻtmishi, buguni va istiqbolini oʻzida mujassamlashtiradi, uning tub manfaatlarini, maqsadlarini ifodalaydi. Milliy gʻoya oʻz mo-hiyatiga koʻra, xalq, millat takdiriga daxldor boʻlgan, qisqa yoki uzoq muddatda hal etilishi kerak boʻlgan vazifalar va moʻljallarni ham aks ettiradi. Masalan, oʻz davrida (1941—45) fashistlar bosib olgan Fransiyada "Qarshilik koʻrsatish" gʻoyasi M.gʻ. darajasiga koʻtarildi va Fransiyaning ozod etilishi bilan bu gʻoya oʻz ahamiyatini yoʻqotdi. Biror gʻoyaning M.gʻ. sifatida maydonga chiqishi millatning oʻtmishi, mavjud holati bilan bevosita bogʻliq. Ana shu 2 negizga tayangan holdagina u millatning qisqa vaqt va uzoq vaqtga erishish lozim boʻlgan maqsad-muddaolari va moʻljallarini toʻgʻri ifodalay olishi mumkin. Har qanday M.gʻ.da umuminsoniy moqiyat mavjud boʻladi. Ammo, aniq bir millat yoki umuman insoniyat uchun ahami-yatli boʻlgan gʻoyalar ham bor. Masalan, "Milliy yarash" gʻoyasi fuqarolar urushi ketayotgan davlat uchun hayotiy maz-munga ega boʻlsa, "Manfaatli hamkorlik" gʻoyasi dunyoning barcha mamlakatlari uchun birdek ahamiyatlidir. Har bir xalq oʻz tarixining burilish nuqtalarida, avvalo mafkura masalasini, uning oʻzagini tashkil etadigan, oʻziga xos oʻq, birlashtiruvchi yadro vazifasini oʻtaydigan ijtimoiy gʻoyani shakllantirish muammosini hal etadi. Bunga esa M.gʻ. orqali erishiladi. M.gʻ. muayyan darajada insoniyat takdiriga taʼsir qiladi. M.gʻ.ning yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, yoshlar qalbiga insonparvarlik va odamiylik fazilatlarini, umuminsoniy qadriyatlarni singdirishda ahamiyati katta. M.gʻ. vositasida el-yurt birla-shadi, oʻz oldiga buyuk maqsadlar qoʻyadi va ularni ado etishga qodir boʻladi.

Gulnora Ibrohimova.

Manbalar
Millimetr

Millimetr (milli... va metr) — uzunlik birligi. Metrning mingdan bir ulushiga teng. Qisqacha mm bilan belgilanadi. 1 mm=0,1 sm=0,001 m.

Manbalar
Million

1,000,000 (bir million), bir raqami va oltita nol bilan yoziladigan son hisoblanadi.

Manbalar
John Stuart Mill

Mill Jon Styuart (1806.20.5, London — 1873.8.5, Avinon) — ingliz faylasufi, iqtisodchi va jamoat arbobi. Ost-Indiya kompaniyasida (1823—58) xizmat qilgan. 1865—68 yillarda parlament aʼzosi. Liberal va demokratik islohotlarni qoʻllab-quvvatlagan. M.ning dunyoqarashi D.Rikardo, I.Bentam, J.Berkli, D.Yum va boshqalarning falsafiy, iqtisodiy nazariyalari taʼsirida shakllangan. U murosali siyosat va davlatning iqtisodiyotga aralashmaslik, shuningdek, ijtimoiy islohotlar tarafdori boʻlgan. Oʻzining "Erkinlik toʻgʻrisida" (1859) asarida individual faoliyat erkinligiga aralashmaslik tamoyilini ilgari surgan, lekin amaliy faoliyat sohasida davlatning taʼlim va mehnat shartnomalari borasidagi roliga yuqori baho bergan. "Siyosiy iktisodni asoslash va ularning ijtimoiy filosofiyaga ayrim iloalari" (1848) asarida A.Smitning "Xalqlar boyligi" asari gʻoyalarini D.Rikardo, J.Sey, T.Maltus va boshqa iqtisodchilarning gʻoyalarini hisobga olgan holda bayon etishga harakat qilgan.

Garchi M. oʻz asarini A.Smitning "Xalqlar boyligi" asarining zamonaviylashtirilgan koʻrinishi deb taʼkidlagan boʻlsa ham, lekin u iqtisodiyot nazariyasiga koʻpgina original gʻoyalar kiritdi, jumladan, uning talab va taklif nazariyasini ishlab chiqishi eng muhim hissa boʻldi. M. talab va taklif omillarini narx nazariyasiga kiritib, neoklassik narx nazariyasining vujudga kelishiga yoʻl ochib berdi.

Manbalar
Milod

Milod ( — tugʻilish), yangi era, bizning era — koʻpchilik mamlakatlarda qabul qilingan yil hisobining boshi va yil hisobi sistemasi. Iso tugʻilgan kun 1-yilning 1 yanvari deb qabul qilingan. Tarixning mana shu sanasigacha davri eski era (miloddan avval), keyingi davri yangi era, bizning era (M., milodiy) deb ataladi (qarang Kalendar).

Manbalar
Milonit

Milonit (yun. mylon — tegirmon) — maydalangan va mayda kukunga aylangan togʻ jinsi: togʻ massalarining tektonik uzilmalar yuzasi boʻylab harakatlanishi natijasida hosil boʻladi. Vujudga kelgan kuchli bosim sharoitida togʻ jinslari (granit, gneyslar, kristalli slanetslar, kvarsitlar va h.k.) chang holatiga qadar maydalanadi va ayni vaqtda zichlanadi. Milonitlanish kataklaz (minerallarning togʻ jinsi ichida deformatsiya natijasida maydalanishi)dan togʻ jinsining juda ham kichik mikroskopik zarra oʻlchamigacha maydalanishi bilan farq qiladi. M. Tyaniian va Ural togʻlaridagi yirik regional surilmalar boʻylab uchraydi.

Manbalar
Czesław Miłosz

MILOSH (Milosz) Cheslav (1911.30.6, Sheteynyay) — polyak yozuvchisi; fransuz va ingliz tillarida ham ijod qilgan. 1951 yildan muhojirlikda (avval Fransiyada, 1960 yildan — AQShda). 30—50-yillardagi sheʼr va dostonlarida, "Kunchiqishda va kunbotarda" (1974), "Bepoyon zamin" (1984) sheʼriy kitoblarida hozirgi zamon kishisining halokatli tajribalarini jahon sivilizatsiyasi taraqqiyoti nuqtai nazaridan tushunib yetish, inqiroz va mudroq holatlarga qarshi kurashish gʻoyasi aks etgan: M. timsolidagi shoir talafotlardan asrovchi, 20-asrda butun boshli xalq va sivilizatsiyalar xalokatining solnomachisi sifatida namoyon boʻladi. "Hokimiyatni zabt etish" (1953), "Asoratga tushgan akl" (1953) masalqissalari avtoritarizmga qarshi gʻoyalar bilan sugʻorilgan. "Qitʼalar" (1958), "Shaxsiy majburiyatlar" (1972) esse kitoblarida turli madaniyatlarning tayanch maʼnaviy belgilarini, madaniy ong fenomenini tadqiq etadi. M.ning fikricha, hozirgi ong , shuur dramatizmi dunyoning yaxshi va yomon, yovuz tarzida 2 xil namoyon boʻlishi (qarang Moniylik), gunohkorlik va oʻzini ilohiylashtirishni boshdan kechirish, eʼtiqod va aqlning oʻzaro qarshi kurashi bilan belgilanadi, u nafaqat bartaraf etib boʻlmaydigan, balki 20-asr kishisining oʻz takdirini oʻzi belgilashidagi manba hisoblanadi. M. Qadimiy ahd va Yangi ahdni, ingliz sheʼriyatini polyak tiliga, polyak sheʼriyatini ingliz tiliga tarjima qilgan. Nobel mukofoti laureata (1980)..

Manbalar 

Shoirlar
Adiblar